Robert Jordan

Een Kroon van Zwarden

Voor Harriet

wie opnieuw alle eer toekomt

Er kan geen welbevinden in ons bestaan, noch enig goeds groeien, want het land is een met de Herrezen Draak en hij is een met het land. Ziel van vuur, hart van steen, vol trots verovert hij en dwingt de trotsen tot overgave. Hij zegt de bergen te knielen, de wateren te scheiden en zelfs de hemelen te buigen. Moge het Licht geven dat het hart van steen zich tranen herinnert, en de ziel van vuur liefde.

Uit een fel betwiste vertaling van De Voorspellingen van de Draak

door de dichter Kyera Termendal uit Shiota,

vermoedelijk uitgegeven tussen JV 700 en 800

Proloog

Bliksemschichten

Vanuit de hoge vensterboog, zo’n tachtig stap boven de grond, bijna boven in de Witte Toren, kon Elaida vele spannen in het rond zien. Naar de golvende vlakten en wouden aan weerszijden van de brede Erinin die vlak voor ze zich ten noorden bij de witte muren rond het grote stadseiland splitste, een bocht naar het westen maakte. Op de grond moesten de lange ochtendschaduwen wel donkere plekken in de stad vormen, maar op deze ijle hoogte leek alles licht en helder. Zelfs de befaamde eindeloze torens van Cairhien vielen in het niet naast de Witte Toren, en dat gold helemaal voor de kleinere torens van Tar Valon, al sprak men wijd en zijd over die torens en hun welvende verbindingsbruggen in de lucht.

Op deze hoogte koelde een bijna eeuwige bries de onnatuurlijke hitte af die de wereld in haar greep hield. Het Lichtfeest was reeds voorbij en de aarde had al onder een dikke sneeuwlaag moeten liggen, maar het weer deed denken aan de hete dagen van hoogzomer. Wederom een teken dat de Laatste Slag naderde en de Duistere de wereld beroerde, voor wie nog bewijs nodig had. Elaida liet zich natuurlijk niet beïnvloeden door de hitte, zelfs niet wanneer ze op lagere verdiepingen kwam. De bries was niet de reden voor haar verhuizing naar deze hoog gelegen vertrekken, in weerwil van het ongemak van zoveel trappen naar de eenvoudige kamers.

De gewone roodbruine vloertegels en de met wat wandkleden getooide witmarmeren muren konden zich niet meten met de veel lager gelegen, grootse werkkamer van de Amyrlin en de erbij behorende vertrekken. Zo nu en dan gebruikte ze die kamers nog steeds – in de geest van enkelen waren die verbonden met de macht van de Amyrlin Zetel – maar ze zat veel vaker hier te werken. Vanwege het uitzicht. Maar niet op de stad, de rivier of de wouden. Vanwege wat op het grondgebied van de Toren was begonnen.

Enorme afgravingen en grondwerken hadden de vroegere oefenvelden van de zwaardhanden doen verdwijnen onder torenhoge houten kranen en stapels marmeren en granieten platen. Steenwerkers en werklieden zwermden als mieren over de werkzaamheden en eindeloze stromen wagens reden door de poorten het gebied van de Toren op en voerden nog meer stenen aan. Aan één kant stond een houten ‘werkmodel’ zoals de steenwerkers het noemden, zo groot dat mensen er geknield in konden kruipen om elke kleinigheid te bewonderen, of te zien waar elke steen moest komen. Veel arbeiders konden tenslotte niet lezen, de woorden niet en evenmin de werktekeningen van de steenwerkers. Het werkmodel was zo groot als een landhuis.

Als elke vorst of vorstin een paleis bezat, waarom was de Amyrlin Zetel dan veroordeeld tot vertrekken die weinig beter waren dan die van gewone zusters? Haar paleis zou in pracht de Witte Toren evenaren en een enorme spits hebben die nog eens tien stap hoger reikte dan de Witte Toren zelf. Het gezicht van de meestersteenwerker was vaalbleek geworden toen hij er voor het eerst van hoorde. De Toren was gebouwd door de Ogier, geholpen door zusters die de Ene Kracht gebruikten. Na een blik op Elaida’s gezicht was meester Lerman echter buigend gaan stotteren dat alles natuurlijk naar haar wens en verlangen uitgevoerd zou worden. Alsof dat ooit de vraag was geweest.

Haar mond verstrakte boos. Ze had ook nu Ogiersteenvoegers willen hebben, maar die hadden zich om de een of andere reden in hun stedding opgesloten. Haar verzoek aan stedding Jentoine, de dichtstbijzijnde, gelegen in de Zwarte Heuvels, was geweigerd. Heel beleefd, maar het bleef een weigering, en zonder enige uitleg, zelfs niet aan de Amyrlin Zetel. Ogier waren gesteld op hun afzondering. Wellicht namen ze afstand van een wereld in beroering. De Ogier hielden zich verre van menselijk geharrewar.

Vastbesloten bande Elaida de Ogier uit haar gedachten. Ze was er trots op dat ze mogelijkheden kon scheiden van onmogelijkheden. De Ogier waren niet belangrijk. Ze droegen niets bij aan de wereld, afgezien van de steden die ze zo lang geleden hadden gebouwd en nog maar zelden bezochten, alleen voor herstelwerkzaamheden.

Licht fronsend keek ze neer op de mannen diep onder haar, die als kevers over het bouwterrein kropen. Het gebouw verrees duim na duim. De Ogier konden dan niet meer ingezet worden, maar de Ene Kracht wellicht wel. Er waren maar weinig zusters die echt goed waren in Aarde weven, maar zoveel was er niet nodig om steen te versterken of steen aan steen te binden. Ja. In gedachten zag ze het paleis reeds voor zich, de zuilengangen, de grote goudglanzende koepels en de spits die tot de hemel reikte... Haar ogen gleden naar de wolkeloze lucht, naar de plek tot waar die spits zou komen en ze slaakte een lange zucht. Ja, de bevelen zouden vandaag nog uitgevaardigd worden.

De staande kastklok in de kamer achter haar sloeg Derde Gong en in de stad luidden klokken en sloegen gongen het uur, wat op deze hoogte nog zwak hoorbaar was. Glimlachend verliet Elaida het venster en streek haar met rode banen afgewerkte, roomkleurige zijden gewaad goed en verschikte de brede gestreepte stola van de Amyrlin Zetel.

Op de fraai vergulde klok gaven bewegende beeldjes van goud, zilver en email de tijd aan. Op het onderste vlak vluchtten gehoornde Trolloks met wrede snuiten voor een Aes Sedai in een mantel. Daarboven probeerde een zogenaamde valse Draak de zilveren bliksems af te weren die een tweede zuster naar hem toe slingerde. Boven de lange wijzers knielden een gekroonde koning en koningin neer voor een Amyrlin Zetel met een geëmailleerde stola, staande onder een gouden boog met een maansteen die in de vorm van de Vlam van Tar Valon was geslepen.

Ze lachte niet vaak, maar ze kon het niet laten om even te grinniken bij het zien van deze klok. Cemaile Sorenthaine, een voormalige Grijze zuster, had deze laten maken, na een droom over de terugkeer naar de tijd voor de Trollok-oorlogen, toen iedere vorst pas na instemming van de Toren zijn troon kon innemen. Maar toen het zowel met Cemailes plannen als met haarzelf slecht afliep had de klok driehonderd jaar lang in een stoffige opslagruimte gestaan, een beschamend voorwerp dat niemand meer durfde gebruiken. Tot Elaida. Het Rad des Tijds draaide. Wat eenmaal was, kon weer komen. Zou weer komen. De klok bood een fraai tegenwicht aan de deur naar haar zitkamer en haar slaapvertrek en kleedkamer daarachter. Prachtige wandkleden uit Tyr en Kandor en van goud en zilver flonkerende kleurrijke tapijten uit Arad Doman hingen keurig recht tegenover elkaar. Ze had altijd van orde en regelmaat gehouden. Het grote vloerkleed met de patronen van rood, groen en goud kwam uit Tarabon. Zijden tapijten waren het kostbaarst. In elke hoek van de kamer stond op een eenvoudig marmeren voetstuk een witte vaas van het tere Zeevolkporselein met vierentwintig zorgvuldig gerangschikte rozen. Om rozen nu te laten bloeien was de Ene Kracht vereist, zeker met deze droogte en hitte, maar ze achtte het gebruik volkomen verantwoord. Verguld houtsnijwerk tooide de enige stoel – niémand zat meer in haar aanwezigheid – en de schrijftafel, maar in de rechtlijnige stijl van Cairhien. Eigenlijk was het een heel eenvoudige kamer, met een plafond dat slechts vier pas hoog was, maar hij voldeed tot haar paleis klaar was, zeker met zo’n uitzicht.

De stoel met de hoge rug toonde, wanneer zij zat, boven haar donkere haren de Vlam van Tar Valon, gesneden uit maansteen. Niets verstoorde het glanzende oppervlak van de tafel, afgezien van drie kistjes van Altaraans lakwerk die keurig naast elkaar waren geplaatst. Ze opende het kistje met gouden haviken tussen witte wolken en pakte een smal strookje papier van de stapel verslagen en brieven erin.

Zeker voor de honderdste keer las ze het bericht uit Cairhien dat twaalf dagen geleden door een duif was gebracht. Weinigen in de Toren wisten ervan. Alleen zij kende de inhoud en alleen zijzelf had een idee van de betekenis van de woorden. De gedachte maakte haar bijna weer aan het lachen.

De ring is in de neus van de stier geplaatst. Ik verwacht een aangename reis naar de markt.

Niet ondertekend, maar ze had geen handtekening nodig. Alleen Galina Casban had van dit prachtige bericht geweten. Galina, aan wie Elaida dingen toevertrouwde die ze niemand anders zou zeggen. Ze vertrouwde niemand volkomen, maar de overste van de Rode Ajah meer dan ieder ander. Ze was per slot van rekening zelf uit de Rode Ajah verheven en in allerlei opzichten zag ze zichzelf nog steeds als een Rode zuster.

De ring is in de neus van de stier geplaatst.

Rhand Altor – de Herrezen Draak, de man die op het punt leek te staan de wereld op te slokken, de man die al veel te veel had opgeslokt – Rhand Altor was afgeschermd en in Galina’s macht. En niemand die hem te hulp kon komen, wist ervan. Als daar enige kans op was geweest, hadden de woorden iets anders geluid. Uit verschillende eerdere berichten was gebleken dat hij misschien het Reizen had herontdekt. Een Talent dat de Aes Sedai na het Breken van de Wereld waren kwijtgeraakt, maar dat had hem niet gered. Het had Galina zelfs bij haar plannen geholpen. Blijkbaar had hij de gewoonte zonder waarschuwing te komen en te gaan. Wie zou er vermoeden dat hij ditmaal niet was vertrokken, maar was opgepakt? Iets wat bijna gegrinnik leek, borrelde in haar keel omhoog.

Over een week of zo, twee op z’n hoogst, zou Altor in de Toren zijn, streng bewaakt en onder veilige leiding tot Tarmon Gai’don. Daarmee was aan zijn verwoesting van de wereld een eind gekomen. Geen enkele geleider mocht vrij rondlopen, dat was waanzin, en zeker niet de man van wie voorspeld werd dat hij in de Laatste Slag de Duistere moest bestrijden. Het Licht geve dat die nog vele jaren in de toekomst lag, al duidde dit hete weer er niet op. Er zouden jaren nodig zijn om de wereld weer behoorlijk op orde te brengen, waarbij eerst ongedaan diende te worden gemaakt wat Altor had aangericht.

Natuurlijk was de schade die hij had toegebracht niets naast wat hij op vrije voeten zou hebben veroorzaakt. Om maar te zwijgen over de mogelijkheid dat hij zelf vóór zijn tijd gedood zou kunnen worden. Nou ja, die lastige jongeman zou worden ingekapseld, even beschermd als een peuter in zijn moeders armen, tot het tijd was hem naar Shayol Ghul te brengen. Daarna, als hij het overleefde...

Elaida’s lippen persten zich opeen. De Voorspellingen van de Draak leken aan te geven dat hij het niet zou overleven, wat ontegenzeggelijk het allerbeste zou zijn.

‘Moeder?’ Elaida schrok op. Alviarin was binnengekomen zonder enig klopje! ‘Ik heb nieuws van de Ajahs, Moeder.’ Alviarin was slank en had een koel gezicht. Ze droeg de smalle stola van de Hoedster, wit zoals haar gewaad, als teken dat ze vanuit de Witte Ajah was verheven, maar uit haar mond klonk het ‘Moeder’ meer als de titel van een gelijke dan eerbiedig.

Alviarins aanwezigheid verjoeg Elaida’s goede bui. Dat de Hoedster der Kronieken uit de Witte en niet de Rode Ajah stamde, herinnerde haar altijd bitter aan haar zwakte bij haar verheffing. Een deel daarvan was natuurlijk uitgewist, maar niet alles. Nog niet. Zo was het diep te betreuren dat ze buiten Andor zo weinig persoonlijke ogen-en-oren had. En dat haar voorgangster en die van Alviarin waren ontsnapt voordat hun de sleutels van het grote netwerk van de Amyrlin konden worden ontwrongen. Ze waren bij hun ontsnapping zeker geholpen; ze moesten hulp hebben gehad!

Meer dan wat dan ook wilde ze haar rechtmatige netwerk in handen hebben. De Ajahs hadden de vaste gewoonte dat ze slechts bereid waren een heel klein druppeltje van hun eigen ogen-en-oren via de Hoedster met de Amyrlin te delen, maar Elaida was ervan overtuigd dat de Hoedster zelfs van die kleine druppeltjes nog zaken achterhield. Niettemin kon ze de Ajahs niet rechtstreeks om inlichtingen vragen. Haar zwakte was al erg genoeg zonder de wereld om iets te smeken, of de Toren, wat tenslotte het enige ter wereld was dat telde.

Elaida keek even koel als de andere vrouw en erkende haar slechts met een knikje, terwijl ze net deed of ze papieren uit het gelakte kistje bekeek. Langzaam draaide ze die om en om en legde ze weer traag terug. Zonder eigenlijk een woord goed te zien. Ze voelde zich verbitterd dat ze Alviarin liet wachten, want het was kleinzielig, maar kleinzieligheid was de enige manier om iemand te treffen die eigenlijk haar bediende had moeten zijn.

Een Amyrlin kon naar believen elke verordening uitvaardigen. Haar woord was wet, altijd en overal. Maar nuchter en zakelijk bekeken waren veel verordeningen zonder de steun van de Zaal van de Toren verspilling van inkt en papier. Geen enkele zuster zou een Amyrlin ongehoorzaam zijn, niet rechtstreeks tenminste, maar veel verordeningen vereisten de uitvoering van honderden andere zaken. In goede tijden kon dat langzaam gaan, soms zo traag dat het nooit plaatsvond. En dit waren zeker geen goede tijden.

Alviarin bleef even kalm als een bevroren vijver. Elaida sloot het Altaraanse kistje, maar behield het strookje papier dat de zekerheid van haar zege aankondigde. Onbewust betastte ze het als een talisman. ‘Heeft Teslyn of Joline zich eindelijk verwaardigd iets meer te sturen dan het berichtje dat ze veilig en wel zijn aangekomen?’

Dat diende Alviarin eraan te herinneren dat niemand zich onschendbaar kon achten. Iedereen vond dat er in Ebo Dar nooit iets belangrijks voorviel, Elaida al helemaal. Van haar mocht de hoofdstad van Altara door de zee worden verzwolgen, en afgezien van de handelaren zou de rest van Altara het niet eens merken. Maar Teslyn was al vijftien jaar lid van de Zaal, voordat Elaida haar had bevolen afstand te doen van haar zetel. Als Elaida een Gezetene – een Róde Gezetene die haar verheffing had gesteund – als gezant naar een onbetekenend hofje kon sturen, terwijl niemand enig idee van de reden had, kon ze iedereen aanpakken. Al deden er wel honderden geruchten de ronde. Joline was een heel andere kwestie. Ze had haar zetel slechts enkele weken bezet en iedereen wist dat de Groenen haar hadden verkozen als teken dat ze niet bang waren voor de nieuwe Amyrlin, die Joline eerder een angstwekkende straf had opgelegd. Die belediging mocht niet onbeantwoord blijven en dat was ook niet gebeurd. Ook dat wist iedereen. Het was bedoeld om Alviarin eraan te herinneren dat ze kwetsbaar was, maar de slanke vrouw gunde het slechts een koele glimlach. Zolang de Zaal bleef zoals die was, was ze onaantastbaar. Ze keek de ritselende papieren in haar hand door en plukte er een uit. ‘Er is inderdaad geen bericht van Teslyn of Joline, Moeder. Maar met het nieuws dat u tot dusverre van de tronen mocht ontvangen...’ De glimlach werd nog iets breder en kwam gevaarlijk dicht bij verholen leedvermaak. ‘Ze zijn allen van plan hun vleugels uit te slaan om te zien of u even sterk bent als... als uw voorgangster.’ Zelfs Alviarin was verstandig genoeg om in haar aanwezigheid niet de naam van dat Sanche-mens te noemen. Wat ze zei was echter wel waar. Alle vorsten, en zelfs de lagere Huizen, leken de grenzen van haar macht af te tasten. Ze diende voorbeelden te stellen.

Alviarin wierp een blik op het papier en vervolgde: ‘Er is echter een bericht uit Ebo Dar. Van de Grijzen.’ Had ze dat benadrukt om het er nog meer in te wrijven? ‘Blijkbaar zijn Elayne Trakand en Nynaeve Almaeren daar. Ze doen zich voor als volleerde zusters, gesteund door het... gezantschap van de opstandelingen... bij koningin Tylin. Er zijn twee anderen bij, die niet herkend werden maar wellicht hetzelfde doen. De lijsten van wie bij de opstandelingen hoort, zijn onvolledig. Misschien zijn het slechts reisgezellen; de Grijzen weten het niet zeker.’

‘Bij het Licht, waarom zouden ze in Ebo Dar zijn?’ zei Elaida afwijzend. Over zoiets zou Teslyn toch wel bericht hebben? ‘De Grijzen geven vast enkel geruchten door. Tarna’s bericht vermeldde dat ze bij de opstandelingen in Salidar zijn.’ Tarna Feir had daar ook Siuan Sanche gezien. En Logain Ablar met zijn schandalige leugens. Geen enkele Rode zuster mocht zich ertoe verlagen daarop in te gaan, laat staan ze te ontkennen. Dat Sanche-mens had de hand in die smerigheid, anders kwam de zon voortaan in het westen op. Waarom was ze niet gewoon weggekropen en gestorven, netjes uit het zicht van iedereen, net als andere gesuste vrouwen?

Het kostte veel inspanning niet diep te zuchten. Logain kon in stilte worden opgehangen, zodra ze klaar was met de opstandelingen. De meeste mensen dachten toch al dat hij dood was. Die smerige laster dat de Rode Ajah hem had geholpen een valse Draak te worden, zou met hem sterven. Wanneer de kwestie van de opstandelingen was afgehandeld, kon dat Sanche-mens gedwongen worden de sleutels van de ogen-en-oren van de Amyrlin te overhandigen en de verraadsters te noemen die haar hadden helpen ontsnappen. Jammer dat er geen kans op was dat Alviarin daarbij hoorde. ‘Ik kan nauwelijks begrijpen waarom dat Almaeren-meisje naar Ebo Dar zou hollen om te beweren dat ze Aes Sedai is, laat staan Elayne. Wat vind jij?’

‘U hebt bevolen dat Elayne gevonden moest worden, Moeder. Dat is even belangrijk als die Altor aanlijnen, zei u. Toen ze zich nog tussen driehonderd opstandelingen in Salidar bevond, was het onmogelijk iets te ondernemen, maar ze zal in het Tarasin-paleis minder goed beschermd zijn.’

‘Ik heb geen tijd voor praatjes en geruchten,’ beet Elaida haar vol verachting toe. Wist Alviarin méér dan ze hoorde te weten, dat ze Altor had genoemd en de lijn? ‘Ik stel voor dat je Tarna’s verslag nogmaals leest en jezelf dan afvraagt of zelfs opstandelingen zouden goedkeuren dat een Aanvaarde net doet of ze de stola draagt.’

Alviarin wachtte zichtbaar ongeduldig tot ze was uitgesproken en keek toen opnieuw haar stapeltje door, waarna ze er nog vier vellen uittrok. ‘De Grijze faktoor heeft wat schetsen gestuurd,’ zei ze effen en hield Elaida de papieren voor. ‘Het is geen kunstenaar, maar Elayne en Nynaeve zijn herkenbaar.’ Het duurde even, maar toen Elaida de tekeningen niet aanpakte, werden de papieren weer bij de andere geschoven.

Elaida voelde hoe haar wangen kleurden van boosheid en verlegenheid. Alviarin had haar in de val laten lopen door die schetsen niet meteen te tonen. Ze negeerde het – iets anders zou slechts meer verlegenheid brengen – maar haar stem werd ijskoud, ‘Ik wil dat ze worden opgepakt en hierheen gebracht.’

Elk spoortje nieuwsgierigheid ontbrak zo volkomen op Alviarins gezicht, dat Elaida zich opnieuw afvroeg hoeveel die vrouw wist. Dat meisje Almaeren kon heel goed een greep op Altor opleveren, omdat ze uit hetzelfde dorp kwam. Dat wisten alle zusters, net zoals ze wisten dat Elayne de erfdochter was van Andor en dat Morgase dood was. Er waren enkele vage geruchten die Morgase verbonden met de Witmantels, maar dat was grote onzin, aangezien zij nooit de hulp van de Kinderen van het Licht zou zoeken. Ze was dood, haar lijk was nergens aangetroffen en Elayne zou koningin worden. Als ze tenminste kon worden losgeweekt van de opstandelingen voordat de Andoraanse Huizen in haar plaats Dyelin op de Leeuwentroon zouden plaatsen. Het was niet algemeen bekend waarom Elayne belangrijker was dan een andere vrouwe met aanspraken op de troon, afgezien van het feit dat ze op een dag Aes Sedai zou zijn.

Soms kon Elaida Voorspellen, een Talent dat velen verloren hadden gewaand, en lang geleden had ze Voorspeld dat het koninklijk huis van Andor de sleutel vormde voor de overwinning in de Laatste Slag. Ruim vijfentwintig jaren waren voorbijgegaan en toen tijdens de Opvolging duidelijk was geworden dat Morgase Trakand de troon zou winnen, had Elaida zich met de toen nog jonge vrouw verbonden. Hoe Elayne van zo’n enorm belang kon zijn, wist Elaida niet, maar een Voorspelling loog nooit. Soms had ze bijna een hekel aan dat Talent. Ze haatte dingen die ze niet in haar macht had.

‘Ik wil ze alle vier, Alviarin.’ De andere twee waren niet belangrijk, maar ze wilde elk gevaar vermijden. ‘Stuur mijn opdracht meteen naar Teslyn. Zeg haar, én Joline, dat ze zullen wensen nooit geboren te zijn als ze vanaf nu niet regelmatig verslag doen. Doe de inlichting van die Macura erbij.’ Bij dat laatste vertrok haar mond.

Ook Alviarin bewoog wat ongemakkelijk en dat was geen wonder. Dat nare brouwsel van Ronde Macura verontrustte elke zuster. Dolkwortel was niet dodelijk – je werd tenminste weer wakker als je er zoveel van dronk dat je insliep – maar een drank die de gaven van een geleidster aantastte, leek een rechtstreekse bedreiging van de Aes Sedai. Het was jammer dat die inlichtingen niet voor Galina’s vertrek ontvangen waren. Als dolkwortel bij mannen even goed werkte als het bij vrouwen scheen te doen, zou dat haar taak aanzienlijk hebben verlicht.

Alviarins ongemak duurde maar kort. Heel kort, waarna ze zich weer volledig beheerste, even toeschietelijk als een ijsmuur. ‘Zoals u wenst, Moeder. Ik weet zeker dat ze meteen zullen gehoorzamen, zoals ze natuurlijk horen te doen.’

Een plotselinge vlaag van ergernis vlamde door Elaida heen als vuur over een droog weiland. Zij had het lot van de wereld in haar handen en onder haar voeten rezen telkens weer nieuwe struikelblokken op. Het was al erg genoeg dat ze opstandelingen en tegenstribbelende vorsten aan moest pakken, maar er waren ook te veel Gezetenen die achter haar rug mopperend samenspanden, waardoor de Hoedster een rijke oogst kon binnenhalen. Slechts zes van hen had ze behoorlijk onder de duim en ze vermoedde dat er minstens evenveel goed naar Alviarin luisterden voor ze hun stem uitbrachten. In ieder geval werd er niets belangrijks door de Zaal gesluisd zonder dat Alviarin ermee instemde. Niet openlijk – niemand erkende dat Alviarin een draadje meer invloed of macht bezat dan een Hoedster behoorde te hebben – maar als Alviarin tégen iets was... Ze waren gelukkig nog niet zover gegaan dat ze een voorstel van Elaida hadden afgewezen. Maar alles werd op z’n elfendertigst aangepakt en vele wensen van de Amyrlin waren in de Zaal een stille dood gestorven. Het was eigenlijk heel onnozel, en daar was ze blij om. Sommige Amyrlins waren niet meer dan speelpoppen geweest nadat de Zaal de smaak te pakken had gekregen en alles afwees wat zij opperden.

Haar handen balden zich en het smalle strookje papier knisperde.

De ring is in de neus van de stier geplaatst.

Alviarin keek even beheerst als een marmeren standbeeld, maar Elaida gaf er niet meer om. De schaapherder was onderweg. De opstandelingen zouden verpletterd worden en de Zaal zou buigen, Alviarin zou knielen en iedere onhandelbare vorst of vorstin zou zich naar haar wensen dienen te schikken. Van Tenobia van Saldea, die zich ergens verschool om haar gezant niet te hoeven ontvangen, tot aan Mattin Stepaneos van Illian, die alle partijen tegelijk probeerde te bespelen door met haar in te stemmen, en met de Witmantels en vermoedelijk ook met Altor. Elayne zou op de troon van Andor komen en haar broer kon geen problemen meer opleveren – ze zou terdege beseffen door wie zij daar was gekomen. Enige tijd hier in de Toren en het meisje zou als was in Elaida’s handen zijn.

‘Ik wil dat die mannen worden uitgeroeid, Alviarin.’ Ze hoefde niet te zeggen wie ze bedoelde. De halve Toren kon over weinig anders praten dan die mannen in hun Zwarte Toren, en de andere helft fluisterde over hen in verborgen hoekjes.

‘Er zijn enkele verontrustende verslagen, Moeder.’ Alviarin keek nogmaals haar papieren door, maar Elaida dacht dat ze dat alleen deed om iets te doen te hebben. Ze haalde geen nieuwe vellen meer uit de stapel en als er iets ter wereld was wat deze vrouw uit haar evenwicht kon brengen, moest het die vuilnisbelt bij Caemlin zijn.

‘Nog méér geruchten? Geloof jij in die verhalen van duizenden die zich bij Caemlin verzamelen als antwoord op dat smerige pardon?’ Dat was niet het minste dat Altor had uitgespookt, maar nauwelijks een reden tot zorg. Het was enkel een hoop smerigheid die vóór Elaynes kroning veilig moest worden opgeruimd.

‘Natuurlijk niet, Moeder, maar...’

‘Toveine leidt de groep. Die taak behoort de Rode Ajah, zoals het betaamt.’ Toveine Gazal was vijftien jaar niet meer in de Toren geweest, tot Elaida haar had teruggeroepen. De andere twee Rode Gezetenen die in dezelfde periode hun taak hadden neergelegd en zich ‘vrijwillig’ hadden teruggetrokken, waren nu zenuwachtig ogende vrouwen, maar in tegenstelling tot Lirene en Tsutama was Toveine in haar eenzame ballingschap nog harder geworden. ‘Ze krijgt vijftig zusters mee.’ Er konden volgens Elaida niet meer dan twee of drie echte geleiders in die zogenaamde Zwarte Toren zijn. Vijftig zusters konden hen gemakkelijk overweldigen. Maar misschien moest er met anderen gestreden worden. Aanhangers, kamphelpers, dwazen die vol ijdele hoop naar iets waanzinnigs streefden. ‘En ze neemt honderd... nee, tweehonderd wachters van de Toren mee.’

‘Weet u zeker dat dat verstandig is? De geruchten over duizenden zijn zeker waanzin, maar een Groene faktoor in Caemlin beweert dat er in die Zwarte Toren meer dan vierhonderd mensen zijn. Een slimme kerel. Blijkbaar heeft hij de bevoorradingswagens geteld die de stad verlaten. En u beseft toch wel dat het gerucht gaat dat Mazrim Taim bij hen is?’

Elaida had moeite haar gezicht nietszeggend te houden. Ze had verboden Taims naam te noemen en het was bitter dat ze het niet aandurfde – niet durfde! – Alviarin ervoor te straffen. De vrouw keek haar recht in de ogen en het ontbreken van zelfs een plichtmatig ‘Moeder’ viel nadrukkelijk op. En die vermetele vraag of haar daden verstandig waren! Ze was de Amyrlin Zetel! Niet de eerste onder gelijken, nee, de Amyrlin Zetel.

Ze opende het grootste gelakte kistje waardoor een stel fijne ivoren beeldjes op grijs fluweel zichtbaar werd. Ze werd vaak kalmer als ze haar verzameling aanraakte. Bovendien zette het iedereen nog beter op hun plaats dan haar geliefde breiwerk, doordat zij meer aandacht aan de kleine beeldjes leek te schenken dan aan hun woorden. Ze streelde een fraaie kat, slank en lenig, daarna een kunstig gesneden vrouw in een mantel met een vreemd diertje. Zeker een verzinsel van de houtsnijder, bijna alsof er een dicht behaarde man op haar schouder zat. Ten slotte koos Elaida een kronkelende vis, zo verfijnd van vorm dat hij bijna echt leek, al was het ivoor geel van ouderdom.

‘Vierhonderd stuks gepeupel, Alviarin.’ Ze voelde zich reeds kalmer, want Alviarins mond was smaller geworden. Een beetje, maar ze genoot van iedere barst in dat koele uiterlijk. ‘Als het er al zoveel zijn. Alleen een dwaas gelooft dat er meer dan een of twee geleiders zijn. Op z’n hoogst! In de laatste tien jaar hebben we slechts zes mannen met die vaardigheid gevonden. Slechts vierentwintig in de laatste twintig jaar. En je weet hoe we de naties hebben gezuiverd. Wat die Taim betreft...’ De naam brandde in haar mond. De enige valse Draak die de Aes Sedai ooit was ontkomen en die niet gestild was. Zoiets wilde ze niet in de Kronieken geboekstaafd hebben, niet in de tijd van haar heerschappij, pas als ze had besloten hoe het vastgelegd moest worden. Tot nog toe vermeldden de Kronieken slechts zijn gevangenname. Ze streek met haar duim over de ivoren schubben. ‘Hij is dood, Alviarin, anders hadden we allang van hem gehoord. Hij is zeker niet in dienst van Altor. Kun jij je indenken dat hij afstand doet van zijn aanspraken om de Herrezen Draak te dienen? Kun je je indenken dat hij zich in Caemlin bevindt terwijl Davram Bashere op z’n minst zal trachten hem te doden?’ Haar duim bewoog sneller over de ivoren vis, toen ze zichzelf voorhield dat de Saldeaanse maarschalk in Caemlin was en van Altor bevelen aannam. Wat voor spelletje speelde Tenobia? Elaida hield het echter voor zich en bleef uiterlijk even verstild als een van haar beeldjes.

‘Vierentwintig is een gevaarlijk aantal om hardop uit te spreken,’ merkte Alviarin na een veelzeggende stilte op. ‘Even gevaarlijk als tweeduizend. De Kronieken hebben er slechts zestien beschreven. Een herleving van die jaren is wel het laatste dat we kunnen gebruiken. Evenmin als vragen van zusters die slechts weten wat hun verteld werd, en nu de waarheid horen. Zelfs zij die u hebt teruggehaald, zwijgen er liever over.’

Elaida trok een verbaasd gezicht. Voor zover zij wist, had Alviarin pas toen zij Hoedster werd de waarheid over die periode vernomen. Haar eigen kennis was persoonlijker, wat Alviarin niet kon weten. Waar ze in elk geval niet zeker van kon zijn. ‘Dochter, wat er ook bekend wordt, ik ben er niet bang voor. Wie zal mij een straf opleggen en op welke aanklacht?’ Dat omzeilde de waarheid aardig, maar het leek geen indruk te maken op de ander.

‘De Kronieken beschrijven een aantal Amyrlins die in het openbaar om de een of andere duistere reden bestraft zijn. Op mij maakt het de indruk dat een Amyrlin het op die manier zou beschrijven als ze merkte geen enkele keus te hebben dan...’

Elaida’s hand kwam met een felle klap neer op het tafelblad. ‘Genoeg, dochter! Ik bén de wet van de Toren. Wat verborgen is geweest, blijft verborgen, om dezelfde reden als de afgelopen twintig jaren... omwille van de Witte Toren.’ Toen pas voelde ze hoe de pijn vanaf de handpalm in haar hand uitstraalde. Ze tilde haar hand op en zag dat de vis in twee stukken was gebroken. Hoe oud was het beeldje? Vijfhonderd jaar? Duizend? Met de grootst mogelijke moeite kon ze voorkomen dat ze niet ging beven van razernij. Haar stem klonk er zeker dikker door. ‘Toveine zal vijftig zusters en tweehonderd wachters van de Toren naar Caemlin leiden, naar die Zwarte Toren, waar ze elke geleider of mogelijke geleider zullen stillen en ophangen, evenals alle anderen die ze gevangen kunnen nemen.’ Alviarin knipperde bij deze schending van de wet van de Toren niet eens met haar ogen. Elaida had de waarheid gesproken waar zij in geloofde; hierin, in alles, was zij de wet. ‘Trouwens, hang de doden ook maar op. Laat het een waarschuwing zijn voor iedere man die ook maar aan de Ware Bron durft te denken. Laat Toveine hier komen. Ik wil het plan bespreken.’

‘Het zal zijn zoals u beveelt, Moeder.’ Het antwoord klonk even koel en glad als Alviarins gezicht. ‘Hoewel ik u misschien kan aanraden te heroverwegen zoveel zusters van de Toren weg te sturen. Blijkbaar hebben de opstandelingen uw aanbod aanlokkelijk gevonden. Ze zijn niet meer in Salidar. Ze zijn weggetrokken. De verslagen melden Altara, maar ze moeten nu wel in Morland zijn aangekomen. En ze hebben een Amyrlin gekozen.’ Ze keek vlug naar het bovenste vel van haar stapel papieren alsof ze de naam zocht. ‘Egwene Alveren, naar het schijnt.’

Dat Alviarin het belangrijkste nieuws tot nu had achtergehouden, had Elaida laaiend van woede moeten maken. In plaats daarvan gooide ze het hoofd in haar nek en lachte. Ze voorkwam nog net dat ze met haar hielen op de vloer roffelde, door zich krampachtig aan haar waardigheid vast te klampen. De verbazing op Alviarins gezicht liet haar nog luider lachen tot ze haar ogen droog moest vegen.

‘Je begrijpt het niet,’ zei ze nadat ze weer boven die alles overspoelende golven van vreugde was verrezen. ‘Het is maar goed dat je Hoedster bent, Alviarin, en geen Gezetene. In de Zaal zouden de anderen je om zoveel blindheid binnen een maand in een kastje hebben opgesloten, om je er alleen uit te halen als ze je stem nodig hebben.’

‘Ik begrijp er genoeg van, Moeder.’ Alviarins stem klonk niet verhit, integendeel, de muren hadden vol ijsbloemen kunnen zitten. ‘Ik zie driehonderd opstandige Aes Sedai, misschien meer, die naar Tar Valon optrekken. Vergezeld van een leger onder aanvoering van Garet Brin, algemeen erkend als een groot krijgsman. Zelfs als we die belachelijke bewering buiten beschouwing laten dat zijn leger ruim twintigduizend man telt, zal Brin als aanvoerder er in elk dorp en stadje waar ze langskomen, meer bijkrijgen. Ik beweer natuurlijk zeker niet dat ze een kans hebben de stad in te nemen, maar er valt niet om te lachen. Hoofdkapitein Chubain zou bevel moeten krijgen meer soldaten voor de Torenwacht te recruteren.’

Elaida’s blik viel verbitterd op de kapotte vis. Ze stond op en schreed naar een venster, waarbij ze haar rug naar Alviarin hield. Het paleis in aanbouw nam de bittere smaak weg. Ook het strookje papier in haar hand hielp.

Ze keek glimlachend op haar toekomstige paleis neer. ‘Driehonderd opstandelingen, ja. Maar je zou Tarna’s verslag eens goed moeten nalezen. Minstens honderd staan al op instorten.’ Tot op zekere hoogte vertrouwde ze Tarna, een Rode zuster die in haar hoofd geen onzin toeliet. Ze had geschreven dat een schaduw de opstandelingen al deed opschrikken. Stille en wanhopige schapen op zoek naar een herder, had ze gezegd. Ze was natuurlijk een wilder, maar desondanks verstandig. Tarna zou weldra terug zijn en een vollediger verslag kunnen geven. Niet dat zoiets nodig was. Elaida’s plannen voor de opstandelingen waren al in werking gezet. Maar dat was haar geheim.

‘Tarna is er altijd zeker van geweest dat zij mensen kon laten doen wat ze duidelijk niet van plan waren te doen.’ Werd dat met enige nadruk gezegd, was de toon veelzeggend? Elaida besloot het te negeren. Ze moest te veel van Alviarin negeren, maar er zou een dag komen... Heel gauw.

‘Wat hun leger betreft, dochter, zegt ze dat het op z’n hoogst twee- of drieduizend man telt. Als ze er meer hadden zou ze die zeker te zien hebben gekregen, om ons te overdonderen.’ Volgens Elaida overdreven faktoors altijd om hun inlichtingen waardevoller te maken. Alleen zusters kon je volledig vertrouwen. Rode zusters in elk geval. Sommigen. ‘Maar het kan me niet schelen of ze er twintigduizend hebben, vijftigduizend of honderdduizend. Heb je ook maar enig idee waarom?’ Ze keerde zich om en Alviarins gezicht was volkomen glad en beheerst, een masker over blinde onwetendheid. ‘Je schijnt vlot overweg te kunnen met alle kanten van de wet van de Toren. Welke straf staat de opstandelingen te wachten?’

‘De leidsters worden gesust,’ zei Alviarin langzaam. Ze fronste licht en haar rok bewoog iets door het verplaatsten van haar voeten. Goed. Zelfs een Aanvaarde wist dit en ze begreep niet waarom Elaida dit vroeg. ‘Het merendeel van de overigen wacht hetzelfde.’

‘Misschien.’ De leidsters zouden er wellicht aan ontkomen; de meesten, als ze zich behoorlijk onderwierpen. Volgens de wet was de minste straf een tuchtiging in de Grote Zaal in aanwezigheid van alle zusters, gevolgd door een openbare boetedoening van minstens een jaar en een dag. Maar uit niets viel op te maken dat die straf meteen volledig voldaan moest worden. Een maandje nu, een maand later en over tien jaar zouden ze nog steeds hun misdaden goed moeten maken, voor elke tegenstandster een eeuwige herinnering aan de gevolgen. Sommigen zouden natuurlijk worden gesust. Sheriam, enkele anderen, de meer vooraanstaande zogenaamde Gezetenen. Net voldoende om te zorgen dat de rest er terdege voor zou waken haar ooit nog een voet dwars te zetten, maar niet genoeg om de Toren te verzwakken. De Witte Toren diende heel te zijn, en sterk. Sterk en stevig in haar greep.

‘Er is slechts een van hun misdaden die sussen vereist.’ Alviarin opende haar mond. Er waren in het verre verleden opstanden geweest, die zo diep in de Kronieken lagen begraven dat slechts enkele zusters ervan wisten. De Kronieken verzwegen ze en de lijsten van gesusten en terdoodveroordeelden waren een onderdeel van de archieven waartoe alleen de Amyrlin, de Hoedster en de Gezetenen inzage hadden, afgezien van de paar bewaarsters die ze beheerden. Elaida gaf Alviarin niet de kans iets te zeggen, iedere vrouw die valselijk beweert de Amyrlin Zetel te zijn, móét gesust worden. Als ze meenden enige kans van slagen te hebben, zou Sheriam hun Amyrlin zijn geweest, of Lelaine, of Carlinya, of een van die anderen.’ Tarna had doorgegeven dat Romanda Cassin uit haar afzondering gekomen was. Romanda zou de stola zeker hebben gegrepen als ze ook maar een tiende van een kansje had bespeurd, in plaats daarvan hebben ze ergens een Aanvaarde vandaan geplukt.’

Elaida schudde in wrange verbazing haar hoofd. Ze kon de wet over de uitverkiezing van een Amyrlin Zetel woordelijk aanhalen; ze had er per slot van rekening zelf goed gebruik van gemaakt. Nergens werd vereist dat de vrouw een volwaardige zuster diende te zijn. Het was zo overduidelijk dat het zo móést zijn, dat de bedenksters van de wet het nooit hadden vastgelegd. De opstandelingen hadden zich door dat maasje gewurmd. ‘Ze weten dat hun zaak hopeloos is, Alviarin. Ze zijn van plan als pauwen rond te stappen, proberen iets van bescherming tegen een straf op te graven en offeren tot slot dit meisje op.’ Wat jammer was. Dat meisje van Alveren leverde een tweede greep op Altor op en wanneer ze haar volle sterkte in de Ene Kracht had verkregen, zou ze een van de sterkste geleidsters van de laatste duizend jaar zijn. Heel jammer.

‘Garet Brin en een leger lijken me amper pralende pauwen. Het duurt vijf tot zes maanden voor hun leger Tar Valon bereikt. In die tijd kan hoofdkapitein Chubain de Torenwacht versterken en...’

‘Hun leger...’ spotte Elaida. Alviarin was echt een dwaas. Ondanks al haar koelheid was ze zo bang als een haas. Hierna zou ze wel gaan bazelen over die onzin van dat Sanche-mens dat de Verzakers vrij waren. Natuurlijk kende ze Elaida’s geheim niet, niettemin... ‘Boeren met pieken, slagers met bogen en snijders te paard! En bij elke stap denken ze aan de Glanzende Muren die zelfs Artur Haviksvleugel buiten hielden.’ Nee, geen bange haas, een wezel. Maar vroeg of laat zou dit wezeltje bont opleveren voor Elaida’s mantel. Het Licht mocht geven dat het snel gebeurde. ‘Met elke stap zullen ze een man kwijtraken, zo niet tien man. Het zou me niet verbazen als onze opstandelingen hier opdoemen met weinig meer dan hun zwaardhanden.’ Te veel mensen wisten van de breuk in de Toren. Maar wanneer de opstand eenmaal was neergeslagen, kon het natuurlijk zo worden herschreven dat het leek of dit alles een listige zet was geweest, wellicht om die jonge Altor in handen te krijgen. Het zou jaren en vele geslachten kosten voor zoiets uit de herinnering verdween. Iedere opstandeling, tot en met de allerlaatste, zou er op blote knieën voor boeten.

Elaida balde haar vuisten alsof ze alle opstandelingen bij de strot had. Of Alviarin. ‘Ik ben van plan ze te breken, dochter. Ze zullen als een rotte meloen openbarsten.’ Haar geheim zou daarvoor zorgen, al had heer Brin nog zoveel boeren en wevers aan zijn jaspanden hangen, maar de ander mocht denken wat ze wilde. Opeens werd ze overvallen door een Voorspelling, voelde ze de zekerheid over zich komen, even duidelijk alsof de zaken voor haar werden uitgespreid. Met zo’n grote zekerheid zou ze vrijwillig geblinddoekt van een klif zijn afgestapt. ‘De Witte Toren zal weer heel zijn, afgezien van de delen die worden uitgeworpen en veracht. Heel en sterker dan ooit. Rhand Altor zal voor de Amyrlin Zetel staan en haar boosheid kennen. De Zwarte Toren zal worden verscheurd door bloed en vuur, en zusters zullen over zijn gebieden wandelen. Dit Voorspel ik.’

Zoals gewoonlijk liet de Voorspelling haar bevend en snakkend naar adem achter. Ze dwong zich stil rechtop te blijven staan en langzaam te ademen. Niemand mocht ooit haar zwakte bespeuren. Maar Alviarin... Haar ogen waren wijd opengesperd en haar lippen weken vaneen alsof ze haar woorden was vergeten. Een vel gleed van de stapel in haar handen en viel bijna voor ze het kon tegenhouden. Dat deed haar weer tot zichzelf komen. In een oogwenk herwon ze haar plechtige masker en toonde de volmaakte kalmte van een Aes Sedai, maar ze was zeker tot in het merg van haar botten geschokt. O, heel goed. Ze mocht die onbetwijfelde zekerheid van Elaida’s overwinning slikken, er op kauwen en er haar tanden op breken.

Elaida haalde diep adem en zette zich weer aan haar schrijftafel. Ze legde het gebroken ivoren visje opzij, zodat het uit haar ogen was. Het werd tijd haar overwinning te bezegelen. ‘Er moet nog werk worden gedaan vandaag, dochter. Het eerste bericht is voor vrouwe Caraline Damodred...’

Elaida ontvouwde haar plannen, ging door op wat Alviarin al wist, en onthulde iets van wat de Hoedster niet wist, omdat een Amyrlin uiteindelijk moest werken door haar Hoedster, hoezeer ze de vrouw ook haatte. Het was heel plezierig Alviarin recht aan te kijken en haar zich te zien afvragen wat ze nog meer niet wist. Maar terwijl Elaida bevelen verstrekte, de wereld tussen de Arythische Oceaan en de Rug van de Wereld verdeelde en toewees, speelde in haar geest een vrolijk beeld van een jonge Altor, die als een gekooide beer naar haar onderweg was, om te leren hoe hij voor zijn eten diende te dansen.

De Kronieken zouden de jaren van de Laatste Slag niet kunnen vastleggen zonder de Herrezen Draak te noemen, maar één naam zou met grotere sierletters worden geschreven dan elke andere. Elaida do Avriny a’Roihan, de jongste dochter van een lager Huis uit het noorden van Morland, zou de geschiedenis ingaan als de grootste en machtigste Amyrlin Zetel aller tijden. De redster van de mensheid.

De Aiel stonden op het bruine gras in een diepe holte tussen lage heuvels. Ze leken standbeelden, de stofwolken negerend die door windstoten opwervelden. Dat er in deze tijd van het jaar een dik pak sneeuw had moeten liggen, liet hen koud. Niemand van hen had ooit sneeuw gezien en deze kokende hitte onder een zon die nog lang niet op het hoogste punt was aangekomen, was minder erg dan waar ze vandaan kwamen. Hun aandacht bleef strak op de heuvel in het zuiden gericht, wachtend op een teken dat zou aangeven dat het lot van de Shaido was bepaald.

Uiterlijk leek Sevanna op de anderen, hoewel een kring van Speervrouwen haar van de anderen onderscheidde. Ze stonden ontspannen in balans en hun zwarte sluiers verborgen reeds hun gezicht tot aan de ogen. Zij wachtte eveneens en was ongeduldiger dan ze liet blijken, maar dat sloot andere gevoelens niet uit. Dat was een reden waarom zij het bevel voerde en anderen gehoorzaamden. De tweede reden was dat zij zag wat er kon gebeuren wanneer je weigerde je de handen te laten binden door versleten gewoonten en achterhaalde gebruiken.

Even schoten haar groene ogen naar links, naar twaalf mannen en een vrouw, ieder met een rond schild van stierenleer en drie of vier korte speren, gekleed in de grijsbruine cadin’sor die hen in deze streek even onzichtbaar maakte als in het Drievoudige Land. Efalin, het korte grijze haar verborgen onder de sjoefa die om haar hoofd was geslagen, wierp af en toe een blik op Sevanna. Als van een Speervrouw gezegd kon worden dat ze zich niet op haar gemak voelde, was dat nu met Efalin het geval. Enkele Speervrouwen van de Shaido-stam waren naar het zuiden gegaan en hadden zich bij de dwazen gevoegd die bij Rhand Altor rondhingen en Sevanna twijfelde er niet aan dat anderen erover spraken. Efalin zou zich wel afvragen of ze dit alles had goedgemaakt door Sevanna een lijfwacht van Speervrouwen te gunnen alsof zij ooit Far Dareis Mai was geweest. Gelukkig twijfelde Efalin er geenszins aan wie de machtigste was.

De mannen die bij Efalin stonden, waren de Shaido-hoofden van de krijgsgenootschappen en ze keken elkaar aan, terwijl ze tevens de helling in het oog hielden. Vooral de vierkante Maeric, een Seia Doon, en Bendhuin van de Far Aldazar Din, met zijn gezicht vol littekens. Na vandaag zou niets de Shaido meer weerhouden een man naar Rhuidean te sturen om aangewezen te worden als stamhoofd, als hij het overleefde. Tot dan sprak Sevanna als stamhoofd, aangezien zij de weduwe van het laatste hoofd was. Van de laatste twee stamhoofden. En dan mochten degenen die mompelden dat zij ongeluk betekende, erin stikken.

Armbanden van goud en ivoor rinkelden zachtjes terwijl ze de donkere omslagdoek over haar armen goed schoof en haar kettingen verschikte. Daarvan waren de meeste ook van goud en ivoor, maar een ervan was een lang parelsnoer met robijnen dat aan een of andere natlandse had behoord. Die vrouw droeg nu het wit en mocht samen met de andere gai’shain sloven en draven in de bergen van Therins Dolk. Tussen haar borsten rustte een robijn die zo groot was als een klein kippenei. Deze natlanden leverden rijke buit op. Een grote smaragd aan haar vinger ving het zonlicht in groen vuur. Het dragen van ringen was een natlandergewoonte en de moeite van het overnemen waard, al werden er nog zoveel blikken op haar geworpen. Ze zou er nog meer omschuiven als ze in pracht bij deze ring pasten.

De meeste mannen dachten dat Maeric of Bendhuin als eersten toestemming van de Wijzen zouden krijgen om de proef in Rhuidean af te leggen. De enige in die groep die vermoedde dat niemand die zou krijgen, was Efalin. Ze was ook flink genoeg om haar verdenkingen omzichtig aan Sevanna te uiten en tegen ieder ander haar mond te houden. Hun geest kon de mogelijkheid niet verwerken dat je het oude van je afschudde, en wellicht omgordde Sevanna zich wat al te gretig met het nieuwe, maar ze besefte daarbij wel dat ze hen er geleidelijk toe moest brengen. Er waren al veel oude manieren gewijzigd sinds de Shaido over de Drakenmuur naar de natlanden waren getrokken, die vergeleken met het Drievoudige Land nog steeds nat waren, maar er zou nog meer veranderen. Als ze Rhand Altor eenmaal in handen had en gehuwd was met de Car’a’carn, het hoofd van alle Aielhoofden -die onzin van de Herrezen Draak was natlanderdwaasheid – zouden stamhoofden en zelfs sibbehoofden op een nieuwe wijze worden aangesteld. Wellicht zelfs de leiders van de krijgsgenootschappen. Rhand Altor zou ze benoemen. Aanwijzen wie zij noemde. En dat zou nog maar het begin zijn. Neem dat idee van de natlanders om hun rang en stand aan hun kinderen en kleinkinderen door te geven...

De windvlaag uit het noorden was even wat harder en vaagde het geluid van de paarden en wagens van de natlanders weg. Opnieuw verschikte ze haar omslagdoek en onderdrukte toen een grimas. Ze mocht niet zenuwachtig lijken, koste wat het kost. Een blik naar rechts stilde deze bezorgdheid zodra die de kop had opgestoken. Daar stonden ruim tweehonderd Shaido-Wijzen bijeen en gewoonlijk hield een van hen haar als een aasgier in de gaten, maar ze hadden allen hun ogen op de heuvel gericht. Meerderen verschikten ongerust hun omslagdoek of streken hun ruime rok glad. Sevanna’s lippen vertrokken. Op sommige gezichten parelde zweet. Zweet! Waar was hun eer, dat ze voor ieders oog hun zenuwen lieten blijken?

Iedereen verstijfde lichtjes bij het verschijnen van een jonge Sovin Nai boven hen die zijn sluier liet zakken, terwijl hij naar beneden wandelde. Hij kwam recht op haar af, wat juist was, maar tot haar ergernis verhief hij zijn stem zo luid dat ieder het kon horen. ‘Een verkenner van hun voorhoede ontsnapte. Hij was gewond maar bleef op zijn paard.’

De hoofden van de krijgsgenootschappen bewogen al voor hij uitgesproken was. Dat kon niet. Ze zouden bij de echte strijd de leiding hebben – Sevanna had in haar hele leven op z’n best slechts een speer vastgehouden – maar ze zou hen geen ogenblik laten vergeten wie zij was. ‘Zet elke speer tegen hen in,’ beval ze luid, ‘voor ze zich gereed kunnen maken.’ Als één man keken ze haar aan.

‘Elke speer?’ wilde Bendhuin ongelovig weten. ‘Je bedoelt, afgezien van de beschermende...’

Met laaiende ogen overstemde Maeric hem meteen. ‘Als we geen krijgers achter de hand...’

Sevanna onderbrak hen allebei. ‘Elke speer! We zullen met Aes Sedai dansen. We moeten ze in één keer overweldigen!’ Efalin en de meeste anderen hielden hun gezichten heel kalm, maar Bendhuin en Maeric fronsten alsof ze er ruzie over wilden maken. Dwazen. Ze stonden tegenover een stuk of dertig Aes Sedai en een paar honderd natlandsol-daten. Nadat ze zelf hadden aangedrongen om ruim veertigduizend algai’d’siswai mee te nemen, wilden ze nog steeds hun schermen van verkenners en speren achter de hand houden, alsof ze een ander Aiel-leger of natlanders moesten bestrijden, ik spreek als stamhoofd van de Shaido.’ Dat had ze niet hoeven te zeggen, maar een herinnering kon geen kwaad. ‘Het zijn er maar een handvol.’ Ze gaf ieder woord nadrukkelijk alle minachting die ze kon opbrengen. ‘Ze kunnen onder de voet worden gelopen als de speren snel optrekken. In de dageraad waren jullie bereid Desaine te wreken. Ruik ik nu vrees? Vrees voor een paar natlanders? Hebben de Shaido alle eer verloren?’

Dat maakten hun gezichten steenhard, zoals ze ook had bedoeld. Zelfs Efalins ogen waren glinsterende grijze edelstenen terwijl ze zich sluierde. Haar vingers bewogen in de handtaai van de Speervrouwen en terwijl de hoofden van de krijgsgenootschappen de helling op snelden, volgden de Speervrouwen rond Sevanna haar. Dat had ze eigenlijk niet bedoeld, maar de speren waren nu tenminste op mars. Ze zag dat zelfs van de bodem van het dal, die kale grond had geleken, in cadin’sor geklede gestalten oprezen, die zich naar het zuiden haastten, met lange passen waarmee ze paarden konden inhalen. Er viel geen tijd te verknoeien. Met de gedachte Efalin later toe te spreken, keerde Sevanna zich tot de Wijzen.

Ze waren gekozen uit de sterkste geleidsters onder de Wijzen van de stam en voor iedere Aes Sedai rond Rhand Altor waren er zes of zeven, maar Sevanna bespeurde twijfel. Ze probeerden het te verbergen achter de steenharde gelaatstrekken, maar het was zichtbaar. In de schichtige ogen, de tongen die langs lippen streken. Aan veel gewoonten kwam vandaag een einde, gewoonten die zo oud en sterk waren als wetten. Wijzen namen niet deel aan veldslagen, Wijzen hielden zich verre van Aes Sedai. Ze kenden de verhalen van weleer, dat de Aiel naar het Drievoudige Land waren gezonden, omdat ze de Aes Sedai hadden teleurgesteld en dat ze vernietigd zouden worden als ze ooit nogmaals zouden falen. Ze hadden de verhalen gehoord die Rhand Altor voor allen had uitgesproken, dat de Aiel als deel van hun dienst aan de Aes Sedai hadden gezworen geen geweld te gebruiken.

Eens was Sevanna er zeker van geweest dat die verhalen leugens waren, maar de laatste tijd nam ze aan dat de Wijzen ze voor waar hielden. Niemand had haar er natuurlijk over verteld. Het deed er niet toe. Zelf had ze nooit de twee vereiste tochten naar Rhuidean afgelegd, maar de anderen hadden haar als Wijze aanvaard, al hadden sommigen sterk geaarzeld. Nu hadden ze geen andere keus meer dan die aanvaarding vol te houden. Nutteloze gewoontes zouden worden omgesmeed tot nieuwe.

‘Aes Sedai,’ zei ze zachtjes. Ze bogen zich naar haar toe met een gedempt gerinkel van armbanden en kettingen om haar zachte woorden op te vangen. ‘Ze houden Rhand Altor, de Car’a’carn, gevangen. We moeten hem uit hun handen krijgen.’ Hier en daar werd gefronst. De meesten geloofden dat ze de Car’a’carn levend in handen wilde krijgen om de dood van Couladin te wreken, haar tweede man. Dat begrepen ze, maar daarvoor waren ze niet hierheen gekomen. ‘Aes Sedai,’ siste ze nijdig, ‘wij hebben onze eed gestand gedaan, maar zij hebben de hunne gebroken. Wij hebben niets geschonden, maar zij hebben alles geschonden. Jullie weten hoe Desaine vermoord werd.’ Natuurlijk wisten ze dat. De ogen die haar aankeken werden opeens scherper. Het doden van een Wijze was even erg als het doden van een zwangere vrouw, een kind of een smid. Sommige ogen stonden bijzonder scherp. Die van Therava, Rhiale en anderen. ‘Als we die vrouwen toestaan zomaar vrij weg te lopen, zijn wij minder dan dieren, hebben wij geen eer. Een eer die ik wil houden.’

Waarna ze waardig haar rok iets optilde en zonder om te zien met hoog geheven hoofd de helling opstapte. Ze was er zeker van dat de anderen zouden volgen. Daar zouden Therava, Norlea en Dailin voor zorgen. Net als Rhiale, Tion en Meira en de anderen die Kaar enkele dagen geleden hadden vergezeld om te zien hoe Rhand Altor werd geslagen en door de Aes Sedai in zijn houten kist werd teruggestopt. Haar herinnering was zelfs nog meer voor die dertien bedoeld dan voor de anderen en ze zouden het niet aandurven haar in de steek te laten. De waarheid over Desaines dood bond hen aan haar.

Wijzen met hun rok over de arm geslagen om hun benen vrij te houden konden de algai’d’siswai in de cadin’sor toch niet bijhouden, al renden ze nog zo hard. Vijf span over lage glooiende heuvels, geen lange ren, maar toen ze een heuveltop bereikten zagen ze dat de dans der speren in zekere zin reeds begonnen was.

Duizenden algai’d’siswai vormden een enorme gesluierde, grijsbruine kring die roerig rond een cirkel natlanderwagens bewoog. De wagens omringden weer een van de bomengroepjes die je overal in deze streek zag. Sevanna zoog nijdig lucht naar binnen. De Aes Sedai hadden zelfs tijd gekregen om alle paarden binnen de kring te plaatsen. De speren omsingelden de wagens en drongen naar voren, terwijl pijlenzwermen wegschoten, maar de Aiel vooraan leken tegen een onzichtbare muur aan te duwen. Aanvankelijk bogen de hoogste pijlen over die muur heen maar vervolgens raakten ze iets onzichtbaars en vielen terug. Een zacht gemompel steeg uit de Wijzen op.

‘Zien jullie wat de Aes Sedai doen?’ wilde Sevanna weten alsof ook zij de weefsels van de Ene Kracht kon zien. Ze wilde spotten: de Aes Sedai waren dwazen met hun dierbare Drie Geloften. Wanneer ze eindelijk zouden besluiten de Kracht als wapen te gebruiken in plaats van afweerschermen te vormen, zou het te laat zijn. Als de Wijzen niet te lang bleven kijken. Ergens in die wagens bevond zich Rhand Altor, misschien nog steeds in die kist, dubbelgevouwen als een rol zijde. Wachtend tot zij hem kon oppikken. Als de Aes Sedai hem konden vasthouden, kon zij het met hulp van de Wijzen ook. En met hulp van een belofte. ‘Therava, neem jouw helft mee naar het westen. Sta klaar om toe te slaan wanneer ik dat doe. Voor Desaine en de toh die de Aes Sedai ons verschuldigd zijn. Wij zullen ze hun toh doen inzien zoals niemand het ooit eerder heeft gedaan.’

Het was dwaas gebral om te praten over het nakomen van een verplichting die door niemand was erkend, maar in het boze gemompel van de anderen hoorde Sevanna nog meer woeste beloften om de Aes Sedai hun toh te laten inzien. Alleen de vrouwen die op Sevanna’s bevel Desaine hadden vermoord, hielden hun mond. Therava’s lippen verstrakten licht, maar ze zei uiteindelijk: ‘Het zal zijn zoals je zegt, Sevanna.’

Gemakkelijk dravend leidde Sevanna haar groep Wijzen naar de oostelijke kant van het slagveld, als je het zo tenminste kon noemen. Ze had op een helling willen blijven staan voor een goed overzicht, want zo leidde een stamhoofd of krijgshoofd de dans der speren. Ze had hiervoor echter geen steun gekregen, zelfs niet van Therava en de anderen die het geheim van Desaines dood kenden. De Wijzen vormden een grote tegenstelling met de algai’d’siswai toen ze zich opstelden in hun witte algoedhemden en hun donkere wollen rokken en omslagdoeken. Ze droegen fonkelende armbanden en kettingen en de lange haren die tot hun middel reikten, werden met een opgerolde doek bijeengehouden. Ondanks hun besluit om deel te nemen aan de dans der speren, dacht Sevanna niet dat tot hen doorgedrongen was dat de echte slag vandaag hun strijd was. Na vandaag zou niets meer hetzelfde zijn en het binden van Rhand Altor was nog de minste verandering. Van de algai’d’siswai die naar de wagens staarden, kon je de Speervrouwen alleen aan hun lengte onderscheiden. Sluiers en sjoefa’s verborgen hoofden en gezichten en de cadin’sor bleef de cadin’sor, afgezien van de verschillen in stijl waarmee stam, sibbe en krijgsgenootschap werden aangeduid. De krijgers aan de buitenkant van de kring leken verward en mopperden onderling terwijl ze afwachtten wat er te gebeuren stond. Ze hadden zich voorbereid op de dans met Aes Sedai-bliksems en nu bewogen ze ongeduldig rond. Ze waren zelfs te ver van de wagens om de hoornboog te gebruiken die nog in de leren hoes op de rug hing. Ze zouden niet veel langer hoeven te wachten, als Sevanna haar zin kreeg.

Met de handen in haar zij sprak ze de andere Wijzen toe. ‘Wie ten zuiden van mij staat, verstoort wat die Aes Sedai doen. De groep ten noorden van mij valt aan. Voorwaarts speren!’ Waarna ze zich omdraaide, klaar om de vernietiging te aanschouwen van de Aes Sedai die meenden slechts met wapens van staal en ijzer te maken te hebben.

Er gebeurde niets. Voor haar golfde de massa van algai’d’siswai zinloos heen en weer en het hardste geluid was een toevallige roffel van speren op de schilden. Sevanna versterkte haar woede en wond die op, als een wollen draad om een spinklos. Ze was er zo zeker van geweest dat ze er klaar voor waren, nadat het in stukken gereten lijk van Desaine was getoond. Maar als ze een aanval op de Aes Sedai nog steeds ondenkbaar vonden, zou ze hen ertoe dwingen. Al moest ze hun zoveel oneer brengen dat ze smeekten om het gai’shain-wit te mogen aantrekken.

Opeens boog een vuurbol ter grootte van een mannenhoofd naar de wagens toe, sissend en suizend, daarna nog een, tientallen. De knoop in haar maag loste zich op. Nog meer vuurbollen kwamen uit het westen, van Therava en haar groep. Rook begon van de brandende wagens op te stijgen, eerst grijze pluimpjes, toen steeds dikkere rookwolken. Het gemompel van de algai’d’siswai werd luider, en toen de krijgers vlak voor haar bewogen, kwam er opeens een gevoel van naar voren drukken. Bij de wagens steeg geschreeuw op, mannen die schreeuwden en het uitbrulden van pijn. Welke afweerschermen de Aes Sedai ook hadden gemaakt, ze waren verdwenen en de afloop stond nu wel vast. Rhand Altor zou de hare zijn; hij zou haar de Aiel geven om alle natlanden te veroveren, en voor hij stierf, zou hij haar dochters en zonen schenken die de Aiel na haar zouden leiden. Ze zou dat nog leuk kunnen vinden ook: hij was eigenlijk heel knap, sterk en jong. Ze rekende er niet op dat de Aes Sedai zich gemakkelijk zouden overgeven en dat gebeurde ook niet. Vuurbollen vielen tussen de speren, maakten vlammende toortsen van de in cadin’sor geklede gestalten en bliksems sloegen uit een heldere hemel omlaag, waarbij krijgers en aarde hoog werden opgeworpen. De Wijzen leerden echter van wat ze zagen, of misschien wisten ze het al maar aarzelden ze eerst. De meesten geleidden zo zelden, bijna nooit waar iemand anders dan een Wijze het kon zien, zodat alleen een andere Wijze wist of de ander het echt kon. Hoe dan ook, zodra de bliksems tussen de Shaido toesloegen, flitsten er meer in de richting van de wagens.

Niet alles trof doel. Vuurbollen schoten door de lucht, sommige zo groot als paarden, en zilveren bliksems flitsten als speren uit de hemel omlaag maar schoten soms opeens opzij, alsof ze een onzichtbaar schild raakten, barstten midden in de lucht uiteen of verdwenen gewoon. Overal was gebrul en gedonder te horen, vermengd met geschreeuw en gegil. Sevanna staarde opgetogen omhoog. Het leek wel zo’n vuur-spel van de vuurwerkers waarover ze had gelezen.

Opeens werd alles wit voor haar ogen en leek ze te zweven. Toen ze weer kon zien, lag ze plat op de grond, zo’n tien stappen van de plek waar ze eerst had gestaan. Elke spier deed pijn, ze snakte naar adem en zat onder het zand en vuil. Haar haren wilden bij haar vandaan zweven. Andere Wijzen waren eveneens gevallen, rond een ruw gat in de grond, een pas in doorsnee. Dunne rookslierten kringelden van sommige kleren op. Niet iedereen was gevallen – de strijd van vuur en bliksem in de hemel ging door – maar het waren er te veel. Ze moest hen weer terugwerpen in de dans.

Ze dwong zichzelf diep in te ademen, krabbelde overeind en deed geen moeite haar rok schoon te slaan. ‘Speren, dring op!’ riep ze. Ze greep de vierkante schouders van Estalaine en probeerde haar overeind te trekken. Aan de starende blauwe ogen zag ze dat ze dood was, waarna ze haar losliet. In plaats daarvan trok ze de verdwaasde Dorailla omhoog en pakte een speer op van een gesneuvelde Donderloper die ze hoog ophief. ‘Voorwaarts speren!’ Enkele Wijzen leken haar woorden letterlijk op te vatten en stortten zich in de menigte algai’d’siswai. Anderen hielden het hoofd koel en hielpen de vrouwen die niet op konden staan. De storm van vuur en bliksems woedde verder, terwijl zij woest heen en weer beende achter de rij Wijzen, zwaaiend met haar speer en roepend: ‘Speren, dring op! Voorwaarts speren!’

Ze had zin om te lachen en lachte. Ze zat onder het vuil, stond midden in een woeste veldslag, maar was nooit eerder zo opgetogen geweest. Bijna wenste ze dat ze ervoor gekozen had een Speervrouw te zijn. Bijna. Een Far Dareis Mai kon nooit stamhoofd worden. Een Speervrouw kon slechts macht in handen krijgen door het opgeven van de speer en Wijze te worden. Als vrouw van een stamhoofd had ze macht bezeten en uitgeoefend op een leeftijd dat een Speervrouw nog amper een speer werd toevertrouwd of een leerling van een Wijze net water mocht halen. Nu had ze alles: ze was Wijze en stamhoofd, hoewel er nog wel het een en ander moest gebeuren voor ze die laatste titel echt bezat. Titels deden er weinig toe met haar soort macht, maar waarom zou ze niet allebei hebben?

Een plotselinge schreeuw deed haar omdraaien en met open mond keek ze naar een ruige, grijze wolf die Dosera’s keel openreet. In een reflex stak ze haar speer diep in zijn flank. Nog terwijl hij zich kromde om in de speerschacht te bijten schoot een tweede, tot haar middel reikende wolf langs haar heen om zich op de rug van een andere algai’d’siswai te werpen. Een derde verscheen en nog meer. Waar ze ook keek, wierpen ze zich op de in cadin’sor geklede gestalten.

Bijgelovige vrees priemde door haar heen, terwijl ze de speer lostrok. De Aes Sedai hadden wolven opgeroepen om voor hen te vechten. Ze kon haar ogen niet afwenden van de gedode wolf. De Aes Sedai hadden... Nee. Nee! Er zou niets door veranderen. Ze zou het niet toestaan.

Eindelijk slaagde ze erin haar ogen op te slaan, maar voor ze de Wijzen weer kon aanmoedigen, verlamde iets anders haar tong en kon ze slechts verstomd om zich heen staren. Een groepje natlanderruiters met rode helmen en borstkurassen zwaaide de zwaarden rond en stak met lange lansen naar de algai’d’siswai. Waar waren dié vandaan gekomen? Ze besefte pas bij Rhiales antwoord dat ze het hardop had gezegd. ‘Ik probeerde het te vertellen, Sevanna, maar je wilde niet luisteren.’ De vrouw met het vlammend rode haar keek vol afkeer naar haar bebloede speer; Wijzen werden niet verondersteld de speer te dragen. Nadrukkelijk legde ze het wapen in de kromming van haar arm, zoals ze het de stamhoofden had zien doen, terwijl Rhiale verder ging. ‘We worden aangevallen vanuit het zuiden, door natlanders. Natlanders en siswai’aman.’ Ze gaf het woord de verachting mee die passend was voor wie zich de Speren van de Draak noemden. ‘Ook Speervrouwen. En... En Wijzen.’

‘In de strijd?’ zei Sevanna ongelovig, voor ze besefte hoe dat klonk. Als zij versleten gewoontes konden verwerpen, konden die door de zon verblinde dwazen in het zuiden, die zich Aiel durfden te noemen, dat ook. Ze had het echter niet verwacht. Ongetwijfeld werden ze geleid door Sorilea. Die oude vrouw herinnerde Sevanna aan een lawine die alles met zich meeveegde. ‘We moeten ze meteen aanvallen. Ze zullen Rhand Altor niet krijgen. Of onze wraak voor Desaine verhinderen,’ voegde ze eraan toe bij het groter worden van Rhiales ogen.

‘Het zijn Wijzen!’ zei de ander vlak, en Sevanna begreep het verbitterd. Zich in de dans der speren mengen, was al erg, maar dat een Wijze een andere Wijze aanviel, was meer dan zelfs Rhiale kon verantwoorden. Ze had met Desaines dood ingestemd, want hoe konden ze anders de overige Wijzen en de algai’d’siswai overhalen om Aes Sedai aan te vallen? Dat was nodig om Rhand Altor en, met hem, alle Aiel in handen te krijgen, maar het was heimelijk gebeurd, in aanwezigheid van vrouwen die hetzelfde dachten. Dit zou zich voor ieders ogen afspelen. Dwazen en lafaards, allemaal!

‘Vecht dan tegen de vijanden die je wél wilt bestrijden, Rhiale.’ Ze beet elk woord met alle mogelijke verachting af, maar Rhiale knikte slechts, verschikte haar omslagdoek, wierp een laatste blik op Sevanna’s speer en keerde terug naar haar plekje in de rij.

Misschien bestond er een manier om te zorgen dat die andere Wijzen als eersten iets deden. Een verrassingsaanval was eigenlijk beter en het allerbeste was een plan om Rhand vlak onder hun neus in handen te krijgen. Ze zou alles willen geven voor een geleidster die zonder tegensputteren precies deed wat haar gezegd werd. Ze zou alles willen geven om op een helling te zien hoe de slag verliep.

Ze hield haar speer klaar en keek waakzaam rond naar meer wolven – de wolven die ze kon zien, doodden ofwel mannen en vrouwen in cadin’sor of waren zelf dood – en begon weer aanmoedigingen rond te roepen. Naar het zuiden viel er meer vuur en bliksem op de Shaido dan eerst, maar voor zover zij kon zien, maakte dat geen verschil. De veldslag met uitbarstingen van vuur, aarde en mensen ging onomkeerbaar door.

‘Speren, dring op!’ riep ze, wuivend met haar speer. ‘Speren, dring op! Tussen de woelige algai’d’siswai kon ze geen enkele dwaas ontdekken die een rood doekje om het hoofd had gebonden en zichzelf siswai’aman noemde. Misschien waren het er te weinig om de loop der gebeurtenissen te beïnvloeden. Het leek in ieder geval of er maar weinig groepjes natlanders waren die ook nog ver van elkaar streden. Toekijkend zag ze hoe er een onder de voet werd gelopen en mannen en paarden door toestekende speren ten val kwamen. ‘Speren, dring op! Speren, dring op!’ De verrukking was in haar stem te horen. Zelfs al riepen de Aes Sedai tienduizend wolven op en nam Sorilea duizend Wijzen mee en honderdduizend speren, dan nog zouden de Shaido vandaag zegevieren. De Shaido en zij; en haar naam, Sevanna van de Jumai Shaido, zou voor eeuwig herinnerd worden.

Opeens galmde een doffe dreun door het strijdrumoer. Het leek uit de richting van de Aes Sedai-wagens te komen, maar ze kon niet zien of zij dan wel de Wijzen het veroorzaakt hadden. Ze hield er niet van als er dingen gebeurden die ze niet begreep, maar ze was niet van plan het aan Rhiale of de anderen te vragen en zo haar onwetendheid te tonen. En te laten zien dat zij iets miste, wat allen hier bezaten. Onder elkaar gaf het niet, maar ook dat was weer zoiets waar ze niet van hield: dat anderen een macht bezaten die zij niet had.

Er flitste licht tussen de algai’d’siswai, en vanuit haar ooghoeken zag ze iets draaien, maar toen ze zich omkeerde was er niets te zien. Het gebeurde nogmaals: een lichtflits aan de rand van haar gezichtsveld en weer was er niets te zien. Er gebeurden te veel dingen die ze niet begreep.

Ze riep aanmoedigingen rond en overzag de rij Shaido-Wijzen. Enkelen leken toegetakeld, de hoofddoeken verdwenen en de lange haren los. Rokken en hemden zaten onder het vuil of waren zelfs geschroeid.

Minstens een tiental lag kreunend naast elkaar en nog zeven waren doodstil, de omslagdoeken over het gezicht getrokken. Maar ze vond alleen de vrouwen die nog overeind stonden belangrijk. Rhiale; Alarys met haar zwarte haren volkomen in de war; Someryn, die haar hemd de laatste tijd nog verder openliet dan Sevanna, waardoor haar borsten goed zichtbaar waren; Meira met haar lange gezicht, nog grimmiger dan anders; de forse Tion; de magere Belinde, en Modarra die even lang was als een man.

Een van hen had het moeten zeggen als ze iets nieuws hadden gedaan. Het geheim van Desaine bond hen aan haar. Zelfs voor een Wijze zou die onthulling leiden tot een lang leven vol pijn en pogingen die toh te kwijten zou grote schande brengen. Als die Wijze tenminste niet gewoon naakt de wildernis in werd gejaagd, om er te leven of te sterven, en er als een beest te worden gedood door iedereen die haar zag. Desondanks was Sevanna er zeker van dat ze het even verrukkelijk vonden als de anderen om dingen voor haar verborgen te houden; dingen die Wijzen opdeden tijdens hun leertijd en bij hun tocht naar Rhuidean. Ze zou er iets aan moeten doen, later. Ze wilde nu niet haar zwakheid tonen door te vragen wat ze deden.

Ze wendde zich weer naar de veldslag en zag dat ze de overhand kreeg. In het zuiden sprongen vuurbollen en bliksemschichten even dicht als eerst naar boven, maar niet vlak voor haar en blijkbaar evenmin in het westen en het noorden. Wat naar de wagens vloog was even vaak raak als mis, maar de inspanningen van de Aes Sedai namen beslist af. Ze waren gedwongen zich te verdedigen. Zij was aan de winnende hand.

Nog terwijl die gedachte als pure hitte door haar heen schoot, vielen de Aes Sedai stil. Alleen in het zuiden sloegen nog vuur en bliksems tussen de algai’d’siswai in. Ze wilde haar mond al openen om haar overwinning uit te schreeuwen tot er iets doordrong wat haar tot zwijgen bracht. Vuur en bliksems vlogen op de wagens af en botsten op een onzichtbare hindernis. Rook van brandende wagens tekende omhoogwolkend de vorm van een koepel af en ontsnapte ten slotte door een gat boven in die onzichtbare afscherming.

Sevanna schoot als een feeks op de rij Wijzen af. Haar gezicht was zo vertrokken dat enkelen achteruitdeinsden, al kon dat ook door haar speer komen. Ze wist dat het leek of ze die wilde gebruiken, en dat was ook zo. ‘Waarom hebben jullie hen dit laten doen?’ tierde ze. ‘Waarom? Jullie zouden alles van hen tegenhouden en niet toestaan dat ze nog meer muren maakten!’

Tion leek op het punt te staan om over te geven, maar ze zette haar vuisten op de brede heupen en keek Sevanna recht in de ogen. ‘Dat waren geen Aes Sedai.’

‘Geen Aes Sedai?’ spoog Sevanna. ‘Wie dan? Die andere Wijzen? Ik heb jullie gezegd dat we ze moesten aanvallen.’

‘Het waren geen vrouwen,’ zei Rhiale haperend. ‘Het waren geen...’ Met een bleek gezicht slikte ze.

Sevanna draaide zich langzaam om, staarde naar de koepel en haalde weer wat kalmer adem. Iets was door het gat met de opbollende rook naar boven gestegen. Een van die natlanderbanieren. Hij was goed te zien, ondanks de dikke rook. Vuurrood met een half witte en half zwarte schijf, de twee kleuren verdeeld door een kronkellijn, net als op die hoofdband van de siswai’aman. De banier van Rhand Altor. Was hij wellicht zo sterk dat hij was losgebroken, alle Aes Sedai had overweldigd en de banier had geheven? Dat moest wel.

Nog steeds kolkte en ziedde de storm rond de koepel, maar Sevanna hoorde het gemompel achter haar. De andere vrouwen dachten erover zich terug te trekken. Zij niet. Zij had altijd geweten dat de gemakkelijkste weg naar de macht lag in het veroveren van mannen die reeds macht bezaten, en zelfs als kind was ze al zeker geweest dat ze de wapens bezat om hen te veroveren. Suladric, het stamhoofd van de Shaido, was voor haar gevallen toen ze zestien was, en na zijn dood had ze de man uitgezocht die de grootste kans had hem op te volgen. Muradin en Couladin geloofden ieder voor zich dat alleen hij haar belangstelling had weten te wekken, en nadat Muradin, zoals veel andere mannen, Rhuidean niet had overleefd, had haar glimlach Couladin ervan overtuigd dat hij haar in zijn bezit had. Maar de macht van een stamhoofd verbleekte naast die van de Car’a’carn en zelfs die was mets vergeleken met wat ze voor zich zag. Ze huiverde, alsof ze net in een zweettent de knapst denkbare man had gezien. Wanneer Rhand Altor de hare was, zou ze de hele wereld veroveren.

‘Dring harder op,’ beval ze, ‘harder! We zullen die Aes Sedai voor Desaine vernederen.’ En zij zou Rhand Altor hebben.

Opeens klonk er een donderend gebrul uit de voorste rijen. Mannen schreeuwden en gilden. Ze vervloekte het feit dat ze niet kon zien wat er gebeurde. Opnieuw schreeuwde ze de Wijzen toe nog harder op te dringen, maar in plaats daarvan leken er steeds minder vlammen en bliksems de koepel te treffen. Toen kwam er wel iets wat ze kon zien. Vlak bij de wagens barstte de aarde en vlogen in cadin’sor geklede gestalten met een donderende klap omhoog. Niet op één plaats, maar in een lange rij. Opnieuw ontplofte de grond en opnieuw en nog eens. Telkens was het wat verder van de omsingelde wagens af. Nee, geen rij, maar een brede ring van ontploffende grond, mannen en Speervrouwen. Ongetwijfeld rond de hele kring van wagens. Opnieuw en opnieuw en opnieuw, een kring die steeds groter werd, en opeens persten de algai’d’siswai zich langs haar heen, duwden zich door de rij Wijzen en vluchtten weg.

Sevanna sloeg hen met haar speer, haalde uit naar hoofden en schouders en gaf er niet om dat de speerpunt soms nog roder werd teruggetrokken. ‘Houd stand en vecht! Houd stand, voor de eer van de Shaido.’ Ze vluchtten snel weg en gaven er niet om. ‘Waar is jullie eer? Houd stand en vecht!’ Ze stak een vluchtende Speervrouw in de rug, maar de rest sprong gewoon over de gevallen vrouw heen. Opeens besefte ze dat enkele Wijzen waren verdwenen en anderen de gewonden oppakten. Rhiale draaide zich om voor de vlucht en Sevanna greep de arm van de grotere vrouw beet, haar bedreigend met de speer. Het kon haar niet schelen dat Rhiale kon geleiden. ‘We moeten standhouden! We kunnen hem nog steeds grijpen!’

Het gezicht van de ander was een masker van vrees. ‘Als we standhouden, sterven we! Of eindigen we aan de ketting buiten Rhand Altors tent! Blijf maar als je wilt, Sevanna! Ik ben geen Steenhond.’ Ze rukte zich los en vluchtte naar het oosten.

Nog heel even bleef Sevanna staan en liet zich door de langsstromende mannen en Speervrouwen heen en weer stoten. Ten slotte gooide ze de speer weg en bevoelde ze haar beurs, waarin een klein, fijnbewerkt stenen blokje zat. Maar goed dat ze had geaarzeld dat weg te gooien. Ze trok haar rokken op om haar benen vrij te houden en rende weg, terwijl nieuwe plannen door haar hoofd tolden. Dit was zeker: ze zou Rhand Altor op zijn knieën voor zich krijgen, net als de Aes Sedai.

Uiteindelijk verliet Alviarin Elaida’s vertrekken, uiterlijk even koel en beheerst als altijd, inwendig een uitgewrongen vochtige doek. Het lukte haar om haar benen niet te laten trillen, terwijl ze de vele trappen afliep, die zelfs op deze hoogte nog van marmer waren. Dienaren in livrei bogen of maakten een knix, terwijl ze druk bezig waren met hun werk en bij de Hoedster slechts de gebruikelijke stille kalmte van een Aes Sedai zagen. Op de lagere verdiepingen kwam ze steeds meer zusters tegen, waarvan velen de stola met de franje van Hun Ajah droegen, alsof ze door de vormelijke kledij wilden benadrukken dat ze volledige zusters waren. Ze namen haar zijdelings op en voelden zich even vaak wel als niet op hun gemak. De enige die haar negeerde was Danelle, een dromerige Bruine. Ze had deel uitgemaakt van de groep die Siuan Sanche had afgezet en Elaida had verheven, maar ze leek verloren in haar eigen gedachten, een eenlinge die zelfs in haar eigen Ajah geen vriendinnen had en er zich niet bewust van leek dat ze terzijde was geschoven. Anderen beseften dat terdege. Berisha, een magere Grijze met harde ogen, en Kera, met het blonde haar en de blauwe ogen die zo nu en dan onder Tyreners opdoken en die de gebruikelijke hooghartigheid van een Groene bezat, maakten zelfs een knix. Norine maakte aanstalten daartoe, maar zag ervan af. Haar grote ogen stonden soms net zo dromerig als die van Danelle; ze had even weinig vriendinnen en een afkeer van Alviarin. Als de Hoedster uit de Witte Ajah afkomstig was, had het in haar ogen Norine Dovarna moeten zijn.

Die beleefdheid was voor een Hoedster niet vereist, niet van een zuster, maar ongetwijfeld hoopten ze dat ze indien nodig Elaida zou benaderen. De anderen vroegen zich alleen af welke bevelen ze had mee gekregen en of er vandaag weer een zuster aangewezen was die in de ogen van de Amyrlin een fout had gemaakt. Zelfs de Rode zusters bleven minstens vijf verdiepingen van de nieuwe vertrekken van de Amyrlin vandaan, tenzij ze ontboden waren, en meerdere zusters verborgen zich daadwerkelijk wanneer Elaida naar beneden kwam. De lucht hier leek verwarmd, dik van een angst die niets te maken had met opstandelingen of geleiders.

Verschillende zusters probeerden haar aan te spreken maar Alviarin duwde zich amper beleefd langs hen heen. Ze merkte nauwelijks hoe in hun ogen de bezorgdheid opbloeide na haar weigering te blijven staan. Elaida was evenzeer in haar gedachten als in die van de andere zusters. Elaida. Een vrouw met vele lagen. Een eerste blik toonde een knappe vrouw, waardig en beheerst; de tweede een vrouw van staal, onbuigzaam en rechtlijnig als een ontblote kling. Zij overdonderde waar anderen trachtten te overtuigen, dwong af waar anderen hoffelijk overlegden of het Spel der Huizen toepasten. Wie haar kende, zag haar scherpe verstand, maar slechts na enige tijd besefte men dat Elaida ondanks al haar verstand alleen zag wat ze wilde zien, en trachtte waar te maken wat voor haar waar was. Van de twee onbetwistbaar angstaanjagende karaktertrekken was de minste dat ze er zo vaak in slaagde. De tweede was haar Talent, Voorspellen.

Het werd zo gemakkelijk vergeten, want het gebeurde onregelmatig en hoogst zelden. Niemand kon zeggen wanneer het zou optreden, zelfs Elaida niet, en niemand kon zeggen wat het zou onthullen. Nu voelde Alviarin bijna hoe de schaduw van Elaida’s aanwezigheid haar volgde en gadesloeg.

Misschien was het nodig haar nu al te doden. In dat geval zou Elaida niet de eerste zijn die ze heimelijk had vermoord. Niettemin aarzelde ze die stap te zetten zonder bevel of minstens toestemming. Ze betrad haar eigen vertrekken met een gevoel van opluchting, alsof Elaida’s schaduw niet over de drempel kon komen. Een dwaze gedachte. Als Elaida een vermoeden van de waarheid had, zouden duizend roeden haar er niet van weerhouden Alviarin naar de keel te vliegen. Elaida zou erop rekenen dat ze hard aan het werk was en persoonlijk de bevelen uitschreef die de Amyrlin van haar handtekening en zegel voorzag – maar welk bevel echt zou worden uitgevoerd moest nog besloten worden. Natuurlijk niet door Elaida. Niet eens door haarzelf.

Alviarins vertrekken waren kleiner dan die van Elaida, hoewel het plafond veel hoger was en het balkon op een hoogte van wel honderd voet uitkeek over het grote plein voor de Toren. Soms ging ze het balkon op om Tar Valon onder zich te zien liggen, de grootste stad ter wereld, gevuld met ontelbare duizenden die onbelangrijker waren dan stukken op een steenbord. De meubels kwamen uit Arad Doman en waren van gevlamd lichtkleurig hout, ingelegd met paarlemoer en amber. Ze stonden op fleurige tapijten met patronen van bloemen en krullen. Aan de wand hingen nog kleuriger wandkleden van wouden en bloemen en grazende herten. Ze waren het eigendom geweest van de laatste gebruikster van deze kamer. Als er enige reden bestond om dit alles te behouden, afgezien van haar onwil om tijd te verknoeien aan de keuze van een nieuwe inrichting, dan was het om zichzelf aan de prijs van mislukking te herinneren. Leane Sharif had hier geleefd, verrukt van haar plannetjes, en was ten onder gegaan. Nu was de vrouw voor altijd van de Ene Kracht afgesneden, een hulpeloze vluchtelinge, afhankelijk van liefdadigheid en gedoemd tot een leven vol ellende, tot ze er ofwel een einde aan maakte, dan wel haar gezicht naar de muur draaide en stierf. Alviarin had gehoord van enkele gesuste vrouwen die het hadden overleefd, maar ze betwijfelde of die verhalen waar waren. Ze wilde het eerst met eigen ogen zien, al had ze daartoe niet de minste behoefte.

Achter de vensters kon ze het licht van de vroege middag zien, maar voor ze halverwege haar zitkamer was, ging het licht opeens over in avondschemer. De duisternis verraste haar niet. Ze draaide zich om en knielde onmiddellijk neer. ‘Hoge meesteresse, ik leef om u te dienen.’ Een lange vrouw van donkere schaduwen en zilveren licht stond voor haar: Mesaana.

‘Vertel me wat er gebeurd is, kind.’ De stem klonk als kristallen belletjes.

Geknield herhaalde Alviarin elk woord van Elaida, hoewel ze zich afvroeg waarvoor dat nodig was. In het begin had ze onbelangrijke stukjes overgeslagen, maar Mesaana had het telkens geweten en ieder woord willen horen, elk gebaar en elke gezichtsuitdrukking. Blijkbaar luisterde ze die ontmoetingen af. Alviarin had geprobeerd de zin hiervan te ontdekken, wat haar niet was gelukt. Sommige dingen leverden echter wel zinvolle ideeën op.

Ze had andere Uitverkorenen ontmoet, door dwazen werden ze Verzakers genoemd. Lanfir en Graendal waren in de Toren geweest, koninklijk in hun kracht en kennis. Onuitgesproken hadden ze duidelijk gemaakt dat Alviarin ver beneden hen stond, een soort keukenmeid die om boodschapjes gestuurd werd en bevend van genoegen nu en dan een vriendelijk woord mocht ontvangen. Be’lal had Alviarin ’s nachts uit haar slaap gelicht. Ze wist nog steeds niet waarheen, maar ze was weer in haar eigen bed wakker geworden en dat had haar nog meer angst aangejaagd dan de nabijheid van een geleider. Voor hem was ze minder dan een worm, niet eens iets wat leefde, slechts een speelstuk op een bord dat zich op zijn bevel verplaatste. Haar eerste ontmoeting was met Ishamael geweest, jaren voor de anderen, die haar had uitverkoren en aan het hoofd van de Zwarte Ajah geplaatst.

Voor ieder van hen was ze neergeknield, had ze gezegd dat ze leefde om te dienen. Ze had het gemeend en aan hun bevelen gehoorzaamd, wat zo’n bevel ook inhield. Tenslotte stonden zij maar een treetje lager dan de Grote Heer van het Duister zelf en als zij de beloning van haar dienstbaarheid wenste, de onsterfelijkheid die zij blijkbaar reeds bezaten, kon ze maar beter gehoorzamen. Ze knielde voor elk van hen en alleen Mesaana was verschenen met een onmenselijk gelaat. Haar omhulling van schaduw en licht moest met de ene Kracht geweven zijn, maar Alviarin kon geen weefsel ontdekken. Ze had de Kracht in Lanfir en Graendal gevoeld, had vanaf de eerste tel geweten dat ze veel en veel sterker waren dan zij, maar bij Mesaana voelde ze... niets. Alsof de vrouw in het geheel niet kon geleiden.

Er was maar één verbijsterende slotsom mogelijk: Mesaana verborg zichzelf omdat ze herkend kon worden. Ze moest in de Toren zelf huizen. Oppervlakkig bezien leek dat onmogelijk, maar niets anders kon het verklaren. Als dat zo was, dan was ze een zuster, zeker geen zwoegende en slovende dienstmeid. Maar wie? Zoveel vrouwen waren jarenlang niet in de Toren geweest voor Elaida iedereen had teruggeroepen. Velen hadden geen hartsvriendinnen, sommigen zelfs helemaal niemand. Mesaana moest een van hen zijn. Alviarin had het dolgraag willen weten. Al kon ze er geen gebruik van maken, kennis bleef macht. ‘Dus Elaida heeft een Voorspelling gedaan,’ rinkelde Mesaana en Alviarin besefte geschrokken dat ze het eind van haar relaas had bereikt. Haar knieën deden pijn, maar ze wist wel beter dan zonder toestemming op te staan. Nadenkend tikte een vinger van schaduw tegen zilveren lippen. Had ze ergens een zuster dat gebaar zien maken? ‘Vreemd dat ze tegelijkertijd zo duidelijk en zo verdwaasd kan zijn. Het is altijd een zeldzaam Talent geweest en de meesten die het hadden spraken zodanig dat alleen dichters ze konden begrijpen. Tenminste, totdat het te laat was en het er niet meer toe deed. Dan werd alles opeens duidelijk.’ Alviarin hield haar mond. Geen enkele Uitverkorene wilde een tweegesprek. Ze bevalen of ze eisten. ‘Boeiende Voorspellingen. De opstandelingen breken – als een rottende meloen – was het zo niet?’

‘Ik weet het niet zeker, hoge meesteresse,’ zei ze langzaam – was het zo geweest? – maar Mesaana haalde slechts haar schouders op.

‘Het is of het een of het ander en beide wegen kunnen gebruikt worden.’

‘Ze is gevaarlijk, hoge meesteresse. Haar Talent kan onthullen wat niet onthuld mag worden.’

Een kristallen lachje was het antwoord. ‘Wat dan wel? Jou? Jouw zusters van de Zwarte Ajah? Of denk je misschien mij te beschermen? Je bent soms best een braaf meisje, kind.’ De zilveren stem klonk vermaakt. Alviarin voelde zich vuurrood worden en hoopte dat Mesaana de schaamte zou zien, niet de boosheid. ‘Zeg je me nu dat onze Elaida opgeruimd dient te worden, kind? Nog niet, denk ik. Ze kan nog steeds nuttig zijn. Minstens tot de jonge Altor hier is en hoogstwaarschijnlijk ook daarna nog. Schrijf haar bevelen uit en zorg dat ze worden uitgevoerd. Het is heel vermakelijk naar haar spelletjes te kijken.

Soms, kind, zijn jullie bijna net zo leuk als de ajahs. Zal het haar lukken de koning van Illian en de koningin van Saldea te laten ontvoeren? Dat deden Aes Sedai vroeger, nietwaar? Nu al vele jaren niet meer. Hoeveel wel niet? Tweeduizend jaar? Wie probeert zij op de troon van Cairhien te plaatsen? Zal het aanbod koning in Tyr te worden Hoogheer Darlins afkeer van Aes Sedai overwinnen? Of stikt onze Elaida eerst in haar eigen ergernis? Wat jammer dat ze zich zo verzet tegen het idee van een groter leger. Ik had gedacht dat haar machtswellust daar wel op af zou schieten.’

Het vraaggesprek liep bijna ten einde – het duurde nooit langer dan Alviarin nodig had om verslag uit te brengen en haar opdrachten aan te horen – maar ze had zelf nog een vraag te stellen. ‘De Zwarte Toren, hoge meesteresse.’ Alviarin maakte haar lippen nat. Sinds Ishamael aan haar was verschenen, had ze veel bijgeleerd en één ding, niet het minste, was dat de Uitverkorenen almachtig noch alwetend waren. Ze was verheven omdat Ishamael haar voorgangster had gedood uit woede om zijn ontdekking wat Jarna Malari begonnen was. Het beëindigen ervan had twee jaar geduurd, tot er een andere Amyrlin gestorven was. Ze had zich vaak afgevraagd of Elaida iets met de dood van die ene te maken had, die Sierin Vayu; de Zwarte Ajah was het zeker niet geweest. Jarna had Tamra Ospenya, de Amyrlin Zetel vóór Sierin, als een tros druiven fijn laten knijpen – het had haar, zo bleek, opvallend weinig sap opgeleverd. Ze had het laten lijken of ze in haar slaap was gestorven, maar Alviarin en de andere twaalf zusters van de Grote Raad waren met felle pijnen belaagd voordat ze Ishamael hadden kunnen overtuigen dat zij er niet verantwoordelijk voor waren geweest. De Uitverkorenen waren niet almachtig en wisten niet alles, maar soms wisten ze wat niemand anders wist. Vragen kon echter gevaarlijk zijn. ‘Waarom’ was het gevaarlijkst. De Uitverkorenen wilden nooit naar hun redenen gevraagd worden, ‘Is het veilig om vijftig zusters te sturen om hen aan te vallen, hoge meesteresse?’

Als volle manen glanzende ogen namen haar in stilte op en een koude rilling gleed langs Alviarins ruggengraat. Jarna’s lot flitste door haar heen. Jarna was op het oog een Grijze geweest en had nooit enige belangstelling getoond voor ter’angrealen waarvan het doel onbekend was. Tot de dag dat ze werd gevangen in een ter’angreaal die eeuwenlang onbeproefd was gebleven. Hoe je die in werking kon stellen, was nog steeds een mysterie. Tien dagen lang kon niemand haar bereiken, men kon slechts het gekrijs aanhoren dat aan haar keel werd ontwrongen. De meeste mensen in de Toren dachten dat Jarna een toonbeeld van deugdzaamheid was. Bij het begraven van de resten die gered konden worden, was iedere zuster uit Tar Valon en omstreken aanwezig.

‘Je bent nieuwsgierig, kind,’ zei Mesaana uiteindelijk, in de juiste richting aangewend kan zoiets een gunstige eigenschap zijn, in de verkeerde richting...’ De dreiging hing als een glanzende dolk boven haar. ‘Ik zal het aanwenden zoals u beveelt, hoge meesteresse,’ hijgde Alviarin hees. Haar mond was kurkdroog. ‘Alleen zoals u beveelt.’ Ze zou er echter wel voor zorgen dat er geen Zwarte zusters met Toveine meereisden. Mesaana kwam naar haar toe en hing dreigend over haar heen, zodat ze haar hoofd achterover moest houden om naar dat gezicht van licht en schaduw op te zien. Opeens vroeg ze zich af of de Uitverkorenen haar gedachten konden lezen.

‘Als je mij zou dienen, kind, dan moet je mij dienen en gehoorzamen. Niet Semirhage, niet Demandred. Niet Graendal of iemand anders. Alleen mij. En de Grote Heer, natuurlijk, maar behalve hem alleen mij.’ ik leef om u te dienen, hoge meesteresse.’ Het klonk schor, maar ze slaagde erin het toegevoegde woord te benadrukken.

Heel lang bleven de zilveren ogen strak op haar neerkijken. Ten slotte zei Mesaana: ‘Goed dan, ik zal je iets leren. Maar bedenk wel dat een leerlinge geen lerares is. Ik kies wie wat leert en ik beslis wanneer er gebruik van gemaakt wordt. Als ik merk dat je ook maar iéts doorgeeft, al is het nog zo onbenullig, of als je zonder enige aanwijzing van mij het kleinste golfje ervan gebruikt, maak ik een eind aan je.’ Alviarin slikte en slikte, tot ze weer wat vocht in haar mond had. Er klonk geen boosheid in die klokjesstem, slechts zekerheid. ‘Ik leef om u te dienen, hoge meesteresse. Ik leef om u te gehoorzamen, hoge meesteresse.’ Ze had zojuist iets van de Uitverkorene geleerd waar ze amper voor hoefde te danken. Kennis was macht.

‘Je hebt een beetje kracht, kind. Niet veel, maar genoeg.’

Een weefsel verscheen schijnbaar uit het niets.

‘Dit,’ klokte Mesaana, ‘noemt men een poort.’

Pedron Nial gromde wat terwijl Morgase met een triomfantelijke glimlach een witte steen op het bord plaatste. Slechtere spelers zouden nog een handvol stenen meer plaatsen, maar hij zag evenals zij de onvermijdelijke afloop. Aanvankelijk had de goudblonde vrouw tegenover hem aan het tafeltje gespeeld om te verliezen, het spel zo te spelen dat het voor hem interessant werd, maar binnen de kortste keren had ze geleerd dat zoiets tot de ondergang leidde. Om er maar over te zwijgen dat hij slim genoeg was om door die misleiding heen te zien en het niet toestond. Nu ontvouwde ze al haar kunsten en lukte het haar ongeveer de helft van de spelen te winnen. Een groot aantal jaren had niemand hem zo vaak weten te verslaan.

‘Je wint,’ vertelde hij haar en de koningin van Andor knikte. Nou ja, ze zou wederom koningin zijn, daar zou hij voor zorgen. In haar groene zijde met de hoge kanten kraag tot haar kin zag ze er tot in de puntjes uit als een koningin, ondanks de glans van zweet op haar gladde wangen. Ze leek amper oud genoeg om een dochter van Elaynes leeftijd te hebben, laat staan een zoon als Gawein.

‘U zag niet dat ik de val voorzag, die u vanaf uw eenendertigste steen opzette, heer Nial, en u vatte mijn schijnzet van de drieënveertigste steen op als mijn echte aanval.’ De opwinding fonkelde in haar blauwe ogen. Morgase won graag. Ze hield ervan voor de winst te spelen. Het was natuurlijk allemaal bedoeld om hem milder te stemmen: het spel steen, de beleefdheid. Morgase wist dat ze in feite een gevangene was in de Burcht van het Licht, al was het dan een weelderige gevangenschap. En een geheime. Hij had toegestaan dat de verhalen over haar verblijf zich verspreidden, maar gaf geen verklaring uit. Andor had een te lange geschiedenis van verzet tegen de Kinderen van het Licht. Hij zou pas iets aankondigen als de legioenen naar Andor optrokken, zogenaamd met haar aan het hoofd. Dat besefte Morgase heel goed. Heel waarschijnlijk wist ze ook dat hij haar pogingen om hem milder te stemmen doorzag. Het door haar ondertekende verdrag gaf de Kinderen rechten in Andor die ze, behalve hier in Amadicia, nergens anders bezaten. Hij rekende erop dat ze al plannen smeedde om zijn greep op haar land te verminderen. Hoe zij zijn greep geheel kon verbreken, zodra dat mogelijk was. Ze had alleen getekend omdat hij haar in een hoek had gedreven, maar nu ze in die hoek zat, vocht ze even bekwaam als ze stenen op het bord plaatste. Voor zo’n knappe vrouw was ze heel taai. Nee, ze was taai en dat was dat. Ze gunde zich zeker het plezier in het spel, maar hij kon dat moeilijk afkeuren wanneer het ook hem zoveel plezierige ogenblikken bezorgde.

Indien hij twintig jaar jonger was geweest, zou hij meer op haar echte spelletjes zijn ingegaan. Vele lange jaren als weduwnaar strekten zich nu achter hem uit en de kapiteinheer-gebieder van de Kinderen van het Licht had weinig tijd voor vermaak met vrouwen, weinig tijd voor iets anders dan kapiteinheer-gebieder zijn. Indien hij twintig jaar jonger was geweest – nou goed, vijfentwintig jaar – en zij niet was opgeleid door die feeksen in Tar Valon... Zoiets viel in haar nabijheid gemakkelijk te vergeten. De Witte Toren was een poel van ongerechtigheid en Schaduw, en zij was er behoorlijk mee besmet. Rhadam Asunawa, de Groot-Inquisiteur, zou haar voor die maanden in de Toren zonder enig uitstel hebben veroordeeld en hebben opgehangen als Nial dat had toegestaan. Hij zuchtte bedroefd.

Morgase behield haar zegevierende glimlach, maar haar grote ogen namen hem op met een verstand dat ze niet kon verbergen. Hij schonk haar bokaal en de zijne bij uit de zilveren kan die in een bak koud water stond waarin zojuist nog ijs had gedreven.

‘Mijn heer Nial...’ Het was precies goed: de aarzeling, de slanke hand boven de tafel naar hem uitgestoken, de toegenomen achting in haar woorden. Ze had hem aanvankelijk gewoon Nial genoemd, met meer verachting dan ze bij een dronken stalknecht zou hebben gebezigd. De aarzeling zou precies juist zijn geweest als hij haar ondertussen niet naar waarde had geschat. ‘Mijn heer Nial, u kunt Galad toch wel naar Amador laten halen, zodat ik hem kan spreken. Eén dag is toch wel mogelijk.’

‘Het spijt me,’ antwoordde hij gladjes, ‘dat Galads plicht hem in het noorden vasthoudt. U mag trots op hem zijn. Hij is een van onze beste jonge officieren.’ Haar stiefzoon was een hefboom om druk op haar uit te oefenen en nu kwam hij ver bij haar vandaan het best van pas. De jongeman was een goed officier, misschien wel de beste die zich in Nials tijd bij de Kinderen had aangesloten. Het was niet nodig zijn eed onder druk te zetten door hem te laten weten dat zijn moeder hier was en alleen uit hoffelijkheid ‘gast’ genoemd werd.

Slechts het verstrakken van haar lippen, heel even zichtbaar, verried haar teleurstelling. Het was niet de eerste keer dat ze het verzoek had gedaan en het zou evenmin de laatste zijn. Morgase Trakand gaf zich niet over alleen omdat ze duidelijk verslagen was. ‘Dat neem ik aan, mijn heer Nial,’ zei ze, zo bescheiden dat hij zich bijna in zijn slok wijn verslikte. Onderdanigheid was een nieuwe aanpak, een die ze moeizaam moest hebben geoefend. ‘Het is alleen dat ik als moeder...’

‘Mijn kapiteinheer-gebieder?’ Een lage, schallende stem onderbrak haar. ‘Ik vrees dat ik belangrijk nieuws heb dat niet kan wachten, mijn heer.’ In de deuropening stond de lange, rijzige gestalte van Abdel Omerna in de wit met gouden tuniek van een kapiteinheer van de Kinderen van het Licht. Zijn koene gezicht was omgeven door witte lokken bij de slapen, de donkere ogen stonden diep en nadenkend. Van top tot teen zag hij er onbevreesd uit, een leider. En een dwaas, al was dat bij de eerste aanblik niet meteen duidelijk.

Morgase kromp wat ineen bij het zien van Omerna. De beweging was zo klein dat de meeste mannen het niet gemerkt zouden hebben. Net als ieder ander meende ze dat hij de verspiedermeester van de Kinderen was, een man die net zo gevreesd diende te worden als Asunawa, mogelijk meer. Omerna zelf wist niet eens dat hij als dekmantel diende om de echte verspiedermeester, die alleen Nial bekend was, uit het zicht te houden. Sebban Balwer, de uitgedroogde, magere lat die op het oog Nials schrijver was. Maar ook al was hij een dekmantel, zo af en toe kreeg Omerna iets goeds in handen. Hoogst zelden zelfs iets waardevols. Nial twijfelde niet aan wat de man had gebracht. Alleen Rhand Altor aan de stadspoort had hem op deze manier kunnen doen binnenvallen. Het Licht mocht geven dat het slechts de waanzin van een tapijthandelaar was.

‘Ik ben bang dat we voor deze ochtend ons spel moeten beëindigen,’ zei Nial terwijl hij opstond. Tegelijk maakte hij een lichte buiging die Morgase erkende met een knikje.

‘Misschien tot vanavond?’ Nog steeds had haar stem die bijna gehoorzame toon. ‘Als u tenminste uw tafel met mij wilt delen?’

Natuurlijk aanvaardde Nial de uitnodiging. Hij wist niet waar ze met deze nieuwe aanpak op aanstuurde – hij nam aan dat het iets subtielers was dan het leek – maar het zou vermakelijk zijn dat te ontdekken. De vrouw zat vol verrassingen. Het was jammer dat ze door de feeksen besmet was.

Omerna liep verder door tot aan de grote gouden zonnekrans die in de vloer was ingelegd en in de loop der eeuwen door vele voeten en knieën was versleten. Afgezien van deze zon was het een eenvoudige ruimte en de veroverde vlaggen en banieren aan de hoge muren waren door de tijd sleets en grauw geworden. Omerna zag haar om zich heen schuiven zonder dat ze echt erkende dat hij er was en nadat de deur achter haar dichtviel, zei hij: ‘Ik heb Elayne of Gawein nog niet gevonden, mijn heer.’

‘Is dat je belangrijke nieuws?’ wilde Nial vol ergernis weten. Balwer had doorgegeven dat Morgases dochter in Ebo Dar was, nog steeds tot aan haar nek tussen de feeksen. Opdrachten die haar betroffen, waren reeds naar Jaichim Carridin gezonden. Haar andere zoon hing blijkbaar ook nog rond bij de feeksen in Tar Valon, waar zelfs Balwer weinig ogen-en-oren bezat. Nial nam een lange teug van zijn koude wijn. Zijn botten voelden de laatste tijd oud aan, bros en koud, maar die Schaduwvervloekte hitte liet zijn huid ontzettend zweten en zijn mond was droog.

Omerna schrok op. ‘Eh... nee, mijn heer.’ Hij tastte rond in een zak van zijn witte onderjas en trok een ivoren buisje te voorschijn met drie rode streepjes over de lengte. ‘U wilde dit hebben zodra de duif...’ Hij zweeg toen Nial het weggriste. Hier had hij op gewacht en dit was de reden dat er nog geen legioen naar Andor onderweg was met Morgase aan het hoofd, al had zij niet het bevel. Als het slechts Varadins waanzin bevatte, het gezever van een man die van zijn stuk was geraakt doordat hij Tarabon in wetteloosheid zag storten, zou Andor moeten wachten. Andor en misschien nog meer.

‘Ik... ik heb een bevestiging dat de Witte Toren echt is gebroken,’ vervolgde Omerna. ‘De... de Zwarte Ajah heeft Tar Valon in handen.’ Geen wonder dat hij zenuwachtig klonk, het waren Lichtschennende woorden. Er bestond geen Zwarte Ajah, alle feeksen waren Duistervrienden.

Nial negeerde hem en verbrak het lakzegel met zijn duimnagel. Hij had Balwer gebruikt om die geruchten te verspreiden en nu kwamen ze terug. Omerna geloofde ieder gerucht dat hij opving en zijn oren vingen ze allemaal op.

‘Er zijn verslagen dat de feeksen overleggen met de valse Draak, Rhand Altor, mijn heer.’

Natuurlijk overlegden de feeksen met hem! Hij was hun schepping, hun speelpop. Nial luisterde niet langer naar het gekwebbel van de zot en liep terug naar de speeltafel waar hij een smal rolletje papier uit het kokertje trok. Hij liet nooit meer aan anderen merken dan het bestaan van deze berichten en de meesten wisten zelfs dat niet eens. Zijn handen beefden terwijl ze het dunne papier openrolden. Zijn handen hadden niet meer gebeefd sinds hij als jongen voor zijn eerste veldslag stond, nu meer dan zeventig jaar geleden. Die handen leken nu weinig meer dan botten en pezen, maar bezaten meer dan voldoende kracht om te doen wat hij moest doen.

Het bericht was niet afkomstig van Varadin, maar van Faisar en om een andere reden naar Tarabon gestuurd. Nials maag verkrampte tot een bal bij het lezen. Het was opgesteld in begrijpelijke taal, niet in het geheimschrift van Varadin. Zijn verslagen waren het werk van een man op de drempel van de waanzin, misschien wel van iemand die er overheen was, maar Faisar bevestigde het ergste en nog meer. Veel meer. Altor was een verscheurend beest, een woesteling die tegengehouden moest worden, maar nu was er een tweede monster verschenen, misschien nog gevaarlijker dan de feeksen van Tar Valon met hun makke valse Draak. Bij het Licht, hoe kon hij beiden bestrijden?

‘Het... het is gebleken dat koningin Tenobia Saldea heeft verlaten, mijn heer. En de... de Draakgezworenen trekken brand stichtend en moordend door Altara en Morland. Ik heb ook vernomen dat de Hoorn van Valere is gevonden. In Kandor.’

Nog steeds half afgeleid keek Nial op en merkte dat Omerna vlak naast hem stond, zijn lippen bevochtigde en met de rug van zijn hand het zweet van zijn voorhoofd veegde. Ongetwijfeld hoopte hij een blik te kunnen werpen op wat er in het briefje stond. Nou, iedereen zou het snel genoeg weten.

‘Het blijkt dat een van jouw wildste verzinsels uiteindelijk niet zo wild was,’ zei Nial en op dat ogenblik voelde hij het mes tussen zijn ribben glijden.

Hij was zó geschokt en verstijfd dat Omerna de dolk weer los kon trekken en opnieuw kon toesteken. Andere kapiteinheer-gebieders waren vóór hem op deze manier gestorven, maar hij had zoiets nooit van Omerna verwacht. Hij probeerde zijn belager te pakken, maar zijn armen hadden geen kracht meer. Hij hield zich aan Omerna overeind waarbij de man hem ondersteunde. Ze stonden oog in oog. Omerna’s gezicht werd rood; hij leek op het punt in tranen uit te barsten. ‘Het moest gebeuren. Het moest. U hebt de feeksen daar ongehinderd in Salidar laten zitten en...’ Plotseling besefte de man dat hij zijn armen om degene had geslagen die hij vermoordde en hij duwde Nial weg.

Alle kracht was uit Nials armen en nu ook uit zijn benen verdwenen. Hij viel met een klap tegen de speeltafel die omviel. Zwarte en witte stenen verspreidden zich over de glanzende houten vloer om hem heen. De zilveren kan stuiterde omhoog en morste wijn. De kou in zijn botten lekte naar de rest van zijn lichaam.

Hij wist niet zeker of de tijd voor hem langzamer liep of dat alles echt zo snel gebeurde. Laarzen stampten over de vloer en hij tilde vermoeid zijn hoofd op en zag Omerna met open mond en grote ogen achteruitwijken voor Emon Valda. Net als Omerna was Valda in zijn wit met gouden tuniek en witte wambuis tot in de puntjes een kapiteinheer, al was hij niet zo lang en zag hij er minder uit als een leider. Het gezicht van de donkere man stond echter als altijd hard en hij had een zwaard in zijn hand, de kling met het reigerteken, waar hij zo’n prijs op stelde.

‘Verraad!’ bulderde Valda, en hij dreef het zwaard in Omerna’s borst. Nial zou hebben gelachen als hij dat had gekund. Ademhalen kostte moeite en hij kon het bloed in zijn keel horen borrelen. Hij had Valda nooit gemogen – feitelijk verachtte hij de man – maar iemand moest het weten. Zijn ogen dwaalden rond en vonden niet ver van zijn hand het strookje papier uit Tanchico. Daar zou het mogelijk over het hoofd worden gezien, maar niet als zijn lijk het stevig vasthield. En dat bericht moest gelezen worden. Zijn hand leek ontzettend traag over de vloerplanken te schuiven, streek langs het papiertje, duwde het verder weg bij het pakken. Zijn gezichtsveld werd nevelig, hij dwong zich wat te zien. Hij moest... De mist werd dikker. Een deel van hem probeerde die gedachte te onderdrukken: er was geen mist. De mist werd dikker en daarginds was een vijand, onzichtbaar en verborgen maar even gevaarlijk als Altor, of nog meer zelfs. Het bericht. Welk? Welk bericht? Het werd tijd op te stijgen en het zwaard te trekken, tijd voor een laatste aanval. Bij het Licht, winnen of sterven, hij kwam eraan! Hij probeerde te grauwen.

Valda veegde de kling af aan Omerna’s tuniek en besefte opeens dat de oude wolf nog ademde, een schrapend borrelend geluid. Met een grijns bukte hij zich om er echt een eind aan te maken en een uitgeteerde hand met lange vingers greep hem bij de arm. ‘Word jij nu kapiteinheer-gebieder, mijn zoon?’ Asunawa’s bottige gezicht leek een martelaar te behoren, maar zijn donkere ogen brandden van een vuur dat zelfs mensen die hem niet kenden zenuwachtig maakte. ‘Wellicht zul je dat zijn, nadat ik getuig dat je de moordenaar van Pedron Nial hebt gedood. Maar niet als ik moer zeggen dat je vervolgens Nials keel doorsneed.’

Valda ontblootte zijn tanden in wat voor een glimlach door moest gaan en richtte zich op. Asunawa’s waarheidsliefde was bekend. Een vreemde liefde, want hij kon die in knopen binden, ophangen en krijsend en gillend tuchtigen, maar voor zover Valda wist had hij nooit echt gelogen. Een blik op Nials glazige ogen en de plas bloed die zich onder hem verspreidde, stelde Valda gerust. De oude man stierf.

‘Wellicht, Asunawa?’

De blik van de Groot-Inquisiteur brandde nog feller, terwijl hij een stap naar achteren deed en zijn sneeuwwitte mantel van Nials bloed weghield. Zelfs een kapiteinheer werd geacht meer eerbied te tonen. ‘Ik zei wellicht, mijn zoon. Je bent merkwaardig weifelend in je instemming dat de feeks Morgase aan de Hand van het Licht overgedragen moet worden. Tenzij je mij die verzekering...’

‘Morgase is nog nodig.’ De man te onderbreken deed Valda enorm plezier. Hij hield niet van Ondervragers, of de Hand van het Licht, zoals ze zichzelf noemden. Wie mocht er nu mannen die de vijand nooit tegemoet traden tenzij die ontwapend en geketend was? Ze hielden zich afzijdig van de Kinderen, scheidden zich zelfs van hen af. Asunawa’s mantel toonde slechts de scharlakenrode herdersstaf van de Ondervragers, niet de vlammende gouden zon van de Kinderen op Valda’s eigen tuniek. En wat nog erger was: ze leken aan te nemen dat hun inspanningen met martelpalen en hete ijzers het enige ware werk voor de Kinderen was. ‘Morgase geeft ons Andor, dus kun je haar niet krijgen voordat wij Andor hebben. En we kunnen Andor niet veroveren tot de massa’s van de Profeet vermorzeld zijn.’ De Profeet kwam eerst, want hij predikte de komst van de Herrezen Draak en zijn gepeupel brandde dorpen plat die zich te traag vóór Altor uitspraken. Nials borstkas bewoog nog amper. ‘Tenzij je Amadicia voor Andor wilt ruilen, in plaats van beiden vast te houden. Ik ben van plan Altor op te hangen en de Witte Toren tot stof terug te brengen, Asunawa, en ik heb niet met je plan ingestemd om toe te zien hoe jij het allemaal bij het afval gooit.’

Asunawa liet zich niet overstemmen; hij was geen lafaard. Niet hier, met honderden Ondervragers in de Burcht, waar de meeste Kinderen er heel behoedzaam voor zorgden hun geen voet dwars te zetten. Hij negeerde het zwaard in Valda’s handen en zijn martelaarsgezicht vertoonde nu trekken van droefenis. Zweetdruppels leken tranen van spijt, ‘In dat geval, aangezien kapiteinheer Canvele gelooft dat aan de wet gehoorzaamd dient te worden, vrees ik...’

‘Canvele is het met mij eens, Asunawa.’ Dat was de man sinds de dageraad, nadat het tot hem was doorgedrongen dat het halve legioen van Valda zich in de Burcht bevond. Canvele was geen dwaas. ‘De vraag is niet of ik bij zonsondergang kapiteinheer-gebieder zal zijn, maar wie de Hand van het Licht zal leiden bij het graven naar de waarheid.’

Asunawa was geen lafaard en net als Canvele geen dwaas. Hij kromp niet ineen en eiste niet van Valda te horen hoe hij dat meende klaar te spelen. ‘Ik begrijp het,’ zei hij even later, en vervolgens zacht: ‘Ben je van plan de wet geheel te minachten, mijn zoon?’

Valda moest bijna lachen. ‘Je mag Morgase vragen stellen, maar ze wordt niet verhoord. Je kunt dat pas doen wanneer ik met haar klaar ben.’ Al zou het enige tijd kosten om iemand te vinden die haar op de Leeuwentroon kon vervangen, iemand die de juiste banden met de Kinderen begreep, zoals koning Ailron in dit land. Zoiets gebeurde niet van de ene dag op de andere.

Misschien begreep Asunawa dat en misschien ook niet. Hij wilde wat zeggen, maar in de deuropening snakte iemand naar adem. Nials schrijver met het zuinige gezicht stond daar, zijn mond stevig dichtgeklemd. Zijn knobbelige oogjes probeerden alles tegelijk te zien, behalve de lijken die plat op de vloer lagen.

‘Een droeve dag, meester Balwer,’ zei Asunawa zangerig, zijn stem als treurend ijzer. ‘De verrader Omerna heeft onze kapiteinheer-gebieder Pedron Nial omgebracht. Moge het Licht Nials ziel verlichten.’ Hij liep niet op de waarheid vooruit: de borst van Nial bewoog niet meer en hem vermoorden was verraad. ‘Kapiteinheer Valda kwam te laat om hem te redden, maar hij heeft Omerna de volledige boete voor zijn misdaad doen ondergaan.’ Balwer schrok op en wreef zijn droge handen over elkaar.

De vogelachtige kerel bezorgde Valda de kriebels. ‘Nu je toch hier bent, Balwer, kun je je net zo goed nuttig maken.’ Hij had een hekel aan nutteloze mensen en die pennenlikker was wel het toppunt van nutteloosheid. ‘Breng dit nieuws naar iedere kapiteinheer in de Burcht. Vertel dat de kapiteinheer-gebieder vermoord is en dat ik een oproep doe voor een bijeenkomst van de Raad der Gezalfden.’ Zijn eerste daad als kapiteinheer-gebieder zou zijn dat uitgedroogde ventje de burcht uit te schoppen. Hem zo hard weg te trappen dat hij bleef stuiteren. Daarna zou hij een schrijver kiezen die hem niet ergerde. ‘Of Omerna door de feeksen of de Profeet is omgekocht, weet ik niet maar ik ben van plan ervoor te zorgen dat Pedron Nial zal worden gewroken.’

‘Ik zal doen wat u zegt, mijn heer.’ Balwers stem klonk droog en kleintjes. ‘Het zal gebeuren zoals u zegt.’ Blijkbaar was hij nu eindelijk in staat naar Nials lijk te kijken. Terwijl hij met trillende en bevende buigingen naar buiten liep, keek hij amper naar iets anders.

‘Het ziet er dus toch naar uit dat jij onze kapiteinheer-gebieder zult zijn,’ merkte Asunawa op na Balwers vertrek.

‘Blijkbaar,’ antwoordde Valda droog. Een strookje papier lag vlak naast Nials uitgestrekte hand, het soort dat gebruikt werd voor postduif berichten. Valda bukte zich en pakte het op, waarna hij walgend zuchtte. Het had in een plas wijn gelegen. Wat er ook op geschreven was geweest, was verloren gegaan; de inkt was helemaal uitgelopen.

‘En de Hand krijgt Morgase wanneer je met haar klaar bent.’ Er klonk niets vragends in Asunawa’s woorden.

‘Ik zal haar zelf aan je overhandigen.’ Misschien was het mogelijk dat er iets kleins werd geregeld om Asunawa’s trek een poosje te stillen. Wellicht zou dat er ook voor zorgen dat Morgase beminnelijk bleef. Valda liet het smerige papiertje op Nials lijk vallen. De oude wolf had uiteindelijk zijn slimheid en onverschrokkenheid verloren en nu was het Emon Valda’s taak de feeksen en hun valse Draak te onderwerpen.

Plat op zijn buik op een heuvel keek Gawein onder de middagzon naar de ramp in de verte. Dumais Bron lag nu vele spannen naar het zuiden over rollende lage heuvels, maar nog steeds kon hij de rook van de brandende wagens zien. Wat daar was gebeurd nadat hij de rest van de Jongelingen voor de uitbraak had kunnen verzamelen, wist hij niet. Altor leek alles goed in de hand te hebben, Altor en die zwart gejaste mannen die blijkbaar konden geleiden en zowel de Aes Sedai als de Aiel hadden bedwongen. Het besef dat de zusters op de vlucht sloegen, had hem duidelijk gemaakt dat het tijd was om te vertrekken.

Hij had Altor graag willen doden. Voor zijn moeder, die door toedoen van die man was gestorven. Egwene ontkende het, maar zij had geen bewijs. Voor zijn zuster. Als Min de waarheid had gesproken... Hij had haar moeten dwingen samen met hem het kamp te verlaten, al had ze iets anders gewild. Te veel dingen had hij vandaag anders moeten doen. Als Min gelijk had en Elayne van Altor hield, dan was dat verschrikkelijke lot al reden genoeg om hem te doden. Misschien hadden de Aiel dat voor hem opgeknapt, maar hij betwijfelde het.

Zuur lachend hief hij de buis van zijn kijkglas op. Een van de gouden banden toonde een inschrift: ‘Van Morgase, koningin van Andor, voor haar geliefde zoon Gawein. Moge hij een levend zwaard zijn voor zijn zuster en Andor.’ Bittere woorden nu.

Afgezien van het uitgedroogde gras en verspreide groepjes bomen viel er weinig te zien. Nog steeds wervelden windvlagen stofwolken op. Zo nu en dan was er wat beweging in een diepte tussen lage heuvelruggen waaruit bleek dat er mensen voorbijtrokken. Hij wist wel zeker dat het Aiel waren. Ze gingen te goed in het land op om Jongelingen in groene jassen te zijn. Het licht geve dat er meer waren ontkomen, dan hij mee had kunnen voeren.

Hij was een dwaas. Hij had Altor moeten doden, hij moest hem doden. Maar hij kon het niet. Niet omdat de man de Herrezen Draak was, maar omdat hij Egwene had beloofd zijn hand niet tegen Altor op te heffen. Ze was als een gewone Aanvaarde uit Cairhien verdwenen en had Gawein slechts een briefje gestuurd, dat hij had gelezen en herlezen tot het papier bij de vouwen helemaal stuk was. Het zou hem niet verbazen als hij had vernomen dat ze was vertrokken om Altor op de een of andere manier te helpen. Hij kon zijn woord niet breken, laat staan zijn woord aan de vrouw die hij liefhad. Nooit wilde hij een belofte aan haar breken, wat het hem ook mocht kosten. Hij hoopte dat ze het vergelijk zou slikken dat hij met zijn eer had gesloten. Hij had zijn hand niet geheven om de man kwaad te doen, maar ook niets gedaan om hem te helpen. Het Licht mocht geven dat ze dat nooit van hem zou vergen. Men zei dat liefde de hersens van een man verwarde en hij was er het bewijs van.

Toen hield hij het kijkglas haastig tegen zijn oog. Een vrouw op een groot zwart paard galoppeerde de open plek op. Hij kon haar gezicht niet onderscheiden, maar geen enkele dienstmeid zou kleding dragen waarvan de rok voor het rijden in tweeën was verdeeld. Er was dus minstens één Aes Sedai ontsnapt. Als er zusters levend uit de val waren gekomen, dan misschien ook meer Jongelingen. Met wat geluk kon hij ze vinden voor ze in kleine groepjes door de Aiel werden omgebracht. Eerst echter deze zuster, al ging hij liever zonder haar verder. Haar hier in de steek laten, misschien voor een pijl die ze nooit zag aankomen, was geen keus die hij wilde maken. Hij wilde al opstaan en naar haar zwaaien, toen het paard struikelend neerstortte, waardoor zij over het hoofd werd geslingerd.

Hij vloekte en nog eens, nadat hij door het kijkglas een pijl in de zwarte paardenflank zag. Haastig zocht hij de heuvel af en verbeet een derde vloek. Ruim twintig gesluierde Aiel stonden op de heuveltop naar paard en ruiter onder hen te kijken, minder dan honderd stappen van de Aes Sedai vandaan. Snel keek hij om. De zuster kwam wankelend overeind. Als ze haar verstand erbij hield en de Kracht gebruikte, was er geen enkele kans dat die paar Aiel haar iets konden aandoen. Zeker niet als ze achter haar gevallen paard bescherming zocht tegen mogelijke pijlen. Desondanks zou hij zich beter voelen wanneer hij haar daar vandaan had gehaald. Hij schoof plat op de grond over de top weg, zodat er minder kans bestond dat de Aiel hem zagen, en gleed aan de andere kant omlaag tot hij kon staan.

Hij had vijfhonderdeenentachtig Jongelingen naar het zuiden gevoerd, bijna iedereen die geoefend genoeg was om Tar Valon te verlaten, maar in het dal wachtten er minder dan tweehonderd. Voor de ramp bij Dumais Bron was hij er zeker van geweest dat er plannetjes waren gesmeed om te zorgen dat hij en de Jongelingen stierven voor ze in de Witte Toren terugkeerden. Hij wist niet waarom en ook niet of dat plan van Elaida of Galina stamde, maar het was behoorlijk geslaagd, hoewel anders dan gepland. Eigenlijk was het geen wonder dat hij liever zonder Aes Sedai doorreed als hij een keus had.

Hij bleef naast een grote grijze ruin met een jonge ruiter staan. Jong, zoals alle Jongelingen inderdaad ook waren. Velen hoefden zich nog niet elke dag te scheren en een enkeling moest na een paar dagen zelfs net doen alsof het nodig was, maar Jisao droeg de zilveren toren op zijn kraag. Die gaf aan dat hij een veteraan was van de strijd bij het afzetten van Siuan Sanche en de littekens onder zijn kleren bewezen de gevechten daarna. Hij was een van de mannen die bijna elke ochtend het scheermes mocht vergeten. Zijn donkere ogen hoorden echter bij een dertig jaar oudere man. Gawein vroeg zich af hoe zijn eigen ogen eruitzagen.

‘Jisao, we moeten een Aes Sedai uit...’

Het honderdtal Aiel dat over de lage heuvelrug in het westen kwam aandraven, veerde verrast op bij het zien van de Jongelingen in de diepte, maar noch hun verbazing noch het grotere aantal Jongelingen hield hen tegen. In een flits sluierden ze zich en stortten zich de helling af, met de speren naar de paarden en ruiters stekend, waarbij ze in paren streden. Wellicht wisten de Aiel hoe ze ruiters moesten bestrijden, maar de Jongelingen hadden zojuist nog een woeste les gekregen in de veldslag tegen de Aiel en traag lerende mannen leefden niet lang in de gelederen. Sommigen hadden smalle lansen die eindigden in anderhalve voet staal, met een dwarsstang om te voorkomen dat de punt te diep doordrong. Allen waren met het zwaard bijna even goed als een zwaardmeester. Ze vochten in twee- of drietallen, elk bewaakte de rug van een ander. Ze hielden hun strijdrossen in beweging, zodat de Aiel de pezen niet door konden snijden. Alleen de snelste Aiel slaagde erin door te dringen binnen die kringen van flitsend staal. De krijgsrossen waren op zichzelf al wapens. Ze spleten schedels met hun hoeven, grepen mannen met hun tanden en schudden hen heen en weer als honden die met ratten speelden, waarbij hun kaken een half gezicht konden wegscheuren. De paarden gilden tijdens hun gevecht en mannen kreunden van inspanning, schreeuwden in de koorts die ze in de strijd overvalt; een koorts die bewees dat ze nog in leven waren en het zouden overleven voor een volgende zonsopgang, al moesten ze tot hun middel door het bloed waden. Ze schreeuwden bij het doden, schreeuwden als ze gedood werden – er leek weinig verschil tussen te bestaan.

Maar Gawein had weinig tijd om toe te zien of te luisteren. Als enige Jongeling te voet trok hij de aandacht. Drie mannen in cadin’sor ontweken de ruiters en snelden met de speren in de aanslag op hem af. Misschien dachten ze dat hij een gemakkelijke prooi was met drie tegen een. Hij toonde hun ongelijk aan. Zijn zwaard vloog soepel uit de schede, even vloeiend als hij overstapte van De valk stoot neer naar Wingerd omhelst de eik en naar Opkomende maart boven de meren. Driemaal voelde hij een schok in zijn pols toen de kling vlees trof en vrij snel lagen er drie gesluierde Aielmannen op de grond. Twee bewogen nog zwakjes maar ze waren evenzeer buiten gevecht gesteld als de derde. De volgende die op hem afkwam, was van een heel ander slag.

Een magere kerel, een hand groter dan Gawein, die bewoog als een slang. Zijn speer flitste heen en weer, terwijl zijn schild steeds draaide om schuin de zwaardslagen op te vangen met een kracht die Gawein tot in zijn schouders voelde. De Dans van de woudfazant werd Vouwen van de lucht, wat overging in Hoveling sluit de waaier. De Aielman ving iedere slag op en weerde een jaap in zijn ribben af, terwijl Gawein een snee in zijn dij kreeg. Slechts zijn snelle draai voorkwam dat de speer er dwars doorheen werd gestoken.

Ze draaiden om elkaar heen, alles negerend wat verder gebeurde. Bloed stroomde langs Gaweins been. De Aiel maakte een schijnbeweging, hoopte hem uit zijn evenwicht te brengen, en maakte er nog een. Gawein ging van de ene zwaardhouding over in de volgende, het zwaard nu eens hoog en dan weer laag houdend in de hoop dat een van die halve speersteken net wat te ver zou zijn.

Uiteindelijk besloot het toeval. De Aielman struikelde opeens en Gawein joeg het zwaard door zijn hart en zag pas daarna het paard dat tegen de rug van de man was gestoten.

Vroeger zou hij spijt hebben gevoeld. Hij was opgegroeid met het geloof dat in de strijd een tweegevecht eervol en eerlijk uitgevochten diende te worden. Ruim een halfjaar van strijd en schermutselingen hadden hem wijzer gemaakt. Hij zette een voet op de borst van de Aiel en trok zijn wapen los. Niet hoffelijk, wel snel; in de strijd betekende traagheid vaak de dood.

Pas toen zijn zwaard los was, merkte hij dat zijn haast onnodig was geweest. Overal lagen mannen op de grond, Jongelingen en Aiel, sommigen kreunend, anderen stil, en de rest van de Aiel stroomde naar het oosten weg, achtervolgd door een twintigtal Jongelingen waarvan enkelen beter moesten weten. ‘Terug!’ schreeuwde hij. Als die stommelingen zich van hen lieten scheiden, zouden de Aiel hen tot hondenvoer vermalen. ‘Geen achtervolging! Blijf staan, zei ik! Staan, bloedvuur!’ De Jongelingen hielden aarzelend hun paarden in.

Jisao trok zijn ruin rond. ‘Ze dachten hun bestemming te bereiken door dwars door ons heen te banen, mijn heer.’ Zijn zwaard droop over zowat de halve lengte van het bloed.

Gawein greep de teugels van zijn eigen voshengst, zwaaide zich in het zadel en gunde zich geen tijd zijn wapen schoon te maken of terug in de schede te steken. Er was geen tijd om te zien wie dood was en wie misschien het leven behield. ‘Vergeet ze. Die Aes Sedai wacht op ons. Hal, hou je vijfhand hier om de gewonden te verzorgen. En kijk uit voor die Aiel. Dat ze liggen te sterven wil nog niet zeggen dat ze ophouden met vechten. De rest volgt mij.’ Hal gaf een groet met zijn zwaard, maar Gawein spoorde zijn paard reeds aan. De schermutseling had niet lang geduurd maar toch nog te lang. Bij het bereiken van de heuveltop zag Gawein slechts het dode paard en een leeggeschudde zadeltas. Rondturend door zijn kijkglas zag hij geen spoortje van de zuster, noch van de Aiel of iets levends. Alleen het door de wind opwervelende stof bewoog en een gewaad op de grond bij het paard. De vrouw moest heel hard hebben gelopen om zo snel volledig uit het zicht te verdwijnen.

‘Zelfs hollend kan ze nooit zo ver zijn,’ bedacht Jisao. ‘We kunnen haar vinden als we uitwaaieren.’

‘We gaan haar zoeken na de verzorging van de gewonden,’ antwoordde Gawein streng. Hij was niet van plan zijn mannen op te delen, terwijl die Aiel overal rondzwierven. Het was nog maar een paar uur tot zonsondergang en hij wilde een goed opgezet kamp op hoog gelegen terrein opslaan. Het zou wellicht wel goed zijn als het hem lukte een of twee Aes Sedai terug te vinden. Iemand moest deze ramp aan Elaida melden en hij had liever dat een Aes Sedai haar gramschap moest ondergaan dan hijzelf.

Zuchtend wendde hij zijn vos en reed weer omlaag om te zien wat de rekening van de slachter ditmaal was geweest. Dat was zijn eerste echte krijgsles geweest. Je moest altijd de slachter betalen. Hij had het gevoel dat er weldra hogere rekeningen zouden komen. De wereld zou Dumais Bron vergeten door wat de toekomst brengen zou.

1

Hoog Gesselein

Het Rad des Tijds draait rond en rond. Eeuwen komen en gaan en laten herinneringen achter die sagen worden. Dan vervagen de sagen tot mythen, tot ook die allang zijn vergeten bij de wederkomst van de Eeuw die deze verhalen schiep. In een Eeuw – door sommigen de Derde Eeuw genoemd, een Eeuw die nog zal komen, een Eeuw die reeds lang voorbij is – stak een wind op boven het grote woud dat het Breemwoud heet. De wind was niet het begin. Er is begin noch einde aan de wenteling van het Rad des Tijds. Maar het was een begin.

Terwijl de schroeiende zon hoger en hoger de wolkeloze hemel in klom, blies de wind naar het noordoosten, door verdorde bomen met bruine bladeren en kale takken, over ver uiteen liggende dorpen waar de lucht trilde van de hitte. De wind bracht geen verkoeling, geen gevoel van komende regen, laat staan van sneeuw. Hij blies naar het noordoosten, langs een oeroude stenen boog, fijn bewerkt, waarvan sommigen zeiden dat het een poort was geweest van een grote stad en anderen dat het een gedenkteken was voor een reeds lang vergeten veldslag. Van de reliëfs waren alleen verweerde, onleesbare resten op de enorme stenen achtergebleven. Zwijgend herinnerden ze aan de vergane glorie van het befaamde Coremanda. Enkele paard-en-wagens hotsten langs de boog over de weg naar Tar Valon. De mensen te voet schermden hun ogen af voor het stof dat hoeven en wielen opwierpen en dat door de wind werd voortgeblazen. De meesten hadden geen enkel idee van waar ze heen gingen, ze wisten alleen dat de wereld radslagen leek te maken. Aan alle orde kwam een eind, waar die al niet lang verdwenen was. Sommigen werden voortgedreven door vrees, anderen aangetrokken door iets wat ze niet goed onder woorden konden brengen en niet begrepen; de meesten van die groep waren ook bang. En de wind trok verder, over de grijsgroene Erinin, met achter elkaar varende schepen die nog steeds handelswaar naar het noorden en zuiden vervoerden, want de handel moest doorgaan, zelfs in deze dagen, al wist niemand zeker of het wel veilig was ergens handel te drijven. Ten oosten van de rivier werden de bossen steeds dunner, waarna ze ten slotte geleidelijk overgingen in een laag golvend heuvellandschap vol bruin kurkdroog gras met hier en daar wat kleine bomengroepen. Op een van die heuvels stond een kring wagens. Veel hadden een geschroeid zeil of de kap was geheel verbrand waardoor er slechts ijzeren hoepels restten. Aan een provisorische vlaggenstok, een aan een hoepel gebonden boompje dat aan de droogte was bezweken, wapperde een vuurrode banier met in het midden een zwart met witte schijf. De Banier van het Licht noemden sommigen hem, of Altors banier. Anderen gebruikten duisterder namen en huiverden wanneer ze die fluisterden. De wind liet de banier wapperen maar was snel verdwenen, alsof hij liever ergens anders was.

Perijn Aybara zat op de grond met zijn brede rug tegen een wagenwiel en wilde dat de wind aanhield. Het was heel even koeler geweest. En de zuidwestelijke wind had de geur van de dood uit zijn neusgaten verdreven, een geur die hem herinnerde aan de plek waar hij geacht werd te zijn, de laatste plek ter wereld waar hij wilde zijn. Hier was het veel beter; binnen de kring van wagens met zijn rug naar het noorden, waar hij alles enigszins kon vergeten. De nog te gebruiken wagens waren gistermiddag al naar een heuveltop getrokken, nadat de mannen genoeg op krachten waren gekomen om meer te doen dan het Licht te danken dat ze nog steeds ademden. Nu steeg de zon weer naar het hoogste punt, en de hitte steeg mee.

Geërgerd krabde hij aan zijn korte krulbaard. Hoe meer hij zweette, hoe meer die jeukte. Het zweet gutste van elke man in zijn gezichtsveld, behalve van de Aiel. Een span verder naar het noorden lag water, maar daar bevonden zich ook de gruwel en de stank. De meesten achtten het een eerlijke ruil. Hij moest zijn plicht doen, maar het schuldgevoel bracht hem niet in beweging. Vandaag was het Hoog Gesselein en thuis in Emondsveld zou de hele dag gefeest worden en de hele nacht gedanst. De dag van bezinning, waarop je alle goede dingen van je leven behoorde te gedenken en waarop iedereen die klaagde een emmer water over zijn hoofd kon krijgen om pech en ongeluk weg te spoelen. Niemand wilde dat, wanneer het zo koud was als het hoorde te zijn, maar nu zou een emmer water een pretje betekenen. Voor een man die het geluk had nog in leven te zijn, vond hij het merkwaardig lastig op een goede gedachte te komen. Gisteren had hij dingen over zichzelf geleerd. Of wellicht was het vanmorgen geweest, nadat het allemaal was afgelopen.

Nog steeds kon hij enkele wolven voelen, een handvol van de dieren die het hadden overleefd. Ze trokken nu naar elders, ver hier vandaan, weg van de mensen. De wolven vormden in het kamp nog steeds het gesprek van de dag. Verontrust opperde men van alles, over waar ze vandaan waren gekomen en waarom. Enkelen meenden dat Rhand hen had opgeroepen. De meesten noemden de Aes Sedai. De Aes Sedai zeiden niet wat zij dachten. Er kwamen geen verwijten van de wolven -wat gebeurd was, was gebeurd – maar hij kon hun gelatenheid niet opbrengen. Ze waren gekomen omdat hij hen had geroepen. Zijn brede schouders deden hem al kleiner lijken dan hij was, maar nu hingen ze af door het gewicht van zijn verantwoordelijkheid. Zo nu en dan hoorde hij wolven die niet waren gekomen, smalen tegen de wolven die gehoor hadden gegeven aan zijn oproep. Dat komt ervan als je met tweepoters omgaat. Het was te verwachten.

Het kostte hem moeite zijn gedachten voor zich te houden. Hij wilde als een wolf huilen dat de smalende dieren gelijk hadden. Hij wilde naar huis, naar Emondsveld. Er was weinig kans op, misschien zou hij het nooit meer terugzien. Hij wilde bij zijn vrouw zijn, waar dan ook, en alles weer zoals vroeger laten zijn. De kans daarop leek niet veel groter, wellicht kleiner. De zorg over Faile was veel erger dan zijn verlangen naar huis, veel erger dan dat gevoel over de wolven; het leek een fret die zich in zijn buik door een konijnenhol knauwde. Eigenlijk had ze blij geleken bij zijn vertrek uit Cairhien. Wat moest hij aan haar doen? Hij kon geen woorden bedenken die goed beschreven hoeveel hij van haar hield en hoezeer hij haar nodig had, maar ze was jaloers zonder reden, deed hem pijn waar hij niets had gedaan en was kwaad om een reden die hij niet kende. Hij moest iets doen, maar wat? Het antwoord ontging hem. Hij kon slechts zorgvuldig en nauwgezet nadenken, terwijl Faile als een schichtige hinde door zijn gedachten sprong.

‘Die Aiel zouden wat kleren aan moeten trekken,’ mopperde Aram, stuurs naar de grond kijkend. Hij zat op zijn hurken vlak bij Perijn en hield geduldig de teugels van een magere grijze ruin vast. Hij was zelden ver uit Perijns buurt. Het op zijn rug gegorde zwaard vloekte bij zijn groen gestreepte ketellapperjas die vanwege de hitte openhing. Een opgerolde doek om zijn voorhoofd hield het zweet uit zijn ogen. Vroeger had Perijn hem bijna te knap gevonden voor een man. Nu had zich echter een grimmige duisternis in hem vastgezet en zag hij er minstens de helft van de tijd stuurs uit. ‘Het hoort niet, heer Perijn.’

Met tegenzin zette Perijn zijn gedachten aan Faile van zich af. Als hij de tijd kreeg, kon hij wellicht wat bedenken. Hij moest wel. Hoe dan ook. ‘Zo zijn hun manieren, Aram.’

Aram vertrok zijn gezicht alsof hij wilde spuwen. ‘Nou, het is onbehoorlijk. Ik neem aan dat je ze daarmee de baas blijft, niemand zal zo ver weg hollen of moeilijkheden veroorzaken, maar het hoort niet.’

Natuurlijk waren er overal Aiel te zien. Lange ontoeschietelijke mannen in grijs, bruin en groen. Hun enige kleur was de om hun hoofd gebonden scharlakenrode doek met de zwart-witte schijf op het voorhoofd. Siswai’aman noemden ze zich. Soms prikkelde dat woord het randje van zijn geheugen, alsof hij het hoorde te kennen. Als je er een andere Aielman naar vroeg, keek hij je aan of je onzin verkocht. Maar die negeerden de hoofdbanden dan ook. Er was geen enkele Speervrouw die de rode hoofdband droeg, of ze nu witte haren had of amper oud genoeg was om van moeders rokken vandaan te zijn. Elke Speervrouw nam de siswai’aman echter uitdagend en voldaan op, terwijl de mannen vlak terugkeken en roken alsof ze een soort honger hadden. Uit hun geur maakte Perijn op dat het met jaloezie te maken had, maar hij had geen enkel idee waarover. Wat het ook was, het was niet nieuw en het leek ook niet waarschijnlijk dat het op ruzie zou uitdraaien. Enkele Wijzen in hun ruimvallende rokken en witte hemden waren eveneens binnen de wagenkring. Ze droegen donkere omslagdoeken alsof ze de hitte uitdaagden, en glinsterende armbanden en kettingen van goud en ivoor alsof ze daarmee de eenvoud van hun kleren goed wilden maken. Sommigen leken vermaakt door dat gedoe tussen Speervrouwen en siswai’aman; anderen getergd. Allen -Wijzen, Speervrouwen en siswai’aman – negeerden de Shaido, zoals Perijn een kruk of een kleedje zou hebben genegeerd.

De Aiel hadden gisteren zo’n tweehonderd mannen en Speervrouwen gevangengenomen – niet zoveel, als je bedacht hoeveel Shaido er waren geweest – en ze liepen vrijelijk rond. In zekere zin zou Perijn zich veel meer op z’n gemak hebben gevoeld, wanneer ze onder bewaking hadden gestaan. En kleren droegen. In plaats daarvan haalden ze water en deden boodschappen, even naakt als bij hun geboorte. Onder de Aiel waren ze zo mak als lammetjes, maar ieder ander keken ze trots en uitdagend in de ogen. Perijn was niet de enige die probeerde langs hen heen te kijken en Aram was niet de enige die mopperde. Een groot aantal mannen uit Tweewater deed of het een of beide. Veel Cairhienin kregen bijna een toeval wanneer ze een Shaido zagen. De Mayeners schudden slechts het hoofd, alsof ze het allemaal een grap vonden. Waarbij ze wel naar de vrouwen loerden. Ze hadden even weinig schaamte als Aiel, die Mayeners.

‘Gaul heeft het me uitgelegd, Aram. Je weet wat een gai’shain is, nietwaar? Dat van ji’e’toh en het dienen van een jaar en een dag en zo.’ De ander knikte, wat op zich goed was. Perijn wist zelf niet veel meer. Gaul vond alles overduidelijk, maar zijn uitleg van Aielmanieren bracht hem eigenlijk nog meer in verwarring. ‘Kijk, aan gai’shain wordt niet toegestaan iets te dragen wat een algai’d’siswai zou kunnen dragen. Dat betekent “speervechter”,’ voegde hij er op Arams vragende blik aan toe. Opeens besefte hij dat hij recht naar een Shaido keek die zijn kant uit kwam hollen. Een lange jonge vrouw met blonde haren, en heel knap, ondanks een lang, smal litteken op haar wang en andere littekens elders. Heel knap en heel bloot. Hij schraapte schor zijn keel en wendde nadrukkelijk zijn ogen af. Hij kon voelen hoe hij rood aanliep. ‘In elk geval, daarom... zijn ze... zijn ze zo. Gai’shain dragen witte kleren en die hebben ze hier niet. Het is gewoon hun manier van doen.’ Bloedvuur, Gaul, Bloedvuur met je uitleg, dacht hij. Jullie hadden ze toch wel iets kunnen aantrekken.

‘Perijn Guldenoog,’ zei een vrouwenstem. ‘Carahuin stuurt me om te weten of je water wenst.’ Arams gezicht liep paars aan en met een schok draaide hij zich op z’n hurken om waardoor hij met de rug naar haar toe zat.

‘Nee, dank je.’ Perijn hoefde niet op te kijken om te weten dat het de goudblonde vrouw was. Hij bleef strak de andere kant uit kijken. De Aiel hadden een vreemd gevoel voor humor en Speervrouwen – Carahuin was er een van – wel het merkwaardigste. Ze hadden al snel gezien hoe de natlanders zich tegenover de naakte Shaido gedroegen; ze hadden blind moeten zijn om het niet te zien. En plotseling werden er links en rechts gai’shain naar de natlanders gestuurd, terwijl de Aiel zowat over de grond rolden van het lachen bij het gebloos, gestamel en zelfs geschreeuw. Hij was er zeker van dat Carahuin en haar vriendinnen nu zaten te kijken. Dit was minstens de tiende keer dat er een vrouwelijke gai’shain naar hem toe was gestuurd met de vraag of hij water wilde, een slijpsteen overhad, of iets anders onbenulligs. Opeens schoot hem wat te binnen. De Mayeners werden zelden op deze manier lastig gevallen. Een handvol Cairhienin genoot duidelijk van wat ze zagen, zij het niet zo openlijk als de Mayeners en enkele oudere mannen uit Tweewater die beter hoorden te weten. Het punt was dat zij geen tweede overbodige boodschap kregen, voor zover hij wist. Maar wie fel reageerde... De Cairhienin die het hardst hadden geschreeuwd over onbetamelijkheid en twee of drie stamelende mannen uit Tweewater die zo vuurrood bloosden dat het leek of ze wegsmolten, waren gepest tot ze echt van de wagens waren weggevlucht...

Met moeite keek Perijn op naar het gezicht van de gai’shain. Naar haar ogen. Kijk alleen naar haar ogen, dacht hij verbeten. Ze waren groen en groot en in het geheel niet onderdanig. Ze rook naar een en al woede. ‘Bedank Carahuin voor me en vertel haar dat mijn andere zadel kan worden ingevet, als ze het niet erg vindt. En ik heb geen schoon hemd meer. Vindt ze het bezwaarlijk als jij dat wast?’

‘Dat zal ze niet erg vinden,’ zei de vrouw strak. Ze draaide zich om en draafde weg.

Perijn keek snel de andere kant op hoewel het beeld in zijn hoofd bleef hangen. Licht, Aram had gelijk! Maar met wat geluk had hij nu misschien verdere bezoeken voorkomen. Hij zou Aram en de mannen uit Tweewater erop wijzen. Misschien wilden de Cairhienin ook wel luisteren.

‘Wat gaan we met ze doen, heer Perijn?’ Aram keek nog steeds opzij, maar had het niet meer over de gai’shain.

‘Dat dient Rhand te beslissen,’ zei Perijn langzaam terwijl zijn voldoening verdween. Het mocht vreemd lijken dat rondlopende naakte mensen een klein probleem vormden, maar dit was zeker een groter probleem. Een moeilijkheid die hij even hard had trachten te vermijden als wat daarginds ten noorden van hem lag.

Aan de andere kant binnen de wagenkring zaten zo’n twintig vrouwen op de grond. Allen waren netjes gekleed voor een reis, velen droegen zijde, de meesten lichte linnen stofmantels, maar op hun gezicht was geen druppeltje zweet te bekennen. Drie ervan leken zo jong dat hij ze ten dans had kunnen vragen voordat hij met Faile getrouwd was.

Als ze tenminste geen Aes Sedai waren, dacht hij wrang. Hij had een keer met een Aes Sedai gedanst en bijna zijn tong ingeslikt toen hij besefte wie hij liet rondzwieren. Zij was nog wel een vriendin geweest, als dat woord op een Aes Sedai kon slaan. Hoe nieuw moest een Aes Sedai zijn om haar leeftijd te kunnen schatten? De anderen zagen er natuurlijk leeftijdloos uit, misschien waren ze in de twintig, misschien rond de veertig. Ze konden van de ene blik op de andere veranderen en het bleef altijd onzeker. Dat was wat hun gezichten vertelden, hoewel verschillenden al grijs in het haar hadden. Bij een Aes Sedai kon je het gewoon niet zeggen. Van niets iets zeggen.

‘Die daar vormen tenminste geen gevaar meer,’ zei Aram, knikkend naar de drie zusters die afgezonderd van de anderen zaten. Een huilde, het gezicht op de knieën. De andere twee staarden hol in het niets, een van hen plukte wat doelloos aan haar rok. Zo hadden ze sinds gisteren vrijwel steeds gezeten. Gelukkig werd er niet meer gekrijst. Als Perijn het goed had, en hij wist niet zeker of dat zo was, waren ze toen Rhand uitbrak op de een of andere manier gesust. Die zouden nooit meer de ene Kracht geleiden. Voor een Aes Sedai was de dood waarschijnlijk een lichter lot.

Hij had verwacht dat de andere Aes Sedai hen zouden troosten, of op de een of andere manier voor hen zouden zorgen. De meesten negeerden het drietal echter volkomen, al keken ze veel te opvallend naar iets anders, waar en wat dan ook. Daarentegen weigerden de gesuste Aes Sedai eveneens naar de anderen te kijken. Aanvankelijk waren enkele andere zusters nog wel naar hen toegegaan, uiterlijk kalm, al roken ze sterk naar afkeer en aarzeling, maar ze werden met geen blik of woord voor hun moeite beloond. Vanmorgen was er niemand naar hen toegekomen.

Perijn schudde zijn hoofd. De Aes Sedai getroostten zich veel moeite alles wat ze niet wilden erkennen, te negeren. Zoals de mannen in het zwart vlak bij hen. Er was een Asha’man voor iedere zuster, zelfs voor de drie gesusten en ze leken geen enkele keer met hun ogen te knipperen. De Aes Sedai daarentegen keken langs de Asha’man, of door hen heen alsof ze niet bestonden.

Het was een hele kunst. Hij speelde het niet klaar de Asha’man over het hoofd te zien en hij werd niet eens door hen bewaakt. Ze liepen uiteen van jongens met dons op de kaken tot kalende grijsaarden, en het was niet hun onverbiddelijke, hoog gekraagde zwarte jas of het zwaard op hun heup, wat hen gevaarlijk maakte. Iedere Asha’man kon geleiden en op de een of andere manier schermden ze het geleiden van de Aes Sedai af. Mannen die de Ene Kracht beheersten, iets uit nachtmerries. Rhand kon het natuurlijk, maar Rhand was Rhand en bovendien de Herrezen Draak. Deze kerels deden Perijns nekharen recht overeind staan.

De zwaardhanden van de gevangen Aes Sedai die het hadden overleefd, zaten een stuk verderop, en hadden hun eigen bewakers. Zo’n dertig wapenknechten van heer Dobraine, met klokvormige Cairhiense helmen, en evenveel Mayeners in de rode borstkurassen van de Vleugelgarde. Allen letten even scherp op alsof ze luipaarden bewaakten. Terecht, gezien de omstandigheden. Er waren meer zwaardhanden dan Aes Sedai. Een aantal gevangen vrouwen was blijkbaar van de Groene Ajah. Er waren meer bewakers dan zwaardhanden, veel meer, en misschien nog niet genoeg.

‘Het Licht geve dat dat stel ons niet nog meer verdriet bezorgt,’ mompelde Perijn. Die nacht hadden de zwaardhanden tweemaal geprobeerd uit te breken. Feitelijk hadden de Asha’man meer gedaan om die uitbraken te voorkomen dan de Cairhienin of Mayeners, en ze waren niet zachtzinnig geweest. Geen enkele zwaardhand was gedood, maar minstens tien van hen hadden gebroken botten, omdat geen enkele zuster Heling had mogen toepassen.

‘Als de Drakenheer geen beslissing kan nemen,’ zei Aram kalm, ‘hoort die misschien door een ander genomen te worden. Om hem te beschermen.’

Perijn keek hem van opzij aan. ‘Welke beslissing? De zusters hebben hun gezegd zoiets niet meer te proberen en ze gehoorzamen de Aes Sedai.’ Ondanks hun gebroken botten leken de ontwapende mannen met hun op de rug geboeide handen nog steeds op een wolvenpak, wachtend op het bevel van de leider om aan te vallen. Geen van hen zou rustig kunnen slapen tot zijn Aes Sedai vrij was, misschien wel tot alle zusters vrij waren. Aes Sedai en zwaardhanden: een brandstapel van kurkdroog eikenhout die elk ogenblik kan ontvlammen. Maar zelfs de zwaardhanden en Aes Sedai hadden niet tegen de Asha’man op gekund, ik dacht niet aan de zwaardhanden.’ Aram aarzelde, schoof wat dichter naar Perijn en praatte hees fluisterend verder. ‘De Aes Sedai hebben de Drakenheer ontvoerd. Hij kan ze niet vertrouwen, nooit en te nimmer, maar hij zal ook niet doen wat hij moet doen. Als ze sterven voor hij ervan weet...’

‘Wat wil je daarmee zeggen?’ Perijn verslikte zich bijna, terwijl hij met een schok rechtop ging zitten. Niet voor het eerst vroeg hij zich af of er nog wel iets van een ketellapper in de ander was overgebleven. ‘Ze zijn hulpeloos, Aram. Hulpeloze vrouwen!’

‘Het zijn Aes Sedai.’ Donkere ogen keken strak in de goudgele ogen van Perijn. ‘Je kunt ze niet vertrouwen en je kunt ze niet vrijlaten. Hoe lang kunnen Aes Sedai tegen hun wil gevangen worden gehouden? Ze hebben veel langer dan de Asha’man gedaan wat ze doen. Ze moeten wel veel meer weten. Ze vormen een gevaar voor de Drakenheer en voor u, heer Perijn. Ik heb ze naar u zien kijken.’

Aan de andere kant binnen de kring wagens zaten de zusters te fluisteren, en zelfs Perijn kon het niet horen omdat ze hun mond vlak bij het oor van de ander hielden. Zo nu en dan keek er een naar hem en Aram. Naar hem, niet naar Aram. Hij had een tiental namen opgevangen. Nesune Bihara, Erian Boroleos en Katerine Alruddin. Coiren Saeldain, Sarene Nemdahl en Elza Penfel. Janine Pavlara, Beldeine Nyram en Marith Riven. De laatsten waren de jonge zusters, maar jong of leeftijdloos, ze keken hem zo plechtstatig aan dat het leek of zij het voor het zeggen hadden en niet de Asha’man. Aes Sedai een nederlaag toebrengen was niet gemakkelijk, hen dat laten toegeven was bijna onmogelijk.

Hij dwong zich zijn handen ontspannen op de knieën te leggen en deed alsof hij zich heel kalm voelde, terwijl hij dat in de verste verte niet was. Ze wisten dat hij ta’veren was, een van die weinigen die het patroon een tijdlang om zich heen konden hervormen. Nog erger, ze wisten dat hij op een of andere wijze met Rhand verbonden was. Niemand begreep dat, hijzelf of Rhand nog het minst. Of Mart. Man zat ook in de val, was eveneens ta’veren, hoewel zij beiden lang niet zo sterk waren als Rhand. Als die vrouwen ook maar een vinger van hen konden grijpen, zouden ze hem en Mart zo snel mogelijk naar de Witte Toren voeren, samen met Rhand, gekluisterd als geiten voor het leeuwenmaal. En ze hadden Rhand ontvoerd en mishandeld. Daarin had Aram gelijk: je kon ze niet vertrouwen. Maar wat Aram voorstelde zou hij, kon hij nooit goedkeuren. De gedachte maakte hem misselijk, ‘Ik wil er geen woord meer over horen,’ gromde hij. De voormalige ketellapper wilde nog wat terugzeggen, maar Perijn was hem voor. ‘Geen woord meer, Aram, hoor je me? Geen woord!’

‘Zoals mijn heer Perijn gebiedt,’ mompelde Aram, zijn hoofd buigend.

Perijn had graag het gezicht van de man willen zien. Hij rook niets van boosheid in hem, geen enkele wrevel. Dat was nog het ergste. Er was zelfs geen boosheid te ruiken geweest toen Aram voorstelde de vrouwen te doden.

Twee mannen uit Tweewater stapten via de wielen op de wagen naast hem en tuurden naar het noorden, de heuvel af. Beiden droegen een pijlenbos vol veren aan de ene heup en een sterk mes met een lang lemmet, bijna een kort zwaard, aan de andere. Ruim driehonderd man van thuis hadden Perijn hierheen gevolgd. Hij vervloekte de eerste de beste die hem heer Perijn noemde en vervloekte de dag dat hij had opgehouden die titel de kop in te drukken. Zelfs te midden van het kamp-rumoer kon hij de twee moeiteloos verstaan.

Ted Alcaar, een jaar jonger dan Perijn, liet zijn adem langzaam ontsnappen, alsof hij wat hij onder zich zag liggen, voor het eerst bekeek. Perijn kon bijna voelen hoe Teds vierkante lange kaak bewoog. Zijn moeder had hem graag laten gaan, alleen om de eer dat haar zoon Perijn Guldenoog mocht volgen. ‘Een overwinning die veel faam oplevert,’ zei Ted ten slotte. ‘Die wij hebben bevochten. Nietwaar, Jondien?’

De grijze Jondien Barran, knoestig als een eikenwortel, was een van de paar oudere mannen van de driehonderd. Een betere boogschutter dan wie ook in Emondsveld, baas Altor uitgezonderd, en een betere jager dan ieder ander. Niettemin was hij een minder vermaarde Emondsvelder. Sinds Jondien oud genoeg was om de boerderij van zijn vader te verlaten, had hij geen dag meer gewerkt. De wouden en de jacht waren het enige dat hem boeide. Dat, en te veel drinken op feestdagen. Nu spuwde hij een grote klodder op het droge zand. ‘Als jij het zegt, jongen. Het waren eigenlijk die vervloekte Asha’man die de slag hebben gewonnen. Nou, van mij mochten ze, zal ik maar zeggen. Het is wel jammer dat ze het niet in hun zak steken en ergens anders heen gaan om het te vieren.’

‘Zo erg zijn ze niet,’ sprak Ted hem tegen. ‘Ik zou het niet erg vinden bij hen te horen.’ Dat klonk meer als gebluf dan als de waarheid. Het rook er ook naar. Zelfs zonder te kijken wist Perijn zeker dat de jongeman zijn lippen aflikte. Waarschijnlijk had Teds moeder nog niet zo lang geleden verhalen over geleiders gebruikt om hem schrik aan te jagen. ‘Wat ik bedoel, is dat Rhand... de Drakenheer... het klinkt nog wel raar, hè? Rhand Altor, dat hij de Herrezen Draak is en zo.’ Ted lachte, kort en verontrust. ‘Nou ja, hij kan geleiden en het lijkt niet zo... hij is geen... ik bedoel...’ Hij slikte hoorbaar. ‘En bovendien, wat hadden we zonder hen aan al die Aes Sedai kunnen doen?’ Het laatste kwam er fluisterend uit. Hij rook nu ook bang. ‘Jondien, wat moeten we? Ik bedoel, met Aes Sedai-gevangenen?’

Weer spuwde de oude man, nog luider dan eerst. Hij deed geen enkele moeite wat zachter te praten. Jondien zei altijd wat hij dacht en gaf er niet om wie het hoorde. Een reden temeer voor zijn slechte naam. ‘Het zou voor ons beter zijn geweest, jongen, als ze gisteren allemaal dood waren gegaan. Voor alles is afgelopen zullen we ervoor boeten. Luister maar goed: we zullen er zwaar voor boeten.’

Perijn luisterde niet langer, wat met zijn gehoor niet gemakkelijk was. Eerst Aram en nu Jondien en Ted, zij het niet zo ronduit. Bloedvuur, Jondien! Nee, misschien was Mart met hem vergeleken een toonbeeld van ijver, maar als hij het hardop zei, dachten anderen hetzelfde. Geen enkele man uit Tweewater zou opzettelijk een vrouw kwaad doen, maar wie wilden er nog meer dat de gevangen vrouwen zouden sterven? En wie zou proberen die wens te vervullen?

Verontrust zocht hij de ruimte binnen de wagens af. De gedachte dat hij de gevangen Aes Sedai wellicht moest beschermen, was niet prettig, maar hij schrok er niet voor terug. Hij was niet bepaald gesteld op Aes Sedai, op deze wel het minst, maar hij was opgegroeid met de rotsvaste zekerheid dat een man zich elke moeite diende te getroosten om een vrouw die dat wenste, te beschermen. Het deed er niet toe of hij haar mocht of kende. Een Aes Sedai kon weliswaar iedere man nog vóór de volgende feestdag op negen manieren in een knoop draaien, maar afgeschermd van de Ene Kracht waren zij net als andere vrouwen. Dat was de tweestrijd wanneer hij een blik op hen wierp. Zo’n twintig Aes Sedai. Twintig vrouwen die wellicht niet wisten hoe ze zich zonder de Kracht moesten beschermen.

Een poosje bekeek hij de Asha’man-bewakers; allen trokken een gezicht als een grimmige dood. Behalve het drietal dat de drie gesuste vrouwen bewaakte. Die probeerden er even dodelijk uit te zien als de anderen, maar daaronder school iets anders. Voldoening wellicht. Als hij dichterbij kon komen voor hun geur zou hij het weten. Iedere Aes Sedai was een gevaar voor de Asha’man. Misschien was het omgekeerde ook waar. Misschien zouden ze hen enkel sussen. Uit het weinige dat hij had opgevangen, liep het sussen van een Aes Sedai uit op de dood. Het duurde slechts enkele jaren voor het lichaam zich daarbij neerlegde.

Wat er ook aan de hand was, besloot hij aarzelend, hij moest de Asha’man aan Rhand overlaten. Ze spraken alleen met elkaar en de gevangenen, en Perijn betwijfelde of ze naar iemand anders dan Rhand wilden luisteren. De vraag was wat Rhand zou zeggen? En wat kon Perijn doen als hij het verkeerde zei?

Hij zette het probleem van zich af en krabde met een vinger in zijn baard. De Cairhienin waren te zenuwachtig bij een Aes Sedai om hen kwaad te doen. De Mayeners hadden te veel achting voor hen, maar hij zou hen wel in het oog houden. Wie zou ooit hebben gedacht dat Jondien zo ver zou gaan als hij net had beweerd? Hijzelf had wel enige invloed bij de Cairhienin en Mayeners, hoewel die zeker zou verdwijnen als ze wat langer over hem zouden nadenken; hij was uiteindelijk toch maar een smid. Waarmee de Aiel overbleven. Perijn zuchtte. Hij wist niet eens hoeveel invloed Rhand nu echt op de Aiel had.

Het was moeilijk de eigen geuren van iemand op te vangen wanneer er zoveel mensen in de buurt waren, maar hij was nu gewend evenveel uit geuren af te leiden als uit wat zijn ogen hem duidelijk maakten. De siswai’aman die vlak bij hem kwamen, roken kalm maar oplettend. Een gladde sterke geur. Ze leken de Aes Sedai amper op te merken. De lucht van de Speervrouwen was stekelig van onderdrukte woede, en werd stekeliger wanneer ze naar de gevangenen keken. En de Wijzen... Iedere Wijze die uit Cairhien hierheen was gekomen, was in staat te geleiden, hoewel geen van hen dat leeftijdloze uiterlijk bezat. Hij nam aan dat ze de ene Kracht daarvoor te zelden gebruikten. Maar of ze nu zoals Edarra gladde wangen hadden of zo’n getaand gezicht als de witharige Sorilea, ze liepen rond met een eigendunk die die van de Aes Sedai gemakkelijk evenaarde. Het merendeel van hen bewoog zich sierlijk, en de meesten waren lang, zoals bijna alle Aiel, maar allen leken ze de zusters volledig te negeren.

Sorilea’s ogen gleden zonder te haperen langs de gevangenen en ze praatte gewoon zachtjes verder tegen Edarra en een andere Wijze, een magere, lichtblonde vrouw wier naam hij niet kende. Hij had haar woorden graag willen horen. Ze liepen voorbij en geen spiertje vertrok op de drie onverstoorbare gezichten. Hun geuren spraken echter duidelijke taal. Toen Sorilea’s blik over de Aes Sedai gleed, werd haar geur kil en ver, grimmig en doelbewust, en terwijl zij praatte, veranderde de geur van de anderen net zo.

‘Een prachtig soepzootje,’ gromde hij.

‘Moeilijkheden?’ vroeg Aram, die zich gehurkt wat oprichtte en zijn rechterhand klaar hield om het gevest met de wolfskop te grijpen dat boven zijn schouder uitstak. In korte tijd was hij heel goed met het zwaard geworden en hij voelde in het geheel geen afkeer om het te gebruiken.

‘Geen moeilijkheden, Aram.’ Dat was niet helemaal een leugen. Gestoord in zijn sombere gepieker keek Perijn voor het eerst echt naar de anderen. Naar iedereen. Hij vond wat hij zag niet prettig, en de Aes Sedai waren er slechts een onderdeel van.

Cairhienin en Mayeners hielden de Aiel achterdochtig in het oog, en gaven daarmee terug wat de Aiel uitstraalden, zeker richting de Cairhienin. Ook dat was geen echte verrassing. De Aiel hadden tenslotte de naam dat ze geen al te vriendschappelijke gevoelens koesterden jegens wie aan deze kant van de Rug van de Wereld was geboren, en wel het minst jegens de Cairhienin. De waarheid was gewoon dat Aiel en Cairhienin elkaar zo erg haatten als maar mogelijk was. Geen van beide groepen was hun vijandschap echt vergeten – het beste dat je ervan kon zeggen was dat die even aan een lijntje werd gehouden – maar tot nu was hij ervan overtuigd geweest dat de lijn niet zou breken. Op z’n minst vanwege Rhand, als er geen andere reden voor was. Er hing echter een bepaalde stemming in het kampement, een spanning waardoor iedereen op zijn tenen liep. Rhand was nu bevrijd en tijdelijke bondgenootschappen waren tenslotte... tijdelijk. De Aiel hieven hun speren op wanneer ze naar de Cairhienin keken, en de Cairhienin betastten grimmig hun zwaarden. Net als de Mayeners, ook al hadden zij geen geschil met de Aiel en ook nooit tegen hen gestreden, behalve in de Aiel-oorlog toen iedereen dat had gedaan. Indien het hier echter tot een gevecht zou komen, bestond er weinig twijfel over de kant die ze zouden kiezen. En dat gold ook voor de mannen uit Tweewater.

De sombere stemming was het diepst geworteld in de Asha’man en de Wijzen. De zwart gejaste mannen schonken de Speervrouwen en siswai’aman even weinig aandacht als de Cairhienin, de Mayeners of de mannen uit Tweewater, maar hun blikken naar de Wijzen waren bijna even grimmig als die op de Aes Sedai. Het was heel goed mogelijk dat ze weinig onderscheid maakten tussen een geleidster van de Aes Sedai of een van de Wijzen. Elk van hen kon vijandig zijn en een bedreiging vormen. Een groep van dertien betekende een dodelijk gevaar en er bevonden zich ruim negentig Wijzen in en rond het kamp. Minder dan half zoveel Asha’man, maar voldoende om allerlei nare dingen uit te halen. Ze waren geleidsters, maar leken Rhand te volgen; ze leken Rhand te volgen, maar waren niettemin geleidsters.

De Wijzen keken slechts iets minder kil naar de Asha’man dan naar de Aes Sedai. De Asha’man waren geleiders, maar ze volgden Rhand; ze volgden Rhand, maar het waren... Rhand was een bijzonder geval. Volgens Gaul werd zijn geleiden in de Voorspellingen van de Car’a’carn niet genoemd, maar de Aiel leken net te doen alsof dat ongepaste feit niet bestond. De Asha’man kwamen echter in geen enkele voorspelling voor. Het moest wel lijken of je ontdekte dat er een troep woeste leeuwen aan je zijde vocht. Hoe lang zouden ze trouw blijven? Misschien was het beter ze nu om te brengen.

Zijn hoofd zakte met gesloten ogen tegen het wagenwiel en zijn borstkas bewoog stil op en neer in een vreugdeloos gelach. Denk aan de goede dingen op Hoog Gesselein. Bloedvuur, dacht hij bitter, ik had met Rhand mee moeten gaan. Nee, je kon beter iets weten en liever vroeger dan laat. Maar wat moest hij Licht-nog-aan-toe doen? Als de Aiel en de Cairhienin en Mayeners elkaar naar de keel vlogen of, nog erger, als de Asha’man de Wijzen aanvielen... Dit was een kuil vol slangen en de enige manier om uit te zoeken welke giftig waren, was je hand erin te steken. Licht, ik wou dat ik thuis was, met Faile, met een smidse om in te werken en niemand meer die me een bloedheer noemt!

‘Uw paard, heer Perijn. U heeft niet gezegd of u Stapper of Draver wenste, dus heb ik...’ Toen Kenne Maeren Perijns woeste goudgele ogen zag, schoof hij bijna in de vaalbruine hengst die hij had voorgeleid.

Perijn maakte een verzoenend gebaar. Het was niet Kennes schuld. Wat niet hersteld kon worden, moest worden verdragen. ‘Rustig maar, jongen. Je hebt het goed gedaan. Stapper is prima. Je hebt juist gekozen.’ Hij verafschuwde het zo tegen hem te praten. De kleine, stevige Kenne was amper oud genoeg om te trouwen of het ouderlijk huis te verlaten – en zeker nog te jong voor het rafelige vlasbaardje dat hij probeerde te kweken om Perijn na te doen – maar hij had tegen de Trolloks in Emondsveld gevochten en het gisteren heel goed gedaan. Maar hij grijnsde breed als heer Perijn Bloedvuur Guldenoog hem prees.

Perijn stond op, pakte zijn bijl van de plek onder de wagen waar hij hem uit het zicht en een poosje uit zijn gedachten had geschoven, en stak de steel door de lus aan zijn riem. Het zware halvemaanvormige blad werd in evenwicht gehouden door een dikke gebogen piek. Een ding met slechts één doel: doden. De bijlschacht voelde veel te bekend aan, hij vond hem te gemakkelijk in zijn hand liggen. Wist hij nog hoe een goede smidsmoker voelde? Er waren meer dingen, naast dat ‘heer Perijn’, die misschien niet meer terug te draaien waren. Een vriend had hem eens gezegd de bijl te behouden tot hij er plezier in had om hem te gebruiken. Ondanks de hitte deed die gedachte hem huiveren.

Hij zwaaide zich in Stappers zadel, hierin gevolgd door Aram op zijn grijze paard en keek kort naar het zuiden aan de andere kant van de wagenkring. Minstens anderhalf maal zo lang als de langste Aiel stapte Loial net behoedzaam over de in elkaar geschoven wagenbomen. Met zijn lengte kon hij met een misstap best zo’n dikke houten wagenboom breken. Zoals gewoonlijk had de Ogier een boek in zijn hand en gaf een dikke vinger de bladzijde aan waar hij was gebleven. De ruime zakken van zijn lange jas stonden bol van nog meer boeken. Hij had de ochtend doorgebracht in een klein bosje dat hij rustgevend en schaduwrijk noemde, maar hoe goed die schaduw ook was, de hitte had ook op hem invloed. Hij leek moe en zijn jas stond open, zijn hemd was losgeknoopt en zijn laarzen tot onder zijn knieën omlaag gerold. Wellicht was het meer dan alleen de hitte. Vlak achter de bomen bleef Loial staan, gluurde naar de Aes Sedai en Asha’man en zijn pluimoren trilden verontrust. Ogen zo groot als bekers rolden naar de Wijzen en opnieuw trilden zijn oren. De Ogier waren gevoelig voor de stemming in een ruimte.

Loial zag Perijn en kwam met grote stappen door het kamp aanlopen. Gezeten in het zadel was Perijn nog steeds twee of drie handen kleiner dan Loial. ‘Perijn,’ fluisterde Loial, ‘dit is helemaal verkeerd. Het is onjuist en bovendien gevaarlijk.’ Voor een Ogier was het gefluister, maar het klonk als een hommel zo groot als een hond. Sommige Aes Sedai keken hun kant uit.

‘Kun je nog harder praten?’ zei Perijn bijna binnensmonds, ‘Ik vermoed dat iemand in Andor je niet heeft verstaan. In het westen van Andor.’

Loial keek geschrokken, grijnsde en zijn lange wenkbrauwen streken over zijn wangen, ‘Ik weet hoe je moet fluisteren, hoor.’ Ditmaal was het onwaarschijnlijk dat iemand op meer dan drie pas afstand hem kon horen. ‘Wat gaan we doen, Perijn? Het is verkeerd Aes Sedai tegen hun wil vast te houden, verkeerd en ook eigenwijs. Ik heb het eerder gezegd en ik blijf het zeggen. En dat is nog niet eens het ergste. Wat ik hier voel... Eén vonkje en deze plek ontploft als een wagen vol vuurwerk. Weet Rhand ervan?’

‘Ik weet het niet,’ beantwoordde Perijn beide vragen en even later knikte de Ogier weifelend.

‘Iemand hoort het te weten, Perijn, iemand moet wat doen.’ Loial keek over Perijn en de wagens achter hem naar het noorden en Perijn besefte dat hij het niet langer kon uitstellen.

Met tegenzin wendde hij Stapper. Hij zou zich liever zorgen hebben gemaakt over de Aes Sedai, de Asha’man en de Wijzen tot hij kaal werd, maar wat moest, dat moest. Denk aan de goede dingen op Hoog Gesselein.

2

Het slachtveld

Aanvankelijk keek Perijn niet langs de helling omlaag naar de plek waar hij die ochtend met Rhand heen had moeten rijden. In plaats daarvan bleef hij te paard buiten de wagenkring zitten en dwong zich naar alle andere plekken te kijken, hoewel de aanblik hem misselijk maakte. Het leek of er een moker in zijn maag werd geramd.

Mokerslag. Negentien net gedolven graven boven op een vlakke heuvel in het oosten. Negentien mannen uit Tweewater die nooit meer thuis zouden komen. Een smid hoefde maar zelden mannen door zijn beslissing te zien sterven. De mannen uit Tweewater hadden gelukkig zijn bevelen opgevolgd. Anders zouden er nog meer graven zijn geweest. Mokerslag. Rechthoeken vers omgewoelde aarde vulden eveneens de helling verderop, vlak bij de graven van zo’n honderdtal Mayeners en nog meer Cairhienin die naar Dumais Bron waren gekomen om er te sterven. Het waarom of waartoe was onbelangrijk: ze hadden Perijn Aybara gevolgd. Mokerslag. De helling naar de heuveltop in het westen leek een en al graf. Wel duizend of meer. Duizend Aiel, rechtopstaand begraven om elke zonsopgang te kunnen zien. Duizend. Sommigen waren Speervrouwen. Door de mannen voelde hij al een loodzware bal in zijn maag, de vrouwen maakten dat hij op de grond wilde gaan liggen janken. Hij probeerde zich wijs te maken dat het hun eigen keus was geweest om hierheen te komen, een keus dat ze hier hóórden te zijn. Het was allebei waar, maar hij had het bevel gegeven en dus waren die graven zijn verantwoordelijkheid. Niet die van Rhand, niet van de Aes Sedai, van hemzelf.

De overlevende Aiel waren nog maar kortgeleden opgehouden met de gezangen voor hun doden, angstaanjagende liederen waarvan delen nog in zijn geest rondspookten.

Leven is een droom – die geen schaduw kent.

Leven is een droom – van smart en van pijn.

Een droom waaruit – wij hopen te ontwaken.

Een droom waaruit – wij ontwaken en levend zijn.

Wie wil er slapen – als de nieuwe dageraad wacht?

Wie wil er slapen – wanneer de zwoele wind koelt?

Een droom komt ten einde – op de komende nieuwe dag

Deze droom waaruit – ieder ontwaakt en het leven voelt.

Ze leken troost te vinden in deze gezangen. Hij had dat ook graag gewild, maar voor zover hij ze begreep, leken de Aiel er niet wezenlijk om te geven of ze leefden of stierven, en dat was waanzin. Iedereen die bij zijn verstand was, wilde leven. Iedereen die bij zijn verstand was, zou zo hard en zo ver mogelijk van een veldslag wegvluchten.

Stapper gooide zijn hoofd in de lucht en zijn neusgaten verwijdden zich door de stank uit het dal. Perijn klopte op de hals van het vaalgrijze paard. Aram keek grijnzend naar wat Perijn vermeed te zien. Loials gezicht vertoonde zo weinig uitdrukking dat het uit hout gesneden leek. Zijn lippen bewogen iets en Perijn meende te horen: ‘Licht, laat me zoiets nooit meer zien.’ Hij haalde diep adem en dwong zich zijn ogen op dezelfde plek te richten. Op Dumais Bron.

In sommige opzichten was het niet zo erg als de graven – veel gestorven Emondsvelders had hij als kind al gekend – maar het trof hem als de bliksem, zowel het uitzicht als de zware stank in zijn neus. Het trof hem als een vuistslag recht tussen zijn ogen. Herinneringen die hij wenste te vergeten, staken fel de kop op. Dumais Bron was een veld van de dood geweest, een veld van stervenden, maar nu was het nog erger. Een kleine span verderop stonden de verkoolde resten van wagens rond een klein bosje dat bijna de lage stenen muurtjes van de bronnen verborg. Maar daaromheen...

Een schuimende, krioelende zwarte zee van gieren, raven en kraaien. Tienduizenden. Ze vlogen in grote zwermen op, lieten zich weer zakken en bedekten de omwoelde aarde. Waar Perijn meer dan dankbaar voor was. De aanval van de Asha’man was onverbiddelijk geweest, had zowel vlees als aarde onpartijdig vernietigd. Er waren te veel Shaido gedood om ze in die korte tijd te kunnen begraven, zelfs als iemand dat had gewild, dus de aasvreters schrokten en de raven en kraaien pikten draderig vlees. De dode wolven lagen ook ergens daarginds. Hij had ze willen begraven, maar dat deden wolven niet. Er waren drie lijken van Aes Sedai gevonden. De Ene Kracht had in de waanzin van de veldslag niet geholpen tegen speren en pijlen, en er was ook een handvol zwaardhanden gestorven. Ze lagen begraven op het open veldje vlak bij de bronnen.

De vogels waren niet alleen bij de doden. Verre van dat. Zwart gevederde zwermen stegen op rond heer Dobraine Taborwin en ruim tweehonderd Cairhiense wapenknechten te paard, luitenantheer Havien Nurelle met alle Mayeners die het hadden overleefd, uitgezonderd degenen die de zwaardhanden bewaakten. Blauwe koins met twee witte ruiten duidden de Cairhiense officieren aan, afgezien van Dobraine zelf. De rode kurassen van de Mayeners en de met rode wimpels getooide lansen vormden een heldhaftig contrast met de lijken, maar Dobraine was niet de enige die een doek tegen zijn neus drukte. Hier en daar boog een ruiter zich opzij om een maag te legen die al eerder alles had uitgebraakt. Mazrim Taim, bijna even lang als Rhand, liep rond in zijn zwarte jas met de blauwe en gouden draken langs de mouwen, en met hem ruim honderd Asha’man. Verschillende van hen moesten eveneens overgeven. Er waren meer dan genoeg Speervrouwen aanwezig, meer siswai’aman dan Cairhienin, Mayeners en Asha’man samen en ten slotte nog tientallen Wijzen. Waarschijnlijk voor het geval dat de Shaido zouden terugkeren, of dat enkele doden slechts deden alsof. Perijn bedacht dat wie zoiets probeerde, binnen de kortste keren waanzinnig zou worden. Alles draaide om Rhand.

Perijn had daar beneden moeten zijn, met de mannen uit Tweewater. Rhand had naar hen gevraagd, had gesproken over zijn vertrouwen in mannen van thuis, maar Perijn had niets beloofd. Hij zal het met mij moeten doen, en te laat, dacht hij. Over een poosje, wanneer hij zich weer sterk genoeg voelde voor het slachterf dat onder hem lag. Al maaiden slagersmessen geen mensen neer en waren ze netter dan bijlen en keuriger dan aasvreters.

De zwart gejaste Asha’man gingen op in de zee van vogels, een dood opgeslokt door de doden en verloren in het zwart van opvliegende raven en kraaien, maar Rhand stak scherp af in zijn verfomfaaide witte hemd dat hij al vanaf zijn bevrijding had gedragen. Hoewel hij tegen die tijd de redding amper nodig had. Perijn moest grijnzen toen hij Min zag, vlak bij Rhand in een lichtrode jas en een mooie strakke kniebroek. Dit was geen plaats voor haar, voor niemand, maar ze bleef na de redding zelfs nog dichter bij Rhand dan Taim. Op de een of andere manier was Rhand erin geslaagd zichzelf en haar, ruim voor Perijns doorbraak en de komst van de Asha’man, te bevrijden en Perijn vermoedde dat ze zich alleen bij Rhand echt veilig voelde.

Een enkele keer klopte Rhand op Mins arm of hield zijn hoofd vlak bij het hare, alsof hij iets tegen haar zei, terwijl hij over de geblakerde grond heen en weer liep, maar de meeste aandacht was niet op haar gericht. Groepen zwarte vogels wiekten rond hen op. De kleinere schoten weg om zich elders te voeden; de aasvreters gaven de plek aarzelend prijs en sommige weigerden op te vliegen, staken hun kale nekken uit en krijsten uitdagend terwijl ze achteruit waggelden. Af en toe bleef Rhand staan en boog zich over een lijk heen. Soms schoot er vuur uit zijn handen om aasvogels die niet opzij gingen te doden. Telkens zei Nandera, de leidster van de Speervrouwen, of Sulin, na haar de tweede, bijna ruziënd iets tegen hem. Soms ook de Wijzen, aan de jas van een lijk trekkend alsof ze iets wilden verduidelijken. Dan knikte Rhand en liep verder, maar niet zonder om te kijken. Tot het volgende lijk zijn aandacht trok.

‘Wat is hij aan het doen?’ wilde een hooghartige stem bij Perijns knie weten. Aan haar geur herkende hij haar voor hij keek. Kiruna Nachiman. Statig en sierlijk, in goede rijkleding en een dunne linnen stofmantel, stond de zuster van koning Paitar van Arafel naast hem. Ze was van zichzelf al een machtige vrouwe en als Aes Sedai was haar optreden niet echt bescheidener geworden. Hij was zo opgegaan in wat hij zag dat hij haar niet had horen aankomen. ‘Waarom is hij daar tussen die lijken? Hij zou het niet moeten doen.’

Niet alle Aes Sedai in het kamp waren gevangenen, hoewel de zusters die dat niet waren na gisteren uit het zicht waren gebleven. Ze spraken onderling met elkaar, vermoedde Perijn, en poogden minstens te ontdekken wat er was gebeurd. Misschien wilden ze een manier bedenken om eronderuit te komen. Nu waren ze in vollen getale aanwezig. Bera Harkin, een andere Groene, stond naast Kiruna. Uiterlijk leek ze een boerin, ondanks haar leeftijdloze gezicht en mooie wollen kleding, maar ze was op haar eigen wijze tot in haar merg even trots als Kiruna. Deze boerenvrouw kon een koning opdragen zijn laarzen schoon te schrapen voordat hij haar huis binnen mocht, en ze zou daar heel scherp in zijn. Zij en Kiruna leidden samen de zusters die met Perijn naar Dumais Bron waren gekomen. Of wellicht wisselden ze elkaar af in het leiderschap. Het was niet precies duidelijk, wat bij Aes Sedai nauwelijks ongewoon was.

De andere zeven stonden niet veel verder in een groepje bijeen. Of misschien in een troep, als trotse leeuwinnen, zeker geen kwartels, alsof zij de leiding hadden. Hun zwaardhanden stonden achter hen gereed. Het kon zijn dat de zusters hun waardigheid ophielden, maar de zwaardhanden maakten geen moordkuil van hun gevoelens. Het waren zeer verschillende mannen, sommige in de kleur veranderende mantels, waardoor delen van hun lichaam in de achtergrond leken op te gaan. Ze stonden daar enkel, groot en klein, stevig of mager, maar gaven niettemin een indruk van amper beheerst rauw geweld.

Perijn kenden twee van die vrouwen goed: Verin Matwin en Alanna Mosvani. Verin was van de Bruine Ajah, klein en stevig en bijna moederlijk, soms op een verstrooide manier, wanneer ze je niet bekeek zoals een vogel een worm opnam. Alanna – knap, slank en donker, met ogen die toonden dat iets haar de laatste tijd bedrukte – was een Groene. Alles bijeengenomen waren vijf van de negen Groene zusters. Enige tijd geleden had Verin hem eens gezegd Alanna niet al te zeer te vertrouwen, wat hij ook zonder haar waarschuwing niet gedaan zou hebben. Hij vertrouwde evenmin een van de anderen, zelfs Verin niet. Rhand deed dat ook niet, ondanks dat ze gisteren aan zijn kant hadden gestreden en ondanks datgene wat er aan het eind was voorgevallen. Iets waarvan Perijn nog steeds niet wist of hij het wel kon geloven, al had hij het met eigen ogen gezien.

Zo’n vijftien Asha’man hingen rond bij een wagen die ongeveer twintig stappen van de zusters afstond. Een hanige kerel die Charl Gedwyn heette, had vanmorgen de leiding; een man met een hard gezicht en een heerszuchtig uiterlijk. Allen droegen een speld in de vorm van een zilveren zwaard op hun hoge jaskragen en, behalve Gedwyn, hadden er nog zo’n vier of vijf eveneens een draak van goud en rood email aan de andere kant. Perijn nam aan dat het iets met rang te maken had. Hij had andere Asha’man beide spelden zien dragen. Ze waren niet echt wachten, maar slaagden er telkens in net op de plek te zijn waar Kiruna en de anderen zich bevonden. Ontspannen hielden ze alles scherp in het oog. Niet dat de Aes Sedai er ook maar enige aandacht aan besteedden. Desondanks roken de zusters behoedzaam, verward en heel boos. Een deel ervan moest door de Asha’man komen.

‘Nou?’ Kiruna’s donkere ogen flitsten ongeduldig. Hij betwijfelde of veel mensen haar lieten wachten.

‘Ik weet het niet,’ loog hij, en hij klopte weer op Stappers nek. ‘Rhand vertelt me ook niet alles.’

Hij begreep er een beetje van – dat dacht hij tenminste – maar hij was niet van plan dat iemand te vertellen. Dat moest Rhand maar onthullen, als hij dat wenste. Elk lijk dat Rhand bekeek, was van een Speervrouw, daarvan was Perijn overtuigd. Ongetwijfeld een Speervrouw van de Shaido; maar hij wist niet zeker hoeveel verschil dat voor Rhand maakte. De vorige avond was hij van de wagens weggewandeld om even alleen te zijn en terwijl het geluid van de mannen, lachend omdat ze het weer hadden overleefd, achter hem wegstierf, was hij op Rhand gestuit. De Herrezen Draak, die de wereld deed beven, zat op de grond, alleen in het donker en met zijn armen om zich heen geslagen. Hij wiegde heen en weer.

Voor Perijns ogen was de maan net zo goed als de zon, maar op dat ogenblik had hij het liever pikdonker gehad. Rhands gezicht stond vertrokken en droef, het gezicht van een man die wilde gillen of wellicht huilen. Een man die dat met al zijn kracht bestreed. Wat voor kunstje de Aes Sedai ook gebruikten om geen last te hebben van de hitte, Rhand en de Asha’man kenden het ook, maar nu gebruikte hij het niet. De hitte van de nacht zou volkomen hebben gepast bij een redelijk warme zomerdag en het zweet gleed net zo erg van Rhands gezicht als van Perijns.

Rhand keek niet om, hoewel Perijns laarzen luid in het droge gras knisperden, maar zijn stem klonk schor terwijl hij bleef wiegen. ‘Honderdeenenvijftig, Perijn. Honderdeenenvijftig Speervrouwen zijn vandaag gestorven. Voor mij. Ik heb ze een belofte gedaan, begrijp je. Klets niet tegen me! Hou je bek! Ga weg!’ Ondanks zijn zweet huiverde Rhand. ‘Jij niet, Perijn, jij niet. Ik moet mijn belofte houden, begrijp je. Dat moet, hoeveel pijn het ook doet. Maar ik moet de belofte aan mezelf ook houden. Hoeveel pijn me dat ook doet.’

Perijn probeerde niet te denken aan het lot van geleiders. De mannen die geluk hadden, stierven voor ze krankzinnig werden; wie pech had, daarna. Rhand mocht geluk of pech hebben, maar alles hing van hem af. Alles. ‘Rhand, ik weet niet wat ik moet zeggen, maar...’

Rhand leek het niet te horen. Hij schommelde heen en weer. ‘Isan, van de Jarrasibbe van de Chareen. Zij stierf vandaag voor mij. Chuonde, van de Graatrugsibbe van de Miagotna. Zij stierf vandaag voor mij. Agirin, van de Daryne...’

Hij kon niet anders dan bij hem neer hurken om te luisteren hoe Rhand alle honderdeenenvijftig namen opnoemde, met een stem die van pijn leek te breken. Te luisteren en te hopen dat Rhand zijn verstand behield.

Of dat nu wel of niet zo was, Perijn wist heel zeker dat als er daarginds een meegekomen Speervrouw per ongeluk over het hoofd was gezien, zij bij de anderen op de helling zou zijn begraven en Rhands lijst één naam meer zou tellen. En daar had Kiruna niets mee te maken. Daarmee niet en met Perijns twijfel evenmin. Rhand mocht niet waanzinnig worden, hij moest voldoende bij zijn verstand blijven en daarmee uit. Licht, zorg dat het zo is! En het Licht moge me verzengen dat ik er zo kil over denk, bedacht Perijn.

Vanuit zijn ooghoeken zag hij hoe haar volle lippen zich even verstrakten. Ze had er een hekel aan niet alles over iedereen te weten, maar ook op iemand te moeten wachten. Ze had heel knap kunnen zijn, op een grootse indrukwekkende wijze, maar ze had een gezicht alsof ze gewend was haar zin te krijgen. Niet nukkig, maar volkomen zeker dat haar wensen juist waren en gepast en zo hoorden te zijn. ‘Nu er zoveel kraaien en raven bij elkaar zijn, houden zich zeker honderden, misschien duizenden gereed om aan een Myrddraal door te geven wat ze hebben gezien.’ Ze deed geen enkele poging haar ergernis te verbergen. Het klonk of Perijn persoonlijk elke vogel hierheen had gebracht, in de Grenslanden doden we ze meteen. Je hebt mannen met bogen.’

Het was zeer waarschijnlijk dat een raaf of een kraai een verspieder was van de Schaduw, maar hij voelde afkeer in zich opborrelen. Afkeer en vermoeidheid. ‘Wat heeft dat voor zin?’ Nu er zoveel vogels waren, konden de mannen uit Tweewater en de Aiel elke beschikbare pijl afschieten, maar dan nog zouden ze verslag uitbrengen. Meestal wist je niet eens of de vogel die je had gedood, de verspieder was of de vogel die in de verte wegvloog. ‘Is er niet genoeg gemoord? Binnenkort komt er nog meer dan voldoende op ons af. Licht, vrouwe, zelfs de Asha’man zijn verzadigd!’

Bij het toekijkende groepje zusters gingen wenkbrauwen omhoog. Niemand sprak op die manier tegen een Aes Sedai, zelfs een koning of koningin niet. Bera schonk hem een blik waaruit bleek dat ze overwoog hem uit het zadel te sleuren en een draai om zijn oren te geven. Nog steeds op het bloedbad beneden haar neerturend, streek Kiruna haar rok goed en haar gezicht stond koel en vastberaden. Loials oren trilden. Hij had een diepgewortelde, maar ongemakkelijke eerbied voor Aes Sedai. Hij was bijna tweemaal zo lang als de meeste zusters en soms gedroeg hij zich alsof ze over hem heen mochten lopen zonder te merken dat hij aan hun voeten lag.

Perijn gaf Kiruna geen kans iets te zeggen. Als je een Aes Sedai een vinger gaf, nam ze je hele arm, tenzij ze nog meer wilde pakken. ‘Je bent uit mijn buurt gebleven, maar ik wil enkele dingen tegen je zeggen. Jullie hebben gisteren mijn bevelen niet opgevolgd. Als je het een wijziging van het plan wilt noemen,’ drukte hij door, toen ze iets wilde tegenwerpen, ‘mag dat van mij, als je denkt het daarmee te vergoelijken.’ Tegen haar en de andere acht vrouwen was gezegd bij de Wijzen te blijven, een behoorlijk eind van de eigenlijke strijd vandaan, beschermd door de mannen uit Tweewater en Mayene. In plaats daarvan hadden ze zich midden in het strijdgewoel gestort, waren ze doorgedrongen tot plekken waar mannen elkaar met zwaarden en speren in stukken probeerden te hakken. ‘Jullie hebben Havien Nureile meegesleurd en daardoor is de helft van de Mayeners gesneuveld. Jullie gaan niet meer zomaar je eigen gang zonder om iemand te denken. Ik wens geen mannen te zien sterven omdat jullie opeens een betere manier hebben bedacht waarbij de Duistere degene mag halen die iets anders had bedacht. Begrijp je me?’

‘Ben je klaar, knul?’ Kiruna’s stem klonk gevaarlijk kalm. Het gezicht waarmee ze naar hem opkeek, had van donker ijs gehakt kunnen zijn en ze rook diep beledigd. Terwijl ze op de grond stond, gaf ze hem toch op een of andere manier de indruk op hem neer te kijken. Dat was geen kunstje van de Aes Sedai; hij had het Faile ook zien doen. Hij vermoedde dat de meeste vrouwen wisten hoe je dat deed. ‘Ik zal je iets zeggen, hoewel het simpelste boerenverstand het had kunnen bedenken. Door de Drie Geloften mag geen enkele zuster de Ene Kracht als wapen gebruiken, behalve tegen schaduwgebroed of om haarzelf, haar zwaardhand of andere zusters te beschermen. ‘We hadden op de plek die jij ons had gewezen, tot Tarmon Gai’don kunnen toekijken, zonder ook maar één tel iets nuttigs te doen. Pas als we zelf in gevaar verkeren. Ik houd er niet van mijn daden uit te leggen, knul. Ik doe het geen tweede keer. Begrijp jij mij?’

Loials oren zakten omlaag en hij staarde zo strak voor zich uit dat hij zichtbaar overal elders wilde zijn, zelfs bij zijn moeder die hem aan een vrouw wilde helpen. Arams mond stond wijd open en hij trachtte altijd net te doen of hij nooit onder de indruk was van Aes Sedai. Jondien en Ted stapten weer van het wagenwiel omlaag, een tikkeltje te onschuldig. Jondien kon nog gewoon weglopen, maar Ted rende omkijkend weg.

Haar uitleg klonk redelijk; het was waarschijnlijk de waarheid. Nee, door een andere Gelofte was het de waarheid. Er waren echter leemtes, zoals niet de gehele waarheid vertellen of eromheen praten. De zusters zouden zichzelf wellicht in gevaar hebben gebracht, zodat ze de Kracht als wapen konden gebruiken, maar Perijn wilde zijn laarzen opeten wanneer ze ook niet de gedachte hadden gekoesterd vóór iemand anders Rhand te bereiken. Wat er dan gebeurd zou zijn, was voor iedereen een open vraag, maar hij wist in elk geval zeker dat hun plannen niet de feitelijke gebeurtenissen hadden voorzien.

‘Hij komt eraan,’ zei Loial opeens. ‘Kijk! Rhand komt eraan!’ Hij ging fluisterend verder: ‘Pas op, Perijn.’ Voor een Ogier echt fluisterend. Aram en Kiruna hoorden het waarschijnlijk heel goed en wellicht Bera ook, maar verder niemand. ‘Ze hebben jou niets gezworen.’ Zijn stem kreeg weer de gebruikelijke dreunende klank. ‘Denk je dat hij me zou willen vertellen wat er in dat kamp is gebeurd? Voor mijn boek?’ Hij was een boek aan het schrijven over de Herrezen Draak; hij maakte er tenminste aantekeningen voor. ‘Ik heb niet zoveel gezien, nadat de... de strijd begon.’ Hij had midden in het strijdgewoel vlak naast Perijn gestaan, zwaaiend met een bijl die half zo lang was als hijzelf. Het was moeilijk op nog iets anders te letten, wanneer je in leven trachtte te blijven. Naar Loial luisterend zou je denken dat hij altijd ergens anders was wanneer het gevaarlijk werd. ‘Denkt u dat hij dat misschien zou willen vertellen, Kiruna Sedai?’

Kiruna en Bera keken elkaar aan en zweefden toen zonder een woord te spreken naar Verin en de anderen terug. Loial tuurde hen na en slaakte een diepe zucht als een windvlaag in een grot.

‘Je zou echt veel beter moeten oppassen, Perijn,’ verzuchtte hij. ‘Je bent altijd zo haastig met je mond.’ Hij klonk nu als een hommel ter grootte van een kat en niet meer als een bloedhond. Perijn dacht dat hij ooit wel zou leren fluisteren, als ze maar lang genoeg in de buurt van Aes Sedai bleven. Hij gebaarde de Ogier echter stil te zijn, zodat hij mee kon luisteren. De zusters stonden meteen druk te praten, maar Perijn hoorde geen enkel geluid. Ze hadden met de Ene Kracht blijkbaar een scherm opgericht.

Dat was de Asha’man ook duidelijk. In een oogwenk stonden ze gespannen klaar op hun voorvoeten, al hun aandacht en zintuigen op de zusters gericht. Aan niets was te merken dat ze saidin hadden aangegrepen, de mannelijke helft van de Ware Bron, maar Perijn wilde er Stapper om verwedden. Aan Gedwyns boze gezicht te zien, was hij bereid het te gebruiken.

Welke hindernis de Aes Sedai ook hadden opgericht, hij werd weer verwijderd. Ze vouwden de handen, draaiden zich om en keken zwijgend de helling af. De Asha’man wisselden verschillende blikken uit en ten slotte gebaarde Gedwyn ze terug naar hun schijnbare achteloosheid. Hij leek teleurgesteld. Perijn voelde zijn ergernis groeien, draaide zich om en keek langs de wagens.

Rhand liep de helling op met Min aan de arm, op haar hand kloppend en met haar pratend. Eenmaal gooide hij zijn hoofd in de nek en lachte. Zij deed met gebogen hoofd hetzelfde, waarbij ze haar donkere, schouder-lange haarkrullen naar achteren veegde. Je had aan een landman en zijn lief kunnen denken, als hij zijn zwaard niet had omgegespt en nu en dan met zijn hand langs het lange gevest streek. En als Taim niet aan de andere kant meeliep en de Wijzen hem niet bijna op zijn hielen trapten. En de kringen Speervrouwen en siswai’aman, Cairhienin en Mayeners in de rest van de stoet.

Het was een hele opluchting dat hij uiteindelijk toch niet hoefde af te dalen naar dat bloedbad. Hij diende Rhand echter te waarschuwen voor alle verwarde vijandelijkheden die hij die morgen had opgevangen. Wat moest hij doen wanneer Rhand niet luisterde? Rhand was veranderd sinds ze uit Emondsveld waren vertrokken en nog meer sinds hij door Coiren en dat stel was ontvoerd. Nee. Hij móést nog bij zijn verstand zijn.

Nadat Rhand en Min binnen de wagenkring waren gekomen, bleef het grootste deel van de stoet erbuiten, al kwam het tweetal amper alleen aan en hadden ze nog steeds een soort gevolg.

Natuurlijk volgde Taim Rhand als een schaduw. Perijn vond hem er knap uitzien: donker, met een licht gekromde neus. Veel vrouwen zouden hem aantrekkelijk vinden. Een aantal Speervrouwen had hem meermalen aandachtig opgenomen; in dit soort dingen waren ze heel vrijmoedig. Bij zijn binnenkomst in de kring wierp Taim een blik op Gedwyn, die zijn hoofd een haartje bewoog. Een grijns schoot over Taims gezicht en was even snel weer verdwenen.

Nandera en Sulin volgden Rhand op de hielen, naast elkaar natuurlijk, en Perijn vroeg zich af waarom ze niet twintig Speervrouwen meer meenamen. Volgens hem gunden ze Rhand nog geen bad zonder een dichte kring van lijfwachten. Hij begreep niet waarom Rhand dat allemaal slikte. Beiden hadden hun sjoefa op de schouder liggen, waardoor hun korte haar met de staart in de nek zichtbaar was. Nandera was een tanige vrouw, haar haren eerder grijs dan blond. Ondanks haar schrale uiterlijk wekte ze de indruk mooi te zijn, al was ze niet knap. Vergeleken met Sulin – pezig, vol littekens en witharig – zag Nandera er aardig en bijna zacht uit. Zij wierpen ook heel onopvallend een blik op de Asha’man en namen vervolgens de twee groepen Aes Sedai terloops op. Nandera’s vingers flitsten in de handtaai van de Far Dareis Mai. Niet voor het eerst had Perijn het graag begrepen, maar een Speervrouw zou eerder de speer opgeven en met een dikke pad trouwen voor ze een man de handtaai leerde. Een Speervrouw die Perijn niet was opgevallen, die op korte afstand van Gedwyn op haar hielen tegen een wagen zat, antwoordde op dezelfde manier. Zo ook een tweede die kattenbak had zitten spelen met een speerzuster in de buurt van de gevangenen.

Amys voerde de Wijzen naar binnen en nam hen terzijde om te overleggen met Sorilea en enkele anderen die bij de wagens waren gebleven. Ondanks een gezicht dat te jong was voor de tot haar middel hangende witte haren, was Amys na Sorilea de belangrijkste onder de Wijzen. Ze gebruikten geen kunstjes met de Kracht om hun gesprek af te schermen, maar zeven of acht Speervrouwen vormden zittend, geknield of staand meteen een kring om hen heen en begonnen zachtjes in zichzelf te zingen. Alleen een dwaas zou denken dat dit alles per ongeluk gebeurde.

Perijn had de indruk dat hij heel wat had afgezucht sinds hij met Aes Sedai en Wijzen te maken had gekregen. En met Speervrouwen. Vrouwen in het algemeen leken hem de laatste tijd stuipen te geven.

Dobraine en Havien, die hun paarden aan de teugel meevoerden en hun wapenknechten achter hadden gelaten, vormden de achterhoede. Havien had dus nu zijn eerste veldslag meegemaakt. Perijn vroeg zich af of hij nog zo gretig naar een volgende slag uitkeek. Hij was van ongeveer dezelfde leeftijd als Perijn, maar zag er minder jeugdig uit dan voor de slag. Dobraine, met zijn naar de wijze van Cairhiense soldaten hoog opgeschoren voorhoofd en bijna grijze haren, was zeker niet jong en de slag van gisteren was zeer zeker niet zijn eerste, maar hij zag er eveneens ouder uit. En bezorgd. Net als Havien. Hun ogen zochten Perijn.

Op een andere dag had hij willen horen wat ze te zeggen hadden, maar nu liet hij zich uit het zadel glijden, gooide Aram de teugels toe en liep naar Rhand. Anderen waren hem voor. Alleen Sulin en Nandera bleven stil toekijken.

Kiruna en Bera hadden zich bij Rhands aankomst al in beweging gezet en juist toen Perijn aan kwam, zei Kiruna waardig tegen Rhand: ‘Gisteren heb je Heling afgewezen, maar iedereen kan zien dat je nog steeds pijn hebt, zelfs als Alanna jou niet meteen had willen...’ Ze onderbrak zichzelf zodra Bera haar arm aanraakte, maar sprak vervolgens meteen weer verder. ‘Ben je misschien nu gereed om geheeld te worden?’ Het klonk alsof ze zei: Heb je eindelijk je verstand hervonden?

‘Dat van de Aes Sedai moet zonder verder uitstel geregeld worden, Car’a’carn,’ zei Amys vormelijk, vlak na Kiruna’s vraag.

‘Ze dienen onder onze hoede te staan, Rhand Altor,’ deelde Sorilea mee, op hetzelfde moment dat Taim opmerkte: ‘Het probleem van de Aes Sedai dient opgelost te worden, mijn heer Draak. Mijn Asha’man weten hoe ze behandeld moeten worden. Ze kunnen in de Zwarte Toren worden vastgehouden. Moeiteloos.’ Donkere, licht scheef staande ogen flitsten naar Kiruna en Bera, en Perijn besefte geschrokken dat Taim alle Aes Sedai bedoelde, niet alleen de gevangen vrouwen. Hoewel Amys en Sorilea fronsend naar Taim keken, betekenden hun blikken op de twee Aes Sedai feitelijk hetzelfde.

Kiruna schonk Taim en de Wijzen een glimlachje dat net haar lippen beroerde. Het was misschien wat grimmiger voor de man in de zwarte jas maar zijn bedoeling leek nog niet door te dringen. Wie hij was, was reeds voldoende. Wat hij was. ‘Gezien de omstandigheden,’ zei ze koeltjes, ‘ben ik er zeker van dat Coiren en de anderen mij hun woord zullen geven. Je zult je geen zorgen meer hoeven...’

De anderen spraken allemaal tegelijk.

‘Deze vrouwen hebben geen eer,’ zei Amys minachtend en ditmaal was heel duidelijk dat ze hen allemaal bedoelde. ‘Hun woord heeft toch niets te betekenen? Het...’

‘Ze zijn da’tsang,’ bracht Sorilea grimmig naar voren, alsof ze een vonnis uitsprak, en Bera keek haar fronsend aan. Perijn meende dat het een woord uit de Oude Spraak was – opnieuw leek hij het bijna te kennen – maar hij wist niet waardoor de Aes Sedai zo grimmig keken. Of waarom Sulin opeens instemmend knikte naar de Wijze die voortraasde als een rotsblok langs een berghelling: ‘Ze verdienen niet beter, net als elke...’

‘Mijn heer Draak,’ zei Taim alsof hij iets zei wat iedereen begreep: ‘Je wilt toch zeker de Aes Sedai, alle Aes Sedai, onder de hoede stellen van mensen die je vertrouwt, van mensen die hen aankunnen en die beter...’

‘Genoeg!’ brulde Rhand.

Ze zwegen allemaal, maar reageerden volkomen verschillend. Taims gezicht werd uitdrukkingsloos, hoewel hij naar woede rook. Amys en Sorilea keken elkaar aan en verschikten bijna tegelijk hun omslagdoeken. Ze roken ook hetzelfde en hun gezichten keken even vastberaden. Ze wilden wat ze wilden en waren van plan het te krijgen, of hij nu Car’a’carn was of niet. Kiruna en Bera keken elkaar eveneens aan en hun blik sprak boekdelen die Perijn graag had willen lezen. Zijn ogen zagen twee ingetogen Aes Sedai die zichzelf en alles wat zij wensten beheersten, maar zijn neus rook twee zeer bezorgde vrouwen die diep bevreesd waren. Voor Taim, besefte hij. Ze leken nog steeds te denken dat ze met Rhand en de Wijzen op de een of andere manier een voordelig handeltje konden sluiten, maar Taim en de Asha’man joegen hun de vrees van het Licht aan.

Min trok aan Rhands mouw – ze had iedereen tegelijk opgenomen en haar geur was bijna even bezorgd als die van de zusters. Hij gaf een klopje op haar hand terwijl hij iedereen woest en streng aankeek. Perijn eveneens, toen die wat wilde zeggen. In het kamp keek iedereen toe, van de mannen uit Tweewater tot aan de gevangen Aes Sedai, hoewel slechts enkele Aiel zo dichtbij stonden dat ze Rhand konden horen. De mensen hielden Rhand in het oog, maar waren van plan ver uit zijn buurt te blijven.

‘De Wijzen nemen de gevangenen onder hun hoede,’ zei Rhand ten slotte, en Sorilea rook opeens zo tevreden dat Perijn stevig met zijn hand over z’n neus moest wrijven. Taim schudde kwaad zijn hoofd, maar Rhand richtte zich tot hem voor de man zich kon verzetten. Hij had een duim achter de gesp – een fraai vergulde draak van sier-smeedwerk – van zijn zwaardriem gestoken en zijn knokkels tekenden zich scherp en wit af. Zijn andere hand streek verwoed over de donkere zwijnshuid van zijn zwaardgevest. ‘De Asha’man worden verondersteld te oefenen en nieuwe mannen aan te nemen. Niet als bewakers op te treden. Zeker niet van Aes Sedai.’ Perijns nekharen rezen te berge bij het besef welke geuren hij van Rhand opving toen die Taim aankeek. Haat, met een tikkeltje vrees. Licht, laat hem gezond blijven. Taim knikte kort en weifelend. ‘Zoals u beveelt, mijn heer Draak.’ Min keek de man in het zwart even verontrust aan en schoof wat dichter naar Rhand toe.

Kiruna rook opgelucht, maar na een tweede blik op Bera sterkte ze zich en zette koppig haar schouders schrap. ‘Deze Aielvrouwen zijn zeker veel waard – enkelen zouden het heel goed hebben gedaan, indien ze naar de Toren waren gekomen – maar je kunt niet zomaar Aes Sedai aan hen geven. Zoiets is ondenkbaar! Bera Sedai en ik zullen...’

Rhand hief zijn hand en haar woorden verstierven in de hitte. Misschien kwam het door de steenharde blik uit zijn blauwgrijze ogen, misschien door wat er tussen zijn gescheurde mouw zichtbaar werd. Een van die rood met gouden draken die zich om zijn onderarmen slingerden, schitterde in het zonlicht. ‘Hebben jullie trouw aan mij gezworen?’ Kiruna’s ogen leken uit te puilen, alsof ze een harde stomp in haar maag had gekregen.

Even later knikte ze, zij het met grote tegenzin. Ze keek nu even ongelovig als de dag ervoor, toen ze bij de bron was neergeknield en bij het Licht, haar redding en wedergeboorte had gezworen om de Herrezen Draak te gehoorzamen en hem tot na de Laatste Slag te dienen. Perijn begreep dat ze geschokt was. Zelfs als ze het ondanks de Drie Geloften had ontkend, zou hij aan zijn geheugen hebben getwijfeld. Negen Aes Sedai op hun knieën, hun gezichten een en al afgrijzen over de woorden die uit hun mond stroomden, geurend naar ongeloof. Op dit ogenblik was Bera’s mond samengeknepen, alsof ze in een smerige pruim had gehapt.

Een Aiel kwam erbij staan, een man die ongeveer even lang was als Rhand, met een verweerd gezicht en grijze lokken in zijn donkerrode haar. Hij gaf Perijn een knikje en raakte Amys’ hand aan. Misschien gaf ze hem op haar beurt een kneepje terug. Rhuarc was haar man, maar meer genegenheid zouden Aiel in aanwezigheid van anderen niet laten blijken. Hij was ook het stamhoofd van de Taardad. Hij en Gaul waren de enige twee mannen die niet de hoofdband van de siswai’aman droegen en gisteravond waren hij en duizend speren overal heen getrokken voor een verkenning van de omgeving.

Een blinde in een ander land had de stemming rond Rhand kunnen aanvoelen en Rhuarc was geen dwaas, is dit het juiste ogenblik, Rhand Altor?’ Nadat Rhand hem gebaarde verder te spreken, zei hij: ‘De Shaido zijn nog steeds op de vlucht naar het oosten, zo snel als ze maar kunnen. In het noorden heb ik mannen in groene jassen gezien, maar ze ontweken ons en je hebt gezegd hen te laten gaan, tenzij ze moeilijkheden zochten. Ik denk dat ze op zoek waren naar Aes Sedai die hier konden wegkomen. Er waren verschillende vrouwen bij.’ Kille blauwe ogen keken strak naar de twee Aes Sedai. Zo hard en vlak als een aambeeld. Vroeger was Rhuarc heel behoedzaam met Aes Sedai omgesprongen – iedere Aiel deed dat – maar daaraan was gisteren, misschien wel eerder, een eind gekomen.

‘Goed nieuws. Ik zou vrijwel alles hebben gegeven om Galina hier te hebben, maar desondanks goed nieuws.’ Opnieuw raakte Rhand het gevest van zijn zwaard aan en schoof hij de kling in de donkere schede even los. Het leek onbewust te gebeuren. Galina, een Rode zuster, had de leiding gehad over de zusters die hem gevangenhielden. Vandaag was hij er vrij kalm onder, maar gisteren was hij woest over haar ontsnapping geweest. Zelfs nu nog was zijn kalmte ijskoud, ijs dat een smeulende razernij verborg en Perijn werd kriebelig van Rhands geur. ‘Ze zullen ervoor boeten. Tot en met de laatste.’ Het viel niet te zeggen of Rhand de Shaido of de ontsnapte Aes Sedai bedoelde. Wellicht allebei.

Bera bewoog haar hoofd, niet op haar gemak, en hij richtte zijn aandacht weer op haar en Kiruna. ‘Jullie hebben trouw gezworen en daarop vertrouw ik.’ Hij hief zijn hand en hield zijn duim en wijsvinger heel dicht bij elkaar om aan te geven hoeveel vertrouwen hij bezat. ‘Aes Sedai weten het altijd beter dan wie dan ook; dat denken ze tenminste. Dus vertrouw ik erop dat jullie doen wat ik zeg, maar jullie nemen nog geen bad zonder mijn toestemming. Of zonder die van een Wijze.’

Ditmaal keek Bera of ze een stomp had gekregen. Haar lichtbruine ogen schoten met stomverbaasde verontwaardiging naar Amys en Sorilea. Kiruna beefde bijna om te voorkomen dat ze niet hetzelfde deed. De twee Wijzen schoven enkel hun omslagdoeken goed, maar wederom roken ze hetzelfde. De voldoening kwam in dikke golven van hen vandaan. Een heel grimmige tevredenheid. Perijn dacht dat het maar goed was dat de Aes Sedai zijn reuk niet hadden, anders zouden ze bereid zijn geweest hier ter plekke een nieuwe oorlog te beginnen. Of er wellicht vandoor te gaan, waarbij de Duistere hun waardigheid mocht halen. Dat zou hij tenminste hebben gedaan.

Rhuarc stond wat afwezig de punt van een korte speer te bekijken. Dit waren zaken van de Wijzen en hij zei altijd dat het hem niet kon schelen wat die deden, zolang ze zich niet bemoeiden met de zaken van het stamhoofd. Maar Taim... Hij zorgde er heel opvallend voor net te doen of het hem niet aanging door zijn armen over elkaar te slaan en verveeld om zich heen te kijken, maar zijn geur was vreemd, ingewikkeld. Perijn hield het erop dat de man zich vermaakte en zeer zeker in een betere bui was dan daarstraks.

‘De eed die we hebben gezworen,’ zei Bera uiteindelijk, haar handen op haar brede heupen plaatsend, ‘is zo sterk dat iedereen zich eraan zou houden, behalve een Duistervriend.’ De klank die ze het woord ‘eed’ meegaf, was bijna even somber als het woord ‘Duistervriend’. Nee, ze verafschuwden hun gezworen eed. ‘Waag je het ons te beschuldigen...’

‘Als ik dat dacht,’ snauwde Rhand, ‘zouden jullie al met Taim onderweg zijn naar de Zwarte Toren. Jullie hebben gehoorzaamheid gezworen. Goed, gehoorzaam dan.’

Bera bleef lange tijd aarzelend staan, maar toen, in een oogwenk, was ze weer even koninklijk als elke Aes Sedai kon zijn, wat wel iets zei. Een Aes Sedai kon een koningin op haar troon slonzig doen lijken. Ze maakte een kleine knix en boog haar hoofd, een klein beetje.

Kiruna daarentegen deed zichtbaar moeite zich te beheersen. De kalmte die ze wilde tonen, zag er even hard en bros uit als haar stem klonk. ‘Dienen wij dan toestemming aan deze waardige Aielvrouwen te vragen of je al bereid bent je te laten helen? Ik weet dat Galina je heel wreed heeft behandeld. Ik weet dat je van schouders tot knieën onder de striemen zit. Laat je helen. Alsjeblieft.’ Zelfs haar alsjeblieft klonk als een bevel.

Min bewoog zich naast Rhand. ‘Je zou er dankbaar voor moeten zijn, net zoals ik dat was, schaapherder. Je houdt niet van pijn. Iemand zal het moeten doen, anders...’ Ze grijnsde ondeugend, bijna weer de Min die Perijn zich herinnerde van vroeger. ‘... anders zul je niet in het zadel kunnen zitten.’

‘Jonge mannen en dwazen,’ merkte Nandera opeens tegen niemand in het bijzonder op, ‘verdragen soms overbodige pijn als een teken van hun trots. En van hun dwaasheid.’

‘De Car’a’carn,’ voegde Sulin er droogjes aan toe, eveneens tegen de lucht, ‘is geen dwaas, denk ik.’

Rhand schonk Min een glimlach vol genegenheid en keek Nandera en Sulin wrang aan. Toen hij echter zijn ogen op Kiruna richtte, waren ze wederom steenhard. ‘Goed.’ Ze stapte naar voren en hij voegde eraan toe: ‘Maar niet door jou.’ Haar gezicht verstrakte zozeer dat het leek te barsten. Taims mond bewoog tot een grimmige halve glimlach en hij stapte reeds op Rhand toe, zonder zijn ogen van Kiruna af te nemen. Rhand wees achter hem langs: ‘Door haar. Kom hier, Alanna.’ Perijn schrok. Rhand had regelrecht en zonder te kijken naar Alanna gewezen. Ergens in zijn hoofd deed dat een belletje rinkelen, maar hij kon er niet opkomen. Het leek Taim eveneens te verbazen. Het gezicht van de man werd een uitdrukkingsloos masker, maar zijn donkere ogen flitsten heen en weer tussen Rhand en Alanna. De enige beschrijving die Perijn aan de geur die in zijn neus kringelde kon geven, was die van ‘verwondering’.

Alanna schrok ook. Ze was om een onbekende reden voortdurend gespannen geweest sinds ze zich bij Perijn had aangesloten en haar ernstige waardigheid was op z’n best een dun laagje. Nu streek ze haar rok glad, wierp een uitdagende blik op Kiruna en Bera – wat Perijn vreemd vond – en gleed naar Rhand. De andere twee zusters keken haar aan, als zusters die willen zorgen dat een novice het goed doet en nog steeds niet van haar kunnen overtuigd zijn. Wat onbegrijpelijk was. Natuurlijk had een van hen de leiding, maar Alanna was een Aes Sedai en stond even hoog als die twee. Perijns achterdocht groeide. Als je je met de Aes Sedai bemoeide, leek het net of je in Tweewater door de stroompjes in het Waterwold bij de Slikken waadde. Aan de oppervlakte heel vredig, maar de onderstromen konden je benen wegsleuren. Elk ogenblik leken hier meer onderstromen te verschijnen, en niet alleen van de zusters.

Geschokt zag hij hoe Rhand Alanna’s kin omvatte en haar gezicht optilde. Hij hoorde Bera sissend lucht inzuigen en ditmaal was Perijn het met haar eens. Zelfs bij een dans thuis zou Rhand nooit zo vrijpostig zijn en Alanna was geen dansvriendin. Verbaasd zag hij haar blozen en rook hij onzekerheid. Volgens Perijn bloosde een Aes Sedai niet en onzeker waren ze nooit.

‘Heel mij,’ zei Rhand, een bevel, geen verzoek. Het rood in Alanna’s gezicht werd feller en in haar geur kwam iets van boosheid. Haar handen beefden terwijl ze die strekte om zijn hoofd te omvatten. Onbewust wreef Perijn zijn handpalm droog die gisteren door de Shaido-speer was opengehaald. Kiruna had verschillende sneden geheeld en hij had al eerder Heling meegemaakt. Het voelde net alsof je met je hoofd eerst in een dichtvriezende vijver werd gegooid. Daarna snakte je naar adem en voelde je je zwak in de knieën. Meestal ook hongerig. Maar het enige dat bij Rhand aangaf dat het gebeurd was, was een kleine rilling.

‘Hoe kun je de pijn verdragen?’ fluisterde Alanna hem toe.

‘Dus het is klaar,’ zei hij, en hij maakte haar handen los. Waarna hij zich zonder enig bedankje omdraaide. Hij leek iets te willen zeggen maar wachtte even en wendde zich af om naar Dumais Bron te kijken. ‘Ze zijn allen gevonden, Rhand Altor,’ zei Amys zachtmoedig.

Hij knikte, een tweede keer, bruusker. ‘Tijd om hier te verdwijnen. Sorilea, kun je de Wijzen noemen die de gevangenen van de Asha’man overnemen? En ook wie als gezellin zal optreden voor Kiruna en... mijn andere vrouwelijke gezworenen.’ Hij grijnsde kort. ‘Ik zou niet graag zien dat ze door onwetendheid een misstap doen.’

‘Het zal gedaan worden zoals je zegt, Car’a’carn.’ Het tanige gezicht van Sorilea wendde zich tot de drie zusters, daarbij haar omslagdoek stevig goed schikkend. ‘Ga bij jullie vriendinnen staan tot ik iemand kan vinden die jullie bij de hand kan nemen.’ Naar verwachting keek Bera met een verontwaardigde frons terug en werd Kiruna een kil beeld van ijs. Alanna keek strak en nors naar de grond. Sorilea sloeg er geen acht op. Ze klapte fel in de handen en wuifde hen kortaf weg. ‘Nou? Vooruit! Lopen!’

Onwillig lieten de Aes Sedai zich wegleiden, waarbij ze de indruk wekten dat ze zelf ook net die kant op wilden. Amys ging naast Sorilea staan en fluisterde iets wat Perijn niet helemaal kon opvangen. De drie Aes Sedai echter duidelijk wel. Ze bleven stokstijf staan en drie héél geschrokken gezichten keken om naar de Wijzen. Sorilea klapte enkel weer in haar handen, nog harder dan eerst, en gebaarde zelfs nog feller.

Krabbend aan zijn baard keek Perijn Rhuarc recht in de ogen. Het stamhoofd glimlachte flauwtjes en haalde zijn schouders op. Zaken van de Wijzen. Allemaal goed en wel voor hem, want Aiel waren even gelaten over hun lot als wolven. Perijn keek even naar Gedwyn. De man lette alleen op Sorilea die de Aes Sedai een lesje gaf. Nee, hij keek naar de zusters, een vos die kippen in een ren beloerde waar hij niet bij kon komen. De Wijzen moeten beter voor ze zijn dan de Asha’man, dacht Perijn. Dat zal toch wel.

Rhand liet niet blijken of hij het toneelstukje opmerkte. ‘Taim, neem de Asha’man mee naar de Zwarte Toren zodra de Wijzen de gevangenen hebben overgenomen. Meteen erna. Pas op voor een man die al te snel leert. En denk aan wat ik over het werven van geleiders heb gezegd.’

‘Ik zou het amper kunnen vergeten, mijn heer Draak,’ antwoordde de man in het zwart droogjes, ik zal dat uitstapje persoonlijk afhandelen. Als ik het er echter nogmaals over mag hebben... je hebt een behoorlijke lijfwacht nodig.’

‘Dat hebben we reeds besproken,’ zei Rhand kortaf. ‘Ik kan de Asha’man beter gebruiken. Als ik een lijfwacht nodig heb, kan de huidige wacht volstaan. Perijn, wil je...’

‘Mijn heer Draak,’ onderbrak Taim. ‘Je hebt meer nodig dan die paar Asha’man in je nabijheid.’

Rhands hoofd draaide naar Taim toe. Zijn gelaat stond even uitdrukkingsloos als elk Aes Sedai-gezicht, maar door zijn geur wilden Perijns oren zich plat tegen zijn hoofd leggen. Scheermesscherpe woede ging opeens over in nieuwsgierigheid en behoedzaamheid. De een ijl en tastend, de ander als mist. Toen werden beide gevoelens donderend onderdrukt door een snijdende, moorddadige woede. Rhand schudde enkel licht zijn hoofd en zijn geur werd een rotsvaste vastberadenheid. Niemands geur kon zo snel veranderen. Niemand.

Taim had natuurlijk alleen zijn ogen om op af te gaan en die zeiden hem slechts dat Rhand licht, heel licht, zijn hoofd had geschud. ‘Denk na. Je hebt vier Toegewijden gekozen en vier soldaten. Je zou Asha’man moeten hebben.’ Perijn begreep het niet; hij dacht dat ze allemaal Asha’man waren.

‘Denk je dat ik ze niet even goed iets kan leren als jij?’ Rhands stem klonk zacht, maar als het gefluister van een in de schede terugglijdend wapen.

‘Ik denk dat de Drakenheer het te druk heeft om les te geven,’ kaatste Taim gladjes terug. Niettemin werd de geur van boosheid weer scherper. ‘Te belangrijk. Neem mannen die de minste lessen nodig hebben. Ik kan degenen kiezen die al het verst...’

‘Eén,’ onderbrak Rhand hem. ‘En ik kies.’ Taim glimlachte en stak in overgave zijn handen op, maar de geur van opgekropte ergernis overwoekerde bijna zijn boosheid. Wederom wees Rhand zonder op te kijken. ‘Hij.’ Deze keer leek hij verbaasd dat zijn vinger een man van middelbare leeftijd aanwees die op een omgekeerd vat buiten de wagenkring zat en geen enkele aandacht aan de groep rond Rhand besteedde. In plaats daarvan keek hij fronsend met de elleboog op de knie en de vuist onder zijn kin naar de Aes Sedai-gevangenen. Het zwaard en de draak glinsterden op de hoge kraag van zijn zwarte jas. ‘Hoe heet hij, Taim?’

‘Dashiva,’ zei Taim langzaam, Rhand opnemend. Hij rook zelfs nog verbaasder dan Rhand en ook geërgerd. ‘Corlan Dashiva. Komt van een boerderij in de Zwarte Heuvels.’

‘Hij is goed genoeg,’ zei Rhand, maar het klonk niet ai te zeker. ‘Dashiva wint heel snel aan sterkte, maar de helft van de tijd loopt hij met zijn hoofd in de wolken. Zelfs als hij dat niet doet, is hij vaak afwezig. Misschien is het gewoon een dagdromer of tast de smet op saidin zijn geest reeds aan. Je kunt beter Torval kiezen, of Rochaid of...’ Taims tegenwerpingen leken Rhands onzekerheid weg te vagen, ik zei dat Dashiva goed genoeg is. Zeg hem met me mee te gaan, draag de gevangenen over aan de Wijzen en vertrek. Ik ben niet van plan hier de hele dag te redetwisten. Perijn, maak iedereen gereed voor de tocht. Zoek me op, als het zover is.’ Zonder verder iets te zeggen schreed hij weg. Min hing aan zijn arm en Nandera en Sulin volgden hem als schaduwen. Taims ogen glinsterden waarna hij zelf wegschreed, roepend om Gedwyn, Rochaid, Torval en Kisman. De mannen in het zwart kwamen aanhollen.

Perijn grijnsde. Hij had Rhand zoveel te zeggen, maar niet eenmaal zijn mond opengedaan. Nou ja, hij zou misschien beter luisteren als de Wijzen en de Aes Sedai waren verdwenen. En Taim. Eigenlijk was er voor hem maar weinig te doen. Hij werd geacht de leiding te hebben aangezien hij het reddingsleger had aangevoerd, maar Rhuarc wist beter wat nodig was dan hij ooit zou doen en één woord aan Dobraine en Havien volstond voor de Cairhienin en de Mayeners. Nog steeds wilden ze iets tegen hem zeggen, hoewel ze het voor zich hielden tot ze alleen waren en Perijn het ronduit vroeg. Waarna Havien losbarstte. ‘Heer Perijn, het is de Drakenheer. Al dat gezoek tussen de lijken...’

‘Het leek een beetje... overdreven,’ onderbrak Dobraine hem vlotjes. ‘We maken ons zorgen over hem, zoals je zult begrijpen. Er hangt zoveel van hem af.’ Hij zag er misschien uit als een krijgsman – hij was het en rook ernaar – maar hij was evenzeer een Cairhiense heer en zeer ervaren in het Spel der Huizen, zodat hij zijn woorden zorgvuldig koos, net als iedere andere Cairhienin.

Perijn was in het geheel niet bedreven in dat spel. ‘Hij is nog bij zinnen,’ zei hij botweg. Dobraine knikte enkel alsof hij ‘natuurlijk’ wilde zeggen, en trok zijn schouders op alsof hij aangaf daarover nooit enige twijfel te koesteren, maar Havien werd vuurrood. Perijn zag ze naar hun mannen rijden en schudde zijn hoofd. Hopelijk loog hij niet.

Hij verzamelde de mannen uit Tweewater, zei hun de paarden te zadelen en negeerde hun buigingen, die veelal bij ingeving leken te komen. Zelfs Faile zei zo nu en dan dat mensen uit Tweewater het buigen te ver doorvoerden. Ze zei dat ze nog steeds uitprobeerden hoe ze zich tegen een heer dienden te gedragen. Hij dacht erover ‘Ik ben geen heer!’ te schreeuwen, maar dat had hij al eerder gedaan en het had nooit gewerkt.

Terwijl alle anderen naar hun dieren snelden, bleven Danel en Tel Lewin achter. Het waren broers, ze zagen eruit als bonenstaken en leken op elkaar. Alleen koesterde Danel een snor in de vorm van een omgekeerde koehoorn, alsof hij uit Tarabon kwam, terwijl Tel onder een neus als een pikhouweel twee smalle streepjes zwart bezat, zoals in Arad Doman de gewoonte was. De vluchtelingen hadden heel wat nieuwe dingen in Tweewater ingevoerd.

‘Komen die Asha’man met ons mee?’ vroeg Danel. Nadat Perijn ontkennend zijn hoofd had geschud, ademde hij zo opgelucht en luid dat zijn dikke snor wapperde.

‘En hoe zit het met die Aes Sedai?’ vroeg Tel bezorgd. ‘Ze kunnen nu toch vrij vertrekken, niet? Ik bedoel, Rhand is vrij. De Drakenheer, bedoel ik. Ze kunnen toch geen gevangenen blijven, het zijn Aes Sedai.’

‘Zorgen jullie twee nou maar dat iedereen rijvaardig is,’ zei Perijn. ‘Laat de zorgen over de Aes Sedai over aan Rhand.’ Het stel kromp zelfs op eendere wijze in elkaar. Twee vingers werden geheven om bezorgd aan een snor te krabben en Perijn trok met een ruk zijn hand weg van zijn kin. Een man leek vlooien te bezitten, als hij zo krabde. In minder dan geen tijd was het een en al drukte in het kamp. Iedereen had gerekend op een snel vertrek, maar de meesten hadden nog wat dingen te doen. De bedienden van de gevangen Aes Sedai en de voermannen laadden haastig de laatste zaken op de wagens en begonnen met veel gekraak van tuigleer de paarden in te spannen. De Cairhienin en Mayeners leken overal te zijn en keken teugels en zadels na. Naakte gai’shain renden alle kanten op, hoewel de Aiel maar weinig te doen hadden.

Lichtflitsen buiten de wagens verkondigden het vertrek van Taim en de Asha’man. Perijn voelde zich meteen een stuk beter. Van de negen achterblijvers was er naast Dashiva nog een tweede van middelbare leeftijd, een gedrongen kerel met een boers gezicht die hinkte en met zijn krans van witte haren wel een opa kon zijn. De anderen waren jonger, soms weinig ouder dan jongens. Ze zagen echter op de drukte toe met de volkomen zelfbeheersing van mannen die zoiets al tientallen malen hadden meegemaakt. Ze hielden zich afgezonderd en stonden bij elkaar, afgezien van Dashiva die enkele stappen verder in het niets stond te staren. Denkend aan Taims waarschuwing over die man, hoopte Perijn dat hij echt dagdroomde.

Hij vond Rhand gezeten op een houten kist met de ellebogen op zijn knieën. Sulin en Nandera hurkten heel gemakkelijk aan weerszijden van hem neer en vermeden nadrukkelijk naar het zwaard aan zijn heup te kijken. Ze hielden hun speren en schilden van stierenhuid wat losjes vast te midden van mensen die Rhand trouw waren, maar hielden allen die naderbij kwamen scherp in het oog. Min zat met opgetrokken benen aan zijn voeten en glimlachte.

‘Ik hoop dat je weet wat je doet, Rhand,’ zei Perijn die zijn bijlsteel wat opzij schoof, zodat hij neer kon hurken. Niemand was zo dichtbij dat ze hem konden horen, alleen Rhand, Min en de twee Speervrouwen. Als Sulin en Nandera naar de Wijzen wilden hollen, moest dat maar. Zonder omwegen stortte hij zich op het verslag van wat hem die ochtend was opgevallen. Ook van wat hij geroken had, hoewel hij dat niet vermeldde. Rhand hoorde niet bij de mensen die wisten van hem en de wolven. Hij deed net alsof hij alles had gehoord en gezien. De Asha’man en de Wijzen. De Asha’man en de Aes Sedai. De Wijzen en de Aes Sedai. De hele mikmak van brandhaarden die elk ogenblik konden oplaaien. Hij spaarde de mannen uit Tweewater niet. ‘Ze maken zich zorgen, Rhand, en als zij al zweten, kun je er zeker van zijn dat een of andere Cairhiener ook iets wil doen. Of een Tyrener. Misschien gewoon door de gevangenen te helpen ontvluchten, of misschien nog iets ergers. Licht, ik zag al voor me hoe Danel en Tel en zo’n vijftig anderen hen hielpen om weg te komen, als ze wisten hoe.’

‘Denk je dat iets anders zoveel erger zou zijn?’ zei Rhand kalm en Perijns huid kriebelde.

Hij ving Rhands blik op. ‘Duizendmaal erger,’ zei hij even kalm. ‘Ik wil met moord niets te maken hebben. Als jij dat wel wilt, verzet ik me.’ De stilte bleef aanhouden en niet knipperende blauwgrijze ogen keken recht in open goudgele ogen.

Min keek hen beurtelings fronsend aan en schraapte geërgerd haar keel. ‘Jullie zijn wolkoppen, allebei! Rhand, je weet dat je nooit zo’n bevel zou geven of het aan iemand anders zou overlaten. Perijn, jij weet dat hij dat niet zal doen. Dus gedragen jullie je niet als twee kemphanen in een kippenren.’

Sulin grinnikte, maar Perijn wilde Min vragen hoe zeker zij daarvan was, maar die vraag wilde hij hier en nu niet stellen. Rhand streek hoofdschuddend met zijn vingers door het haar. Wie naar hem keek, zou denken een man te zien die het niet eens was met een afwezige, die de stemmen van krankzinnigen hoorde.

‘Het is nooit gemakkelijk, nietwaar?’ zei Rhand een tijdje later, droef kijkend. ‘De hittere waarheid is dat ik niet eens kan zeggen wat erger zou zijn. Ik heb geen enkele goede keus. Daar hebben zij zelf voor gezorgd.’ Zijn gezicht stond moedeloos, maar zijn geur kookte van razernij. ‘Levend of dood, ze hangen als een molensteen om mijn nek en kunnen zowel op de ene als op de andere manier alles kapotmaken.’ Perijn volgde zijn blik naar de Aes Sedai-gevangenen. Die stonden nu allemaal bijeen, maar slaagden er desondanks in enige afstand te bewaren tot het gesuste drietal. De Wijzen om hen heen gaven bitse bevelen, aan hun gebaren en aan de strakke Aes Sedai-gezichten te zien. Misschien waren de Wijzen zo ook beter af dan wanneer Rhand ze bij zich hield. Kon hij er maar zeker van zijn.

‘Heb jij iets gezien, Min?’ vroeg Rhand.

Perijn schrok op en keek waarschuwend naar Sulin en Nandera, maar Min lachte zachtjes. Tegen Rhands knie leunend zag ze er echt uit als de Min die hij kende. Voor het eerst nadat hij haar bij Dumais Bron had aangetroffen. ‘Perijn, ze weten het. De Wijzen, de Speervrouwen, misschien wel allemaal. En het kan ze niets schelen.’ Ze had een gave die ze net zo goed verborgen hield als hij zijn band met de wolven. Soms zag ze beelden en aura’s rond mensen en soms wist ze ook wat die betekenden. Hij herinnerde zich hoe ze hem in de Mistbergen had verteld, dat het op haar twaalfde was begonnen. Dat ze niet wist dat zoiets beter geheim kon blijven. De mensen dachten dat ze het verzon, tot ze een man uit een naburige straat vertelde dat hij met de vrouw naast hem ging trouwen. Hij was echter al getrouwd. Toen hij er met haar vandoor ging, kwam zijn vrouw met heel wat volk naar het huis van haar tante. Ze had beweerd dat het Mins schuld was, dat ze de Ene Kracht op haar echtgenoot had gebruikt en het stel een of ander drankje had verstrekt. De vrouw was helemaal in de war geweest en had iemand, wie dan ook, de schuld willen geven. Er waren praatjes ontstaan dat Min een Duistervriend was. Vlak daarvoor waren er Witmantels in de stad geweest die geprobeerd hadden de mensen op te stoken. Haar tante Rana had de menigte ervan overtuigd dat Min hen slechts had afgeluisterd en haar tante Miren had beloofd haar een pak slaag voor haar loslippigheid te geven, waarna haar tante Jan beloofde haar een drankje te geven. Dat hadden ze natuurlijk niet gedaan -ze kenden de waarheid – maar als haar drie tantes alles niet zo kordaat hadden afgehandeld, zou de menigte Min kwaad hebben gedaan, wellicht zelfs gedood hebben. De meeste mensen hielden er niet van dat iemand dingen over hun toekomst wist. Het merendeel wilde het zelf niet eens weten, tenzij het iets goeds inhield. Ook haar tantes niet. ‘Voor de Aiel ben ik althans in naam een soort Wijze.’

‘Sommigen kunnen dingen die anderen niet kunnen,’ zei Nandera, alsof daarmee alles verklaard was.

Min lachte weer en stak haar hand uit om de knie van de Speervrouw aan te raken. ‘Dank je wel.’ Ze verschoof haar voeten en keek op naar Rhand. Nu ze weer lachte, leek ze te stralen. Dat bleef zelfs nadat ze weer ernstig was geworden. Ernstig en niet erg blij. ‘Wat je vraag betreft, niets zinvols. Taim heeft bloed in zijn verleden en bloed in zijn toekomst, maar dat kun je zelf wel raden. Hij is een gevaarlijk man. Zij lijken beelden te verzamelen zoals de Aes Sedai.’ Haar zijdelingse blik naar Dashiva en de andere Asha’man gaf aan wie ze bedoelde. De meeste mensen hadden weinig beelden om zich heen, maar volgens Min hadden Aes Sedai en zwaardhanden ze altijd. ‘De moeilijkheid is dat elk beeld wazig is. Ik denk dat het komt doordat ze de Kracht vasthouden. Dat geldt ook vaak voor Aes Sedai en het is erger wanneer ze geleiden. Kiruna en haar stel dragen allerlei beelden mee, maar ze blijven zo dicht bij elkaar dat die allemaal... meestal, nou ja... door elkaar lopen. Bij de gevangenen is het nog erger.’

‘Laat de gevangenen maar,’ zei Rhand. ‘Die blijven gevangen.’

‘Maar Rhand, ik heb steeds het gevoel dat ik er iets belangrijks uit zou moeten halen. Je moet het weten.’

‘Als je niet alles weet, ga je verder met wat je wel weet,’ haalde Rhand grimmig aan. ‘Het lijkt of ik nooit alles weet. Meestal amper genoeg, maar er is geen andere keus dan verder te gaan, nietwaar?’ Het laatste was zeker geen vraag.

Loial kwam aanstappen, borrelend van zin en levenslust, ondanks zijn duidelijke vermoeidheid. ‘Rhand, ze zeggen dat ze klaar zijn voor vertrek, maar je hebt beloofd met me te praten als het verhaal nog fris is.’ Opeens bewogen zijn oren verlegen en klonk de dreunende stem smekend. ‘Het spijt me. Ik weet dat het geen blij verhaal is, maar ik moet het weten. Voor het boek. Voor de Eeuwen.’

Lachend stond Rhand op en trok aan de openhangende jas van de Ogier. ‘Voor de Eeuwen? Praten alle schrijvers zo? Maak je geen zorgen, Loial. Mijn verhaal zal nog steeds fris zijn bij het vertellen. Zoiets vergeet ik niet.’ Ondanks zijn glimlach kwam er even een grimmig zure geur van hem af, die weer snel verdween. ‘Maar pas als we terug zijn in Cairhien, nadat we allemaal een bad hebben gehad en in een echt bed geslapen.’ Rhand gebaarde Dashiva dichterbij te komen. De man was niet mager, maar bewoog aarzelend en kruiperig, zo leek het tenminste met zijn handen ineengevouwen voor zijn buik. ‘Mijn heer Draak?’ vroeg hij, zijn hoofd scheef houdend.

‘Kun je een poort maken, Dashiva?’

‘Natuurlijk.’ Dashiva begon zich in de handen te wrijven en likte met het puntje van zijn tong z’n lippen af. Perijn vroeg zich af of de man altijd zo schrikachtig deed of alleen wanneer hij iets tegen de Herrezen Draak zei. ‘Ik bedoel dat de M’Hael een leerling leert reizen zodra die zich sterk genoeg betoont.’

‘De M’Hael?’ vroeg Rhand met knipperende ogen.

‘De titel van heer Mazrim Taim, mijn heer Draak. Het betekent “leider” in de Oude Spraak.’ De glimlach van de man slaagde erin zowel zenuwachtig te zijn als bevoogdend. ‘Ik las heel wat af op de boerderij. Elk boek dat de marskramers meebrachten.’

‘De M’Hael,’ mompelde Rhand afkeurend. ‘Nou, laat verder ook maar. Maak een poort voor me naar Cairhien, Dashiva. Het wordt tijd dat we eens zien wat zich in mijn afwezigheid heeft afgespeeld en wat ik eraan moet doen.’ Waarna hij droevig lachte. Het geluid bezorgde Perijn kippenvel.

3

Heuvel van de Gouden Dageraad

Op een brede, lage heuvel, enkele spannen ten noordoosten van de stad Cairhien, ver van elke weg of menselijke behuizing, verscheen een smalle loodrechte lijn van puur wit licht, groter dan een man te paard. Vanaf die plek liep de grond naar alle kanten zacht golvend omlaag; over ruim een span in de omtrek, tot aan het omringende woud, belemmerde slechts een enkele struik het zicht. Bruin gras viel neer, terwijl het licht schijnbaar draaide en zich verbreedde tot een vierkante opening midden in de lucht. Een aantal dode stengels werd over de lengte doormidden gesneden, fijner dan met het scherpste mes. Door een gat in de lucht.

Zodra de poort zich volledig had opengevouwen, stroomden er gesluierde Aiel door, mannen en Speervrouwen die alle kanten uit snelden om de heuvel te omringen. Bijna verborgen in de woeste stroom krijgers namen vier scherp rondkijkende Asha’man rond de poort hun plaatsen in, waarbij ze strak naar het omringende bos tuurden. Er bewoog niets dan de wind, stof, hoog gras en takken in de verte; niettemin nam iedere Asha’man het terrein in zich op met de hongerige ijver van een havik die een konijn zoekt. Een naar een havik kijkend konijn loerde misschien even gespannen, maar nooit met dat vertoon van woeste dreiging.

Er kwam werkelijk geen eind aan de stroom. Eerst kwam er een stoet Aiel, meteen erna galoppeerden Cairhiense ruiters er in paren doorheen, waarbij de vaandrig de bloedrode Banier van het Licht ophief zodra hij de poort uit was. Zonder in te houden leidde Dobraine zijn mannen opzij en stelde hen in rechte rijen halverwege de helling op, de lansen schuin omhoog in dezelfde hoek. Als doorgewinterde krijgslieden hielden ze zich klaar om op zijn kleinste gebaar meteen in beweging te komen, waar de aanval ook vandaan kwam.

Op de hielen van de laatste Cairhiener volgde Perijn op Stapper. De vaalgrijze hengst belandde met één stap van de heuvel bij Dumais Bron op de heuvel in Cairhien, waarbij het dier zich onwillekeurig schrap zette. De bovenste rand van het ding was een heel eind boven Perijns hoofd, maar hij had gehoord dat zo’n poort een heleboel schade kon veroorzaken en had geen zin om uit te vinden of stilstaan veiliger was. Loial en Aram kwamen vlak achter hem aan – de Ogier, met zijn langstelige bijl op de schouder, moest ervoor door zijn knieën – daarna volgden de mannen uit Tweewater die nog ver voorbij de poort in elkaar gedoken op hun zadel bleven zitten. Rad Aldaai droeg de Rode Wolfskopbanier, de banier van Perijn zei iedereen, en Tel Lewin de Rode Adelaar.

Perijn probeerde er niet naar te kijken, zeker niet naar de Rode Adelaar. De mannen uit Tweewater wilden van twee walletjes eten. Hij was een heer, dus diende hij een banier te hebben, maar wanneer die heer zei de vervloekte banieren weg te doen, verdwenen ze maar heel even. De Rode Wolfskop gaf hem een naam die hij niet had en niet wilde hebben, terwijl de Rode Adelaar... Zelfs ruim tweeduizend jaar na Manetherens ondergang in de Trollok-oorlogen en duizend jaar nadat Andor delen van het vroegere Manetheren had opgeslokt, was die banier voor elke Andoraan een opstandige daad. Nog steeds leefden de legenden in de gedachten van sommige mensen. Natuurlijk waren er intussen een stel generaties in Tweewater die geen flauw benul hadden dat ze bij Andor hoorden, maar de denkbeelden van een koningin veranderden niet zo gemakkelijk.

Hij had de nieuwe koningin van Andor eens ontmoet in de Steen van Tyr, naar zijn gevoel heel lang geleden. Toen was ze nog geen koningin geweest – dat zou ze pas zijn, wanneer ze in Caemlin gekroond was – maar ze leek een aardige jonge vrouwe, en knap, al viel hij zelf niet op blonde vrouwen. Die erfdochter van Andor had bovendien nogal een hoge dunk van zichzelf. Ze was ook erg in haar nopjes met Rhand, als dat geminnekoos in nissen en hoekjes wat te betekenen had. Rhand was van plan haar niet alleen de Leeuwentroon van Andor te geven, maar ook de Zonnetroon van Cairhien. Ze zou daarvoor wel zo dankbaar zijn dat ze een uitgestoken vlag best door de vingers kon zien, zeker als het eigenlijk niet echt wat betekende. Hij keek naar de mannen uit Tweewater die zich achter de banier opstelden en schudde zijn hoofd. Dat waren in elk geval zorgen voor een andere morgen. De mannen van Tweewater bezaten geen krijgskundige nauwkeurigheid, want de meesten waren jongens als Ted, boerenzonen en schaapherders, maar ze wisten wat er gedaan moest worden. Iedere vijfde man nam de teugels van vier andere paarden, terwijl hun berijders haastig afstapten, de voetbogen reeds gespannen en klaar in de hand. De mannen die stonden, stelden zich in slordige rijen naast elkaar op en keken eigenlijk meer belangstellend rond dan wat anders, maar ze keken handig hun geveerde pijlen na en waren duidelijk vertrouwd met hun bogen. Het waren de grote Tweewaterbogen, die zelfs gespannen zowat even lang waren als de boogschutters zelf. Een man kon hiermee verder schieten dan mensen buiten Tweewater wilden geloven. En raken waar hij op richtte.

Perijn hoopte dat dat vandaag niet zou gebeuren. Soms droomde hij van een wereld waar zoiets nooit gebeurde. En Rhand...

‘Geloof jij dat mijn vijanden hebben zitten slapen terwijl ik... weg was ?’ had Rhand opeens gezegd, toen ze stonden te wachten tot Dashiva de poort had geopend. Hij droeg een jas van goed gesneden groene wol, die hij uit een van de wagens had opgedoken, maar het leek amper op wat hij de laatste tijd gedragen had. Hij had de mantel van een zwaardhand kunnen opeisen of de cadin’sor van een Aielman, maar dit was het enige kledingstuk in het kamp dat hem paste. Zelf had Perijn stilletjes bedacht dat Rhand vast met alle geweld zijde en fijn borduurwerk wilde dragen, want zijn vriend had die wagens van onder tot boven doorzocht, gisteren en vanmorgen.

De wagens vormden een lange rij, de paarden ingespannen, de zeilen en hoepels verwijderd. Kiruna en de andere zusters die trouw hadden gezworen, zaten dicht opeen op de voorste wagen en waren daar duidelijk niet blij mee. Ze hadden hun tegenwerpingen ingeslikt, zodra ze zagen dat al hun woorden weinig hielpen, maar Perijn kon nog steeds hun kille gemopper horen. Zij mochten tenminste nog rijden. Hun zwaardhanden omringden de wagen te voet, zwijgend en staalhard, terwijl de Aes Sedai-gevangenen in een star groepje bijeen stonden, omringd door iedere Wijze die niet bij Rhand ivas, wat dus inhield dat ze daar behalve Sorilea en Amys allemaal stonden. Zo’n honderd stappen verder vormden de zwaardhanden van de gevangenen laaiend van woede een tweede groepje, een kildreigende dood ondanks hun verwondingen en siswai’dman-bewakers. Behalve Kiruna’s grote zwarte paard, de teugels in handen van Rband, en een muiskleurige merrie met slanke enkels voor Min, waren bijna alle paarden met lange leidsels aan de laadkleppen van de wagens gebonden. De Asha’man hadden paarden overgenomen van de Aes Sedai en zwaardhanden, en er waren rijpaarden gebruikt om de wagenspannen aan te vullen. Dat laatste had meer opwinding veroorzaakt dan het feit dat hun eigenaars nu moesten lopen. ‘Geloof jij het, Flin? Jij, Gradi?’

Een Asha’man die stond te wachten om er als eerste doorheen te gaan, een broodmagere kerel met een boerengezicht, keek onzeker naar Rhand, en vervolgens naar de oude, getaande, hinkende man. Beiden droegen een zilveren zwaardje op de kraag, maar geen draak. ‘Alleen een dwaas denkt dat zijn vijanden niets doen wanneer hij niet kijkt, mijn heer Draak,’ zei de oude man schor. Hij sprak als een soldaat. ‘En wat denk jij, Dashivas?’

Dashiva schrok op, verbaasd dat hij werd aangesproken. ‘Ik... ik ben op een boerderij opgegroeid.’ Hij trok zijn zwaardriem goed, wat overbodig was. Waarschijnlijk oefenden ze met het zwaard evenveel als met de Ene Kracht, maar Dashiva leek het gevest niet van de punt te kunnen onderscheiden. ‘Ik weet niet zoveel over vijanden.’ Ondanks zijn slimheid zat er iets onbeschaamds in hem. Maar eigenlijk leek het hele stel in hoogmoed te zijn gewassen.

‘Als je bij me in de buurt blijft,’ zei Rhand zachtjes, ‘zul je wat opsteken.’ Zijn lach deed Perijn huiveren. Hij glimlachte terwijl hij het bevel gaf door de poort te stappen, alsof ze aan de andere kant aangevallen zouden worden. Overal waren vijanden, zei hij. Hou dat altijd in gedachten. Overal waren vijanden en je wist nooit wie.

De doortocht ging zonder hapering verder. Wagens bolderden van Dumais Bron naar Cairhien, de zusters in de eerste wagen als slingerende standbeelden van ijs. Hun zwaardhanden draafden ernaast mee. Hun handen hielden zwaardgevesten vast en hun ogen bleven nergens echt rusten. Ze dachten blijkbaar dat hun Aes Sedai evenzeer beschermd moesten worden tegen de mensen die reeds op de heuvel waren als tegen de mensen die wellicht zouden opdoemen. De Wijzen trokken erdoor en leidden de groep waarvoor ze de zorg hadden. Met een aantal gebruikte stokken spoorden ze de Aes Sedai aan, hoewel de zusters er heel goed in slaagden net te doen of er geen Wijzen waren, noch porrende stokken. De Shaido-gai’shain kwamen er in een vier man brede rij doorheen hollen onder het toezicht van een enkele Speervrouw. Zij wees hun een plek verderop, waar ze niet in de weg liepen, voor ze terugschoot om zich bij de andere Far Dareis Mai te voegen. De gai’shain knielden in rijen neer, zo naakt als spotvogels en trots als adelaars. De overgebleven zwaardhanden volgden met hun eigen bewakers en straalden een enorme woede uit die Perijn boven alles uit rook. Daarna kwam Rhuarc met de rest van de siswai’aman en Speervrouwen, vervolgens nog vier Asha’man, ieder met een paard van de eerste Asha’man aan de hand en ten slotte Nurelle en de Vleugelgarde met hun roodgestreepte speren.

De Mayeners gingen er prat op dat zij de achterhoede hadden gevormd. Ze lachten en riepen opschepperig naar de Cairhienin over wat ze zouden hebben gedaan wanneer de Shaido waren teruggekeerd, maar strikt genomen waren ze niet de laatsten. Als allerlaatsten verschenen Rhand op Kiruna’s ruin en Min op haar merrie. Sorilea en Amys schreden aan beide kanten van het grote zwarte paard mee, Nandera en een handvol Speervrouwen liepen achter het andere paard en echt als laatste leidde Dashiva aan de hand een mak uitziende vosmerrie mee. De poort flitste weg en Dashiva keek ogenknipperend naar de plek waar die was geweest, zwakjes glimlachend, waarna hij onhandig in het zadel van de merrie klom. Hij leek in zichzelf te praten, maar dat kwam waarschijnlijk omdat zijn zwaard hem in de weg zat en hij bijna viel. Was die man misschien al krankzinnig?

Een leger bedekte de heuvel, opgesteld voor een aanval die duidelijk niet zou komen. Een klein leger, slechts enkele duizenden, hoewel het voor de komst van de Aiel over de Drakenmuur een behoorlijk leger zou zijn geweest. Rhand stuurde zijn paard langzaam naar Perijn en zocht het landschap af. De twee Wijzen volgden hem op de voet, zachtjes pratend en hem in het oog houdend. Nandera en de Speervrouwen volgden ook en hielden ieder ander in het oog. Als Rhand een wolf was geweest, zou Perijn hebben gezegd dat hij de lucht opsnoof. Hij hield de Drakenstaf over zijn hoge zadelboog, een deel van een speer van twee voet lang, versierd met een groen-wit kwastje en houtsnijwerk van draken. Zo nu en dan woog hij hem op zijn hand, alsof hij zich het ding wilde inprenten.

De teugels aantrekkend nam Rhand Perijn even doordringend op als de omgeving. ‘Jou vertrouw ik,’ zei hij eindelijk, knikkend. Min bewoog in haar zadel en hij voegde eraan toe: ‘En jou natuurlijk, Min. Jou ook, Loial.’ De Ogier bewoog wat onzeker en keek Perijn weifelend aan. Rhand keek de heuvel af naar de Aiel, de Asha’man en alle anderen. ‘Er zijn er zo weinig die ik kan vertrouwen,’ fluisterde hij vermoeid. Zijn geur was zo verward als die van twee mensen: boosheid en angst, vastberadenheid en wanhoop. En met dit alles verweven: vermoeidheid.

Blijf gezond, wilde Perijn hem zeggen. Hou vol. Opbruisend schuldgevoel hield zijn tong echter tegen. Omdat hij het tegen de Herrezen Draak wilde zeggen, niet tegen zijn vriend die hij van jongs af had gekend. Hij wilde dat zijn vriend gezond bleef. De Herrezen Draak móést gezond blijven.

‘Mijn heer Draak!’ riep een Asha’man opeens. Hij leek amper ouder dan een jongen, had grote meisjesachtige ogen, geen zwaard of draak op zijn kraag maar wel een trotse houding. Narishma, had Perijn hem horen noemen. ‘Daar. Zuidwest!’

Ruim een span verder kwam een gestalte tussen de bomen vandaan rennen: een vrouw die haar rokken tot aan haar dijen opgetrokken hield. Voor de ogen van Perijn was het duidelijk een Aielvrouw. Een Wijze, dacht hij, al viel dat op het eerste gezicht niet te zeggen. Hij wist het gewoon. Nu hij haar zag, kwam elke scherpte weer terug. Hier op het platteland verscheen iemand, toevallig net nu zij de poort uit stapten en dat betekende dus geen goed nieuws. De Shaido hadden het Cairhien weer moeilijk willen maken toen hij Rhand achternaging, maar voor de Aiel was een Wijze een Wijze, van welke stam ze ook kwam. Ze bezochten elkaar als buurvrouwen voor een kopje thee, terwijl hun stammen elkaar uitmoordden. Twee Aiel die elkaar wilden doden, zouden een stapje opzij doen om een Wijze door te laten. Wellicht had de dag van gisteren dat veranderd en misschien ook niet. Vermoeid liet hij zijn adem ontsnappen. Op z’n best bracht ze geen goed nieuws.

Zowat iedereen op de heuvel leek hetzelfde te voelen. Overal rimpelden bewegingen, speren werden opgetild, pijlen aangelegd. Cairhienin en Mayeners verschoven in hun zadels en Aram trok zijn zwaard, zijn ogen verwachtingsvol glanzend. Loial leunde op zijn grote bijl en voelde treurig aan de scherpe rand. De kop had de vorm van een enorme hakbijl, maar was gegraveerd met bladeren en krullen en ingelegd met goud. Het goudbeslag was dof geworden door de strijd van de vorige dag. Als hij de bijl weer moest gebruiken, zou hij dat even weifelend doen als Perijn zijn bijl rondzwaaide, en om vrijwel dezelfde redenen.

Rhand bleef gewoon zitten kijken, zijn gezicht uitdrukkingsloos. Min stuurde haar merrie dichter naar hem toe, zodat ze zijn schouders kon strelen, zoals iemand doet die een bloedhond met rechtopstaande haren tracht te kalmeren.

De Wijzen lieten evenmin merken dat ze verontrust waren, maar wachtten ook niet stil af. Sorilea gebaarde en zo’n tien bewaaksters van de Aes Sedai maakten zich van de groep los en kwamen vlak bij haar en Amys staan, op ruime afstand van Rhand en buiten Perijns gehoor. Sorilea was de enige met gegroefde trekken, maar onder de aanwezige Wijzen was amper een grijs haartje te vinden. Veel Aiel leefden niet lang genoeg om grijze haren te krijgen. Deze vrouwen hadden echter aanzien, invloed, of hoe de Wijzen dat soort dingen ook regelden. Perijn had Sorilea en Amys eerder met hetzelfde stel zien beraadslagen, al was overleg niet echt het juiste woord. Sorilea sprak, met zo nu en dan een woord van Amys, en de anderen luisterden. Edarra wilde ertegen ingaan, maar Sorilea onderdrukte het schijnbaar moeiteloos en wees er toen twee aan, Sotarin en Cosain. Die namen onmiddellijk hun rok over de arm en spoedden zich met flitsende benen naar de vrouw die aan kwam hollen.

Perijn klopte op Stappers nek. Geen doden meer, nog niet. De drie Wijzen ontmoetten elkaar op bijna een halve span van de heuvel en bleven staan. Ze spraken kort en holden vervolgens terug naar de heuveltop, recht naar Sorilea. De nieuweling, een vrij jonge vrouw met een lange neus en een dikke bos ongelooflijk rood haar, sprak gehaast. Sorilea’s gezicht werd met elk woord strakker en harder. Ten slotte was de roodharige uitgesproken, of liever gezegd: Sorilea snoerde haar met enkele woorden de mond, waarna het hele stel zich naar Rhand toedraaide. Niemand maakte echter aanstalten naar hem toe te lopen. Ze wachtten, de handen gevouwen voor het lichaam en de omslagdoeken over hun armen, even onpeilbaar als een Aes Sedai.

‘De Car’a’carn,’ mompelde Rhand droogjes binnensmonds. Hij zwaaide zijn been over de paardenrug, gleed uit het zadel en hielp Min omlaag.

Perijn stapte eveneens af en voerde Stapper mee naar de Wijzen. Loial sloot zich bij hen aan en Aram volgde te paard, maar stapte pas af na Perijns gebaar. Aiel reden niet, tenzij het volkomen noodzakelijk was, en ze vonden het onbeleefd als iemand hen vanaf een paard aankeek. Rhuarc kwam erbij en Gaul, die om de een of andere reden grimmig keek. Onnodig te zeggen dat Nandera, Sulin en de Speervrouwen eveneens meekwamen.

De roodharige begon zodra Rhand binnen gehoorsafstand was. ‘Bair en Megana hebben overal waar je kon terugkeren naar de stad van de boomdoders, uitkijken geplaatst, Car’a’carn, maar om je de waarheid te zeggen heeft niemand eraan gedacht dat deze...’

‘Feraighin,’ zei Sorilea zo scherp dat iedereen rood zou aanlopen. De tanden van de roodharige klikten hoorbaar op elkaar en ze staarde met felblauwe ogen strak en gespannen naar Rhand, waarbij ze de vlammende blik van Sorilea vermeed.

Uiteindelijk haalde Sorilea diep adem en richtte haar aandacht op Rhand. ‘Er zijn moeilijkheden in de tenten,’ zei ze vlak. ‘Onder de boomdoders zijn geruchten ontstaan dat je naar de Witte Toren bent gegaan met de Aes Sedai die waren gekomen, om daar neer te knielen voor de Amyrlin Zetel. Niemand die de waarheid kende, durfde zijn mond open te doen want anders zouden de gevolgen nog ernstiger zijn geweest.’

‘En wat zijn de gevolgen?’ vroeg Rhand kalm. Hij straalde spanning uit en Min streelde hem weer over de schouder.

‘Velen geloven dat je de Aiel in de steek hebt gelaten,’ vertelde Amys hem even kalm. ‘De grauwheid slaat weer toe. Elke dag gooien duizenden hun speren neer en verdwijnen, niet in staat onze toekomst of ons verleden onder ogen te zien. Sommigen trekken misschien naar de Shaido.’ Afschuw kleurde kort haar stem. ‘Er wordt gefluisterd dat de echte Car’a’carn zich niet aan de Aes Sedai zou overgeven. Indirian vertelt dat je nooit uit vrije wil naar de Witte Toren zou trekken. Hij is bereid de Codarra naar Tar Valon in het noorden te voeren en de dans der speren aan te gaan met elke Aes Sedai die hij tegenkomt. Of met elke natlander. Hij zegt dat je verraden moet zijn. Timolan mompelt dat als de verhalen over jouw verraad van ons waar zijn, hij de Miagoma naar het Drievoudige Land zal terugvoeren. Nadat hij je lijk heeft gezien. Mandelain en Janwin houden hun gedachten voor zich, maar ze luisteren zowel naar Indirian als Timolan.’ Rhuarc grijnsde en zoog sissend lucht tussen zijn tanden. Voor een Aiel was dat zoiets als een wanhopige ruk aan je haar.

‘Het is geen goed nieuws,’ sprak Perijn haar tegen, ‘maar het klinkt niet als een doodvonnis. Als Rhand eenmaal zijn neus vertoont, is het afgelopen met die geruchten.’

Rhand streek met een hand door zijn haar. ‘Als dat zo is, zou Sorilea er dan uitzien of ze een hagedis heeft ingeslikt?’ Wat dat betrof, zagen Nandera en Sulin eruit alsof de hagedissen in hun maag nog steeds leefden. ‘Wat heb je me nog niet verteld, Sorilea?’

De vrouw met het gelooide gezicht schonk hem een smalle goedkeurende glimlach. ‘Je kijkt verder dan wat je hoort. Goed.’ Haar toon bleef echter even vlak als een geschuurde steen. ‘Je keert terug met Aes Sedai. Sommigen zullen geloven dat dat betekent dat je werkelijk door de knieën bent gegaan. Wat je ook zegt of doet, ze zullen aannemen dat je nu het juk van de Aes Sedai draagt. En dat nog voor bekend wordt dat je een gevangene bent geweest. Geheimen vinden kiertjes waar een vlo niet doorheen kan en een geheim dat zovelen bekend is, krijgt vleugels.’

Perijn nam Dobraine en Nurelle op, die met hun mannen toekeken, en slikte moeizaam. Hoeveel van Rhands volgelingen volgden hem omdat het gewicht van de Aielmassa’s achter km stond? In ieder geval niet allemaal, maar voor iedere man die de keus had gemaakt omdat Rhand de Herrezen Draak was, waren er rijf of wellicht tien gekomen omdat het Licht het sterkste scheen op de sterkste partij. Als de Aiel zich losmaakten of verdeeld raakten...

Over die mogelijkheid wilde hij niet eens nadenken. De verdediging van Tweewater had zijn kundigheden tot op de bodem aangesproken, misschien wel verder dan dat. Of hij nou ta’veren was of niet, hij geloofde geen moment dat hij een van die mannen was die uiteindelijk in de verhalen opdoken. Dat was iets voor Rhand. Moeilijkheden ter grootte van een dorp vormden zijn grens. Niettemin maalden zijn gedachten door. Wat te doen wanneer het ergste gebeurde? Lange lijsten flitsten door zijn hoofd: wie zou er trouw blijven en wie zou proberen weg te glippen? De eerste lijst was kort genoeg en de tweede lang genoeg om er een droge keel van te krijgen. Teveel mensen maakten nog steeds plannen voor hun eigen voordeel, alsof ze nooit van de Voorspellingen over de Laatste Slag hadden gehoord. Hij vermoedde dat sommigen nog steeds de dag van Tarmon Gai’don op die manier zagen. Het ergste was nog dat de meesten niet eens Duistervrienden waren, maar mensen die altijd eerst naar hun eigen belangen keken. Loials oren hingen slap omlaag. Hij doorzag het ook.

Zodra Sorilea was uitgesproken, schoten haar ogen opzij met een blik waarmee gaten in stadsmuren konden worden geboord. ‘Jullie is gezegd in de wagen te blijven.’ Bera en Kiruna stonden met een schok stil en Alanna schoof bijna tegen hen aan. ‘Jullie mochten de Ene Kracht niet zonder toestemming aanraken, maar jullie hebben afgeluisterd wat hier werd gezegd. Jullie zullen leren dat ik meen wat ik zeg.’

Ondanks Sorilea’s snijdende blik zette het drietal zich schrap. Bera en Kiruna met een ijzige waardigheid, Alanna met een smeulende uitdaging. Loials enorme ogen rolden eerst naar hen, daarna naar de Wijzen. Als zijn oren eerder slap hadden gehangen, waren ze nu volkomen verlept. Zijn lange wenkbrauwen hingen tot op zijn wangen omlaag. Verontrust denkend aan de lijsten in zijn hoofd vroeg Perijn zich verstrooid af tot hoever de Aes Sedai dit wilden uitvechten. Afluisteren met de Ene Kracht! Wellicht zouden ze de straf van de Wijzen erger vinden dan het geblaf van Sorilea, de straf van Rhand ook trouwens.

Ditmaal echter niet. Rhand leek niet eens te beseffen dat ze er stonden. Hij keek dwars door Sorilea heen. Of misschien luisterde hij naar iets wat niemand anders kon horen. ‘Hoe zit het met de natlanders?’ zei hij uiteindelijk. ‘Colavaere is toch tot koningin gekroond, nietwaar?’ Eigenlijk was het geen vraag.

Sorilea knikte. Haar duim tikte op de greep van het mes aan haar riem, maar ze bleef de Aes Sedai scherp in het oog houden. Wie bij de natlanders tot koning of koningin werd uitverkoren, was geen zorg van de Aiel, en de keus van de boomdoders in Cairhien al helemaal niet. Een ijspegel stak in Perijns hart. Dat die Colavaere van Huis Saighan de Zonnetroon wilde hebben, was geen geheim. Ze had al plannen gesmeed vanaf de dag dat Galdrian Riatin was vermoord, nog voor Rhand zichzelf tot Herrezen Draak had uitgeroepen. En ze was er stug mee doorgegaan sinds algemeen bekend was geworden dat Rhand de troon aan Elayne wilde geven. Weinigen wisten echter dat ze een koelbloedige moordenares was. En Faile was in de stad. Ze was gelukkig niet alleen. Bain en Chiad zouden vlak bij haar blijven. Het waren Speervrouwen en haar vriendinnen, bijna wat de Aiel naastzusters noemden. Ze zouden ervoor zorgen dat haar niets kwaads overkwam. De ijspriem wilde echter niet verdwijnen. Colavaere haatte Rhand en, daarvan afgeleid, iedereen die Rhand na stond. Zoals wellicht de vrouw van Rhands vriend. Nee. Bain en Chiad zouden haar beschermen.

‘Dit is een heel kwetsbare toestand.’ Kiruna schoof wat dichter naar Rhand toe en wist Sorilea opmerkelijk goed te negeren. Voor zo’n tanige vrouw had die Wijze ogen als mokers. ‘Wat je ook doet, het kan ernstige gevolgen hebben. Ik...’

‘Wat heeft Colavaere over mij gezegd?’ vroeg Rhand al te terloops. ‘Heeft zij Berelain nog kwaad gedaan?’ Berelain, de Eerste van Mayene, was door Rhand aangesteld om Cairhien te besturen. Waarom vroeg hij niet naar Faile?

‘Berelain sur Paendrag maakt het goed,’ mompelde Sorilea terwijl ze de Aes Sedai nog steeds genadeloos opnam. Uiterlijk bleef Kiruna kalm, al werd ze onderbroken en genegeerd, maar de blik die ze op Rhand richtte, kon een laaiend smidsvuur met blaasbalgen en al tot ijs bevriezen. De rest van het verhaal mocht Feraighin van Sorilea zelf vertellen.

De roodharige vrouw schrok op en schraapte haar keel. Ze had er duidelijk niet op gerekend nog het woord te moeten voeren. Ze mat zich weer een waardige houding aan alsof ze haastig een gewaad aanschoot. ‘Colavaere Saighan zegt dat je naar Caemlin bent gereisd, Car’a’carn, of wellicht naar Tyr. Maar waar je ook heen bent, iedereen dient te bedenken dat je de Herrezen Draak bent en gehoorzaamd moet worden.’ Feraighin snoof. De Herrezen Draak maakte geen deel uit van de Aielvoorspellingen, alleen de Car’a’carn. ‘Ze zegt dat je zult terugkeren en haar op de troon zult bevestigen. Ze spreekt vaak met de stamhoofden en moedigt ze aan de speren naar het zuiden te laten trekken. Om jou gehoorzaam te zijn, zegt ze. Ze spreekt niet met de Wijzen en hoort alleen de wind wanneer wij iets zeggen.’ Ditmaal benaderde haar gesnuif dat van Sorilea. Niemand vertelde de stamhoofden wat ze moesten doen, maar de Wijzen ergeren was een slechte manier om de stamhoofden van iets te overtuigen.

Perijn vond het echter heel begrijpelijk, tenminste voor zover hij aan iets anders dan Faile kon denken. Colavaere had waarschijnlijk nooit veel aandacht geschonken aan de ‘wilden’. Ze besefte niet dat de Wijzen meer deden dan kruiden uitdelen, maar ze wilde wel alle Aiel tot en met de laatste uit Cairhien hebben. In deze omstandigheden was het de vraag of een van de stamhoofden naar haar had geluisterd. Maar de vraag die Rhand stelde, was minder voor de hand liggend.

‘Wat is er nog meer in de stad gebeurd? Alles wat je hebt opgevangen, Feraighin. Misschien iets wat alleen voor natlanders belangrijk is.’ Ze gooide verachtelijk haar rode lokken naar achter. ‘Natlanders zijn net zandvliegen, Car’a’carn. Wie kan nu weten wat zij belangrijk vinden? Ik heb in elk geval wel gehoord dat er vreemde dingen in de stad gebeuren, net als bij de tenten. Mensen zien soms onmogelijke zaken, slechts korte tijd bestaat iets onbestaanbaars wel. Mannen, vrouwen en kinderen zijn gestorven.’ Perijns vel kriebelde. Hij wist dat ze de bellen van het kwaad bedoelde, die opstegen uit de kerker van de Duistere als schuim uit een stinkend moeras. Ze dreven door het Patroon tot ze openbarstten. Perijn had er ooit eens in gevangen gezeten en een tweede keer wilde hij niet meemaken. ‘Als je wilt weten wat de natlanders doen,’ ging ze verder, ‘wie heeft er tijd om naar zandvliegen te kijken? Tenzij ze bijten. Wat me eraan doet denken. Ik begrijp het niet, maar jij wellicht wel. Deze zandvliegen zullen vroeg of laat gaan bijten.’

‘Welke zandvliegen? Natlanders? Waar heb je het over?’ Feraighins vlakke blik was niet zo goed als die van Sorilea, maar Perijn kende geen enkele Wijze die ongeduld op prijs stelde. Zelfs niet bij het hoofd van alle stamhoofden. Ze hief haar kin hoog, trok haar omslagdoek goed en antwoordde: ‘Drie dagen geleden zijn Caraline Damodred en Toram Riatin bij de stad aangekomen. Ze gaven een verklaring uit dat Colavaere Saighan de kroon heeft gestolen, maar ze blijven in hun kamp ten zuiden van de stad en sturen slechts zo nu en dan wat mensen de stad in. Verder niets. Als ze niet in hun kamp zijn, gaan er zeker zo’n honderd vandoor wanneer ze een algai’d’siswai zien of zelfs een gai’shain. De man die Darlin Sisnera heet en andere Tyreners hebben hun boot ten zuiden van de stad afgemeerd en zich gisteren bij hen gevoegd. Sindsdien hebben ze gefeest en gedronken alsof ze iets te vieren hadden. Op bevel van Colavaere Saighan hebben zich soldaten van de boomdoders in de stad verzameld, maar die houden meer onze tenten in het oog dan de andere natlanders of de stad zelf. Ze houden de wacht en doen niets. Misschien ken jij de reden van dit alles, Car’a’carn, maar ik niet, noch Bair, Megana of iemand anders in de tenten.’ Vrouwe Caraline en heer Toram leidden de Cairhienin die weigerden te aanvaarden dat Rhand en de Aiel Cairhien hadden veroverd, zoals heer Darlin de aanvoerder was van hun soortgenoten in Tyr. Beide opstanden hadden niet veel om het lijf. Caraline en Toram hadden maandenlang in de lage heuvels nabij de Rug van de Wereld gelegerd, dreigementen en hun aanspraken geuit. Darlin had hetzelfde gedaan in Haddon Mir. Blijkbaar deden ze dat nu niet meer. Perijn merkte dat hij licht met zijn duim over de rand van zijn bijl streek. De Aiel dreigden weer weg te trekken en Rhands vijanden kwamen bij elkaar. Nu hoefde er nog slechts een Verzaker te verschijnen, samen met Sevanna en haar Shaido. Dat zou echt de room op de honingkoek zijn. Niettemin was niets belangrijker dan een nachtmerrie in levenden lijve. Faile moest wel veilig zijn. Dat kon gewoon niet anders.

‘Nou, beter toekijken dan vechten,’ mompelde Rhand nadenkend en weer luisterend naar iets onzichtbaars.

Perijn was het van ganser harte met Rhand eens – bijna alles was beter dan vechten – maar de Aiel zagen het niet op die manier, niet wanneer het om vijanden ging. Van Rhuarc tot Sorilea, van Feraighin tot Nandera en Sulin, staarden ze Rhand aan alsof hij zojuist had gezegd dat je beter zand kon drinken dan water.

Feraighin richtte zich schijnbaar tot op de punten van haar tenen op. Voor een Aielvrouw was ze niet bijzonder lang, ze reikte nog niet eens tot Rhands schouders, maar ze leek een poging te doen hem recht in de ogen te kijken. ‘Er zijn iets meer dan tienduizend man in dat natlanderkamp,’ zei ze verwijtend, ‘en nog minder in de stad. Die kunnen we met gemak aan. Zelfs Indirian herinnert zich dat je hebt bevolen dat geen enkele natlander gedood mag worden, behalve uit zelfverdediging, maar ze zullen lastig worden als we ze met rust laten. Dat er Aes Sedai in de stad zijn, helpt ook niet echt. Niemand weet wat die weer...’

‘Aes Sedai?’ De woorden kwamen er kil uit en Rhands knokkels om de Drakenstaf werden wit. ‘Hoeveel?’ Zijn geur deed de huid tussen Perijns schouderbladen kriebelen. Opeens voelde hij de blikken van de gevangen Aes Sedai, van Bera en Kiruna en alle anderen.

Sorilea had alle belangstelling voor Kiruna verloren. Ze plantte haar handen op haar heupen en haar mond verstrakte. ‘Waarom heb je me dat niet verteld?’

‘Je gaf me de kans niet, Sorilea,’ weerlegde Feraighin een tikkeltje zuchtend en met treurige schouders. Blauwe ogen zwaaiden naar Rhand en haar stem werd fermer. ‘Er kunnen er wel tien of meer zijn, Car’a’carn. We hebben ze natuurlijk ontweken, vooral nadat...’ Weer terug naar Sorilea en haar ademloosheid. ‘Je wilde niets van de natlanders horen, Sorilea. Alleen over onze tenten. Dat heb je zelf gezegd.’ Tegen Rhand met verstrakkende rug. ‘De meesten verblijven onder het dak van Arilyn Dhulaine, Car’a’carn, en verlaten het huis zelden.’ Tegen Sorilea met opgetrokken schouders. ‘Sorilea, je weet dat ik je alles zou hebben verteld. Je onderbrak me te snel.’ Opeens besefte ze hoeveel mensen erbij stonden en hoeveel glimlachjes er verschenen. Bij de Wijzen in elk geval. Feraighins ogen werden wild en ze werd vuurrood. Haar hoofd draaide van Rhand naar Sorilea en weer terug, en haar mond bewoog druk, maar er kwam geen geluid uit. Enkele Wijzen lachten achter hun hand. Edarra nam die moeite niet eens. Rhuarc gooide zijn hoofd in de nek en bulderde het uit.

Perijn had zeker geen zin om te lachen. Een Aiel zag nog iets leuks als er een zwaard in hem werd gestoken. Naast dit alles ook nog Aes Sedai! Licht! Hij schoof zijn gedachten opzij en stelde de enige belangrijke vraag. ‘Feraighin? Mijn vrouw, Faile. Is alles in orde met haar?’ Ze keek hem aan, haar gedachten maar half bij zijn vraag, en trok toen zichtbaar de rafels van haar houding aan. ‘Ik geloof dat Faile Aybara het goed maakt, sei’cair,’ zei ze koel en kalm. Bijna tenminste. Ze probeerde stiekem vanuit haar ooghoeken naar Sorilea te kijken. Sorilea was niet vermaakt, verre van dat. Met haar armen over elkaar schonk ze Feraighin een monsterende blik die wat ze zojuist bij Kiruna had gedaan, zachtmoedig deed lijken.

Amys legde haar hand op Sorilea’s arm. ‘Haar treft geen schuld,’ mompelde de jongere vrouw, zo zacht dat alleen de getaande Wijze – en Perijn – het kon horen. Sorilea aarzelde en knikte. De stekende, woeste blik zwakte af tot haar gebruikelijke snibbigheid. Amys was volgens Perijn de enige die in staat was zoiets te doen. Alleen zij werd niet door Sorilea onder de voet gelopen wanneer ze dwars lag. Nou ja, Rhuarc ook, maar hij was meer een rotsblok dat de donder en bliksem negeerde. Amys kon zorgen dat het onweer ophield.

Perijn wilde meer horen van Feraighin – ze gelóóft dat Faile het goed maakt – maar voor hij verder kon vragen, donderde Kiruna’s stem met de gebruikelijke beleefdheid.

‘Nou, luister goed naar me,’ vertelde ze Rhand, verbeten met een vinger vlak onder zijn neus zwaaiend, ‘Ik heb de toestand kwetsbaar genoemd. Dat is die niet. De toestand is ingewikkelder dan je je ooit kunt voorstellen, zo breekbaar dat door een zuchtje alles ineen kan storten. Bera en ik zullen je naar de stad vergezellen. Ja, ja, Alanna, met jou erbij.’

Ongeduldig wuifde ze de slanke Aes Sedai weg. Perijn meende dat ze het kunstje van op iemand neerkijken probeerde. Ze leek langs haar neus op Rhand neer te zien, al was hij zo lang dat hij met hoofd en schouders boven haar uitstak. ‘Je moet jezelf door ons laten leiden. Eén verkeerde beweging, één verkeerd woord en je geeft Cairhien aan dezelfde rampen prijs als Tarabon en Arad Doman. Nog erger, je kunt onbeschrijflijke schade veroorzaken aan dingen waarvan je bijna niets weet.’

Perijn kromp ineen. Als toespraak om Rhand razend te maken was deze bijzonder geslaagd. Rhand luisterde echter tot ze uitgesproken was en wendde zich vervolgens tot Sorilea. ‘Breng de Aes Sedai naar de tenten. Allemaal. Vandaag. Zorg er goed voor dat iedereen weet dat het Aes Sedai zijn. Laat duidelijk blijken dat ze rennen wanneer jullie “loop!” zeggen. Aangezien jullie alleen rennen wanneer de Car’a’carn zoiets zegt, zal dat iedereen overtuigen dat ik geen Aes Sedai-teugel om mijn hals draag.’

Kiruna’s gezicht werd vuurrood. Haar geur van woede en verontwaardiging was zo scherp dat Perijns neus jeukte. Bera probeerde haar te kalmeren, maar slaagde er niet echt in. Ze schoot tegelijk felle ‘onwetende bengel’-blikken op Rhand af terwijl Alanna in haar lip beet om niet te glimlachen. Afgaande op de geuren van Sorilea en de anderen had Alanna geen reden om blij te zijn.

Sorilea schonk Rhand een flitsende glimlach. ‘Misschien, Car’a’carn,’ zei ze droogjes. Perijn betwijfelde of ze ooit voor iemand sprong. ‘Misschien gebeurt dat.’ Ze klonk niet echt overtuigd. Na nogmaals zijn hoofd te hebben geschud schreed Rhand weg, samen met Min en geschaduwd door de Speervrouwen. Hij deelde bevelen uit over wie met hem meeging en wie met de Wijzen. Rhuarc gaf de siswai’aman aanwijzingen. Alanna volgde Rhand met haar ogen. Perijn had graag willen weten wat zich daar allemaal afspeelde. Sorilea en de anderen hielden Rhand ook in de gaten en roken allesbehalve zachtaardig.

Feraighin stond alleen, besefte hij. Nu had hij de kans. Maar toen hij probeerde haar aan te spreken, werd ze omringd door Sorilea, Amys en de anderen van de ‘raad’ en netjes van hem weggeleid. Op enige afstand bedolven ze haar onder de vragen. De scherpe blikken voor Kiruna en de andere twee zusters lieten geen enkele twijfel bestaan of ze afluisteren zouden toestaan. Kiruna leek het te overwegen. Ze was zo laaiend dat het een wonder leek dat haar zwarte haren niet recht overeind stonden. Bera sprak haar ferm toe en zonder moeite te doen hoorde Perijn ‘verstandig’ en ‘geduld’, ‘voorzichtig’ en ‘dwaas’. Wat voor wie was bedoeld, werd niet duidelijk.

‘Als we de stad bereiken, zal er worden gevochten.’ Aram klonk gretig.

‘Natuurlijk niet,’ zei Loial onvervaard. Zijn oren bewogen en hij tuurde verontrust naar zijn bijl. ‘Dat gebeurt toch niet, hè Perijn?’ Perijn schudde zijn hoofd. Hij wist het niet. Konden de andere Wijzen Feraighin maar een paar tellen met rust laten. Waarover moesten ze zo nodig praten?’

‘Vrouwen,’ mompelde Gaul, ‘zijn vreemder dan dronken natlanders.’

‘Wat?’ vroeg Perijn verstrooid. Wat zou er gebeuren wanneer hij zich gewoon in die kring Wijzen drong? Alsof ze zijn gedachten had gelezen keek Edarra hem strak en fronsend aan. En enkele anderen. Soms leek het of vrouwen je gedachten konden lezen. Nou ja...

‘Ik zei dat vrouwen vreemd zijn, Perijn Aybara. Chiad heeft me verteld dat ze geen bruidskrans aan mijn voeten gaat neerleggen, gewoon keihard verteld.’ De Aielman klonk verontwaardigd. ‘Ze zei dat ze me als minnaar wilde nemen, zij en Bain, maar meer niet.’ Vroeger zou het Perijn hebben geschokt, maar hij had zoiets al eerder gehoord. De Aiel waren ongelooflijk... vrij... in dat soort dingen. ‘Alsof ik niet goed genoeg ben om haar echtgenoot te zijn.’ Gaul snoof boos. ‘Ik mag Bain niet, maar ik trouw met haar als dat Chiad gelukkig maakt. Als Chiad geen bruidskrans voor me wil vlechten, moet ze haar pogingen mij te verleiden staken. Als ik haar belangstelling niet zozeer weet te wekken dat ze met me trouwt, hoort ze me vrij te laten.’

Perijn keek hem gefronst aan. De groenogige Aiel was langer dan Rhand, bijna een hoofd groter dan hijzelf. ‘Waar heb je het over?’

‘Chiad, natuurlijk. Heb je niet geluisterd? Ze ontwijkt me, maar telkens wanneer ik haar zie, blijft ze lang genoeg staan om zeker te zijn dat ik kijk. Ik weet niet hoe jullie natlanders het doen, maar bij ons is dat een van de manieren van een vrouw. Wanneer je er het minst op rekent, valt ze je opeens op en dan is ze in een flits weer weg. Ik wist tot vanmorgen niet eens dat ze met de Speervrouwen was meegekomen.’

‘Bedoel je dat ze hier is?’ fluisterde Perijn. De ijspiek zat er weer, nu een brede kling die hem uitholde. ‘En Bain? Is die ook hier?’ Gaul trok zijn schouders op. ‘De een is zelden ver van de ander. Maar ik wil Chiads belangstelling, niet die van Bain.’

‘Bloedvuur met hun belangstelling,’ schreeuwde Perijn. De Wijzen draaiden zich om en keken hem aan. Feitelijk deden alle mensen op de helling dat. Kiruna en Bera staarden en hun gezichten stonden bijzonder nadenkend. Met moeite sprak hij wat zachter. Aan zijn felheid kon hij echter weinig doen. ‘Ze werden verondersteld haar te beschermen! Ze is in de stad, in het koninklijk paleis met Colavaere – met Colavaere! – en ze werden geacht haar te beschermen.’

Gaul krabde zijn hoofd en keek Loial aan. ‘Is dit een natlandergrap-je? Faile Aybara draagt toch geen korte rok meer?’

‘Ik weet dat ze geen kind is.’ Perijn haalde diep adem. Het was heel moeilijk vlak te praten nu zijn maag een en al zuur leek. ‘Loial, wil jij aan deze... aan Gaul uitleggen dat onze vrouwen niet met speren rondspringen en dat Colavaere Faile niet eens zou aanbieden om te vechten, maar gewoon iemand zou bevelen haar de keel af te snijden of haar van een muur te gooien of...’ De beelden waren hem te veel. Hij moest bijna braken.

Loial klopte hem onhandig op zijn schouder. ‘Perijn, ik weet dat je bezorgd bent. Ik weet hoe ik me zou voelen als ik meende dat er iets met Erith was gebeurd.’ De toefjes haar op zijn oren trilden. Nou, hij had mooi praten. Hij zou zo hard mogelijk weglopen om zijn moeder en de door haar uitverkoren Ogiervrouw te vermijden. ‘Ach Perijn, Faile wacht gezond en wel op je, dat weet ik gewoon. En jij weet dat ze heel goed op zichzelf kan passen. Luister. Ze kan voor zichzelf zorgen, voor jou en mij, en zelfs nog voor Gaul.’ Zijn dreunende lach klonk wat gemaakt en zwakte al snel af tot grote ernst. ‘Perijn... Perijn, je weet dat je er niet altijd kunt zijn om Faile te beschermen, hoe graag je dat ook wilt. Je bent ta’veren. Het Patroon heeft je met een doel gesponnen en gebruikt jou voor dat doel.’

‘Bloedvuur met het Patroon,’ grauwde Perijn. ‘Van mij mag de fik erin als dat haar in veiligheid brengt.’ Loials oren stonden stijf van schrik en zelfs Gaul leek wat terug te deinzen.

En wat maakt dat van mij? dacht Perijn. Hij was nog wel zo kwaad geweest op de mensen die krabbend en bijtend de Laatste Slag en de oprukkende Schaduw negeerden omwille van hun eigen gewin. Waarin verschilde hij dan van hen?

Rhand trok de teugels aan en hield het zwarte paard naast hem stil. ‘Kom je mee?’

‘Ik kom,’ zei Perijn ruw. Hij had geen antwoord op zijn eigen vraag, maar een ding wist hij wel. Voor hem was Faile de wereld.

4

De stad Cairhien

Perijn zou meer haast hebben gemaakt dan Rhand, hoewel hij wist dat de paarden dat niet zolang konden volhouden. De helft van de tijd reden ze in draf, de andere helft liepen ze naast hun dieren. Rhand leek zich van niets anders bewust te zijn, al had hij altijd een hand klaar voor Min wanneer ze struikelde. Verder was hij in een andere wereld en knipperde hij verbaasd met zijn ogen wanneer die op Perijn of Loial vielen. Eigenlijk verkeerde niemand in een betere toestand. Dobraines en Haviens mannen staarden recht voor zich uit en verbeten hun eigen zorgen over wat ze zouden aantreffen. De mannen uit Tweewater hadden Perijns sombere stemming overgenomen. Ze mochten Faile -feitelijk werd ze door sommigen zelfs zeer vereerd – en als haar op een of andere manier kwaad was gedaan... Zelfs Arams gretigheid vergrauwde toen tot hem doordrong dat Faile in gevaar kon verkeren. Iedere man richtte zich op de roeden die nog voor hem lagen, op de stad in de verte. Behalve wellicht de Asha’man. Zij volgden Rhand op de hielen als een troep raven en namen het landschap waar de colonne doorheen trok, in zich op, nog steeds op hun hoede voor een hinderlaag. Dashiva zat als een meelzak onderuitgezakt in zijn zadel en mopperde somber in zichzelf wanneer hij moest hollen. Hij keek woest, alsof hij op een hinderlaag hoopte.

Daar bestond weinig kans op. Sulin en een tiental Far Dareis Mai draafden nog in Perijns zicht voor de colonne uit, terwijl er zeker evenveel nog verder vooruit waren om de weg te verkennen. Een even groot aantal dekte de flanken. Sommigen hadden hun korte speren in de tuigen gestopt die hun pijlkokers op de rug vasthielden, zodat de speerpunten boven hun hoofd op en neer wipten. De kleine bruine bogen hadden ze in de hand en de pijlen waren aangelegd. Ze hielden even scherp het oog op alles wat de Car’a’carn zou kunnen bedreigen als op Rhand zelf, alsof ze hem ervan verdachten opnieuw te verdwijnen.

Als er een valstrik klaar lag of enig gevaar dreigde, zouden ze het zien. Chiad, een lange vrouw met donkerrood haar en grijze ogen, was een van Sulins Speervrouwen. Perijn staarde naar haar rug en wenste vurig dat ze zich naar de anderen liet afzakken en iets tegen hem zou zeggen. Zo nu en dan wierp ze een blik op hem, maar vermeed hem verder alsof hij aan drie besmettelijke ziektes leed. Bain was niet in de colonne. De meeste Speervrouwen volgden vrijwel hetzelfde pad met Rhuarc en de algai’d’siswai, maar ze kwamen langzamer vooruit vanwege de wagens en de gevangenen.

Failes zwarte merrie draafde achter Stapper mee, haar teugels aan zijn zadel gebonden. De mannen uit Tweewater hadden Zwaluw van Caemlin meegenomen toen ze zich bij Perijn voegden voor Dumais Bron. Iedere keer dat hij naar de merrie keek die achter hem aan danste, vormde zich in zijn hoofd het gelaat van zijn vrouw. Haar ferme neus en gulle mond, flitsende donkere ogen, schuin boven duidelijke jukbeenderen. Ze hield bijna evenveel van het dier als van hem. Een vrouw die even trots was als knap, even vurig als trots. De dochter van Davram Bashere zou zich niet verstoppen en zelfs haar tong niet bedwingen, voor niemand, ook niet voor vrouwen als Colavaere. Viermaal hielden ze halt om de dieren rust te gunnen en hij klemde zijn tanden op elkaar vanwege het oponthoud. Heel goed voor paarden zorgen was een tweede natuur voor hem. Hij bekeek Stapper verstrooid na en gaf de hengst uit gewoonte water. Met Zwaluw was hij voorzichtiger. Als Zwaluw veilig in Cairhien kwam... In zijn hoofd speelde eigenlijk nog maar één idee: als hij haar merrie in Cairhien kreeg, zou het met Faile goed zijn. Het was belachelijk, een kinderspelletje, een stomme droom van een kleine jongen, maar de gedachte verdween niet.

Bij elke stop probeerde Min hem gerust te stellen. Met een speelse grijns zei ze dat hij leek op de dood op een winterochtend, wachtend op iemand die zijn graf dichtgooide. Ze zei hem dat Faile bij het zien van zo’n gezicht de deur meteen zou dichtslaan. Ze moest echter ook toegeven dat geen van haar beelden aangaf dat Faile niets was overkomen.

‘Licht, Perijn,’ zei ze ten slotte uitgeput, terwijl ze haar grijze rijhandschoenen aantrok, ‘als iemand die vrouw kwaad probeert te doen, laat ze hem in de gang wachten tot ze tijd voor hem heeft.’ Hij wilde haar bijna afsnauwen. Het was niet zo dat de twee elkaar eigenlijk niet mochten.

Loial herinnerde Perijn eraan dat de Jagers naar de Hoorn best voor zichzelf konden zorgen en dat Faile ook zonder een schrammetje de Trolloks in Emondsveld had overleefd. ‘Ze is in orde, Perijn,’ baste zijn stem medelevend terwijl hij naast Stapper meedraafde, de lange bijl op zijn schouder, ik weet dat ze dat is.’ Maar hij zei wel twintigmaal hetzelfde en elke keer klonk het wat minder gemeend.

De laatste poging van Loial om Perijn een riem onder het hart te steken, ging wat verder dan de Ogier bedoelde, ik weet zeker dat Faile voor zichzelf kan zorgen, Perijn. Ze is heel anders dan Erith. Ik kan amper op Erith wachten, wachten tot ze mij haar echtgenoot maakt, zodat ik voor haar kan zorgen. Ik denk dat ik dood zou gaan als ze van gedachten veranderde.’ Waarna zijn mond wijd open bleef staan en zijn enorme ogen uit de kassen leken te rollen. Met schichtige oren struikelde hij over zijn eigen voeten en viel bijna. ‘Ik was niet van plan zoiets te zeggen,’ zei hij schor, nadat hij weer naast Perijns paard meebeende. Zijn oren trilden nog steeds, ‘Ik ben er niet zeker van dat... Ik ben nog te jong om...’ Hij slikte moeizaam, keek Perijn beschuldigend aan en had ook nog een verwijtende blik voor Rhand over. ‘Het is amper veilig je mond open te doen in de buurt van twee ta’veren. Zo kunnen allerlei woorden aan je ontsnappen!’ Natuurlijk, maar het was altijd iets wat al in iemands mond bestorven lag, zoals hij trouwens heel goed wist, al gebeurde het misschien een op de duizend keer of duizend van de duizend keer zonder dat er ta’veren waren. Dat wist Loial ook en die zekerheid leek hem evenveel vrees in te boezemen als alles wat Perijn ooit van hem had gezien. Er verstreek een behoorlijk lange tijd voor de oren van de Ogier ophielden met trillen.

Perijn kon alleen maar aan Faile denken, maar hij was niet blind. Niet helemaal. Wat hij eerst opving, zonder het naar het zuidwesten rijdend echt te zien, begon aan de randjes door te sijpelen. Het weer was heet geweest bij hun vertrek uit Cairhien naar het noorden, amper twee weken geleden, maar het leek of de hand van de Duistere de wereld nog sterker vastgreep, het land nog wanhopiger vermorzelde dan eerst. Knisperend gras kraakte onder paardenhoeven, verschrompelde bruine klimplanten vormden spinnenwebben op rotsige heuvelhellingen, en kale takken waren niet slechts bladloos, maar dood en gebarsten door een kurkdroge wind. Naaldbomen, pijnbomen en lederbladeren waren vaak bruin en geel.

Na enkele spannen verschenen de eerste boerderijen, eenvoudige vierkante bouwsels van donkere steen. Eerst langs gerooide velden in de wouden en daarna dichter opeen, nu het bos uitdunde tot bomen die die naam nauwelijks verdienden. Een slingerend zandspoor over de kammen en toppen van de heuvels volgde meer de door stenen muren omgeven velden dan de hellingen. Van de eerste boerderijen leken de meeste verlaten. Hier lag een omgevallen stoel met spijlen voor een huis, daar een lappenpop langs de weg. Broodmager vee en suffe schapen stonden verspreid in weilanden waar de raven zich regelmatig op karkassen neerzetten. De meeste weilanden telden minstens twee dode dieren. Waterstroompjes waren slecht druppels door geulen van gedroogde modder. Akkers die nu dik onder de sneeuw hadden moeten liggen, leken een en al stof, wanneer die tenminste niet door de wind werd weggeblazen.

Een hoge stofpluim gaf de doorgang van de colonne aan, tot de smalle zandige pas samenkwam met de brede met stenen geplaveide weg die van de Jangai-pas naar Cairhien voerde. Hier waren wel mensen, zij het weinig en die waren vaak sloom en toonden doffe ogen. Nu de ondergaande zon bijna halverwege de einder was, leek de lucht wel een oven. Zo nu en dan reed een ossenkar of een paard-en-wagen zo snel mogelijk de weg al, een smal zandspoor op, of zelfs de velden in om uit hun buurt te blijven. Voerlui en een handvol boeren op het veld keken uitdrukkingsloos toe terwijl ze de drie banieren voorbij zagen komen.

Zo’n duizend gewapende mannen gaven reden genoeg voor een scherpe blik. Duizend gewapende mannen die zich haastig en doelbewust ergens heen repten, vormden meer dan genoeg reden om lang te kijken en dankbaar te zijn dat ze ook weer uit het zicht verdwenen. Toen de zonsondergang minder dan tweemaal de omvang van de zon weg was, liep de weg over een hoogte heen en zagen ze twee tot drie span verder Cairhien liggen. Rhand trok de teugels aan en de Speervrouwen die nu allemaal bij elkaar waren, lieten zich ter plekke op hun hurken zakken. Ze bleven echter scherp rondkijken.

Er leek niets te bewegen op de bijna boomloze heuvels die in het westen naar de Alquin afdaalden. De stad vormde een grote massa van vierkante, grijze stenen. omwallingen en torens. Schepen van allerlei grootte lagen in de rivier voor anker en enkele waren afgemeerd aan de pieren van de andere oever met de graanpakhuizen. Enkele vaartuigen waren onder zeil of werden verder geboomd. Het gaf een indruk van vrede en welvaart. Met nog geen wolkje aan de hemel was het licht scherp en Perijn kon de enorme wapperende banieren aan de torens van de stad duidelijk zien toen de wind ze ontvouwde. De vuurrode Banier van het Licht, de witte Drakenbanier met het slangachtige schepsel met scharlakenrode en gouden schubben, en de kronkelende stralen van de Rijzende Zon van Cairhien, goud op blauw. Een vierde die even hoog was gehesen als de drie andere banieren, toonde een zilveren ruit op een geblokt veld van geel en rood.

Een nors kijkende Dobraine liet zijn kleine kijkglas omlaag zakken en stopte het in een fraai bewerkte leren koker aan zijn zadel, ik had de hoop dat de wilden het ergens verkeerd hadden, maar als Huis Saighan de Rijzende Zon heeft uitgestoken, heeft Colavaere bezit van de troon genomen. Ze zal elke dag geschenken in de stad uitdelen, zoals munten, voedsel en allerlei spullen. Dat is gebruikelijk bij een kroningsfeest. Een heerser is het meest geliefd in de week na zijn troonsbestijging.’ Hij nam Rhand van opzij op; de inspanning van een open gesprek vervormde de trekken van zijn gezicht. ‘De burgers kunnen in opstand komen als ze niet goed vinden wat je doet. De straten kunnen rivieren van bloed worden.’

Haviens grijze ruin danste rond en maakte het ongeduld van zijn berijder zichtbaar. De man zelf bleef van Rhand naar de stad heen en weer kijken. Zijn stad was het niet, dat had hij al eerder duidelijk gemaakt. Hij gaf er weinig om wat er in de straten voorviel, zolang zijn eigen vorstin maar veilig was.

Rhand nam de stad lang en nauwgezet op. Dat leek hij tenminste te doen, maar wat hij ook zag, zijn gezicht stond grimmig. Min keek hem bezorgd aan, misschien medelijdend, ‘Ik zal proberen ervoor te zorgen dat ze het niet doen,’ zei hij eindelijk. ‘Flin, blijf hier bij de soldaten. Min...’

Ze onderbrak hem fel. ‘Nee! Ik ga waar jij gaat, Rhand Altor. Je hebt me nodig en dat weet je.’ Dat laatste klonk meer smekend dan eisend, maar als een vrouw haar vuisten op die manier in haar zij plantte en haar ogen zo strak op je richtte, dan smeekte ze niet.

‘Ik ga ook,’ voegde Loial eraan toe, steunend op zijn lange bijl. ‘Het lukt je altijd om dingen te doen wanneer ik elders ben.’ In zijn stem klonk iets pleitends door. ‘Dat kan niet, Rhand. Daarmee is mijn boek zeer zeker niet geholpen. Hoe kan ik over iets schrijven als ik er niet eens ben?’

Nog steeds naar Min kijkend, hief Rhand half en half zijn hand op en liet hem weer zakken. Ze keek hem vlak aan.

‘Dit is... waanzin.’ Dashiva hield de teugels strak en spoorde de dikke merrie aan wat dichter naar Rhand toe te stappen. Zijn gezicht stond weifelend; wellicht maakte zelfs een Asha’man zich zorgen om Rhand al te dicht te naderen. ‘Er hoeft maar één man te zijn met een... een boog of een mes die je niet bijtijds ziet. Stuur een Asha’man om het noodzakelijke te doen. Of meer als je dat nodig acht. Eén poort naar het paleis en het kan afgehandeld zijn voor iemand beseft wat er aan de hand is.’

‘En wij blijven hier rondhangen tot het donker is?’ onderbrak Rhand hem, zijn ruin wendend zodat hij Dashiva kon aankijken. ‘Tot zij deze plek zo goed kennen dat ze een poort kunnen openen? Op die manier wordt het zeker een bloedbad. Daar op de stadswallen hebben ze ons ongetwijfeld gezien, tenzij ze blind zijn. Vroeg of laat sturen ze iemand om uit te zoeken wie wij zijn en met hoevelen.’ De rest van de stoet was achter de helling verborgen gebleven en ook de banieren waren ingenomen, maar mannen te paard op een heuveltop met Speervrouwen in hun gezelschap zouden zeker de nieuwsgierigheid wekken, ik ga het op mijn manier doen.’ Zijn stem werd bozer en luider en rook naar een kille woede. ‘Niemand sterft, Dashiva, tenzij het onvermijdelijk is. Ik heb mijn buik vol van de dood. Begrijp je me? Niemand!’

‘Zoals mijn heer Draak beveelt.’ De man boog zijn hoofd, maar het klonk zuur en hij rook naar...

Perijn wreef over zijn neus. De geur... veranderde; sprong wild van vrees en haat over in boosheid en schoot te snel door een tiental andere gevoelens om ze te onderscheiden. Hij twijfelde er niet meer aan dat de man krankzinnig was, al zette hij nog zo’n aardig gezicht. Perijn gaf er eigenlijk ook niets om. Van zo nabij... Hij duwde zijn hakken in de flanken van Stapper en begaf zich in de richting van de stad en Faile. Hij wachtte niet op de anderen en merkte amper dat Aram vlak achter hem meereed. Hij hoefde Aram niet te zien om te weten dat de jongeman er zou zijn. Hij kon alleen aan Faile denken. Als hij Zwaluw gezond en wel in de stad kon krijgen... Hij dwong zich Stapper niet harder te laten rijden dan een snelle loop. Een galopperende ruiter zou de aandacht trekken, vragen oproepen en oponthoud veroorzaken.

Met die snelheid haalden de anderen hem en Aram snel genoeg in, de mensen die hem volgden tenminste. Min had blijkbaar haar zin gekregen, evenals Loial. De Speervrouwen waaierden voor hen uit, en enkelen schonken Perijn een medelevende blik terwijl ze langsdraafden. Chiad keek strak naar de grond tot ze ver van hem vandaan was. ‘Ik vind het plan nog steeds niets,’ mopperde Havien aan de ene kant van Rhand. ‘Vergeef me, mijn heer Draak, maar ik vind het echt niets.’ Dobraine aan de andere kant gromde: ‘Dat hebben we al besproken, Mayener. Als we doen wat jij wilt, zouden ze de poorten voor ons sluiten voor we een span verder zijn.’ Havien gromde iets binnensmonds en liet zijn paard enkele passen opzij doen. Hij had gewild dat iedere man Rhand de stad in volgde.

Perijn keek om, voorbij de Asha’man. Damer Flin, herkenbaar aan zijn jas, en enkele mannen uit Tweewater waren op de heuveltop te zien. Ze stonden stil en hielden hun paarden rustig. Perijn zuchtte. Hij zou het best een goed idee hebben gevonden om de mannen uit Tweewater mee te laten gaan. Maar Rhand had waarschijnlijk gelijk en Dobraine had hem gesteund.

Enkele mannen konden binnenkomen, een klein leger niet. Als de poorten dicht waren, zouden de Aiel de stad moeten belegeren als ze dat al wilden en zou het doden en moorden opnieuw beginnen. Rhand had de Drakenstaf in een zadeltas van de ruin gestopt, zodat enkel de bewerkte stok eruit stak. Zijn eenvoudige jas leek in het geheel niet op de kledij die de Herrezen Draak gewoonlijk droeg. Wat de Asha’man betrof, had niemand in de stad enig idee wat die zwarte jas betekende. Enkele mannen waren ook gemakkelijker te doden dan een klein leger, zelfs als de meesten konden geleiden. Perijn had gezien hoe een Asha’man een Shaido-speer in zijn buik kreeg en de man was even snel gestorven als ieder ander.

Dashiva gromde binnensmonds en Perijn ving woorden op als ‘held’ en ‘dwaas’, in even moedeloze tonen. Als Faile er niet was geweest, zou hij ermee hebben ingestemd. Eenmaal tuurde Rhand naar de kampementen van de Aiel die op zo’n twee tot drie span verder over de oostelijke heuvels verspreid lagen en Perijn hield de adem in. Welke gedachten Rhand ook had, hij reed verder over de weg. Niets was belangrijker dan Faile. Niets, of Rhand het ermee eens was of niet.

Ruim een halve span voor de poorten kwamen ze in een ander kamp, een kamp dat Perijn deed fronsen. Het was zo groot dat het zelf wel een stad leek, een brede strook van bouwvallige riethutjes en gammele tentjes die van stukken afval waren gemaakt. Ze stonden op verbrande grond of steunden, voor zover hij kon zien, tegen de hoge grijze muren. Dit had vroeger Voorpoort geheten en was een doolhof geweest van kronkelende straatjes en stegen voor de Shaido het in brand hadden gestoken. Sommige mensen staarden zwijgend naar de voorbijrijdende vreemde groep, naar de Ogier en Aielvrouwen, maar de meesten hielden zich met behoedzame doffe gezichten bezig met hun eigen zaken, waardoor ze niet opmerkten wat er vlak voor hen gebeurde. De felle kleuren van de vaak gerafelde tweedehands kledij van de Voorpoorters vermengden zich met de sombere kleding die bij de Cairhienin het gebruik was en met de eenvoudige donkere kleren van dorpelingen en boeren. Bij Perijns vertrek hadden de Voorpoorters zich in de stad bevonden, samen met duizenden vluchtelingen van verder weg. Veel gezichten vertoonden blauwe plekken of nog erger; sneden en wonden waren vaak niet verbonden en onverzorgd. Colavaere moest hen hebben verjaagd. Ze zouden niet uit zichzelf de bescherming van de muren hebben verlaten. Zowel Voorpoorters als vluchtelingen vreesden de terugkeer van de Shaido, zoals een man die tot het bot verbrand was, heet ijzer vreesde.

De weg liep recht door dit kamp naar de Jangai-poort van hoge vierkante doorgangen tussen torens. Op de transen waren gehelmde mannen zichtbaar die tussen de stenen tanden omlaag tuurden. Sommigen staarden naar de mannen op de heuveltop en hier en daar hield een officier met een koin zijn kijkglas voor het oog. Rhands kleine groep trok onderzoekende blikken. Mannen te paard en Speervrouwen: geen gebruikelijke gezellen. Er stonden kruisboogschutters boven op de gekanteelde muur, maar niemand hief zijn wapen. De met ijzer beslagen poorten stonden open. Perijn hield zijn adem in. Hij wilde dolgraag in galop naar het Zonnepaleis en naar Faile stormen.

Vlak achter de poort stond een laag stenen wachthuis, waar vreemdelingen zich bij aankomst in de stad moesten laten inschrijven. Een Cairhiense officier met een vierkant gezicht keek toe en zag hen met een ontevreden grijns voorbijrijden, verontrust de Speervrouwen opnemend. Hij bleef staan en wachtte af.

‘Ik heb het jullie gezegd,’ zei Dobraine, nadat ze het wachthuis achter zich hadden gelaten. ‘Colavaere heeft voor het kroningsfeest een vrije toegang tot de stad ingesteld. Zelfs iemand die in hechtenis dient te worden genomen, kan de toegang niet worden ontzegd of vastgehouden worden. Dat is het gebruik.’ Het klonk echter wel opgelucht. Min zuchtte hoorbaar en Loial liet een zucht ontsnappen die twee straten verder gehoord kon worden. Perijns borst stond te strak om te zuchten. Zwaluw was nu in Cairhien. Goed. Als hij de merrie nu ook nog in het koninklijk paleis kreeg...

Van nabij maakte Cairhien waar wat de stad vanuit de verte beloofde. De hoogste heuvels lagen binnen de muren, maar waren tot terrassen gevormd en bestraat tot ze zeer zeker niet meer op heuvels leken. Brede, drukke straten kruisten elkaar in rechte hoeken. In deze stad vormden zelfs de stegen een raster. De straten stegen en daalden ofwel langzaam een helling af, of sneden er gewoonweg doorheen. Van winkel tot paleis vormde elk indrukwekkend gebouw met vierkante muren strenge rechthoeken, evenals de grote gekanteelde torens in de steigers op de hoogste heuvels. Men werkte nog steeds aan het herstel van de ooit befaamde eindeloze torens van Cairhien, die in de Aiel-oorlog in brand waren gestoken. De stad leek harder dan rots en vertoonde een bruisende drukte. Tussen dit alles strekten schaduwen zich uit en versterkten de indruk van rechtlijnigheid. Loials pluimoren bewogen bijna onophoudelijk. Er lag een bezorgde frons op zijn voorhoofd en zijn lage wenkbrauwen streken langs zijn wangen.

Er viel weinig te merken van het kroningsfeest, of van Hoog Gesselein. Perijn had geen idee wat het kroningsfeest zou inhouden, maar in Tweewater was de Dag van Bezinning een tijd van vermaak en werd de sombere winter even vergeten. Hier hing bijna een ingehouden stilte in de lucht, ondanks het grote aantal mensen. Overal elders zou Perijn wellicht hebben gedacht dat de onnatuurlijke hitte de opgewektheid van de mensen temperde, maar behalve de Voorpoorters vormden de Cairhienin echt een nuchter en sober volk. Aan de oppervlakte tenminste. Aan wat eronder lag, wilde hij maar liever niet denken. De straathandelaars en kraamverkopers die hij zich herinnerde, waren uit de straten verdwenen, evenals de muzikanten, tuimelaars en poppenkasten. Deze mensen zouden zich in de vervallen onderkomens buiten de stad bevinden. Enkele gesloten, zwart gelakte draagstoelen baanden zich een weg door de kalme menigte. Een paar daarvan met Huiswapens, wat groter dan de koins, die strak omhoog staken. Ze bewogen zich in de stilte even langzaam als de piepende ossenkarren waarvan de voerlui hun dieren aan de hand meeleidden. Vreemdelingen vielen op, zelfs zonder kleurrijke kleding, omdat er maar weinig paard reden, alleen vreemdelingen. De bijna onveranderlijk kleinere Cairhienin zagen er in hun donkere kledij uit als kraaien met witte gezichten. De Aiel vielen natuurlijk eveneens op. Of ze nu alleen waren of met tien bij elkaar: de menigte maakte vrij baan voor ze. Ogen werden afgewend en overal, waar ze ook liepen, ontstond zomaar ruimte.

Aielgezichten richtten zich op de groep, terwijl die zich langzaam door de menigte bewoog. Zelfs als ze Rhand in zijn groene jas niet allemaal herkenden, wisten ze toch wie de lange natlander was, die begeleid werd door een lijfwacht van Speervrouwen. Hun nadenkende gezichten stuurden een rilling langs Perijns ruggengraat. Hij was er dankbaar voor dat Rhand alle Aes Sedai had achtergelaten. Afgezien van de Aiel bewoog de Herrezen Draak door een stroom van afzijdigheid die zich vóór de Speervrouwen scheidde en zich achter de Asha’man weer sloot. Het koninklijk paleis van Cairhien, het Zonnepaleis, het paleis van de Rijzende Zon in Pralende Pracht – Cairhienin waren heel goed in grootse namen, de een nog uitbundiger dan de andere – stond op de hoogste heuvel van de stad. Een donker vierkant gebouw van steen met getrapte torens die boven alles uitstaken. De Weg van de Kroon ging over in een lange, brede helling die naar het paleis omhoogliep en Perijn haalde diep adem bij het naar boven rijden. Daarboven was Faile. Dat moest, en ze zou veilig zijn. Wat er verder ook aan de hand mocht zijn, zij was veilig. Hij voelde aan de knoop waarmee Zwaluws teugels aan een ring van zijn zadelknop waren gebonden, en streek over de bijl aan zijn zij. De ijzers van de hoeven kletterden hard op het plaveisel. De Speervrouwen maakten geen enkel geluid.

De schildwachten naast de grote openstaande, bronzen poorten zagen hen langzaam naderen en keken elkaar aan. Voor Cairhiense soldaten zagen ze er kleurrijk uit. Tien man met de Rijzende Zon in goud op hun donkere kurassen met vastgebonden stroken in de kleuren van het Huis Saighan aan de punt van hun hellebaard. Perijn kon hun gedachten nauwkeurig omschrijven. Dertien man te paard, zonder haast, waarvan er slechts twee een wapenrusting droegen, een in het rood van de Mayeners. Er bestond kans op moeilijkheden van Caraline Damodred en Toram Riatin, en daar hadden Mayeners dus niets mee te maken. Bovendien was er nog een vrouw en een Ogier. Die zouden zeker geen problemen veroorzaken. Niettemin draafden er zo’n dertig Speervrouwen voor de paarden uit en die leken amper op een gezellig kopje thee af te komen. Heel even verkeerde alles in afwachtend evenwicht. Toen trok een Speervrouw haar sluier omhoog. De schildwachten verstarden alsof ze geprikkeld werden. Een liet zijn hellebaard zakken en sprong op de poort af. Hij deed twee stappen en bleef staan, even stijf als een standbeeld. Elke schildwacht stond stokstijf stil, alleen hun hoofden bewogen.

‘Goed,’ mompelde Rhand. ‘Verknoop nu de stromen en laat ze hier. Later lossen we het op.’

Perijn trok verontrust zijn schouders op. De Asha’man hadden zich achter hen verspreid en het grootste deel van de helling bezet. Ze moesten de Ene Kracht hebben gebruikt. Heel waarschijnlijk konden die acht het hele paleis in stukken slaan. Misschien kon Rhand dat in z’n eentje. Maar als die toren kruisboogpijlen zou spuwen, zouden ze net als ieder ander sterven, hier open en bloot op deze helling die niet meer zo groot leek.

Niemand haastte zich verder. Als er zich ogen in de hoge smalle vensters van het paleis en op de zuilengalerijen hoog erboven bevonden, dan was er toch niets ongewoons te zien. Sulin flitste de handtaai van de Speervrouwen en de gesluierde vrouw liet haastig en met een rood gezicht het zwarte doekje zakken. Ze gingen langzaam de stenen helling op. Enkele schildwachten schudden wild met hun gehelmde hoofden en rolden met hun ogen. Een leek te zijn flauwgevallen en stond rechtop in elkaar gezakt met de kin op zijn borst. Hun monden stonden open en strak, maar er klonk geen enkel geluid. Perijn probeerde er maar niet aan te denken wat de prop in hun mond vormde. Een langzame loop door de openstaande bronzen deuren naar het grote voorplein.

Hier waren geen soldaten. De stenen balkons rond het plein waren leeg. Dienaren in livrei kwamen met neergeslagen ogen aansnellen om de teugels van de paarden over te nemen en stijgbeugels vast te houden. Langs hun mouwen liepen stroken rood, geel en zilver over donkere jassen en kleren en ieder droeg een kleine Rijzende Zon op de linkerborst. Dat was meer kleur dan Perijn ooit bij een Cairhiense dienaar had gezien. Ze konden de schildwachten buiten niet zien, maar waarschijnlijk had het weinig verschil gemaakt als dat wel zo was geweest. In Cairhien speelden de bedienden hun eigen spel in Daes Dae’mar, het Spel der Huizen, maar ze deden net alsof ze het doen en laten van hun hogergeplaatsten niet opmerkten. Als men al te veel acht sloeg op wat er onder de hogeren voorviel – of tenminste daarbij betrapt werd -kon dat er wellicht op uitlopen dat men erin verstrikt raakte. In Cairhien – misschien wel in de meeste landen – zou het gewone volk ongemerkt worden verpletterd onder de laarzen van de machtigen. Een vierkante vrouw leidde Stapper en Zwaluw weg zonder hem echt aan te kijken. Zwaluw was nu in het paleis en het maakte geen verschil. Hij wist nog steeds niet of Faile dood was of nog leefde. Dromerij van een dwaze jongen.

Hij verschoof de bijl aan zijn heup en volgde Rhand de brede grijze treden op naar het andere eind van het plein, knikkend toen Aram de hand ophief en zijn zwaard goed schoof. Mannen in livrei zwaaiden de grote deuren boven aan de trap open, brons net als de buitenpoort en met het grote teken van de Rijzende Zon van Cairhien.

Vroeger zou de ontvangsthal Perijn stomverbaasd hebben doen staan door zijn grootsheid. Dikke vierkante zuilen van donker marmer droegen een tien pas hoog, rechtlijnig gewelf. De vloertegels vertoonden afwisselend donkerblauw en donkergeel. Vergulde rijzende zonnen liepen over de bewerkte randen en friezen. De beelden aan de muren toonden veldslagoverwinningen van Cairhien. De hal was verlaten, afgezien van enkele jongemannen, die zwijgend onder een fries bijeen stonden toen Perijn en de anderen kwamen aanlopen.

Het waren niet allemaal mannen, besefte hij. Allen droegen zwaarden maar vier van de zeven waren vrouwen, in jassen en strakke broeken, zoals die van Min, en ze hadden hun haar even kortgeknipt als de mannen. Al was het zowel bij de mannen als bij de vrouwen niet echt kort, maar vormde het een schouderlang staartje dat door een donker lint bijeen werd gehouden. Een vrouw toonde een tikkeltje lichter groen dan gebruikelijk voor een Cairhiense en een andere lichtblauw. De overigen waren donker gekleed met enkele kleurige splitten over de borst. Ze namen Rhands groep op. Met een bijzondere tweede blik voor hemzelf, besefte Perijn. Zijn gele ogen lieten mensen schrikken hoewel het hemzelf nog amper opviel, tenzij iemand letterlijk opsprong of er drukte over maakte. Ze namen hen in stilte op tot de laatste Asha’man binnen was en de deuren dichtzwaaiden. De klap van de dichtvallende deuren overstemde een kort en wild gefluister, waarna ze breed aan kwamen stappen. De vrouwen zelfs nog hooghartiger dan de mannen, wat heel wat moeite zou kosten. Zelfs hun manier van knielen was hooghartig.

De in het groen geklede vrouw wierp een blik op de blauwe, die haar hoofd had gebogen en zei: ‘Mijn heer Draak, ik ben Camaille Nolai-sen, Selande Darengil leidt ons genootschap...’ Ze knipperde met haar ogen na een woeste blik van de vrouw in het blauw. Ondanks die blik rook Selande tot in haar merg bevreesd, als Perijn tenminste wist wie wie was. Camaille schraapte haar keel en vervolgde: ‘We dachten niet... We hadden niet verwacht dat u... zo gauw... weer zou terugkeren.’

‘Ja,’ zei Rhand zachtjes. ‘Ik betwijfel het of iemand dacht dat ik... zo gauw terug zou komen. Niemand van jullie heeft enige reden bang voor me te zijn. In het geheel niet. Als je iets gelooft, geloof dan dit.’

Tot Perijns verbazing keek hij Selande bij die woorden recht aan. Haar hoofd schoot omhoog en ze staarde terug. De geur van vrees verflauwde, niet geheel, maar het was nog maar een vleugje. Hoe wist Rhand dat die bestond? ‘Waar is Colavaere?’ vroeg Rhand. Camaille wilde het zeggen, maar Selande gaf antwoord. ‘In de Grote Zaal van de Zon.’ Haar stem klonk met ieder woord flinker en de angstgeur verzwakte. Vreemd dat haar stem even iets van jaloersheid liet horen bij een blik op Min. Soms was zijn betere reuk eerder verwarrend dan verhelderend. ‘Voor de oproep van de derde zonsopgang,’ vervolgde ze. ‘We zijn niet belangrijk genoeg om erbij te zijn. Bovendien neem ik aan dat wij van de krijgsgenootschappen haar verontrusten.’

‘De derde,’ mompelde Dobraine. ‘Reeds de negende zonsondergang na haar kroning. Ze heeft geen tijd verspild. Ze zijn nu tenminste allemaal bij elkaar. Niemand van stand of zogenaamde stand wil dit missen, niet uit Cairhien, noch uit Tyr.’ Selande bleef geknield, maar keek op. Ze speelde het klaar de indruk te wekken Rhand recht in de ogen te kijken. ‘We zijn gereed voor de dans der klingen, mijn heer Draak.’ Sulin kromp ineen en schudde haar hoofd. Een andere Speervrouw kreunde hoorbaar. Verschillende Aiel leken bereid in deze voorzaal geweld te gebruiken. De Aiel wisten niet wat ze met deze jonge natlanders aan moesten. In hun ogen was het probleem dat ze op hun manier Aiels probeerden te zijn, en volgens henzelf ji’e’toh volgden. Deze zeven waren niet de enigen. Er waren honderden van deze dwazen overal in de stad, die zich net als de Aiel in krijgsgenootschappen hadden verdeeld. De helft van de Aiel die Perijn erover had gehoord, wilde helpen; de andere helft wilde hen wurgen.

Het kon hem niet schelen, al mengden ze ji’e’toh met gehakt. ‘Waar is mijn vrouw?’ wilde hij weten. ‘Waar is Faile?’ De jonge dwazen keken elkaar behoedzaam aan. Behoedzaam?

‘Ze is in de Grote Zaal van de Zon,’ zei Selande traag. ‘Ze... ze behoort tot het gevolg van de koningin, Colavaere.’

‘Stop je ogen terug in je hoofd, Perijn,’ fluisterde Min. ‘Ze moet er een goede reden voor hebben. Vast en zeker.’

Schouderophalend probeerde Perijn zich te beheersen. Een vrouw in het gezelschap van Colavaere? Welke reden ze daarvoor ook mocht hebben, die zou vast wel goed zijn. Daar was hij heel zeker van. Maar welke reden dan?

Selande en de anderen keken elkaar weer zeer op hun hoede aan. Een van de mannen, een jonge kerel met een scherpe neus, fluisterde woest en zacht: ‘We hebben gezworen het niemand te zeggen. Niemand! Een watereed.’

Voor Perijn kon eisen het hele verhaal te horen, sprak Rhand: ‘Selande, ga ons voor naar de Grote Zaal. Klingen zijn niet aan de orde. Ik ben hier om recht te doen aan hen die dat verdienen.’ Iets in zijn stem deed Perijns nekharen recht overeind staan. Zo hard en grimmig. Als de kop van een smidsmoker. Faile móést een goede reden hebben. Dat zou ze, vast en zeker.

5

Een kapotte kroon

De brede, hoge gangen deden toch smal, laag en schemerig aan, ondanks de hoge vergulde staande lampen met spiegels aan iedere arm die brandden waar het daglicht niet kon doordringen. Er hingen weinig wandkleden aan de muren, jachttaferelen of veldslagen waarin alles netter was gerangschikt dan de natuur ooit zou doen. Enkele nissen bevatten schalen, vazen en zo nu en dan een beeldje, in goud, zilver of albast, maar zelfs de beelden leken te benadrukken dat ze van steen of metaal waren, alsof de scheppers geprobeerd hadden elke welving te weren.

De stilte van de stad was hier nog sterker. Het geluid van hun laarzen op de tegels, weergalmde luid, een holle, somber dreigende krijgsmanspas – Perijn dacht niet dat het alleen in zijn oren zo klonk. Die van Loial trilden bij elke stap en hij tuurde zijgangen in alsof hij zich afvroeg wat daaruit kon komen springen. Min zag er stijf en gespannen uit en ze zette haar voeten behoedzaam neer. Ze grijnsde treurig wanneer ze naar Rhand keek en leek moeite te doen niet al te dicht bij hem te lopen – wat haar niet erg blij maakte. De jonge Cairhienin schreden aanvankelijk als pauwen voor hen uit, maar die hoogmoed zakte ineen door het klikken en klakken van hun laarzen. Zelfs de Speervrouwen voelden het; Sulin was de enige wier hand niet regelmatig naar de op haar borst hangende sluier gleed.

Er waren natuurlijk overal dienaren. Bleke mannen en vrouwen met smalle gezichten die de Rijzende Zon links op de borst droegen. Hun donkere jassen hadden gestreepte mouwen in de kleuren van Colavaere. Bij sommigen viel de mond wijd open wanneer ze Rhand herkenden. Een handvol viel met gebogen hoofd op de knieën. De meesten stopten even voor een buiging of een knix, maar gingen dan weer door met hun werk. Het was net als op het voorplein. Toon de juiste eerbied voor je meerderen, wie dat ook zijn. Wees gehoorzaam en negeer alles wat ze doen, zodat je niet in hun zaken verwikkeld raakt. Het was een denkwijze die Perijn deed knarsetanden. Niemand hoorde op zo’n manier te leven.

Twee mannen in het livrei van Colavaere, staande voor de vergulde deuren van de Grote Zaal van de Zon, keken verstoord op bij het naderen van de Speervrouwen en de jonge Cairhienin. Oudere mensen hadden een afkeer van de jongelui die probeerden de Aiel zoveel mogelijk na te bootsen. Meerdere edelen hadden getracht er een eind aan te maken en hun dochter of zoon bevolen het op te geven. Ze hadden wapenknechten en bedienden opgedragen om zonen en dochters met soortgelijke denkbeelden er als zwervers of straatvechters uit te gooien. Het zou Perijn niet hebben verbaasd als deze deurwachten de staf zouden kruisen om Selande en haar groepje, of ze nu van adel waren of niet, tegen te houden voor ze de openstaande deuren passeerden. Wellicht tevens de Speervrouwen. Nog steeds durfden maar weinig Cairhienin de Aiel binnen gehoorsafstand wilders te noemen, maar de meesten dachten het. De twee vermanden zich, haalden diep adem en zagen Rhand boven de vrouwen uitsteken. Hun ogen rolden bijna uit hun kassen. Ze keken elkaar van opzij aan en lieten zich vervolgens snel op de knieën zakken. De een staarde strak naar de vloer; de ander hield zijn ogen stijf dichtgeknepen en Perijn hoorde hem binnensmonds het Licht aanroepen.

‘Ik mag me dus geliefd noemen,’ zei Rhand zachtjes. Hij klonk nauwelijks zichzelf. Min raakte zijn arm aan met een van pijn vertrokken gezicht. Rhand gaf een klopje op haar hand zonder haar aan te kijken en om de een of andere reden leek haar dat nog meer pijn te doen. De Grote Zaal van de Zon was enorm, met een schuin spitsgewelf dat in het midden zo’n vijftig pas hoog was. Hij werd verlicht door grote gouden lampen aan vergulde kettingen die zwaar genoeg waren voor vestingpoorten. Een geweldige mensenmassa verdrong zich rond de dikke vierkante zuilen van blauwzwart geaderd marmer die in twee rijen aan weerszijden van het middenpad oprezen. De mensen achterin zagen de nieuwkomers het eerst. Gekleed in lange of korte mantels, sommigen in felle kleuren of met borduurwerk, anderen in versleten reiskleren, keken ze gespannen en nieuwsgierig op. De paar vrouwen achterin droegen rijkleding en hadden even harde gezichten en onbeschaamde ogen als de mannen.

Jagers naar de Hoorn, dacht Perijn. Dobraine had verteld dat iedere heer of vrouwe van een Huis er zou zijn en de meeste Jagers waren van hoge komaf of beweerden dat te zijn. Of ze Rhand nu wel of niet herkenden, ze voelden dat er iets was en tastten naar de zwaarden en dolken die ze deze avond niet droegen. De meeste Jagers zochten toch eerder het avontuur en een plaatsje in de verhalen dan de Hoorn van Valere. Zelfs als ze de Herrezen Draak niet kenden, herkenden ze wel dreigend gevaar.

De anderen in de Grote Zaal waren minder afgestemd op gevaar, of meer ingesteld op sluwe plannetjes dan op openlijke dreiging. Perijn volgde Rhand op de hielen en had al het derde deel van het lange middenpad afgelegd, voor er een windvlaag hoorbaar werd doordat mensen zuchtten of naar adem snakten. Hij zag bleke Cairhiense heren met kleurrijke stroken op de borst van hun donkere zijden jassen, sommigen met hoog opgeschoren en bepoederde voorhoofden; Cairhiense vrouwes in hoog gesloten gewaden met kleurige stroken en kanten polskragen tot over hun handen, en met ingewikkelde torenhoge kapsels die vaak een volle voet aan hun lengte toevoegden. Tyreense Hoogheren en Heren van het Land met geoliede spitse baardjes, met fluwelen hoeden op en in rode, blauwe en veelkleurige mantels, met satijnen splitten in de ruim vallende pofmouwen. Tyreense vrouwes droegen opvallende gewaden met rijke kanten polskragen en strakke hoofdkapjes, boordevol parels, maanstenen, vuurdruppels en robijnen. Ze kenden Perijn, en Dobraine en zelfs Havien en Min, maar het belangrijkste was dat ze Rhand kenden. Gelijk opgaand met hun groep rimpelde een golf van herkenning door de hele zaal. Ogen werden groter, monden vielen open en velen verstarden zozeer dat Perijn bijna dacht dat de Asha’man hen net als de schildwachten buiten hadden vastgebonden. De zaal was een zee van zoete geurtjes en luchtjes met een onderstroom van zoutig zweet. En door dit alles heen drong vrees naar boven, een geur die in zijn neus trilde.

Zijn volle aandacht ging echter uit naar het andere eind van de zaal. Naar de diepblauwe marmeren verhoging waar de Zonnetroon stond, stralend van het verguldsel als de echte zon, met golvende zonnestralen hoog op de zetelrug. Colavaere kwam langzaam overeind en tuurde over Rhands hoofd heen het middenpad af. Haar vrijwel zwarte gewaad vertoonde geen enkele kleurstrook, maar haar kroon, de Rijzende Zon in goud en met gele diamanten, vormde een fraai geheel met haar hoge krulkapsel. Zeven jonge vrouwen stonden naast de Zonnetroon. Het donkere keurslijf dat zij droegen, toonde recht omlaag lopende banen geel, rood en zilver; de kleuren van Colavaere. Blijkbaar waren er voor de koningin van Cairhien en haar gevolg andere kledingvoorschriften.

Een flits van beweging achter de troon wees op een zich schuilhoudende achtste vrouw, maar Perijn gaf niets om Colavaere of iemand anders, alleen om de vrouw die vlak naast haar aan haar rechterhand stond: Faile. Haar licht schuinstaande ogen richtten zich als donkere maanpoelen op hem, maar haar koele, plechtige gelaat vertrok geen spier. Het verstrakte eigenlijk nog meer. Zijn neus spande zich in om haar geur op te snuiven, maar de lucht hier was te zwaar, afgezien nog van de vrees. Ze had een reden om op die verhoging te staan, een goede reden. Natuurlijk.

Rhand trok aan Sulins mouw. ‘Wacht hier,’ zei hij. Nors, het litteken op haar getaande gezicht even wit als haar haren, keek ze hem onderzoekend recht in de ogen en knikte toen met duidelijke tegenzin. Niettemin gebaarde haar vrije hand en overal in de ruimte snakte men naar adem toen de Speervrouwen zich sluierden. Het was haast lachwekkend. De acht man in het zwart die alles tegelijk in de gaten probeerden te houden, konden iedereen in de zaal doden voor de eerste Speervrouw een speer kon gooien, maar niemand wist wie of wat ze waren. Niemand lette echt op het handjevol mannen dat het zwaard nog in de schede hield. Alleen op de Speervrouwen. En op Rhand. Merkten ze niet op dat niemand van die acht erger zweette dan Rhand? Perijn had het gevoel of hij in zijn zweet kon baden.

Rhand stapte langs de Speervrouwen, met Min nog vlak naast hem. Hij hield stil toen eerst Perijn en vervolgens Dobraine en Havien zich bij hem voegden. En Aram natuurlijk, als Perijns schaduw. Rhand nam ieder van hen stuk voor stuk op en knikte langzaam. Hij keek het langst naar Perijn en bij zijn vriend kwam het knikje ook veel later. De grijze Cairhiener en de jonge Mayener trokken een gezicht als de dood zelf. Perijn wist niet hoe hijzelf keek, maar hij klemde zijn kaken stevig op elkaar. Niemand zou Faile kwaad doen, en het deed er niet toe wat ze had gedaan of waarom. Hij zou alles doen om ze tegen te houden.

Hun laarzen stampten luid in de stilte toen ze over de enorme gouden mozaïekvloer met de Rijzende Zon in de blauw betegelde vloer de troon naderden. Colavaeres handen grepen in haar rok, ze bevochtigde haar lippen en haar ogen schoten heen en weer tussen Rhand en de deuren achter hem.

‘Zoek je de Aes Sedai?’ Rhands stem galmde luid. Hij glimlachte onplezierig, ‘Ik heb ze naar het Aielkamp gestuurd. Als de Aiel hun geen manieren kunnen bijbrengen, kan niemand het.’ Er steeg een geschrokken gemompel op dat langzaam verstilde. Boven alle geuren in de zaal uit rook Perijn nu nog sterker de vrees.

Colavaere schrok op. ‘Waarom zou ik...’ Ze haalde diep adem en verzamelde al haar waardigheid. Ze was knap voor een vrouw van middelbare leeftijd en had nog geen spoortje grijs in de zwarte haren. Haar koninklijke houding had niets met de kroon te maken. Ze was geboren om te bevelen; geboren om te heersen, vond zijzelf. Haar ogen, wegend en schattend, verrieden een hard en helder verstand. ‘Mijn heer Draak,’ zei ze, een knix makend, zo diep dat het bijna spottend leek. ‘Ik ben verheugd over uw terugkomst. Cairhien is verheugd over uw terugkomst.’ Zoals zij het zei, leek het een herhaling.

Langzaam besteeg Rhand de trappen van de verhoging. Min wilde al half en half volgen, maar sloeg toen haar armen over elkaar. Perijn volgde wel, om dichter bij Faile te zijn, maar slechts gedeeltelijk. Haar blik bracht hem tot staan. Een blik die bijna even hard en schattend was als die van Colavaere. Zowel voor hem als voor Rhand. Perijn had graag haar reuk opgevangen. Niet om iets te ontdekken, enkel om haar geur zelf. De zee van geuren en angsten was hem echter te veel. Waarom zei ze niets? Waarom kwam ze niet naar hem toe? Of lachte ze hem niet toe? Al glimlachte ze maar.

Colavaere verstijfde een splintertje, maar niet meer. Haar hoofd reikte niet verder dan Rhands borst, al was ze met haar torenhoge kapsel bijna even lang als hij. Zijn ogen gleden van haar gezicht langs haar gevolg dat aan beide kanten van de troon stond. Misschien keek hij wat langer naar Faile. Perijn wist het niet zeker.

Rhand liet zijn hand op de dikke armleuning van de Zonnetroon rusten. ‘Je weet dat ik deze voor Elayne Trakand heb voorbehouden.’ Er klonk geen greintje gevoel in zijn stem door.

‘Mijn heer Draak,’ antwoordde Colavaere gladjes, ‘Cairhien is te lang zonder vorst geweest. Een vorst uit Cairhien. U hebt gezegd dat u zelf geen belangstelling voor de Zonnetroon hebt. Elayne Trakand zou enige aanspraken kunnen hebben’ – een snel gebaartje kleineerde ze – ‘als ze nog in leven was. Volgens de geruchten is ze dood, net als haar moeder.’ Dat was een gevaarlijke opmerking. Heel wat geruchten zeiden dat Rhand zowel moeder als dochter had gedood. De vrouw was niet laf.

‘Elayne leeft.’ De woorden klonken nog steeds zo vlak als geschaafd hout, maar Rhands ogen gloeiden. Perijn kon zijn geur evenmin opvangen als die van Faile, maar hij had zijn neus niet nodig om te weten dat Rhand zijn woede bedwong. ‘Zij zal de kronen van Andor en Cairhien dragen.’

‘Mijn heer Draak, wat gedaan is, kan niet ongedaan worden gemaakt. Als er iets is wat u aanstoot heeft gegeven...’

Ondanks al haar waardigheid, al haar moed, kostte het Colavaere zichtbaar inspanning niet in elkaar te krimpen toen Rhand zijn hand hief en de Zonnekroon greep. Een klank van knappend metaal en de kroon boog terug. Haar torenhoge krullenkapsel raakte amper in de war toen hij de kroon wegtrok en die weer een rechte band werd. Enkele fonkelende gele edelstenen sprongen uit de zetting. Rhand hield de gouden band vast en langzaam kromde die zich weer tot de uiteinden elkaar raakten en...

Wellicht konden de Asha’man zien en begrijpen wat er aan de hand was, maar voor Perijn leek het of de kroon eerst was gebroken en meteen erna weer heel was. In de zaal maakte niemand een geluid, en werd er zelfs niet met voeten geschuifeld. Perijn vermoedde dat zij ook bang waren. In zijn neus overheerste de doodsangst nu elke andere geur. De geur trilde niet meer, maar klopte wild.

‘Alles wat gedaan kan worden,’ merkte Rhand op, ‘kan ongedaan worden gemaakt.’

Colavaeres gezicht verloor alle kleur. Enkele losgeschoten krullen gaven haar een ontdaan en verloren aanzien. Slikkend deed ze tweemaal haar mond open voor ze iets kon zeggen. ‘Mijn heer Draak...’ De fluistering was een zucht, maar al pratend werd haar stem weer krachtiger, al klonk er iets wanhopigs in door. Ze leek te vergeten dat er zoveel anderen aanwezig waren, ik heb de wetten gehandhaafd die u hebt uitgevaardigd, uw beleid en bestuur voortgezet. Zelfs de wetten die geheel tegen de gebruiken en aloude wetten van Cairhien ingaan.’ Waarschijnlijk doelde ze op de wet dat een heer of vrouwe vrijuit ging na het doden van een boer of ambachtsman. ‘Mijn heer Draak, u alleen kunt de Zonnetroon vergeven. Ik... ik weet het. Ik... ik deed er verkeerd aan deze zonder uw toestemming te bestijgen. Maar ik had het recht, door mijn geboorte, door mijn afkomst. Als ik dat recht uit uw hand dien te verkrijgen, schenk me dan uw toestemming. Ik heb er recht op.’ Rhand keek haar slechts even aan en zei niets. Hij leek te luisteren, maar niet naar haar.

Perijn schraapte zijn keel. Waarom rekte Rhand dit zo? Het was voorbij, bijna tenminste. Laat wat er nog gedaan moest worden, gebeuren. Dan kon hij Faile meenemen naar een stille plek om rustig met haar te praten. ‘Had jij dan het recht heer Maringil en Hoogheer Meilan te vermoorden?’ wilde Perijn weten. Hij betwijfelde in het geheel niet dat ze dat had laten doen. Het waren de sterkste mededingers naar de troon geweest. Dat dacht zij en dat hadden de andere twee waarschijnlijk ook gevonden. Waarom hield Rhand zijn mond? Hij wist dit alles. ‘Waar is Berelain?’

Nog voor hij de naam had uitgesproken, wilde hij hem inslikken. Faile keek hem slechts even aan, haar gezicht een beheerst masker, maar haar blik kon water in brand steken. Een jaloerse vrouw is een horzelnest in je bed, zei het spreekwoord. Hoe je je ook wendde of keerde, gestoken werd je altijd.

‘Hoe durf je me van zo’n lage misdaad te beschuldigen!’ riep Colavaere uitdagend. ‘Er is geen bewijs. Er kan geen bewijs zijn! Want ik ben onschuldig.’ Opeens leek ze te beseffen waar ze stond, voor de vrouwes en heren die schouder aan schouder tussen de pilaren luisterden en toekeken. Er kon veel van haar gezegd worden, maar moed had ze wel. Ze ging rechtop staan en deed haar best Rhand recht aan te kijken zonder haar hoofd al te veel in haar nek te leggen. ‘Mijn heer Draak, negen dagen geleden, bij zonsopgang, werd ik tot koningin van Cairhien gekroond volgens de gebruiken en wetten van Cairhien. Ik kom mijn eed van trouw aan u na, maar ik bén koningin van Cairhien.’ Rhand staarde haar slechts zwijgend aan. En verontrust, volgens Perijn. ‘Mijn heer Draak, ik ben koningin, tenzij u alle wetten van dit land vernietigt.’ Nog steeds stilzwijgen van Rhand, en een strakke blik. Waarom maakt bij er geen eind aan, dacht Perijn.

‘Die aanklachten tegen mij zijn vals. Ze zijn gek!’ Slechts zwijgend gestaar als antwoord. Colavaere keek ongerust naar links en rechts. ‘Annoura, geef me raad. Kom, Annoura! Geef me raad!’

Perijn meende dat ze het tegen een van de vrouwen naast Faile had, maar de vrouw die vanachter de troon naar voren stapte, droeg niet het gewaad met de banen van Colavaeres gevolg. Een breed gezicht met een wijde mond en een haviksneus nam Rhand op vanonder tientallen lange, dunne zwarte vlechtjes. Een leeftijdloos gezicht. Tot Perijns verbazing maakte Havien een kelig geluid en begon te grijnzen. Zijn eigen nekharen stonden recht overeind.

‘Dat kan ik niet, Colavaere,’ zei de Aes Sedai met een Taraboonse tongval, haar stola met grijze franje schikkend, ‘Ik vrees dat ik je heb toegestaan onze betrekkingen verkeerd uit te leggen.’ Ze haalde diep adem en voegde eraan toe: ‘Dit... dit is niet nodig, meester Altor.’ Haar gezicht werd even wat onzeker. ‘Of mijn heer Draak, als u daar de voorkeur aan geeft. Ik verzeker u dat ik geen slechte bedoelingen jegens u heb. In dat geval zou ik hebben toegeslagen voor u had geweten dat ik mij in deze zaal bevond.’

‘Dan had dat je dood kunnen zijn.’ Rhands stem klonk als ijskoud staal; zijn gezicht leek er zacht bij. ‘Ik ben niet degene die je heeft afgeschermd, Aes Sedai. Wie ben je? Waarom ben je hier? Geef antwoord! Ik heb weinig geduld met... jouw soort. Of wil je ook naar het Aielkamp worden gesleurd? Ik wil wedden dat de Wijzen kunnen maken dat je alles vertelt.’

Deze Annoura was niet traag van begrip. Haar ogen schoten naar Aram en vervolgens naar het middenpad, waar de Asha’man stonden. En ze wist het. Dat moesten degenen zijn die hij bedoelde, in hun zwarte jassen, met hun grimmige gezichten, ongehinderd door de hitte, zoals zij en Rhand, niet glinsterend van het zweet zoals andere mensen. De jonge Jahar hield haar als een havik in het oog. Loial stond vreemd genoeg in hun midden. Met zijn bijl tegen zijn schouder geleund, paste hij er duidelijk niet bij. Een grote hand slaagde erin een inktfles en een open boek onhandig tegen zijn borst te drukken, terwijl de andere hand een pen die dikker was dan Perijns duim snel over het papier deed schieten. Hij maakte aantekeningen! Hier!

De edelen hoorden Rhand even goed als Annoura. Ze hadden ongerust naar de gesluierde Speervrouwen gekeken, maar nu deinsden ze terug van de Asha’man en persten zich als vissen in een ton tegen elkaar. Hier en daar viel iemand flauw, maar de dichte massa hield ze overeind.

Annoura schikte huiverend haar stola en herwon de trotse kalmte van een Aes Sedai. ‘Ik ben Annoura Larisen, mijn heer Draak. Van de Grijze Ajah.’ Aan niets viel te merken dat ze was afgeschermd en in de nabijheid van geleiders verkeerde. Haar antwoord aan Rhand klonk als een gunst. ‘Ik ben de raadgeefster van Berelain, de Eerste van Mayene.’ Daarom had Havien als een idioot staan grijnzen: hij had de vrouw herkend. Perijn zag weinig reden om te grijnzen. ‘Dit is geheimgehouden, ziet u,’ vervolgde ze, ‘vanwege Tyrs houding ten opzichte van Mayene en van de Aes Sedai, maar het ziet ernaar uit dat voor mij de tijd van geheimen voorbij is, nietwaar?’ Annoura wendde zich tot Colavaere en haar mond verstrakte. ‘Ik liet je in de waan die je koesterde, maar een Aes Sedai wordt geen raadsvrouwe als iemand zegt dat ze dat is. Al helemaal niet wanneer ze al iemand anders raad geeft.’

‘Als Berelain je verhaal bevestigt,’ zei Rhand, ‘zal ik je onder haar hoede plaatsen en ben je haar verantwoordelijkheid.’ Kijkend naar de kroon leek hij voor het eerst te beseffen dat hij dit uitbundige gouden sieraad vol juwelen nog steeds vasthield. Heel zacht plaatste hij hem op de zijden zitting van de Zonnetroon. ‘Ik denk niet dat iedere Aes Sedai mijn vijand is, niet geheel en al, maar ik sta geen intriges toe en ik weiger me te laten bespelen. Niet meer. Het is jouw keuze, Annoura, maar als je de verkeerde maakt, ga je naar de Wijzen, als je lang genoeg in leven blijft. Ik zal de Asha’man niet hinderen; een fout komt je duur te staan.’

‘De Asha’man,’ zei Annoura kalm. ‘Ik begrijp het volkomen.’ Maar ze liet haar tong langs haar lippen glijden.

‘Mijn heer Draak! Colavaere heeft samengezworen om haar eed van trouw te breken.’ Perijn had zo naar Failes stem verlangd dat hij opveerde toen ze dit zei en uit de rij van het gevolg stapte. Zorgvuldig haar woorden kiezend hing ze als een biddende valk over de zogenaamde koningin heen. Licht, wat was ze knap! ‘Colavaere heeft gezworen u in alles te gehoorzamen en uw wetten te handhaven, maar ze heeft plannen beraamd om Cairhien van de Aiel te bevrijden door hen naar het zuiden te sturen en om alles weer terug te draaien naar de toestand van voor uw komst. Ze heeft ook gezegd dat als u ooit terugkeerde, u het niet zou aandurven haar besluiten te herroepen. De vrouw die ze dit heeft verteld, Maire, was lid van haar gevolg. Maire verdween spoorloos na mij dit te hebben verteld. Ik heb geen bewijs, maar ik neem aan dat ze dood is. Ik geloof dat Colavaere het betreurde dat ze haar plannen al te spoedig had prijsgegeven.’

Dobraine schreed de trap van de verhoging op, zijn helm onder de arm. Zijn gezicht had van koud ijzer kunnen zijn. ‘Colavaere Saighan,’ verkondigde hij vormelijk, hoorbaar tot in elke hoek van de Grote Zaal, ‘bij mijn onsterfelijke ziel onder het Licht, ik, Dobraine, Hoogzetel van Huis Taborwin, klaag jou, Colavaere Saighan, aan wegens verraad waarop de doodstraf staat.’

Rhands hoofd wendde zich met gesloten ogen naar het tweetal. Zijn mond bewoog een beetje. Perijn wist dat alleen hij Rhands woorden kon opvangen. ‘Nee. Ik kan het niet. Ik doe het niet.’ Nu begreep Perijn het oponthoud. Rhand zocht een uitweg. Perijn had er graag een willen vinden.

Colavaere hoorde het zeker niet, maar zij zocht eveneens een uitweg. Ze keek wild de zaal rond, van de Zonnetroon naar de andere leden van haar gevolg en naar de heren en vrouwes, alsof die naar voren zouden komen om haar te verdedigen. Hun voeten leken als in mortel versteend. Ze zag een zaal vol voorzichtige, uitdrukkingsloze en bezwete gezichten, vol ogen die haar ontweken. Sommige ogen gleden opzij naar de Asha’man, maar niet al te openlijk. Het reeds aanzienlijke gat tussen de adel en de Asha’man werd merkbaar groter.

‘Leugens,’ siste ze, met haar handen in haar rok grijpend. ‘Allemaal leugens! Jij gluiperige kleine...’ Ze deed een stap naar Faile. Rhand stak zijn arm tussen hen hoewel Colavaere dat niet leek te zien en Faile keek alsof ze dat niet nodig had. Iedereen die haar aanviel, stond een verrassing te wachten.

‘Faile liegt niet,’ gromde Perijn. Nou ja, niet over dit soort dingen.

Wederom herstelde Colavaere zich. Ze mocht dan klein zijn, ze gebruikte elke duim van haar lengte. Perijn bewonderde haar bijna. Als hij niet dacht aan Meilan, Maringil en die Maire, en aan het Licht mocht weten hoeveel anderen, ‘Ik eis gerechtigheid, mijn heer Draak.’ Haar stem klonk statig en kalm. Koninklijk. ‘Er is geen enkel bewijs voor zulke smerigheid. Hier wordt zomaar gesteld dat iemand die niet meer in Cairhien is, zegt dat ik woorden heb gebruikt die ik nooit heb uitgesproken! Ik eis gerechtigheid van de Draak. Op grond van uw eigen wetten dient er bewijs te zijn.’

‘Hoe weet je dat ze niet meer in Cairhien is?’ vroeg Dobraine uitdagend. ‘Waar is ze?’

‘Ik neem aan dat ze weg is.’ Ze richtte haar antwoord tot Rhand. ‘Maire heeft mijn dienst verlaten en ik heb haar vervangen door Reale. Die vrouw daar.’ Ze wees naar de derde vrouw in haar gevolg, links van de troon, ik heb geen idee van haar verblijfplaats. Breng haar maar voor me, wanneer ze in de stad is, en laat haar die belachelijke aantijgingen maar eens herhalen als ik erbij ben. Ik slinger haar de leugens midden in het gezicht terug.’ Faile keek haar moordlustig aan. Perijn hoopte dat ze geen verborgen dolk zou trekken. Ze had de gewoonte dat te doen wanneer ze kwaad genoeg was.

Annoura schraapte haar keel. Ze had Rhand naar Perijns zin veel te aandachtig staan opnemen. Ze deed hem opeens aan Verin denken, met haar blik van een vogel die een worm ziet. ‘Mag ik iets opmerken, meester... eh... mijn heer Draak?’ Hij knikte kortaf en haar stola schikkend vervolgde ze: ‘Van de jonge Maire weet ik niets. Alleen dat ze op een morgen nog hier was en ’s avonds nergens meer gevonden kon worden, terwijl niemand wist waar ze heen was. Maar heer Maringil en Hoogheer Meilan; dat is een andere zaak. De Eerste van Mayene heeft twee allervoortreffelijkste dievenvangers meegenomen, mannen die ervaren zijn in het oplossen van misdaden. Zij hebben me twee mannen voorgeleid die Hoogheer Meilan op straat hebben overvallen, hoewel beiden volhouden dat ze slechts zijn armen vasthielden terwijl anderen toestaken. Ze hebben me tevens de dienstmeid voorgeleid die vergif in de kruidenwijn deed die heer Maringil graag dronk voor hij ging slapen. Ook zij zegt dat ze niet echt schuldig is. Haar behoeftige moeder en zijzelf zouden zijn gedood, indien ze heer Maringil niet vergiftigde. Dat zegt ze althans en in haar geval denk ik dat ze de waarheid spreekt. Haar berouw bij de bekentenis was niet gespeeld, volgens mij. Zowel de mannen als de vrouw zijn het over één ding eens: de bevelen voor hun daden kwamen uit de mond van vrouwe Colavaere zelf.’

Woord na woord lekte het verzet uit Colavaere weg. Ze stond nog rechtop, maar dat leek een wonder. Ze zag er even slap uit als een vochtige doek. ‘Ze hebben het beloofd,’ mummelde ze tegen Rhand. ‘Ze beloofden dat je nooit meer zou terugkeren.’ Te laat sloeg ze haar handen voor haar mond. Haar ogen puilden uit en Perijn wenste dat hij het geluid dat uit haar keel kwam niet had gehoord. Niemand zou zulke geluiden moeten maken.

‘Verraad en moord.’ Dobraine klonk voldaan. Het verstikte gekrijs leek hem niet te deren. ‘De straf is hetzelfde, mijn heer Draak. De dood. Volgens uw nieuwe wet echter staat op moord de galg.’ Om de een of andere reden keek Rhand naar Min. Ze beantwoordde zijn blik met diepe droefheid. Niet vanwege Colavaere. Vanwege Rhand. Perijn vroeg zich af of Min een beeld had gezien.

‘Ik... ik eis de bijl,’ wist Colavaere nog verstikt te zeggen. Haar gezicht was volkomen slap. Ze was ter plekke oud geworden en haar ogen weerspiegelden een naakte doodsangst. Er was haar niets gelaten, maar ze vocht voor de laatste kruimeltjes. ‘Het is... het is mijn recht. Ik wil niet... ik laat me niet als een gewone burger ophangen.’

Rhand leek in tweestrijd te verkeren, hij schudde op die verontrustende manier zijn hoofd. Toen hij eindelijk iets zei, waren zijn woorden kil als ijs en hard als staal. ‘Colavaere Saighan, ik ontneem je je titels.’ Hij dreef zijn woorden als nagels in winterhard hout. ‘Ik ontneem je je grond, je landerijen en je bezittingen. Ik ontneem je alles, behalve de kleren die je nu draagt. Bezit je een... bezat je een boerderij? Een kleine boerderij?’

Elke zin was een dolksteek voor de vrouw. Ze zwaaide als dronken heen en weer, geluidloos het woord ‘boerderij’ vormend, alsof ze het nooit eerder had gehoord. Annoura, Faile en iedereen staarden Rhand aan, verbijsterd, nieuwsgierig, of allebei. Perijn niet het minst. Een boerderij? Was het eerder doodstil geweest in de Grote Zaal, nu leek het of er niet eens meer iemand ademhaalde.

‘Dobraine, had ze een boerderij?’

‘Ze bezit, bezat... vele boerderijen, mijn heer Draak,’ antwoordde de Cairhiener langzaam. Hij begreep er zichtbaar even weinig van als Perijn. ‘De meeste waren heel uitgestrekt. Maar de landerijen bij de Rug van de Wereld waren altijd verdeeld in lappen van minder dan vijftig heeg. Alle pachters hebben ze tijdens de Aiel-oorlog verlaten.’

Rhand knikte. ‘Tijd om daar verandering in te brengen. Dat land daar heeft al te lang braak gelegen. Ik wil dat er weer mensen naartoe trekken om het te bewerken. Dobraine, zoek uit wat Colavaeres kleinste boerderij bij de Drakenmuur was. Colavaere, ik verban je naar die boerderij. Dobraine zal ervoor zorgen dat je wordt voorzien van alles wat voor het werk op een boerderij nodig is en van iemand die jou bijbrengt hoe je de grond moet bewerken. En met enkele bewakers zodat je de rest van je leven nooit verder kunt gaan dan één dag lopen. Maak het in orde, Dobraine. Over een week wil ik haar weg hebben.’ Een verwilderde Dobraine aarzelde voor hij knikte. Perijn ving wat gemompel op uit de verzamelde groep edelen achter zich. Dit was ongehoord. Niemand begreep waarom ze niet hoefde te sterven. En al dat andere! Vroeger waren er ook landerijen onteigend, maar nooit alles, nooit de titel zelf. Heren en vrouwes waren verbannen, zelfs levenslang, maar nooit naar een boerderij!

Colavaeres antwoord volgde meteen. Haar ogen draaiden omhoog en ze sloeg achterover tegen de treden.

Perijn sprong toe om haar op te vangen maar iemand anders was vlugger. Voor hij de eerste stap had gezet, viel ze gewoon niet verder. Ze hing slap midden in de lucht, schuin boven de treden van de verhoging, het hoofd opzij gerold. Traag steeg haar bewusteloze lichaam op, zwaaide rond en werd zachtjes voor de Zonnetroon neergevlijd. Rhand. Perijn nam aan dat een Asha’man haar zonder meer had laten vallen.

Annoura liet een tsssk horen. Ze leek niet verbaasd of verstoord, maar haar duimen wreven zenuwachtig over haar wijsvingers, ik vermoed dat ze liever de bijl had gehad. Ik zal voor haar zorgen als u uw mannen, uw Asha’man...’

‘Ze is niet jouw zorg,’ zei Rhand bot. ‘Ze leeft en... Ze leeft.’ Hij haalde lang en beverig adem. Min stond al naast hem voor hij zijn adem liet ontsnappen. Ze bleef gewoon staan, maar keek alsof ze meer wilde doen. Langzaam werd zijn gezicht fermer. ‘Annoura, breng me naar Berelain. Laat maar los, Jahar. Ze veroorzaakt geen moeilijkheden meer. Niet nu zij alleen is en wij met ons negenen. Ik wil uitzoeken wat er zich hier tijdens mijn afwezigheid heeft afgespeeld, Annoura. En wat Berelain van plan was door jou achter mijn rug om hierheen te halen. Nee, zeg maar niets. Ik hoor het wel van haar. Perijn, ik weet dat je wat tijd wilt met Faile. Ik...’

Rhands blik veegde door de zaal, langs alle heren en vrouwes die stil wachtten. Onder zijn blik durfde niemand een spiertje te bewegen. De geur van vrees onderdrukte nu zwaar bonzend elke andere lucht. Afgezien van de Jagers had iedereen daar dezelfde eed gezworen als Colavaere. Hield louter hun aanwezigheid in deze zaal op dit ogenblik al verraad in? Perijn wist het niet.

‘Deze ontvangst is afgelopen,’ zei Rhand. ‘Ik vergeet elk gezicht dat vertrekt, nu.’

De edelen vooraan, de hoogsten en machtigsten, begaven zich ongehaast naar de deuren, de Speervrouwen en Asha’man in het middenpad vermijdend, terwijl de anderen hun beurt afwachtten. Ieders gedachten moesten om Rhands woorden hebben gedraaid. Wat bedoelde hij precies met ‘nu’? Ferme stappen werden snelle, rokken werden opgelicht. Jagers die dicht bij de deur stonden, begonnen naar buiten te glippen, eerst een enkeling, vervolgens een hele stroom. Dit ziende schoten de lagere edelen uit Cairhien en Tyr achter hen aan, zonder op hun meerderen te wachten. In een oogwenk was de roerige massa bij de deuren en elleboogden mannen en vrouwen zich naar buiten. Niemand keek om naar de vrouw die languit voor de troon lag die ze zo’n korte tijd had bezeten.

6

Oude en nieuwe vrees

Rhand kwam natuurlijk zonder problemen door de woelige menigte. Het kwam wellicht door de aanwezigheid van de Speervrouwen en de Asha’man, of misschien deed Rhand of een van die zwart gejaste kerels iets met de Ene Kracht, maar de massa spleet voor hem in tweeën. Min klemde zich aan zijn arm vast, een heel onderdanige Annoura deed een poging hem aan te spreken en Loial probeerde nog steeds moeizaam zowel zijn bijl vast te houden als in zijn boek te schrijven. Perijn en Faile staarden elkaar aan en misten daardoor de kans zich bij de groep aan te sluiten voor de menigte achter hen weer aaneensloot.

Een hele tijd zei ze niets en hij evenmin, niet dat hij iets wilde zeggen terwijl Aram hen daar als een bedelende hond stond aan te gapen, en Dobraine naast hen fronsend neerkeek op de bewusteloze vrouw waar hij nu de zorg voor droeg. Niemand anders bleef op de verhoging achter. Havien was met Rhand mee om Berelain te zoeken en zodra Rhand was vertrokken, schoten de andere vrouwen van Colavaeres gevolg naar de deuren zonder nog naar Perijn of Faile om te kijken. Of naar Colavaere. Ze keken eigenlijk helemaal niet. Ze tilden slechts hun rok op en gingen ervandoor. Gegrom en gevloek klonken op uit de samengepakte menigte en het waren niet allemaal mannenstemmen. Zelfs nu Rhand weg was, wilden deze mensen het liefst zo snel mogelijk ergens anders zijn. Misschien dachten ze dat Perijn daar bleef om verslag uit te brengen, hoewel als er iemand had omgekeken, die zou hebben gezien dat zijn ogen niet op hen gericht waren.

Hij stapte verder de treden op, nam Faile bij de hand en ademde diep haar geur in. Van zo nabij deden de nog steeds aanwezige geuren van anderen er niet toe. Al het andere kon wachten. Ze haalde ergens een waaier van rode kant vandaan en voor ze die uitsloeg voor wat verkoeling, raakte ze eerst haar wang aan en daarna de zijne. Er bestond een hele waaiertaai in haar geboorteland Saldea. Ze had hem er een beetje van bijgebracht. Hij had graag willen weten wat dat aanraken van de wangen betekende. Het moest iets goeds zijn. Aan de andere kant had haar geur een soort stekelige schaduw die hij maar al te goed kende.

‘Hij had haar naar het beulsblok moeten sturen,’ mopperde Dobraine, ongemakkelijk zijn schouders optrekkend. Aan zijn toon was niet te horen of hij bedoelde dat de wet nu eenmaal zo was of dat het blok barmhartiger zou zijn. Dobraine begreep het niet. Rhand zou nog eerder vleugels hebben gekweekt.

Failes waaier vertraagde tot hij amper bewoog en ze nam Dobraine zijdelings van boven de vuurrode waaier op. ‘Haar dood zou voor iedereen weleens het beste kunnen zijn. Het is de voorgeschreven straf. Wat gaat u doen, heer Dobraine?’ Zijdelings of niet, de blik was heel rechtstreeks en veelbetekenend.

Perijn fronste. Geen woord voor hem, maar wel een vraag aan Dobraine? Er hing een zweem van jaloersheid in haar geur die hem deed zuchten.

De Cairhiener keek haar op zijn beurt effen aan, terwijl hij zijn handschoenen achter zijn zwaardriem stak. ‘Wat mij werd opgedragen. Ik hou me aan mijn eed, vrouwe Faile.’

De waaier klakte sneller dan een gedachte open en dicht. ‘Heeft hij echt Aes Sedai naar de Aiel gestuurd? Als gevangenen?’ Ongeloof kleurde haar woorden.

‘Een aantal, vrouwe Faile.’ Dobraine aarzelde. ‘Sommigen hebben geknield en trouw gezworen. Dat heb ik met eigen ogen gezien. Zij zijn ook naar de Aiel gegaan, maar ik denk niet dat u hen gevangenen kunt noemen.’

‘Ik heb het ook gezien, mijn vrouwe,’ bracht Aram vanaf de treden naar voren. Toen ze hem aankeek, spleet een brede glimlach zijn gezicht in tweeën.

Rode kant beschreef een ritselend boogje. Wat ze met de waaier deed, leek bijna onbewust te gebeuren. ‘Jullie hebben het beiden gezien.’ De opluchting in haar stem en in haar geur was zo sterk dat Perijn haar met grote ogen aankeek.

‘Wat dacht je dan, Faile? Waarom zou Rhand liegen en nog wel, wanneer iedereen het binnen een dag zou horen?’

Ze gaf niet meteen antwoord, maar keek gefronst neer op Colavaere. ‘Is ze al bij? Ik neem niet aan dat het van belang is. Ze weet meer dan ik hier durf te zeggen. Alles wat wij met zoveel moeite verborgen hebben gehouden. Dat heeft ze zich tegen Maire ook laten ontvallen. Ze weet te veel.’

Dobraines duim lichtte weinig zachtzinnig een van Colavaeres oogleden op. ‘Alsof ze door een goedendag is geraakt. Jammer dat ze niet op de treden haar nek heeft gebroken. Maar ze gaat haar ballingschap in en zal leren leven als een boerin.’ Flarden van een kwade geur dreven van Faile af.

Opeens werd Perijn duidelijk wat zijn vrouw tussen de regels had voorgesteld en wat Dobraine even vaag had verworpen. De haren rezen hem te berge. Vanaf het begin had hij geweten dat hij met een heel gevaarlijke vrouw was getrouwd. Maar niet hoe gevaarlijk ze kon zijn. Aram staarde strak naar Colavaere, zijn lippen somber toegeknepen. Die man zou alles voor Faile doen.

‘Ik denk niet dat Rhand het prettig zou vinden als er iets gebeurde waardoor ze niet op die boerderij kan komen,’ zei Perijn streng, terwijl hij Faile en Aram om beurten aankeek. ‘En ik zou het evenmin waarderen.’ Hij voelde zich nogal trots op zichzelf. Dat was even keurig om de hete brij heen draaien als ieder ander had gedaan.

Aram maakte een korte buiging – hij had het begrepen – maar Faile probeerde heel onschuldig over haar zacht trillende waaier te kijken, alsof ze geen idee had waar hij over sprak. Opeens besefte hij dat niet alle angstgeuren van de zich bij de deuren verdringende mensen kwamen. Een dun trillend sliertje kwam van haar. Beheerste vrees, maar het was er wel.

‘Wat is er aan de hand, Faile? Licht, je zou bijna denken dat Coiren en dat stel hadden gewonnen, en niet...’ Haar gezicht veranderde niet maar de vrees werd groter. ‘Heb je daarom aanvankelijk niets gezegd?’ vroeg hij zachtjes. ‘Was je bang dat we als speelpoppen terugkwamen, en dat zij aan de touwtjes trokken?’

Ze keek naar de snel kleiner wordende menigte aan de andere kant van de Grote Zaal. De achtersten waren ver weg en allen maakten heel wat lawaai, niettemin sprak ze zachter. ‘Aes Sedai kunnen dat soort dingen, heb ik gehoord. Niemand weet beter dan ik, mijn echtgenoot, dat zelfs Aes Sedai het heel moeilijk zouden vinden jou te laten dansen als een speelpop, veel moeilijker dan een man die slechts de Herrezen Draak is, maar toen je hier binnenstapte, was ik banger dan tijdens elk ogenblik van je afwezigheid.’ Bij haar eerste woorden druppelde vermaak als kleine belletjes zijn neus in, diepe genegenheid en liefde, haar eigen geur, zuiver en puur en sterk, maar dat alles verdween uiteindelijk en alleen dat zweempje vrees bleef over.

‘Licht, Faile. Het is waar. Elk woord van Rhand. Je hebt Dobraine gehoord, en Aram.’ Ze glimlachte, knikte en was druk bezig met haar waaier. Nog steeds trilde haar vrees in zijn neusgaten. Bloeden as, wat kan haar dan overtuigen? ‘Zou het helpen als hij Verin de sa’sara laat dansen? Dat doet ze, als hij dat zegt.’ Hij had het als grapje bedoeld. Hij wist van de sa’sara niet meer dan dat het een schandalig gewaagde dans was en dat Faile een keertje had toegegeven dat ze hem kende. De laatste tijd had ze het onderwerp vermeden, al ontkende ze het nog net niet. Hij bedoelde het als grap maar ze sloot haar waaier en tikte ermee op haar pols. Die kende hij: Ik zal je voorstel ernstig overwegen.

‘Ik weet niet wat genoeg zou zijn, Perijn.’ Ze rilde licht, is er iets wat een Aes Sedai zou doen of laten als de Witte Toren het haar opdroeg? ‘Ik heb mijn geschiedenislessen geleerd en mij is bijgebracht ook tussen de regels te lezen. Mashera Donavelle baarde zeven kinderen van een man die ze verafschuwde, al staat dat niet zo in de boekjes. Isebaille Tobanyi verried haar geliefde broers aan hun vijanden en de troon van Arad Doman erbij. Terwijl Jestian Rhadil...’ Opnieuw huiverde ze, nu goed zichtbaar.

‘Het is in orde,’ mompelde hij, en hij omarmde haar. Hij had zelf verschillende geschiedenisboeken gelezen, maar was die namen nooit tegengekomen. De dochter van een heer kreeg een andere opvoeding dan de leerling van een smid. ‘Het is echt waar.’ Dobraine keek een andere kant op, net als Aram, al grijnsde die er blij bij.

Aanvankelijk stribbelde ze tegen, maar niet zo hard. Hij was er nooit zeker van wanneer ze een omhelzing in het openbaar afwees en wanneer ze het graag had. Hij wist alleen dat als Faile het echt niet wilde, ze dat kristalhelder duidelijk maakte, met of zonder woorden. Deze keer begroef ze haar gezicht tegen zijn borst en omhelsde hem zelfs nog steviger.

‘Als een Aes Sedai jou ooit wat doet,’ fluisterde ze, ‘vermoord ik haar.’ Hij nam het zonder meer aan. ‘Jij bent van mij, Perijn t’Bashere Aybara. Van mij.’ Ook dat nam hij zonder meer aan. Terwijl haar omhelzing nog woester werd, nam ook de stekelige geur van jaloersheid toe. Hij moest bijna grinniken. Het leek alsof het recht hém overhoop te steken ook alleen haar toekwam. Hij zou echt hebben gegrinnikt als dat sliertje angst niet nog aanwezig was. Dat en wat ze over Maire had verteld. Hij kon zichzelf niet ruiken, maar hij wist waar hij naar rook: vrees. Oude vrees, en nieuwe vrees, voor de volgende keer.

De laatste heren en vrouwes drongen zich de Grote Zaal uit en niemand was onder de voet gelopen. Perijn stuurde Aram weg om Danel te zeggen dat hij in de stad onderdak moest zoeken voor de mannen uit Tweewater, waarbij hij zich afvroeg hoe hij dat moest betalen. Daarna bood hij Faile zijn arm en leidde haar naar buiten, waardoor Dobraine bij Colavaere achterbleef, die eindelijk weer bij leek te komen. Daar wilde hij liever geen getuige van zijn en Faile, die haar hand op zijn pols legde, wilde dat evenmin. Ze liepen gehaast, wilden zo snel mogelijk in hun vertrekken zijn, zij het niet noodzakelijk om dezelfde redenen.

De edelen waren duidelijk verder gevlucht, nadat ze uit de Grote Zaal waren verdwenen. De gangen waren leeg, afgezien van bedienden die hun ogen neersloegen en zwijgend voortmaakten, maar voor ze verder weg waren gegaan, ving Perijn het geluid van voetstappen op en besefte dat ze werden gevolgd. Het leek onwaarschijnlijk dat Colavaere nog openlijke volgelingen had, maar als die er nog waren, zouden ze Rhand misschien willen treffen door een aanval op zijn vriend die hier alleen met zijn vrouw liep.

Perijn draaide zich met de hand aan de bijl om en bleef staan staren in plaats van het wapen te trekken. Het waren Selande en haar vrienden uit de voorzaal, met acht of negen nieuwe gezichten die zich bij hen hadden gevoegd. Ze schrokken toen hij zich omdraaide en wisselden beschaamde blikken uit. Sommigen waren Tyreens, waaronder een vrouw die, één Cairhiense uitgezonderd, langer was dan ieder ander. Ze droeg een mannenjas en een strakke kniebroek, net als Selande en de andere vrouwen, en had een zwaard aan haar zij. Hij had niet gehoord dat deze onzin tot bij de Tyreners was doorgedrongen.

‘Waarom volgen jullie ons?’ wilde hij weten. ‘Als jullie schaapskoppen moeilijkheden willen maken, zweer ik dat ik jullie allemaal tot aan Beltije schop.’ Hij had met deze dwazen al eerder problemen gehad, of met anderen die precies hetzelfde waren. Zij dachten alleen maar aan hun eer, en aan tweegevechten en aan elkaar gai’shain maken. Dat laatste zat de Aiel echt dwars.

‘Luister naar mijn echtgenoot en gehoorzaam,’ bracht Faile scherp naar voren. ‘Hij is geen man om een spelletje mee te spelen.’ Er werd niet meer zo gegaapt en ze schoven buigend achteruit, elkaar overtreffend met zwierige handgebaren. Ze waren er nog steeds mee bezig, toen Faile en hij een hoek omsloegen.

‘Vervloekte lompe sufferds,’ mopperde Perijn, Faile weer zijn pols aanbiedend.

‘Mijn echtgenoot is wijs voor zijn jaren,’ mompelde ze. Ze klonk door en door ernstig, maar haar geur gaf iets heel anders aan. Het lukte Perijn niet te snuiven. Enkelen waren wellicht een jaar of twee ouder dan hij, dat was waar, maar toch kinderen, zo met hun Aielspelletjes. Nu Faile zo’n beste bui had, leek het een goed moment het onderwerp aan te snijden dat ze moesten uitpraten. Waarover hij moest praten. ‘Faile, hoe kwam het dat jij bij het gevolg van Colavaere stond?’

‘De bedienden, Perijn.’ Ze sprak zachtjes en iemand op twee stappen afstand had het niet kunnen horen. Ze wist alles van zijn scherpe gehoor en van de wolven. Zoiets kon een man niet voor zijn vrouw geheimhouden. Haar waaier raakte zijn oor aan en haar woorden drukten behoedzaamheid uit. ‘Er zijn te veel mensen die de bedienden vergeten, maar die luisteren ook. In Cairhien horen ze veel te veel.’

Volgens hem luisterde geen enkele bediende in een livrei. De enkeling die niet in een zijgang wegdook wanneer hij en Faile werden opgemerkt, ging hen bijna hollend voorbij, de ogen strak op de vloer gericht en alleen aan zichzelf denkend. Vele soorten nieuws verspreidden zich heel snel in Cairhien. De gebeurtenissen in de Grote Zaal zouden werkelijk zijn rondgevlogen. Op dit ogenblik was het nieuws al op de straat en waarschijnlijk werd het reeds de stad uitgereden. Ongetwijfeld waren er in Cairhien ogen-en-oren van de Aes Sedai en van de Witmantels, wellicht ook van veel vorsten.

Met gedempte stem sprak ze ondanks haar waarschuwing toch verder. ‘Colavaere wist niet hoe snel ze me erbij moest halen, nadat ze had vernomen wie ik was. De naam van mijn vader maakte evenveel indruk als die van mijn nicht.’ Ze besloot het met een knikje, alsof dat alles beantwoordde.

Het leek afdoende. Bijna. Haar vader was Davram, Hoogzetel van het Huis Bashere, Heer van Bashere, Tair en Sidona, Wachter aan de Verwordingsgrens, Verdediger van het Hartland, Opperste Krijgsheer van koningin Tenobia van Saldea. Failes nicht was Tenobia zelf. Reden genoeg voor Colavaere om op Faile af te springen voor haar gevolg. Maar hij had nu tijd gehad alles te overdenken en hij prees zich dat hij haar manieren beter leerde kennen. Een gehuwd man leerde de manieren van vrouwen kennen, of in elk geval die van één vrouw. Het antwoord dat ze niet had gegeven, bevestigde iets. Faile had geen enkel besef van gevaar voor haarzelf.

Hij kon er hier in de gang natuurlijk niet over praten. Hoe zacht hij ook fluisterde, ze had niet zijn scherpe oren en zou ongetwijfeld volhouden dat elke bediende binnen vijftig pas afstand hem kon horen. Hij bleef geduldig en liep met haar door tot ze in de kamers waren die hun waren toegewezen, wat nu al weer jaren geleden leek. De lampen waren aangestoken en gaven glans aan de gewreven donkere wanden, elk met een paneel waarin concentrische rechthoeken waren uitgesneden. De vierkante stenen haard was leeg en er lagen enkele armzalige takken van de lederbladboom in. Ze waren bijna groen.

Faile liep recht naar een tafeltje met een dienblad waarop twee van dauw parelende gouden kannen stonden. ‘Ze hebben blauwbesthee gebracht, mijn echtgenoot, en vruchtenwijn. De wijn is uit Tharon, denk ik, en wordt beneden in de kelder van het paleis gekoeld. Wat wil je hebben?’

Perijn gespte zijn riem los en gooide die met de bijl op een stoel. Tijdens het lopen had hij heel zorgvuldig bedacht wat hij ging zeggen. Ze kon heel snel geërgerd zijn. ‘Faile, ik heb je meer gemist dan ik kan zeggen en was ontzettend bezorgd over je, maar...’

‘Bezorgd over me?’ snauwde ze, en ze draaide zich pijlsnel naar hem toe. Kaarsrecht keek ze hem met vlammende ogen aan als een valk, waarnaar ze zich vernoemde, en haar waaier maakte een draaiende beweging naar zijn maag. Dat hoorde niet per se bij de waaiertaai; ze maakte soms hetzelfde gebaar met een dolk. ‘Wanneer bijna jouw eerste woorden een vraag vormden naar die... die vróuw!’

Zijn mond viel open. Hoe had hij de geur in zijn neusgaten kunnen vergeten? Hij hield bijna zijn hand ertegen om te zien of hij een bloedneus had. ‘Faile, ik wilde haar dievenvangers spreken. Bere..’ Nee, hij was niet zo stom om die naam te herhalen. ‘Ze zei voor ons vertrek dat ze bewijs had van dat gif. Je hebt haar gehoord! Ik wilde alleen dat bewijs, Faile.’

Het hielp niets. De geprikkelde stank verzachtte in het geheel niet en een ijle zure geur van pijn werd eraan toegevoegd. Bij het Licht! Wat had hij nou weer gezegd dat haar verdriet deed?

‘Háár bewijs! Wat ík heb verzameld, telde helemaal niet mee, maar haar bewijs bracht Colavaeres hoofd bij de beul. Dat had tenminste moeten gebeuren.’ Daar had hij een openingetje, maar ze gaf hem geen kans er een woord in te wurmen. Ze kwam op hem af, haar ogen twee dolken, en stak met haar waaier alsof het er een was. Hij kon slechts achteruit deinzen. ‘Weet jij welke verhalen die vrouw opdiste?’ siste Faile bijna. De woorden dropen nog erger van gif dan de tanden van een zwarte adder. ‘Weet je dat? Ze zei dat je niet hier was, dat je op een landhuis in de buurt van de stad was waar ze jou kon bezóéken! Ik vertelde het verhaal dat ik had voorbereid, dat je op jacht was, en het Licht weet dat je genoeg dagen op jacht bent geweest, maar iedereen nam aan dat ik opzettelijk dat van jou en haar negeerde! Samen! Colavaere vond het heerlijk. Ik neem eigenlijk best wel aan dat ze die Mayeense del bij haar gevolg voegde om ons twee samen te hebben. “Faile, Berelain! Rijgen jullie m’n kleed even dicht? Faile, Berelain? Kom mijn rug eens wassen.” Waarna zij rustig en heel vermaakt afwachtte tot wij elkaar de ogen uitkrabden! Daar heb ik het mee te stellen gehad! Voor jou, harige...’

Zijn rug sloeg tegen de muur. En in hem sloeg ook iets door. Hij was zo vreselijk bang voor haar geweest, zo doodsbang dat zijn knieën slap voelden en hij bereid was Rhand zelf of de Duistere te bestrijden. En hij had niets gedaan, Berelain nooit aangemoedigd, had naar vermogen alles gedaan om die vrouw weg te jagen. En nu deze stank voor dank.

Zachtjes pakte hij haar bij de schouders en tilde haar op, zodat haar grote schuine ogen hem recht aan konden kijken. ‘Nu luister jij eens goed naar me,’ zei hij kalm. Hij probeerde het tenminste kalm te zeggen; het klonk eerder als gegrauw uit zijn keel. ‘Hoe durf je zo tegen me te praten? Hoe durf je! Ik was zo doods- en doodsbang dat jou wat zou overkomen. Ik hou van jou, alleen van jou. Ik wil geen andere vrouw, alleen jou. Hoor je me? Luister je echt?’ Hij drukte haar hard tegen zijn borst. Hij hield haar vast en wilde haar nooit meer laten gaan. Licht, wat was hij bang geweest. ‘Als jou iets overkomt, zou ik doodgaan, Faile. Ik zou me op je graf leggen en sterven. Denk jij dat ik niet weet hoe Colavaere heeft ontdekt wie jij bent? Jij zorgde er gewoon voor dat ze het wist.’ Ze had hem eens gezegd dat bespieden vrouwenwerk was. ‘Licht, vrouw, met jou had het op dezelfde manier kunnen aflopen als met die Maire. Colavaere weet dat jij mijn vrouw bent. Mijn vrouw! Van Perijn Aybara, de vriend van Rhand Altor. Is het ooit tot je doorgedrongen dat ze achterdocht kon koesteren? Ze had je kunnen... Licht! Faile, ze had...’

Opeens drong tot hem door wat hij aan het doen was. Ze maakte geluiden tegen zijn borst, maar hij herkende er geen enkel woord van.

Hij vroeg zich af of het niet het gekraak van haar ribben was. Zichzelf uitmakend voor een os, liet hij haar gaan door zijn armen te spreiden, maar voor hij zich kon verontschuldigen grepen haar vingers zijn baard vast.

‘Dus je houdt van me,’ zei ze zachtjes, heel zachtjes. Heel warm. Ze glimlachte ook. ‘Een vrouw hoort dat graag op de goede manier gezegd worden.’ Ze had de waaier laten vallen en de nagels van haar andere hand trokken over zijn wang, maar niet zo hard dat het ging bloeden. In haar hese lach klonk hitte door en haar smeulende ogen toonden geen spoortje boosheid meer. ‘Maar goed dat je niet zei dat je nooit naar andere vrouwen kijkt, anders had ik gedacht dat je blind geworden was.’

Hij was zo stomverbaasd dat hij niets wist te zeggen en dat zelfs zijn mond niet openviel. Rhand begreep vrouwen. Mart begreep vrouwen, maar Perijn wist dat hij het nooit zou doen. Ze was evenzeer een alkion als een valk en veranderde sneller van koers dan hij kon denken, maar dit... De stekelige geur was volledig verdwenen en in de plaats daarvan was er een andere geur die hij goed kende. Een geur die haar was, puur en krachtig en schoon. Als hij dit optelde bij haar ogen, kon ze elk ogenblik beginnen over boerenmeiden in de oogsttijd. Die Saldeaanse boerendochters waren blijkbaar berucht.

‘En wat dat liggen op mijn graf betreft,’ vervolgde ze, ‘als je dat doet, kom ik bij je spoken, dat beloof ik je. Jij gaat een keurige tijd om me rouwen en daarna zoek je een andere vrouw. Iemand die mijn goedkeuring zal dragen, hoop ik.’ Zacht lachend streek ze over zijn baard. ‘Je bent echt niet in staat om voor jezelf te zorgen, weet je. Ik wil dat je dat belooft.’

Het was maar beter zijn tanden daar niet in te zetten. Als hij zei dat hij dat niet zou doen, kon deze verrukkelijke stemming in een storm van vuur vervliegen. Wispelturig was het goede woord niet. En zeggen dat hij wel... Aan haar geur te ruiken was elk woord de Lichtzuivere waarheid, maar hij zou het pas geloven als de paarden in een boom op stok gingen. Hij schraapte zijn keel. ‘Ik heb een bad nodig. Ik heb, ik weet niet hoelang, geen zeep meer gezien. Ik moet ruiken als een oude stal.’

Tegen zijn borst geleund haalde ze diep adem. ‘Je ruikt heerlijk. Helemaal zoals jezelf.’ Haar handen bewogen naar zijn schouders, ik voel me net...’ De deur klapte open.

‘Perijn, Berelain is niet... Het spijt me. Neem me niet kwalijk.’ Rhand stond met zijn voeten te schuifelen alsof hij niet de Herrezen Draak zelf was. Buiten op de gang stonden zijn Speervrouwen. Min wierp een blik om de deurpost, grijnsde naar Perijn en dook weer weg.

Faile stapte zo gladjes en statig opzij dat niemand ooit had kunnen vermoeden wat ze enkele tellen eerder had gezegd. Of van plan was te zeggen. Er brandden echter vlekjes op haar wangen, fel en heet. ‘Hoe vriendelijk van u, mijn heer Draak,’ zei ze koeltjes, ‘om zo onverwacht binnen te vallen. Het spijt me dat ik uw klopje niet heb gehoord.’ Misschien was die vurige blos zowel boosheid als verlegenheid.

Nu was het Rhands beurt om rood te worden en met zijn hand door zijn haar te strijken. ‘Berelain is niet in het paleis. Ongelooflijk, ze brengt de nacht door op dat Zeevolkschip dat in de rivier voor anker ligt. Annoura vertelde het me pas bij Berelains vertrekken.’

Perijn deed zijn uiterste best niet in elkaar te krimpen. Waarom moest hij die naam nou zo vaak herhalen? ‘Wilde je me over iets anders spreken, Rhand?’ Hij hoopte dat het niet al te nadrukkelijk was en dat Rhand het zou opvangen. Hij keek niet naar Faile maar snoof onopvallend haar lucht op. Nog geen jaloersheid. Maar wel een grote hoeveelheid boosheid.

Rhand staarde hem kort aan en keek toen door hem heen. Luisterend naar iets anders. Perijn sloeg zijn armen over elkaar om ze niet te laten trillen.

‘Ik moet het weten,’ zei Rhand ten slotte. ‘Je wilt nog steeds mijn leger niet naar Illian leiden? Dat dien ik te weten.’

‘Ik ben geen generaal,’ zei Perijn haperend. Er zouden veldslagen in Illian plaatsvinden. Beelden flitsten door zijn hoofd. Overal mannen rond hem en zijn tollende bijl baande zich een weg door hen heen. Steeds meer mannen, hoeveel van die eindeloze rijen hij ook velde. En in zijn hart een ontkiemend zaadje. Zoiets kon hij niet nogmaals onder ogen zien. Dat ging hij niet onder ogen zien. ‘Bovendien werd ik volgens mij geacht in jouw buurt te blijven.’ Dat had Min tenminste beweerd nadat ze een beeld gezien had. Perijn moest er tweemaal zijn, anders zou Rhand een ramp tegemoet gaan. De eerste was wellicht Dumais Bron geweest, dus er moest nog een tweede volgen. ‘We moeten allemaal dingen riskeren.’ Rhands stem klonk zacht. En hard, heel hard. Weer gluurde Min langs de deurpost alsof ze naar hem toe wilde komen, maar na een blik op Faile bleef ze toch liever op de gang.

‘Rhand, de Aes Sedai...’ Een slimme man zou daar waarschijnlijk over zwijgen. Hij had echter nooit beweerd dat hij bijzonder slim was. ‘De Wijzen zijn in staat hen levend te villen, of iets wat er dichtbij komt. Er mag ze niets overkomen, Rhand.’ In de gang draaide Sulin zich om en keek hem aan.

De man die hij meende te kennen, lachte, een gierend geluid. ‘We moeten allemaal dingen riskeren,’ herhaalde hij.

‘Ik wil niet dat er iets met ze gebeurt, Rhand.’

Kille blauwe ogen keken hem recht aan. ‘Dat wil jíj niet?’

‘Nee, ik niet,’ gaf Perijn hem vlak terug. Hij sloeg zijn ogen niet neer. ‘Ze zijn gevangen en vormen geen bedreiging. Het zijn vrouwen.’

‘Het zijn Aes Sedai.’ Rhand klonk zozeer als Aram bij Dumais Bron dat het Perijn bijna de adem benam.

‘Rhand...’

‘Ik doe wat ik moet doen, Perijn.’ Heel even was hij de oude Rhand, met een hekel aan wat er gebeurde. Heel even leek hij dood- en doodmoe. Heel even slechts. Vervolgens was hij weer de nieuwe Rhand, hard genoeg om staal te etsen.

‘Ik zal geen enkele Aes Sedai kwaad doen die het niet verdient, Perijn. Meer kan ik niet beloven. Aangezien jij het leger niet wilt, kan ik je elders gebruiken. Maar goed ook, eigenlijk. Ik wou dat ik je langer dan een dag of twee kon laten uitrusten, maar dat gaat niet. Er is geen tijd. Geen tijd en we moeten doen, wat we te doen hebben. Vergeef me dat ik jullie heb gestoord.’ Hij maakte een buiging, een hand aan het gevest. ‘Faile.’

Perijn wilde hem bij de arm grijpen, maar de deur was al achter Rhand dichtgevallen voor Perijn in beweging kon komen. Rhand was blijkbaar zichzelf niet meer. Een dag of twee? Bij het Licht, waar wilde Rhand hem heen sturen, als het niet naar het leger was dat zich in het zuiden op de Vlakte van Maredo verzamelde?

‘Mijn echtgenoot,’ zuchtte Faile, ‘je hebt de moed van drie man en het verstand van een kind in een tuigje. Hoe komt het dat als de moed van een man toeneemt, zijn gezonde verstand afneemt?’

Perijn gromde verontwaardigd. Hij zei maar niets over vrouwen die zich ten doel stelden moordenaressen te bespieden welke bijna zeker wisten dat ze bespied werden. Vrouwen zeiden voortdurend dat ze vergeleken met mannen zo nuchter en doelgericht konden denken, maar hijzelf had daar weinig bewijs van gezien.

‘Nou ja, misschien wil ik daar niet eens een antwoord op, als je dat al hebt.’ Ze strekte de armen boven haar hoofd en lachte hees. ‘Bovendien ben ik niet van plan hem de stemming te laten bederven. Ik voel me nog steeds zo schaamteloos als een boerenmeid in... Waarom lach je? Lach me niet uit, Perijn t’Bashere Aybara! Hou op, zeg ik, onbeschaafde lummel. Als je niet...’

De enige manier om daar een eind aan te maken was een kus. In haar armen vergat hij Rhand, de Aes Sedai en veldslagen. Waar Faile was, was hij thuis.

7

Valkuilen en strikken

Rhand bevoelde de Drakenstaf in zijn hand. Elk vlakje van de uitgesneden draken tegen het reigerlitteken in zijn handpalm voelde hij net zo duidelijk alsof hij er met zijn vingers over streek, al leek het de hand van iemand anders. Als een wapen hem zou aftakken, zou hij de pijn voelen – en toch doorgaan. Het zou de pijn van een ander lijken.

Hij zweefde in de leegte en was vervuld van saidin. Het trachtte hem te verpulveren onder staalverpletterende kilte en hitte die rots zou doen opvlammen. De stroom saidin voerde de smet van de Duistere mee en zaaide het bederf tot in zijn botten uit. Tot in zijn ziel, vreesde hij soms. Hij werd er niet meer doodmisselijk van, zoals vroeger. En dat maakte hem nog banger. Maar vervlochten in die stromen vuur, ijs en vuil: leven. Dat was het beste woord. Saidin probeerde hem te vernietigen. Saidin vervulde hem met een levenskracht die aan alle kanten uit hem stroomde. Het dreigde hem te verdrinken, en het verlokte hem. De oorlog om te overleven, de strijd om opslokking te voorkomen, versterkte de vreugde van puur leven. Zo verrukkelijk, ondanks de smerigheid. Hoe zou het zijn als saidin schoon was? Onvoorstelbaar. Hij wilde meer aantrekken, alles aantrekken wat er was.

Daarin lag de dodelijke verlokking. Eén vergissing en de gave van het geleiden zou voor altijd uit hem worden gescheurd. Eén vergissing en zijn verstand zou verdwenen zijn, als hijzelf al niet ter plekke vernietigd werd en alles om hem heen erbij. Het was geen waanzin om je hele aandacht op het gevecht om het bestaan te richten. Het was of je geblinddoekt op een slap koord over een kuil met puntige stokken liep en tegelijkertijd ondergedompeld was in een puur en zuiver leven. De gedachte dat alles op te geven was net of je aan een wereld dacht die voor eeuwig uit grijstinten bestond. Geen waanzin.

Zijn gedachten tolden in de saidindans, schampten langs de leegte. Annoura keek hem strak aan met haar Aes Sedai-ogen. Wat voor spelletje speelde Berelain? Ze had het nooit gehad over een Aes Sedai-raadsvrouwe. En die andere Aes Sedai in Cairhien, waar waren die vandaan gekomen en waarom? De opstandelingen buiten de stad. Wat had hen ertoe gebracht zich te verplaatsen? Wat waren ze van plan? Hoe kon hij hen tegenhouden of gebruiken? Hij werd al bedreven in het gebruiken van mensen; het maakte hem soms misselijk. Sevanna en de Shaido. Rhuarc had reeds verkenners naar Therins Dolk gestuurd, maar die konden eigenlijk alleen uitzoeken waar ze zaten. De Wijzen die meer konden, wilden het niet. Er waren heel wat vragen verbonden aan Sevanna, aan Elayne en aan Aviendha. Nee, aan die twee wilde hij niet denken. Geen gedachten aan hen wijden. Geen enkele. Perijn, en Faile. Een trotse vrouw, een valk in naam en aard. Had ze zich echt met Colavaere verbonden om bewijzen te verzamelen? Ze zou trachten Perijn te beschermen als de Herrezen Draak sneuvelde. Hem tegen de Herrezen Draak beschermen, als ze daar een noodzaak toe zag. Haar trouw was voor Perijn, maar ze besliste helemaal zelf hoe ze die trouw vorm gaf. Faile was geen vrouw die mak zou doen wat haar man haar zei. Als er al zo’n vrouw bestond. Gouden ogen die hem uitdaagden en onverzettelijk aanstaarden. Waarom was Perijn zo fel over de Aes Sedai? Hij was lang onderweg geweest naar Dumais Bron, met Kiruna en haar reisgezelschap. Konden Aes Sedai echt met hem gedaan hebben wat iedereen vreesde? Aes Sedai. Hij schudde onwillekeurig zijn hoofd. Nooit meer. Nooit! Vertrouwen betekende verraden worden; vertrouwen betekende pijn.

Hij probeerde die gedachte te onderdrukken. Die kwam iets te veel in de buurt van geraaskal. Niemand kon leven zonder vertrouwen. Als het maar geen Aes Sedai waren. Mart. Perijn. Als hij hen niet kon vertrouwen... Min. Nooit ook maar enige twijfel aan haar. Hij had graag gehad dat ze nu bij hem was en niet ontspannen in bed lag. Al die dagen als gevangene, dagen vol zorgen – meer om hem dan om haarzelf, als hij haar goed kende – dagen van ondervragingen door Galina en dagen van mishandelingen, wanneer haar antwoorden de Rode zuster niet bevielen. Onbewust moest hij knarsetanden. Dat alles, en de inspanning van de Heling erbij, had haar ten slotte volkomen uitgeput. Ze was bij hem gebleven tot ze door haar benen zakte en hij haar naar bed had moeten dragen. De hele weg had ze gemopperd dat hij haar nodig had. Er was geen Min hier, geen troostende aanwezigheid die hem kon doen lachen en vergeten dat hij de Herrezen Draak was. Alleen de oorlog met saidin, de wervelwind van zijn gedachten en...

Je moet ze goed aanpakken. Dat moet. Herinner je je de vorige keer niet? Die plek bij de bronnen was rmar een schimmetje. Compleet uit de aarde gebrande steden, ook dat is nog niets. Wij hebben de wereld vernietigd! HOOR JE ME? ZE MOETEN GEDOOD WORDEN, VAN HET AANGEZICHT VAN DE WERELD WORDEN GEV...!

Niet hij. Niet zijn stem die schold en tierde. Niet Rhand Altor. Lews Therin Telamon, ruim drieduizend jaar dood, die in het hoofd van Rhand Altor sprak. De Kracht trok hem vaak uit zijn schuilplaats in de schaduwen van Rhands geest. Soms vroeg Rhand zich af hoe het mogelijk was. Hij was de wedergeboren Lews Therin, de Herrezen Draak, dat viel niet te ontkennen, maar iedereen was iemand die herboren was, honderdmaal, duizendmaal, meer nog. Zo werkte het Patroon. Iedereen stierf en werd wedergeboren, steeds opnieuw, terwijl het Rad draaide, voor altijd, eindeloos. Maar niemand sprak met iemand die ze vroeger waren geweest. Niemand anders had een stem in zijn hoofd. Alleen krankzinnigen.

Hoe staat het met mij? dacht Rhand. Zijn hand met de Drakenstaf verstrakte, de ander klemde zich om het zwaardgevest. Hoe staat het met jou ? In hoeverre verschillen we van ken?

Slechts stilte. Lews Therin gaf heel vaak geen antwoord. Misschien was het beter geweest als hij dat nooit had gedaan.

Ben je echt? zei de stem eindelijk verwonderd. Die ontkenning van Rhands bestaan was even gewoon als zijn weigering om antwoord te geven. Ben ik echt? Ik sprak met iemand. Dat denk ik tenminste. In een kist. Een grote kist. Zacht gierend, hees gelach. Ben ik dood of waanzinnig of allebei? Doet er niet toe. Ik ben zeker verdoemd. Ik ben verdoemd en dit is de Doemkrocht, Ik ben... v-verdoemd - wild gelach nu – en d-dit – is de D-Doemkro...

Rhand dempte de stem tot het gezoem van een vlieg, iets wat hij had geleerd in de dagen dat hij verkrampt in de kist had gezeten. Alleen, in het donker. Alleen met zichzelf, met de pijn, de dorst en de stem van een reeds lang gestorven waanzinnige. Soms had die stem hem troost geboden, was die zijn enige gezel geweest. Zijn vriend. Er flitste iets door zijn gedachten. Geen beelden, eerder flikkeringen van kleur en beweging. Om de een of andere reden deden ze hem aan Mart en Perijn denken. De flitsen waren in de kist begonnen, die en nog duizend droombeelden. In de kist, waar Galina, Erian, Katerine en de anderen hem elke dag na zijn afranseling in persten. Hij schudde zijn hoofd. Nee, hij was niet meer in de kist. Zijn vingen deden pijn van zijn greep op staf en gevest. Slechts de herinneringen bleven en die hadden geen kracht. Hij was niet...

‘Als we die reis moeten maken voor je eet, laten we dat dan nu doen. Het avondmaal is voor ieder ander allang afgelopen.’

Rhand knipperde met zijn ogen en Sulin deed voor die blik een stap achteruit. Sulin! Die zelfs een luipaard nog strak aan zou blijven kijken. Hij ontspande zijn gezicht, probeerde het. Het voelde aan als een masker. Het gezicht van iemand anders. ‘Alles in orde?’ vroeg ze.

‘Ik was aan het denken.’ Hij ontspande de spieren van zijn handen en haalde in zijn jas zijn schouders op. Een eenvoudige donkerblauwe jas die beter paste dan die groene jas na Dumais Bron. Zelfs na zijn bad had hij zich niet schoon gevoeld, niet met saidin in hem. ‘Soms denk ik te veel.’

Bijna twintig andere Speervrouwen stonden in een groep aan de andere kant van het raamloze vertrek met de donkere lambrisering. Acht vergulde staande lampen met spiegels voor de wanden zorgden voor goed licht. Hij was er blij mee, hij hield niet meer van donkere plaatsen. Er waren ook drie Asha’man die zo ver mogelijk van de Aielvrouwen afstonden. Jonan Adlie, ondanks zijn naam een Altaraan, stond diep na te denken met over elkaar geslagen armen, terwijl zijn donkere wenkbrauwen als zwarte rupsen bewogen. Hij was wellicht zo’n vier jaar ouder dan Rhand en stelde alles in het werk om het zilveren zwaardje van de Toegewijden te verdienen. Eben Hopwil had nu meer vlees aan zijn botten en minder pukkels in zijn gezicht dan de eerste keer dat Rhand hem had gezien, al leken zijn neus en oren nog steeds zijn belangrijkste lichaamsdelen. Hij voelde aan het zwaardspeldje op zijn kraag, alsof het hem verbaasde dat het er zat. Fedwin Mor zou het ook op hebben gehad, als hij geen groene jas had gedragen met zilverborduursel bij de polsen en op de panden. Zo leek hij op een welgestelde koopman of een landedelman. Hij was van ongeveer dezelfde leeftijd als Eben, maar bottiger en bijna zonder pukkels. Hij leek er niet erg blij mee dat zijn zwarte jas in de leren tas bij zijn voeten was gestopt. Over deze drie was Lews Therin gaan ijlen, over hen en alle andere Asha’man. Hij sloeg regelmatig volkomen door bij iedereen die kon geleiden, of het nu een Aes Sedai of een Asha’man was.

‘Te veel aan het denken, Rhand Altor?’ Enaila hield een korte speer in haar ene hand en haar schild en drie andere speren in de andere, maar het klonk of ze hem met een bestraffend vingertje toesprak. De Asha’man keken haar fronsend aan. ‘Jouw moeilijkheid is dat je helemaal niet denkt.’ Enkele andere Speervrouwen lachten zachtjes, maar het was niet als grap bedoeld. Ze was minstens een hand kleiner dan de andere Speervrouwen, had haar dat even fel vlamde als haar stemming en een vreemde opvatting over hun onderlinge band. Haar vlasblonde vriendin Somara, die met kop en schouders boven haar uitstak, knikte instemmend. Ze deelden dezelfde merkwaardige mening.

Hij negeerde de opmerking, maar kon een zucht niet voorkomen. Somara en Enaila waren de ergsten, al kon geen enkele Speervrouw beslissen of hij nu de Car’a’carn was die gehoorzaamd diende te worden, of het enige kind van een Speervrouw die de andere Far Dareis Mai ooit bekend was geweest. Een kind dat als een broer verzorgd moest worden, of, zo dachten enkelen, streng behandeld als een zoon. Zelfs Jalani, die de leeftijd waarop ze met poppen speelde, amper was ontgroeid, leek aan te nemen dat hij haar kleine broertje was. Corana daarentegen, grijzend en met een bijna even getaand gezicht als Sulin, behandelde hem als een oudere broer. Gelukkig deden ze dat slechts wanneer ze alleen met hem waren en bijna nooit waar andere Aiel het konden horen. Wanneer het erop aankwam, zou hij de Car’a’carn zijn. En hij was hun veel verschuldigd. Ze stierven voor hem. Hij was hun alles verschuldigd wat ze wensten.

‘Ik ben niet van plan hier de hele nacht te blijven, terwijl jullie kus het madeliefje spelen,’ zei hij. Sulin schonk hem een van die blikken die iedere vrouw in een rok of in cadin’sor kon rondwerpen zoals een boer zaad strooit. De Asha’man staarden niet langer naar de Speervrouwen en schoven de riemen van hun tassen over de schouder. Leer ze zo snel als ze kunnen leren, had hij Taim gezegd, maak er wapens van, en Taim had ze geleverd. Een goed wapen bewoog in de richting die de wapendrager aangaf. Kon hij er maar zeker van zijn, dat het zich niet tegen de drager keerde.

Vannacht wilde hij naar drie plekken, maar een ervan mochten de Speervrouwen niet weten. Alleen hijzelf. Welk van de andere twee het eerst kwam, had hij al eerder besloten, niettemin aarzelde hij. De reis zou gauw genoeg alom bekend zijn, maar er bestond een reden om het zoveel mogelijk geheim te houden.

Nadat de poort zich midden in het vertrek had geopend, dreef een zoetige geur die iedere boer kende, naar binnen. Paardenmest. Haar neus optrekkend toen ze zich sluierde, leidde Sulin de helft van de Speervrouwen er op een holletje doorheen. Na een blik op hem volgden de Asha’man, die steeds meer Kracht aan de Ware Bron onttrokken, zoveel als ze konden vasthouden.

Daardoor kon hij hun vermogen voelen, terwijl ze langs hem liepen. Zonder hun greep op saidin kostte het veel moeite om te ontdekken of een man een geleider was. Zonder zijn hulp kostte het nog meer tijd. Niemand was zo sterk als hij. Nog niet in elk geval; het viel niet te zeggen hoe sterk een man werd tot hij stopte met sterker te worden. Fedwin stond als hoogste op de ladder maar hij had wat Taim een slot noemde. Fedwin geloofde eigenlijk niet dar hij op enige afstand iets met de Kracht kon doen. Het gevolg was dat op zo’n vijftig pas zijn kunde verzwakte en hij op honderd pas nog geen draadje saidin kon weven. Mannen werden blijkbaar sneller sterk dan vrouwen en dat was maar goed ook. Deze drie waren al krachtig genoeg om een poort van redelijke grootte te maken, al was het in Jonans geval maar net. Iedere Asha’man die hij bij zich had gehouden, kon dat.

Dood hen voor het te laat is. Voor ze waanzinnig worden, fluisterde Lews Therin. Dood hen, versla Sammael en Demandred en alle Verzakers. Ik moet ze allemaal doden, voor het te laat is! Er volgde een korte strijd waarin Lews Therin trachtte de Kracht van Rhand weg te rukken, wat mislukte. Hij leek dat de laatste tijd veel vaker te proberen en hij trachtte nu ook uit zichzelf saidin te grijpen. Het tweede was een groter gevaar dan het eerste. Rhand betwijfelde of Lews Therin de Ware Bron kon aanraken wanneer Rhand de Kracht vasthield. Hij wist niet zeker of hij die van Lews Therin kon afpakken als de ander hem voor was.

En wat doe je dan met mij? dacht Rhand opnieuw. Hij snauwde het bijna, al verkeerde hij in de leegte. Zijn woede vormde een vurig kantwerk, een spinnenweb buiten de leegte. Ik kan ook geleiden. De waanzin ligt op me te wachten, maar die heeft jou al te pakken! Jij hebt jezelf gedood, Verwantslachter, nadat je je vrouw en je kinderen en het Licht mag weten hoeveel anderen hebt vermoord. Ik ga niet doden als ik dat niet hoef. Hoor je me, Verwantslachter? Stilte antwoordde hem. Hij haalde diep en bevend adem. Het web van vuur flikkerde bliksems in de verte. Hij had nog nooit zo met de man gesproken. Het was een man, niet alleen een stem, een man met een geheugen. Wellicht zou hij Lews Therin hiermee voor altijd verdrijven. De helft van het waanzinnige geijl van de man bestond uit tranen om zijn dode vrouw. Wilde hij Lews Therin wel kwijt? In die kist was het zijn enige vriend geweest.

Hij had Sulin beloofd tot honderd te tellen voor hij zou volgen, maar hij deed het met vijf tegelijk en overbrugde toen met één stap ruim honderd en vijftig roeden naar Caemlin.

Over het koninklijk paleis van Andor was de nacht gevallen. De nog bijna volle maan hulde tere torenspitsen en gouden koepels in schaduwen, en een zacht windje hielp weinig tegen de hitte. Gesluierde Speervrouwen haastten zich rond de karren die in rijen achter de grootste stal van het paleis stonden. De stank van de stalmest die de karren elke dag wegbrachten was allang in het hout getrokken. De Asha’man hielden de handen voor hun gezicht. Eben kneep letterlijk zijn neus dicht.

‘De Car’a’carn telt wel vlug,’ mopperde Sulin maar ze liet haar sluier zakken. Hier wachtten geen verrassingen. Niemand zou in de buurt van die karren blijven.

Rhand sloot de poort zodra de laatste Speervrouwen erdoorheen waren. Terwijl die uitflitste, fluisterde Lews Therin: Ze is weg. Bijna weg. Zijn stem klonk opgelucht. De binding tussen zwaardhand en Aes Sedai had in de Eeuw der Legenden niet bestaan.

Alanna was niet echt verdwenen, in feite was ze niet weg geweest sinds ze Rhand tegen zijn wil had gebonden, maar haar aanwezigheid was hier minder voelbaar. De binding drong alleen nog tot Rhand door wanneer die door de afstand verzwakte. Je kon aan alles wennen, alles heel gewoon gaan vinden. Als hij in haar buurt was, bevonden zich ergens in zijn achterhoofd haar gevoelens en als hij er aan dacht ook haar lichamelijke toestand. Bovendien wist hij precies waar ze was, net zoals je altijd wist waar je eigen hand was. Net als met je hand dacht je er nooit bewust aan, hij was er gewoon. Alleen afstand had enige gevolgen maar hij kon voelen dat ze zich ergens ten oosten van hem bevond. Hij wilde zich van haar bewust blijven. Als Lews Therin zou zwijgen en elke herinnering aan de kist op een of andere wijze uit zijn hoofd zou worden gewist, wilde hij de binding behouden als teken dat hij nooit een Aes Sedai moest vertrouwen.

Opeens besefte hij dat Jonan en Eben ook nog steeds saidin vasthielden. ‘Laat gaan!’ zei hij scherp – dat was het bevel dat Taim gebruikte — en hij voelde de Kracht uit hen verdwijnen. Goede wapens. Tot dusver. Dood ze voor het te laat is, gromde Lews Therin. Rhand liet de Bron weifelend maar nadrukkelijk los. Hij had er altijd een hekel aan het leven met de versterkte zintuigen los te laten. De strijd en het innerlijke gevecht maakte hem zo gespannen als een veer, klaar om los te springen, om saidin vast te grijpen. Dat was hij nu altijd.

Ik moet ze doden, fluisterde Lews Therin.

Rhand onderdrukte de stem en stuurde een Speervrouw, Nerilea, het paleis in. Hij ijsbeerde langs de karren heen en weer. Opnieuw tolden de gedachten door hem heen, nog sneller dan eerst. Hij had hier niet moeten komen. Hij had Fedwin met een brief moeten sturen. Getol. Elayne. Aviendha. Perijn. Faile. Annoura. Berelain. Mart. Licht, hij had niet moeten gaan. Elayne en Aviendha. Annoura en Berelain. Faile en Perijn en Mart. Kleurenflitsen, snelle bewegingen, net buiten zijn gezichtsveld. Een waanzinnige die boos in de verte mopperde.

Langzaam drong het gepraat van de Speervrouwen tot hem door. Over de stank. Ze deden net of het van de Asha’man kwam. Ze wilden dat het gehoord werd, anders zouden ze de handtaai hebben gebruikt, de maan gaf genoeg licht. Voldoende om het rood in Ebens gezicht en de strakke kaken van Fedwin te zien. Misschien waren ze geen jongens meer, zeker niet na Dumais Bron, maar in feite waren ze nog maar vijftien of zestien. Jonans wenkbrauwen hingen bijna op zijn wangen. Gelukkig had niemand saidin weer gegrepen. Nog niet.

Hij wilde al naar de drie mannen toe stappen, maar verhief toen zijn stem. Ze mochten het allemaal horen. ‘Als ik tegen het gebabbel van de Speervrouwen kan, kunnen jullie het ook.’

De kleur in Ebens gezicht werd nog feller en Jonan gromde. Het drietal gaf Rhand een groet met de vuist tegen hun borst, waarna ze zich naar elkaar wendden. Jonan zei zacht iets, wierp een blik op de Speervrouwen en Fedwin en Eben lachten. De eerste keer dat ze deze Aielvrouwen hadden gezien, hadden ze geweifeld tussen grote ogen opzetten voor deze vreemde wezens die ze alleen uit boeken kenden, en de aandrang om te vluchten voor de moordlustige Aiel uit de verhalen. Er was niet veel meer waar ze nog bang voor waren. Ze moesten opnieuw vrees aanleren.

De vrouwen staarden Rhand aan en begonnen met hun handen te praten, waarbij ze soms zacht lachten. Misschien waren ze heel voorzichtig met de Asha’man, maar Speervrouwen waren Speervrouwen, zoals Aiel Aiel waren en gevaar betekende slechts meer pret. Somara mompelde luid dat Aviendha hem zijn wilde haren wel zou doen verliezen, wat veel instemmend geknik opleverde. In de verhalen was niemands leven ooit zo’n warboel.

Zodra Nerilea terugkwam met de boodschap dat ze Davram Bashere en Bael, het stamhoofd dat in Caemlin de Aiel leidde, had gevonden nam Rhand zijn zwaardriem af, evenals Fedwin. Jalani pakte een grote leren zak voor de zwaarden en de Drakenstaf en hield die vast of de zwaarden gifslangen waren. Al zou ze die niet zo voorzichtig hebben beetgepakt. Rhand trok een mantel met een kap aan die Corana hem overhandigde, waarna hij zijn polsen op de rug hield en Sulin ze met een touw vastbond, gespannen mompelend: ‘Dit is onzin. Zelfs natlanders zouden dit onzin noemen.’

Hij probeerde niet ineen te krimpen. Ze was sterk en gebruikte haar kracht. ‘Je bent te vaak van ons weggevlucht, Rhand Altor. Je geeft niet om jezelf.’ Ze beschouwde hem als een broer van dezelfde leeftijd, die van tijd tot tijd heel onverantwoordelijk deed. ‘De Far Dareis Mai draagt jouw eer en jij geeft er niet om.’

Fedwin keek woest toen ook zijn polsen werden vastgebonden, hoewel de Speervrouw nauwelijks moeite deed. Jonan en Eben keken fronsend toe. Ze waren het evenzeer oneens met het plan als Sulin. En ze begrepen er even weinig van. De Herrezen Draak hoefde niets te verklaren en de Car’a’carn deed het zelden. Niemand zei echter iets. Een wapen klaagt niet.

Sulin kwam voor Rhand staan en keek hem recht in de ogen. Haar adem stokte in de keel. ‘Dat hebben ze jou aangedaan,’ zei ze zachtjes, en ze bevoelde haar zware mes met het lange lemmet. Het was een stuk staal van ruim een voet lang. Bijna een kortzwaard, maar alleen een stommeling zou zoiets tegen een Aiel zeggen.

‘Trek de kap op,’ beval Rhand ruw. ‘De zin hiervan is dat niemand me herkent voor ik bij Bael en Bashere ben.’ Ze aarzelde en keek hem diep in de ogen. ‘Ik zei: trek hem op,’ snauwde hij. Sulin was in staat de meeste mannen met blote handen te doden, maar haar vingers trokken heel zacht de kap rond zijn gezicht.

Lachend rukte Jalani de kap tot over zijn ogen. ‘Nu weet je zeker dat niemand je herkent, Rhand Altor. Nu moet je op ons vertrouwen waar je je voeten zult zetten.’ Verschillende Speervrouwen lachten.

Hij verstijfde en kon nog net voorkomen dat hij saidin aangreep. Nog maar net. Lews Therin snauwde en kakelde. Rhand dwong zich gewoon te blijven ademen. Het was geen volkomen duisternis. Onder de rand van zijn kap zag hij nog het maanlicht. Desondanks struikelde hij toen Sulin en Enaila hem bij de armen grepen en verder leidden, ‘Ik dacht toch dat je oud genoeg was om beter te lopen,’ mompelde Enaila spottend maar verrast. Sulins hand bewoog. Het duurde even voor hij besefte dat ze zijn arm streelde.

Het enige dat hij kon zien, waren de maanverlichte plavuizen van de binnenplaats vlak voor hem, daarna stenen treden en door lampen verlichte marmeren vloeren, soms met een lange loper. Hij spande zijn ogen in om iets van beweging in de schaduwen te bemerken en tastte rond naar de verraderlijke aanwezigheid van saidin of, nog erger, naar de tinteling die verried dat een vrouw saidar vasthield. Nu hij zo blind was, zou hij de aanval misschien pas opmerken wanneer het te laat was. Hij kon enkele bedienden schuifelend hun nachtelijk werk horen doen, maar niemand vroeg een verklaring aan vijf Speervrouwen die blijkbaar twee gevangenen begeleidden. Nu Bael en Bashere met hun mannen in het paleis woonden en Caemlin bestuurden, waren er ongetwijfeld vreemdere taferelen in deze gangen te zien geweest. Het was net of hij in een doolhof liep. Al had hij zich na zijn vertrek uit Emondsveld eigenlijk voortdurend in een of ander doolhof bevonden, zelfs wanneer hij meende een recht en goed begaanbaar pad te volgen. Zou ik een duidelijk pad nog wel herkennen als ik het zag,vroeg hij zich af. Of doe ik dit nu al zo lang dat ik meteen aan een val denk? Er zijn geen duidelijke paden, slechts valkuilen en strikken en duisternis. Lews Therins snauw klonk even bezweet en wanhopig als Rhand zich voelde.

Nadat Sulin hem eindelijk een kamer binnenleidde en de deur sloot, gooide Rhand met een felle ruk zijn hoofd naar achter om de kap af te schudden. Met grote ogen keek hij naar de aanwezigen. Op Bael en Davram had hij gerekend, maar niet op Davrams vrouw Deira en evenmin op Melaine of Dorindha.

‘Ik zie je, Car’a’carn.’ Bael, de langste man die Rhand kende, zat op z’n gemak met gekruiste benen op de groen-witte tegelvloer, maar wekte toch de indruk in een oogwenk in beweging te kunnen komen. Het stamhoofd van de Goshien was niet jong – geen enkel stamhoofd was dat – en er zat grijs in zijn donkerrode haar, maar wie bij hem op de weekheid van de ouderdom rekende, stond een nare verrassing te wachten. ‘Moge je altijd water en schaduw vinden. Ik sta naast de Car’a’carn en mijn speren staan naast mij.’

‘Water en schaduw zijn allemaal best,’ merkte Davram Bashere op, zijn been over de vergulde stoelleuning leggend, ‘maar zelf zou ik liever wat gekoelde wijn hebben.’ Hij was iets langer dan Enaila. Zijn korte blauwe jas hing open en op zijn donkere gezicht glinsterde zweet. Door zijn felle, schuinstaande ogen en de ferme haviksneus boven de grijzende snor, leek hij ondanks zijn ontspannen houding nog harder dan Bael. ‘Mijn gelukwensen voor je ontsnapping en overwinning. Maar waarom kom je vermomd als gevangene?’

‘Ik zou liever willen weten of wij ons nu de Aes Sedai op de hals hebben gehaald,’ bracht Deira naar voren. Ze was een lange vrouw in een groenzijden met goud afgezet gewaad. Failes moeder was even lang als de aanwezige Speervrouwen, Somara uitgezonderd. Haar lange zwarte haar toonde witte lokken bij de slapen en haar neus was iets minder onvervaard dan die van haar man. Maar zij kon hem lesgeven in felle blikken en in één opzicht was ze net als haar dochter. Haar trouw gold haar man, niet Rhand. ‘Je hebt Aes Sedai gevangengenomen? Moeten we er nu op rekenen dat de hele Witte Toren op ons af komt stormen?’

‘Als ze dat doen,’ zei Melaine scherp, haar omslagdoek verschikkend, ‘zullen we ze behandelen zoals ze verdienen.’ Aan haar zonneblonde haren, haar groene ogen en haar knappe gezicht was niet te zien dat ze een handvol jaren ouder was. Ze was een Wijze en getrouwd met Bael. Wat er ook voor gezorgd had dat de Wijzen hun standpunt over Aes Sedai hadden gewijzigd, Melaine, Amys en Bair waren het meest veranderd.

‘Wat ik graag zou willen weten,’ zei de derde vrouw, ‘is wat je met Colavaere Saighan gaat doen.’ Hoewel Deira en Melaine zeer aanwezig waren, plaatste Dorindha hen beiden met gemak in haar schaduw, al was moeilijk te zien hoe ze dat klaarspeelde. De dakvrouwe van Rook-waterveste was een stevige, moederlijke vrouw. Ze was eerder knap dan mooi, met rimpeltjes bij haar blauwe ogen en evenveel wit in haar lichtrode haar als Bael grijs bezat. Wie echter goed keek en zijn verstand gebruikte, zou hebben gezegd dat Dorindha alle vrouwen gemakkelijk versloeg. ‘Melaine zegt dat Bair Colavaere Saighan van weinig belang vindt,’ vervolgde Dorindha, ‘maar Wijzen kunnen even blind zijn als een man met zijn ogen op de strijd in de verte, en niet op de schorpioen onder zijn voet.’ Een glimlach voor Melaine verminderde het stekelige karakter van haar woorden. Melaine beantwoordde de glimlach, wat zei dat ze zoiets wel slikte. ‘De taak van een dakvrouwe is de schorpioen te vinden voor er iemand wordt gestoken.’ Ze was ook Baels vrouw, iets wat Rhand nog steeds verontrustend vond. Ook omdat het voornamelijk haar eigen keus en die van Melaine was. Bij de Aiel had een man weinig in te brengen wanneer zijn vrouw een zustervrouw koos. Niet dat het een gebruikelijke regeling was.

‘Colavaere heeft de stiel van boerin aangenomen,’ gromde Rhand. Ze keken hem beduusd aan en vroegen zich af of het een grap was. ‘De Zonnetroon is weer leeg en wacht op Elayne.’ Hij had overwogen een ban tegen luistervinken te weven, maar die kon door iedereen die ernaar zocht ontdekt worden en het bestaan ervan zou verkondigen dat er iets belangwekkends werd gezegd. Nou ja, alles wat hier werd gezegd, zou algauw van de Drakenrug tot aan de Arythische Oceaan bekend zijn.

Fedwin wreef reeds zijn polsen, terwijl Jalani haar mes terugstak. Niemand lette echt op hen; alle ogen waren gericht op Rhand. Terwijl hij Nerilea fronsend aankeek, schudde hij zijn gebonden handen tot Sulin het touw doorsneed. ‘Ik besefte niet dat dit een familiefeestje was.’ Nerilea keek misschien wat beschaamd, maar ze was de enige.

‘Als je getrouwd bent,’ mompelde Davram glimlachend, ‘zul je leren heel zorgvuldig te kiezen wat je voor je vrouw verzwijgt.’ Deira keek op hem neer en perste haar lippen op elkaar.

‘Vrouwen zijn een grote troost,’ lachte Bael, ‘als een man hun niet al te veel vertelt.’ Glimlachend liet Dorindha haar vingers door zijn haren glijden en opeens greep ze die zo ruw beet dat het leek of ze zijn hoofd van zijn romp wilde trekken. Bael gromde, en niet alleen vanwege Dorindha’s ruk. Melaine veegde haar mes af aan haar rok en stopte het weer terug in de schede. De twee vrouwen keken elkaar boven zijn hoofd grijnzend aan, terwijl hij over zijn schouder wreef, waar een bloedvlekje in zijn cadin’sor zat. Deira knikte nadenkend, alsof ze zojuist een idee had gekregen.

‘Welke vrouw zou ik genoeg haten om haar met de Herrezen Draak te laten trouwen?’ vroeg Rhand kil. Dat veroorzaakte zo’n loodzware stilte dat die voelbaar leek.

Hij probeerde zijn boosheid in te tomen. Hij had dit kunnen verwachten. Melaine was niet zomaar een Wijze, ze was een droomloopster, evenals Amys en Bair. Naast van alles en nog wat konden ze in hun dromen met elkaar en met anderen praten. Een nuttige gave, hoewel ze die nog maar eenmaal voor hem hadden gebruikt. Dromen was iets voor de Wijzen. Geen wonder dat Melaine zo goed op de hoogte was en Dorindha alles had verteld. Of het nou wel of niet iets van de Wijzen was, de twee vrouwen waren niet alleen vriendinnen, maar ook nog zusters. Als Melaine Bael van de ontvoering had laten weten, had die het natuurlijk aan Bashere verteld. Erop rekenen dat Bashere zoiets voor zijn vrouw verzweeg, was zoiets als een brand in je eigen huis geheimhouden. Duim voor duim drukte hij zijn boosheid weg, dwong hij haar te verdwijnen.

‘Is Elayne aangekomen?’ Hij probeerde het terloops te zeggen en dat mislukte. Het deed er niet toe. Er waren dingen waarvan iedereen wist dat ze hem zorgen baarden. Andor was misschien niet zo onrustig als Cairhien, maar Elayne op de troon was de snelste manier om de totale rust in beide landen te herstellen. Wellicht de enige manier.

‘Nog niet.’ Bashere trok zijn schouders op. ‘Maar er komen berichten naar het noorden over Aes Sedai met een leger in Morland of Altara. Dat kunnen de jonge Mart en zijn Bond van de Rode Hand zijn, met de erfdochter en de zusters die de Toren zijn ontvlucht na de val van Siuan Sanche.’

Rhand wreef zijn polsen daar waar het touw zijn huid had geschuurd. Al dat zogenaamde gevangene-gedoe was bedoeld voor de kans dat Elayne al was aangekomen. Elayne en Aviendha. Zodat hij heimelijk had kunnen komen en gaan voor die twee van zijn komst gehoord zouden hebben. Misschien zou hij een manier hebben gevonden even stiekem naar hen te kunnen kijken. Misschien... Hij was een dwaas en daar was geen misschien bij.

‘Ben je van plan ook die zusters een eed van trouw te laten afleggen?’ Deira’s stem klonk even ijzig als haar gezicht stond. Ze mocht hem niet. Volgens haar had haar man zich op een weg begeven die waarschijnlijk zou eindigen in Tar Valon, met zijn hoofd op een lans boven een poort gestoken. Rhand had zijn voeten op die weg geplaatst. ‘De Witte Toren zal er niet in berusten dat je zusters tot dingen dwingt.’

Rhand boog even voor haar, ze mocht stikken als ze dacht dat het spot was. Deira ni Ghaline t’Bashere sprak hem nooit met een titel aan, gebruikte zelfs nooit zijn naam. Alsof ze iets tegen een lijfknecht zei, een knecht die niet erg slim was en ook niet erg betrouwbaar. ‘Als zij voor die eed kiezen, neem ik hem aan. Ik betwijfel of velen erg gretig naar Tar Valon terug willen. Als zij een andere keuze willen maken, mogen ze hun gang gaan, zolang ze me niet bestrijden.’

‘De Witte Toren is een tegenstander van je geworden,’ zei Bael, die zich met zijn vuisten op de knieën naar voren boog. Vergeleken met zijn blauwe ogen leek Deira’s stem warm. ‘Een vijand die eenmaal is gekomen, komt terug. Tenzij ze worden tegengehouden. Mijn speren zullen de Car’a’carn volgen, waarheen hij ook gaat.’ Melaine knikte, natuurlijk. Heel waarschijnlijk wilde ze de Aes Sedai van de eersten tot de laatsten afschermen en onder bewaking laten knielen, nog liever aan handen en voeten geboeid. Maar Dorindha knikte ook, evenals Sulin, en Bashere streek nadenkend met zijn vuist langs zijn snor. Rhand wist niet of hij moest lachen of huilen.

‘Vinden jullie niet dat ik al genoeg op m’n bord heb zonder een oorlog tegen de Witte Toren? Elaida heeft me bij mijn strot gegrepen en is neergeslagen.’ De aarde barstte open met vuur en flarden vlees. Schrokkende raven en aasgieren. Hoeveel doden? ‘Als ze verstandig genoeg is om het daarbij te laten, doe ik dat ook.’ Zolang ze hem niet vroegen hen te vertrouwen. De kist. Hij schudde zijn hoofd en besefte half hoe Lews Therin opeens iets kreunde over donker en dorst. Hij kon het negeren, moest het negeren, maar hij kon het niet vergeten en mocht niemand vertrouwen.

Rhand liet Bael en Bashere verder praten over Elaida en of ze wel zo verstandig zou zijn om te stoppen nu ze was begonnen. Hij liep naar een tafel vol landkaarten onder een wandkleed met een of andere veldslag waarop op de voorgrond de Witte Leeuw van Andor omhoog werd gestoken. Blijkbaar gebruikten Bael en Bashere deze kamer voor het opstellen van plannen. Na wat gezoek vond hij de kaart die hij wilde, een grote rol waarop heel Andor vanaf de Mistbergen tot aan de Erinin stond afgebeeld, plus delen van de landen in het zuiden: Geldan, Altara en Morland.

‘De vrouwen die gevangen worden gehouden in het land van de boomdoders wordt niet toegestaan moeilijkheden te veroorzaken; dus waarom zou iemand van de anderen dat doen?’ zei Melaine, blijkbaar als antwoord op iets wat hij niet had gehoord. Het klonk boos. ‘We zullen doen wat gedaan moet worden, Deira t’Bashere,’ zei Dorindha rustig. Ze was altijd door en door kalm. ‘Hou vast aan je moed en we zullen aankomen waar we dienen te gaan.’

‘Wanneer je van een hoge rots springt,’ antwoordde Deira, ‘is het te laat om je aan iets anders vast te klampen dan je moed. Je kunt slechts hopen dat er beneden een hooiberg op je wacht.’ Haar man grinnikte alsof hij dacht dat ze een grapje maakte. Het klonk er niet naar.

Rhand rolde de kaart uit en verzwaarde de hoeken met inktpotten en zandflessen. Hij mat de afstanden na. Mart trok niet erg snel op wanneer de geruchten Altara of Morland noemden. Hij was altijd zo trots op de snelheid waarmee de Bond kon optrekken. Misschien hielden de Aes Sedai hem op, met hun bedienden en wagens. Misschien waren er meer zusters dan hij had bedacht. Rhand besefte dat hij zijn handen tot vuisten had gebald en ontspande ze. weer. Hij had Elayne nodig voor de troon, hier en in Cairhien. Daarvoor had hij haar nodig. Alleen daarvoor. Aviendha... Die had hij niet nodig. Helemaal niet, en ze had hem heel duidelijk gemaakt dat zij hém ook niet nodig had. Ze was veilig, ver bij hem vandaan. Hij kon hen beiden beschermen door ze zo ver mogelijk uit zijn buurt te houden. Licht, wat zou hij ze graag willen zien. Maar hij had Mart nodig, nu Perijn zo koppig was. Hij was er niet zeker van hoe Mart opeens deskundig was geworden in alles wat met strijd en veldslagen te maken had, maar zelfs Bashere respecteerde Marts mening. Over oorlog in elk geval.

‘Ze hebben hem behandeld als da’tsang,’ gromde Sulin, en enkele andere Speervrouwen grauwden zonder woorden.

‘We weten het,’ zei Melaine grimmig. ‘Ze hebben geen eer.’

‘Zal hij zich echt beheersen na dat alles te hebben meegemaakt?’ wilde Deira ongelovig weten.

De kaart was niet groot genoeg om ook Illian te tonen. Er lag geen enkele kaart op tafel met een stuk van dat land erop, maar Rhands hand gleed omlaag over Morland en hij kon zich de Doirlonheuvels voorstellen, vlak over de grens met Illian, waar een reeks heuvelforten door geen enkel invallend leger genegeerd mocht worden. En zo’n tweehonderdvijftig span naar het oosten, lag op de Vlakte van Maredo een leger zoals er niet meer een was geweest sinds de naties zich in de Aiel-oorlog bij Tar Valon verzameld hadden, wellicht niet meer sinds de dagen van Artur Haviksvleugel. Tyreners, Cairhienin, Aiel, allen gericht op het verpletteren van Illian. Als Perijn hen niet wilde leiden, moest Mart het doen. Had hij maar meer tijd. Er was nooit genoeg tijd.

‘Bloedvuur,’ mopperde Davram, ‘dat heb je nooit gezegd, Melaine. Vrouwe Caraline én heer Toram in een kamp vlak buiten de stad, en Hoogheer Darlin erbij! Die zijn niet per ongeluk bij elkaar gekomen, niet precies op dit moment, zeer zeker niet. Daarmee heb je wel een kuil adders bij je voordeur, hoe sterk je ook bent.’

‘Laat de algai’d’siswai dansen,’ antwoordde Bael. ‘Dode adders bijten niemand meer.’

Sammael was verdedigend altijd op z’n best geweest. Dat was een herinnering van Lews Therin Telamon uit de Oorlog van de Schaduw. Met twee man in je schedel kon je er op rekenen dat er herinneringen over en weer dreven. Waren er misschien bij Lews Therin herinneringen doorgedrongen over schapenhoeden of kippenvoeren? Rhand kon hem flauwtjes horen bazelen over doden en vernietigen. Gedachten over de Verzakers lieten Lews Therin altijd volledig doorslaan.

‘Deira t’Bashere heeft gelijk,’ zei Bael. ‘We dienen op het ingeslagen pad te blijven tot onze vijanden vernietigd zijn, anders gaan wij ten onder.’

‘Op die manier had ik het niet bepaald bedoeld,’ zei Deira droogjes. ‘Maar je hebt gelijk. We hebben nu geen keus meer. Tot onze vijanden vernietigd zijn, anders gaan wij ten onder.’

Dood, verwoesting en waanzin dreven door Rhands hoofd tijdens het bestuderen van de kaart. Sammael zou zich in de forten bevinden, zodra het leger toesloeg. Sammael met zijn kracht als Verzaker en zijn kennis uit de Eeuw der Legenden. Heer Brend noemde hij zich nu, lid van de Raad van Negen, en heer Brend werd hij genoemd door hen die weigerden toe te geven dat de Verzakers vrij waren, maar Rhand kende hem. Uit Lews Therins geheugen kende hij Sammaels gezicht en de rest van de man tot in zijn bloed en botten.

‘Wat is Dyelin Taravin van plan met Naean Arwan en Elenia Sarand?’ vroeg Dorindha. ‘Ik geef eerlijk toe dat ik dat opsluiten van mensen niet begrijp.’

‘Wat ze daar doet, is amper belangrijk,’ zei Davram. ‘Ik ben bezorgder over haar ontmoetingen met de Aes Sedai.’

‘Dyelin Taravin is een zottin,’ mopperde Melaine. ‘Ze gelooft de geruchten dat de Car’a’carn is neergeknield voor de Amyrlin Zetel. Die zal haar haren pas borstelen, nadat de Aes Sedai toestemming hebben gegeven.’

‘Je vergist je in haar,’ zei Deira ferm. ‘Dyelin is sterk genoeg om Andor te regeren. Dat heeft ze in Aringil bewezen. Natuurlijk luistert ze naar de Aes Sedai – alleen een dwaas negeert hen – maar luisteren is niet hetzelfde als gehoorzamen.’

De wagens die van Dumais Bron waren meegevoerd, moesten opnieuw worden doorzocht. De angreaal, dat dikke zittende mannetje, moest ergens zijn. Geen enkele ontsnapte zuster had enig benul van wat het was. Of had er één een aandenken aan de Herrezen Draak in haar beurs gestopt? Nee, hij moest ergens in de wagens zijn. Met een angreaal was hij meer dan gelijk aan de Verzakers. Zonder... Dood, verwoesting en waanzin.

Opeens drong door wat hij had opgevangen. ‘Wat zeiden jullie daar?’ wilde hij weten, zich van de met ivoor ingelegde tafel afwendend. Verbaasde gezichten keken hem aan. Jonan richtte zich op van de deurpost waar hij tegenaan geleund stond. De Speervrouwen die op hun gemak neergehurkt zaten, leken opeens gespannen. Ze hadden onderling zitten babbelen; zelfs zij waren nu bij hem op hun hoede.

Melaine bevoelde een ivoren ketting, keek even vastberaden naar Bael en Davram en zei toen voor een ander iets kon opmerken: ‘Er zijn negen Aes Sedai in een herberg. De Zilveren Zwaan heet hij en hij ligt in wat Davram Bashere de Nieuwe Stad noemt.’ Ze sprak het woord herberg onwennig uit, en stad ook. Vroeger kende ze die woorden alleen uit de boeken die marskramers van over de Drakenmuur meenamen. ‘Hij en Bael zeggen dat we ze met rust dienen te laten, tenzij ze iets tegen je ondernemen. Ik denk dat je geleerd hebt wat wachten op Aes Sedai inhoudt, Rhand Altor.’

‘Mijn fout,’ verzuchtte Bashere, ‘als er sprake is van een fout. Al heb ik geen idee wat Melaine van me verwacht. Acht zusters hebben hun intrek genomen in de Zilveren Zwaan, bijna een maand geleden, vlak na je vertrek. Zo nu en dan komen er enkelen bij en gaan er wat weg, maar het zijn er nooit meer dan tien tegelijk. Ze bemoeien zich met niemand, veroorzaken geen last en stellen geen vragen, voor zover Bael en ik horen. Er zijn ook enkele Rode zusters in de stad geweest. Tweemaal. Die in de Zilveren Zwaan hebben allemaal een zwaardhand, maar die Rode nooit. Ik weet zeker dat het Rode zusters zijn. Er doemen er twee of drie op, ze vragen naar mannen die naar de Zwarte Toren willen en na een dag of wat vertrekken ze weer. Zonder dat ze veel wijzer zijn geworden, waag ik te zeggen. Die Zwarte Toren lijkt wel een burcht wat het bewaren van geheimen betreft. Geen enkele Aes Sedai heeft problemen veroorzaakt en ik wil ook liever geen moeilijkheden, tenzij ik zeker weet dat het noodzakelijk is.’

‘Dat bedoelde ik niet,’ zei Rhand langzaam. Hij ging tegenover Bashere zitten en greep de bewerkte armleuningen vast tot zijn knokkels pijn deden. Aes Sedai die zich hier verzamelden, evenals in Cairhien. Toeval? Lews Therin rommelde als donder aan de einder over dood en verraad. Hij zou Taim moeten waarschuwen. Niet over die Aes Sedai in de Zilveren Zwaan, want dat wist Taim allang, maar waarom had hij niets gezegd? Hij diende uit hun buurt te blijven en de Asha’man uit de stad te houden. Als Dumais Bron een eind betekende, mocht er hier geen nieuw begin worden gemaakt. Te veel dingen leken uit zijn greep te vallen. Hoe harder hij probeerde alles bijeen te houden, hoe meer problemen er kwamen en hoe sneller ze rondtolden. Vroeg of laat zou alles instorten en barsten. De gedachte maakte zijn keel droog. Thom Merrilin had hem een beetje jongleren geleerd, maar hij was er nooit erg goed in geweest. Nu moest hij echt heel goed zijn. Hij had graag iets voor zijn droge keel gehad.

Hij besefte pas dat hij het hardop had gezegd toen Jalani ging staan en naar een tafeltje met een grote zilveren kan schreed. Ze vulde een roemer van gedreven zilver en bracht die glimlachend naar Rhand. Ze hield hem de roemer voor en wilde iets zeggen. Hij rekende op iets grofs, maar opeens veranderde haar gezicht. Ze zei slechts: ‘Car’a’carn,’ en ging zo waardig weer naar haar plekje bij de andere Speervrouwen dat het leek of ze Dorindha of Deira nabootste. Somara gebaarde in de handtaai en opeens liep elke Speervrouw rood aan en beet op haar lippen om niet te lachen. Iedere Speervrouw, behalve Jalani, al was die net zo rood.

De vruchtenwijn smaakte naar pruimen. Rhand herinnerde zich uit zijn jeugd de grote zoete pruimen uit de boomgaarden aan de andere kant van de rivier. Dat hij zelf de boom inklom om ze te plukken... Hij sloeg zijn hoofd achterover en ledigde de roemer in één teug. Er waren pruimenbomen in Tweewater maar geen boomgaarden, en zeker niet aan de andere kant van de rivier. Hou je bloedherinneringen voor jezelf, snauwde hij Lews Therin toe. De man in zijn hoofd lachte om iets en grinnikte zowaar in zichzelf.

Bashere keek fronsend naar de Speervrouwen, vervolgens naar Bael en zijn vrouwen, allen even onbeweeglijk als rots en schudde zijn hoofd. Hij kon goed opschieten met Bael, maar meestal vond hij veel van de Aiel raadselachtig. ‘Aangezien niemand mij een drankje komt brengen...’ zei hij opstaand, en hij schonk zichzelf iets in. Hij nam een lange slok die zijn dikke snor nat maakte. ‘Lekker, dat koelt af. Taims manier van werven lijkt te zijn dat hij iedere kerel vindt die de Herrezen Draak graag wil volgen. Hij heeft me een behoorlijk leger gegeven, mannen die missen wat voor jouw Asha’man nodig is. Ze praten met grote ogen over een stap door een gat in de lucht, maar niemand is in de buurt van de Zwarte Toren gekomen. Ik probeer enkele ideeën van de jonge Mart uit.’

Rhand wuifde het met de lege bokaal weg. ‘Vertel me wat meer over Dyelin.’ Dyelin van Huis Taravan was de volgende in de erfopvolging als er iets met Elayne gebeurde. Hij had haar gezegd dat hij Elayne naar Caemlin liet halen. ‘Als zij meent de Leeuwentroon te kunnen inpikken, kan ik voor haar ook nog wel een boerderijtje vinden.’

‘De troon inpikken?’ zei Deira ongelovig en haar echtgenoot lachte luid.

‘Ik weet weinig van de gebruiken van natlanders,’ zei Bael, ‘maar ik denk niet dat ze dat heeft gedaan.’

‘Verre van dat.’ Davram nam de kan mee om nog wat meer wijn in te schenken. ‘Enkele lagere edelen die meenden gunsten te kunnen verwerven, hadden in Aringil uitgeroepen dat zij de troon moest innemen. Ze treedt snel op, onze vrouwe Dyelin. Binnen vier dagen had ze de twee leiders opgehangen, wegens verraad tegen de erfdochter Elayne, en bevolen er nog zo’n twintig te geselen.’ Hij grinnikte waarderend. Zijn vrouw snoof. Waarschijnlijk zou zij de hele weg van Aringil naar Caemlin met galgen hebben afgezet.

‘Wat was dat verhaal over dat zij Andor regeerde?’ wilde Rhand weten. ‘En dat gevangenzetten van Elenia en Naean?’

‘Dat waren degenen die trachtten de troon in te pikken,’ zei Deira en haar donkere ogen vonkten boos.

Bashere knikte. Hij was nu veel kalmer. ‘Nog maar drie dagen geleden. Na het bericht van de kroning van Colavaere en de geruchten uit Cairhien dat je naar Tar Valon was vertrokken. Daarmee klonk alles veel waarschijnlijker. Nu de handel weer op gang komt, zijn er tussen Cairhien en Caemlin zoveel duiven in de lucht dat je over hun ruggen kunt lopen.’ Hij zette de kan neer en keerde terug naar zijn stoel. ‘Naean sprak zich ’s ochtends uit over de troon; Elenia vóór de middag en tegen de avond hadden Dyelin, Peluvare en Luan hen allebei gevangen laten zetten. De volgende ochtend maakten ze bekend dat Dyelin in naam van Elayne regentes was tot Elaynes terugkeer. De meeste huizen van Andor hebben Dyelin openlijk steun betuigd. Ik denk dat sommigen graag hadden gezien dat zijzelf de troon zou hebben genomen, maar sinds Aringil houden zelfs de machtigsten hun tong in bedwang.’ Bashere kneep een oog dicht en wees naar Rhand. ‘Jij wordt helemaal niet genoemd. Of dat goed of slecht is, weet ik niet. Dat mag een verstandiger iemand uitmaken.’

Deira schonk hem een koele glimlach en keek langs haar ferme neus op hem neer. ‘Die... strooplikkers... die jij het vrije gebruik van het paleis toestond, schijnen allemaal de stad ontvlucht te zijn. Volgens de geruchten zijn sommigen zelfs het land uit gevlucht. Je hoort te weten dat ze allemaal achter Elenia of Naean stonden.’

Rhand zette behoedzaam zijn volle roemer op de grond naast de stoel. Hij had Lir, Arymille en de anderen alleen hier laten blijven om te trachten Dyelin en haar aanhangers aan te zetten tot steun aan hemzelf. Ze zouden nooit, zoals Lir naar zijn bondgenoten was gevlucht, Andor hebben verlaten. Als hij de tijd had gehad, en met Elaynes terugkeer, had het kunnen werken. Alles tolde echter steeds sneller rond, het tolde regelrecht uit zijn greep. Er waren echter nog wat dingen die hij kon sturen.

‘Fedwin, hij daar, is een Asha’man, Dorindha,’ zei hij. ‘Hij kan desgewenst boodschappen naar mij in Cairhien brengen.’ Dat laatste met een boze blik op Melaine die effen terugkeek. Deira nam Fedwin op alsof ze een dode rat zag die een overijverige hond op haar vloerkleed had laten vallen. Davram en Bael zagen er meer peinzend uit. Fedwin probeerde rechter te gaan staan onder hun blik. ‘Laat niet iedereen weten wie hij is,’ ging Rhand door, ‘niemand eigenlijk. Daarom draagt hij geen zwart. Ik breng er vannacht nog twee naar heer Semaradrid en Hoogheer Weiramon. Ze zullen hen nodig hebben wanneer ze tegen Sammael in de Doirlonheuvels optrekken. Ik zal blijkbaar een tijdje op Cairhien moeten passen. En wellicht ook op Andor.’

‘Betekent dit dat je de speren eindelijk voorwaarts stuurt?’ vroeg Bael. ‘Je geeft vannacht het bevel?’

Rhand knikte en Bashere slaakte een bulderende lach. ‘Zo, dat vraagt om een goed glas wijn. Of dat zou zo zijn, als het niet zo heet was dat het bloed van een man zo dik wordt als havermoutpap.’ Zijn lach ging over in een grimas. ‘Bloedvuur, wat zou ik daar graag bij zijn. Niettemin, Caemlin voor de Herrezen Draak behouden is ook geen kleinigheid.’

‘Je wilt altijd daar zijn, waar de zwaarden ontbloot zijn, mijn echtgenoot.’ Deira klonk heel warm.

‘Het vijfde,’ zei Bael. ‘Je staat een vijfde deel van Illian toe wanneer Sammael is gevallen?’ Volgens Aiel-gebruik mocht van alles in een plaats die met wapens veroverd was, het vijfde deel worden genomen. Rhand had het hier in Caemlin verboden. Hij wilde Elayne geen stad teruggeven die geplunderd was, zelfs niet voor een vijfde. ‘Ze zullen het vijfde krijgen,’ zei Rhand maar hij dacht niet aan Sammael of Illian. Breng Elayne snel hier, Mart. Het spookte wild door zijn hoofd, boven het gekakel van Lews Therin uit. Breng haar snel terug, voor Andor en Cairhien midden in ons gezicht uiteen spatten.

8

Vaandel

‘We moeten hier morgen blijven.’ Egwene verschoof voorzichtig in haar vouwstoel, want soms had het ding de neiging uit zichzelf in elkaar te klappen. ‘Heer Brin zegt dat de voedselvoorraden op raken. Ons kamp heeft in elk geval aan alles te kort.

Twee stompe talkkaarsen brandden op een houten tafeltje voor haar. Ook dat was een opvouwbaar geval voor gemakkelijker vervoer, maar wel steviger dan de stoel. De kaarsen in de tent die als haar werkplek diende, werden aangevuld met een olielamp die zo hoog mogelijk aan de middelste tentpaal hing. Het zwakke gele licht flikkerde en vormde vage dansende schaduwen op de opgelapte zeilwanden die wel heel ver verwijderd waren van de grootsheid van de werkkamer van de Amyrlin Zetel in de Witte Toren. Dat maakte haar niet van streek. Eigenlijk was ze zelf ook nog ver van de grootsheid die de Amyrlin Zetel uitstraalde. Ze wist heel goed dat voor een buitenstaander de zevenkleurige stola om haar schouders de enige reden was om te geloven dat zij de Amyrlin was. Als die buitenstaander het tenminste geen stomme grap vond. Er waren vreemde dingen gebeurd in de geschiedenis van de Witte Toren – Siuan had haar de geheime bijzonderheden van enkele zaken verteld – maar zeker niets zo vreemd als dit.

‘Vier of vijf dagen zouden beter zijn,’ peinsde Sheriam, naar de stapel papieren op haar schoot kijkend. Ze was enigszins gezet, had scherp afgetekende jukbeenderen en schuin staande groene ogen, en met haar diepgroene rijkleding slaagde ze erin zowel indrukwekkend als verfijnd te lijken, al zat ze op een wankel krukje voor de tafel. Indien ze haar smalle blauwe stola van Hoedster der Kronieken zou verruilen voor die van Amyrlin, zou iedereen aannemen dat zij de echte Amyrlin was. Soms leek ze hartgrondig van mening dat de gestreepte stola op haar eigen schouders rustte. ‘Misschien wat langer. Het zou niet slecht zijn als we onze voorraden weer aanvulden.’

Siuan, gezeten op het andere gammele krukje, schudde licht haar hoofd, maar die aanwijzing had Egwene niet nodig. ‘Eén dag.’ Ze mocht dan net achttien zijn en nog lang niet zo groots en waardig als een echte Amyrlin, maar ze was geen dwaas. Er waren te veel zusters die elke smoes om te stoppen zouden aangrijpen en onder hen waren te veel Gezetenen. Wanneer ze ergens te lang bleven, zou het weleens onmogelijk kunnen zijn hen nog in beweging te krijgen. Niettemin wilde Sheriam wat zeggen.

‘Eén, dochter,’ zei Egwene vastbesloten. Sheriam mocht van alles denken, Sheriam Bavanar was Hoedster en Egwene Alveren Amyrlin. Het zou fijn zijn als Sheriam dat eindelijk eens inzag. En de Zaal van de Toren was nog erger. Ze wilde snauwen of grauwen of iets gooien, maar na krap anderhalve maand had ze ruimschoots ervaring opgedaan in het effen houden van haar gezicht en stem, zelfs bij nog grotere uitdagingen dan deze. ‘Als het langer duurt, eten we het land hier helemaal kaal en ik wil geen mensen achterlaten die van honger sterven. Nuchter bezien kunnen zij ons honderden problemen bezorgen als we te veel van hen meenemen, zelfs als we ervoor betalen.’

‘Roofovervallen op vee en pluimvee en dieven bij de voorraadwagens,’ mompelde Siuan. Ze bestudeerde nauwlettend haar grijze broekrok en keek niemand aan; ze leek hardop te denken. ‘Neergeschoten wachtposten, de rode haan in voorraden waar ze bij kunnen komen. Een slechte zaak. Hongerige mensen worden snel wanhopig.’ Het waren dezelfde redenen die Garet Brin aan Egwene had gegeven en in bijna dezelfde bewoordingen.

De vrouw met het vlammend rode haar keek Siuan hard aan. Veel zusters hadden het moeilijk met Siuan. Ze had waarschijnlijk het bekendste gezicht in het kamp, jong genoeg om bij de kleren van een Aanvaarde te passen of zelfs van een novice. Dat was een gevolg van het sussen, al hadden weinigen dat geweten. Siuan kon amper een stap doen zonder dat zusters haar aanstaarden. Zij was eens Amyrlin Zetel geweest, toen afgezet en gesust, vervolgens geheeld en weer in het bezit van enig vermogen, terwijl iedereen had aangenomen dat zoiets onmogelijk was. Velen verwelkomden haar terugkeer. Om haarzelf, omdat ze er weer bij hoorde, en om het wonder dat hoop verschafte voor iets wat elke Aes Sedai erger vreesde dan de dood. Er waren echter evenveel of nog meer zusters die er lauw tegenover stonden, of op haar neerkeken, of allebei. Zij gaven haar de schuld van de huidige toestand.

Sheriam was een van de zusters die vonden dat Siuan slechts zaken als omgangsregels en optreden aan de nieuwe Amyrlin moest leren en net als iedereen nam ze aan dat Siuan daar een hekel aan had. Verder diende ze gewoon haar mond te houden, tenzij haar iets werd gevraagd. Ze was minder dan ze was geweest, geen Amyrlin meer en lang niet meer zo’n sterke geleider. Aes Sedai vonden dat geen wrede houding. Het verleden was voorbij en het heden moest worden aanvaard. Al het andere gaf slechts meer pijn. Heel geleidelijk en aarzelend lieten Aes Sedai een verandering toe, maar als ze dat eindelijk hadden gedaan, deden ze vaak net alsof het altijd zo geweest was.

‘Een dag, Moeder, zoals u zegt.’ Eindelijk slaakte Sheriam een zucht en boog even haar hoofd. Egwene dacht dat het niet zozeer uit onderdanigheid was, maar meer om een grimas te verbergen vanwege haar koppigheid. Ze zou de grimas best willen aanvaarden als Sheriam het met haar eens was. Voorlopig moest ze het nog slikken.

Siuan boog eveneens haar hoofd, om een glimlach te verbergen. Een zuster kon elke post toegewezen krijgen, maar de onderlinge verhoudingen waren heel strikt en Siuan stond nu veel lager dan vroeger. Dat was een van de redenen.

De papieren op Sheriams schoot waren dezelfde als die van Siuan en die op de tafel voor Egwene. Allerlei verslagen, vanaf het aantal kaarsen en zakken met bonen in het kamp, tot aan de gezondheid van de paarden, en hetzelfde voor Garet Brins leger. Het legerkamp lag in een ring om het Aes Sedai-kamp, met ruim twintig stappen ertussen, maar in veel opzichten hadden ze ook een span van elkaar kunnen liggen. Het was verrassend dat heer Brin er evenzeer op stond als de zusters. De Aes Sedai wilden geen krijgslieden tussen hun tenten; ze vonden het een stel ongewassen en ongeletterde vechtersbazen, vaak met rappe vingers. En blijkbaar wilden de krijgslieden geen Aes Sedai tussen hün tenten – al waren ze zo verstandig hun redenen voor zich te houden. Ze trokken op naar Tar Valon om een dwingeland af te zetten en Egwene Alveren op de Amyrlin Zetel te plaatsen, maar weinig mannen voelden zich echt ontspannen in de nabijheid van Aes Sedai. Dat gold trouwens ook voor vrouwen.

Sheriam zou maar al te gelukkig zijn als ze deze onbelangrijke zaken van Egwene kon overnemen. Ze had dat ook gezegd en uitgelegd hoe onbelangrijk ze waren en dat de Amyrlin Zetel niet de last behoorde te dragen van alledaagse dingetjes. Siuan stelde daarentegen dat een goede Amyrlin juist aan zulke zaken aandacht schonk, maar niet om het werk van tientallen zusters en schrijvers over te doen, ze moest proberen elke dag iets anders na te kijken. Op die manier kreeg ze zicht op wat er aan de hand was en wist ze het juiste te doen, indien iemand iets rampzaligs kwam melden dat niet meer afgewend kon worden. Gevoel voor de hoek waaruit de wind waait, noemde Siuan het. Het had haar weken gekost voor ze die verslagen regelmatig kreeg en Egwene wist zeker dat ze nooit meer iets zou horen, wanneer ze dit alles aan Sheriam overliet. Pas als alles was afgehandeld, en wellicht zelfs dan niet.

Het bleef stil bij het lezen van het volgende papier van de stapel. Ze waren niet met z’n drieën. Chesa, op kussens gezeten bij de tentwand, merkte op: ‘Te weinig licht is slecht voor je ogen.’ Ze mompelde het bijna in zichzelf en hield een van Egwenes zijden kousen op die ze aan het stoppen was. ‘Je zult mij er niet op betrappen dat ik bij dit beetje licht mijn ogen aan woorden verpest.’ Chesa was een vrouw met een vrolijke schittering in haar ogen en een blije glimlach, ze was net niet gezet te noemen. Door te doen alsof ze in zichzelf sprak, probeerde Egwenes dienstmeid voortdurend raad aan de Amyrlin te geven. Ze had al twintig jaar in Egwenes dienst kunnen zijn, in plaats van een kleine twee maanden, en driemaal zo oud als Egwene kunnen zijn, terwijl ze in feite amper tweemaal zo oud was. Egwene vermoedde dat ze vanavond wat zei om de stilte te breken. Sinds Logains ontsnapping hing er een grote spanning in het kamp. Een geleider, afgeschermd en streng bewaakt, was als nevel door ieders vingers geglipt. Iedereen liep waakzaam rond, zich afvragend hoe het kon en waar hij zich bevond en wat hij verder van plan was. Egwene wenste nog meer dan de meeste zusters dat ze zeker wist waar Logain Ablar zich bevond.

Sheriam verschikte geërgerd haar papieren en keek fronsend naar Chesa. Ze begreep niet waarom Egwene haar meid bij deze vergaderingen toeliet en nog veel minder dat ze vrijuit mocht kwebbelen. Het kwam waarschijnlijk nooit bij haar op dat Chesa’s aanwezigheid en ongevraagde opmerkingen haar regelmatig net genoeg afleidden om Egwene te helpen raad opzij te schuiven die ze niet wilde opvolgen en beslissingen uit te stellen die ze niet wilde nemen, zeker niet zoals Sheriam had bedacht. Chesa glimlachte verontschuldigend en richtte zich weer op haar stopwerk, zo nu en dan iets in zichzelf mompelend. ‘Als we niet doorgaan, Moeder,’ merkte Sheriam koeltjes op, ‘zijn we pas bij dageraad klaar.’

Egwene staarde naar het volgende papier en wreef langs haar slapen. Chesa kon gelijk hebben met dat licht. Haar hoofdpijn stak de kop weer op. Aan de andere kant kon dit het papier zijn waarop was aangegeven hoeveel geld er nog was. In de verhalen die ze vroeger las, werd nooit vermeld dat er harde munten nodig waren voor een leger. Aan het blad waren aantekeningen gespeld van twee Gezetenen. Romanda en Lelaine gaven de raad de krijgslieden wat minder vaak te betalen, dus in feite minder te betalen. Het was meer dan een raad, net zoals Romanda en Lelaine belangrijker waren dan twee Gezetenen van de Zaal. Andere Gezetenen volgden waar zij gingen, wellicht wel allemaal, terwijl de enige Gezetene waar Egwene op kon rekenen Delana was en zelfs dat maar half. Het kwam maar zelden voor dat Lelaine en Romanda het over iets eens waren en ze hadden moeilijk een lastiger zaak kunnen kiezen. Sommige krijgslieden hadden een gelofte afgelegd, maar de meesten waren er alleen voor het geld en misschien in de hoop op oorlogsbuit.

‘De krijgslieden worden zoals gewoonlijk uitbetaald,’ mompelde Egwene, en ze verfrommelde de twee briefjes. Ze was niet van plan haar leger te zien inkrimpen en nog minder zou ze plunderingen toestaan.

‘Zoals u beveelt, Moeder.’ Sheriams ogen vonkten van plezier. Zij zou de moeilijkheid ook wel inzien – wie dacht dat ze niet zo slim was, mocht op last rekenen – maar ze bezat een blinde vlek. Als Romanda of Lelaine zeiden dat de zon opkwam, beweerde Sheriam dat hij onderging. Zij had bijna evenveel invloed gehad op de Zaal als die twee nu hadden, tot de twee zusters er samen een eind aan maakten. Het tegengestelde was ook waar: dit paar zou zich eveneens tegen alles verzetten wat Sheriam had bedacht, voor ze echt goed nadachten. Wat, alles bijeen genomen, ook heel nuttig was.

Egwenes vingers trommelden op de tafel en ze dwong zich ermee op te houden. Het geld moest ergens vandaan komen, ergens, hoe dan ook, maar ze liet haar bezorgdheid niet merken. ‘Die nieuwe vrouw is best goed,’ mompelde Chesa boven haar verstelgoed. ‘Zo’n Tyreense heeft haar neus natuurlijk altijd in de lucht, maar Selame weet wat de meid van een vrouwe hoort te doen. Meri en ik hebben haar gauw genoeg ingewerkt.’ Sheriam liet haar ogen geërgerd heen en weer rollen.

Egwene glimlachte verstolen. Egwene Alveren met drie persoonlijke dienstmeiden. Het was even ongeloofwaardig als de stola. De glimlach duurde uiterst kort. Dienstmeiden dienden ook betaald te worden. Het was weinig vergeleken met de dertigduizend krijgslieden en de Amyrlin kon moeilijk haar eigen goed wassen of onderkleren naaien, maar Chesa kon alles uitstekend alleen af. En dat zou nog steeds zo geweest zijn, als het aan Egwene had gelegen. Zo’n kleine week geleden had Romanda besloten dat de Amyrlin een tweede dienstmeid nodig had. Ze had Meri gevonden tussen de vluchtelingen die zich in elk dorp ophielden tot ze werden verjaagd. Om niet afgetroefd te worden kwam Lelaine op dezelfde manier met Selame aanzetten. De twee vrouwen waren al in Chesa’s kleine tentje gepropt voor Egwene wist dat ze bestonden.

Het uitgangspunt deugde niet. Drie meiden, terwijl er niet eens genoeg zilver was om het leger tot halverwege Tar Valon te betalen. Bedienden die voor haar werden gekozen zonder dat zij er iets over te zeggen had en dan was er nog het feit dat ze er nog een had, al kreeg die nog geen koperpenner. Iedereen geloofde trouwens dat Marigan de persoonlijke dienstmeid van de Amyrlin was.

Onder het tafelblad bevoelde ze haar beurs en de armband erin. Ze hoorde hem vaker te dragen; het was een plicht. Ze hield de handen op haar schoot, trok de armband eruit en schoof die om haar pols. Een zilveren band, zo gemaakt met de Ene Kracht dat de sluiting, eenmaal gesloten, niet te zien was. Ze klikte hem dicht onder tafel en wilde hem bijna meteen weer afgrissen.

Gevoel stroomde een hoekje van haar geest in, een klein holletje gevoel en bewustzijn, alsof ze het zich verbeeldde. Maar het was geen inbeelding, het was al te echt. Deze armband, de helft van een a’dam, schiep een binding tussen haar en de vrouw met de andere helft; een zilveren ketting die de draagster niet zelf kon afdoen. Ze vormden zonder saidar een koppeling van twee, waarin Egwene altijd leidde doordat zij de armband bezat. Marigan lag nu te slapen. Haar voeten deden pijn van al het lopen van die dag en vorige dagen, maar zelfs in haar slaap druppelde heel sterk haar vrees door. Slechts haar haat kon soms even sterk zijn als de vrees die door de a’dam stroomde. Egwenes weifeling werd veroorzaakt door de voortdurend knagende angst bij de andere vrouw, maar ook doordat ze zelf ooit de halsband had gedragen en omdat ze de vrouw aan het andere eind kende en niets, nog niet het kleinste met haar gemeen wilde hebben.

In het kamp wisten slechts drie vrouwen dat Moghedien gevangen en te midden van de Aes Sedai verborgen was. Als dat ooit ontdekt werd, zou Moghedien binnen de kortste keren worden gevonnist, gesust en ter dood gebracht. Als het ooit uitkwam, zou Egwene haar waarschijnlijk heel snel volgen en ook de twee andere vrouwen die het wisten, Siuan en Leane. In het gunstigste geval zou haar de stola ontnomen worden.

Voor het onttrekken van een Verzaker aan de gerechtigheid, dacht ze grimmig. Als ik geluk heb, gooien ze me alleen terug tussen de Aanvaarden. Onbewust streek ze met haar duim over de Grote Serpent-ring aan de wijsvinger van haar rechterhand.

Daarentegen was zo’n bestraffing, hoe terecht ook, heel onwaarschijnlijk. Haar was geleerd dat de meest wijze zuster tot Amyrlin Zetel werd verheven, maar inmiddels wist ze beter. De keuze van een Amyrlin was een even felle strijd als de verkiezing van een dorpsmeester in Emondsveld. Of erger, want in Emondsveld deed niemand nog moeite om het tegen haar vader op te nemen, maar ze had geruchten opgevangen over de verkiezingen in Devenrit en Tarenveer. Siuan was alleen verheven tot Amyrlin omdat de drie Amyrlins vóór haar binnen enkele jaren waren gestorven. De Zaal had een jong iemand gewild. Met een zuster over haar leeftijd praten was even onbeleefd als haar een klap geven, maar ze kreeg langzamerhand enig inzicht in de levensduur van een Aes Sedai. Een zuster werd zelden Gezetene voor ze de stola minstens zestig of zeventig jaar had gedragen. Amyrlins waren meestal ouder. Vaak véél ouder. Dus toen de Zaal het niet eens werd over vier zusters die nog geen vijftig jaar Aes Sedai waren en Seaine Herimon van de Witte Ajah een vrouw voorstelde die de stola met de blauwe franje slechts tien jaar had gedragen, kon de keuze van Siuan Sanche net zo goed ingegeven zijn geweest door uitputting als door het feit dat zij de boeken zo goed bijhield. En dus waren de Gezetenen voor haar opgestaan.

En Egwene Alveren, die in veler ogen nog steeds novice had moeten zijn? Een vaandel, gemakkelijk in het gebruik. Een kind dat in hetzelfde dorp was opgegroeid als Rhand Altor. Dat laatste had zeker meegeteld. Ze zouden de zevenkleurige stola niet afpakken, maar Egwene zou merken dat het beetje gezag dat ze had weten op te bouwen, was verdwenen. Romanda, Lelaine en Sheriam zouden slaande ruzie krijgen over wie haar mocht aanpakken.

‘Die lijkt op de armband die ik Elayne zag dragen.’ De papieren op Sheriams schoot ritselden, terwijl ze zich voorover boog om beter te kijken. ‘En Nynaeve. Ze droegen hem samen als ik me het goed herinner.’

Egwene schrok. Ze was onvoorzichtig geweest. ‘Het is dezelfde. Een aardigheidje als aandenken bij hun vertrek.’ Ze draaide de zilveren band om haar pols en voelde een steek berouw die geheel van haarzelf was. De armband leek uit segmenten ie bestaan, maar was zo knap gemaakt dat je niet precies kon zien hoe. Ze had nauwelijks aan Nynaeve en Elayne gedacht sinds hun vertrek naar Ebo Dar. Misschien hoorde ze hen terug te roepen. Hun speurtocht verliep blijkbaar niet zo best, al ontkenden ze dat. Maar als ze vonden wat ze daar zochten...

Sheriam fronste, en of dat vanwege de armband was wist Egwene niet. Ze kon echter niet toestaan dat Sheriam al te veel over die armband begon na te denken. Als ze ooit merkte dat Marigans ketting erbij paste, konden er heel pijnlijke en lastige vragen worden gesteld.

Egwene stond op, streek haar rok glad en liep om de tafel heen. Siuan had vandaag verschillende brokjes inlichtingen opgedoken en een ervan kwam nu heel goed van pas. Ze was niet de enige met geheimen. Sheriam keek verbaasd toen Egwene zo dicht bij haar ging staan dat ze niet kon opstaan.

‘Dochter, ik heb vernomen dat enkele dagen na Siuans en Leanes aankomst in Salidar tien zusters zijn vertrokken, twee van elke Ajah, uitgezonderd de Blauwe. Waar zijn ze heen gegaan en waarom?’ Sheriams ogen knepen zich iets samen, maar ze behield de plechtstatige rust die haar even goed stond als haar gewaad. ‘Moeder, ik kan me toch amper elke kleinigheid...’

‘Draai er niet omheen, Sheriam.’ Egwene kwam nog dichterbij, zodat ze bijna Sheriams knieën raakte. ‘Geen leugens door dingen weg te laten. De waarheid.’

Er verschenen enkele rimpels op Sheriams gladde voorhoofd. ‘Moeder, zelfs als ik het wist, kunt u zich toch niet met elke minieme kleinigheid...’

‘De waarheid, Sheriam. De gehele waarheid. Moet ik de voltallige Zaal vragen waarom ik van mijn Hoedster niet de waarheid te horen krijg? Ik zal het vernemen, dochter, hoe dan ook. Ik krijg het te horen.’

Sheriams hoofd schoot heen en weer, alsof ze een uitweg zocht. Haar ogen vielen op Chesa, die over haar verstelwerk zat gebogen en ze slaakte bijna een diepe zucht van opluchting. ‘Moeder, morgen, wanneer we alleen zijn. Ik weet zeker dat ik dan alles naar volle tevredenheid kan beantwoorden. Ik moet eerst met enkele zusters praten.’

Zodat ze konden uitwerken wat Sheriam haar morgen zou vertellen. ‘Chesa,’ zei Egwene, ‘wil je alsjeblieft buiten wachten?’ De vrouw leek volledig op te gaan in haar eigen werk, maar ze kwam in een flits overeind en holde bijna de tent uit. Wanneer de Aes Sedai zo tegenover elkaar stonden, verdween ieder met een beetje verstand zo snel mogelijk. ‘Welnu, dochter,’ zei Egwene, ‘de waarheid. Alles wat je weet. Persoonlijker dan dit zal het niet worden. We zijn volledig onder ons,’ voegde ze er na een blik van Sheriam op Siuan aan toe.

Sheriam schikte weer even haar rok, nee, ze zat eraan te plukken en vermeed het Egwene recht aan te kijken. Ongetwijfeld probeerde ze nog steeds een uitvlucht te verzinnen. Maar de Drie Geloften hadden haar in de tang. Ze kon geen onwaarheden spreken en wat ze ook mocht vinden van de ware positie van Egwene deed er niet toe. Iets stiekem achter de rug van de Amyrlin om doen was nog een eind verwijderd van iets recht in haar gezicht te ontkennen. Zelfs Romanda betrachtte de vereiste hoffelijkheid, al was het bij tijd en wijle op het randje.

Sheriam haalde diep adem, vouwde haar handen in de schoot en zei strak en heel nuchter tegen Egwenes borst: ‘Nadat we hadden vernomen dat de Rode Ajah verantwoordelijk was voor het opstoken van Logain tot valse Draak, hadden we het gevoel iets te moeten doen.’ We had zeker betrekking op het groepje zusters rond Sheriam; Carlinya en Beonin en de anderen hadden evenveel invloed als de meeste Gezetenen, al zaten ze niet in de Zaal. ‘Elaida stuurde de eis rond dat iedere zuster naar de Toren diende terug te keren, dus hebben we tien zusters uitgekozen om dat zo snel mogelijk te gaan doen. Ze horen er inmiddels te zijn. Ze dienen elke zuster stilletjes duidelijk te maken wat de Roden met Logain hebben gedaan. Zelfs...’ Ze aarzelde en besloot vervolgens heel snel: ‘Zelfs de Zaal weet dit niet.’

Egwene stapte opzij en wreef weer over haar slapen. Stilletjes duidelijk maken. In de hoop dat Elaida zou worden afgezet. Eigenlijk geen slecht plan. Het zou uiteindelijk kunnen werken. Het zou wel jaren kunnen duren. Aan de andere kant gold voor de meeste zusters dat hoe langer het duurde voor ze daadwerkelijk iets moesten ondernemen, hoe beter zij het vonden. Als ze genoeg tijd kregen, zouden ze de wereld overtuigen dat de Witte Toren nooit echt verdeeld was geweest. Het was al eens eerder gebeurd, al wist slechts een handvol zusters dat. Als ze genoeg tijd kregen, vonden ze misschien zelfs een manier om alles zo te herschrijven dat het niet had plaatsgevonden. ‘Waarom houden jullie het voor de Zaal geheim, Sheriam? Jullie denken toch zeker niet dat iemand jullie plan aan Elaida verraadt?’ De helft van de zusters hield de andere helft achterdochtig in het oog, uit angst voor verborgen aanhangers van Elaida. Gedeeltelijk uit angst daarvoor.

‘Moeder, een zuster die vindt dat wij een fout begaan, zou zich toch niet tot Gezetene laten kiezen? Zo’n zuster zou allang vertrokken zijn.’ Sheriam had zich niet ontspannen, maar haar stem kreeg dat geduldige, belerende toontje waarvan ze leek te denken dat het bij Egwene het beste hielp. Al was ze meestal veel handiger in het veranderen van onderwerp. ‘Die achterdocht is voorlopig de grootste moeilijkheid die wij dienen op te lossen. Niemand vertrouwt een ander echt. Konden we er maar voor zorgen dat...’

‘De Zwarte Ajah,’ onderbrak Siuan haar kalm. ‘Daardoor voel je je zo ijskoud alsof er een zilvertand onder je rok komt. Wie kan met volmaakte zekerheid een zuster van de Zwarte Ajah aanwijzen en wie kan zeggen wat zo’n vrouw zou kunnen doen?’

Sheriam schoot een nieuwe harde blik op Siuan af, maar meteen daarop verloor ze elke kracht. Of eigenlijk werd de ene spanning vervangen door een andere. Ze wierp een blik op Egwene en knikte toen met tegenzin. Haar mondspiertjes trokken alsof ze weer iets ontwijkends had willen zeggen, indien ze niet duidelijk had gezien dat Egwene dit niet zou slikken. De meeste zusters in het kamp geloofden het nu, maar ruim drieduizend jaar was ontkend dat er een Zwarte Ajah bestond, en ze voelden zich misselijk bij de gedachte alleen. Bijna niemand zou iets over dat onderwerp zeggen, of ze er nu wel of niet in geloofden.

‘De vraag is, Moeder,’ vervolgde Siuan, ‘wat er gebeurt wanneer de Zaal het ontdekt.’ Ze leek weer hardop te denken. ‘Ik zie niet hoe een Gezetene zal aanvaarden dat het haar niet kon worden verteld omdat ze wellicht Elaida’s kant had gekozen. En wat de mogelijkheid betreft dat ze van de Zwarte Ajah is... Ja, ik denk dat ze heel erg van streek zou zijn.’

De kleur trok uit Sheriams gezicht; het was een wonder dat ze niet lijkbleek werd. Van streek was nog heel lief omschreven. Ja, Sheriam zou na een ontdekking zeker erger meemaken dan van streek zijn. Het was nu tijd om haar voordeel uit te buiten, maar er kwam een nieuwe vraag bij Egwene op. Als Sheriam en haar vriendinnen die-ja, wat waren het eigenlijk? Geen verspieders, fretten misschien, die de holen worden ingestuurd om ratten... als Sheriam fretten naar de Witte Toren had gestuurd, kon...

Een plotselinge pijnscheut in het holletje met gevoelens achterin haar hoofd stuurde alles in het honderd. Als ze het rechtstreeks had gevoeld, zou het haar bewusteloos hebben gemaakt. Nu werden haar ogen groot van de schok. Een geleider raakte de ketting rond Moghediens nek aan. Dit was een koppeling waar geen man binding mee kon krijgen. Pijn en iets onbestaanbaars van Moghedien. Hoop. Meteen daarna was alles verdwenen, haar aanwezigheid en haar gevoelens. De ketting was af.

‘Ik heb... ik heb frisse lucht nodig,’ wist ze nog uit te brengen. Sheriam en Siuan wilden al opstaan maar ze gebaarde hen te blijven zitten. ‘Nee, ik wil alleen zijn,’ zei ze haastig. ‘Siuan, zoek uit wat Sheriam weet van die fretten. Licht, ik bedoel de zusters.’ Ze staarden haar beiden aan, maar het Licht zij dank volgde geen van beiden haar, toen ze de lantaarn van de haak griste en zich naar buiten haastte.

Het zou niet best zijn als men de Amyrlin zag hollen, maar het scheelde niet veel. Met haar vrije hand hield ze zo goed mogelijk haar broekrok op. Een wolkeloze nachthemel maakte de maan nog lichter, die diepe schaduwpatronen tussen de tenten en wagens tekende. De meeste mensen sliepen al, maar hier en daar brandden nog lage kampvuurtjes. Enkele zwaardhanden waren nog wakker en wat bedienden eveneens. Te veel ogen zouden het zien, wanneer ze holde, en iemands aanbod van hulp was wel het laatste dat ze wenste. Ze besefte dat ze hijgde, maar meer door de schok dan door uitputting.

Ze stak haar hoofd en lantaarn in Marigans tent en zag dat die leeg was. De dekens die een slaapzak hadden gevormd, lagen in een hoopje op de grond, door iemand haastig opzij gegooid.

Stel je nou eens voor dat ze nog hier was geweest? bedacht ze. Nu de ketting los was en met die onbekende erbij die haar bevrijd had? Rillend trok ze zich langzaam terug. Moghedien had goede redenen om haar niet te mogen, heel persoonlijke, en de enige zuster die het in haar eentje tegen een Verzaker kon opnemen was een boze Nynaeve, en die zat in Ebo Dar. Moghedien kon Egwene doden zonder dat iemand het merkte; zelfs als een zuster haar had voelen geleiden, zou dat niet opgevallen zijn. En als Moghedien haar niet zou doden, zou dat nog erger zijn. Niemand zou iets weten tot hun verdwijning ontdekt werd. ‘Moeder,’ maakte Chesa zich achter haar druk, ’u hoort niet in de nachtlucht buiten te zijn. Nachtlucht is slechte lucht. Als u Marigan wilt hebben, kan ik haar toch halen?’

Egwene was bijna opgesprongen. Ze had niet gemerkt dat Chesa haar had gevolgd. Ze keek naar de mensen die nog rond het kampvuur zaten voor de gezelligheid, niet vanwege warmte in deze vervloekte hitte. Marigan had geen echte vriendinnen, maar wellicht had iemand gezien wie er in haar tent was geweest. Ze kreeg weinig bezoekers. En daar waren geen mannen bij. Een man zou heel waarschijnlijk zijn gezien. ‘Ik denk dat ze is weggelopen, Chesa.’

‘Nee maar, wat een slechte vrouw!’ riep Chesa uit. ‘Ik heb altijd al gezegd dat ze een sluwe mond en gluiperige ogen had. Zomaar als een dievegge wegsluipen, terwijl u haar onderdak hebt gegeven. Als u er niet was geweest, zou ze langs de weg van honger zijn omgekomen. Wat een ondankbaar mens!’

Ze liep helemaal mee tot aan de tent waar Egwene sliep, kletsend over slechtheid in het algemeen, Marigans ondankbaarheid in het bijzonder en de juiste aanpak van dat slag mensen. Blijkbaar kon dat zowel door een afranseling met een rietje tot ze gekalmeerd waren, als door ze weg te sturen voor ze vluchtten. Ze doorspekte dit alles met waarschuwingen dat Egwene wel mocht nakijken of al haar sierraden er nog waren.

Egwene hoorde het amper. Haar hoofd tolde. Het kon Logain toch niet zijn geweest? Hij kon toch nooit van Moghedien hebben geweten, laat staan terugkomen om haar te redden? Nee toch? De mannen die Rhand bij elkaar haalde, die Asha’man. In elk dorp waren er geruchten over de Asha’man en de Zwarte Toren. De meeste zusters probeerden net te doen of het hun niet raakte en ze zich niets aantrokken van het bijeenkomen van tientallen geleiders – de ergste verhalen moesten toch zeker lager ingeschat worden; geruchten bliezen alles op — maar Egwenes tenen kromden zich bijna van angst wanneer ze eraan dacht. Een Asha’man kon Moghedien... Maar waarom? Zo’n man wist er toch net zo weinig van als Logain?

Ze probeerde de enige redelijke slotsom te ontwijken. Iets veel ergers dan Logain was gekomen, erger dan een Asha’man. Een Verzaker had Moghedien bevrijd. Rahvin was volgens Nynaeve door Rhands hand gestorven en hij had blijkbaar ook Ishamael gedood. En Aginor en Balthamel waren dood. Moiraine had Be’lal gedood. Waarmee van de mannen alleen Asmodean, Demandred en Sammael overbleven. Sammael was in Illian. Niemand wist waar de anderen zaten, of de nog levende vrouwelijke Verzakers. Moiraine had Lanfir gedood of ze hadden elkaar gedood, maar alle anderen waren, voor zover men wist, nog in leven. Vergeet de vrouwen, het moest een man zijn. Welke? Er waren allang plannen onnvikkeld voor het geval een Verzaker de groep Aes Sedai zou aanvallen. Geen enkele zuster hier was zo sterk als een Verzaker, maar gekoppelde cirkels waren iets anders. Elke Verzaker die dit kamp binnenkwam, zou merken dat er cirkels rond hem werden gevormd. Of rond haar. Zodra ze beseften wie ze was. De Verzakers toonden om de een of andere reden geen tekenen van leeftijdloosheid. Misschien was het een gevolg van hun band met de Duistere. Ze...

Ze was van streek. Ze moest helderder denken.

‘Chesa?’

‘...ziet ernaar uit dat we uw hoofdpijn weer moeten wegwrijven. Dat krijg je... Ja, Moeder?’

‘Zoek Siuan en Leane. Zeg dat ze bij me moeten komen. Maar laat niemand anders het horen.’

Met een grijns maakte Chesa een snelle knix en holde de tent uit. Het viel niet te voorkomen dat ze op de hoogte was van de stromingen die rond Egwene wervelden, maar ze vond al die plannetjes en slimmigheidjes opwindend. Al was ze slechts oppervlakkig op de hoogte en wist ze van vele zaken helemaal niets. Egwene twijfelde niet aan haar trouw, maar Chesa’s idee van opwinding zou behoorlijk veranderen wanneer ze erachter kwam hoe diep sommige wervelingen reikten. Ze ontstak met de Kracht de olielampen in de tent, blies de lantaarn uit en plaatste hem zorgvuldig in een hoekje. Misschien moest ze helder denken, maar het voelde nog steeds aan alsof ze in het donker rondstommelde.

9

Een stel zilvertanden

Egwene zat in haar stoel – een van de weinige echte stoelen in het kamp, met wat eenvoudig houtsnijwerk versierd. Hij zag eruit als de beste stoel van een boerderij, ruim en zo gemakkelijk dat ze slechts weinig berouw voelde over de kostbare ruimte die hij op een wagen in beslag nam. Ze zat en probeerde haar gedachten op een rijtje te zetten, totdat Siuan de voorflap opzij veegde en de tent in dook. Siuan was niet blij.

‘Bij het Licht, waarom ging je er zo snel vandoor?’ Haar stem was niet veranderd, haar gezicht wel en ze schold – zelfs beleefd – als de beste. Nog nét beleefd. Ook haar blauwe ogen waren hetzelfde, ze hadden kunnen dienen als de priemen van een zadelmaker. ‘Sheriam liet me als een dode vlieg vallen.’ Haar verbazingwekkend tere lippen krulden verbitterd. ‘Ze was bijna meteen na je vertrek verdwenen. Besef je niet dat ze zich aan jou had overgeleverd? Ze weet het zeker. Zij, Anaiya, Morvrin en dat hele stel. Je kunt erop rekenen dat ze vannacht hozen en lekken stoppen. Ze kunnen het klaarspelen. Ik zie niet hoe, maar wellicht spelen ze het klaar.’

Bijna tegelijk met haar laatste woorden kwam Leane, een lange slanke vrouw, binnen. Haar koperbruine gezicht was even jong als dat van Siuan en door de dezelfde oorzaak. Ze was oud genoeg om Egwenes moeder te zijn. Leane wierp een blik op Siuan en stak beide handen op, al maakte het tentdak dat niet helemaal mogelijk. ‘Moeder, dit is dwaas en gevaarlijk.’ Haar dromerige donkere ogen werden opeens fel, maar haar stem bleef zwoel, zelfs wanneer ze zich ergerde. Vroeger was het bruusk geweest. ‘Stel dat iemand Siuan en mij hier samen ziet.’

‘Het kan me niet schelen als het hele kamp hoort dat jullie gekibbel namaak is,’ onderbrak Egwene hen scherp, en ze weefde een kleine weerban tegen afluisteraars rond haarzelf en de twee vrouwen. Je kon er doorheen dringen maar dat kostte tijd en kon ontdekt worden, zolang de maakster het weefsel zelf in stand hield en het niet verknoopte.

Het kon haar wel schelen en misschien had ze hen niet tegelijk moeten roepen, maar zodra ze weer verstandig kon denken had haar eerste gedachte de twee zusters gegolden op wie ze kon rekenen. Niemand in het kamp vermoedde iets. Iedereen wist dat de vroegere Amyrlin en haar vroegere Hoedster net zo’n afkeer van elkaar hadden als Siuan er een hekel aan had raadsvrouwe van haar opvolgster te zijn. Mocht een zuster ooit de waarheid ontdekken, dan zouden ze er lang en zwaar voor moeten boeten. Aes Sedai stelden het nog minder op prijs voor gek te worden gezet dan andere mensen. Zelfs koningen hadden daarvoor moeten boeten, maar ondertussen leverde hun schijnbare vijandschap bepaalde voordelen op bij de andere zusters, ook de Gezetenen. Als zij beiden hetzelfde zeiden, moest het wel zo zijn. Een ander toevallig gevolg van het sussen was heel nuttig, en niemand wist ervan. De Drie Geloften bonden hen niet langer, ze konden tegenwoordig liegen als een wolkoopman.

Plannetjes en bedriegerijen aan alle kanten. Het kampement leek wel een kwalijk riekend moeras, waarin onzichtbaar door nevels en mist vreemde uitwassen de kop opstaken. Misschien gebeurde dar overal waar Aes Sedai bij elkaar waren. Na drieduizend jaar van intriges, hoe noodzakelijk ook, was het amper verrassend dat plannen beramen een soort tweede natuur van de meeste zusters was geworden en die werden daarbij op een zuchtje gevolgd door alle andere zusters. Echt naar was het besef dat Egwene zelf plezier kreeg in alle verwikkelingen. Niet voor haarzelf, maar ze zag het als een reeks puzzels; al vond ze dit vele malen boeiender dan welk stukje verwrongen metaal dan ook. Wat dat over haarzelf zei, wilde ze liever niet weten. Nou ja, ze was Aes Sedai, wat ieder ander ook mocht denken, en ze moest zowel het slechte als het goede slikken.

‘Moghedien is ontsnapt,’ ging ze zonder te wachten verder. ‘Een man heeft haar a’dam geopend. Een geleider. Ik denk dat een van de twee de ketting heeft meegenomen. Ze lag niet in de tent voor zover ik kon zien. Misschien is er een manier om haar te vinden door de armband te gebruiken, maar als die bestaat, ken ik hem niet.’

Waarmee alle stijfsel uit hun houding was verdwenen. Leane zakte door haar knieën en viel als een zak neer op het krukje dat Chesa gebruikte. Siuan ging heel langzaam op het veldbed zitten, haar rug heel recht en haar handen heel stil op de knieën. Het had er weinig mee te maken, maar Egwene merkte dat bij de zoom van haar gewaad een Tyreens maaswerk van blauwe bloempjes was geborduurd, waardoor de rijrok een geheel leek wanneer ze stil stond. Een andere strook liep fraai over het lijfje zelf. Aandacht voor je kleding, zodat die niet alleen nuttig is, maar ook mooi, was een kleine verandering in haar – ze voerde het nooit tot het uiterste door – anderzijds was het even ingrijpend als haar nieuwe gezicht. Een raadsel. Siuan had een hekel aan veranderingen en vocht tegen ze. Maar niet tegen deze.

Leane omhelsde daarentegen naar Aes Sedai-gebruik de verandering volkomen. Ze was weer een jonge vrouw – Egwene had een Gele verbaasd horen opmerken dat ze beiden de lichamelijke leeftijd hadden van meisjes die kinderen konden krijgen – maar ze leek nooit Hoedster te zijn geweest en nooit een ander gezicht te hebben gehad. Het toppunt van nuchtere alledaagse zakelijkheid was in een trage en verleidelijke Domani veranderd. Zelfs haar rijgewaad was in de stijl van haar geboorteland; dat de zijde bijna doorschijnend dun leek en dus volkomen ongeschikt was voor het reizen over stoffige wegen, was onbelangrijk. Nadat haar was gezegd dat het sussen alle banden en verbindingen had verbroken, had Leane de Groene Ajah gekozen en dus de Blauwe verlaten. Een verandering van Ajah was ongehoord, maar natuurlijk was niemand ooit gesust en daarna weer geheeld. Siuan was meteen naar de Blauwe Ajah gestapt, mopperend over de stomme noodzaak van een ‘smekend verzoek tot aanvaarding’, zoals de vormelijke vraag luidde.

‘O, Licht,’ zuchtte Leane, nadat ze veel minder sierlijk dan gebruikelijk op de kruk was neergeploft. ‘We hadden haar de eerste de beste dag voor het gerecht moeten dagen. Niets wat we hebben geleerd, is waard dat ze weer op de wereld wordt losgelaten. Niets!’ Het gaf aan hoe geschokt ze was. Gewoonlijk deed ze geen enkele moeite om overduidelijke zaken aan de orde te stellen; haar hersens waren niet sloom geworden, hoe ze zich verder ook gedroeg. Uiterlijk mocht ze een trage, verleidelijke Domani zijn, maar die vrouwen stonden wel bekend als de meest gewiekste handelaren ter wereld.

‘Bloed en bloedas! We hadden haar in het oog moeten houden,’ gromde Siuan tussen haar opeengeklemde tanden door.

Egwenes wenkbrauwen gingen omhoog. Siuan moest even geschokt zijn als Leane. ‘Door wie dan, Siuan? Door Faolain? Theodrin? Die weten niet eens dat jullie tweeën bij mijn groep horen.’ Groep? Vijf vrouwen. En Faolain en Theodrin waren nauwelijks trouwe aanhangers, Faolain zeker niet. Nynaeve en Elayne konden er natuurlijk ook toe gerekend worden en zelfs Birgitte, al was zij geen Aes Sedai, maar die waren ver weg. Heimelijkheid en slimheid waren nog steeds haar grootste kracht, plus het feit dat niemand die van haar verwachtte, ‘Ik had toch niemand, niémand kunnen uitleggen waarom mijn zogenaamde dienstmeid bewaakt moest worden? En wat zou dat trouwens hebben geholpen? Het moet een Verzaker geweest zijn. Denken jullie echt dat Faolain en Theodrin die hadden kunnen tegenhouden? Ik weet niet eens zeker of ik het had gekund, zelfs gekoppeld met Romanda en Lelaine.’ Die twee zusters waren, na haar, de sterkste geleidsters in het kamp, even sterk als Siuan vroeger was.

Siuan bedwong met moeite haar boosheid, maar snoof niettemin luid. Ze zei vaak dat ze, nu ze geen Amyrlin meer kon zijn, Egwene ging leren hoe zij de beste Amyrlin aller tijden zou worden. Maar haar overgang van leeuwin op een heuveltop naar muis in een dal was moeilijk. Egwene gaf haar daarom aardig wat ruimte.

‘Ik wil dat jullie tweeën navraag doen bij de mensen die in de buurt van Moghedien zaten. Iemand moet de man hebben gezien. Hij moet erheen zijn gelopen. Wie in zo’n kleine ruimte een poort opent, loopt het gevaar haar in tweeën te snijden, al maakt hij de poon nog zo klein.’

Siuan snoof, nog harder dan de eerste keer. ‘Waarom al die moeite?’ gromde ze. ‘Ben je van plan jacht op haar te maken als een of andere dwaze heldin uit een dom speelmansverhaal? Waarom dan niet meteen maar alle Verzakers opgeruimd? En als je toch bezig bent, de Laatste Slag winnen? Zelfs als we ze van top tot teen konden beschrijven, kan niemand de ene Verzaker van de andere onderscheiden. Hier in elk geval niet. Het is de meest vervloekte, nutteloze hoop visafval die ik ooit...’

‘Siuan!’ zei Egwene scherp, en ze ging wat rechter zitten. Ruimte geven was best, maar er waren grenzen. Dit slikte ze zelfs niet van Romanda.

Langzaam werden Siuans wangen rood. Met moeite beheerste ze zich, frommelde aan haar rok en ontweek Egwenes ogen. ‘Vergeef me, Moeder,’ zei ze ten slotte. Het klonk bijna alsof ze het meende.

‘Ze heeft een zware dag achter de rug, Moeder,’ bracht Leane naar voren met een schalkse glimlach. Daar was ze goed in, hoewel ze die meestal gebruikte om de harten van mannen op hol te laten slaan. Niet uitdagend uiteraard, ze was zeer kieskeurig en ze had smaak. ‘Maar dat zijn de meeste dagen voor haar. Als ze nou leerde geen dingen naar Garet Brin te gooien wanneer ze boos wordt...’

‘Genoeg,’ snauwde Egwene. Leane probeerde slechts wat van Siuans spanning weg te nemen, maar ze was er niet voor in de stemming, ‘Ik wil alles, maar dan ook alles weten over wie Moghedien heeft bevrijd; al is het maar of de man klein of groot is. Elk feitje waardoor hij geen rondsluipende schaduw in het donker blijft. Als ik daarom tenminste nog mag vragen.’ Leane zat heel stil en staarde naar de bloemen in het tapijt onder haar voeten.

De rode blos verspreidde zich bijna over Siuans hele gelaat. Door haar lichte huid leek het of ze de zon in het gezicht had. ‘Ik... ik vraag nederig om vergeving, Moeder.’ Ditmaal klonk ze boetvaardig. Het was duidelijk dat ze Egwenes blik slechts met moeite kon beantwoorden. ‘Het is soms moeilijk... Nee, nee geen verontschuldigingen; ik vraag nederig om vergeving.’

Egwene voelde aan haar stola en gaf dit ogenblik alle tijd terwijl ze Siuan strak aankeek. Dat was iets dat Siuan haar zelf had geleerd, maar toch begon de oudere vrouw verontrust op het bed heen en weer te schuiven. Een stilte stak wanneer je wist dat je verkeerd gehandeld had, en dat steken wreef het besef er nog meer in. Stilte was vaak een nuttig gereedschap. ‘Aangezien ik me niet kan herinneren, wat ik te vergeven heb,’ zei ze uiteindelijk kalm, ‘lijkt dat me niet nodig. Maar Siuan... laat het niet meer gebeuren.’

‘Dank u, Moeder.’ Iets van een wrang lachje trok Siuans mondhoek wat omhoog, ‘Ik meen overigens te merken dat ik u goed heb onderwezen. Maar mag ik iets zeggen?’ Ze wachtte tot Egwene ongeduldig knikte. ‘Een van ons dient heel mokkend uw opdracht aan Faolain of Theodrin over te brengen om die vragen te stellen. Ze zullen veel minder opvallen dan Leane of ik. Iedereen weet dat u hun beschermvrouwe bent.’

Egwene stemde er meteen mee in. Nog steeds dacht ze niet helder na, anders zou ze dat zelf hebben ingezien. Die vreemde hoofdpijn zat er weer. Chesa beweerde dat het van te weinig slaap kwam, maar slapen was moeilijk wanneer je hoofd zo gespannen aanvoelde als een trommelvel. Met de vele huidige zorgen was er een groter hoofd nodig om het niet gespannen en strak aan te laten voelen. Nou ja, nu kon ze tenminste de geheimen doorgeven, waarmee Moghedien verborgen had kunnen blijven. Hoe je een vermomming kon weven met de Ene Kracht en hoe je de vaardigheid om te geleiden kon verbergen. De onthulling van die twee dingen was te gevaarlijk geweest, aangezien ze konden leiden tot de ontdekking van Moghedien.

Nog wat meer lof, bedacht ze wrang. Er waren heel wat goedkeurende klopjes en uitroepen geweest na haar mededeling het verloren Talent van Reizen te hebben teruggevonden. Dat was tenminste nog haar eigen ontdekking geweest. Nog meer lof was gekomen voor elk geheim dat ze uit Moghedien had weten te krijgen, al had het telkens geleken op het trekken van een gezonde kies. Maar niets van die loftuitingen had ook maar een onsje verschil in haar aanzien gemaakt. Je kon een begaafd kind best een goedkeurend klopje geven zonder te vergeten dat ze nog maar een kind was.

Leane vertrok met een knix en de droge opmerking dat het haar niet zou rouwen dat iemand anders eindelijk eens een hele nacht niet zou slapen. Siuan wachtte. Niemand mocht haar samen met Leane zien weggaan. Een tijdlang bleef Egwene de ander aankijken. Geen van beiden zei iets; Siuan leek in gedachten verzonken. Eindelijk schrok ze op, kwam overeind, streek haar kleren glad en maakte zich op om te vertrekken.

‘Siuan,’ begon Egwene langzaam; ze merkte hoe onzeker ze was over hoe ze door moest gaan.

Siuan meende het te begrijpen. ‘U had niet alleen gelijk, Moeder,’ zei ze, Egwene recht aankijkend, ’u was ook toegeeflijk. Al te toegeeflijk, al ben ik de laatste die daar iets van kan zeggen. U bent de Amyrlin Zetel en niémand mag aanmatigend of onbeleefd tegen u zijn. Als u mij een straf had gegeven waardoor zelfs Romanda medelijden met me kreeg, zou ik die verdiend hebben.’

‘Ik zal er de volgende keer aan denken,’ zei Egwene, en Siuan boog haar hoofd alsof ze het aanvaardde. Misschien deed ze dat ook. Tenzij de veranderingen in haar dieper gingen dan mogelijk leek, zou er zeker een volgende keer komen en ook dat zou niet de laatste zijn. ‘Maar ik wilde je wat vragen over heer Brin.’ Elke uitdrukking verdween als sneeuw voor de zon van Siuans gezicht. ‘Weet je zeker dat je niet wilt dat ik... bemiddel?’

‘Waarom zou ik dat willen, Moeder?’ Siuans stem verried nog minder dan koudwatersoep. ‘Mijn enige plichten zijn u alles bij te brengen van de gebruiken van uw ambt en Sheriam de verslagen door te geven van mijn ogen-en-oren.’ Ze hield nog steeds een deel van haar vroegere netwerk aan, hoewel men kon betwijfelen of iemand wist aan wie de verslagen tegenwoordig nog meer werden verzonden. ‘Garet Brin eist amper zoveel tijd van me dat het mijn werk verzwaart.’ Bijna altijd sprak ze er in deze bewoordingen over en zelfs als ze zijn titel gebruikte legde ze er iets bijtends in.

‘Siuan, een verbrande schuur en enkele koeien kunnen toch niet zoveel kosten?’ Vergeleken met alle betalingen en voedsel voor die krijgslieden zeker niet. Ze had het echter al eerder aangeboden en Siuans afgemeten antwoord was hetzelfde.

‘Ik dank u, Moeder, maar nee. Van mij mag hij niet zeggen dat ik mijn woord heb gebroken en ik heb gezworen de schuld met wérk te delgen.’ Onverwachts ging Siuans strakheid over in gelach. Dat gebeurde maar zelden wanneer ze het over Garet Brin had. Boze buien kwamen vaker voor. ‘Als u zich zorgen wilt maken over iemand, wees dan bezorgd om hem, niet om mij. Ik heb geen hulp nodig om Garet Brin de baas te kunnen.’

Dat was het vreemde eraan. Ze was misschien niet meer zo sterk met de Ene Kracht, maar ook niet zo zwak dat Siuan zijn dienstmeid hoefde te blijven, waardoor ze voor zijn hemden en onderkleren een hele ochtend tot haar ellebogen in het waswater moest staan. Misschien deed ze het om iemand in de buurt te hebben voor haar boze buien, zodat ze die niet hoefde op te zouten. Welke reden ze ook had, het leverde behoorlijk wat geroddel op en bevestigde in veler ogen haar vreemdheid. Uiteindelijk was ze een Aes Sedai, al stond ze laag op de ladder. Zijn manier van omgaan met haar boze buien – nadat ze alle borden en laarzen had rondgeslingerd – maakte haar trouwens woest. Ze schreeuwde dan dreigend iets over vreselijke gevolgen, hoewel ze hem met de Kracht zó kon aanpakken dat hij nog geen vinger kon verroeren. Siuan omhelsde echter nooit saidar als hij in de buurt was. Niet om zijn opdrachten uit te voeren en zelfs niet als het inhield dat ze letterlijk over de knie werd gelegd. Dat feit had ze voor de meesten weten te verzwijgen, maar soms ontglipte haar iets wanneer ze woest was of wanneer Leane slechtgeluimd was. Er leek geen verklaring te bestaan. Siuan was geen leeghoofd of dwaas, ze was evenmin mak of bang, ze was niet...

‘Je kunt nu maar beter gaan, Siuan.’ Ook deze avond zouden blijkbaar enkele geheimen onverklaard blijven. ‘Het is laat en ik weet dat je naar bed wilt.’

‘Ja Moeder, en dank u wel,’ voegde ze eraan toe, hoewel Egwene niet wist waarvoor.

Na Siuans vertrek wreef Egwene opnieuw over haar slapen. Ze wilde heen en weer lopen. In de tent kon het niet. Hij was in het kamp wel de grootste die door één persoon werd gebruikt, maar meette toch minder dan twee bij twee stap en was overvol door een veldbed, stoel en kruk, een wastafeltje, een staande spiegel en niet minder dan drie kisten met kleren. Chesa had dat laatste geregeld, plus Sheriam, Romanda, Lelaine en nog een tiental Gezetenen. Ze bleven het nog steeds goed bijhouden. Nog enkele geschenken als zijden onderkleding of kousen, nog een gewaad erbij, deftig genoeg voor de ontvangst van een koning, en er zou een vierde kist nodig zijn. Misschien hoopten Sheriam en de Gezetenen dat de vele mooie kleren haar zouden verblinden voor alle andere zaken, terwijl Chesa slechts vond dat de Amyrlin Zetel naar haar stand gekleed diende te gaan. Blijkbaar vonden bedienden de juiste vormen en regels net zo belangrijk als de Zaal. Selame zou zo wel komen. Het was haar beurt Egwene te helpen met uitkleden. Ook weer zo’n vormelijkheid. Maar door haar hoofdpijn en rusteloze voeten had ze nog geen zin om naar bed te gaan.

Ze liet de lampen aan en ging snel weg voor Selame binnenkwam. Een ommetje zou haar hoofd verfrissen en haar misschien zo moe maken dat ze diep kon slapen. Zichzelf in slaap brengen was niet moeilijk, want de droomloopsters van de Wijzen hadden haar die kunde meteen bij het begin bijgebracht, al was écht uitrusten weer iets heel anders. Vooral wanneer haar hoofd omliep van een lijst zorgen die begon met Romanda, Lelaine en Sheriam, en via Rhand, Elaida, Moghedien en het weer, uit het oog verdween.

Ze bleef ver uit de buurt van Moghediens tent. Als ze zelf vragen ging stellen, zou er te veel belang aan een weggelopen meid worden gehecht. Heimelijk gedrag werd steeds meer een deel van haar. Het spel dat ze speelde stond fouten en zorgeloosheid niet toe. Ze wist dat achteloos handelen wanneer het er weinig toe deed, kon leiden tot zorgeloosheid in belangrijke zaken. Nog erger: ze kon ontdekken dat ze het belang van een zaak volkomen had onderschat. De zwakken moeten op een voorzichtige manier stoutmoedig zijn. Dat was een opmerking van Siuan. Ze deed echt haar best Egwene van alles te leren, want dit ene spel beheerste ze bijzonder goed.

Vergeleken met eerder op de avond waren er minder mensen buiten in het kamp van schaduwen en maanlicht. Enkelen zaten ineengezakt bij een laag vuurtje, uitgeput van de avondplichten na een zware dagreis. De mensen die haar opmerkten, stonden moeizaam op voor een hoffelijke groet, iets mompelend als: ‘Het Licht schijne op u, Moeder,’ waarbij ze af en toe haar zegen vroegen, die Egwene gaf met een eenvoudig: ‘Het Licht zegene je, kind.’ Mannen en vrouwen die oud genoeg waren om haar grootouders te zijn, ontspanden zich dan stralend, maar zij vroeg zich verbaasd af wat ze feitelijk geloofden en wat ze van haar wisten. Alle Aes Sedai toonden de buitenwereld, ook hun eigen bedienden, gesloten rijen. Maar Siuan zei dat als je aannam dat een bediende tweemaal zoveel wist als hij behoorde te weten, je nog maar de helft van de waarheid wist. Niettemin volgden de buigingen en knixen haar van het ene groepje naar het volgende; het beurde haar op te bemerken dat er toch mensen waren die haar niet zagen als het kind dat indien nodig door de Zaal getoond werd.

Lopend langs een open plek, afgezet met in de grond geslagen palen, flitste in de duisternis de felle, zilveren lichtstreep van een opendraaiende poort. Het was feitelijk geen licht, want het wierp geen schaduwen. Ze bleef naast een hoekpaal staan kijken. Aan de nabije kampvuren keek niemand meer op; ze waren er nu aan gewend. Een tiental zusters, tweemaal zoveel bedienden en een groepje zwaardhanden haastten zich erdoorheen met berichten en een rieten mandje met duiven uit de til in Salidar, hemelsbreed ruim vijfhonderd span naar het zuidwesten.

Ze liepen reeds alle kanten op, terwijl de poort zich sloot, hun pakjes en zakjes meenemend naar de Gezetenen, naar de Ajahs of gewoon terug naar hun eigen tent. Veel andere avonden zou Siuan erbij zijn. Zij vertrouwde zelden iemand anders om haar boodschappen op te halen, zelfs als ze waren geschreven in geheimschrift of verpakt in een zinloos lijkend berichtje. Soms leek de wereld meer netwerken van ogen-en-oren te hebben dan Aes Sedai, hoewel de meeste door de omstandigheden ernstig waren gekortwiekt. De meeste faktoors van de verschillende Ajahs leken zich gedekt te houden tot de ‘moeilijkheden’ in de Witte Toren voorbij waren, en een groot aantal faktoors van individuele zusters had geen flauw benul waar hun Aes Sedai zich bevond.

Verscheidene zwaardhanden zagen Egwene en maakten een afgemeten buiging vanwege hun eerbied voor de stola. De zusters mochten haar schuinse blikken geven, maar de Zaal had haar tot Amyrlin verheven en meer hadden de gaidin niet nodig. Ook een aantal bedienden maakte een buiging of een knix. Geen enkele haastige Aes Sedai keek haar kant op. Misschien hadden ze haar niet gezien. Misschien.

Dat iemand nog steeds nieuws van haar ogen-en-oren kon vernemen, was in feite aan Moghedien te danken. De zusters met genoeg vermogen om een poort te maken waren zo lang in Salidar geweest dat ze die plek goed kenden. Wie een poort van een nuttige grootte kon weven, was in staat vanaf die plek bijna overal heen te reizen en precies uit te komen waar ze wilde. Een reis naar Salidar echter betekende dat je de helft van de avond besteedde aan het leren kennen van het nieuwe afgepaalde stuk grond en dat bijna elke avond opnieuw. Egwene had uit Moghedien een manier weten los te peuteren om van een vrij onbekende plek naar een bekende plaats te gaan. Scheren was langzamer dan Reizen en geen verloren Talent, want niemand had er ooit eerder van gehoord. En dus werd ook de naam aan Egwene toegeschreven. Wie kon Reizen kon ook Scheren, dus scheerden er iedere avond zusters naar Salidar voor de duiven die in de til waren aangekomen, waarna ze terug reisden.

Dit alles had haar plezier moeten doen, want de opstandige Aes Sedai hadden Talenten heroverd die de Witte Toren voor altijd verloren had geacht, en ook nieuwe Talenten ontdekt. Die vaardigheden zouden Elaida uiteindelijk de Amyrlin Zetel kosten, maar Egwene voelde zich veeleer bitter gestemd. Dat ze onheus bejegend werd, had er niets mee te maken, niet veel in elk geval. Ze liep door. De kampvuren lagen verder uiteen en verdwenen achter haar in het donker. Overal om haar heen stonden de donkere vormen van wagens – de meeste met kappen van zeil over ijzeren hoepels – en tenten die bleek glansden in het maanlicht. Verderop waren de omringende heuvels bezaaid met de kampvuren van het leger, alsof de sterren zich op de wereld hadden neergevleid. De stilte uit Caemlin legde harde knopen in haar maag, wat ieder ander er ook van mocht denken.

Op de dag van hun vertrek uit Salidar was er een bericht binnengekomen, al had Sheriam pas enkele dagen geleden de moeite genomen het haar te tonen, na vele waarschuwingen dat de inhoud geheim moest worden gehouden. De Zaal was op de hoogte, maar niemand anders mocht ervan weten. Een van de tienduizend geheimen die in het kamp etterden. Egwene wist zeker dat ze het nooit zou hebben gezien als ze het niet voortdurend over Rhand had gehad. Ze kon zich elk zorgvuldig gekozen woord herinneren, geschreven in heel kleine lettertjes op papier dat zo dun was dat het een wonder was dat de pen er niet doorheen had geprikt.

We hebben heel goed onderdak gevonden in de door ons besproken herberg en met de wolkoopman gesproken. Het is een zéér opmerkelijke jongeman, precies zoals Nynaeve ons gezegd heeft. Toch was hij hoffelijk. Ik denk dat hij enigszins bang voor ons is, wat wel goed is. Alles zal naar wens verlopen. Wellicht hebben jullie geruchten gehoord over mannen hier, onder wie een kerel uit Saldea. De geruchten zijn maar al te waar, vrees ik, maar we hebben er niet één gezien en zullen hen mijden. Als je op twee hazen jaagt, ontsnappen ze allebei. Verin en Alanna zijn hier, met een aantal jonge vrouwen uit dezelfde streek als de wolkoopman. Ik zal proberen ze naar jullie door te sturen voor hun opleiding. Alanna heeft een verbintenis gevormd met de wolkoopman, wat nuttig kan blijken te zijn, hoewel het de zaken ook bemoeilijkt. Ik weet zeker dat alles goed zal gaan.

Merana

Sheriam benadrukte het goede nieuws zoals zij het zag. Merana, een ervaren onderhandelaarster, was in Caemlin aangekomen en was door Rhand, de ‘wolkoopman’, keurig ontvangen. Voor Sheriam was dat prachtig nieuws. En Verin en Alanna brachten meisjes uit Tweewater mee om novice te worden. Sheriam wist zeker dat ze over dezelfde weg zouden aankomen als zij nu namen. Ze leek aan te nemen dat Egwene in haar sas zou zijn door het vooruitzicht van bekende gezichten van thuis. Merana zou alles goed aanpakken. Merana wist wat ze deed. ‘Wat een emmer paardenzweet,’ mompelde Egwene in de nacht. Een kerel met ontbrekende tanden die een grote houten emmer droeg, schrok en keek haar met grote ogen aan, zo verbijsterd dat hij vergat te buigen.

Rhand, hoffelijk? Ze was bij zijn eerste ontmoeting met Coiren Saeldain geweest, de gezante van Elaida. ‘Aanmatigend’ was een goede omschrijving. Waarom zou hij bij Merana anders zijn? En Merana dacht dat hij bang was en vond dat goed. Rhand was zelden bang, zelfs niet als hij het hoorde te zijn. Wanneer hij het nu wel was, diende Merana te bedenken dat vrees de zachtste man gevaarlijk kon maken. Ze moest er eveneens aan denken dat Rhand gevaarlijk was, doordat hij was wie hij was. En wat voor verbintenis had Alanna gevormd? Egwene vertrouwde Alanna niet helemaal. De vrouw deed soms bijzonder vreemde dingen, misschien onbezonnen en wellicht met een diep verborgen reden. Egwene achtte haar best in staat zich Rhands bed in te werken. Hij zou was in haar handen zijn. Egwene zou Alanna de nek omdraaien als ze dat deed, al was dit een van haar minste zorgen. Veel erger was dat er geen tweede duif van Merana in de duiventil van Salidar was neergestreken.

Merana zou toch wel iets meer te vertellen hebben dan dit eerste briefje, al was het maar dat zij en de rest van het gezantschap naar Cairhien waren vertrokken. De laatste tijd gaven de Wijzen eigenlijk alleen nog toe dat Rhand in leven was, maar het leek of hij daar gewoon rustig lui lag te wezen voor zover zij het begreep. Wat een vuurbaken van jewelste had moeten zijn, legde Sheriam heel anders uit. Niemand wist toch waarom een man iets deed? Waarschijnlijk wist een man het vaak zelf niet eens, en wanneer hij ook nog een geleider was... De stilte bewees juist dat alles goed ging. Merana zou echte moeilijkheden zeker hebben doorgegeven. Ze moest onderweg zijn naar Cairhien, wellicht was ze er al en bestond er geen noodzaak voor nieuwe berichten, tot ze kon vertellen dat de opdracht was gelukt. Wat dat betreft was Rhands aanwezigheid in Cairhien al een goed punt. Een van de dingen – niet het belangrijkste – die Merana diende te bereiken was hem weg te praten uit Caemlin, zodat Elayne daar veilig kon terugkeren, de Leeuwentroon kon innemen en de gevaren van Cairhien werden opgelost. Hoe ongelooflijk het ook leek, de Wijzen zeiden dat Coiren met haar gezantschap de stad had verlaten en terugreed naar Tar Valon. Of misschien was dat niet zo ongeloofwaardig. Het paste allemaal wel in elkaar, als ze aan Rhand dacht en aan de manier waarop Aes Sedai dingen deden. Desondanks voelde Egwene dat het... verkeerd zat.

‘Ik moet naar hem toe,’ mompelde ze. Eén klein reisje en alles kon opgelost zijn. ‘Dat is het enige dat erop zit. Ik moet naar hem toe.’

‘Dat is onmogelijk en je weet het.’

Als Egwene zich niet zo sterk had beheerst, zou ze een voet omhoog zijn geveerd. Toch bonsde haar hart zelfs nadat ze in het maanlicht Leane had herkend, ‘Ik dacht dat je...’ zei ze, voor ze zich bedwong en Moghediens naam onuitgesproken liet.

De langere vrouw kwam naast haar en lette bij het verder lopen zorgvuldig op andere zusters. Leane had niet Siuans smoes om tijd met de Amyrlin door te brengen. Niet dat het kwaad kon als ze samen werden gezien, maar...

Kon is niet altijd zal, herinnerde Egwene zichzelf. Ze liet de stola van haar schouders glijden en hield hem opgevouwen in haar hand. Op enige afstand kon Leane ondanks haar kleren wellicht voor Aanvaarde worden aangezien. Veel Aanvaarden hadden niet voldoende witte kleren om ze voortdurend te dragen. Vanuit de verte kon ook Egwene voor een Aanvaarde worden gehouden. De gedachte was niet echt geruststellend.

‘Theodrin en Faolain vragen reeds rond bij Marigans tent, Moeder. Ze waren niet erg blij. Ik pruilde heel mooi over stomme boodschappers, als ik dat mag zeggen. Theodrin moest Faolain ervan weerhouden mij daarvoor op de vingers te tikken.’ Leanes lach was stil en hees. Iets dat Siuans tanden liet knarsen, schonk haar vaak vermaak. Ze werd geprezen door de meeste andere zusters omdat zij zich zo goed had aangepast.

‘Goed, goed,’ zei Egwene afwezig. ‘Merana moet op de een of andere manier een fout hebben gemaakt, Leane. Anders zou hij niet in Cairhien zitten en zij zich niet zo stil houden.’ Ergens in de verte blafte een hond naar de maan, daarna ook andere, tot ze boos tot stilte werden gemaand met geschreeuw dat ze gelukkig niet verstond. Verschillende krijgslieden hadden honden bij zich. In het Aes Sedai-kamp waren er geen. Wel heel wat poezen, maar geen honden.

‘Merana weet heus wel wat ze doet, Moeder.’ Het klonk erg zuchtend. Leane en Siuan waren het beiden met Sheriam eens. Iedereen was het met haar eens, alleen zij niet. ‘Als je iemand een taak geeft, moet je haar vertrouwen.’

Egwene snoof en sloeg de armen over elkaar. ‘Leane, die man kan vonken slaan uit een zak nat zand met een stola eromheen. Ik ken Merana niet, maar ik heb nog nooit een Aes Sedai meegemaakt die je een natte zak kunt noemen.’

‘Ik heb er wel een of twee gekend.’ giechelde Leane. Ditmaal zuchtte ze zonder bijbedoeling. ‘Maar om eerlijk te zijn: daar hoort Merana niet bij. Gelooft hij echt dat hij vriendschap in de Toren kan vinden? Alviarin? Daarmee maakt hij het moeilijk voor Merana, neem ik aan, maar ik voorzie niet echt dat Alviarin haar ambt in gevaar zal brengen door iets te doen. Ze had haar ogen altijd op de hoogst mogelijke sport van de ladder.’

‘Rhand heeft een brief ontvangen, die van haar zou zijn.’ Ze zag Rhand zich nog steeds verkneukelen bij de ontvangst van zowel een brief van Elaida als een van Alviarin, lang voor zijzelf Cairhien had verlaten. ‘Misschien zegt haar eerzucht dat zij met Rhand naast zich Elaida kan vervangen. Als ze die brief tenminste echt heeft geschreven. Hij vindt zichzelf heel slim, Leane. Misschien is hij dat ook, maar hij denkt niemand nodig te hebben.’ Rhand zou steeds vinden dat hij alles alleen afkon tot iets hem verpletterde, ‘Ik ken hem van haver tot gort, Leane. Die omgang met de Wijzen lijkt hem besmet te hebben of misschien heeft hij hun aangestoken. De Gezetenen zullen er anders over denken, jullie tweeën denken er anders over, maar een Aes Sedai-stola maakt op hem even weinig indruk als op een Aiel-Wijze. Vroeg of laat zal hij een zuster zo tegen zich in het harnas jagen dat ze er iets aan wil doen, of een zuster duwt hem de verkeerde kant op zonder zijn enorme kracht te beseffen of aan zijn nukken en grillen te denken. Daarna kunnen we misschien niet meer terug. Ik ben de enige die hem op de juiste manier kan aanpakken. De enige.’

‘Hij kan toch amper zo... ergerniswekkend zijn als die Aielvrouwen,’ mompelde Leane zuur. Zelfs zij had moeite haar ervaringen met de Wijzen vermakelijk te vinden. ‘Maar het doet er ook amper toe. “De Amyrlin Zetel dient te worden gezien en erkend als de Witte Toren zelf...”’

Vóór hen verscheen tussen de tenten een tweetal vrouwen dat kalm liep te praten. Door de afstand en de schaduwen waren hun gezichten slecht te onderscheiden, maar het waren duidelijk Aes Sedai, te oordelen naar de manier waarop ze liepen: met de zekerheid dat niets wat zich in de duisternis verborg hen kwaad kon doen. Geen enkele Aanvaarde die op het punt stond de stola te verwerven, kon zo’n graad van zelfvertrouwen benaderen. Een koningin met een heel leger achter zich zou het nog niet kunnen. Ze kwamen hun kant op. Leane schoof snel de zwartere duisternis tussen twee wagens in. Nors kijkend van ergernis wilde Egwene Leane laten gaan en gewoon verder lopen. Het mocht overal bekend worden. Ze zou in de Zaal staan en vertellen dat ze dienden te beseffen dat de stola van een Amyrlin meer was dan een leuke sjaal. Ze zou... Ze volgde Leane en gebaarde de ander door te lopen. Wat ze zeker niet wilde doen, was alles als oud vuil weggooien omdat ze zich ergerde.

Er bestond slechts één wet in de Toren die een specifieke beperking van de macht van de Amyrlin Zetel inhield. Er waren wat ergerlijke gewoonten die op de vingers van een hand te tellen waren en een vat vol onhandige regelingen, maar er bestond slechts één wet, en die kon niet slechter uitkomen. De Amyrlin Zetel dient te worden gezien en erkend als de Witte Toren zelf, zijnde het leven brengende hart van de Witte Toren zelf, die dientengevolge niet dan in uiterste noodzaak in gevaar mag worden gebracht, tenzij de Witte Toren zich in staat van oorlog bevindt door een verklaring van de Zaal van de Toren, waarbij tengevolge van het gestelde in het begin van deze volzin de Amyrlin Zetel een gewone meerderheid van de Zaal van de Toren dient te verkrijgen, voor de Amyrlin Zetel zichzelf moedwillig in gevaar mag brengen en de Amyrlin Zetel zich in het uitgesproken meerderheidsstandpunt van de Zaal van de Toren dient te schikken. Welke onbesuisde Amyrlin aanleiding had gegeven tot het schrijven van deze wet, wist Egwene niet, maar hij bestond al ruim tweeduizend jaar. Voor de meeste Aes Sedai bezat een wet die zo oud was een door het Licht geschonken aura; zo’n wet veranderen was ondenkbaar.

Romanda had die... die vervloekte wet aangehaald alsof ze een halve dorpszot een lesje wilde leren. Als de erfdochter van Andor minstens honderd span bij de Herrezen Draak weg moest blijven, dan gold des te sterker voor de Amyrlin Zetel dat ze zich aan die wet moest houden. Lelaine beaamde het met enige spijt, maar dat was meer doordat ze het met Romanda eens moest zijn. De twee zusters hadden er bijna van moeten braken. Zonder de steun van die twee was de gewone meerderheid even ver buiten bereik als de helft plus een. Licht, zelfs zo’n oorlogsverklaring vereiste een gewone meerderheid! Dus als ze geen toestemming kon krijgen...

Leane schraapte haar keel. ‘U kunt nauwelijks wat doen als u heimelijk gaat, Moeder, en vroeg of laat ontdekt de Zaal het. Ik denk dat u het daarna moeilijk zult vinden om nog tijd voor uzelf te krijgen. Ze zullen het niet wagen u te laten bewaken, begrijpt u, maar er zijn andere wegen. Ik kan voorbeelden aanhalen uit... bepaalde bronnen.’ Ze noemde nooit rechtstreeks de verborgen verslagen, tenzij ze een ban tegen afluisteraars had geweven.

‘Ben ik zo doorzichtig?’ vroeg Egwene even later. Er stonden op deze plek slechts wagens om hen heen en daaronder lagen de donkere hoopjes van slapende voerlieden, paardenknechten en alle anderen die nodig waren om zoveel voertuigen op de weg te houden. Het was opvallend hoeveel gemakken ruim driehonderd Aes Sedai vergden, wanneer weinigen zich wilden verlagen om ook maar een span in een wagen of een kar mee te rijden. Maar er waren tenten en voorzieningen, voedselvoorraden en duizenden dingen die nodig waren voor de zusters en hun bedienden. Het hardste geluid was het snurken, als een koor van kikkers.

‘Nee, Moeder.’ Leane lachte zachtjes, ‘Ik bedacht enkel wat ik zou doen. Maar het is bekend dat ik mijn waardigheid en gezond verstand geheel kwijt ben, De Amyrlin Zetel kan mij amper als voorbeeld nemen. Ik denk dat u de jonge meester Altor althans voorlopig zijn eigen weg moet laten gaan, tenvijl u de gans plukt die voor u ligt.’

‘Zijn weg kan ons allen naar de Doemkrocht leiden,’ mopperde Egwene, maar het was geen tegenwerping. Er moest een manier zijn om die gans te plukken en toch te voorkomen dat Rhand gevaarlijke fouten maakte, al wist ze nu nog niet hoe. Nee, het waren geen kikkers; het klonk meer als honderden zagen die stammen vol knoesten doorzaagden. ‘Dit is wel de slechtste plek voor een kalmerend wandelingetje die ik ooit heb bezocht. Ik kan net zo goed naar bed gaan.’

Leane keek op. ‘In dat geval, Moeder; met uw verlof? Er is een man in het kamp van heer Brin... Niemand heeft toch ooit gehoord van een Groene zuster zonder zwaardhand?’ Uit het plotseling sneller praten zou men kunnen opmaken dat ze onderweg was naar een minnaar. Na wat Egwene over de Groenen had gehoord, was dat zeer waarschijnlijk.

Weer terug tussen de tenten waren de laatste kampvuren met zand gedoofd. Niemand wilde het gevaar van brand lopen, nu het land zo kurkdroog was. Enkele sliertjes rook stegen op in het maanlicht waar het niet goed was gedaan. In een tent mompelde een man suffig in zijn slaap en hier en daar was gekuch te horen, of een zagend gesnurk, maar verder was het kamp stil en vredig. Daarom verbaasde het Egwene toen iemand vanuit de schaduwen naar haar toekwam, nog wel een vrouw in het eenvoudige witte gewaad van een novice.

‘Moeder, ik moet u spreken.’

‘Nicola?’ Egwene had zorgvuldig de naam bij elk novicegezicht geleerd. Geen gemakkelijke dus, nu er zoveel zusters jaagden op meisjes en jonge vrouwen die konden leren geleiden. Op zoek gaan werd nog steeds niet erg hoog geacht. Het was gebruikelijk te wachten tot het meisje kwam vragen en het allerbeste was te wachten tot ze uit zichzelf naar de Witte Toren kwam. Nu leerden er in het kamp echter tienmaal zoveel novices voor Aes Sedai als de Witte Toren de laatste jaren binnen zijn muren had gehad. Nicola was echter moeilijk over het hoofd te zien en bovendien had Egwene vaak gemerkt dat de jonge vrouw naar haar staarde. ‘Tiana zal het niet fijn vinden als ze jou nog zo laat op vindt. Tiana Noselle was de Meesteres der Novices. Ze stond zowel bekend om haar troost biedende schouder wanneer een novice de behoefte had om uit te huilen, als om haar onverbiddelijke aanpak wanneer het op regels aankwam.

De ander bewoog alsof ze zich wilde weghaasten, maar rechtte toch weer haar rug. Zweet glansde op haar wangen. De nacht was koeler dan de dag was geweest, maar niemand kon het echt koel noemen en het eenvoudige kunstje van het negeren van de hitte werd pas bij het verstrekken van de stola geleerd, ‘Ik weet dat ik verondersteld word eerst Tiana Sedai te vragen of ik u mag spreken, Moeder, maar ze heeft nog nooit een novice naar de Amyrlin Zetel doorgestuurd.’

‘Waarover, kind?’ vroeg Egwene. De vrouw was minstens zes of zeven jaar ouder, maar dit was nu eenmaal de juiste aanspreektitel voor een novice.

Aan haar rok frummelend kwam Nicola een stap dichterbij. Haar grote ogen keken Egwene strakker aan dan voor een novice gepast was. ‘Moeder, ik wil zo ver gaan als ik kan.’ Haar handen plukten aan haar kleding maar haar stem klonk koel en zelfbewust, alsof ze al een volleerde zuster was. ‘Ik zeg niet dat ze me tegenhouden, maar ik weet zeker dat ik sterker kan worden dan zij zeggen. Ik weet gewoon dat ik dat kan. U bent nooit tegengehouden, Moeder. Niemand anders heeft ooit zo snel zoveel vermogen verworven als u. Ik vraag alleen maar dezelfde kans.’

Een beweging in de schaduw achter Nicola ging over in een tweede vrouw met een bezweet gezicht. Deze droeg een korte jas, een wijde broek en een boog. Haar lange haren reikten tot haar middel in een vlecht met zes linten en ze droeg lage laarzen met hoge hakken.

Nicola Trehil en Areina Nermasiv leken een vreemd stel vriendinnen. Nicola was zoals veel oudere novices – vrouwen die minstens tien jaar ouder waren dan Egwene, werden nu beproefd, hoewel veel zusters nog steeds mopperden dat ze veel te oud waren om zich te schikken in de strenge novicetucht – ze verlangde er vurig naar zo veel en zo snel mogelijk te leren. Dat bleek tenminste uit de verslagen en vergeleken met de huidige Aes Sedai bezat ze mogelijkheden die alleen door Nynaeve, Elayne en Egwene zelf werden overtroffen. Feitelijk boekte Nicola zoveel vooruitgang dat haar leraressen haar moesten intomen. Sommigen zeiden dat ze weefsels oppikte alsof ze die al kende. En afgezien daarvan, had ze ook aangetoond over twee bijzondere Talenten te beschikken. Dat ze een ta’veren kon zien was niet zeer nuttig, belangrijker was dat ze kon Voorspellen, al begreep niemand wat ze nu precies Voorspelde. Zelf herinnerde ze zich geen woord van wat ze had gezegd. Alles bij elkaar werd Nicola ondanks haar late start door de zusters reeds gezien als iemand die in de gaten moest worden gehouden. De mopperende instemming om vrouwen te beproeven die ouder waren dan een jaar of achttien, kon waarschijnlijk aan Nicola’s prestaties worden toeschreven.

Areina daarentegen wilde een Jager naar de Hoorn zijn, hoewel ze in Illian niet de eed had afgelegd. Ze beende rond als een man en hield niet op over de avonturen die ze had meegemaakt en die nog zouden komen. Als ze tenminste niet met haar boog aan het oefenen was, iets dat ze tegelijk met de kleding van Birgitte had overgenomen. Ze leek alleen maar belangstelling voor de boog te hebben, al palmde ze zo nu en dan heel vrijmoedig een of andere man in, hoewel dat de laatste tijd weinig gebeurd was. De lange reisdagen maakten haar wellicht moe, hoewel ze het boogschieten bleef oefenen. Waarom ze nog steeds met hen meetrok, begreep Egwene niet. Het leek heel onwaarschijnlijk dat Areina geloofde dat de Hoorn van Valere tijdens hun tocht zou opduiken en ze kon gewoon onmogelijk vermoeden dat hij ergens in de Witte Toren verborgen was. Heel weinig mensen wisten dat. Egwene wist niet eens zeker of Elaida het wel wist.

Areina gedroeg zich dwaas, maar Egwene kon best met Nicola meevoelen. Ze begreep haar ontevredenheid en haar wens alles zo snel mogelijk te weten. Zij was ook zo geweest; was misschien nog zo. ‘Nicola,’ zei ze zacht, ‘we hebben allen beperkingen. Ik zal bijvoorbeeld nooit Nynaeve Sedai evenaren, wat ik ook doe.’

‘Maar ik wil ten minste de kans krijgen, Moeder.’ Nicola wrong letterlijk smekend haar handen en dat klonk ook door in haar stem, maar haar ogen keken die van Egwene nog effen aan. ‘De kans die u gekregen hebt.’

‘Wat ik heb gedaan – omdat ik geen keus had en niet beter wist – wordt sneldwang genoemd, Nicola, en het is gevaarlijk.’ Ze had er pas van gehoord toen Siuan zich voor die daad verontschuldigde. Het was de enige keer dat Siuan werkelijk berouwvol had geklonken. ‘Je weet dat je niet moet proberen meer saidar te geleiden dan je kunt hebben. Anders loop je het gevaar op te branden voor je ook maar in de buurt van je volle vermogen komt. Je kunt veel beter geduld betrachten. De zusters zullen trouwens niets anders toestaan, tot je er echt klaar voor bent.’

‘We zijn op dezelfde rivierboot als Nynaeve en Elayne naar Salidar gekomen,’ zei Areina opeens. Haar blik was meer dan rechtstreeks, hij was uitdagend. ‘En Birgitte.’ Om de een of andere reden zei ze die naam heel verbitterd.

Nicola gebaarde haar kalm te zijn. ‘Het is niet nodig dat te zeggen.’ Vreemd genoeg klonk het niet alsof ze dat meende. In de hoop dat ze haar gezicht half zo goed in bedwang hield als Nicola het hare, probeerde Egwene haar plotselinge ongerustheid te onderdrukken. ‘Marigan’ was op dezelfde boot naar Salidar gekomen. Een uil riep en ze huiverde. Sommige mensen dachten dat een uilen-roep bij maanlicht slecht nieuws betekende. Ze was niet bijgelovig, maar... ‘Niet nodig wat te zeggen?’

De twee keken elkaar aan en Areina knikte. ‘Het was tijdens de tocht van de rivier naar het dorp.’ Ondanks al haar gespeelde terughoudendheid keek Nicola Egwene recht in de ogen. ‘Areina en ik hoorden Thom Merrilin en Juilin Sandar praten. De speelman en de dieven-pakker. Juilin zei dat als er Aes Sedai in het dorp waren – we waren er nog niet zeker van – en als zij hoorden dat Nynaeve en Elayne hadden gedaan of ze Aes Sedai waren, dat we dan allemaal in een school zilvertanden sprongen. Ik neem aan dat zoiets niet echt gezond is.’

‘De speelman zag ons en siste hem toe te zwijgen,’ bracht Areina naar voren, de pijlkoker aan haar zij bevoelend, ‘maar we hadden het al gehoord.’ Haar stem was even hard als haar blik.

‘Ik weet dat ze nu beiden Aes Sedai zijn, Moeder, maar zouden ze niet in moeilijkheden komen als iemand zoiets ontdekte? De zusters, bedoel ik? Iemand die beweert zuster te zijn, krijgt zelfs na vele jaren nog grote problemen als ze het ontdekken.’ Nicola’s gezicht veranderde niet, maar haar ogen leken plotseling die van Egwene vast te willen houden. Ze boog zich gespannen wat naar voren. ‘Wie dan ook. Is dat niet zo?’

Gesterkt door Egwenes zwijgen, grijnsde Areina. Een onplezierige grijns in de nacht, ‘Ik heb gehoord dat Sanche, toen ze nog Amyrlin was, Nynaeve en Elayne een of andere taak buiten de Toren heeft opgedragen. En ook dat u er in dezelfde tijd op uit werd gestuurd en in allerlei problemen belandde na uw terugkomst.’ Een sluwe toon van verdachtmaking glipte haar stem in. ‘Herinnert u zich nog dat ze voor Aes Sedai speelden?’

Ze stonden haar aan te kijken, Areina uitdagend op haar boog steunend, Nicola afwachtend, zo strak dat de lucht bijna knisperde.

‘Siuan Sanche is Aes Sedai,’ zei Egwene kil, ‘evenals Nynaeve Almaeren en Elayne Trakand. Jullie dienen hun de juiste achting te betonen. Voor jullie zijn het Siuan Sedai, Nynaeve Sedai en Elayne Sedai.’ Het tweetal keek beduusd. Ze kreeg maagpijn van boosheid. Na alles wat ze vanavond had meegemaakt, werd ze nu op afpersing bediend door deze twee... Ze kon geen scheldwoord bedenken dat smerig genoeg was. Elayne had dat gekund. Die luisterde naar stalknechten, voerlui en dat soort lieden en leerde de woorden die zijzelf liever niet wenste te horen. Ze vouwde de gestreepte stola open en schikte die zorgvuldig om haar schouders.

‘Ik denk niet dat u het begrijpt, Moeder,’ merkte Nicola haastig op. Maar ze was niet bang en trachtte enkel haar bewering te staven, ‘Ik was louter bezorgd dat als iemand ontdekte dat u...’ Egwene gaf haar geen kans verder te praten.

‘O, ik begrijp het, kind.’ Die dwaze vrouw was zeer zeker een kind. Er waren altijd wel oudere novices die last gaven, meestal doordat ze de Aanvaarde beledigden die les gaf, maar zelfs de domste novice was zo verstandig om onbeschaamdheid jegens de zusters te vermijden. Haar geprikkelde boosheid werd een laaiende woede. Dat de vrouw dit bij haar probeerde! Ze waren beiden iets langer dan zij, maar Egwene zette haar vuisten in haar zij en richtte zich op, terwijl de twee ineenkrompen alsof ze over hen heen gebogen stond. ‘Hebben jullie enig idee hoe ernstig het beschuldigen van een zuster is, zeker als een novice dat doet? Beschuldigingen op grond van een gesprek dat naar jullie beweren is opgevangen van mannen die wel duizend span uit de buurt zijn! Tiana vilt je levend en zet je voor de rest van je leven aan het boenen en schrobben.’ Nicola probeerde er telkens tussen te komen – met verontschuldigingen en tegenwerpingen dat Egwene het niet begreep, desperate pogingen om alles terug te draaien – maar Egwene negeerde haar en ging vlak voor Areina staan. De Jager deed een stap achteruit, bevochtigde haar lippen en keek opmerkelijk onzeker. ‘En jij hoeft niet te denken dat je zo vrij als een vogeltje kunt weglopen. Zelfs een Jager kan voor zoiets naar Tiana. Met enig geluk zul je niet aan een wagenboom worden gegeseld, zoals ze met krijgslieden doen die op stelen zijn betrapt. In elk geval zul je dan op de weg worden achtergelaten, met je striemen als gezelschap.’

Egwene haalde diep adem en vouwde de handen voor haar middel. Door haar handen zo vast te houden zouden ze niet beven. Het tweetal stond geheel in elkaar gedoken en leek passend gekastijd. Ze hoopte dat de neergeslagen ogen en afhangende schouders en schuifelende voeten niet gespeeld waren. Ze diende hen eigenlijk meteen naar Tiana te sturen. Ze had geen idee wat de straf voor afpersing van de Amyrlin Zetel was, maar het zou waarschijnlijk op wegsturen neerkomen, en dat zou nog wel het minste zijn. In Nicola’s geval zou de verwijdering moeten wachten tot haar leraressen tevreden waren over haar beheersing van de Ene Kracht, zodat ze zichzelf en anderen niet per ongeluk zou verwonden. Nicola Trehil zou echter nooit Aes Sedai worden als die aanklacht eenmaal was uitgesproken, en al haar mogelijkheden zouden verspild zijn.

Behalve... Iedere vrouw die beweerde Aes Sedai te zijn, werd zo hard op haar plaats gezet dat ze nog jaren later zou kreunen en steunen. En als het een Aanvaarde betrof... Die zou het lot van die vrouw benijden. Nynaeve en Elayne zouden nu ze volledig zuster waren toch wel veilig zijn? En zijzelf dus ook? Niettemin was het minste gefluister voldoende om elke kans te vernietigen dat de Zaal haar waarlijk als Amyrlin Zetel zou erkennen. Ze kon dan net zo goed meteen naar Rhand reizen en dat de Zaal midden in hun gezichten zeggen. Ze durfde dit tweetal haar twijfel niet te laten merken, of zelfs maar haar achterdocht.

‘Ik wil het vergeten,’ zei ze scherp, ‘maar als ik hiervan ooit zelfs maar één zuchtje opvang, van wie dan ook...’ Ze haalde bevend adem – zelfs als ze het geschreeuw hoorde, kon ze er eigenlijk niets tegen doen -maar gezien de manier waarop ze opveerden, hadden ze de dreiging begrepen en was die goed doorgedrongen. ‘Ga naar bed voor ik van gedachten verander.’

In een oogwenk maakten ze een snelle knix, mompelden: ‘Ja, Moeder,’ en: ‘Nee, Moeder,’ en: ‘Zoals u beveelt. Moeder.’ Ze haastten zich weg, telkens omkijkend, met elke stap vlugger, tot ze holden. Egwene moest schrijden, maar ook zij wilde eigenlijk rennen.

10

Onzichtbare ogen

Selame wachtte Egwene bij haar terugkomst in de tent al op. Ze was een broodmagere vrouw met een donkere, Tyreense huidkleur en een bijna onaantastbare zelfverzekerdheid. Chesa had gelijk: ze hield haar lange neus in de lucht alsof ze terugschrok voor een vieze stank. Maar zo hovaardig ze misschien was in de omgang met de andere dienstmeiden, zo heel anders was ze tegen haar meesteres. Toen Egwene binnenkwam, boog Selame zo diep dat haar hoofd bijna over het tapijt veegde. Ze spreidde haar rok zo wijd uit als de krappe ruimte toeliet. Voor Egwene verder binnen kon komen, was de vrouw al opgesprongen en maakte ze zich druk over Egwenes knopen. En over Egwene. Selame had maar weinig gezond verstand.

‘O, Moeder, u bent wéér met onbedekt hoofd naar buiten gegaan.’ Alsof ze ooit zo’n kralenkapje zou dragen dat de vrouw mooi vond, of Meri’s geborduurde fluwelen kapjes, of Chesa’s pluimveerhoeden. ‘Nee maar, u rilt helemaal. U hoort ook niet zonder sjaal of zonnescherm buiten te lopen, Moeder.’ Hoe moest een zonnescherm het rillen voorkomen? Zweetdruppels gleden langs Selames wangen, hoe snel ze die ook droog depte. Geen enkele keer kwam de vraag bij haar op waarom Egwene rilde. Wat misschien maar goed was. ‘En u gaat er ’s nachts alleen op uit. Zoiets hoort gewoon niet. Moeder. Met al die krijgslieden, ruwe mannen die geen behoorlijke achting voor een vrouw hebben, zelfs niet voor een Aes Sedai. Moeder, u mag gewoon niet...’

Egwene liet de lege praat op dezelfde manier langs zich afglijden als ze de vrouw toestond haar te ontkleden, door er gewoon niet op te letten. Als ze haar opdroeg te zwijgen, zou het slechts bezeerde blikken en verongelijkt gezucht opleveren, wat weinig verschil maakte. Afgezien van haar ijdele gebabbel voerde Selame haar taken ijverig uit, zij het met zoveel tierelantijnen dat het een soort dans werd van grootse gebaren en terloopse knixen. Het leek onmogelijk dat iemand zo dwaas bezig kon zijn als Selame, met haar eeuwige zorg over Egwenes uiterlijk en over wat de mensen zouden denken. Voor haar bestonden de mensen uit Aes Sedai, edelen en hun voornaamste bedienden. In haar boekje deden anderen er in het geheel niet toe, misschien had volgens haar niemand anders enig verstand. Het was waarschijnlijk onmogelijk. Egwene zou zeker niet vergeten wie Selame had aangesteld, evenmin als ze dat bij Meri deed. Weliswaar had Sheriam voor Chesa gezorgd, maar Chesa had al meermalen haar trouw aan Egwene getoond.

Egwene wilde zichzelf voorhouden dat wat Selame als gehuiver zag in feite trillende woede was, maar ze voelde dat er een worm van vrees door haar maag kronkelde. Ze was al te ver gegaan en had nog te veel te doen om Nicola en Areina toe te staan een stok in haar wiel te steken.

Terwijl ze haar hoofd door de hals van het schone hemd wurmde, ving ze iets van het gebabbel van de magere vrouw op en keek haar met grote ogen aan. ‘Wat zei je? Ooienmelk?’

‘O, ja, Moeder. Uw huid is zo zacht en niets houdt die zo goed als een bad in ooienmelk.’

Misschien was ze echt achterlijk. Nadat ze de tegenstribbelende Selame naar buiten had gewerkt, borstelde Egwene zelf haar haren, zette haar veldbed goed, stopte de nu nutteloze a’dam-armband in het handgesneden ivoren kistje waarin ze haar weinige sieraden bewaarde, en blies de lampen uit. Helemaal zelf, met mijn eigen handen, dacht ze spottend in de duisternis. Selame en Meri zouden een toeval krijgen’. Voor ze zich echter te rusten legde, slofte ze naar de ingang en opende een klein spleetje tussen de tentflappen. Buiten hing de stilte van een kalme maanverlichte nacht, die werd verbroken door een nachtelijke reigerschreeuw die opeens in gekrijs overging. Even later bewoog zich iets in de schaduw van een tent aan de andere kant van de open plek. Het leek een vrouw.

Het kon Selame zijn, hoe achterlijk ze ook deed, maar evengoed de zuur kijkende Meri. Of nog iemand anders. Zelfs Nicola of Areina, al was dat heel onwaarschijnlijk. Ze liet de voorflap met een glimlach terugvallen. Wie de toeschouwster ook was, waar Egwene heen ging kon ze niet zien.

De manier waarop de Wijzen haar hadden geleerd zichzelf te laten slapen, was eenvoudig. Met gesloten ogen voelde ze hoe ieder deel van haar lichaam zich geleidelijk ontspande. Ze ademde gelijk op met haar hartslag, terwijl haar geest ongericht rondzwierf, met uitzondering van een klein hoekje in haar hoofd. Binnen enkele tellen werd ze overmand door de slaap van een droomloopster.

Vormloos zweefde ze in een oceaan van sterren, oneindig veel lichtpuntjes glinsterden in een oneindige zee van duisternis, ontelbaar veel vuurvliegjes flonkerden door een eindeloze nacht. Dat waren dromen, de dromen van iedereen die ergens lag te slapen, wellicht van iedereen in alle mogelijke werelden. Misschien was dit de leegte tussen de werkelijkheid en Tel’aran’rhiod, de ruimte die de wakende wereld scheidde van de Wereld der Dromen. Waar ze ook keek, verdwenen er tienduizenden vuurvliegjes doordat er mensen wakker werden en ontstonden er tienduizenden nieuwe om ze te vervangen. Een enorme, zich voortdurend wijzigende vertoning van fonkelende schoonheid.

Ze verknoeide echter geen tijd met bewondering. Het was hier vol gevaren en enkele daarvan waren dodelijk. Ze was er zeker van dat ze wist hoe ze die moest ontwijken, maar er was hier één gevaar dat recht op haar af zou komen wanneer ze te lang rondhing. Wanneer ze daarin verstrikt zou raken, zou het haar op zijn minst in grote verlegenheid brengen. Behoedzaam een oogje in het zeil houdend – als je hier kon spreken van ogen en zeilen – bewoog ze. Ze had geen gevoel van beweging. Ze leek stil te hangen en de glinsterende oceaan wervelde om haar heen tot er een lichtje onbeweeglijk voor haar bleef hangen. Ieder flikkerend sterretje leek precies op een ander, niettemin wist ze dat dit Nynaeves droom was. Hóé ze dat wist, was een andere zaak; zelfs de Wijzen begrepen niet hoe die herkenning mogelijk was.

Ze had overwogen Nicola’s en Areina’s dromen op te zoeken. Als ze die eenmaal had ontdekt, wist ze precies hoe ze de vrees van het Licht tot in hun merg moest laten doordringen, en het kon haar geen penner schelen dat zoiets streng verboden was. Ze was hier gekomen uit praktische overwegingen, niet uit vrees voor het verbodene. Ze had gedaan wat nooit eerder was gedaan en ze was er zeker van dat ze het zo nodig weer zou doen. Doe wat je moet doen, maar betaal de prijs ervoor. Dat had ze geleerd van dezelfde vrouwen die de verboden gebieden hadden aangeduid. Juist het ontkennen van schuld of de weigering die te delgen, veranderde noodzaak vaak in kwaad. Maar zelfs als die twee lagen te slapen, was het vinden van hun dromen de eerste keer op z’n best heel inspannend, terwijl je nooit zeker wist of het zou lukken. Dagenlange inspanningen – nachten eigenlijk – zouden heel waarschijnlijk niets opleveren. Dat was in elk geval zeker.

Langzaam kwam ze door de eeuwige duisternis naderbij, hoewel het wederom leek of zij stil hing en het lichtpuntje groeide: een gloeiende parel, een stralende appel, een volle maan, tot haar hele gezichtsveld helder was, de hele wereld licht. Ze raakte het echter niet aan, nog niet. Een ruimte dunner dan een haar bleef tussen hen bestaan. Uiterst zachtjes reikte ze over die kloof heen. Waarmee, nu ze geen lichaam had, was evenzeer een mysterie als hoe ze de ene droom van de andere kon onderscheiden. Door het te willen, zeiden de Wijzen, maar ze begrepen niet hoe dat mogelijk was. Ze raakte het licht aan alsof ze een vinger op een zeepbel legde. De glanzende muur glinsterde als gesponnen glas, klopte als een hart, teer en levend. Een iets steviger aanraking en ze zou in staat zijn ‘erin te kijken’ en te ‘zien’ wat Nynaeve droomde. Nog iets steviger en ze kon er daadwerkelijk binnenkomen en er deel van uitmaken. Dat leverde gevaren op, vooral als de dromer een sterke geest bezat, maar zowel het inkijken als het betreden van een droom kon je zeer in verlegenheid brengen. Als de dromer bijvoorbeeld toevallig droomde van een man waar ze bijzonder veel belangstelling voor had. Een verontschuldiging daarvoor kostte al een halve nacht. Met een soort hakkende beweging, alsof ze een breekbare knikker over een tafelblad rolde, kon ze Nynaeve in haar eigen droom sleuren, naar een deel van Tel’aran’rhiod waarin ze volledig de baas was. Ze wist zeker dat zoiets zou werken. Uiteraard was dat weer een van de verboden dingen en ze dacht niet dat Nynaeve het zou waarderen.

NYNAEVE, IK BEN HET, EGWENE. KEER ONDER GEEN VOORWAARDE TERUG TOT JE DE SCHAAL HEBT GEVONDEN. PAS NADAT IK EEN MOEILIJKHEID MET AREINA EN NICOLA HEB OPGELOST. ZIJ WETEN DAT JULLIE JE ALS ZUSTER HEBBEN VOORGEDAAN. IK ZAL HET UITLEGGEN WANNEER IK JULLIE DE VOLGENDE KEER IN DE KLEINE TOREN ZIE. PAS GOED OP. MOGHEDIEN IS ONTSNAPT.

De droom knipperde uit, de zeepbel was doorgestoken. Ondanks haar boodschap zou ze hebben gegiecheld wanneer ze een keel had gehad. Een lichaamsloze stem in je droom kon schokkend zijn, vooral wanneer je bang was dat de spreker ook naar binnen keek. Nynaeve was niet iemand die zoiets zou vergeten, zelfs niet als het per ongeluk gebeurde.

De met lichtjes bezaaide zee wervelde weer rond tot ze zich richtte op een tweede fonkelend speldenpuntje. Elayne. De twee vrouwen sliepen in Ebo Dar waarschijnlijk nog geen tien stappen bij elkaar vandaan, maar afstand had hier niets te betekenen. Of misschien had het een andere betekenis.

Ditmaal beefde en veranderde de droom, nadat ze haar boodschap had afgegeven. Uiterlijk was die nog hetzelfde, maar voor haar was de droom toch veranderd. Hadden haar woorden Elayne een andere droom gegeven? De woorden zouden echter blijven en bij het ontwaken herinnerd worden.

Nu de boogpezen van Nicola en Areina nat waren gemaakt, werd het tijd haar aandacht op Rhand te richten. Jammer genoeg was het vinden van zijn droom even nutteloos als het vinden van een Aes Sedai-droom. Hij schermde zich ongeveer net zo af als de zusters deden, hoewel een mannenschild blijkbaar verschilde van dat van een vrouw. Het schild van een Aes Sedai was een kristallen schaal, een naadloze bol geweven van Geest, maar al leek die nog zo doorzichtig, de bol kon van staal gemaakt zijn. Ze wist niet meer hoeveel tijd ze had verspild aan pogingen om door zijn scherm heen te kijken. Het schild van een zuster leek helder van dichtbij, maar dat van hem was schemeriger. Alsof je in modderwater tuurde. Soms kreeg je de indruk dat zich heel diep in die grijsbruine wervelingen iets bewoog, maar je kon nooit zeggen wat dat was.

Weer tolde de eindeloze baaierd van lichten, maar die verstilde toen ze de droom van een derde vrouw naderde. Heel behoedzaam. Er was zoveel tussen haar en Amys dat het heel sterk leek op het benaderen van de droom van haar moeder. Eigenlijk, moest ze zichzelf bekennen, wilde ze Amys evenaren. Ze verlangde evenzeer naar Amys’ achting als naar die van de Zaal. En als ze moest kiezen, gaf ze de voorkeur aan die van Amys. Er was in ieder geval geen enkele Gezetene die ze zo hoog aansloeg als Amys. Ze onderdrukte een plotselinge schroom en probeerde haar ‘stem’ wat zachter te maken maar dat hielp niet veel.

AMYS, IK BEN HET, EGWENE. IK MOET MET JE PRATEN.

We komen eraan, fluisterde een stem in haar. Amys’ stem. Geschrokken trok Egwene zich terug. Ze had zin zichzelf uit te lachen. Het was misschien maar goed eraan herinnerd te worden dat de ervaring van de Wijzen zich over eindeloos veel meer jaren uitstrekte dan die van haar. Soms was ze bang dat ze misschien bedorven was, doordat ze voor haar vaardigheid met de Ene Kracht niet zo hard had hoeven werken. Maar al het andere, alsof het evenwicht hersteld moest worden, leek af en toe op het beklimmen van een steile rotswand in een regenstorm.

Opeens ving ze beweging op aan het uiterste randje van haar gezichtsveld. Een lichtpuntje gleed door de zee van sterren, dreef uit eigen beweging naar haar toe en werd steeds groter. Maar één droom zou dat doen, één dromer. In paniek vluchtte ze weg, ze had graag een keel willen bezitten om te krijsen, te vloeken of gewoon te schreeuwen. Vooral het kleine hoekje van haar geest wilde blijven waar ze was en afwachten.

Zelfs de sterren bewogen deze keer niet. Ze verdwenen gewoon en ze stond hijgend tegen een dikke roodstenen pilaar geleund, alsof ze een span lang heel hard had gereden; haar hart klopte als een razende. Even later bekeek ze zichzelf en begon wat beverig te lachen, ondertussen trachtend weer op adem te komen. Ze droeg een gewaad met een lange rok van glanzend groene zijde, afgewerkt met gouddraad in brede, fraai geborduurde stroken over het lijfje en langs de zoom. Het lijfje liet ook aanzienlijk meer huid bloot dan ze in wakende toestand zou dragen, en een brede strakke gordel van geweven gouddraad maakte haar middel smaller dan het werkelijk was. Of was dat hier gewoon smaller? Hier in Tel’aran’rhiod kon je zijn hoe en wat je wilde zijn. Zelfs wanneer het een onbewuste wens was, als je niet oppaste. Gawein Trakand had een ongelukkige invloed op haar, een héél ongelukkige. Dat hele kleine stukje in haar had nog steeds graag door zijn droom ingehaald willen worden. Ingehaald en opgeslorpt. Als een droomloopster ontzettend veel van iemand hield, of een onredelijke haat koesterde – helemaal als dat gevoel wederzijds was – kon ze in de droom van die persoon worden getrokken. Zijzelf trok de droom aan of de droom trok haar aan, zoals een loodsteen ijzer aantrok. Van haat voor Gawein was bij haar zeker geen sprake, maar ze kon zich niet veroorloven in zijn droom gevangen te raken, niet vannacht, gevangen in het lichaam dat hij zag, tot hij ontwaakte. Wat veel mooier en knapper was, dan ze in werkelijkheid was. Vreemd, hij leek minder knap dan hij in het echt was. Aan een sterke geest of een sterke wil had je niet veel, wanneer zo’n sterke liefde je erin trok. Als je eenmaal in die droom zat, bleef je daar tot de ander niet meer over je droomde. De herinneringen aan wat hij droomde over wat hij met haar ging doen en wat ze in zijn dromen hadden gedaan, bezorgde Egwene vuurrood brandende blossen op haar wangen.

‘Maar goed dat niemand van de Gezetenen mij nu kan zien,’ mompelde ze. ‘Dan zouden ze me zeker een klein kind vinden.’ Volwassen vrouwen werden volgens haar niet week en droomden niet op die manier van een man. Vrouwen met gezond verstand in elk geval niet. Waar hij van droomde, zou gebeuren, maar op het tijdstip dat zij verkoos. Het krijgen van haar moeders toestemming zou lastig zijn, maar die zou het niet tegen willen houden, zelfs al kreeg ze Gawein nooit te zien. Marin Alveren vertrouwde op het oordeel van haar dochters. Nu werd het de hoogste tijd voor haar jongste dochter om iets van dat beoordelingsvermogen te tonen en die dagdromen voor betere tijden te bewaren.

Rondkijkend had ze toch wel liever over Gawein willen wegdromen. Overal om haar heen rezen dikke pilaren op die een hoog oprijzend koepelgewelf torsten. Boven haar hingen aan gouden kettingen vergulde lampen die niet brandden, maar er was ook zonder kaarsen en olie een soort licht, niet helder of vaag, het bestond gewoon. Het Hart van de Steen, diep in de enorme burcht die de Steen van Tyr werd genoemd. Of eigenlijk de weergave ervan in Tel’aran’rhiod, een beeld dat in veel opzichten even werkelijk was als de echte Steen. Hier had ze de Wijzen eerder ontmoet, het was hun plek. Het leek haar eigenlijk een vreemde plaats voor de Aiel. Ze zou Rhuidean hebben gedacht, nu die stad toegankelijk was, of een plek ergens in de Woestenij, of gewoon de plaats waar de Wijzen zich nu bevonden. Elke plek, behalve een Ogierstedding, had een weerspiegeling in de Wereld der Dromen – een stedding ook, maar die kon niet betreden worden, die was op dezelfde manier afgesloten als Rhuidean vroeger. Het kamp van de Aes Sedai was uiteraard onmogelijk. Een aantal zusters kon nu met behulp van een ter’angreaal de Wereld der Dromen betreden en aangezien niemand van hen eigenlijk besefte wat ze eigenlijk deden, ondernamen ze hun waagstuk in Tel’aran’rhiod vanuit het kampement alsof het een gewone reis betrof.

Volgens de wet van de Toren waren ter’angrealen evenals angrealen en sa’angrealen het eigendom van de Witte Toren. Het deed er niet toe wie ze momenteel bezat. De Toren maakte er zelden een punt van – zeker als ze waren opgeslagen in een ruimte als de Grote Borg, in deze Steen -, uiteindelijk zouden ze toch in handen van de Aes Sedai komen, en de Witte Toren kon zo nodig heel goed afwachten. Maar de angrealen die daadwerkelijk in handen van de Aes Sedai waren, waren schenkingen van de Zaal, van individuele Gezetenen. Leningen eigenlijk; ze werden bijna nooit gegeven. Elayne had geleerd droom-ter’angrealen na te maken, en zij en Nynaeve hadden er twee meegenomen, maar de rest was nu in bezit van de Zaal, evenals de andere soorten die Elayne gemaakt had. Met als gevolg dat Sheriam en haar groepje ze naar believen konden gebruiken. En in elk geval Lelaine en Romanda, hoewel die twee waarschijnlijk anderen stuurden in plaats van Tel’aran’rhiod zelf te betreden. Eeuwenlang had geen enkele Aes Sedai de droom meer betreden, en slechts kortgeleden was het voor het eerst weer gebeurd. Ze stuitten er op grote moeilijkheden, waarvan de meeste ontstonden door hun idee dat een Aes Sedai alles zelf kon leren. Desondanks waren Aes Sedai-gluurders wel het laatste dat Egwene vannacht bij haar ontmoeting wenste.

Alsof haar gedachte aan verspieders haar gevoeliger had gemaakt, werd ze zich ervan bewust door onzichtbare ogen bekeken te worden. Dat gevoel bestond altijd in Tel’aran’rhiod en zelfs de Wijzen wisten niet waarom. Hoewel er altijd verborgen ogen leken te zijn, konden er ook daadwerkelijk toeschouwers zijn. Het waren niet Romanda of Lelaine aan wie ze moest denken.

Met haar hand tegen de pilaar liep ze eromheen, terwijl haar ogen langzaam door het roodstenen woud gleden, dat in de zwarter wordende schaduwen verdween. Het licht rondom haar was niet echt. Iedereen in die schaduwen zou hetzelfde licht om zich heen zien, terwijl de schaduwen iedereen verborgen hielden. Er verschenen wel mensen, flikkerende beelden van mannen en vrouwen die zelden langer dan een paar tellen bestonden. Ze had geen belangstelling voor hen die de Wereld der Dromen in hun slaap aanraakten, want ieder kon er per ongeluk inkomen, maar gelukkig voor hen duurde dat uiterst kort, zelden lang genoeg om de gevaren het hoofd te hoeven bieden. De Zwarte Ajah bezat eveneens droom-ter’angrealen, gestolen uit de Toren, maar het ergste was dat Moghedien Tel’aran’rhiod even goed kende als elke droomloopster. Misschien wel beter. Ze hoefde er geen hand voor om te draaien om deze wereld met iedereen erin te overheersen.

Heel even wenste Egwene dat ze minstens één keertje de dromen van de gevangen Moghedien had verkend, zodat ze nu de droom van de Verzaker kon herkennen. Maar zelfs een herkenning zou niet onthullen waar Moghedien zich thans bevond. Bovendien bestond de mogelijkheid dat ze er tegen haar wil in werd getrokken. Ze vond Moghedien buitengewoon verachtelijk en de Verzaker koesterde zeker een grenzeloze haat voor haar. Wat in een droom gebeurde, was niet zo echt als in Tel’aran’rhiod, maar je herinnerde het je wel zo. Een nacht in Moghediens macht betekende een nachtmerrie die ze de rest van haar leven bij het in slaap vallen opnieuw zou doormaken. Wellicht ook overdag.

Nog een rondje. Wat was dat? Een donkere, koninklijk knappe vrouw met een hoofdkapje van parels en een kamerjas vol kant schreed uit de schaduwen en verdween. Een slapende Tyreense, een Hoogvrouwe of iemand die droomde dat ze er een was. Misschien was ze overdag een eenvoudige ontevreden boerin of koopvrouw.

Ze had beter Logains droom kunnen bespieden dan die van Moghedien. Ook van hem zou ze niet zien waar hij zich bevond, maar ze zou enig zicht op zijn plannen krijgen. Als zij zijn droom werd ingesleurd zou dat echter uiteraard niet veel plezieriger zijn dan bij Moghedien. Hij haatte alle Aes Sedai. Zij had zijn ontsnapping geregeld en het was een van die noodzakelijke dingen geweest; ze hoopte maar dat de prijs ervoor niet te hoog zou zijn. Vergeet Logain. Moghedien was het gevaar, Moghedien die naar haar op jacht was, zelfs hier, zeer zeker hier. Moghedien die...

Opeens besefte ze dat ze ontzettend zwaar rondstapte en ze maakte een geërgerd, bijna kreunend geluid in haar keel. Haar prachtige gewaad was een metalen harnas geworden zoals de zware ruiterij van Garet Brin droeg. Op haar hoofd droeg ze een helm die haar gezicht vrijliet met erbovenop een kam in de vorm van de Vlam van Tar Valon. Ze ergerde zich verschrikkelijk. Zo’n armzalige beheersing had ze nu toch wel overwonnen.

Ze veranderde de metalen kleren ferm in wat ze bij eerdere ontmoetingen met de Wijzen aanhad. Het was een kwestie van denken. Een lange rok van donkere wol en een los wit algoedhemd, net zoals ze in haar leertijd in de tenten had gedragen. Het geheel werd afgemaakt met een omslagdoek met zulke donkergroene franje dat die wel zwart leek, en een opgerolde hoofddoek om haar haren bijeen te houden. Ze bootste natuurlijk niet hun opsmuk na, de vele, vele kettingen en armbanden. Ze zouden haar uitlachen. Een vrouw verzamelde zoiets in de loop der jaren, niet in de oogwenk van een droom.

‘Logain is onderweg naar de Zwarte Toren,’ zei ze hardop. Ze hoopte tenminste dat hij dat was. Dan zou hij hopelijk in toom worden gehouden en als hij werd gevangen en gestild, kon Rhand geen enkele zuster uit Salidar de schuld geven. ‘En Moghedien kan op geen enkele manier weten waar ik ben.’ Ook dat probeerde ze zo zeker mogelijk uit te spreken.

‘Heb je reden om de Schaduwzielen te vrezen?’ vroeg een stem achter haar en onwillekeurig sprong Egwene een eind omhoog. Dit was Tel’aran’rhiod en zij was een droomloopster, en daarom hing ze al zo’n vijf voet boven de vloertegels voor ze zichzelf beheerste. Jazeker, dacht ze zwevend. Ik heb allang elke beginnersfout onder de knie. Als dit zo doorging, zou ze nog opspringen bij een ‘goedemorgen’ van Chesa.

Ze hoopte dat ze niet al te rood was en liet zich langzaam omlaag zakken. Misschien kon ze iets van haar waardigheid terugwinnen. Misschien ja, maar Bairs oude gezicht had meer rimpeltjes dan anders door een grijns die zowat haar oren bereikte. In tegenstelling tot de twee vrouwen die haar vergezelden, kon ze niet geleiden, maar dat had niets te maken met droomlopen. Daar was ze even kundig in als de anderen, en op sommige terreinen zelfs beter. Ook Amys glimlachte, zij het niet zo breed, maar de zonblonde Melaine wierp haar hoofd in de nek en brulde het uit.

‘Nooit eerder heb ik iemand zo...’ kon Melaine nog net uitbrengen. ‘Net een konijn.’ Ze hupte even omhoog en steeg ruim een pas de lucht in.

‘Ik heb Moghedien onlangs wat pijn bezorgd.’ Egwene was heel trots op haar zelfbeheersing. Ze mocht Melaine – de vrouw was veel minder prikkelbaar sinds ze in verwachting was, van een tweeling – maar nu zou Egwene haar met plezier wurgen. ‘Een paar vriendinnen en ik hebben haar trots beschadigd, wellicht meer dan dat. Ik denk dat ze het me graag betaald zal zetten.’ Er viel haar wat in en ze veranderde haar gewaad in rijkleding van weelderig groene zijde, zoals ze de laatste tijd elke dag droeg. De Grote Serpent-ring glansde in goud aan haar vinger. Ze kon hun niet alles vertellen, maar ze was bevriend met deze vrouwen en ze hoorden haar verhaal te kennen.

‘Wonden die de trots hebben bezeerd, blijven langer in de herinnering dan wonden van het vlees.’ Bairs stem was dun en hoog, maar sterk als riet van ijzer.

‘Vertel eens,’ zei Melaine met een gretige glimlach. ‘Hoe heb je haar voor gek gezet?’ Bairs gezicht stond even opgewonden. In een wreed land leerde je ofwel om wreedheid te lachen of je huilde je hele leven lang. In het Drievoudige Land hadden de Aiel al heel lang geleden geleerd erom te lachen. Bovendien werd het te kijk zetten van een vijand beschouwd als een kunst.

Amys nam kort de nieuwe kleren van Egwene op en zei: ‘Dat kan later, denk ik. We moeten praten, zei je.’ Ze gebaarde naar de plek midden in de ruimte, waar de Wijzen graag onder de enorme koepel praatten.

Waarom ze die plek verkozen, was een ander raadsel dat Egwene niet kon oplossen. De drie vrouwen zetten zich in kleermakerszit neer en spreidden netjes hun rok uit, slechts op enkele pas van wat een flonkerend kristallen zwaard leek dat uit de vloertegels omhoog stak. Ze schonken er geen enkele aandacht aan – het maakte geen deel uit van hun voorspellingen – even weinig als aan de mensen die flitsend in de enorme ruimte zichtbaar werden, en toch was dit de plaats waar ze altijd kwamen.

Het befaamde Callandor kon ondanks zijn breekbare uiterlijk als zwaard dienen, maar in feite was het een van de sterkste mannelijke sa’angrealen uit de Eeuw der Legenden die ooit was vervaardigd. Ze voelde zich wat huiverig, denkend aan mannelijke sa’angrealen. Het was anders geweest toen alleen Rhand er was. En Verzakers als Sammael natuurlijk, maar nu waren er ook die Asha’man. Met Callandor kon een man zoveel van de Ene Kracht grijpen dat hij een stad in een oogwenk met de grond gelijk kon maken en alles vele spannen in het rond verwoesten. Ze liep er met een grote boog omheen en hield haar rok nadenkend opzij. Rhand had Callandor in het Hart van de Steen opgenomen ter vervulling van de Voorspellingen en het daarna om zijn eigen redenen in de vloer teruggestoken, waarna hij er met saidin vallen om had geweven. Die vallen zouden eveneens een weerspiegeling hebben die misschien even krachtig zou dichtslaan als de echte wanneer de verkeerde weefsels werden uitgeprobeerd. Sommige zaken in Tel’aran’rhiod waren al te echt.

Ze trachtte niet te denken aan het Zwaard dat geen zwaard is, en ging voor de drie Wijzen staan. Die sloegen hun omslagdoeken om het middel en knoopten vervolgens hun hemden open. Op die wijze zaten Aielvrouwen bij hun vriendinnen in de tent onder een brandende zon. Zij ging niet zitten en als ze daardoor een smekeling leek die hun oordeel afwachtte, dan mocht het zo zijn. In zekere zin was ze dat in haar hart ook. ‘Ik heb jullie niet verteld waarom ik werd opgeroepen en jullie hebben het niet gevraagd.’

‘Je zegt het ons wanneer je er klaar voor bent,’ zei Amys welwillend. Ze leek even oud als Melaine ondanks haar haren die even wit waren als die van Bair en tot haar middel neervielen. Haar haar was wit geworden toen ze iets ouder was dan Egwene nu, maar zij was de leidster van het drietal, niet Bair. Voor het eerst vroeg Egwene zich af hoe oud ze was. Zoiets vroeg je een Wijze evenmin als je dat een Aes Sedai vroeg.

‘Toen ik vertrok, was ik een Aanvaarde. Jullie hebben gehoord van de breuk in de Witte Toren.’ Bair schudde met een grimas haar hoofd. Ze wist ervan, maar ze begreep het niet. Geen van hen. Voor de Aiel was het even onwerkelijk als strijd tussen stamgenoten of leden van een krijgsgenootschap. Wellicht was het in hun ogen ook een bevestiging dat de Aes Sedai lager stonden dan ze hoorden te zijn. Egwene sprak verder, verbaasd dat haar stem zo beheerst en vast klonk. ‘De zusters die tegen Elaida zijn opgestaan, hebben mij tot hun Amyrlin verheven. Na het afzetten van Elaida neem ik in de Witte Toren de Amyrlin Zetel in.’ Ze voegde de zevenkleurige stola aan haar kleren toe en wachtte. Eenmaal had ze hen voorgelogen; een ernstige misstap binnen ji’e’toh en ze was er niet zeker van wat ze zouden doen, nu ze de verheimelijkte waarheid vernamen. Als ze het tenminste maar wilden geloven. Ze keken haar aan.

‘Er is iets wat kinderen doen,’ zei Melaine na enige tijd voorzichtig. Haar zwangerschap was nog niet zichtbaar, maar ze had reeds een inwendige, onverstoorbare kalmte en de bijbehorende innerlijke gloed, waardoor ze nog mooier was dan anders. ‘Kinderen willen allemaal de speren steken en willen allemaal stamhoofd zijn, maar uiteindelijk beseffen ze dat het stamhoofd zelf zelden de dans der speren danst. Dus maken ze een pop en zetten die op een verhoging.’ Aan de ene kant stulpte de vloer ineens omhoog, niet langer stenen tegels, maar een bruine rotsrand van door de zon geblakerde steen. Erbovenop stond een vorm die vaag leek op een man van gebogen takken en lappen stof. ‘Dit is het stamhoofd dat de dans der speren leidt, vanaf de heuvel waar hij de veldslag kan overzien. Niettemin hollen kinderen waar ze willen hollen en hun stamhoofd is slechts een pop van takken en vodden.’ Een windvlaag deed de lappen opwaaien, wat de lege vorm nog meer benadrukte, waarna rotsrand en pop verdwenen.

Egwene haalde diep adem. Natuurlijk. Ze had naar eigen keus volgens ji’e’toh voor haar leugen geboet en dat hield in dat de leugen dus nooit was uitgesproken. Ze had beter moeten weten. Melaine had echter tot in de kern van de toestand doorgeprikt, alsof ze weken in Salidar en het Aes Sedai-kamp had doorgebracht. Bair bekeek de vloer en wilde geen getuige zijn van Egwenes schande. Amys steunde haar kin in de hand en haar scherpe blauwe ogen trachten in Egwenes hart te priemen.

‘Sommigen zien me op die manier.’ Nogmaals haalde ze diep adem en perste de waarheid eruit. ‘Allen, afgezien van een handvol. Nu. Tegen de tijd dat we onze strijd hebben gestreden, zullen ze weten dat ik hun hoofd ben en zullen ze doen wat ík zeg.’

‘Kom naar ons terug,’ zei Bair. ‘Je hebt te veel eer voor die vrouwen. Sorilea heeft reeds een tiental jongemannen gekozen die je in de zweet-tent dient te bekijken. Ze wil jou heel graag een bruidskrans zien maken.’

‘Ik hoop dat ze er zal zijn, wanneer ik trouw, Bair.’ Met Gawein hoopte ze. Dat ze hem zou binden, wist ze na haar dromen te hebben overdacht, maar alleen hoop en de zekerheid van liefde zeiden dat ze zouden trouwen. ‘Ik hoop jullie allemaal, maar ik heb mijn keus gemaakt.’ Bair zou er verder op zijn doorgegaan en Melaine ook, maar Amys hief haar hand en ze zwegen, al was het met tegenzin. ‘Er is veel ji in haar beslissing. Ze zal haar vijanden naar haar wil buigen en niet voor hen wegvluchten. Ik wens je alle goeds in je dans, Egwene Alveren.’ Amys was een Speervrouw geweest en dacht nog vaak op hun manier. ‘Ga zitten.’

‘Zij beschikt over haar eer,’ gaf Bair toe, Amys gefronst aankijkend, ‘maar ik heb nog een vraag.’ Haar ogen waren bleekblauw, maar toen ze die op Egwene richtte, waren ze even scherp als de ogen van Amys. ‘Zul je de Aes Sedai voor de Car’a’carn laten knielen?’

Geschokt plofte Egwene bijna op de tegels neer. Haar antwoord volgde echter zonder te haperen. ‘Dat kan ik niet doen, Bair. En ik zou het niet doen als ik het kon. Onze trouw geldt de Toren, de Aes Sedai als geheel, zelfs meer dan het land van onze geboorte.’ Dat was waar, of het werd verondersteld waar te zijn, al vroeg ze zich af hoe de vrouwen tegenover haar die aanspraak konden rijmen met de opstand van haar en de anderen. ‘Aes Sedai zweren zelfs geen trouw aan hun Amyrlin en zeker niet aan een willekeurige man. Dat zou net zijn of een van jullie voor een stamhoofd neerknielde.’ Ze maakte een afbeelding zoals Melaine had gedaan door te denken dat zoiets echt bestond. Tel’aran’rhiod was oneindig plooibaar als je wist hoe. Achter Callandor vielen drie Wijzen op hun knieën voor een stamhoofd. De man leek veel op Rhuarc, de drie vrouwen op de Wijzen tegenover haar. Ze hield het beeld even vast, maar Bair schonk het één blik en snoof luid. Het idee was waanzin.

‘Vergelijk die vrouwen niet met ons.’ Melaines groene ogen fonkelden even scherp als vroeger en haar tong sneed als een scheermes.

Egwene hield haar mond. De Wijzen leken de Aes Sedai te verachten, alle Aes Sedai, met uitzondering van haar. Eigenlijk kon ze beter zeggen dat ze hen minachtten. Egwene dacht dat ze weleens een hekel zouden kunnen hebben aan de Voorspellingen die hen met de Aes Sedai verbonden. Voor ze door de Zaal was opgeroepen om tot Amyrlin te worden verheven, hadden Sheriam en haar groepje vriendinnen hier regelmatig met deze drie gesproken, maar daaraan was min of meer een eind gekomen, zowel doordat de Wijzen weigerden hun verachting te verbergen als door de oproep van Egwene. In Tel’aran’rhiod kon een geschil met iemand die deze plek veel beter kende, je doodsbang maken. Zelfs tussen hen en Egwene was al enige verwijdering ontstaan. Ze wilden bepaalde zaken niet bespreken, zelfs niet het kleinste feitje dat ze van Rhands plannen wisten. Hiervóór was ze een van hen geweest, een leerlinge die leerde droomlopen; daarna Aes Sedai, al voordat ze hadden gehoord wat ze zojuist had verteld.

‘Egwene Alveren zal doen wat ze moet doen,’ merkte Amys op. Melaine keek haar lang aan, verschikte nadrukkelijk haar omslagdoek en verschoof wat rinkelende kettingen van ivoor en goud, maar ze bleef zwijgen. Amys leek nog meer de leidster dan eerst. De enige Wijze die Egwene kende en aan wie de andere Wijzen zich zo gemakkelijk onderwierpen, was Sorilea.

Bair had zich thee verbeeld die nu voor haar stond, zoals in de tenten zou gebeuren. Een gouden theepot afgewerkt met leeuwen uit de ene streek, een zilveren dienblaadje afgezet met touwslingers uit een andere streek en groene kopjes van dun Zeevolkporselein. De thee smaakte natuurlijk echt en ze voelde de warmte tot in haar maag. Ondanks het zoet van de zoetbes of van een onbekend kruid smaakte het Egwene te bitter. Ze verbeeldde zich wat honing erin en nam nog een slokje. Te zoet. Iets minder honing. Nu was het lekker. Dat was iets dat je met de ene Kracht niet kon. Egwene betwijfelde of iemand vaardig genoeg was om saidarstroompjes zo fijn te weven dat ze honing uit thee konden zeven.

Ze tuurde even in haar theekopje en dacht aan honing, thee en fijne stroompjes saidar, maar dat was niet de reden van haar zwijgen. De Wijzen wilden Rhand leiden, net zoals Elaida, Romanda of Lelaine dat wilden doen. Heel waarschijnlijk iedere Aes Sedai. Natuurlijk wilden ze de Car’a’carn slechts die kant opsturen die voor de Aiel het best was, en wensten de zusters de Herrezen Draak te sturen naar wat volgens hen het beste voor de wereld was. Ze rekende zichzelf er ook toe.

Ze wilde Rhand helpen om te voorkomen dat hij zich onherstelbaar vijandig opstelde tegenover de Aes Sedai, dus zij wilde hem ook leiden. Maar ik heb gelijk, herinnerde ze zichzelf. Alles wat ik doe, is zowel voor zijn eigen bestwil als voor die van anderen. Niemand van de anderen denkt ooit aan wat goed voor hém is. Ze kon er ook maar beter aan denken dat deze vrouwen meer waren dan vriendinnen en volgelingen van de Car’a’carn. Niemand was slechts een ding, besefte ze steeds beter.

‘Ik denk niet dat je ons slechts kwam vertellen dat je een vrouwelijk stamhoofd bij de natlanders bent,’ zei Amys over haar theekopje heen. ‘Wat zit je dwars, Egwene Alveren?’

‘Wat mij dwarszit, is iets wat me altijd dwarszit.’ Ze glimlachte om de stemming wat beter te maken. ‘Soms denk ik dat Rhand me grijze haren zal geven voor ik oud word.’

‘Als er geen mannen waren, zou geen enkele vrouw grijze haren hebben.’ Gewoonlijk zou dat als grapje uit Melaines mond zijn gekomen, waarna Bair iets zou hebben opgemerkt over Melaines enorme kennis van mannen, luttele maanden na haar trouwen, maar dat gebeurde ditmaal niet. De drie vrouwen keken Egwene slechts afwachtend aan.

Zo zo. Ze wensten ernstig te zijn. Nou ja, Rhand was een ernstige zaak. Ze had alleen graag de zekerheid verkregen dat de Wijzen het enigszins op dezelfde manier bezagen als zij. Ze hield het kopje op haar vingertoppen in evenwicht en vertelde alles. Over Rhand in elk geval, en over haar zorg dat er na het bericht uit Caemlin niets meer was vernomen. ‘Ik weet niet wat hij gedaan heeft – of wat zij heeft gedaan. Iedereen zegt me hoe ervaren Merana is, maar ze heeft nooit iemand als Rhand ontmoet. Wanneer het op Aes Sedai aankomt is het net als wanneer dit kopje in een weiland verborgen is. Binnen drie passen lukt het hem erbovenop te stappen. Ik weet dat ik het beter zou aankunnen dan Merana, maar...’

‘Je zou terug kunnen komen,’ stelde Bair opnieuw voor en Egwene schudde ferm haar hoofd.

‘Ik kan nu als Amyrlin meer doen. En zelfs voor een Amyrlin Zetel bestaan regels.’ Haar mond verwrong zich kort. Ze vond het niet leuk dat toe te geven, zeker niet aan deze vrouwen, ‘Ik kan hem zonder toestemming van de Zaal niet eens bezoeken. Ik ben nu een Aes Sedai en ik moet onze wetten gehoorzamen.’ Dat kwam er bruusker uit dan ze bedoelde. Het was een dwaze wet, maar ze had nog geen maas gevonden. Bovendien toonden de Wijzen zo weinig emotie dat ze bijna zeker wist dat de vrouwen stiekem ongelovig zaten te giechelen. Zelfs een stamhoofd had niet het recht te zeggen wanneer of waar een Wijze heen kon gaan.

De drie vrouwen tegenover haar wisselden lange blikken uit. Vervolgens zette Amys haar kopje neer en zei: ‘Merana Ambrey en de andere Aes Sedai zijn de Car’a’carn naar de stad van de boomdoders gevolgd. Je hoeft niet bang te zijn dat hij haar of een van je zusters in haar gezelschap verkeerd zal aanpakken. We zullen ervoor zorgen dat er geen enkele moeilijkheid zal ontstaan tussen hem en welke Aes Sedai ook.’

‘Maar zo is Rhand niet,’ zei Egwene vol twijfel. Dus Sheriam had wel gelijk over Merana. Maar waarom schreef ze dan niet? Bair liet een kakelend lachje horen. ‘De meeste ouders hebben meer moeilijkheden met hun kinderen dan de Car’a’carn met de vrouwen die Merana Ambrey vergezellen.’

‘Zolang hij maar niet het kind is,’ grapte Egwene, opgelucht dat iemand er nog iets vermakelijks in zag. Met hun standpunt over Aes Sedai zouden ze vuur spuwen bij de gedachte dat een zuster invloed op hem zou krijgen. Aan de andere kant moest Merana wel enige vooruitgang boeken, anders kon ze net zo goed meteen terugkomen. ‘Maar Merana had een verslag moeten sturen. Ik begrijp niet waarom ze dat niet heeft gedaan. Jullie zijn er zeker van dat er geen...’ Ze wist niet goed hoe ze haar zin moest afmaken. Rhand had op geen enkele manier kunnen voorkomen dat Merana een postduif zond.

‘Misschien heeft ze een man te paard gestuurd.’ Amys grijnsde zwakjes. Zoals elke andere Aiel vond ze paardrijden weerzinwekkend. Je eigen benen waren goed genoeg. ‘Ze heeft geen vogels meegenomen die natlanders gebruiken.’

‘Dat was stom van haar,’ mompelde Egwene. Stom was een veel te zwak woord. Merana’s dromen zouden afgeschermd zijn, dus het had geen zin hier met haar te praten, zelfs als ze die dromen kon vinden. Licht, wat was dit alles ergerlijk! Ze boog zich gespannen naar voren. ‘Amys, kun je me beloven dat je niet zult proberen hem tegen te houden als hij met haar wil praten, of dat jullie haar zo boos maken dat ze iets doms doet?’ Daartoe waren ze heel goed in staat, ongekend goed. Ze hadden het tegen de haren instrijken van Aes Sedai volmaakt ontwikkeld. ‘Van haar wordt alleen verwacht dat ze hem overtuigt dat wij hem geen kwaad willen doen. Ik weet zeker dat Elaida een of andere nare verrassing achter de hand heeft, maar wij niet.’ Daar zou ze in elk geval voor zorgen, als iemand er daarover andere ideeën op na hield. Op de een of andere manier zou ze dat doen. ‘Beloof me dat.’ Ze wisselden onderling nietszeggende blikken uit. Ze zouden het zeker niet leuk vinden onbelemmerd een zuster bij Rhand toe te laten. Ongetwijfeld zou een van hen ervoor zorgen telkens bij Merana’s bezoeken aanwezig te zijn, maar daarmee kon ze best leven, zolang zij niet te veel in de weg liepen.

‘Ik beloof het, Egwene Alveren,’ zei Amys ten slotte met een stem die even vlak was als een gladde steen.

Ze was waarschijnlijk beledigd dat Egwene haar een belofte had afgedwongen, maar Egwene had het gevoel dat ze een loden last kwijt was. Twee loden lasten. Rhand en Merana waren elkaar niet naar de keel gevlogen en Merana zou een kans krijgen om te doen waarvoor ze naar hem toe was gestuurd, ‘Ik wist dat ik de onverbloemde waarheid van je zou horen, Amys. Ik kan niet zeggen hoe blij ik ben die te vernemen. Als er iets verkeerd zou gaan tussen Merana en Rhand... Dank jullie wel.’

Geschokt knipperde ze met haar ogen. Heel even droeg Amys de cadin’sor. Ze maakte ook een of ander gebaartje. De handtaai van de Speervrouwen wellicht. Bair noch Melaine, die aan hun thee nipten, lieten merken dat ze het hadden gezien. Amys was wellicht graag ergens anders geweest, weg van de warboel die Rhand van ieders leven maakte. Het zou beschamend zijn voor een Wijze en droomloopster als ze haar beheersing over Tel’aran’rhiod verloor, zelfs al was het maar heel even. Voor een Aiel was schande veel erger dan pijn, maar er moesten getuigen van die schande zijn. Als niemand het had gezien of omstanders weigerden dat toe te geven, kon het allemaal net zo goed nooit gebeurd zijn. Een vreemd volk, maar ze wilde Amys zeker niet te schande zetten. Ze dwong zich effen te kijken en verder te praten alsof ze niets gezien had.

‘Ik moet een gunst vragen. Een belangrijke gunst. Zeg het niet tegen Rhand of iemand anders. Dit bedoel ik.’ Ze hief het uiteinde van haar stola op. Vergeleken bij hun gezichten was de meest serene Aes Sedai-blik het gezicht van een wildeman. Ze leken rotsen, ‘Ik bedoel niet dat er gelogen moet worden,’ voegde ze er haastig aan roe. In ji’e’toh was iemand vragen om te liegen net zo erg als zelf liegen. ‘Zeg het alleen niet. Hij heeft al iemand gestuurd om me zogenaamd te redden.’ En wat zal hij woest zijn, wanneer hij hoort dat ik Mart met Nynaeve en Elayne naar Ebo Dar heb weten weg te werken, dacht ze. Ze had het wel moeten doen. ‘Ik hoef dat geredder niet, ik wil het niet, maar hij meent het beter te weten dan wie ook. Ik ben bang dat hij zelf naar mij op jacht gaat.’ Wat maakte haar banger? Dat hij in z’n eentje woedend in een kamp met zo’n driehonderd Aes Sedai verscheen, of dat hij wellicht met enkele Asha’man zou komen? Hoe dan ook: een ramp. ‘Dat zou... ongelukkig zijn,’ mompelde Melaine, hoewel ze zelden de zaken verzachtte. Bair mopperde: ‘De Car’a’carn is eigenwijs. Even erg als iedere koppige man die ik ken. En wat dat aangaat, als sommige vrouwen.’

‘We zullen je vertrouwen voor ons houden, Egwene Alveren,’ zei Amys ernstig.

Egwene knipperde met haar ogen na die snelle instemming. Maar misschien was het niet zo verbazingwekkend. Voor hen was de Car’a’carn een van de stamhoofden, iets hoger, maar verder niets. En van Wijzen was bekend dat ze aan een stamhoofd geen dingen vertelden die hij volgens hen niet hoefde te weten.

Daarna viel er niet veel meer te zeggen, hoewel ze nog een tijdje bij enkele koppen thee doorbabbelden. Ze had graag om een les in droomlopen gevraagd, maar kon dat met Amys erbij niet doen. Amys zou dan vertrekken en ze had liever Amys dan een les. Het enige dat ze van de Wijzen feitelijk over Rhand nog te horen kreeg, kwam van Melaine. Die gromde dat hij een eind behoorde te maken aan de Shaido en Sevanna, waarna ze vuurrood werd omdat zowel Bair als Amys haar vervolgens’ fronsend aankeken. Sevanna was per slot van rekening een Wijze, zoals Egwene uit bittere ervaring wist. Zelfs de Car’a’carn mocht niet worden toegestaan op te treden tegen een Wijze, zelfs niet van de Shaido-stam. En ze kon hun geen bijzonderheden geven van haar eigen omstandigheden. Dat de Wijzen meteen het meest beschamende hadden gezien, deed niets af aan de schaamte die ze zou voelen als ze het besprak – het was heel moeilijk niet terug te vallen in het gedrag en het denken van de Aiel wanneer ze bij hen was; maar wellicht zou ze ook beschaamd geweest zijn als ze nooit een Aiel had ontmoet – en hun suggesties voor het aanpakken van Aes Sedai waren zodanig dat zelfs Elaida ze niet zou opvolgen. Een rel binnen de Aes Sedai – hoe onwaarschijnlijk ook – was misschien het gevolg. Dat ze zo slecht over Aes Sedai dachten was al erg genoeg en zij hoefde dat vuur niet hoger op te stoken. Op een dag wilde ze een band tussen de Wijzen en de Witte Toren smeden, maar dat zou nooit gebeuren tenzij het haar lukte de vlammen wat te temperen. Nog iets waarvoor ze geen enkel idee had, nog niet.

‘Ik moet weg,’ zei ze ten slotte, en ze stond op. Haar lichaam lag in de tent te slapen, maar in Tel’aran’rhiod kreeg je nooit genoeg rust. De anderen kwamen eveneens overeind. ‘Ik hoop dat jullie allemaal heel voorzichtig zullen zijn. Moghedien haat me en ze zal zeker proberen iedere vriend en vriendin van mij kwaad te doen. Ze weet heel wat over de Wereld der Dromen. Minstens evenveel als Lanfir.’ Rechtstreekser kon ze hen niet waarschuwen zonder onverbloemd te zeggen dat Moghedien misschien meer wist dan de Wijzen. De Aieltrots kon heel gauw verwond worden. Ze begrepen het echter meteen, en zonder zich beledigd te voelen.

‘Als de Schaduwzielen van plan zijn ons te bedreigen,’ zei Melaine, ‘denk ik dat ze dat al hadden gedaan. Misschien beschouwen zij ons niet als een gevaar.’

‘We hebben flitsen van zowel droomloopsters als droomlopers opgevangen.’ Bair schudde ongelovig haar hoofd. Wat ze van de Verzakers wist, deed er niet toe; ze vond een droomloper even gewoon als een slang met poten. ‘Ze mijden ons. Allemaal.’

‘Ik denk dat wij even sterk zijn als zij,’ voegde Amys eraan toe. Met de Ene Kracht waren zij en Melaine niet sterker dan Theodrin en Faolain – verre van zwak en eigenlijk sterker dan de meeste Aes Sedai, maar lang niet zo sterk als een Verzaker. Maar in de Wereld der Dromen was kennis van Tel’aran’rhiod vaak even krachtig als saidar, een enkele keer sterker. Hier was Bair de gelijke van elke zuster. ‘Maar we zullen oppassen. Juist door een onderschatte vijand vind je de dood.’ Egwene nam de hand van Amys en Melaine en zou ook die van Bair hebben gepakt als dat had gekund. In plaats daarvan betrok ze haar er met een glimlach bij. ‘Ik zal jullie nooit duidelijk kunnen maken wat jullie vriendschap voor me betekent en wat jullie voor mij betekenen.’ Ondanks alles was dat de eenvoudige waarheid. ‘De hele wereld lijkt te veranderen zodra ik met mijn ogen knipper. Jullie drieën zijn een van de weinige stevige plekken.’

‘De wereld verandert echt,’ zei Amys droevig. ‘Zelfs bergen slijten door de wind en niemand kan dezelfde heuvel tweemaal beklimmen. Ik hoop dat we in jouw ogen altijd bevriend zullen blijven, Egwene Alveren. Moge je voortdurend water en schaduw vinden.’ Daarmee waren ze verdwenen en weer terug naar hun eigen lichaam.

Een tijdlang bleef ze fronsend naar Callandor kijken, maar zonder het echt te zien, tot ze geërgerd rilde. Ze had staan denken aan die eindeloze sterrenvlakte. Als ze daar te lang bleef, zou Gaweins droom haar weer vinden en haar opslokken, zoals zijn armen haar vlak daarna zouden omhelzen. Een prettige wijze om de rest van de nacht door te brengen. En een kinderachtige tijdverspilling.

Vastberaden bracht ze zichzelf terug naar haar slapende lichaam, maar niet naar haar gewone slaap. Dat deed ze nooit meer. Dat ene hoekje van haar hersens bleef volledig bij bewustzijn, bestudeerde haar dromen, bewaarde elke droom die de toekomst voorspelde of in elk geval enig inzicht bood in de mogelijke loop van toekomstige gebeurtenissen. Dat kon ze nu tenminste onderscheiden, hoewel ze tot dusver alleen de droom over Gawein had kunnen uitleggen, waarin hij haar zwaardhand werd. De Aes Sedai noemden het Dromen en de vrouwen die dat konden Droomsters. Alle bekende Droomsters waren allang dood. De vaardigheid had even weinig met de Ene Kracht te maken als droomlopen.

Het was onvermijdelijk dat haar eerste droom over Gawein ging, omdat ze aan hem had liggen denken.

Ze stond in een enorme schemerige ruimte waar alles vaag was. Alles, behalve Gawein die langzaam naar haar toeliep. Een lange knappe man – hoe had ze ooit kunnen denken dat zijn halfbroer Galad knapper was? – met goudblond haar en prachtige diepblauwe ogen. Hij moest nog een zekere afstand afleggen, maar hij kon haar zien. Zijn ogen waren op haar gericht als die van een boogschutter op zijn doel. Een zacht geluid van knarsen en knerpen was hoorbaar. Ze keek omlaag en voelde een inwendige schreeuw opborrelen. Gawein liep op blote voeten over een bodem van gebroken glas en bij elke langzame stap braken er scherven. Zelfs in dit zwakke licht kon ze het bloedspoor zien dat zijn zwaargewonde voeten achter lieten. Ze stak haar hand uit, probeerde hem toe te roepen stil te blijven staan, probeerde naar hem toe te hollen, maar even snel was ze weer ergens anders.

Zoals het in dromen gaat, zweefde ze boven een lange rechte weg door een grasvlakte en keek neer op een ruiter op een zwarte hengst. Gawein. Vervolgens stond ze op die weg voor hem en trok hij de teugels aan. Niet omdat hij haar zag, maar de weg die eerst recht was geweest, vertakte zich precies waar zij stond, en liep over een hoge heuvel verder, zodat niemand kon zien waar de takken heen liepen. Zij wist het echter. De ene tak voerde naar een gewelddadige dood, de andere tak naar een lang leven en een kalm overlijden in bed. Op de ene weg huwde hij haar, op de andere niet. Ze wist wat er voor hem lag, maar niet welke vertakking waarheen leidde. Opeens zag hij haar of leek haar te zien, glimlachte en stuurde zijn paard een van de aftakkingen op... En ze bevond zich in een andere droom. Een nieuwe droom. En weer een. En weer.

Niet alles had iets met de toekomst te maken. Dromen waarin ze Gawein kuste, waarin ze met haar zusters door een koele lentewei holde, zoals ze als kinderen hadden gedaan, volgden op nachtmerries. Hierin werd ze achtervolgd door Aes Sedai met strafrietjes in eindeloze gangen, waar misvormde wezens in alle schaduwen rondom haar neerhurkten. Of een grijnzende Nicola verried haar aan de Zaal van de Toren en Thom Merrilin stapte naar voren om het bewijs te leveren. Die nachtmerrie onderdrukte ze; de andere dromen bewaarde ze om later te bekijken, te bevoelen en betasten in de hoop de betekenis te leren.

Ze stond klauwend en krabbend voor een enorme muur en probeerde die met haar blote handen te vellen. De muur was niet van baksteen of rots, maar van ontelbare wit met zwarte schijven, het oeroude teken van de Aes Sedai. Zoals de zeven zegels die ooit de kerker van de Duistere afsloten. Sommige van die zegels waren nu gebroken, al kon zelfs de Ene Kracht cuendillar niet breken. Op de een of andere manier waren de andere verzwakt, maar de muur was hoog en sterk, hoe hard ze ook sloeg. Ze kon hem niet slechten. Misschien was het teken belangrijk. Misschien probeerde ze de Aes Sedai wel omver te krijgen, de Witte Toren. Misschien...

Mart zat op een nachtelijke heuveltop en keek naar een groot vuur-spel. Opeens schoot zijn hand omhoog en greep hij een ontploffende ster aan de hemel. Pijlen van vuur flitsten uit zijn samengeknepen hand en een gevoel van vrees vervulde haar. Door zijn daad zouden mensen sterven. De wereld zou veranderen. Maar de wereld veranderde al, veranderde voortdurend.

Banden om haar middel en schouder hielden haar stevig vast op een blok en de beulsbijl daalde neer, maar ze wist dat ergens iemand kwam aanrennen en als hij snel genoeg was, zou de bijl stoppen. Zo niet... In dat hoekje van haar gedachten voelde ze zich ijskoud.

Logain stapte lachend over iets op de grond en klom op een zwarte steen. Bij het omlaag kijken meende ze Rhands lichaam languit op een lijkbaar te zien liggen met zijn handen kruislings op de borst, maar toen ze zijn gezicht aanraakte, viel het als een papieren pop uit elkaar. Een gouden havik strekte de vleugels en raakte haar aan. Zij en de havik waren op de een of andere manier met elkaar verbonden. Ze wist alleen dat de havik een vrouw was. Een man lag op sterven in een smal bed en het was belangrijk dat hij niet doodging. Niettemin werd buiten een brandstapel opgebouwd en verhieven stemmen zich in zangen van vreugde en droefenis. Een donkere man hield in zijn hand een voorwerp dat zo fel glom, dat ze niet kon zien wat het was.

Er verschenen steeds nieuwe beelden. Ze ordende die koortsachtig en probeerde wanhopig ze te begrijpen. Ze kreeg geen rust, maar het moest worden gedaan. Ze zou doen wat gedaan moest worden.

11

Een eed

‘Moeder! U wilde voor zonsopgang gewekt worden.’ Egwenes ogen schoten open. Ze had voor zichzelf bepaald omstreeks deze tijd te ontwaken, maar schrok desondanks van het gezicht dat boven haar hing. Streng en met reeds een glans van zweet was het als eerste blik op een nieuwe dag niet aangenaam. Meri’s manieren waren volmaakt eerbiedig, maar haar smalle neus, haar eeuwig zure mond en haar donkere, oordelende blik gaven aan dat de vrouw nog nooit iemand had gezien die maar half zo goed was als ze hoorde of beweerde te zijn. Haar vlakke stem maakte van iedere opmerking een verwijt.

‘Ik hoop dat u goed hebt geslapen, Moeder,’ zei ze; door haar gezicht leek het een beschuldiging van luiheid. De strakke zwarte haar tressen over haar oren leken dat gezicht pijnlijk strak te trekken. Het onopgesmukte grauwgrijs dat Meri altijd droeg, hoezeer ze er ook van zweette, droeg veel bij aan de zwaarmoedige indruk. Het was jammer dat ze niet wat echte rust had gekregen. Gapend stapte Egwene uit haar smalle veldbed, borstelde haar tanden met zout en waste haar gezicht en handen, terwijl Meri haar kleren voor die dag, kousen en schone onderkleren, klaar legde. Ze leed diep bij het zich laten aankleden. ‘Leed’ was het juiste woord.

‘Ik vrees dat enkele knopen pijn zullen doen, Moeder,’ mompelde de sombere vrouw, die ook een borstel door Egwenes haren haalde. De opmerking dat ze het in haar slaap niet met opzet in de war had gemaakt, brandde op het puntje van Egwenes tong. ‘Ik heb begrepen dat we een dag rust nemen. Moeder.’ Louter gemakzucht, bruiste Meri’s beeld in de staande spiegel beschuldigend. ‘Deze tint blauw doet uw huidkleur mooi uitkomen, Moeder,’ merkte Meri op, terwijl ze de knoopjes vastmaakte en haar gezicht Egwene ijdelheid verweet.

Bijzonder opgelucht dat ze die avond Chesa zou hebben, schikte Egwene de stola om haar schouders en holde bijna weg nog voor de vrouw klaar was.

Er was nog geen streepje zon boven de heuvels in het oosten te zien. Het golvende landschap vertoonde lange heuvelruggen met hier en daar woeste hoogten van wel honderd voet, die door monsterachtige vingers leken te zijn bewerkt. Net als in de brede dalen ertussen dompelden de schaduwen het kamp in schemer, maar het was al ruimschoots ontwaakt in de hitte die nooit echt verdween. Ontbijtgeuren vulden de lucht en mensen waren druk bezig, hoewel er niets te bespeuren was van de haast die zou hebben aangegeven dat er weer een reisdag was aangebroken. In het wit geklede novices haastten zich bijna hollend rond. Een verstandige novice vervulde haar plichten altijd zo snel ze kon. Zwaardhanden leken natuurlijk nooit haast te hebben, maar zelfs de bedienden die het ochtendmaal naar de Aes Sedai brachten, schenen het vanmorgen slenterend te doen. Nou ja, bijna slenterend. Vergeleken bij de novices. Het hele kamp nam de rustdag te baat. Gekletter en gevloek bij een wegglijdende hefboom kondigden herstelwerk van wagenmakers aan en een ver hamergeklop verried dat hoefsmeden paarden besloegen. Een tiental kaarsenmakers had hun vormen reeds klaargelegd en verhitte de ketels met zorgvuldig verzameld druipvet en kaarsstompjes. Nog meer zwarte ketels, met water, stonden op het vuur voor baden en wasgoed en vlakbij gooiden mannen en vrouwen kleren op een hoop. Egwene schonk weinig aandacht aan de werkzaamheden. Het vervelende was dat ze zeker wist dat Meri het niet opzettelijk deed; zij kon het ook niet helpen dat ze zo’n gezicht had. Romanda als kamermeid zou net zo erg zijn. Bij die gedachte moest ze hardop lachen. Als kamermeid zou Romanda haar meesteres binnen de kortste keren kaarsrecht in de houding laten staan en niemand hoefde enige twijfel te koesteren over wie er mocht hollen en draven. Een grijsharige kok onderbrak zijn gepook in de kolen van een ijzeren oven om haar plezier met een grijns te delen. Even, heel even. In het besef dat hij de Amyrlin toegrijnsde en geen langslopende, willekeurige jonge vrouw, smolt de grijns wanstaltig weg. Hij maakte een haastige buiging voor hij weer aan het werk ging.

Als zij Meri wegstuurde, zou Romanda een tweede bespiedster vinden. En Meri zou weer van dorp tot dorp haar bedelende hongertocht maken. Ze schikte haar kleren wat beter – ze was echt vertrokken voor de vrouw helemaal klaar was – en haar vingers vonden een linnen zakje, waarvan de koordjes waren weggestoken achter de gordel. Ze hoefde het niet vlak bij haar neus te houden om de bloemblaadjes en het kruidenmengsel met de verfrissende geur te ruiken. Het deed haar zuchten. Iemand met een gezicht als een beul, die ongetwijfeld alles aan Romanda verklikte, maar wel trachtte haar plichten zo goed mogelijk te vervullen. Waarom waren zulke zaken nooit gemakkelijk? Ze kwam in de buurt van de tent die ze als werkkamer gebruikte – velen noemden het de werkkamer van de Amyrlin, alsof het een vertrek in de Toren was – en een plechtige voldoening verving haar zorgen over Meri. Telkens wanneer ze ergens een dag verbleven, was Sheriam nog vroeger op dan Egwene, met dikke stapels verzoeken. De smeekbede van een wasmeid om barmhartigheid bij een beschuldiging van diefstal, terwijl ze was betrapt met de juwelen in haar rok genaaid. Het verzoek van een smid om een gunstige werkverklaring, die hij pas na zijn vertrek kon gebruiken en zelfs dan waarschijnlijk niet. Een tuig-maakster die vroeg om de zegen van de Amyrlin zodat ze een dochtertje zou krijgen. Een krijgsman van heer Brin met het verzoek om de persoonlijke zegen van de Amyrlin op zijn huwelijk met een naaister. Er waren altijd een hoop oudere novices die bezwaar maakten tegen een bezoek aan Tiana of zelfs tegen strafklusjes. Iedereen had het recht een verzoek aan de Amyrlin te richten, maar wie in dienst van de Toren was, deed het zelden, en novices nooit. Egwene vermoedde dat Sheriam naar mensen met een verzoek zocht om haar bezig te houden, terwijl de Hoedster zelf zich aan belangrijke zaken wijdde. Vanmorgen zou Egwene alle verzoeken bij wijze van ontbijt aan Sheriam opdienen.

Toen ze binnenkwam was Sheriam er echter niet, wat na de vorige avond wellicht geen verrassing was. Maar de tent was niet leeg. ‘Het Licht verlichte u deze morgen. Moeder,’ zei Theodrin, die een diepe knix maakte, waardoor de bruine franje van haar stola fladderde. Ze bezat de sierlijkheid van een Domani, hoewel haar hoog gesloten gewaad in feite heel beschaafd was. Domani stonden niet bekend om hun beschaafde kledij. ‘Wij hebben gedaan wat u ons opdroeg, maar niemand heeft gisteravond iemand in de buurt van Marigans tent gezien.’

‘Sommige mannen herinnerden zich Halima,’ voegde Faolain er zuur aan toe met een veel korter kniebuiginkje, ‘maar afgezien daarvan herinnerden ze zich amper of ze daar wel is gaan slapen.’ Veel vrouwen dachten heel min over Delana’s schrijfster, maar bij haar volgende opmerking werd Faolains ronde gezicht nog donkerder dan anders. ‘We kwamen Tiana tegen terwijl we het overal vroegen. Ze zei ons naar bed te gaan en dat maar heel snel te doen.’ Onbewust streek ze over de blauwe franje van haar stola. Nieuwe Aes Sedai droegen hun stola gewoonlijk veel vaker dan nodig was, had Siuan verteld.

Egwene schonk hun een glimlach die hopelijk hartelijk was en ging achter het tafeltje zitten. Behoedzaam. De stoel wiebelde even vervaarlijk tot ze haar hand uitstak en de poot recht trok. Een hoekje van een opgevouwen stukje perkament stak net onder de stenen inktpot uit. Haar handen jeukten, maar ze bedwong de neiging. Te veel zusters vonden het amper nodig wat beleefdheid te tonen. Zo’n zuster wilde ze niet zijn. Bovendien was ze die twee wat verschuldigd. ‘Het spijt me van jullie moeilijkheden te horen, dochters.’ Toen zij Amyrlin geworden was, had ze hen tot Aes Sedai verheven; ze doorstonden hetzelfde leed als zij, maar misten de bijzondere bescherming van de Amyrlin-stola, al was die inmiddels amper een bescherming gebleken. De meeste zusters gedroegen zich alsof ze nog steeds Aanvaarden waren. Wat er zich in de Ajahs afspeelde, was daarbuiten zelden bekend, maar het gerucht ging dat ze echt heel nederig om opname hadden moeten smeken en dat er hoedsters waren aangewezen om op hun gedrag toe te zien. Niemand had ooit eerder zoiets meegemaakt, maar iedereen nam aan dat het waar was. Ze had hun geen gunst bewezen, maar het was iets wat nodig geweest was. ‘Ik zal met Tiana spreken.’ Het zou wel wat helpen. Een dag, of een middag.

‘Dank u, Moeder,’ zei Theodrin, ‘maar u hoeft geen moeite te doen.’ Ook haar handen waren nu vlak bij haar stola. ‘Tiana wilde weten waarom we nog zo laat op waren,’ voegde ze er even later aan toe, ‘maar we hebben het haar niet verteld.’

‘Je hoefde het niet geheim te houden, dochter.’ Het was echter wel jammer dat ze geen getuigen hadden gevonden. Moghediens bevrijder zou een half geziene schaduw blijven. Bijna de meest angstaanjagende soort. Ze keek kort naar het hoekje papier en wilde het dolgraag lezen. Had Siuan wellicht iets ontdekt? ‘Ik dank jullie allebei.’ Theodrin begreep de hint en maakte aanstalten weg te gaan, maar ze bleef staan toen Faolain zich niet verroerde.

‘Ik zou graag de Eedstaf reeds hebben vastgehouden,’ gaf Faolain op geërgerde toon te kennen, ‘zodat u zou weten dat mijn woorden waar zijn.’

‘Dit is niet de tijd om de Amyrlin lastig te vallen,’ begon Theodrin, maar vervolgens vouwde ze haar handen en keek Egwene strak aan. Op haar gezicht vermengde berusting zich met iets anders. In de Ene Kracht was ze duidelijk de sterkste van de twee en ze deed altijd het woord, maar ditmaal was ze bereid een stapje terug te doen. Wat wilde ze bereiken? vroeg Egwene zich af.

‘Een vrouw wordt geen Aes Sedai door de Eedstaf, dochter.’ Wat sommigen ook aannamen. ‘Spreek de waarheid en ik geloof het.’

‘Ik mag u niet.’ Faolains zwarte krullenbos zwaaide heen en weer, terwijl ze dit nadrukkelijk knikkend onderstreepte. ‘Dat zult u wel weten. U vindt waarschijnlijk dat ik na uw terugkeer in de Witte Toren gemeen tegen u was, maar ik vind nog steeds dat u als wegloper maar half zo streng bent bestraft, als behoorde te gebeuren. Misschien dat u weet dat ik de waarheid spreek, wanneer ik dit toegeef. En het is ook niet zo dat we nu geen andere keus hebben. Romanda wil ons onder haar hoede nemen, evenals Lelaine. Ze hebben gezegd dat we na onze terugkeer in de Toren op gepaste wijze zullen worden beproefd en verheven.’ Haar gezicht werd nog bozer. Theodrins ogen rolden heen en weer en de vrouw onderbrak haar verhaal.

‘Moeder, waar Faolain steeds omheen draait, zonder te zeggen waar het op staat, is dat we ons niet aan u gebonden hebben omdat we geen keus hadden. En ook niet uit dankbaarheid voor de stola.’ Ze kneep haar lippen op elkaar alsof ze dacht dat Egwenes manier van verheffen geen geschenk was om dankbaar voor te zijn.

‘Waarom dan?’ vroeg Egwene achteruit leunend. De stoel bewoog maar hield haar.

Faolain sprong erop in, voor Theodrin haar mond kon opendoen. ‘Omdat u de Amyrlin Zetel bent.’ Het klonk nog steeds boos. ‘We voorzien al wat er gaat gebeuren. Sommige zusters denken dat u aan het handje van Sheriam loopt, maar de meesten geloven dat Romanda of Lelaine u zegt waar en wanneer u mag lopen. Dat is niet goed.’ Haar gezicht vertrok boos. ‘Ik ben uit de Toren vertrokken, omdat wat Elaida deed niet juist was. Ze hebben u tot Amyrlin verheven. Dus behoor ik u toe. Als u me wilt hebben. Als u me zonder de Eedstaf kunt vertrouwen. U moet me geloven.’

‘En jij, Theodrin?’ zei Egwene snel, terwijl ze haar gezicht beheerste. Te weten hoe de zusters over haar dachten was al erg genoeg, maar dat ook hardop te horen was... pijnlijk.

‘Ik ben ook de uwe,’ verzuchtte Theodrin, ‘als u me wilt hebben.’ Ze spreidde haar handen geringschattend. ‘We stellen niet veel voor, besef ik, maar het ziet ernaar uit dat dit alles is wat u hebt. Ik wil mijn aarzeling wel toegeven, Moeder. Faolain was degene die bleef volhouden dat we dit moesten doen. Eerlijk gezegd...’ Ze verschikte onnodig opnieuw haar stola en haar stem werd vaster. ‘Eerlijk gezegd zien we niet hoe u van Romanda en Lelaine kunt winnen. Maar we trachten ons te gedragen als Aes Sedai, al zijn we het eigenlijk nog niet echt. Dat zijn we niet, Moeder, wat u ook zegt, tot we zijn beproefd en de Drie Geloften hebben afgelegd.’

Egwene trok het opgevouwen stukje perkament onder de inktpot uit en bevoelde het nadenkend. Was Faolain de drijvende kracht hierachter? Dat leek even onwaarschijnlijk als een wolf die vriendschap sluit met een schaapherder. Ze vermoedde dat ‘niet mogen’ maar een zacht woord was voor Faolains gevoelens jegens haar en de vrouw moest weten dat Egwene haar amper als een mogelijke vriendin beschouwde. Als ze op het aanbod van een van de twee Gezetenen waren ingegaan, zou het noemen ervan een goede manier zijn om Egwenes achterdocht te sussen.

‘Moeder,’ zei Faolain, maar ze zweeg omdat ze over zichzelf verbaasd leek. Het was voor het eerst dat ze Egwene op die manier aansprak. Ze haalde diep adem en ging verder. ‘Moeder, ik weet ook wel dat u het heel moeilijk zult vinden ons te geloven, omdat we de Eedstaf nooit hebben vastgehouden, maar...’

‘Ik had graag dat je dat niet meer noemde,’ zei Egwene. Behoedzaamheid was uitstekend, maar ze kon zich niet veroorloven elk aanbod van hulp te weigeren uit vrees voor verraad. ‘Denken jullie dat iedereen een Aes Sedai gelooft vanwege de Drie Geloften? Mensen die de Aes Sedai kennen, weten dat een zuster de waarheid kan omkeren en binnenstebuiten draaien, als ze dat verkiest. Zelf denk ik dat de Drie Geloften evenveel hinderen als ze helpen, wellicht meer. Ik geloof jullie tot ik merk dat jullie me belogen hebben en ik vertrouw jullie tot je hebt getoond dat je dat vertrouwen niet verdient. Op dezelfde manier als ieder mens zich tegenover iemand anders gedraagt.’ Nu ze er goed over nadacht, veranderden de Geloften dat eigenlijk niet. Je moest een zuster nog steeds op grond van vertrouwen benaderen. De Geloften maakten de mensen enkel behoedzamer, waarbij ze zich steeds afvroegen of en op welke wijze ze werden bespeeld. ‘Nog iets. Jullie tweeën zijn Aes Sedai. Ik wil geen woord meer horen over beproefd worden of de Eedstaf vasthouden. Het is al erg genoeg dat jullie die onzin moeten slikken, maar je hoeft het niet na te bauwen. Is dat duidelijk?’

De twee vrouwen aan de andere kant van de tafel mompelden haastig dat het dat was en keken elkaar vervolgens lang aan. Ditmaal was het Faolain die besluiteloos leek. Ten slotte schoof Theodrin langs de tafel, knielde bij Egwenes stoel neer en kuste haar ring. ‘Bij het Licht en mijn hoop op redding en wedergeboorte, zweer ik, Theodrin Dabei, trouw aan u, Egwene Alveren. Ik zweer u getrouw te dienen en te gehoorzamen, op straffe van mijn leven en mijn eer.’ Ze keek Egwene onderzoekend aan.

En Egwene kon slechts knikken. Dit was zeer zeker geen gebruik bij de Aes Sedai; op deze manier beloofde een edelman trouw aan zijn vorst. Enkele vorsten kregen zo’n soort belofte zelfs nooit. Niettemin nam Faolain Theodrins plaats over, zodra die met een opgeluchte glimlach was opgestaan.

‘Bij het Licht en mijn hoop op redding en wedergeboorte, zweer ik, Faolain Orande...’

Meer dan ze ooit had durven hopen. Tenminste van andere zusters, aan wie niet bevolen werd de stofmantel van een ander te halen zodra de wind opstak.

Nadat Faolain was uitgesproken, bleef ze op haar knieën, maar stijf rechtop. ‘Moeder, de zaak van mijn boetedoening moet nog worden opgelost. Voor wat ik tegen u heb gezegd, over dat ik u niet mocht. Ik zal de straf zelf bepalen als u dat verlangt, maar het is uw recht.’ Haar stem was even stijfjes als haar houding, maar in het geheel niet bevreesd. Ze leek bereid een leeuw uit te dagen. Meer dan bereid. Egwene moest op haar lip bijten om niet hardop te lachen. Het kostte moeite strak te blijven kijken; hopelijk dacht het tweetal dat ze de hik had. Ondanks hun felle betoog dat ze nog geen echte Aes Sedai waren, had Faolain zojuist bewezen volledig zuster te zijn. Soms legden zusters zichzelf een boetedoening op om het juiste evenwicht tussen trots en nederigheid te bewaren – dat evenwicht werd zeer hoog geacht, vaak was het de enige reden die werd gegeven – maar nooit wenste iemand bewust zoiets. Een boetedoening van een ander kon heel hardvochtig zijn en de Amyrlin werd verondersteld in deze zaak nog harder te zijn dan een Ajah. Niettemin maakten veel zusters van hun onderwerping aan de meerderheidswil van de Aes Sedai een hovaardige vertoning van gebrek aan hoogmoed. De prijs van nederigheid, noemde Siuan het. Ze overwoog de vrouw te zeggen een stuk zeep op te eten, enkel om haar gezicht dan te zien – Faolain had een scherpe tong – maar in plaats daarvan...

‘Voor de eerlijk geuite waarheid laat ik nooit iemand boete doen, dochter. Evenmin voor het feit dat je me niet mag. Je mag een afkeer van me hebben als je wilt, zolang je je aan je eed houdt.’ Niet dat iemand behalve een Duistervriend die bijzondere eed zou breken, maar in alles was een sluipgaatje te vinden. Een dunne tak was echter beter dan niets wanneer je je een beer van het lijf moest houden.

Faolains ogen gingen wijd open en Egwene zuchtte terwijl ze de vrouw gebaarde op te staan. Als het omgekeerde het geval was geweest, zou Faolain haar zeker stof hebben laten eten.

‘Om te beginnen geef ik jullie tweeën taken, dochters,’ zei ze.

Ze luisterden zorgvuldig. Faolain knipperde niet eens met haar ogen en Theodrin hield nadenkend een vinger tegen haar lippen. Ditmaal zeiden ze na het wegsturen zowat tegelijk: ‘Zoals u beveelt, Moeder,’ terwijl ze een knix maakten.

Egwenes goede stemming verdween echter snel. Terwijl Theodrin en Faolain vertrokken, kwam Meri binnen met het ontbijt op een blad. Egwene bedankte haar voor het reukzakje met rozenblaadjes en Meri zei: ‘Ik had wat tijd over, Moeder.’ Haar gezicht toonde Egwene een beschuldiging: dat zij te veel moest sloven óf dat de Amyrlin niet hard genoeg werkte. Geen lekker kruid boven de gestoofde vruchten. Meri’s gelaat had de muntthee zuur kunnen maken en de warme knapperige broodjes steenhard. Egwene stuurde haar weg voor ze begon te eten. De thee was trouwens slap; er was een tekort.

Het briefje onder de inktpot verzoette hem niet. ‘Niets belangwekkends in de droom,’ zei Siuans fijne handschrift. Dus zij was vannacht ook in Tel’aran’rhiod geweest. Ze ging er heel vaak heen om van alles te verkennen. Het deed er niet toe of ze op zoek was geweest naar Moghedien, hoewel dat zeer stom zou zijn geweest, of naar iets anders. Niets bleef niets.

Egwenes gezicht vertrok en niet alleen om het ‘niets’. Siuan in Tel’aran’rhiod vannacht hield in dat Leane die dag zou komen klagen. Siuan mocht zeer zeker geen enkele droom-ter’angreaal meer bezitten, nadat ze had getracht enkele andere zusters in de Wereld der Dromen te onderwijzen. Het was niet zozeer dat Siuan meer wist dan zij of doordat maar weinig zusters geloofden dat ze iemand nodig hadden, maar Siuan bezat een messcherpe tong en geen spoortje geduld. Gewoonlijk lukte het haar kalm te blijven, maar ze was twee keer met gebalde vuisten in geschreeuw uitgebarsten. Gelukkig voor haar had het slechts tot gevolg gehad dat ze de ter’angreaal niet meer kreeg.

Leane kreeg er wel een wanneer ze erom vroeg en vaak gebruikte Siuan die in het geheim. Dat was een van hun weinige geschilpunten. Allebei zouden ze Tel’aran’rhiod graag elke nacht betreden.

Met een grimas geleidde Egwene het kleinste stroompje Vuur, zodat een hoekje van het papier opvlamde; ze hield het vast tot het bijna geheel was opgebrand. Nu kon het niet meer gevonden worden door iemand die in haar spullen zocht naar dingen die achterdocht konden wekken.

Ze was al bijna klaar met eten en nog steeds alleen en dat was niet gebruikelijk. Sheriam zou haar zeker willen vermijden, maar Siuan had er moeten zijn. Ze stak het laatste hapje brood in haar mond en spoelde het weg met een laatste slok thee, waarna ze opstond om haar te gaan zoeken. Op dat ogenblik beende de gezochte echter de tent binnen. Als Siuan een staart had gehad, zou ze ermee hebben geslagen. ‘Waar ben jij geweest?’ wilde Egwene weten terwijl ze een ban tegen luisteraars weefde.

‘Aeldene trok me bij het ochtendkrieken uit bed,’ bromde Siuan, terwijl ze zich op een van de krukken liet neervallen. ‘Ze denkt nog steeds dat ze mij de ogen-en-oren van de Amyrlin kan ontfutselen. Niemand krijgt die! Niemand!’

Toen Siuan net in Salidar was aangekomen, een gesuste vrouw op de vlucht, een afgezette Amyrlin die volgens iedereen dood was, zouden de Aes Sedai haar wellicht hebben weggestuurd als ze niet de enige geweest was die het netwerk van faktoors van de Amyrlin Zetel kende, en ook dat van de Blauwe Ajah. Dat had zij geleid voor ze tot de zevenkleurige stola was verheven. Haar kennis gaf haar een zekere invloed, net zoals Leane die had verworven met haar netwerk in Tar Valon. Door de komst van Aeldene Steenbruggen, die haar was opgevolgd als hoofd van het Blauwe netwerk, was er veel voor Siuan veranderd. Aeldene was woest geweest dat verslagen van het handjevol Blauwe faktoors dat Siuan had kunnen bereiken, aan de andere Ajahs waren verstrekt. Dat Aeldenes eigen ambt was onthuld – slechts twee of drie zusters werden geacht zoiets te weten, zelfs binnen de eigen Ajah – had haar zo razend gemaakt dat ze bijna ontplofte. Ze had niet alleen de leiding van het Blauwe netwerk teruggegraaid en Siuan de mantel uitgeveegd met een stem die een span verder te horen was geweest, maar was haar zowat letterlijk aangevlogen. Aeldene kwam uit een Andoraans mijndorpje in de Mistbergen en men zei dat haar gebroken neus veroorzaakt was door vuistgevechten in haar jeugd. Aeldenes daden hadden anderen aan het denken gezet.

Egwene keerde naar haar wankele stoel terug en schoof het ontbijt-blad opzij. ‘Aeldene neemt het je niet af, Siuan, en iemand anders evenmin.’ Nadat Aeldene de Blauwe ogen-en-oren had opgeëist, waren anderen gaan denken dat de Blauwe die van de Amyrlin niet ook mocht hebben. Niemand had geopperd dat dat netwerk door Egwene geleid moest worden. De Zaal behoorde het te hebben. Dat zei Romanda en ze had de steun van Lelaine. Beiden wilden natuurlijk de leiding hebben, omdat degene die de verslagen als eerste kreeg, ook als eerste voordeel kon behalen. Aeldene vond dat die faktoors moesten worden toegevoegd aan het Blauwe netwerk, omdat Siuan van de Blauwe Ajah was. Gelukkig was Sheriam tevreden met de ontvangst van alle verslagen die Siuan ontving. Gewoonlijk kreeg ze die ook. ‘Ze kunnen je niet dwingen die af te geven.’

Egwene vulde haar kopje weer en zette het met de blauw geglazuurde honingpot op tafel bij de punt waar Siuan zat, maar de vrouw staarde er slechts naar. De boosheid was uit haar verdwenen. Ze zat in elkaar gezakt op haar kruk. ‘Je denkt nooit diep na over je vermogen,’ zei ze min of meer in zichzelf. ‘Je bent je ervan bewust dat je sterker bent dan iemand anders, maar je denkt er niet over na. Je weet gewoon dat je haar terwille bent, of zij jou. Vroeger was niemand sterker dan ik. Niemand tot...’ Haar ogen richtten zich op haar handen die verontrust in haar schoot bewogen. ‘Wanneer Romanda me toe-buldert, of Lelaine, slaat het soms als een bliksem op me neer. Ze staan nu zo ver boven me. Ik behoor mijn mond te houden tot ze me toestemming geven iets te zeggen. Zelfs Aeldene staat boven mij en haar vermogen is slechts middelmatig.’ Ze dwong zich op te kijken; haar mond stond strak terwijl ze verbitterd zei: ik neem aan dat ik me aan de werkelijkheid aanpas. Dat wordt er zo diep ingegrift, zelfs voor je ooit de proef van de stola aflegt. Maar ik haat het. Ik haat het!’ Egwene pakte haar pen die naast het inktpotje en het zand bakje lag. Ermee spelend koos ze zorgvuldig haar woorden. ‘Siuan, jij weet hoe ik denk over de veranderingen die nodig zijn. We doen veel te veel dingen, omdat Aes Sedai dat altijd zo hebben gedaan. Maar alles verandert en of iemand meent dat alles weer wordt als vroeger, doet er niet meer toe. Ik betwijfel of er ooit iemand tot Amyrlin is verheven zonder eerst Aes Sedai te zijn geweest.’ Dat had een opmerking over de verborgen verslagen van de Witte Toren uitgelokt moeten hebben – Siuan zei vaak dat er niéts was dat niet al eerder in de geschiedenis van de Witte Toren was gebeurd, hoewel dit echt de eerste keer leek – maar Siuan bleef moedeloos zitten, als een halflege meelbaal. ‘Siuan, de Aes Sedai-manier is niet de enige manier, en niet eens altijd de beste. Ik wil zeer zeker de allerbeste manier volgen, en wie die verandering niet kan of wil aanleren, kan er maar beter mee leren leven.’ Ze boog zich over het tafeltje heen en probeerde bemoedigend te kijken. ‘Ik heb nooit uitgevonden hoe de Wijzen vaststellen wie de eerste of laatste is, maar het is niet op basis van vermogen met de Ene Kracht. Er zijn geleidsters die buigen voor vrouwen die niet kunnen geleiden. Een van de Wijzen, Sorilea, zou het niet eens tot Aanvaarde hebben gebracht, maar zelfs de sterkste geleidsters springen op wanneer zij dat zegt.’

‘Wilders,’ zei Siuan neerbuigend, maar het ontbeerde kracht.

‘Aes Sedai dan. Ik werd niet tot Amyrlin verheven omdat ik de sterkste was. De Zaal kiest de verstandigste vrouw als gezant of raadsvrouwe, de behendigste in elk geval, niet degene met de meeste Kracht.’ Ze kon maar beter verzwijgen waarin die zuster kundig moest zijn, al bezat Siuan de bijzondere vaardigheden zeker.

‘De Zaal? De Zaal laat me thee zetten. Misschien laten ze me vegen na afloop van een zitting.’

Egwene schoof naar achteren op haar stoel en gooide de pen neer. Ze wilde de vrouw door elkaar rammelen. Siuan had doorgezet terwijl ze helemaal niet kon geleiden en nü kreeg ze slappe knieën? Egwene stond op het punt haar over Theodrin en Faolain te vertellen; dat zou haar opkikkeren en haar goedkeuring krijgen. Maar toen zag ze langs de openstaande tent een lichtbruine vrouw rijden, die in gedachten verzonken leek onder haar grote grijze zonnehoed. ‘Siuan, daar is Mijrelle.’ Ze liet de ban los en snelde naar buiten. ‘Mijrelle!’ riep ze. Siuan had een overwinning nodig om de smaak van gekoeioneerd te worden uit haar mond te krijgen en dit kon er een zijn. Mijrelle hoorde bij Sheriams groepje en had blijkbaar een persoonlijk geheim.

Mijrelle trok de teugels aan van haar roodbruine ruin en keek rond. Ze schrok toen ze Egwene zag. Aan haar gezicht te zien had de Groene zuster niet beseft door welk gedeelte van het kamp ze reed. Een dunne stofmantel hing over de rug van haar lichtgrijze rijkleding. ‘Moeder,’ zei ze aarzelend, ‘met uw verlof...’

‘Dat krijg je niet,’ onderbrak Egwene haar, waardoor de andere vrouw ineenkromp. Elke twijfel dat Mijrelle alles van de vorige avond al van Sheriam had vernomen verdween, ‘Ik wil met je praten. Nu meteen.’

Siuan was eveneens naar buiten gekomen. Ze keek echter niet naar de zuster die verontrust afsteeg, maar staarde tussen de tenten door na. ar een magere grijzende man in een gehavend kuras dat over zijn vaalbruine jas was gegord. Hij voerde een grote vos aan de hand mee en zijn aanwezigheid was verrassend. Heer Brin gaf zijn berichten meestal mee aan een boodschapper en zijn zeldzame bezoeken waren gewoonlijk afgelopen voor Egwene van zijn komst had gehoord. Siuan trok het plechtstatige gezicht van een Aes Sedai, zodat je haar jeugdige trekken bijna vergat.

Na een korte blik op Siuan boog Brin kort zijn been, waarbij hij zijn zwaard met een gemakkelijke sier opzij hield. Hij had een verweerd en gebruind uiterlijk en was redelijk lang, maar hij leek veel groter dan hij was. Er was niets opzichtigs aan hem. Het zweet op zijn brede gezicht gaf de indruk dat hij het druk had. ‘Moeder, kan ik u spreken ? Alleen?’

Mijrelle draaide zich om alsof ze wilde vertrekken, maar Egwene snauwde: ‘Jij blijft hier. Blijf waar je bent!’ Mijrelles mond zakte open. Haar verbazing gold zowel haar eigen gehoorzaamheid als Egwenes besluitvaardigheid. Haar gezicht verflauwde tot bittere berusting, wat ze snel achter koele trekken verborg, al werden die geloochenstraft door de manier waarop ze met de teugels speelde.

Brin knipperde niet eens met zijn ogen, hoewel hij volgens Egwene zeker iets van de toestand begreep. Ze vermoedde dat weinig zaken hem verbaasden of verontrustten. Telkens was één blik op hem al voldoende om Siuans stekels overeind te krijgen, want het was overduidelijk dat zij meestal met de ruzie begon. Haar vuisten rustten reeds op haar heupen en ze keek hem strak aan, met een stekende blik die iedereen ongemakkelijk zou hebben gemaakt, zelfs als hij niet van een Aes Sedai was gekomen. Mijrelle zou meer opleveren dan hulp voor Siuan. Misschien. ‘Ik was van plan u vanmiddag uit te nodigen, heer Brin. Bij deze nodig ik u dus uit.’ Ze had vragen voor hem. ‘Neemt u me niet kwalijk dat we vanmiddag verder praten.’

Hij liet zich echter niet wegsturen en zei: ‘Moeder, een groep verkenners is vlak voor zonsopkomst op iets gestuit. Iets waarvan ik denk dat u het zelf hoort te zien. Ik kan snel voor begeleiding zorgen...’

‘Dat is niet nodig,’ onderbrak ze hem snel. ‘Mijrelle, jij gaat mee. Siuan, kun je iemand vragen mijn paard te halen, alsjeblieft. Zo snel mogelijk.’

Een ritje met Mijrelle zou beter zijn dan haar hier ter verantwoording te roepen, als de aanwijzingen die Siuan had verkregen echt op iets wezen, en al rijdend kon ze Brin haar vragen stellen. Die twee dingen hadden haar haast echter niet veroorzaakt. Ze had net een flits opgevangen van Lelaine die tussen de tenten kwam aanschrijden, met Takima naast zich. Op een enkele uitzondering na waren alle vrouwen die voor Siuans afzetting Gezetenen waren geweest, in Lelaines dan wel Romanda’s kamp beland. De meeste nieuwe Gezetenen hadden een eigen koers uitgezet, wat volgens Egwene iets beter was. Een heel klein beetje.

Zelfs op die afstand was duidelijk te zien hoe strak Lelaines schouders stonden. Ze leek bereid door alles heen te benen wat haar voor de voeten kwam. Siuan zag haar ook en schoot weg zonder zich tijd te gunnen voor een knix, al kon ze eigenlijk niet netjes vertrekken, tenzij ze op Brins paard sprong.

Lelaine plantte zich voor Egwene neer, maar keek Brin nagelscherp aan, bedenkend en overwegend wat de man hier deed. Ze had echter een grotere vis op te dienen, ‘Ik moet de Amyrlin spreken,’ zei ze gebiedend terwijl ze naar een plekje naast Mijrelle wees. ‘Jij wacht, met jou wil ik hierna praten.’ Brin boog, zij het niet zo diep en leidde zijn paard naar de aangewezen plaats. Mannen die enigszins bij hun verstand waren, leerden spoedig dat een ruzie met een Aes Sedai weinig hielp en dat je bij een Gezetene het onderspit dolf, stond bij voorbaat vast.

Voor Lelaine echter haar mond kon opendoen, stond Romanda naast haar. Zij was zo overheersend aanwezig dat Egwene Varilin aanvankelijk niet eens opmerkte, terwijl die slanke roodharige Grijze Gezetene toch een paar duim langer was dan de meeste mannen. De enige verrassing was dat Romanda niet eerder was verschenen. Zij en Lelaine beloerden elkaar als haviken en geen van beiden gunde de ander enige tijd alleen met Egwene. Zowat tegelijk omhulde de gloed van saidar beide vrouwen en ieder weefde een ban rond het vijftal om afluisteren te voorkomen. Hun ogen botsten uitdagend in uiterlijk koele en beheerste gezichten, maar geen van beiden loste haar ban.

Egwene beet op haar tong. In het openbaar besloot de sterkste zuster in een groep of een gesprek afgeschermd werd en het gebruik zei dat de Amyrlin die beslissing nam wanneer zij aanwezig was. Ze had echter geen zin in valse verontschuldigingen als ze er wat van zou zeggen. Als ze erop stond, zouden ze natuurlijk toegeven, maar zich dan net gedragen alsof ze een zeurend kind op haar gemak stelden. Ze beet op haar tong en ziedde inwendig. Waar was Siuan? Dat was niet eerlijk – paarden laten zadelen duurde langer dan een paar tellen – maar eigenlijk wilde ze haar rok grijpen om niet met beide handen haar hoofd te omvatten.

Romanda beëindigde als eerste de staar-wedstrijd, al was ze niet verslagen. Ze wendde zich zo onverwacht tot Egwene dat Lelaine achterbleef met een blik in de leegte en er dwaas uitzag. ‘Delana maakt weer moeilijkheden.’ Haar hoge geknepen stem klonk bijna lief en tegelijk scherp, wat haar volslagen gebrek aan achting benadrukte. Romanda’s haar was geheel grijs, bijeengebonden in een keurig knotje in de nek, maar haar leeftijd had haar zeker niet zachter gemaakt. Takima, met haar lange zwarte haren en huid als van oud ivoor, was al bijna negen jaar Gezetene voor de Bruinen. Ze trad in de Zaal even ferm op als tijdens haar lessen, maar ze stond met gevouwen handen bescheiden een pas naar achteren. Romanda leidde haar groep even streng als Sorilea. Zij was een zuster voor wie sterkte inderdaad het enig belangrijke was en Lelaine leek daarin niet voor haar onder te doen.

‘Ze wil de Zaal een voorstel voorleggen,’ bracht Lelaine bits naar voren, weigerend Romanda aan te kijken. Dat ze het eens was met de ander deed haar zeker even weinig plezier als het feit dat ze als tweede aan het woord kwam. Romanda besefte dat ze een licht voordeel had behaald en glimlachte, een zwak krullen van haar lippen.

‘Waarover?’ vroeg Egwene, tijd winnend. Ze wist bijna zeker wat het was. Het was heel moeilijk niet hardop te zuchten. Het was heel moeilijk niet over haar slapen te strijken.

‘Over de Zwarte Ajah, natuurlijk, Moeder,’ antwoordde Varilin, die keek alsof de vraag haar verbaasde, waar ze ook reden toe had. Delana was hoorndol van dat onderwerp. ‘Ze wil dat de Zaal Elaida openlijk veroordeelt en uitmaakt voor een lid van de Zwarte Ajah.’ Ze zweeg opeens toen Lelaine haar hand ophield. Lelaine gaf haar volgelingen wat meer ruimte dan Romanda, al kon het ook zijn dat haar greep wat minder sterk was.

‘U moet met haar praten, Moeder.’ Lelaine had een warme glimlach, wanneer ze dat wenste. Siuan had verteld dat ze ooit vriendinnen waren geweest – Lelaine had haar met een vorm van welkom weer aanvaard – maar Egwene vond die glimlach een geoefend gereedschap. ‘En wat moet ik zeggen?’ Haar handen jeukten om haar hoofdpijn weg te wrijven. Deze twee zorgden er elk voor dat de Zaal alleen goedkeurde wat zij wilde, en zeker heel weinig van wat Egwene voorstelde, met als gevolg dat er eigenlijk bijna niets werd goedgekeurd. Wilden deze twee nu dat zij tegen een Gezetene optrad? Delana steunde weliswaar Egwenes voorstellen, maar alleen wanneer het haar uitkwam. Delana was een windvaan die met ieder zuchtje meedraaide, en als ze de laatste tijd wat vaker Egwenes richting uit zwaaide, betekende dat niet zoveel. De Zwarte Ajah leek haar enige vaste zorg te zijn. Waar bleef Siuan toch?

‘Zeg haar ermee op te houden, Moeder.’ Lelaines glimlach en toon gaven Egwene de indruk dat ze een geliefde dochter goede raad gaf. ‘Deze dwaasheid is meer dan waanzin, het maakt iedereen onrustig. Er zijn zelfs al zusters die het beginnen te geloven, Moeder. Binnen de kortste keren zal het idee zich onder de bedienden en krijgslieden verspreiden.’ Haar blik op Brin was een en al twijfel. Brin leek een poging te doen wat te praten met Mijrelle die naar de afgeschermde groep staarde en verontrust de teugels door haar in handschoenen gehulde handen liet glijden.

‘Geloven wat duidelijk is, is niet dwaas,’ blafte Romanda. ‘Moeder’ -in haar mond klonk het veel te veel als ‘kind’ – ‘de reden dat Delana de mond gesnoerd dient te worden is dat ze geen goed doet en behoorlijk veel schade aanricht. Misschien is Elaida een Zwarte zuster, al koester ik grote twijfel over de geruchten uit de tweede hand die dat mens Halima ons heeft gebracht. Elaida is in hoge mate eigenwijs, maar ik kan niet geloven dat ze slecht is. En al was ze dat toch, dan nog zullen die wilde beschuldigingen buitenstaanders achterdochtig maken jegens iedere Aes Sedai en de Zwarten nog verder in hun schuilplaatsen doen kruipen. Er zijn manieren om ze uit te graven, als we ze niet op de vlucht jagen.’

Lelaine snoof bijna met opgetrokken neus. ‘Zelfs als die onzin waar is, zal geen enkele zuster met enige waardigheid jouw aanpak willen ondergaan, Romanda. Wat jij hebt voorgesteld wankelt op het randje van marteling.’ Egwene knipperde verward met haar ogen. Noch Siuan of Leane hadden haar hierover iets doorgegeven. Gelukkig schonken de Gezetenen haar zo weinig aandacht dat ze het niet eens merkten. Zoals gewoonlijk.

Romanda plantte haar vuisten in de zij en stelde zich vierkant voor Lelaine op. ‘Wanhopige dagen vereisen wanhopige maatregelen. Men zou kunnen vragen waarom iemand haar waardigheid belangrijker acht dan het vinden van dienaren van de Duistere.’

‘Dat lijkt gevaarlijk veel op een beschuldiging,’ zei Lelaine, haar ogen half toegeknepen.

Nu was het Romanda die glimlachte, een koude stekelige lach. ‘Ik zal de eerste zijn die zich aan mijn aanpak onderwerpt, Lelaine, als jij de tweede bent.’

Lelaine gromde echt en kwam een halve stap dichterbij, terwijl Romanda zich met uitgestoken kin naar haar toeboog. Ze leken bereid te zijn elkaar de haren uit te trekken en in het zand te gaan vechten, waarbij elke Aes Sedai-waardigheid vergeten zou worden. Varilin en Takima keken elkaar even woest aan als twee dienstmeiden die hun meesteres steunden. Een wadvogel op hoge poten die een winterkoninkje uitdaagde. Het hele stel leek Egwene volkomen vergeten te zijn. Siuan kwam aanhollen met een grote strohoed op. Ze leidde een dikke vaalgrijze merrie met witte enkels en kwam glijdend tot stilstand bij het zien van de afgeschermde groep. Een stalknecht vergezelde haar, een magere kerel met een lang rafelig vest en een versteld hemd die de teugels van een grote ruin vasthield. Hij zag de bannen niet, maar de gezichten des te beter. Zijn ogen sperden zich wijd open en hij begon langs zijn lippen te likken. Ook andere voorbijgangers liepen met een grote boog om dit alles heen en deden of ze niets zagen, zowel Aes Sedai, zwaardhanden als bedienden. Alleen Brin bekeek hen fronsend, alsof hij zich afvroeg wat er voor zijn oren verborgen werd gehouden. Mijrelle bond haar zadeltassen weer vast, duidelijk van plan weg te rijden.

‘Wanneer jullie hebben besloten wat ik behoor te zeggen,’ verkondigde Egwene, ‘kan ik beslissen wat ik ga doen.’ Ze waren haar écht vergeten. Het viertal staarde haar verbijsterd aan, terwijl ze tussen Romanda en Lelaine door de dubbele ban uitstapte. Ze voelde natuurlijk niets terwijl ze door de stromen schreed. Die waren er niet op gemaakt om zoiets stevigs als een lichaam tegen te houden. Mijrelle klauterde op haar ruin, haalde diep adem en straalde berusting uit. De bannen waren verdwenen, al waren de twee Gezetenen nog steeds gehuld in een saidargloed. Toekijkend was ieder van hen een nog sterker beeld van ergernis dan de ander. Haastig deed Egwene de dunne linnen stofmantel om die voor haar op het zadel was gelegd en trok haar rijhandschoenen uit een klein mantelzakje. Een donkerblauwe hoed met een brede rand hing aan de hoge boog van haar zadel. Hij paste bij haar gewaad, net als de waaier van witte pluimen die schuin over de voorkant hing, wat duidelijk Chesa’s hand verried.

De hitte kon ze negeren, maar het felle zonlicht was een andere zaak. Ze maakte de speld van de veren los, stopte ze in de zadeltas, zette de hoed op en maakte de linten onder haar kin vast.

‘Zullen we gaan, Moeder?’ vroeg Brin. Hij zat reeds in het zadel. De helm die aan zijn zadel had gehangen, verborg nu zijn gezicht half achter stalen spijlen. Bij hem leek het heel natuurlijk, alsof hij in een harnas geboren was.

Ze knikte. Er werd geen poging gedaan hen tegen te houden. Lelaine zou zonder te aarzelen in het openbaar ‘stop’ roepen, maar Romanda... Egwene voelde zich ondanks haar barstende hoofdpijn opgelucht toen ze wegreed. Wat móést ze met Delana aan? Wat kón ze doen? De hoofdweg in die streek, een breed zandpad dat zo hard was dat er geen stof van opwolkte, liep door het legerkamp en over de scheiding met het kampement van Aes Sedai. Brin stak het schuin over, en reed tussen de rest van het leger aan de andere kant door. Hoewel het legerkamp dertigmaal zoveel mensen bevatte als het Aes Sedai-kamp, leken er naar verhouding veel minder tenten voor hen te zijn dan voor de zusters en hun bedienden. Het kamp strekte zich uit over de vlakte en de hellingen. De meeste krijgslieden sliepen onder de open hemel. Het was evenwel moeilijk je de laatste regenbui te herinneren en er was zeker geen wolkje te bekennen. Vreemd genoeg waren er hier meer vrouwen dan in het kamp van de zusters, hoewel het er bij een eerste blik tussen al die mannen minder leken. Koks waren bezig met potten en pannen en wasvrouwen met grote stapels kleren, terwijl sommigen paarden of wagens nakeken. Een behoorlijk aantal leek vrouwen van krijgslieden. Zij zaten tenminste te breien of kleren te verstellen of roerden in kleine pannen. Bijna overal hadden wapensmeden hun tenten opgericht. Hamers lieten staal schallen op aambeelden, pijlenmakers voegden pijlen toe aan de bossen aan hun voeten en hoefsmeden keken de paarden na. Overal stonden wagens in alle soorten en maten, honderden, misschien wel duizenden. Het leger leek alles mee te sleuren wat het onderweg tegenkwam. De meeste bevoorraders waren reeds op pad, maar enkele karren op hoge wielen en een wagentrein hotsten nog weg, op zoek naar boerderijen en dorpen. Hier en daar hieven krijgslieden een gejuich aan toen ze voorbijreden. ‘Heer Brin!’ en: ‘De Stier! De Stier!’ Dat was zijn wapen. Niemand riep iets over Aes Sedai of de Amyrlin Zetel.

Egwene draaide zich in het zadel om zodat ze zeker wist, dat Mijrelle nog steeds volgde. Dat deed ze; ze gaf haar paard de vrije teugel terwijl ze een verre, ietwat misselijke blik vertoonde. Siuan had achteraan een plaatsje gevonden, als een herderin bij verdwaalde schapen. Wellicht was ze bang haar rijdier aan te sporen, de vaalgrijze was overduidelijk een zacht eitje, maar Siuan zou een kinderpaardje nog als een oorlogsros behandelen.

Egwene voelde een steek van ergernis over haar eigen rijdier. Hij heette Daishar, Zege in de Oude Spraak. Ze had veel liever op Bela willen rijden, een ruige kleine merrie, niet veel groter dan Siuans vaalgrijze paard. Op Bela was ze uit Emondsveld weggereden. Soms kreeg ze het idee dat ze een pop was, schrijlings op een ruin die voor een krijgsros kon doorgaan, maar de Amyrlin diende een behoorlijk rijdier te hebben. Geen ruig karrenpaard. En ook al had ze deze regel zelf gemaakt, ze voelde zich even ingeperkt als een novice.

Ze keerde zich weer en vroeg: ‘Verwacht u nog tegenstand, heer Brin?’ Hij keek haar zijdelings aan. Ze had vlak voor hun vertrek uit Salidar hetzelfde gevraagd en tweemaal bij hun tocht door Altara. Niet genoeg om achterdocht te wekken, dacht ze.

‘Morland lijkt op Altara, Moeder. Iedere man heeft het te druk met intriges tegen zijn buurman of met hem te vuur en te zwaard te bestrijden. Alleen voor een oorlog zullen ze zich bij elkaar aansluiten, en zelfs dan zal het met tegenzin zijn.’ Hij zei het heel droog. Hij was kapitein-generaal geweest van de koninginnengarde in Andor en had jaren van grensgeschillen met de Morlanders achter zich. ‘Ik ben bang dat Andor een ander verhaal zal zijn. Ik kijk er niet naar uit.’ Hij voerde het paard een zacht glooiende helling op om drie wagens te vermijden die hotsend over de rotsen hun kant opkwamen. Egwene probeerde haar gezicht strak te houden. Andor. Eerder had hij slechts nee gezegd. Ze bevonden zich nu in de uitlopers van de Cumbar-heuvels, iets ten zuiden van Lugard, de hoofdstad van Morland. Als de tocht voorspoedig verliep, lag de grens met Andor nog maar tien dagen verder.

‘En wanneer we Tar Valon bereiken, heer Brin, welk plan heeft u dan om de stad in te nemen?’

‘Dat heeft nog niemand me gevraagd, Moeder.’ Zojuist had ze gedacht dat zijn stem droog was, maar nu leek die recht uit de Woestenij te komen. ‘Tegen de tijd dat we bij Tar Valon aankomen, zal ik, als het Licht het wil, twee- tot driemaal zoveel mannen hebben als nu.’ Egwene kromp ineen bij de gedachte dat zoveel krijgslieden ook betaald moesten worden, maar hij leek het niet te merken. ‘Daarmee sla ik een belegering rond de stad. Het moeilijkste zal zijn om schepen te vinden om af te zinken, zodat de Noord- en Zuidhaven afgesloten worden. De havens zijn evenzeer een sleutel tot de stad als de brugsteden, Moeder. Tar Valon is groter dan Cairhien en Caemlin samen. Als er geen voedsel meer wordt aangevoerd...’ Hij trok zijn schouders op. ‘Een groot deel van oorlog is wachten, wanneer je niet optrekt of terugtrekt.’

‘En als je niet zoveel krijgslieden hebt?’ Ze had er nooit aan gedacht dat al die mensen, waaronder vrouwen en kinderen, honger zouden lijden. Het was nooit echt doorgedrongen dat anderen er ook bij betrokken zouden raken. Niet alleen Aes Sedai en krijgslieden. Hoe had ze zo stom kunnen zijn? Ze had de gevolgen van een oorlog in Cairhien gezien. Brin leek het licht op te vatten, maar ja, hij was een krijgsman. Ontberingen en dood moesten in een oorlog een alledaags gebeuren zijn. ‘Wat gebeurt er als u, laten we zeggen, alleen hebt wat u nu hebt?’

‘Een belegering?’ Blijkbaar was iets van hun woorden eindelijk door Mijrelles gemijmer heen gebroken. Ze spoorde de ruin aan waardoor een aantal mannen opzij moest springen en sommigen plat op de grond vielen. Enkelen wilden al gaan schelden, maar toen ze haar leeftijdloze gelaat zagen, klemden ze hun kaken op elkaar, laaiend. Desondanks hadden ze voor haar net zo goed niet kunnen bestaan. ‘Artur Haviksvleugel heeft Tar Valon twintig jaar belegerd en het is hem niet gelukt.’ Opeens besefte ze dat iedereen haar kon horen en ze ging zachter praten, maar het klonk nog steeds bits. ‘Verwacht u dat wij twintig jaar willen wachten?’

De bijtende toon gleed van Garet Brin af zonder een spatje achter te laten. ‘Heeft een rechtstreekse aanval dan uw voorkeur, Mijrelle Sedai?’ Het was of hij haar vroeg of ze wel of geen honing in de thee wenste. ‘Verschillende van Haviksvleugels generaals hebben het geprobeerd en werden afgeslacht. Geen enkel leger heeft ooit een bres in de muren van Tar Valon geslagen.’

Dat was niet geheel waar, wist Egwene. In de Trollok-oorlogen had een Trollokleger onder Gruwheren zelfs een deel van de Witte Toren geplunderd en gebrandschat. Aan het eind van de Oorlog van de Tweede Draak had een leger geprobeerd Guaire Amalasan te redden voor hij werd gestild, en dat was ook tot de Toren doorgedrongen. Mijrelle kon dat echter niet weten en Garet Brin evenmin. Toegang tot die verborgen verslagen, diep in de librije van de Toren, was verboden door een wet die zelf geheim was, en het onthullen van het bestaan van die verslagen of van de wet betekende verraad. Siuan had gezegd dat er tussen de regels van deze verslagen ook aanwijzingen te vinden waren van feiten die zelfs daarin niet waren vastgelegd. De Aes Sedai waren, wanneer ze dat nodig achtten, heel goed in het verbergen van de waarheid, zelfs voor zichzelf.

‘Met honderdduizend of met wat ik nu heb,’ vervolgde Brin, ‘zal ik de eerste zijn. Indien ik de havens kan afsluiten. De generaals van Haviksvleugel hebben dat nooit gekund. De Aes Sedai hadden steeds de ijzeren kettingen tijdig opgetrokken om de schepen vóór de havenmonding tegen te houden, zodat ze niet op de goede plaats konden worden afgezonken om de aanvoer te stoppen. Voedsel en voorraden kwamen de stad in. Uiteindelijk komt het tot uw gewenste aanval, maar pas als de stad verzwakt is, als ik het voor het zeggen heb.’ Zijn stem klonk nog steeds... gewoon. Een man die een uitstapje besprak. Zijn hoofd wendde zich naar Mijrelle en al bleef hij hetzelfde, iets van spanning was zelfs achter het vizier in zijn ogen zichtbaar. ‘En u allen hebt ermee ingestemd dat ik dat bij krijgszaken zou hebben. Ik ga geen mannen de dood in jagen.’

Mijrelle wilde wat zeggen maar deed haar mond langzaam weer dicht. Het was duidelijk dat ze niet wist wat ze moest zeggen. Ze hadden hun woord gegeven, zij en Sheriam en de anderen die alles hadden geregeld op de dag dat hij in Salidar verscheen, hoe bitter die gift ook smaakte. Hoe hard de Gezetenen er ook onderuit trachtten te komen. Zij hadden hun woord niet gegeven. Brin deed echter alsof ze dat wel hadden gedaan en tot dusver had hij steeds aan het langste eind getrokken. Tot dusver.

Egwene voelde zich ziek. Zij had een oorlog meegemaakt. Door haar hoofd flitsten beelden van strijdende mannen die zich moordend een weg baanden door de straten van Tar Valon, beelden van stervende mensen. Haar ogen vielen op een kauwende kerel met een vierkante kaaklijn die zijn piek scherpte. Zou hij in die straten de dood vinden? De grijzende kalende man die zijn vingers zo zorgvuldig langs iedere pijl liet glijden voor hij de schacht in de koker liet zakken? En die daar. Die jongen die wat wankelde in zijn hooggehakte rijlaarzen, leek nog te jong om zich te scheren. Licht, wat waren er veel jongens bij. Hoeveel zouden er sterven? Voor haar. Voor gerechtigheid, voor het recht. Voor de wereld, maar diep in zich besefte ze: voor haar. Siuan hief haar hand, maar maakte het gebaar niet af. Als ze dichterbij was geweest, had ze de Amyrlin Zetel op haar schouder kunnen kloppen, maar dan had iedereen het gezien.

Egwene richtte zich op. ‘Heer Brin,’ zei ze strak, ‘wat wilt u me tonen?’ Ze meende dat hij bijna even naar Mijrelle keek voor hij antwoord gaf.

‘Het is beter dat u het met eigen ogen ziet, Moeder.’ Egwenes hoofd voelde alsof het openbarstte. Mochten Siuans aanwijzingen nog op iets uitlopen, dan ging ze Mijrelle villen. Als dat niet zo was, ging ze Siuan villen. En om het eerlijk te verdelen zou ze Garet Brin gelijk meenemen.

12

Een geslaagde ochtend

Aan alles op de woeste heuvels en rotshoogten rond het kampement was de droogte en ongewone warmte van het jaargetij af te zien. De hitte van Duistere; zelfs de domste keukenmeid zag hoe de hand van de Duistere op de wereld drukte. Het echte bos lag ten westen achter hen, maar van de rotshellingen rezen gekromde eiken op, bittergombomen, vreemd uitziende naaldbomen en andere Egwene onbekende groeisels. Ze waren bruin, geel en kaal. Niet de kaalheid van de winter, ze dorstten naar vocht en koelte. Ze gingen dood als het weer niet snel omsloeg. Achter het hoofdkamp van de krijgslieden stroomde een rivier naar het zuidwesten, de Reisendrelle, twintig pas breed en aan beide zijden bekneld tussen hardgebakken modder en stenen. Het water kringelde rond rotsen, wat in vroeger dagen de oversteek gevaarlijk zou hebben gemaakt, maar nu reikte het water slechts tot de paardenknieën. Egwene voelde haar eigen moeilijkheden steeds geringer worden. Ondanks haar hoofdpijn wenste ze Nynaeve en Elayne in stilte een goede afloop van hun zoektocht toe, die even belangrijk was als wat zij deed. Belangrijker. De wereld zou doordraaien als zij faalde, maar niet als haar vriendinnen in Ebo Dar zouden falen.

Ze reden in een ontspannen draf naar het zuiden, langzamer wanneer de hellingen in het heuvelland te steil werden of de paarden een lang stuk tussen bomen en schraal struikgewas moesten klimmen. Ze bleven echter zoveel mogelijk op het vlakke land en legden zo een behoorlijke afstand af. Brins ruin met de lange neus stapte sterk en zeker door; het leek hem amper te deren of de grond steil of vlak was, ruw of effen. Daishar hield hem ook gemakkelijk bij. Soms brieste Siuans logge dier, hoewel het beest misschien de bezorgdheid van haar berijdster aanvoelde. Hoe veel en hoe vaak Siuan ook zou oefenen, ze zou een zeer slechte paardrijdster blijven. Ze klemde bijna beide armen rond de nek van de merrie wanneer ze de heuvel opreden, gleed zowat uit het zadel bij het omlaag rijden en wiebelde onzeker op de vlakke weg. Haar ogen waren bijna even groot als die van haar paard. Mijrelle herwon feitelijk weer iets van haar goedgeluimdheid bij het zien van Siuan. Haar eigen witvoetige bruine vos zocht sierlijk als een zwaluw behoedzaam een eigen pad en Mijrelle reed zo losjes dat Brins rijstijl er noeste arbeid bij leek.

Voor ze erg ver hadden gereden, verschenen er ruiters boven op een hoge heuvelrug in het westen, zowat een honderdtal mannen in een lange rij. De opkomende zon glinsterde op borstkurassen, helmen en lanspunten. Vooraan wapperde een vaantje dat Egwene niet goed kon zien, maar ze wist dat het de Rode Hand vertoonde. Ze had niet gedacht hen zo dicht bij het Aes Sedai-kampement tegen te komen. ‘Draakgezworen ongedierte,’ mompelde Mijrelle, kijkend naar de ruiters die evenwijdig aan hun pad meereden. Haar met een handschoen bedekte handen verstrakten zich om de teugels – van woede, niet uit vrees.

‘De Bond van de Rode Hand stuurt verkenners rond,’ zei Brin onbewogen. Na een blik op Egwene voegde hij eraan toe: ‘De laatste keer dat ik hem sprak, leek heer Talmanes zich zorgen over u te maken, Moeder.’ Hij benadrukte dit evenmin als de eerste mededeling. ‘Heb je met hem gepraat?’ Iedere spoortje van Mijrelles waardige kalmte verdween. De kwaadheid die ze voor Egwene moest bedwingen, kon ze veilig op hem loslaten. Ze beefde er bijna van. ‘Dat grenst bijna aan verraad, heer Brin. Dat is wellicht verraad.’ Siuan had haar aandacht verdeeld tussen haar paard en de mannen op de heuveltop en keek niet naar Mijrelle, maar ze verstijfde wel. Niemand had ooit de Bond en verraad met elkaar verbonden.

Ze reden een bocht in een dal door. Tegen de helling klemde zich een boerderij of wat vroeger een boerderij was geweest. Een muur van het kleine stenen huis was ingestort en enkele verkoolde balken reikten als groezelige vingers naar de met roet beslagen schoorsteen. De dakloze schuur was een geblakerd leeg stenen hok en overal lag as die vroegere stallen en hokken aangaf. Over heel Altara hadden ze even erge en nog erger dingen gezien, soms zelfs hele dorpen met lijken op straat die voedsel vormden voor raven, vossen en wilde honden die bij de aankomst van mensen wegvluchtten. De verhalen over wetteloosheid en moord in Tarabon en Arad Doman kregen opeens vlees op de botten. Veel mensen grepen elke uitvlucht aan om rover te worden of oude grieven op te lossen – Egwene hoopte vurig dat het zo was – maar her woord op de lippen van elke overlevende was ‘Draakgezworenen’ en de zusters vonden Rhand net zo schuldig, alsof hij eigenhandig de toortsen en moordwapens had aangewend. Ze zouden hem echter zo nodig wel gebruiken en hem sturen als ze een manier wisten. Zij was niet de enige Aes Sedai die erin geloofde te doen wat ze moest doen, ook al vond ze het afschuwelijk. Mijrelles boosheid maakte evenveel indruk op Brin als regen op een rotsblok. Egwene zag opeens een beeld van stormen die rond zijn hoofd draaiden en wervelende waterstromen rond zijn knieën, terwijl hij gewoon verder stapte. ‘Mijrelle Sedai,’ zei hij met de kalmte die zij had moeten tonen, ‘wanneer ruim tienduizend man mij op de hielen volgen, wil ik weten wat hun bedoelingen zijn. Vooral déze tienduizend man.’

Dit was een gevaarlijk onderwerp. Hoe gelukkig Egwene er ook mee was dat Talmants’ bezorgde vragen over haar vergeten waren, had ze boos moeten zijn dat hij haar zomaar had genoemd. Maar ze schrok zo dat ze als een veer in haar zadel omhoogschoot. ‘Tienduizend? Weet je het zeker?’ De Bond was nog maar half zo groot toen Mart het leger naar Salidar had geleid om achter haar en Elayne aan te gaan.

Brin trok slechts zijn schouders op. ‘Ik krijg er tijdens de tocht nieuwe krijgslieden bij en hij ook. Niet zoveel, maar verschillende mannen hebben hun bedenkingen over het dienen van Aes Sedai.’ Maar weinig mensen zouden zich op hun gemak voelen wanneer ze zoiets tegen drie zusters hadden moeten zeggen, maar hij zei het met een grimmige glimlach. ‘Bovendien heeft de Bond na de veldslagen in Cairhien blijkbaar een zeker aanzien verworven. Het verhaal gaat dat Shen an Calhar nooit verliest, hoe groot de tegenstand ook is.’ Daardoor sloten mannen zich aan, zowel hier als de afgelopen tijd in Altara, in de gedachte dat twee legers bij elkaar vanzelf in een veldslag zou eindigen. Een poging afzijdig te blijven kon weleens even slecht uitvallen als het kiezen van de verkeerde kant. Op zijn best viel er voor afzijdigen niets meer te halen, ‘Ik heb enkele weglopers van Talmanes’ nieuwe soldaten in mijn gelederen. Sommigen lijken te denken dat het geluk van de Bond verbonden is met dat van Mart Cauton, en dus niet bestaat als hij er niet is.’

Iets wat bijna hoon was deed Mijrelles lippen vertrekken. ‘Die angst van dwaze Morlanders is zeker nuttig, maar ik dacht niet dat u ook zo’n dwaas was. Talmanes volgt ons omdat hij bang is dat we tegen zijn dierbare Drakenheer optrekken, maar als hij ons echt wil aanvallen, zou hij dat dan inmiddels volgens u al niet hebben gedaan? Die Draakgezworenen kunnen aangepakt worden wanneer belangrijker zaken afgehandeld zijn. Maar om met ze te praten...’ Ze sterkte zich, ging rechtop zitten en slaagde erin haar ernstige kalmte te herwinnen. Oppervlakkig gezien tenminste. Haar stem kon nog steeds hout schroeien. ‘Luister goed naar me, heer Brin...’

Egwene liet Mijrelles woorden voorbijstromen. Brin had haar aangekeken bij het noemen van Mart. De zusters meenden te weten hoe het zat met de Bond en Mart en schonken er weinig aandacht aan, maar Brin had blijkbaar meer belangstelling. Ze hield haar hoofd schuin, zodat de rand van haar hoed haar gezicht in de schaduw hield en nam hem vanuit haar ooghoeken op. Hij had zich met een eed verbonden om het leger op te bouwen en het te leiden tot Elaida afgezet was, maar waarom had hij dat gezworen? Hij had best een veel lichtere belofte kunnen zweren en dat zouden de zusters zeker hebben aanvaard. De Aes Sedai wilden die krijgslieden net als een mombakkes op Kierewiet gebruiken om Elaida aan het schrikken te maken. Dat ze hem aan haar zijde wist, was een troostrijke gedachte; zelfs de andere Aes Sedai leken dat te voelen. Net als haar vader was hij het soort man dat je liet geloven dat er geen reden tot paniek was, hoe slecht de toestand ook was. Ze besefte opeens dat Brin als tegenstander even erg zou zijn als de Zaal, en dat had niets met zijn leger te maken. Siuan had één goedkeurende opmerking over hem gemaakt, namelijk dat hij geweldig was. Ze had haar uitspraak daarna wel meteen laten volgen door de woorden dat ze iets anders bedoelde. Ze diende op te passen voor iedere man die Siuan Sanche geweldig vond.

Ze spetterden een smal stroompje door, een riviertje dat de hoeven amper nat maakte. Een broodmagere kraai pikte in een vis die door het ondiepe water niet verder had kunnen zwemmen, en fladderde met zijn gehavende vleugels als om op te vliegen, maar stortte zich toen weer op zijn voedsel.

Siuan nam Brin eveneens op – de merrie stapte veel gemakkelijker door, wanneer Siuan vergat aan de teugels te rukken en niet op het verkeerde ogenblik met haar hielen in haar flanken porde. Egwene had naar de redenen van heer Brin gevraagd, maar Siuan voelde zich zo in de war door haar banden met die man dat ze slechts wat zure woorden over hem kon opbrengen. Ze haatte Garet Brin ofwel van kop tot teen of ze hield van hem en als Egwene zich een verliefde Siuan Sanche verbeeldde, kon ze zich net zo goed verbeelden dat die kraai achter haar ging zwemmen.

De heuvelrug waar de soldaten van de Bond zich hadden laten zien, vertoonde nu slechts onregelmatige rijen van dode naaldbomen. Ze had hen niet zien wegrijden. Had Mart een naam opgebouwd als soldaat? Zoiets was niet eens met een zwemmende kraai te vergelijken. Ze had aangenomen dat hij vanwege Rhand het bevel voerde en dat was al een brok geweest dat nauwelijks viel te verteren. Iets aannemen omdat je meent het te weten, is gevaarlijk, herinnerde ze zichzelf, Brin opnemend.

‘... behoort te worden gegeseld!’ Mijrelles stem schroeide nog steeds, ‘Ik waarschuw je. Als ik hoor dat je nog eens met die Draakgezworenen praat...’

Wat Brin betrof, leek het regen die langs een rotshoogte afspoelde. Die indruk maakte het althans. Hij reed ontspannen verder, mompelde zo nu en dan: ‘Jawel, Mijrelle Sedai,’ of: ‘Nee, Mijrelle Sedai,’ zonder dat er iets van spanning bleek, terwijl hij het landschap nauwlettend in het oog bleef houden. Ongetwijfeld had hij die soldaten wel zien wegrijden. Hij kon geduld opbrengen – Egwene wist zeker dat er geen onsje vrees bij zat – maar zij had geen zin ernaar te luisteren.

‘Hou je mond, Mijrelle! Niemand gaat heer Brin iets doen.’ Ze wreef over haar slapen en bedacht dat ze een zuster moest vragen haar te helen. Siuan en Mijrelle waren hier niet zo vaardig in. Niet dat ze veel baat bij Heling zou vinden, want het kwam gewoon door gebrek aan slaap en al te veel zorgen. En ze wilde evenmin dat men zou rond fluisteren dat het zware werk een te grote belasting voor haar was. Bovendien waren er andere middelen dan Heling om hoofdpijn aan te pakken, al had ze die nu niet bij zich.

Mijrelles mond verstrakte kort. Ze hield haar hoofd in de nek en keek met een rode blos op haar wangen opzij. Brin leek opeens volledig in beslag genomen door het kijken naar een havik met rode vleugels die links van hen wegcirkelde. Zelfs een dapper man wist wanneer hij zich afzijdig diende te houden. De havik sloot de vleugels en stortte zich achter een bos van verkommerde lederbladbomen op een onzichtbare prooi. Zo voelde Egwene zich ook. Het was alsof ze zich op onzichtbare doelen stortte in de hoop het juiste gekozen te hebben en in de hoop dat er een echt doelwit bestond.

Ze haalde diep adem en had liever gehad dat ze niet zo beefde. ‘Desondanks, heer Brin, denk ik dat u heer Talmanes beter niet kunt opzoeken. U weet onderhand toch wel genoeg van zijn bedoelingen.’ Het Licht mocht geven dat Talmanes er nog niet te veel had uitgeflapt. Jammer dat ze Leane en Siuan niet met een waarschuwing naar hem toe kon sturen. Maar denkend aan de gevoelens onder de zusters kon ze dan net zo goed een persoonlijk bezoek aan Rhand brengen.

Brin maakte een buiging in zijn zadel. ‘Zoals u beveelt, Moeder.’ In zijn toon klonk geen spot door. Nooit eigenlijk. Hij had waarschijnlijk geleerd zijn stem te beheersen wanneer hij met Aes Sedai sprak. Siuan hield zich aan de staart van de groep op en keek hem fronsend aan. Misschien kon zij hem ontfutselen waar zijn trouw lag. Ondanks alle vijandschap bracht ze heel wat tijd in zijn gezelschap door, veel meer dan ze eigenlijk hoefde.

Met moeite hield Egwene haar handen aan de teugels van Daishar en niet tegen haar hoofd. ‘Hoe ver nog, heer Brin?’ Het was nog moeilijker het ongeduld uit haar stem te bannen.

‘Nog een klein stukje, Moeder.’ Om een of andere reden draaide hij zich half en half om voor een blik op Mijrelle. ‘Niet zo ver meer.’ In deze streek werden steeds meer boerderijen zichtbaar. Ze waren zowel tegen heuvelhellingen als op vlakkere grond gebouwd, hoewel de Emondsveldse in Egwene boeren hier een zinloze onderneming vond. Lage grijze stenen huizen en schuren en niet omheinde weilanden met enkele broodmagere koeien en droef ogende schapen met zwarte staartjes. Verreweg de meeste boerderijen waren niet in vlammen opgegaan, slechts hier en daar een. Vermoedelijk moesten de branden aan anderen duidelijk maken wat er zou gebeuren wanneer ze zich niet voor de Herrezen Draak uitspraken.

Op een boerderij zag ze een bevoorradingsploeg van heer Brin met een wagen. Dat het zijn mannen waren, was even duidelijk door de wijze waarop hij naar hen keek en knikte, als door het ontbreken van de witte vaan. De Bond zorgde dat hij opviel en sommige soldaten droegen de laatste tijd een rode doek om de arm. Een handvol runderen en zo’n twintig schapen loeiden en blaatten onder bewaking van mannen te paard. Andere mannen droegen zakken uit de schuur naar de wagen, daarbij langs een plompe boer en zijn gezin stappend, een triest uitziend stel in donkere ruwe wol. Een meisje dat net als de anderen een brede hoed droeg, hield haar gezicht huilend in de rok van haar moeder gedrukt. Enkele jongens hadden de vuisten gebald, alsof ze wilden vechten. De boer zou er geld voor ontvangen, maar als hij het gekochte voedsel feitelijk niet kon missen en zich niet durfde te verzetten tegen een twintigtal mannen in borstkurassen en helmen, zouden de verbrande boerderijen hem tot nadenken hebben gestemd. Heel vaak vonden Brins krijgslieden verkoolde lijken in de puinhopen; mannen, vrouwen en kinderen die tijdens een vluchtpoging waren gestorven. Soms waren de deuren en ramen van buiten versperd.

Egwene vroeg zich af of er een manier bestond om boeren en dorpelingen ervan te overtuigen dat er een verschil was tussen struikrovers en het leger. Ze wilde dat heel graag, maar wist niet hoe, tenzij ze haar eigen krijgslieden honger liet lijden en dan zouden zij weglopen. Als de zusters geen verschil zagen tussen de rovers en de Bond, bestond er voor het boerenvolk al helemaal geen hoop. Terwijl de boerderij achter hen uit het zicht verdween, weerstond ze de aandrang zich voor een laatste blik om te draaien. Kijken hielp niets.

Heer Brin kwam zijn belofte na. Na drie tot vier span – drie of vier in vogelvlucht; tweemaal zoveel door de aard van dit land – reden ze een heuvelrug op met hier en daar struikgewas en bomen, waar hij de teugels aantrok. De zon stond nu halverwege de ochtend. Onder hen liep een andere weg, smaller en veel kronkeliger dan de weg bij hun kamp. ‘Ze hadden het idee dat ze door ’s nachts te rijden veilig langs de bandieten konden komen,’ zei hij. ‘Geen slecht idee, zoals is gebleken, en anders bezitten ze het geluk van de Duistere. Ze komen uit Caemlin.’

Een handelskaravaan van zo’n vijftig grote wagens achter paardenspannen van rond de tien paarden, strekte zich over de weg uit, tot stilstand gekomen onder de ogen van nog meer krijgslieden van Brin. Enkele mannen stonden naast de paarden en hielden oog op het overhevelen van vaten en zakken uit de handelswagens naar vijf wagens van Brins leger. Een vrouw in een eenvoudig donker gewaad zwaaide met haar armen en wees opgewonden iets aan, ofwel om iets tegen te spreken, ofwel om te onderhandelen, maar haar begeleiders stonden er zwaarmoedig bij. Even verderop hingen gruwelijke vruchten aan de wijd uitlopende takken van een eik langs de weg. Aan iedere kale tak bungelden mensen. Kaal afgezien van zoveel kraaien dat de boom een zwart bladerdak leek te hebben. Deze vogels hadden grotere prooien gevonden dan een vis in een opgedroogde beek. Zelfs op deze afstand was het niet iets waar Egwenes hoofdpijn van verminderde of haar maag van kalmeerde.

‘Wilde je me dit laten zien? De kooplui of de struikrovers?’ Ze zag geen enkel lijk met een rok en wanneer de bandieten mensen ophingen, waren er vaak vrouwen en kinderen bij. Iedereen kon die mensen daar hebben opgehangen, de krijgslieden van Brin, de Bond – dat de Bond elke gevangen zogenaamde Draakgezworene ophing, maakte voor de zusters weinig verschil – of zelfs door een of andere plaatselijke heer of vrouwe. Als de Morlandse adel had samengewerkt, was misschien al het geboefte nu al aan de hoogste bomen opgeknoopt, maar dan kon je net zo goed katten laten dansen. Wacht eens. Hij had Caemlin gezegd. ‘Heeft het iets te maken met Rhand? Of met de Asha’man?’

Ditmaal keek Brin openlijk van haar naar Mijrelle en weer terug. Mijrelles hoed hield haar gezicht in de schaduw. Ze leek in zwaarmoedig gepeins te zijn verzonken, ineengezakt in het zadel en bij lange na niet meer de beheerste ruiter van zojuist. Hij leek een beslissing te nemen, ‘Ik meende dat u het als eerste behoorde te weten, maar ik heb misschien niet helemaal begrepen...’ Wederom keek hij naar Mijrelle. ‘Wat weten, lomperik met je harige oren,’ gromde Siuan die met haar hakken de dikke merrie naderbij stuurde.

Egwene maakte een kalmerend gebaar. ‘Mijrelle mag alles horen wat ik hoor, heer Brin. Ze heeft mijn volle vertrouwen.’ Het hoofd van de Groene zuster schoot schichtig heen en weer. Met zo’n mismoedige blik zou iedereen hebben betwijfeld of Egwene het laatste inderdaad had gezegd, maar even later gaf Brin een knikje.

‘Ik merk dat zaken... veranderd zijn. Inderdaad, Moeder.’ Hij nam zijn helm af en zette die op de zadelknop voor hem. Nog steeds leek hij te weifelen en zijn woorden met zorg te kiezen. ‘Kooplui nemen geruchten mee als honden vlooien en dat stel daar beneden heeft er heel wat opgepikt. Ik zeg natuurlijk niet dat er iets van waar is, maar...’ Het was vreemd hem zo te horen aarzelen. ‘Moeder, dat stel daar beneden heeft één verhaal opgepikt over Rhand Altor. Hij zou naar de Witte Toren zijn gegaan en Elaida trouw hebben gezworen.’

Heel even leken Siuan en Mijrelle als twee druppels water op elkaar, doordat het bloed uit hun gezichten wegtrok alsof ze een noodlottige ramp zagen gebeuren. Mijrelle zwaaide echt in haar zadel heen en weer. Egwene kon hem slechts een ogenblik verbluft aanstaren. Toen maakte ze zichzelf en de anderen aan het schrikken door in lachen uit te barsten. Daishar danste verbaasd in het rond en terwijl ze hem op de rotsige helling kalmeerde, werd ze zelf ook weer rustig. ‘Heer Brin,’ zei ze de nek van de ruin kloppend, ‘dat is niet zo, geloof me. Ik weet dat na vannacht zeker.’

Siuan slaakte een diepe zucht en Mijrelle deed slechts een oogwenk later hetzelfde. Opnieuw had Egwene zin om te lachen bij het zien van hun gezichten. Ze waren zo ongelooflijk opgelucht dat hun ogen wijd openstonden. Net kinderen die te horen kregen dat de schaduwman niét onder hun bed zat. De kalmte van een Aes Sedai, ja ja.

‘Fijn dat te horen,’ zei Brin vlak, ‘maar zelfs als ik iedere man daarginds wegstuur, zal dat verhaal nog steeds door alle gelederen de ronde doen. Het zal zich door het leger verspreiden als een bosbrand over deze heuvels.’ Waarmee haar vermaak meteen verdween. Dat kon een ramp betekenen als er niets aan werd gedaan.

‘Ik zal een aantal zusters morgenochtend het ware verhaal aan uw krijgslieden laten meedelen. Zullen zes Aes Sedai die er zelf van overtuigd zijn, voldoende zijn? Mijrelle hier en Sheriam, Carlinya en Beonin, Anaiya en Morvrin.’ Die zusters zouden het niet fijn vinden de Wijzen te ontmoeten, maar ze zouden het haar ook niet kunnen weigeren. Zouden het feitelijk ook willen doen om te voorkomen dat dit gerucht zich verspreidde. Ze behoorden het tenminste te wensen. Het kleine trekje rond Mijrelles mond ging over in berusting. Met een elleboog op zijn helm steunend, nam Brin Egwene en Mijrelle op. Hij keek geen enkele keer naar Siuan. Zijn vos schraapte met een hoef over de rotsen en een stel vreemde duiven met lichtblauwe vleugels vloog fladderend uit enkele struiken op, waardoor ze Daishar en Mijrelles ruin schichtig lieten schrikken. Brins strijdros bewoog niet. Hij had ongetwijfeld over de poorten gehoord, hoewel hij zeker niet wist wat dat waren. Uit gewoonte hielden de Aes Sedai hun geheimen voor zich; ze koesterden de hoop dit feit ook voor Elaida geheim te houden. Hij wist zeer zeker niets van Tel’aran’rhiod. Dat belangrijke geheim was gemakkelijker te bewaren, doordat het niet voor iedereen zichtbaar was. Hij vroeg niettemin niet hoe ze dat wist. Misschien was hij inmiddels aan Aes Sedai en hun geheimen gewend geraakt.

‘Zolang de betekenis van hun woorden klip en klaar is,’ zei hij uiteindelijk. ‘Als ze er ook maar een haartje omheen draaien...’ Zijn strenge blik wilde geen ontzag inboezemen, enkel ervoor zorgen dat ze hem goed begreep. Hij leek tevreden door wat hij in haar gezicht zag. ‘U doet het blijkbaar heel goed, Moeder. Ik wens u voor altijd in alles een geslaagde afloop toe. Zegt u maar wanneer ik vanmiddag langs kan komen en ik zal er zijn. We horen regelmatig overleg te plegen. Ik kom wanneer u me nodig hebt. We behoren wat plannen op papier te zetten, over hoe we u op de Amyrlin Zetel krijgen als we eenmaal bij Tar Valon zijn aangekomen.’

Het klonk allemaal heel behoedzaam. Zeer waarschijnlijk wist hij nog niet echt zeker wat er gaande was, en in hoeverre hij Mijrelle kon vertrouwen. Het duurde even voor ze besefte wat hij zojuist had gedaan. De adem stokte in haar keel. Mogelijk raakte ze geleidelijk gewend aan de versluierde woorden van de Aes Sedai, maar... Zojuist had Brin verklaard dat het leger haar toebehoorde. Ze wist het zeker. Niet aan de Zaal en niet aan Sheriam. Aan haar.

‘Dank u, heer Brin.’ Dat leek nauwelijks afdoende, zeker toen zijn behoedzame knikje, terwijl hij zijn ogen strak op haar gericht hield, haar denkbeeld leek te bevestigen. Opeens had ze wel duizend vragen, waarvan ze de meeste zelfs niet onder vier ogen kon stellen. Het was jammer dat ze hem niet volledig in vertrouwen kon nemen. Pas op wanneer je zeker bent en pas dan dubbel op. Een oud spreekwoord dat heel goed paste bij alle zaken die wat met Aes Sedai hadden te maken. Zelfs de beste mannen spraken met vrienden, en bijna wel zeker over zaken die verondersteld werden geheim te blijven. ‘Ik ben ervan overtuigd dat u de rest van deze morgen nog duizenden zaken hebt af te handelen,’ merkte ze op, de teugels grijpend. ‘Rijdt u maar vast terug. Wij gaan nog wat verder.’

Natuurlijk wilde Brin hier niets van weten. Hij praatte bijna net als een zwaardhand, over hoe je onmogelijk alle kanten tegelijk kon uitkijken en hoe een pijl in de rug een Aes Sedai even snel doodde als ieder ander. Ze besloot dat de volgende kerel met die opmerking ervan zou lusten. Drie Aes Sedai waren even sterk als driehonderd man. Ondanks al zijn gemopper en boze gezicht had hij uiteindelijk geen andere keus dan te gehoorzamen. Hij zette zijn helm op en stuurde zijn paard omlaag naar de koopmanskaravaan. Hij reed niet dezelfde weg terug, maar dat was vanuit haar gezichtspunt zelfs veel beter.

‘Rij jij voorop, Siuan?’ vroeg ze, toen hij een tiental schreden verder was.

Siuan keek hem woest na, alsof hij haar de hele rit had lastig gevallen. Snuivend trok ze haar strohoed recht waarna ze haar merrie wendde – nou ja, rondsleurde – en het dikke dier aanspoorde verder te stappen. Egwene gebaarde Mijrelle te volgen. Net als Brin had de zuster geen andere keus.

Aanvankelijk wierp Mijrelle haar telkens zijdelingse blikken toe. Ze verwachtte duidelijk dat Egwene het over de zusters zou hebben die naar de Witte Toren waren gestuurd. Ze was kennelijk verontschuldigingen aan het verzamelen waarom dit zelfs voor de Zaal geheim was gehouden. Hoe langer Egwene in stilte verder reed, hoe ongeruster de ander in het zadel heen en weer schoof. Mijrelle maakte steeds vaker haar lippen nat en fijne barstjes werden in de Aes Sedai-kalmte zichtbaar. Stilte was een héél nuttig gereedschap.

Een tijdlang was het hoefgetrappel het enige geluid, afgezien van een eenzame roep van een vogel in de struiken. Naarmate beter te zien was welke kant Siuan uit reed, iets westelijker dan het pad terug naar het kamp, schoof Mijrelle steeds vaker heen en weer, tot ze op brandnetels leek te zitten. Misschien zat er inderdaad meer achter al die kleine feitjes die Siuan bij elkaar had geharkt.

Nadat Siuan nog wat meer naar het westen reed, tussen twee vreemd gevormde heuvels door die zich naar elkaar toebogen, trok Mijrelle de teugels aan. ‘Daarginds... Daar, in die richting, is een waterval,’ zei ze naar het oosten wijzend. ‘Niet zo groot, ook vóór de droogte niet, maar heel lieflijk, zelfs nu nog.’ Siuan hield eveneens in en keek met een glimlachje om.

Wat had Mijrelle te verbergen? Egwene was nieuwsgierig. Ze wierp een blik op de Groene zuster en schrok van de druppel zweet op het voorhoofd van de vrouw, glinsterend op het schaduwrandje onder haar grote grijze hoed. Nu wilde ze echt graag weten waardoor de Aes Sedai zo van slag was dat ze ervan moest zweten.

‘Ik denk dat Siuans richting een nog veel belangwekkender uitzicht zal bieden, denk je niet?’ zei Egwene terwijl ze Daishar wendde. Mijrelle leek in elkaar te storten. ‘Ga je mee?’

‘U weet alles, nietwaar?’ mompelde Mijrelle beverig terwijl ze tussen de twee vreemde heuvels doorreden. Haar gezicht vertoonde nu meer zweetdruppels. Ze was geschokt tot in het merg van haar botten. ‘Alles. Hoe hebt u...’ Opeens schoot ze overeind in het zadel en staarde naar Siuans rug. ‘Zij! Vanaf het eerste begin bent u door Siuan geholpen.’ Het klonk bijna verontwaardigd. ‘Hoe hebben we zo blind kunnen zijn? Maar ik begrijp het nog steeds niet. We zijn uiterst voorzichtig geweest.’

‘Als je iets verborgen wilt houden,’ zei Siuan verachtelijk omkijkend, ‘probeer dan zo diep in het zuiden geen muntpepers te kopen.’

Wat ter wereld waren muntpepers? En waar hadden ze het over? Mijrelle beefde. Dat ze op Siuans toon geen enkele snauw teruggaf, verried dat ze te ontdaan was om de voormalige Amyrlin op haar nummer te zetten. In plaats daarvan streek haar tong langs haar lippen alsof die opeens heel droog waren.

‘Moeder, u dient te begrijpen waarom ik het heb gedaan... waarom we het hebben gedaan.’ Met zo’n uitzinnige klank in haar stem kon ze zelfs in haar onderkleren de helft van de Verzakers aan. ‘Niet alleen omdat Moiraine het me vroeg, niet alleen omdat ze mijn vriendin was. Ik verafschuw het hen te laten sterven. Ik haat het! Onze overeenkomst is soms hard voor ons, maar voor hen nog harder. U moet het begrijpen. Dat moet!’

Net op het ogenblik dat Egwene dacht dat ze alles zou onthullen, stuurde Siuan haar dikke merrie rond en keek hen aan. Egwene had haar een klap kunnen geven. ‘Het zal gemakkelijker gaan, Mijrelle, als jij het laatste stuk voorop rijdt,’ zei Siuan kil, afkeurend feitelijk. ‘Medewerking kan het wat verminderen. Een beetje.’

‘Ja,’ knikte Mijrelle terwijl haar handen druk langs de teugels heen en weer schoven ‘Ja, natuurlijk.’

Ze leek op het punt in tranen uit te barsten, terwijl ze voorop ging rijden. Siuan sloot zich aan en leek eventjes opgelucht. Egwene had nu helemaal kunnen ontploffen. Wat voor afspraak. Met wie? Wie laten sterven? En wie waren die ‘wij’? Sheriam en de anderen? Maar dan zou Mijrelle het hebben opgevangen en was haar eigen onwetendheid gebleken. Dat leek hier nauwelijks raadzaam. Een onwetende vrouw die baar mond houdt, wordt wijs geacht, luidde het spreekwoord. Er was er nog een: Het eerste geheim betekent altijd tien volgende geheimen. Ze kon slechts volgen, ondertussen alles opzoutend. Maar Siuan zou wat van haar te horen krijgen. De vrouw werd niét geacht voor haar iets geheim te houden. Knarsetandend probeerde Egwene de indruk van onbezorgd geduld te wekken. Verstandig.

Ze waren bijna terug op de weg naar het kamp, een paar spannen ten westen ervan, toen Mijrelle een lage heuvel met een vlakke top op reed, begroeid met pijnbomen en lederbladen. Twee enorme eiken in een grote ondiepte bij de heuveltop hielden de groei van al het andere tegen. Onder dikke vervlochten takken stonden drie oude puntdaktenten. Naast een kar stonden paarden aan een lijn, waaronder vijf grote krijgsrossen die opzettelijk een eind van de andere paarden waren vastgezet. Nisao Dachen, in eenvoudig gesneden, bronskleurige rijkleding, stond onder een tentluifel, alsof zij gasten verwelkomde. Naast haar stond Sarin Hoigan in de olijfgroene jas die zoveel gaidin droegen. Nisao’s zwaardhand was een kale gedrongen man met een dikke zwarte baard, maar stak wel boven haar uit. Enkele passen verder keken twee van Mijrelles drie gaidin behoedzaam toe, terwijl ze de ondiepte inreden. Croi Makin, slank en hoogblond, en Nuhel Dromand, donker en gezet met een baard die zijn bovenlip vrijhield. Niemand leek ook maar een tikkeltje verbaasd. Blijkbaar had een zwaardhand op wacht gestaan en een waarschuwing doorgegeven. Er was echter niets te zien dat deze heimelijkheid kon verklaren, of waarom Mijrelle nog steeds langs haar lippen likte. Trouwens, als Nisao daar stond voor een welkomstgroet, waarom streken haar handen dan steeds langs haar broekrok? Ze keek of ze nog liever tegen een afgeschermde Elaida wilde vechten.

Twee vrouwen gluurden om een hoekje van een tent en doken haastig weg, maar Egwene had hen al herkend. Nicola en Areina. Plotseling voelde ze zich niet op haar gemak. Waar had Siuan haar heengebracht? Siuan leek zeker niet zenuwachtig bij het afstappen. ‘Laat hem naar buiten komen, Mijrelle. Nu.’ Ze leek zo wraakzuchtig dat ze meer en meer zichzelf werd. Een vijl leek glad vergeleken met haar toon. ‘Nu kan niets meer verborgen blijven.’

Mijrelle kon nog net een frons opbrengen, dat ze op zo’n toon werd aangesproken maar het leek moeite te kosten. Ze zocht zichtbaar inwendig naar kracht, rukte ruw haar hoed af, stapte zwijgend van haar paard, gleed naar een van de tenten en verdween. Nisao’s grote ogen volgden haar en werden elke tel groter. Ze leek op de plek vast gevroren.

Nu kon alleen Siuan haar horen. ‘Waarom onderbrak je haar?’ wilde Egwene zachtjes weten terwijl ze afsteeg, ‘Ik weet zeker dat ze op het punt stond alles – wat het ook is – toe te geven... en ik snap er nog steeds niets van. Muntpepers?’

‘Heel geliefd in Shienar en Malkier,’ zei Siuan even zachtjes. ‘Ik hoorde het pas nadat ik van Aeldene kon wegkomen. Ik moest haar voorop laten rijden, want ik kende de weg niet precies. Het zou ons amper veel goeds hebben opgeleverd als ze dat had ontdekt, nietwaar? Dat van Nisao wist ik ook niet. Ik dacht dat ze nauwelijks met elkaar spraken.’ Ze wierp een blik op de Gele zuster en schudde geërgerd het hoofd. Iets niet te weten komen was een fout die Siuan zichzelf heel kwalijk nam. ‘Tenzij ik blind én stom ben geworden, hebben deze twee...’ Haar gezicht vertrok alsof er een rotte vrucht in haar mond zat, en ze mummelde wat alsof ze naar de juiste woorden zocht. Opeens greep ze Egwene bij de mouw vast. ‘Daar komen ze. Nu kun je het zelf zien.’

Mijrelle kwam als eerste de tent uit, gevolgd door een man die slechts gekleed was in laarzen en een kniebroek. Hij moest zich bukken om onder de voorflap door te stappen, een getrokken zwaard in de hand. Over zijn licht behaarde borst liepen kriskras allerlei littekens. Hij stak echt met kop en schouders boven haar uit en was langer dan elke andere zwaardhand. Zijn lange donkere haren, bijeengehouden door een gevlochten leren koord rond de slapen, toonden meer grijze lokken dan toen Egwene hem voor her laatst had gezien, maar nergens viel er een echt zacht plekje in Lan Mandragoran te vinden. Stukjes van het raadsel klikten opeens op de juiste plaats, maar toch begreep ze het niet helemaal. Hij was Moiraines zwaardhand geweest, de Aes Sedai die haar en Rhand en de anderen uit Emondsveld had gehaald. Het leek nu een Eeuw geleden, maar Moiraine was dood toen ze Lanfir doodde en vlak daarna was Lan spoorloos uit Cairhien verdwenen. Misschien snapte Siuan het heel goed, maar voor haar leek het wel modderwater.

Mijrelle fluisterde Lan iets toe en raakte zijn arm aan. Hij kromp wat ineen, als een zenuwachtig paard, maar zijn harde gezicht bleef strak op Egwene gericht. Uiteindelijk knikte hij, draaide zich op zijn hakken om en ging een eind verder onder de takken van de eikenboom staan. Het gevest met twee handen vastgrijpend, de kling schuin omlaag, kwam hij op de bal van een gelaarsde voet omhoog en bleef bewegingloos staan.

Heel even keek ook Nisao hem fronsend aan, alsof ze iets raadselachtigs bespeurde. Vervolgens keek ze Mijrelle aan en tegelijk schoten hun ogen op Egwene af. Ze kwamen echter niet naar haar toe, maar fluisterden elkaar haastig van alles in het oor. Aanvankelijk leek het nog een gesprek. Daarna bleef Nisao gewoon het hoofd ongelovig en ontkennend heen en weer schudden. ‘Jij hebt me erin geluisd,’ kreunde ze ten slotte, ‘Ik was een blinde dwaas om naar je te luisteren.’

‘Nu wordt het... belangwekkend,’ merkte Siuan op, nadat de twee zusters zich eindelijk tot Egwene wendden. De toon die ze het woord meegaf, vertelde dat het overduidelijk onprettig zou worden.

Mijrelle en Nisao verschikten snel kleren en haren terwijl ze naar Egwene liepen. Wellicht waren ze betrapt – waarop? vroeg Egwene zich af – maar blijkbaar ook van plan zich op hun best en heel welwillend te tonen.

‘Wilt u binnenkomen, Moeder?’ vroeg Mijrelle, naar een nabije tent gebarend. Nog geen trillinkje verried haar koele gezicht. Het zweet was verdwenen. Afgeveegd natuurlijk, maar het bleef weg.

‘Nee, dank je, dochter.’

‘Wilt u vruchtenwijn?’ vroeg Nisao met een glimlach. Door haar ineengeklemde handen zag ze er toch nog zeer bezorgd uit. ‘Siuan, zeg Nicola wat wijn te brengen.’ Siuan bewoog niet en Nisao knipperde verbaasd met haar ogen terwijl haar lippen een streep werden. De glimlach keerde echter meteen terug en ze zei wat harder: ‘Nicola? Breng me de vruchtenwijn, kind. Met gedroogde zwartbessen, ben ik bang,’ vertrouwde ze Egwene toe, ‘maar heel verkwikkend.’

‘Ik wil geen vruchtenwijn,’ zei Egwene kortaf. Nicola verscheen van achter een tent, maar toonde niet de neiging gehoorzaam weg te hollen. In plaats daarvan bleef ze op haar onderlip bijtend naar de vier Aes Sedai staren. Nisao wierp haar een korte blik van mogelijke afkeer toe, maar zei niets. Een nieuw stukje van het raadsel paste en Egwene haalde een tikkeltje ruimer adem. ‘Wat ik wens, dochter, wat ik wil, is een verklaring.’

Het feestelijke gezicht bleek maar een dun laagje. Mijrelle strekte smekend haar hand uit. ‘Moeder, Moiraine heeft me niet alleen uitgekozen omdat we vriendinnen waren. Twee van mijn zwaardhanden hebben aan zusters behoord die zijn gestorven. Avar en Nuhel. Geen enkele zuster heeft er de laatste honderden jaren meer gered.’

‘Ik raakte er alleen vanwege zijn geest bij betrokken,’ merkte Nisao haastig op. ‘Ik heb enige belangstelling voor ziekten van de geest en dit kan er terecht een worden genoemd. Mijrelle heeft me er bijna met de haren bijgesleept.’

Mijrelle streek haar rok glad en keek de Gele zuster somber aan, wat met rente werd teruggegeven. ‘Moeder, wanneer de Aes Sedai van een zwaardhand sterft, lijkt het of hij haar dood in zich opneemt en erdoor wordt verteerd. Hij...’

‘Dat weet ik, Mijrelle,’ onderbrak Egwene haar scherp. Siuan en Leane hadden haar behoorlijk wat uitgelegd, hoewel geen van beiden wist dat zij wilde weten wat ze in verband met Gawein mocht verwachten. Een harde overeenkomst had Mijrelle het genoemd en misschien was dat zo. Wanneer de zwaardhand van een zuster stierf, werd ze overweldigd door verdriet. Ze kon het soms enigszins beheersen en voor zich houden, maar vroeg of laat knaagde het zich een weg naar buiten. Hoe goed Siuan er ook in slaagde wanneer anderen in de buurt waren, ze huilde nog steeds vele nachten om haar Alric, die gedood was op de dag dat zij werd afgezet. Wat betekenden echter maanden van tranen vergeleken met de dood zelf? Veel verhalen vermeldden zwaardhanden die stierven bij het wreken van hun Aes Sedai en dat was inderdaad vaak het geval. Een man die wenste te sterven, een man die zocht naar wat hem kon doden, zocht gevaren die zelfs een zwaardhand niet kon overleven. Misschien was dat voor Egwene wel het gruwelijkst: dat ze dat wisten. Wisten wat hun lot was wanneer hun Aes Sedai stierf; wisten wat hun drijfveer zou zijn op de dag van haar dood en dat daaraan niets viel te veranderen. Ze kon zich niet de moed voorstellen die mét deze kennis voor het aanvaarden van deze overeenkomst nodig was.

Ze deed een stap opzij om nog eens goed naar Lan te kijken. Hij stond nog steeds bewegingloos en leek zelfs niet te ademen. Nicola had blijkbaar de thee vergeten en zat met gekruiste benen op de grond naar hem te kijken. Areina zat op haar hurken naast Nicola, met haar vlecht op de borst, en staarde zelfs nog gretiger naar de man. Nog gretiger dan de ander eigenlijk, aangezien Nicola soms heimelijk naar Egwene en de zusters gluurde. De andere zwaardhanden vormden een klein groepje en deden net of ze naar Lan keken, terwijl ze hun Aes Sedai goed in het oog hielden.

Een heel warme bries stak op en deed de dode bladeren op de grond ritselen. Schokkend onverwachts bewoog Lan; hij gleed van de ene zwaardhouding over in een volgende, de kling een wervelende waas in zijn handen, sneller en sneller tot hij van de ene in de andere houding leek over te vloeien, maar alles even nauwkeurig als de bewegingen van een klok. Ze wachtte tot hij zou stoppen of tenminste wat langzamer zou bewegen, maar dat gebeurde niet. Nog sneller. Areina’s mond viel langzaam open en haar ogen werden groot van bewondering, die van Nicola trouwens ook. Ze bogen zich naar voren als kinderen die snoep op de keukentafel zien liggen. Zelfs de andere zwaardhanden verdeelden nu echt hun aandacht tussen hun Aes Sedai en hem, maar in tegenstelling tot de twee vrouwen, namen ze hem op of hij een leeuw was die elk ogenblik kon aanvallen.

‘Ik zie dat je hem heel hard laat oefenen,’ zei Egwene. Dat maakte deel uit van de pogingen een zwaardhand te redden. Er waren maar weinig zusters bereid het te proberen, gezien de grote kans op mislukking en door wat het van de zuster vergde. Hem buiten elk gevaar houden was een ander middel. En hem weer te binden, was de eerste stap. Ongetwijfeld had Mijrelle voor die kleinigheid wel gezorgd. Arme Nynaeve. Ze was zeer zeker in staat Mijrelle te wurgen, wanneer ze dit hoorde. Daarentegen kon ze alles verdragen wat Lan in leven hield. Misschien. Wat Lan betrof, hij verdiende het ergste dat hij ontving, nu hij zichzelf had laten binden door een andere vrouw terwijl hij wist dat Nynaeve vurig naar hem verlangde.

Ze dacht het heel nuchter te hebben gezegd, maar iets van haar gevoelens moest hebben doorgeschemerd, want Mijrelle probeerde het nogmaals uit te leggen.

‘Moeder, het doorgeven van een binding is niet zo erg. Als je het goed bekijkt, is het eigenlijk niet meer dan dat een vrouw besluit wie na haar dood haar man krijgt en voor hem zorgt, opdat hij in de juiste handen belandt.’

Egwene staarde haar zo strak aan dat ze een stap naar achteren deed en bijna over haar rok struikelde. Het was echter alleen de schok. Telkens als ze meende nu wel het vreemdste gebruik te hebben vernomen, kwam er een naar boven dat nog vreemder was. ‘We komen niet allemaal uit Ebo Dar, Mijrelle,’ zei Siuan droog, ‘en een zwaardhand is geen echtgenoot. Voor de meesten van ons niet.’ Mijrelles hoofd kwam met een schok omhoog. Sommige zusters trouwden met een zwaardhand, een handjevol. De meesten trouwden helemaal niet. Niemand wist er het fijne van, maar de geruchten zeiden dat zij met alle drie was getrouwd. Dat was zeker tegen de gewoonte en schond de wet, zowel hier als in Ebo Dar. ‘Niet zo erg, zei je, Mijrelle? Niet zo erg?’ Siuans hoon paste bij haar stem, die klonk of ze een smerige smaak in haar mond had.

‘Er is geen wet die het verbiedt,’ stribbelde Nisao tegen. Vanwege Egwene, niet Siuan. ‘Er bestaat geen wet tegen het doorgeven van een binding.’ Siuan kreeg een frons toegeworpen waarmee ze achteruit diende te stappen en er het zwijgen toe moest doen. Maar ze weigerde enige aandacht eraan te besteden.

‘Maar dat is niet het punt, hè?’ wilde ze weten. ‘Zelfs als het al vierhonderd jaar of langer niet gedaan is – is het niet? – en zelfs als de gewoonte veranderd is, zou je er wellicht met strenge blikken en enkele berispingen onderuit zijn gekomen, als jij en Moiraine alleen zijn binding hadden doorgegeven. A-laar het is hem niet gevraagd, nietwaar? Hij had geen enkele keus. Jullie hadden hem net zo goed tegen zijn wil kunnen binden. Bloedvuur, dat hebben jullie feitelijk ook gedaan!’

Eindelijk was het raadsel Egwene nu volkomen duidelijk. Ze wist dat ze zich net als Siuan geschokt moest voelen. De Aes Sedai vonden onvrijwillige binding van een man even erg als verkrachting. Zijn kans om zich te verweren was even groot als de kans van een boerenmeisje om te ontkomen aan een man van Lans postuur. Aan drie mannen van Lans postuur. De zusters waren echter niet altijd zo fijngevoelig geweest. Zo’n duizend jaar eerder zou het amper zijn opgemerkt en zelfs nu nog betwistte men vaak of een man feitelijk wel wist waarmee hij instemde. Huichelen was een goed ontwikkelde kunst bij de Aes Sedai, net als verborgen gekonkel of het bewaren van geheimen. De zaak was dat ze wist dat hij zijn liefde tegenover Nynaeve niet had willen uitspreken. Hij praatte onzin, dat hij vroeg of laat gedood zou worden en haar geen weduwe wilde maken. Mannen zeurden altijd zo, wanneer ze meenden nuchter en doelmatig te denken. Zou Nynaeve hem ondanks zijn woorden ongebonden weg laten lopen, als ze de kans had gekregen? Zou zijzelf Gawein laten gaan? Hij had gezegd dat hij het zou aanvaarden, maar wat als hij van gedachten veranderde...?

Nisao’s mond bewoog heftig, maar ze kon de benodigde woorden niet vinden. Ze keek Siuan woest aan, alsof het allemaal haar schuld was, maar dat was nog niets vergeleken met de grimmigheid waarmee ze Mijrelle opnam. ‘Ik had nóóit naar je moeten luisteren,’ gromde ze. ‘Ik moet gék zijn geweest.’ Op een of andere manier lukte het Mijrelle effen te blijven kijken, maar ze zwaaide wat, alsof haar knieën zwak werden, ‘Ik heb het niet voor mezelf gedaan, Moeder. Dat moet u van me aannemen. Het was om hem te redden. Zodra hij veilig is, zal ik hem aan Nynaeve doorgeven, zoals Moiraine ook wilde, zodra zij...’

Egwene hief snel haar hand op en Mijrelle zweeg alsof ze op haar mond was geslagen. ‘Je bent van plan zijn binding aan Nynaeve door te geven?’

Mijrelle knikte onzeker, Nisao veel gretiger. Honend mompelde Siuan iets over voor de tweede keer een fout begaan zodat alles driemaal zo erg werd. Nog steeds oefende Lan niet langzamer. Twee sprinkhanen sprongen op uit de bladeren achter hem en hij tolde rond. Het zwaard sloeg ze neer zonder in te houden.

‘En hebben je pogingen resultaat? Is hij al wat beter? Hoe lang precies hebben jullie hem nu al bij je?’

‘Maar twee weken,’ antwoordde Mijrelle. ‘Vandaag is het de twintigste, Moeder, en er kunnen maanden voorbijgaan zonder enige zekerheid of het lukt.’

‘Misschien is het de hoogste tijd iets anders te proberen,’ merkte Egwene op, meer in zichzelf dan tegen de anderen. Meer om zichzelf te overtuigen dan om een andere reden. Zoals Lan nu was, kon men hem amper een gemakkelijk geschenk voor iemand noemen. Niettemin, binding of niet, hij behoorde Nynaeve meer toe dan hij ooit met Mijrelle verbonden zou zijn.

Toen ze echter door de ondiepte naar hem toeliep, werd haar twijfel dubbel zo groot. Al dansend tolde hij rond om haar recht aan te kijken en het zwaard flitste op haar af. Iemand snakte naar adem, toen de kling op een duim voor haar keel stil hing. Ze voelde zich opgelucht niet te hebben gezucht.

Felle blauwe ogen onder lage wenkbrauwen namen haar strak op. Zijn gezicht leek uit rotsvlakken en rotsranden gehouwen. Langzaam liet Lan zijn zwaard zakken. Hij was hevig bezweet, maar ademde niet sneller. ‘Dus jij bent nu Amyrlin. Mijrelle heeft me gezegd dat iemand was verheven, maar niet wie. Het lijkt me dat jij en ik heel wat gemeen hebben.’ Zijn glimlach was even koud als zijn stem en zijn ogen. Egwene weerhield zich ervan de stola te verschikken en hield zichzelf voor dat ze Amyrlin was en geen Aes Sedai. Ze wilde saidar omhelzen. Tot op dit ogenblik was niet echt tot haar doorgedrongen hoe gevaarlijk hij was. ‘Nynaeve is nu ook Aes Sedai, Lan. Ze heeft een goede zwaardhand nodig.’ Een van de andere vrouwen maakte een geluidje, maar Egwene bleef hem strak aankijken.

‘Ik hoop dat ze een held uit de verhalen vindt.’ Hij lachte blaffend. ‘Ze heeft een held nodig die haar buien kan verdragen.’

De lach overtuigde haar, hoe ijzig en hard die ook was. ‘Nynaeve is in Ebo Dar, Lan. Je weet hoe gevaarlijk die stad is. Ze is op zoek naar iets wat we verschrikkelijk hard nodig hebben. Als de Zwarte Ajah ervan hoort, zullen ze haar doden om het te krijgen. Als de Verzakers ervan horen...’ Vóór haar opmerking had ze zijn gezicht droevig gevonden, maar nu hij zijn ogen wat dichtkneep bij de pijn om het gevaar voor Nynaeve, wist ze dat haar plan goed was. Nynaeve en niet Mijrelle had het recht. ‘Ik stuur je naar haar toe om als haar zwaardhand op te treden.’

‘Moeder!’ betoogde Mijrelle achter haar fel.

Egwene stak haar hand op om haar tot zwijgen te brengen. ‘Nynaeves veiligheid ligt in jouw handen, Lan.’

Hij aarzelde niet, keek zelfs geen enkele keer naar Mijrelle. ‘Het zal minstens een maand duren om Ebo Dar te bereiken. Areina, zadel Mandarb.’ Hij stond op het punt weg te lopen, wachtte echter en hield zijn vrije hand omhoog alsof hij haar stola wilde aanraken, ‘Ik wil me ervoor verontschuldigen dat ik je ooit heb geholpen uit Emondsveld te vertrekken.’ Hij beende weg en verdween in de tent, waar hij net uit was gekomen. Nog voor hij twee stappen had gezet, kwamen Mijrelle, Nisao en Siuan om Egwene heen staan.

‘Moeder, u begrijpt niet wat uw voorstel behelst,’ zei Mijrelle ademloos. ‘U kunt net zo goed een klein kind met een brandende lantaarn in een hooimijt laten spelen. Ik ben Nynaeve gaan voorbereiden, zodra ik de binding naar mij over voelde komen. Ik dacht meer tijd te krijgen. Maar ze was in een oogwenk tot de stola verheven. Ze is nog niet klaar om hem aan te pakken, Moeder. Ze kan hem niet aan, niet zoals hij nu is.’

Met moeite dwong Egwene zichzelf geduld te tonen. Ze begrepen het nog steeds niet. ‘Mijrelle, zelfs als Nynaeve nog geen spatje kon geleiden’ – dat kon ze eigenlijk ook niet, tenzij ze boos was – ‘zou het geen enkel verschil maken, en dat weet je. Niet of ze hem aan kan. Er is één ding waartoe jij niet in staat was: hem een taak geven die zo belangrijk is dat hij in leven móét blijven om het te volbrengen.’ Dat was het laatste onderdeel. Men veronderstelde dat dit beter werkte dan al het andere. ‘Voor hem is Nynaeves veiligheid zeer belangrijk. Hij houdt van haar, Mijrelle, en zij houdt van hem.’

‘Dat verklaart...’ begon Mijrelle zachtjes, maar Nisao barstte ongelovig los: ‘O, nee toch. Hij niet. Ik wil best aannemen dat zij mogelijk van hém houdt, of denkt van hem te houden, maar de vrouwen zitten al achter Lan aan sinds hij zich nog niet hoefde te scheren. En ze wilden hem dolgraag een dag of een maand lang strikken. Hij was een heel knappe jongen, al zul je dat nu heel moeilijk kunnen geloven. Niettemin heeft hij blijkbaar nog steeds veel aantrekkelijks.’ Ze keek even opzij naar Mijrelle die licht fronste terwijl kleine blosjes op haar wangen verschenen. Verder was aan haar weinig te zien, maar het was voldoende. ‘Nee, Moeder. Iedere vrouw die meent Lan Mandragoran aan de lijn te kunnen leggen, zal merken dat ze een halsband om lucht heeft gegespt.’

Onwillekeurig zuchtte Egwene. Volgens sommige zusters bestond er nog een redmiddel voor een zwaardhand wiens binding door de dood was verbroken. Breng hem in de armen en het bed van een vrouw. Geen enkele man kon zich dan nog op de dood richten, was de algemene overtuiging. Mijrelle had blijkbaar ook daarvoor gezorgd. Gelukkig was ze nog niet met hem getrouwd, als ze echt de bedoeling had hem door te geven. Het zou maar het beste zijn als Nynaeve dit nooit ontdekte.

‘Dat kan wel zo zijn,’ merkte ze verstrooid tegen Nisao op. Areina maakte snel en handig de riemen van Mandarbs zadel vast. De grote zwarte hengst hield het hoofd hoog, maar liet het wel toe. Het was zo te zien niet de eerste keer dat ze het dier zadelde. Nicola stond vlak bij een dikke stam van een eik met de armen over elkaar naar Egwene en de anderen te staren. Ze leek op het punt te staan ervandoor te gaan. ‘Ik weet niet wat Areina jullie heeft afgeperst,’ zei Egwene kalm, ‘maar de bijzondere lessen voor Nicola stoppen nu.’

Nisao en Mijrelle sprongen op, evenbeelden in verbazing. Siuans ogen werden zo groot als kopjes, maar gelukkig herstelde ze zich voor iemand het merkte. ‘U weet echt alles,’ fluisterde Mijrelle. ‘Areina wil alleen maar in de buurt van Lan zijn. Ze gelooft volgens mij dat hij haar dingen kan leren die ze als Jager naar de Hoorn kan gebruiken. Wellicht wil ze samen met hem op Jacht.’

‘Nicola wil een tweede Caraighan worden,’ mompelde Nisao bijtend. ‘Of een tweede Moiraine. Ik denk dat ze ervan droomt Lans binding van Mijrelle over nemen. Goed! Eindelijk kunnen we die twee aanpakken zoals ze verdienen, nu dit alles bekend is. Wat er ook met mij gebeurt, het zal me veel plezier doen als die twee tot het einde van het jaar als varkens zullen krijsen.’

Siuan besefte eindelijk wat er zich had afgespeeld en op haar gezicht vermengde woede zich met de vragende blikken die ze op Egwene richtte. Dat iemand dit eerder had ontdekt, maakte haar waarschijnlijk evenzeer van streek als Nicola’s en Areina’s afpersing. Of misschien ook wel niet. Tenslotte waren Nicola en Areina geen Aes Sedai. Dat veranderde Siuans opvattingen over wat wel en niet mocht grondig. Net als bij iedere andere zuster.

Nu er zoveel ogen op haar gericht waren en er geen enkele vriendelijke blik bij was, schoof Nicola achteruit tegen de eikenboom en probeerde schijnbaar nog verder weg te schuiven. De vlekken op die witte kleren zouden haar bij terugkomst in het kamp een heet waterbad bezorgen. Areina had slechts aandacht voor Lans paard en besefte niet dat rotsblokken op haar neer dreigden te vallen.

‘Dat zou rechtvaardig zijn,’ beaamde Egwene, ‘behalve wanneer ook jullie tweeën niet volledig recht wordt gedaan.’

Niemand keek meer naar Nicola. Mijrelles ogen leken even groot als haar gezicht en Nisao’s ogen werden nog groter. Niemand leek het aan te durven met haar tanden te knarsen. Siuan toonde een uiterlijk van grimmige voldoening. Bij het Licht, ze verdienden in het geheel geen medelijden. Maar Egwene was ook niet van plan genadig te zijn.

‘We zullen het er verder over hebben na mijn terugkomst,’ zei ze toen Lan weer verscheen, het zwaard om een openhangende groene jas gegord, waardoor een losgeknoopt hemd zichtbaar was. Over zijn schouder hingen propvolle zadeltassen. De van kleur veranderende zwaardhandmantel op zijn rug wapperde achter hem aan en verwarde ieders ogen.

Egwene liet de stomverbaasde zusters in hun eigen sop gaar koken en stapte op hem af. Siuan zou hen mooi van leer geven als ze ook maar een sprankje taaiheid had. ‘Ik kan je binnen een maand in Ebo Dar brengen,’ zei ze. Een ongeduldig knikje was het enige en hij riep Areina toe Mandarb te brengen.

Zijn felheid maakte haar zenuwachtig; een lawine die dreigde neer te storten, nog vastgehouden aan een dun draadje.

Ze weefde een poort op de plek waar hij met zijn zwaard had geoefend, van ruim acht voet in het vierkant, en stapte erdoorheen op een soort veerpont in een eindeloze ruimte. Scheren vereiste een bodem onder je voeten en hoewel die alles kon zijn wat je je verbeeldde, leek iedere zuster haar eigen voorkeur te hebben. Voor haar was dat een houten barkas met een stevig hek eromheen. Als ze eraf viel, kon ze een tweede barkas eronder maken, hoewel het maar de vraag was waar ze dan uiteindelijk zou aankomen. Voor iedereen die niet kon geleiden, zou die val even eindeloos zijn als het zwart dat zich naar alle kanten uitstrekte. Alleen aan deze kant van de barkas was er een soort licht, waardoor de poort een beperkt zicht op de lichte ondiepte bood. Niets ervan drong in deze duisternis door, maar er bestond een of ander licht. Ze kon tenminste even goed zien als in Tel’aran’rhiod. Het was niet voor het eerst dat ze zich afvroeg of dit niet een of ander deel van de Wereld der Dromen was.

Lan volgde zonder dat ze hem dat had hoeven te zeggen en leidde zijn paard aan de hand mee. Hij bekeek de poort ondertussen nauwkeurig en nam de duisternis op toen zijn laarzen en de hoeven van de hengst bonzend over de dikke planken naar haar toe stampten. Hij vroeg alleen: ‘Hoe snel ben ik hiermee in Ebo Dar?’

‘Zo gaat het niet,’ zei ze, en ze geleidde de doorgang weg waarna ze de poort afsloot. ‘Niet tot vlak hij de stad.’ Er bewoog niets dat iemand had kunnen zien. Er was geen briesje, geen wind en er was niets te voelen. Ze bewogen zich echter wel. Heel snel. Sneller dan ze zich kon voorstellen. Ze moesten die ruim zeshonderd span pijlsnel afleggen. ‘Ik kan je zo’n vijf, misschien zes dagen van Ebo Dar af brengen.’ Ze had zelf de poort geweven waarmee Nynaeve en Elayne naar het zuiden waren gereisd en herinnerde zich nog genoeg om naar dezelfde plek te scheren.

Hij knikte en tuurde voor zich uit, alsof hij hun reisdoel kon zien. Hij deed haar denken aan een pijl op een gerichte boog.

‘Lan, Nynaeve verblijft in het Tarasin-paleis en is te gast bij koningin Tylin. Ze zal wel ontkennen dat er gevaar bestaat.’ Dat zou ze zeker doen, en heel verontwaardigd zijn als Egwene Nynaeve goed kende, en dat was het geval. ‘Probeer het niet op de spits te drijven – je weet hoe koppig ze kan zijn – maar let er verder niet op. Bescherm haar zo nodig zonder dat ze het weet.’ Hij zei niets, keek haar niet eens aan. In zijn plaats zou ze honderden vragen hebben. ‘Lan, wanneer je haar vindt, moet je haar zeggen dat Mijrelle jouw binding zal overdragen zodra jullie drieën bij elkaar kunnen komen.’ Ze had eraan gedacht dat nieuws zelf door te geven maar het leek haar beter Nynaeve niet te laten weten dat Lan onderweg was. Ze was even stapel op hem als... als... Als ik op Gawein, dacht ze met zelfspot. Als Nynaeve wist dat hij kwam, zou ze aan niets anders meer denken. En dan kon ze best nog van alles willen, maar ze zou de zoektocht helemaal aan Elayne overlaten. Niet dat ze lui zou liggen dagdromen, maar het zoeken zou met sterretjes voor haar ogen plaatsvinden. ‘Luister je wel, Lan?’

‘Tarasin-paleis,’ zei hij vlak, zonder zijn ogen van de verte af te wenden. ‘Gast van koningin Tylin. Ontkent wellicht in gevaar te zijn. Koppig, alsof ik dat al niet wist.’ Daarna pas keek hij haar aan en dat had ze veel liever niet gezien. Ze was vervuld van saidar, vol van warmte, vreugde en macht, van het pure leven, maar een ontzettend sterke oerdrift ziedde in die kilblauwe ogen, een ontkenning van het leven. Zijn ogen waren een gruwel en niets anders. ‘Ik zal haar alles vertellen wat ze moet weten. Je hoort het, ik luister.’

Ze dwong zich zijn blik te beantwoorden zonder in elkaar te kruipen, maar hij wendde zich weer af. In zijn nek had hij een plek, een roodblauwe vlek. Dat kon een liefdesbeet zijn. Misschien moest ze hem waarschuwen, tegen hem zeggen dat zijn uitleg over Mijrelle en hemzelf niet al te... nauwkeurig hoefde te zijn. De gedachte deed haar blozen. Ze probeerde niet naar de vlek te kijken, maar nu die haar was opgevallen, leek ze niets anders meer te zien. Hij zou in elk geval niet zo dwaas zijn. Je kon niet verwachten dat een man verstandig was, maar zelfs mannen deden niet zó warrig.

In stilte zweefden ze verder, bewogen zonder te bewegen. Ze was niet bang dat hier opeens een Verzaker of iemand anders zou opdoemen. Scheren had vreemde eigenschappen, waarvan sommige voor de veiligheid waren en heel persoonlijk. Als twee zusters poorten op dezelfde plek met slechts enkele tellen ertussen zouden weven en naar dezelfde plek wilden scheren, zouden ze elkaar niet zien, tenzij het precies dezelfde plek was en de weefsels precies hetzelfde. Niemand kon zó nauwkeurig zijn, al leek het van wel.

Een tijdje later – het was moeilijk te zeggen hoe lang, maar volgens haar nog lang geen uur – hing de barkas opeens stil. Voor haar gevoel veranderde er niets, evenmin in de weefsels die ze stuurde. Ze wist gewoon dat ze de ene tel door het zwart snelden en de volgende tel stil hingen. Ze opende een doorgang bij de boeg van de barkas – ze wist niet zeker waar een poort bij de achtersteven heen zou leiden en was er eerlijk gezegd ook niet nieuwsgierig naar. Alleen het idee al had Moghedien angstwekkend gevonden en Egwene gebaarde Lan voor te gaan. De barkas bestond alleen wanneer zij erop stond, net als in Tel’aran’rhiod.

Hij zwaaide de slagboom op en leidde Mandarb eraf. Ze volgde hem snel, maar hij zat reeds in het zadel. Ze liet de poort open voor haar terugreis. Naar alle kanten strekten zich lage golvende heuvels uit vol verschrompeld gras. Er was geen boom te zien, slechts wat dorre struiken en struikgewas. De hoeven schopten kleine stofwolkjes op. De ochtendzon in de wolkeloze lucht bakte hier alles nog heter dan in Morland. Zowel in het zuiden als in het westen kringelden aasgieren met lange vleugels boven iets.

‘Lan,’ begon ze, met de bedoeling er zeker van te zijn dat hij wist wat hij Nynaeve moest zeggen, maar hij was haar voor.

‘Vijf of zes dagen,’ zei hij, naar het zuiden turend. ‘Ik kan het sneller. Ze zal veilig zijn, dat beloof ik je.’ Mandarb danste heen en weer, even ongeduldig als zijn berijder, maar Lan hield hem met gemak in bedwang. ‘Je bent heel erg gegroeid na Emondsveld.’ Op haar neerkijkend glimlachte hij. Elke warmte in die glimlach verdween door zijn ogen. ‘Je hebt Mijrelle en Nisao nu in je greep. Sta niet toe dat ze nog meer ruzie maken. Ik vraag uw toestemming, Moeder. De wake is nog niet voorbij.’ Na een buiginkje spoorde hij Mandarb aan en liet het paard ver genoeg wegstappen, zodat Egwene niet in het stof zou staan voor hij hem tot een galop aanspoorde.

Ze zag hem naar het zuiden draven en deed haar mond dicht. Zo, zo. Ondanks die snelle zwaardoefeningen had hij het toch gemerkt en de feiten keurig op een rijtje gezet. En blijkbaar ook feiten toegevoegd die hij nooit vermoed kon hebben voor hij haar met de stola had gezien. Nynaeve kon maar heter goed oppassen. Ze dacht altijd dat mannen minder merkten dan ze feitelijk deden.

‘Gelukkig kunnen ze niet echt in moeilijkheden komen,’ zei ze hardop. Lan reed over een heuveltop en verdween aan de andere kant. Als er in Ebo Dar echt veel gevaar bestond, zouden Elayne of Nynaeve wel iets hebben gezegd. Ze spraken elkaar niet zo vaak – ze had gewoon te veel te doen – maar ze hadden een manier bedacht om boodschappen in Salidar of Tel’aran’rhiod achter te laten, wanneer er behoefte aan was.

Een wind die uit een openstaande oven leek te komen, blies wolken stof op. Hoestend bedekte ze haar mond en neus met de punt van de gestreepte Amyrlin-stola en trok zich haastig in de doorgang terug naar de boeg. De terugreis was stil en saai, zodat ze genoeg tijd had om zich zorgen te maken of het juist was geweest Lan te sturen en Nynaeve er niets over te zeggen. Het is gedaan, hield ze zichzelf voor, maar dat hielp niet.

Toen ze wederom in de ondiepte van de heuvel onder de eikenbomen stapte, had Avar Hachami, Mijrelles derde zwaardhand, zich bij de anderen gevoegd. Het was een man met een haviksneus boven een dikke, grijzende snor als twee omlaag gebogen hoorns. De vier gaidin waren druk bezig, de tenten lagen plat en waren zowat opgevouwen. Nicola en Areina draafden heen en weer en laadden alle kampbenodigdheden in de kar, van dekens tot gietijzeren wasketels. Ze repten zich echt, maar minstens de helft van hun aandacht was op Siuan en de andere twee zusters gericht die dicht bij de rand van de bomen stonden. De zwaardhanden gaven trouwens de drie Aes Sedai ook ruimschoots een aandeel in hun overwegingen. Het leek of ze alle vier de oren hadden gespitst. Het was meer de vraag wie aan wie een uitbrander gaf.

‘... niet op die manier tegen me te spreken, Siuan,’ zei Mijrelle net, niet alleen hard genoeg om over het hele veld gehoord te worden, maar kil genoeg om dit warme weer af te koelen. Ze had de armen strak over elkaar, stond stijf rechtop en gebruikte zo keizerlijk elk duimpje van haar lengte dat ze uit elkaar leek te barsten. ‘Hoor je me? Niet op die manier!’

‘Ben je elk gevoel voor betamelijkheid verloren, Siuan?’ Nisao’s handen waren verwrongen in haar rok, in een vergeefse poging om te voorkomen dat ze zou trillen. De hitte in haar stem was even venijnig als Mijrelles ijzige toon. ‘Als je de gewoonste manieren al volkomen bent vergeten, kan het je weer geleerd worden.’

Siuan stond hen met de handen in de zij aan te kijken en bewoog haar hoofd in rukjes heen en weer. Ze deed moeite om zowel haar woede te tonen als om haar ogen op de twee anderen gericht te houden, ‘Ik... ik ben alleen...’ Ze zag Egwene aankomen en haar opluchting bloeide op als bloesem in de lente. ‘Moeder’ – ze zuchtte bijna – ‘ik legde net de mogelijke straffen uit.’ Ze haalde diep adem en ging door met een vastere stem. ‘De Zaal zal zich natuurlijk moeten buigen over de verdere afhandeling, maar ik denk dat het een goed begin zou zijn om deze twee te zeggen dat ze hun zwaardhanden aan anderen moeten doorgeven, aangezien ze daar zo dol op lijken.’

Mijrelle kneep beide ogen stijf dicht en Nisao draaide zich om voor een blik op de zwaardhanden. Haar kalme gelaatsuitdrukking veranderde niet, al was ze wat rood aangelopen, maar Sarin krabbelde snel overeind en was al drie stappen verder voor ze hem met een opgestoken hand tegenhield. Een zwaardhand kon voelen dat zijn Aes Sedai nabij was, haar pijn, haar vrees en boosheid, net zo goed als Egwene Moghedien had kunnen voelen wanneer ze de a’dam-armband droeg. Geen wonder dat de gaidin zich op hun tenen bewogen en klaar leken op iets af te springen. Ze konden wellicht amper ontdekken wat hun Aes Sedai aan het randje van de wanhoop had gebracht, maar ze wisten dat de twee zusters op dat randje verkeerden.

En Egwene wilde ze ook precies daar hebben. Ze hield er zeker niet van. Al die plannetjes en listigheidjes waren net een spel, maar dit... Ik doe wat ik moet doen, dacht ze, onzeker of dit een poging was om haar rug te rechten of om haar bedachte plan goed te praten. ‘Siuan, wil je Nicola en Areina alsjeblieft naar het kamp terugsturen?’ Wat ze niet zagen, konden ze ook niet zeggen. ‘We kunnen niet hebben dat ze hun mondje te veel roeren, dus zorg ervoor dat ze weten wat er anders gebeurt. Zeg ze maar dat ze nog een kans krijgen, omdat de Amyrlin zich barmhartig voelt, maar ze krijgen zeker geen tweede kans.’

‘Ik denk dat me dat wel zal lukken,’ antwoordde Siuan en terwijl ze haar rok iets optrok, beende ze op de twee vrouwen af. Niemand kon zo ferm schrijden als Siuan, maar ze leek toch gretiger een eind van Mijrelle en Nisao weg te zijn dan vanwege iets anders.

‘Moeder,’ zei Nisao, haar woorden zorgvuldig kiezend, ‘voor u wegging, zei u iets... u duidde aan dat er wellicht een manier bestond... voor ons... om te vermijden., een of andere manier waarbij we niet...’ Weer wierp ze een blik op Sarin. Mijrelle kon een toonbeeld van waardige Aes Sedai-ernst worden genoemd, terwijl ze Egwene schattend opnam, al wrong ze onbewust haar handen, zo hard dat haar knokkels het leer van haar handschoenen uitrekten. Egwene gebaarde hen te wachten.

Nicola en Areina draaiden zich van de kar om en zagen Siuan aankomen, waarop ze stokstijf stilstonden. Dat was geen wonder, aangezien Siuan op hen afkwam alsof ze dwars door de twee jonge vrouwen én de kar wilde stappen. Areina’s hoofd schoot zoekend heen en weer, maar voor ze bedacht had ervandoor te gaan, schoten Siuans handen uit en had ze ieder bij een oor beet. Haar woorden waren te zacht om gehoord te worden, maar Areina staakte meteen haar geworstel om zich los te trekken. Met haar handen hield ze Siuans pols vast maar ze leek die te gebruiken om zich overeind te houden. Er golfde zo’n blik van puur afgrijzen over Nicola’s gezicht dat Egwene zich afvroeg of Siuan wellicht te ver ging. Aan de andere kant, onder deze omstandigheden misschien wel niet. Ze zouden inderdaad vrij rondlopen na hun misdrijf. Het was jammer dat ze geen manier kon bedenken om hun aanleg voor het ontdekken van verborgen dingen in te zetten voor de Amyrlin en geen manier om hen veilig te muilkorven.

Ze wist niet wat Siuan had gezegd voor ze de oren van het tweetal losliet, maar ze wendden zich meteen naar Egwene en maakten een diepe knix. Die van Nicola kwam zo laag dat haar gezicht bijna de grond raakte en Areina tuimelde zowat om. Siuan klapte eenmaal fel in haar handen en de twee vrouwen schoten overeind en struikelden gehaast naar twee ruige karrenpaarden om ze los te maken. Ze zetten zich schrijlings op de ongezadelde dieren en galoppeerden zo snel de ondiepte uit dat ze wel vleugels leken te hebben.

‘Die zullen er zelfs in hun slaap niet over mompelen,’ zei Siuan zuur bij haar terugkeer. ‘Novices en schavuiten kan ik tenminste nog aan.’ Haar ogen bleven op Egwene gericht en vermeden de twee andere zusters volkomen.

Egwene onderdrukte een zucht en wendde zich tot Mijrelle en Nisao. Ze moest nodig iets aan Siuan doen, maar dat was van later zorg. De Groene zuster en de Gele sloegen haar behoedzaam gade. ‘Het is heel eenvoudig,’ zei ze ferm. ‘Zonder mijn bescherming zullen jullie waarschijnlijk je zwaardhanden kwijtraken en bijna zeker wensen dat jullie levend gevild waren, tegen de tijd dat de Zaal klaar is met jullie. Bovendien zullen jullie eigen Ajahs ook wel wat te zeggen hebben. Het kan jaren duren voor je je hoofd weer hoog kunt houden, jaren voor er geen zuster meer vlak naast je staat, die je voortdurend op de vingers ziet. Maar waarom zou ik jullie beschermen tegen de gerechtigheid? Het legt mij verplichtingen op. Jullie kunnen hetzelfde weer doen of nog erger.’ De Wijzen hadden hun aandeel erin, hoewel dit eigenlijk niet geheel ji’e’toh was. ‘Als ik die verantwoordelijkheid op me wil nemen, dienen jullie eveneens een verplichting te hebben. Ik moet in staat zijn jullie volkomen te vertrouwen en ik zie maar één manier om dat te bereiken.’ De Wijzen, vervolgens Faolain en Theodrin. ‘Jullie gaan me trouw zweren.’

Ze hadden fronsend staan luisteren, zich afvragend waar ze heen wilde, maar wat ze ook gedacht hadden, dit was volslagen onvermoed. Hun gezichten waren de moeite van het aanzien waard. Nisao’s mond viel open en Mijrelle keek alsof ze met een moker tussen de ogen was geraakt. Zelfs Siuans mond stond ongelovig half open.

‘Dat k... k... kan niet,’ sputterde Mijrelle tegen. ‘Nooit eerder heeft een zuster...! Een Amyrlin heeft nog nooit... U denkt toch zeker niet...!’

‘O, hou je mond, Mijrelle,’ snauwde Nisao. ‘Dit is helemaal jouw schuld! Ik had nooit naar jou...! Nou ja, wat gedaan is gedaan, en wat is, blijft.’ Met diep omlaag getrokken wenkbrauwen gluurde ze Egwene aan en mompelde: ‘U bent een gevaarlijke jonge vrouw, Moeder. Een heel gevaarlijke vrouw. Wellicht breekt u de Toren in nog kleinere stukken dan die al is, voor u ermee klaar bent. Als ik daar zeker van was, en de moed had mijn plicht te doen en onder ogen te zien wat ons wellicht nog te wachten staat...’ Toch knielde ze soepel neer en drukte haar lippen op Egwenes Grote Serpent-ring. ‘In het Licht en bij mijn hoop op wedergeboorte en redding...’ Niet dezelfde bewoordingen als van Faolain en Theodrin, maar tot de laatste letter even sterk. Sterker eigenlijk. Door de Drie Geloften kon geen enkele Aes Sedai iets zweren wat ze niet meende. Behalve de Zwarte Ajah natuurlijk. Blijkbaar hadden die een manier ontdekt om te kunnen liegen. Maar het probleem of een van deze twee vrouwen een Zwarte zuster was, mocht later worden opgelost. Siuans ogen leken uit te puilen en haar mond bewoog zonder dat ze iets zei. Ze leek een vis die op een modderige oever was aangespoeld.

Mijrelle probeerde nog verder tegen te sputteren, maar Egwene stak enkel haar rechterhand met de ring uit, waarna Mijrelles knieën zich als vanzelf bogen. Ze zwoer verbitterd de eed en keek toen op. ‘U hebt gedaan wat nooit eerder is gedaan, Moeder. Dat is altijd gevaarlijk.’

‘Jullie zullen niet de laatsten zijn,’ maakte Egwene haar duidelijk. ‘Feitelijk... Mijn eerste bevel aan jullie is, dat jullie niemand zeggen dat Siuan anders is dan wat iedereen denkt. Mijn tweede is dat jullie elk bevel van haar opvolgen, alsof het van mij komt.’

Hun hoofden draaiden zich met uitdrukkingsloze gezichten naar Siuan. ‘Zoals u beveelt, Moeder,’ mompelden ze tegelijk. Nu leek Siuan bereid flauw te vallen.

Ze staarde nog steeds in het niets, toen ze de weg bereikten waar ze hun paarden naar het oosten wendden, naar het kamp van de Aes Sedai en van het leger. De zon was nog steeds onderweg naar het hoogste punt en het was dus bijna middag. Het was een ochtend vol gebeurtenissen geweest, net als de andere dagen. Net als de vorige weken trouwens. Egwene liet Daishar de vrije teugel.

‘Mijrelle had wel gelijk,’ mompelde Siuan eindelijk. Nu de berijdster aan andere dingen dacht, draafde de merrie veel vlotter en beter door. Ze zorgde zelfs dat Siuan een redelijk paardrijdster leek. ‘Trouw! Niemand heeft dat ooit gedaan. Niemand! Zelfs in de geheime verslagen wordt zoiets niet aangeduid. En zij, die mij gehoorzamen! U verandert niet enkele dingen, u kalefatert de boot op midden in een storm! Alles verandert. En Nicola! In mijn dagen plaste een novice nog eerder in haar broek dan aan afpersing van een zuster te denken.’

‘Het was niet hun eerste poging,’ maakte Egwene haar duidelijk, terwijl ze de gebeurtenis in spaarzame bewoordingen vertelde.

Ze had gedacht dat Siuan in woede zou ontploffen maar in plaats daarvan zei de vrouw heel kalm: ‘Ik vrees dat die twee avontuurlijke meiden weleens een ongeluk zou kunnen overkomen.’

‘Nee!’ Egwene trok zo fel de teugels aan dat Siuans merrie nog zo’n vijf passen verder draafde voor Siuan het dier kon beheersen en haar keerde, terwijl ze al die tijd binnensmonds zat te vloeken. Ze bleef Egwene geduldig aankijken en overtrof daarmee Lelaine ruimschoots.

‘Moeder, ze houden een knuppel boven uw hoofd, als ze ooit slim genoeg zijn geworden om dit alles op een rijtje te zetten. Zelfs als de Zaal u geen boetvaardigheid afdwingt, kunt u alle hoop die u op hen stelt aan de verre einder zien wegzeilen.’ Een en al afkeer schudde ze het hoofd. ‘Ik wist dat jullie het zouden doen, toen ik jullie erop uitstuurde – ik wist dat je wel moest – maar ik had nooit gedacht dat Nynaeve en Elayne zo onverstandig zouden zijn om iemand mee terug te nemen die het wist. Die twee meiden verdienen alles wat hun toekomt, als dit bekend wordt, maar u kunt het niet bekend laten worden.’

‘Er overkomt Nicola of Areina niets, Siuan! Als ik goedkeur dat ze gedood worden vanwege hun kennis, wie is dan de volgende? Romanda en Lelaine, omdat ze het niet met me eens zijn? Waar houdt het dan op?’ In zekere zin voelde ze zich verdrietig om zichzelf. Vroeger zou ze niet hebben begrepen waar Siuan op doelde. Kennis was altijd beter dan onwetendheid, maar soms betekende onwetendheid wel veel meer gemak. Ze spoorde Daishar aan en zei: ‘Ik wil een dag van overwinning niet bederven door praatjes over moord. Mijrelle was niet eens het begin, Siuan. Vanmorgen stonden Faolain en Theodrin op me te wachten...’ Siuan stuurde de dikke merrie wat dichter naar haar toe om alles tijdens de rit goed te horen.

Het nieuws verminderde Siuans bezorgdheid over Nicola en Areina niet, maar Egwenes plannen veroorzaakten zeker een vonk in haar ogen en een glimlach van verwachting rond haar lippen. Tegen de tijd dat ze het Aes Sedai-kamp binnenreden, wilde ze zich al gretig op haar volgende taak storten, die een boodschap aan Sheriam en Mijrelles andere vriendinnen inhield: tegen de middag werden ze verwacht in de werkkamer van de Amyrlin. Ze kon zelfs in alle waarheid zeggen dat van hen niets zou worden gevergd dat andere zusters al niet eerder hadden gedaan.

Ondanks al haar woorden over een overwinning voelde Egwene zich niet zo begeesterd. Ze hoorde de heilwensen en het geroep om haar zegen nauwelijks en erkende ze slechts met wat gewuif en wist zeker dat ze er meer miste dan hoorde. Ze kon moord niet goedkeuren, maar wel voortdurend de wetende blikken van Nicola en Areina op zich voelen rusten. Zal ik ooit een plekje vinden waar de moeilijkheden zich niet opstapelen? vroeg ze zich af. Ergens had ze het gevoel dat een zege nooit gepaard diende te gaan met een nieuw gevaar.

Toen ze haar tent binnenstapte, zakte haar stemming helemaal in haar rijlaarzen. Haar hoofd bonsde verschrikkelijk. Langzamerhand ging ze denken dat ze maar beter helemaal weg van de tent moest blijven.

Twee zorgvuldig opgevouwen vellen perkament lagen keurig op de schrijftafel, elk verzegeld met lak en elk met de woorden: ‘Verzegeld tot de Vlam’. Ieder ander dan de Amyrlin werd het verbreken van dat zegel even zwaar aangerekend als een aanval op de Amyrlin zelf. Ze had ze veel liever niet willen openmaken. Ze koesterde geen enkele twijfel van wie het schrijven stamde. Jammer genoeg had ze gelijk.

Romanda stelde voor – eiste, eigenlijk – dat de Amyrlin een besluit uitvaardigde dat ‘Verzegeld tot de Zaal’ was en dus alleen bekend aan de Gezetenen. De zusters dienden een voor een opgeroepen te worden. Wie weigerde, moest worden afgeschermd en opgesloten onder de verdenking lid te zijn van de Zwarte Ajah. Waarvoor ze opgeroepen werden, werd in het midden gehouden, maar Lelaine was in haar relaas vanmorgen meer dan duidelijk geweest. Lelaines eigen brief droeg haar onmiskenbare stempel; ze schreef als een moeder tegen een kind over wat gedaan diende te worden, voor Egwenes eigen bestwil en dat van ieder ander. Zij wilde een wet die slechts Gezegeld tot de Ring hoefde te worden. Iedere zuster mocht dat weten en zou het in dit geval ook feitelijk moeten weten. Het noemen van de Zwarte Ajah diende verboden te worden omdat het tweespalt veroorzaakte, een ernstige aanklacht onder de wet van de Toren waarop een gepaste straf stond.

Egwene liet zich kreunend op haar vouwstoel neerploffen en natuurlijk gaven de poten mee en viel ze bijna op het vloerkleed. Ze kon dit vertragen en trachten te ontlopen, maar ze zouden hun dwaze dommigheden volhouden. Vroeg of laat zou iemand haar bescheiden voorstel aan de Zaal voorleggen en daarmee de vos in het kippenhok jagen. Waren ze blind? Oorzaak van tweespalt? Lelaine zou iedere zuster ervan overtuigen dat de Zwarte Ajah niet alleen bestond, maar zelfs dat Egwene er lid van was. Waarna iedere Aes Sedai bijna meteen terug naar Tar Valon en Elaida zou hollen. Romanda wilde hiermee een opstand beginnen. Er lagen zes van dit soort opstanden in de geheime verslagen verborgen. Zes in ruim drieduizend jaar was wellicht niet zoveel, maar na elke opstand was de Amyrlin afgetreden, zelfs een keer een gehele Zaal. Lelaine en Romanda wisten dat. Romanda was bijna veertig jaar een Gezetene geweest en had toegang gehad tot alle verborgen geschriften. Voor ze ontslag nam en zich net als veel oudere zusters op het land terugtrok, had Romanda zo lang een stoel voor de Gelen bezet, dat sommigen zeiden dat ze evenveel macht had als iedere heersende Amyrlin. Om voor een tweede keer tot Gezetene te worden uitverkoren, was bijna ongehoord, maar Romanda was geen vrouw die de macht in andermans handen legde, als ze dat maar enigszins kon voorkomen.

Nee, ze waren niet blind, alleen bang. Iedereen was dat, zijzelf ook, en zelfs Aes Sedai dachten niet altijd helder wanneer ze bang waren. Ze vouwde de bladen op en wilde ze verfrommelen en erop gaan dansen. Haar hoofd barstte echt van de hoofdpijn.

‘Mag ik binnenkomen, Moeder?’ Halima Saranov zweefde zonder op antwoord te wachten de tent in. Door de manier waarop Halima zich bewoog, trok ze de ogen van alle mannen, of die nu twaalf jaar waren of al twee dagen in het graf lagen. Zelfs als ze zich vanaf haar nek in een dikke mantel hulde, zouden er nog mannen naar haar staren. Het lange zwarte haar, dat glansde alsof ze het elke dag in vers regenwater waste, omkranste een gezicht dat daarvoor zou zorgen. ‘Delana Sedai dacht dat u dit wilde zien. Ze legt het vanmorgen aan de Zaal voor.’

Dus de Zaal kwam bijeen en had haar niet eens ingelicht? Nou ja, ze was wel weg geweest, maar de gewoonte, wellicht de wet, zei dat de Amyrlin op de hoogte moest zijn gebracht vóór de Zaal bijeen kon komen. Tenzij het een zitting was om haar af te zetten. Op dit ogenblik zou ze dat bijna als een zegen hebben ervaren. Ze keek naar het opgevouwen papier dat Halima op het tafeltje had gelegd alsof ze een gifslang zag. Zonder zegel. Wat Delana betrof, mocht de jongste novice het nog lezen. Het was uiteraard de uitspraak dat Elaida een Duistervriend was. Niet zo erg als dat van Romanda en Lelaine, maar als ze had vernomen dat de hele Zaal in opstand was gekomen, zou het haar amper verbazen.

‘Halima, ik had toch liever gehad dat je naar huis was gegaan na de dood van Cabriana.’ Of dat Delana genoeg gezond verstand had bezeten om de inlichtingen van deze vrouw aan de Zaal voor te behouden. Of zelfs aan de Vlam. In plaats van aan elke zuster die het wilde horen.

‘Dat mocht ik toch niet doen. Moeder.’ Halima’s groene ogen flitsten op in iets wat op verzet leek, maar zij had slechts twee manieren om iemand aan te kijken. Een wijd open, oprechte blik die uitdaagde en een half toegeloken, broeierige blik. Haar ogen zorgden voor heel wat onbegrip. ‘Nadat Cabriana Sedai me verteld had wat ze van Elaida te weten was gekomen? En van haar plannen? Cabriana was mijn vriendin en bevriend met u allemaal, met de zusters die zich tegen Elaida verzetten. Ik had dus geen keus. Ik dank slechts het Licht dat ze Salidar noemde, zodat ik wist waar ik heen moest gaan.’ Ze legde haar handen om een middel dat even smal was als dat van Egwene in Tel’aran’rhiod en hield haar hoofd schuin, Egwene strak opnemend. ‘Uw hoofd doet weer pijn, nietwaar? Cabriana had vaak zulke hoofdpijn. Zo erg dat ze haar tenen bij elkaar moest knijpen. Ze moest in heet water baden tot het wat minder werd en kon dan pas wat kleren aantrekken. Soms hield het wel dagen aan. Als ik niet was gekomen, zou uw hoofdpijn uiteindelijk even erg zijn geworden.’ Ze schoof achter Egwenes stoel en begon haar hoofdhuid te bewerken. Halima’s vingers hadden de vaardigheid om pijn weg te laten smelten. ‘U heeft zo vaak dit soort hoofdpijn dat u amper een andere zuster kunt vragen u te helen. Het is trouwens alleen de spanning. Ik kan het voelen.’

‘Ik neem aan dat ik dat niet kan,’ mompelde Egwene. Ze mocht deze vrouw wel, wat iemand anders ook zei en niet alleen vanwege haar gave om hoofdpijn weg te strijken. Halima stond met beide benen op de grond en ze was open, een plattelandsvrouw, hoeveel tijd ze ook had besteed aan het verwerven van een zweem van stadswijsheid. Haar eerbied voor de Amyrlin werd in toom gehouden, doordat ze zich gedroeg als een soort buurvrouw, wat Egwene verfrissend vond. Schokkend soms, maar moed gevend. Zelfs Chesa kon het niet beter, want die bleef altijd de dienstmeid, al was ze nog zo aardig, terwijl Halima nooit enige onderdanigheid toonde. Niettemin had Egwene toch liever gehad dat ze naar huis was gegaan, nadat Cabriana van het paard was gevallen en haar nek had gebroken.

Het zou nuttig kunnen zijn als de zusters Cabriana’s overtuiging hadden gedeeld dat Elaida van plan was de helft van hen te sussen en de rest te onderwerpen, maar iedereen was er zeker van dat Halima de dingen op de een of andere manier door elkaar had gehaald. Zij hadden zich op de Zwarte Ajah gestort. Vrouwen die niet gewend waren voor wat dan ook bang te zijn, hadden nu erkend wat ze altijd fel hadden bestreden. En heel onverstandig maakten ze zichzelf er doodsbang mee. Hoe kon ze de Duistervrienden aan het licht brengen zonder de andere zusters als een vlucht geschrokken kwartels alle kanten uit te laten stuiven? Hoe kon ze voorkomen dat ze hoe dan ook vroeg of laat uiteenvielen? Licht, hoe?

‘Denk eraan u te ontspannen,’ zei Halima zachtjes. ‘Uw gezicht ontspannen, uw nek ontspannen, uw schouders...’ Haar bezwerende stem gonsde als een streling over elk deel van Egwenes lichaam dat ze wilde laten ontspannen.

Sommige vrouwen hadden alleen al vanwege haar uiterlijk een hekel aan haar – alsof een bijzonder wellustige man haar had gedroomd -en velen beweerden dat ze het aanlegde met alles wat een broek aanhad. Egwene kon zoiets niet goedkeuren, maar Halima gaf toe dat ze graag naar mannen keek. Zelfs de ergste roddels beweerden niet dat ze verder was gegaan dan flirten, en Halima zelf was verontwaardigd als zoiets werd gesuggereerd. Ze was niet dom – dat had Egwene al gemerkt bij hun eerste gesprek, de dag na Logains ontsnapping, toen de hoofdpijn begonnen was – en zeker geen hersenloze mannen-jaagster. Egwene vermoedde dat het leek op Meri’s geval. Halima kon het niet helpen dat ze zo’n gezicht had en zo deed. Haar glimlach leek uitnodigend of plagend, doordat haar mond zo was gevormd. Ze glimlachte op dezelfde manier naar mannen als naar vrouwen en kinderen. Het was amper haar schuld dat mensen meenden dat ze lonkte, terwijl ze alleen maar keek. Bovendien had ze nooit de hoofdpijn tegen iemand genoemd. Als dat wel was gebeurd, zou iedere Gele zuster in het kamp haar hebben benaderd. Dat duidde toch wel op vriendschap, wellicht zelfs op trouw.

Egwenes ogen vielen op de papieren op haar schrijftafel en haar gedachten zweefden onder Halima’s strelende vingers weg. Fakkels die klaar lagen om in een hooimijt te worden geworpen. Tien dagen tot de grens van Andor, tenzij heer Brin bereid was alles op te jagen, zonder de reden te kennen en zonder op weerstand te stuiten. Kon zij de fakkels tien dagen tegenhouden? Zuidhaven. Noordhaven. De sleutels tot Tar Valon. Hoe kon ze zeker zijn van Nicola en Areina, tenzij ze Siuans raad volgde? Ze moest iedere zuster laten testen voor ze bij Andor kwamen. Zij had het Talent dat ze met metalen en ertsen kon werken, maar dat kwam bij Aes Sedai zelden voor. Nicola. Areina. De Zwarte Ajah.

‘Uw gespannenheid groeit weer. Hou op met u druk te maken over de Zaal.’ De verzachtende vingers hielden stil; en begonnen weer opnieuw. ‘Vanavond helpt het nog beter als u een heet bad hebt genomen. Dan kan ik aan uw schouders en rug werken, overal. Dat hebben we nog niet geprobeerd. U bent zo stijf als een stok. U moet zo lenig zijn dat u achterover kunt buigen en uw hoofd tussen uw enkels kunt houden. Geest en lichaam. Men kan het een niet zonder het ander soepel houden. Geef u gewoon over aan mijn handen.’

Egwene verkeerde op het randje van diepe slaap. Niet de slaap van een droomloopster, een heel gewone slaap. Hoe lang was het geleden dat ze dat had gedaan? Het kamp zou in opstand komen als Delana’s voorstel bekend werd. En dat zou heel gauw gebeuren; nog voor zij tegen Romanda en Lelaine kon zeggen dat ze niet van plan was die besluiten uit te vaardigen. Voor vandaag was er echter nog één ding te doen, iets waarnaar ze uitkeek en een reden om wakker te blijven. ‘Dat zou fijn zijn,’ mompelde ze, meer bedoelend dan de beloofde ontspanning. Lang geleden had ze zichzelf beloofd Sheriam op een dag aan de lijn te leggen en vandaag was die dag gekomen. Eindelijk kon ze beginnen met een Amyrlin te zijn die de baas was. ‘Heel fijn.’

13

De Schaal der Winden

Aviendha had de vloer willen gebruiken, maar de drie andere vrouwen in de kleine kajuit lieten haar niet genoeg ruimte. Dus moest ze genoegen nemen met een houten bank die tegen de wand was bevestigd. Ze ging er met gekruiste benen op zitten; zo leek het tenminste minder op een stoel. De deur was gelukkig dicht en er waren geen ramen, slechts sieropeningen in het hout vlak onder het plafond. Ze kon het water daarbuiten niet zien, maar de kieren lieten de geur van zout door en de geluiden van tegen de romp slaande golven en spattende roeispanen. Zelfs het schrille, holle gekrijs van vogels riep het beeld van een enorme watermassa op. Ze had mannen gekend die bereid waren te sterven voor een plas water die zo klein was dat ze eroverheen konden stappen, maar dit water was ongelooflijk brak en bitter. Woorden in een boek waren niet geheel gelijk aan het daadwerkelijk proeven. En de rivier was op de plek waar ze bij die raar grijnzende roeiers in waren gestapt, minstens een halve span breed. Een halve span water, en geen druppel ervan was drinkbaar. Wie had ooit van nutteloos water gehoord?

De beweging van de boot was overgegaan in een op- en neergaande beweging van nu eens de boeg, dan weer de achterkant. Waren ze de rivier al uit? In wat ze de ‘baai’ noemden? Die was nog groter, veel groter had Elayne gezegd. Aviendha sloeg haar handen om haar knieën en probeerde wanhopig aan iets anders te denken. Als de anderen haar vrees ontdekten, zou de schande haar een leven lang achtervolgen. Het ergste was nog dat ze het zelf voorgesteld had, nadat ze Elayne en Nynaeve over het Zeevolk had horen praten. Hoe had ze kunnen weten hoe het in werkelijkheid was?

De blauwe zijde van haar jurk voelde ongelooflijk glad aan en daar klampte ze zich aan vast. Ze was nauwelijks gewend aan een rok en hunkerde nog steeds naar de cadin’sor, die ze van de Wijzen had moeten verbranden voordat ze met haar lessen begon. En hier droeg ze een zijden gewaad, waar ze er nu viér van had! En zijden kousen in plaats van sterke wol, en zijden onderkleren, waardoor ze haar huid voelde zoals die nooit eerder had gevoeld. Ze kon niet ontkennen dat het gewaad prachtig was, hoe raar het ook was om zoiets zelf te dragen, maar zijde was kostbaar, en vreemd. Een vrouw kon op feestdagen een zijden sjaal omslaan en daarmee de afgunst van anderen opwekken. Weinig vrouwen hadden er twee. Maar onder deze natlanders was het anders. Niet iedereen had zijden kleren, maar soms leek het net of ze bijna allemaal iets van zijde hadden. Grote rollen, zelfs hele balen kwamen per schip van de landen achter het Drievoudige Land. Per schip. Over de oceaan. Water dat zich tot aan de horizon uitstrekte, en als ze het goed had begrepen waren er vele plaatsen waar nergens meer land te zien was. Van zoiets onmogelijks moest ze bijna huiveren.

Geen van de anderen leek in de stemming voor een gesprek. Elayne draaide afwezig de Grote Serpent-ring aan haar rechterhand rond en staarde naar iets wat binnen de vier wanden niet te zien was. Ze werd vaak overmand door dat soort gepieker. Twee verplichtingen eisten haar op. Een ervan lag haar na aan het hart, maar ze had de andere gekozen omdat zij die belangrijker en eervoller achtte. Het was haar recht en haar plicht om stamhoofd, koningin, van Andor te worden, maar ze had de speurtocht voor laten gaan. Hoe belangrijk hun jacht ook was, het wekte wel de indruk dat ze iets boven stam of genootschap plaatste, maar niettemin voelde Aviendha iets van trots. Elaynes kijk op eer was soms wat vreemd, zoals het denkbeeld dat zij leidster zou worden omdat haar moeder dat geweest was, maar ze volgde die eer op een bewonderenswaardige manier na. Birgitte, in haar wijde, rode broek en korte jas waar Aviendha jaloers op was, speelde met haar lange vlecht en was ook in gedachten verzonken. Ze was Elaynes eerste zwaardhand, wat de Aes Sedai in het Tarasin-paleis behoorlijk had geschokt, hoewel hun zwaardhanden er niet om leken te geven. De gewoonten van de natlanders waren zo vreemd dat je er maar beter niet bij stil kon staan.

Als Elayne en Birgitte iedere gedachte aan praten wilden vermijden, dan drukte Nynaeve Almaeren, tegenover Aviendha bij de deur, elke poging streng de kop in. Nynaeve – niet Nynaeve Almaeren. Natlanders wilden met slechts hun halve naam worden aangesproken. Aviendha probeerde zich eraan te houden, hoezeer het ook aan een koosnaam deed denken. Rhand Altor was haar enige minnaar geweest en zelfs over hem dacht ze niet in zulke vertrouwelijke bewoordingen, maar ze moest hun manieren leren kennen als ze een van hen ging huwen.

Nynaeves diepbruine ogen staarden dwars door haar heen. Haar hand, met de witte knokkels, omklemde een dikke vlecht die even donker was als die van Birgitte blond, en haar gezicht was nu niet bleek meer maar lichtgroen. Van tijd tot tijd ontsnapte haar een gedempt kreetje. Gewoonlijk zweette ze niet; zij en Elayne hadden Aviendha het kunstje geleerd. Nynaeve was een raadsel. Ze was soms dapper tot op het punt van waanzin, daarbij steeds over haar veronderstelde lafheid kreunend, en hier was haar schande voor iedereen zichtbaar, zonder dat het haar iets kon schelen. Hoe kon een bewéging haar zo van streek maken, terwijl al dat water haar niets deed?

Opnieuw dat water. Aviendha sloor haar ogen om Nynaeves gezicht niet te zien, maar daardoor werd haar hoofd gevuld door de geluiden van vogels en klotsend water.

‘Ik heb eens nagedacht,’ zei Elayne plotseling, en ze hield toen op. ‘Aviendha, ben je wel in orde? Je...’ Aviendha’s wangen werden rood, maar Elayne zei tenminste niet hardop dat ze opgesprongen was als een konijn bij het horen van haar stem. Elayne leek te beseffen dat ze Aviendha’s schande bijna had verklapt en praatte met hoogrode wangen verder, ‘Ik heb zitten denken over Nicola en Areina. Over wat Egwene ons vannacht heeft verteld. Jullie denken toch niet dat ze haar moeilijkheden kunnen bezorgen? Wat moet ze doen?’

‘Zorgen dat ze die twee kwijtraakt,’ zei Aviendha, een duim over haar keel halend. De opluchting om te spreken, om stemmen te horen, was zo groot dat ze er bijna van hijgde. Elayne leek geschokt. Soms was ze opmerkelijk zachtaardig.

‘Dat zou weleens het beste kunnen zijn,’ zei Birgitte. Ze had niet meer dan die naam onthuld. Aviendha geloofde dat ze een vrouw met geheimen was. ‘Met wat meer tijd had Areina zichzelf kunnen ontwikkelen, maar... Kijk niet zo, Elayne, en hou op met die zuinige en verontwaardigde gedachten.’ Birgitte gleed vaak van de ene rol in de andere, van de gehoorzame zwaardhand tot de oudere eerstezuster die je iets bijbrengt, of je dat nu wilt of niet. Op dit moment was ze, met die wuivende en vermanende vinger, de eerstezuster. ‘Jullie tweeën zouden niet hoeven wegblijven als de Amyrlin deze moeilijkheid kon oplossen door hen bij de wasvrouwen of zoiets aan het werk te zetten.’ Elayne kon dat moeilijk ontkennen en snoof hoorbaar. Ze streek haar groenzijden rok goed, die aan de voorzijde was opgetrokken om de vele blauwe en witte onderrokken te tonen. Ze droeg de plaatselijke kledingstijl, zelfs afgezet met roomgele kant bij de polsen en hals. Het was een geschenk van Tylin Quintara, evenals de strakke ketting van gevlochten goud. Aviendha keurde het af. De bovenkant van de jurk, het lijfje, zat al even strak als die ketting, en de lage, ronde halslijn onthulde een deel van haar borsten. Er zo op straat mee rondlopen was niet hetzelfde als de zweettenten; de mensen in de stad waren geen gai’shain. Haar eigen jurk was hoog gesloten en kietelde haar kin met kant. En geen uitgeknipte gedeelten.

‘Bovendien,’ ging Birgitte door, ‘zou ik denken dat je je meer zorgen moet maken om Marigan. Die jaagt me de stuipen op het lijf.’ Die naam drong tot Nynaeve door, en dat mocht ook wel. Haar gekreun hield op en ze ging recht overeind zitten. ‘Als ze achter ons aan komt, nemen we haar gewoon weer te pakken. We... we...’ Ze haalde diep adem en keek hen veelzeggend aan, alsof ze met haar aan het bekvechten waren. Maar wat er met een flauwe stem uitkwam, was: ‘Denk je dat ze dat doet?’

‘Het heeft geen zin je op te vreten,’ zei Elayne, veel kalmer dan Aviendha ooit zou kunnen zijn als zij dacht dat een van de Schaduwzielen haar als doelwit had gekozen. ‘We moeten gewoon doen wat Egwene heeft gezegd, en voorzichtig zijn.’ Nynaeve mompelde iets onverstaanbaars, wat waarschijnlijk maar goed was.

Opnieuw daalde de stilte neer. Elayne verzonk in nog dieper gepeins en Birgitte staarde dreigend in het niets met de hand onder haar kin. Nynaeve bleef maar binnensmonds grommen, maar ze had allebei haar handen om haar middel gedrukt en hield van tijd tot tijd op om te slikken. Het klotsen van het water leek luider dan ooit, net als het krijsen van de vogels.

‘Ik heb ook nagedacht, naastzuster.’ Zij en Elayne hadden nog niet het punt bereikt waar ze elkaar als eerstezuster aannamen, maar ze wist nu wel zeker dat ze dit zouden doen. Ze hadden reeds elkaars haar geborsteld, en elkaar elke nacht een geheim toevertrouwd dat ze nooit aan iemand anders verteld hadden. Alleen die Min... Dat was voor later, als ze alleen waren.

‘Waarover?’ vroeg Elayne afwezig.

‘Onze zoektocht. We bereiden ons voor op succes, maar we zijn nog net zo ver als aan het begin. Is het dan niet verstandig om elk wapen onder handbereik te gebruiken? Mart Cauton is ta’veren, maar we doen ons best om hem te ontlopen. Waarom nemen we hem niet mee?

Met hem erbij zouden we de schaal misschien kunnen vinden.’

‘Mart?’ riep Nynaeve ongelovig uit. ‘Dan kun je net zo goed je hemd vol brandnetels stoppen! Ik kan hem niet uitstaan, al had hij de schaal in zijn broekzak.’

‘Ach, hou je mond, Nynaeve,’ mompelde Elayne, zonder enige nadruk. Ze schudde verwonderd haar hoofd en sloeg geen acht op de plotselinge woedeblos van de ander. ‘Stekelig’ was nog het zachtste woord voor Nynaeve, maar ze waren aan haar maniertjes gewend geraakt. ‘Waarom heb ik daar niet aan gedacht? Het ligt zo voor de hand!’

‘Misschien had je je Mart de boef zo sterk ingeprent,’ mompelde Birgitte droog, ‘dat je zijn nut niet eens meer inzag.’ Elayne keek haar koeltjes aan, met haar neus in de lucht, maar grijnsde vervolgens en knikte met tegenzin. Ze kon een aanmerking maar moeizaam slikken.

‘Nee,’ zei Nynaeve met een stem die ergens zowel scherp als zwak was. De ziekelijke kleur van haar gezicht was erger, maar leek niet veroorzaakt te worden door de deinende boot. ‘Dat kun je niet menen! Elayne, je weet wat voor een lastpost hij kan zijn, hoe koppig hij is. Hij zal eisen dat we die soldaten van hem meeslepen alsof het een optocht op een feestdag is. Probeer maar eens wat te vinden in de Rahad met soldaten om je heen. Probeer het maar eens! Binnen twee tellen probeert hij de baas te spelen en zwaait hij met die ter’angreaal. Hij is duizendmaal erger dan Vandene of Adeleas, zelfs dan Merilille. Hij doet net alsof wij een berenhol instappen om een kijkje naar de beer te nemen!’

Birgitte maakte een keelgeluidje dat vermaak kon aanduiden en kreeg een woeste blik. Ze beantwoordde die zo onschuldig dat Nynaeve erin leek te stikken.

Elayne trachtte haar te kalmeren; ze zou nog vrede willen stichten in een watervete. ‘Hij is ta’veren, Nynaeve. Hij verandert het Patroon, verandert de kans, gewoon door zijn aanwezigheid. Ik wil best toegeven dat we geluk nodig hebben, en ta’veren is meer dan geluk. Bovendien kunnen we twee vogels in één keer strikken. We hadden hem niet al die tijd zijn gang moeten laten gaan, hoe druk we het ook hadden. Dat heeft niemand goed gedaan, hemzelf wel het minst. Hij moet zich leren gedragen in beschaafd gezelschap. Vanaf het begin dienen we hem stevig onder de duim te houden.’

Nynaeve streek met behoorlijk wat kracht haar rok glad. Ze beweerde dat ze niet meer belangstelling voor kleren had dan Aviendha – nou ja, in hoe ze er uitzagen; ze mopperde altijd dar gewone wol goed genoeg was voor iedereen – maar haar eigen blauwe jurk was met geel afgezet, en ze had het ontwerp met veel zorg gekozen. Elk stukje kleding dat ze bezat was van zijde of had fraai borduursel, of allebei, en Aviendha had inmiddels leren onderscheiden dat al Nynaeves jurken met de grootste zorg waren geknipt en genaaid.

Deze keer leek Nynaeve te begrijpen dat ze haar zin niet zou krijgen. Soms barstte ze in woede uit tot ze haar zin kreeg, al gaf ze dat nooit toe. De woede zakte weg in nijdig gebrom. ‘Wie gaat het hem vragen? Want hij zal haar er zeker om laten smeken. Dat weet je. Ik trouw nog liever met hem!’

Elayne aarzelde, en zei toen ferm: ‘Birgitte. En ze gaat niet smeken; ze zegt het hem gewoon. De meeste mannen doen wat je zegt als je een besliste en zelfverzekerde stem opzet.’ Nynaeve keek twijfelend en Birgitte schoot overeind op haar bankje. Het was de eerste keer dat Aviendha haar zag schrikken, en bij ieder ander zou ze iets van vrees hebben vermoed. Birgitte zou het, voor een natlanderse, heel goed doen als Far Dareis Mai. Ze was opmerkelijk bekwaam met een boog.

‘Jij bent de beste keus, Birgitte,’ ging Elayne snel door. ‘Nynaeve en ik zijn Aes Sedai, en dat kan je net zo goed zeggen van Aviendha. Wij kunnen het gewoon niet doen. Niet bij hem. Niet als we onze waardigheid willen behouden. Je wéét hoe hij is.’ Wat was er over van al dat gepraat over een besliste en zelfverzekerde stem? Niet dat Aviendha dat ooit had zien werken, behalve bij Sorilea. Het had zeker niet gewerkt bij Mart Cauton, voor zover ze gezien had. ‘Birgitte, hij kan je onmogelijk hebben herkend. Als dat zo geweest was, had hij er inmiddels wel iets van gezegd.’

Aviendha wist niet wat dat betekende, maar Birgitte leunde tegen de wand en vouwde haar handen voor haar buik. ‘Ik had kunnen weten dat je me terug zou pakken, na die keer dat ik je zei dat het maar goed was dat je achterwerk geen...’ Ze zweeg en om haar lippen verscheen een flauwe, tevreden glimlach. Elaynes gezicht veranderde niet, maar blijkbaar was Birgitte van mening dat ze enigszins wraak had genomen. Het moest iets zijn wat je door de binding als zwaardhand kon voelen. Wat Elaynes billen ermee te maken hadden, kon Aviendha niet bevroeden. Natlanders waren soms... zo... vréémd. ‘Wat ik niet begrijp is waarom hij in jullie buurt telkens zo nijdig wordt. Dat jullie hem hierheen hebben gesleept, kan het niet zijn. Daar had Egwene evenveel mee te maken, maar ik heb gezien dat hij haar met meer voorkomendheid behandelde dan de meeste zusters. En elke keer dat ik hem uit De Zwerfster zag komen, keek hij of hij zich behoorlijk had vermaakt.’ Haar glimlach werd een grijns en Elayne snoof afkeurend. ‘Dat is ook iets wat anders moet. Een nette vrouw kan zich niet met hem in dezelfde kamer vertonen. Haal die grijns van je gezicht, Birgitte. Ik zweer dat je soms net zo erg bent als hij.’

‘Die vent is een bezoeking voor iedereen,’ bromde Nynaeve zuur. Plotseling werd Aviendha er ruw aan herinnerd dat ze in een boot zat; alles slingerde en zwaaide voor het weer rustig werd. Ze stonden op, streken hun rok glad en pakten de meegenomen dunne mantels. Aviendha deed de hare niet aan; het zonlicht was hier niet zo fel dat ze een kap nodig had. Birgitte gooide haar mantel over een schouder en duwde de deur open. Ze liep de drie treetjes op, achter Nynaeve aan die met een voor de mond geslagen hand langs haar heen schoot. Elayne nam alle tijd om haar mantel te sluiten en de kap te schikken. Haar roodgouden krullen piekten er overal uit. ‘Je hebt niet veel gezegd, naastzuster.’

‘Ik zei wat ik te zeggen had. Het was jouw beslissing.’

‘Maar de hoofdgedachte kwam van jou. Soms denk ik dat we in halvegaren zijn veranderd. Nou ja.’ Elayne draaide zich half om naar de trap en wachtte even, waarbij ze vermeed haar rechtstreeks aan te kijken. ‘Ik krijg soms een raar gevoel van uitgestrekt water en zo. Ik denk dat ik alleen maar naar het schip zal kijken. Nergens anders naar.’ Aviendha knikte – haar naastzuster had een hoge mate van fijngevoeligheid – en ze gingen naar boven.

Aan dek sloeg Nynaeve juist Birgittes aanbod van hulp af en duwde zich van de reling weg. De twee roeiers keken haar vermaakt aan, terwijl ze haar mond met de rug van haar hand afveegde. Het waren kerels die geen hemd droegen en een koperen ring in elk oor hadden. Die zouden de kromme dolken in hun buikband wel veel gebruikt hebben. Het merendeel van hun aandacht ging echter uit naar hun boot. Met de lange roeiriemen waarmee ze over het dek heen en weer liepen hielden ze hem op zijn plek naast een enorm schip. Het benam Aviendha bijna de adem, zoals het daar hoog boven hun plotseling erg kleine vaartuig uittorende. De drie grote masten reikten hoger dan de meeste bomen, zelfs bomen in de natlanden. Ze hadden het gekozen omdat dit van alle honderden Zeevolkschepen in de baai het grootste was. Op zo’n groot schip moest het toch waarachtig mogelijk zijn om al dat water te vergeten. Maar...

Elayne had niet laten merken dat ze haar schande had gezien, en als dat wel zo was maakte dat niet uit; een naastzuster mocht je diepste vernedering kennen. Maar... Amys had gezegd dat ze veel te trots was. Ze dwong zichzelf om te draaien en van de boot weg te kijken.

Heel haar leven had ze nog nooit zoveel water gezien, zelfs niet als alle druppels die ze ooit gezien had op één plaats bij elkaar waren gestroomd. Het rolde grijsgroen rond, met hier en daar wat wit schuim. Haar ogen schoten schichtig alle kanten op, zodat ze het uitzicht niet echt in zich op hoefde te nemen. Zelfs de hemel leek hier groter, geweldiger, met een withete, gouden zon die in het oosten omhoogklom. Er waren windvlagen, wat koeler dan op het land, die nooit echt verdwenen. Zwermen vogels zwierden rond, grijs en wit, soms met zwarte vlekken, onophoudelijk krijsend. Een vogel, geheel zwart behalve zijn kop, scheerde langs het oppervlak, waarbij zijn lange ondersnavel door het water sneed. Ze zag een schuine streep van dikke bruine vogels, pelikanen noemde Elayne ze, die opeens een voor een hun vleugels opvouwden en met een klap in het water plonsden. Ze doken weer op, bleven drijven en hieven hun snavel op die een ongelofelijk omvang had. Overal lagen schepen, de meeste bijna even groot als het schip achter haar, en niet allemaal van de Atha’an Miere. Er waren ook kleinere boten zonder masten, net als hun eigen boot, met een hoge puntige piek van voren en een klein hutje achterop. Die schoten als spinnen over het water met behulp van roeispanen; enkele of dubbele, soms zelfs driedubbele. Ze zag een lange, smalle boot die er aan één kant wel twintig had en leek op een hollende honderdpoot. Er was ook land. Zo’n zeven of acht span verder glinsterde het zonlicht op de witgepleisterde gebouwen van de stad. Zeven of acht span water.

Ze slikte en draaide zich sneller om dan ze eerder gedaan had. Haar wangen moesten nu nog groener zijn dan die van Nynaeve waren geweest. Elayne hield haar in de gaten en probeerde niets te laten merken, maar natlanders lieten hun gevoelens zo duidelijk blijken dat haar bezorgdheid zichtbaar werd. ‘Ik ben een dwaas, Elayne.’ Zelfs bij haar voelde Aviendha zich niet op haar gemak als ze alleen de eerste naam gebruikte. Als eerstezusters of zustervrouwen zou het gemakkelijker gaan. ‘Een wijze vrouw luistert naar wijze raad.’

‘Je bent dapperder dan ik ooit zal zijn,’ zei Elayne heel ernstig. Ook zij ontkende steeds enige dapperheid te bezitten. Was dat wellicht ook een natlandergewoonte? Nee, Aviendha had natlanders horen praten over hun eigen dapperheid. Die lui uit Ebo Dar leken om de drie woorden op te scheppen. Elayne haalde diep adem en staalde zich. ‘Vanavond zullen we het over Rhand hebben.’

Aviendha knikte, maar ze zag niet in wat dat met moed te maken had. Zustervrouwen konden toch alleen goed met hun man omgaan als ze tot in de kleinste kleinigheid over hem praatten? Dat hadden de oude vrouwen en Wijzen haar in ieder geval verteld. Ze waren natuurlijk niet altijd zo openhartig. Ze had een keer tegen Amys en Bair geklaagd dat ze ziek moest zijn, omdat ze het gevoel had dat Rhand Altor een stukje van haar bezat, en toen hadden de twee vrouwen over de grond gerold van het lachen. Je zult er wel achter komen, kakelden ze, en Je zou het eerder hebben geweten als je in een rok was opgegroeid. Alsof ze ooit een ander leven dan dat van Speervrouw had willen leiden. Alsof ze niet veel liever met haar speerzusters wilde optrekken. Misschien voelde Elayne ook zo’n soort leegte. Over hem praten leek de holle plek groter te maken, maar die tegelijkertijd ook op te vullen. Ze had al een tijdje steeds luidere stemmen gehoord, en nu verstond ze de woorden.

‘... stomme dwaas met oorringen!’ Nynaeve schudde haar vuist tegen een donkergekleurde man die vanaf de hoge zijkant van het schip op haar neerkeek. Hij zag er kalm uit, maar hij kon dan ook niet de saidargloed om haar heen zien. ‘Wij wensen geen geschenk van overtocht, dus maakt het niet uit of een Aes Sedai zoiets geweigerd wordt! Laat onmiddellijk een ladder zakken!’ De mannen aan de roeiriemen slikten op slag hun grijns in. Ze hadden op de kade kennelijk de Serpent-ringen niet gezien, en leken nu niet al te blij met de ontdekking Aes Sedai aan boord te hebben.

‘O hemeltje,’ zuchtte Elayne. ‘Ik moet dit zien te redden, Aviendha, of het enige nut van deze hele ochtend zal zijn dat zij haar ochtendpap kon kwijtraken.’ Ze gleed over het dék – Aviendha was er trots op de juiste woorden voor dingen op boten te weten – en wendde zich tot de man op het schip. ‘Ik ben Elayne Trakand, erfdochter van Andor en Aes Sedai van de Groene Ajah. Mijn gezellin heeft de waarheid gezegd. Wij willen het geschenk van de overtocht niet. Maar we moeten heel dringend met de windvindster praten. Zeg haar dat we weten van het weven van de winden. Zeg haar dat we van de windvindsters weten.’

De man boven haar keek haar onderzoekend aan en verdween toen ineens, zonder een woord te zeggen.

‘Dat mens zal zeker denken dat je haar geheimen wilt verklappen,’ gromde Nynaeve, aan haar mantel rukkend. Ze bond de linten nijdig vast. ‘Je weet hoe bang ze zijn dat de Aes Sedai hen allemaal naar de Toren zullen sleuren als bekend wordt dat de meesten kunnen geleiden. Alleen een sukkel gelooft dat ze iets met dreigementen bereikt, Elayne.’

Aviendha barstte in lachen uit. Aan Nynaeves verraste blik te zien had ze niet in de gaten dat ze over zichzelf sprak. Elaynes lippen beefden iets, hoezeer ze zich ook trachtte in te houden. Je wist het nooit bij natlandergrapjes. Ze vonden iets vreemds soms heel grappig maar misten het allerleukste.

Of de windvindster zich nu wel of niet bedreigd voelde, na een lange tijd leek besloten te zijn dat ze werden toegelaten. Inmiddels had Elayne de bootslui betaald en ze gezegd op hun terugkeer te wachten. Nynaeve mopperde over het vele geld en beloofde hun een oorvijg als ze vertrokken en dat bezorgde Aviendha bijna weer een lachbui. Er werd geen ladder neergelaten, maar in plaats daarvan verscheen er een houten plank tussen twee touwen die hogerop aan elkaar waren geknoopt. Het geheel hing aan een dikke paal die vanuit een mast over de zijkant uitzwaaide. Nynaeve ging erin zitten, onder de vreselijkste bedreigingen voor de roeiers die het waagden onder haar rokken te kijken. Elayne bloosde en hield haar rok strak om haar benen. Ze zat wat voorover, zodat ze met het hoofd eerst in het water leek te vallen. Toen zwierden ze omhoog en verdwenen boven het schip uit het zicht. Een van de kerels keek toch omhoog, tot Birgitte hem een stomp op zijn neus verkocht. Ze keken beslist niet toen zij omhoog ging.

Aviendha’s mes was klein, met een lemmet van nog geen halve voet, maar de roeiers keken bezorgd toen ze het trok. Haar arm ging naar achteren en ze vielen plat op het dek toen het mes over hun hoofden zoefde en met een doffe klap in de dikke houten balk aan de voorkant van de boot belandde. Ze sloeg haar mantel als een sjaal over haar armen, trok haar rok tot ruim boven de knieën op, zodat ze over de roeispanen kon stappen om haar mes op te halen, waarna ze op de schommelende plank ging zitten. Ze schoof het mes niet in de schede. Om een of andere reden keken de mannen elkaar aan alsof ze in de war waren, maar ze sloegen hun ogen niet op bij haar tocht naar boven. Misschien begon ze de natlander-gebruiken te begrijpen.

Haar mond viel open toen ze neerkwam op het dek van het grote schip en ze vergat bijna van de smalle zitplank te stappen. Ze had over de Atha’an Miere gelezen, maar over hen lezen en hen zien was even verschillend als lezen over zout water en het proeven. Om te beginnen hadden ze allemaal een donkere huidkleur, veel donkerder dan de mensen in Ebo Dar, donkerder dan de meeste Tyreners, met sluik, zwart haar, zwarte ogen en getatoeëerde handen. Mannen met ontbloot bovenlijf droegen smalle, bonte buikbanden om ruim vallende broeken, die van een soort donkere stof waren gemaakt en een olieachtige indruk gaven. Vrouwen droegen boezeroenen die al even bont waren als hun buikband. En allemaal bewogen ze zich deinend, sierlijk meeglijdend met het op- en neergaan van het schip. Volgens haar boeken hielden de vrouwen van het Zeevolk er vreemde gewoonten op na betreffende mannen. Zo dansten ze, slechts een enkele buikband dragend, of nog erger. Maar de oorringen verbaasden haar het meest. Velen hadden er drie of vier, vaak met edelstenen, en verschillende vrouwen droegen zelfs een kleine ring door een neusvleugel! De mannen hadden ook oorringen in, en minstens evenveel zware gouden en zilveren kettingen om de hals. Mannen! Zeker, sommige natlanders droegen ook oorringen – de meeste mannen uit Ebo Dar – maar zoveel! En kettingen! Natlanders hadden vreemde ideeën. Het Zeevolk verliet nooit het schip. Nimmer! Dat had ze tenminste gelezen. En men zei dat ze hun doden op aten. Dat had ze nog niet op waarheid kunnen toetsen, maar als mannen kettingen droegen, kon dat andere ook best waar zijn. De vrouw die hen kwam begroeten droeg een broek, een boezeroen en een buikband als de anderen, maar die van haar waren van kostbare, geborduurde gele zijde en de band toonde een ingewikkelde knoop, zodat de uiteinden tot haar knieën reikten. Aan een ketting bungelde een doosje van fraai goudfiligrein. Er hing een zoete, muskusachtige geur om haar heen. Haar haren vertoonden al grijs en haar gezicht stond ernstig. Vijf dikke gouden ringetjes versierden elk oor, en van één liep er een dun kettinkje naar een zelfde soort neusring. Aan het kettinkje zwaaiden glanzend gouden penninkjes die het zonlicht weerkaatsten. Ze nam de vier vrouwen onderzoekend op.

Aviendha kon zich niet voorstellen hoe het was om altijd zo’n zware ketting te dragen en trok haar hand van haar neus weg. Ze kon maar nauwelijks een lach onderdrukken. Natlandergewoonten waren onvoorstelbaar vreemd, en niemand verdiende die omschrijving meer dan het Zeevolk.

‘Ik ben Malin din Toral Golfbreker,’ zei de vrouw, ‘Golfvrouwe van de Somarin-clan en zeilvrouwe van de Windjager.’ Een golfvrouwe was belangrijk, zoiets als een stamhoofd, maar ze leek toch te weifelen en keek van het ene gezicht naar het andere, tot haar oog op de Grote Serpent-ringen van Elayne en Nynaeve viel. ‘Als het u behaagt mee te komen, Aes Sedai?’ zei ze tegen Nynaeve.

De achterkant van het schip was hoger, en ze ging hen voor door een deur, vervolgens door een gang, tot aan een grote kamer – een kajuit! – met een lage zoldering. Aviendha twijfelde of Rhand Altor onder zo’n dikke balk rechtop had kunnen staan. Behalve enkele gelakte kisten scheen alles vast te zitten; de wandkastjes, zelfs de grote tafel, half zo lang als de kamer, en de armstoelen die eromheen stonden. Het was moeilijk te bevatten dat zoiets groots als dit schip van hout gemaakt was. Zelfs na al die tijd in de natlanden raakte ze door de aanblik van zoveel glanzend hout bijna van haar stuk. Het houtwerk glom haast evenzeer als de gedoofde vergulde lampen die in een soort kooi hingen zodat ze recht bleven als het schip op de golven deinde. Eerlijk gezegd leek het schip amper te bewegen, vergeleken bij de boot waar ze op hadden gezeten. Jammer genoeg bestond de achterkant van de kajuit uit een rij ramen, waarvan de geschilderde en vergulde luiken wijd openstonden en die een schitterend uitzicht op de baai gaven. Erger nog, achter die ramen was geen land te bekennen. Helemaal niets! Haar keel zat dichtgeknepen. Ze kon geen woord uitbrengen. Ze had niet kunnen schreeuwen, als ze dat gewild had.

Die ramen en wat ze lieten zien – of liever: wat ze niét lieten zien -hadden meteen haar aandacht getrokken, zodat het even duurde voor ze ontdekte dat er al mensen in de kajuit waren. Niet best! Als ze het van plan waren geweest, hadden die haar onverhoeds kunnen doden. Ze vertoonden wel geen enkel teken van vijandigheid, maar met natlanders kon je niet voorzichtig genoeg zijn.

Een broodmagere oude man met diepliggende ogen zat ontspannen op een kist; het weinige haar dat hij nog had, was wit. Zijn gezicht stond vriendelijk, maar minstens een tiental oorringen en een stel zware gouden kettingen om zijn hals vervormden het in haar ogen op een vreemde manier. Net als de mannen aan dek was hij blootsvoets en was zijn borst ontbloot, maar zijn broek was van donkerblauwe zijde en zijn lange buikband helderrood. Ze zag met afkeer dat er een zwaard met een ivoren greep en twee kromme dolken in waren gestoken.

Haar aandacht ging meer uit naar de slanke, knappe vrouw met over elkaar geslagen armen en een grimmige blik die weinig goeds voorspelde. Ze had maar vier oorringen in elk oor, minder penninkjes aan haar kettinkje dan Malin din Toral, en al haar kleding was van rossige zijde. Ze kon geleiden; van zo dichtbij wist Aviendha dat. Zij moest de vrouw zijn waarvoor ze gekomen waren, de windvindster. Maar er was nog een vrouw die Aviendha’s blik rrok. En die van Elayne, Nynaeve en Birgitte.

De vrouw, die van een opgerolde kaart op rafel opkeek, kon aan haar witte haren te zien net zo oud zijn als de man. Ze was klein, niet groter dan Nynaeve, en zag eruit als iemand die ooit gedrongen was geweest en nu dikker begon te worden, maar haar onderkaak stak als een punthamer naar voren en haar zwarte ogen verrieden een scherp verstand. En macht. Niet door de Ene Kracht, maar doordat ze wist dat men haar bevelen zou opvolgen. Ja, ze bezat veel macht. Haar broek was van groene zijde met goudborduursel en haar buikband was van hetzelfde rood als die van de man. Het brede mes in de band had een ronde knop, bezet met rode en groene stenen; vuurdruppels en smaragden, dacht Aviendha. Aan haar neusketting hingen twee keer zoveel penninkjes als bij Malin din Toral, en een ander, nog dunner kettinkje verbond de zes ringen in elk van haar oren. Aviendha kon maar net voorkomen dat haar hand opnieuw naar haar neus gleed. Zonder een woord te spreken ging de witharige vrouw voor Nynaeve staan en nam haar onbeschaamd van top tot teen op, waarbij ze vooral Nynaeves gezicht en de Grote Serpent-ring aan haar rechterhand gramstorig bekeek. Ze was snel klaar en richtte na haar eerste geërgerde slachtoffer haar blik op Elayne, om haar even doordringend te bekijken, waarna Birgitte volgde. Toen pas zei ze voor het eerst iets. ‘Jij bent geen Aes Sedai.’ Haar stem klonk als het vallen van rotsblokken.

‘Bij de negen winden en de baard van Stormbrenger, nee, dat ben ik niet,’ zei Birgitte. Soms zei ze dingen die zelfs Elayne en Nynaeve niet leken te snappen, maar de witharige vrouw sprong op alsof ze in haar achterwerk was geknepen en bleef nog lang kijken voor ze haar ogen op Aviendha richtte.

‘Ook jij bent geen Aes Sedai,’ merkte haar schurende stem na een zelfde onderzoek op.

Aviendha richtte zich tot haar volle lengte op. Ze voelde zich alsof de vrouw haar kleren had losgeknoopt en haar rond had gedraaid om haar beter te bekijken, ‘Ik ben Aviendha van de Negendalensibbe van de Taardad Aiel.’

De vrouw schrok twee keer zo erg als bij Birgitte en haar zwarte ogen gingen wijd open. Maar ze zei slechts: ‘Je bent niet gekleed zoals ik verwacht had, meisje,’ en schreed weer naar de andere kant van de tafel, waar ze haar vuisten in de heupen zette en hen allemaal nog eens bestudeerde, zoals ze een vreemd dier zou bekijken dat ze nooit eerder gezien had. ‘Ik ben Nesta din Reas Tweemanen,’ zei ze ten slotte. ‘Vrouwe der Schepen van de Atha’an Miere. Hoe weten jullie wat je weet?’

Nynaeves afkeuring was slechts gegroeid sinds de vrouw haar gekeurd had, en nu barstte ze los. ‘Aes Sedai weten wat zij weten. En we verwachten betere manieren dan ik tot nog toe gezien heb! De vorige keer is mij op een schip van het Zeevolk beslist meer achting getoond. Misschien moeten we een ander schip zoeken, waar de mensen niet allemaal van die lange tenen hebben.’ Het gezicht van Nesta din Reas werd donkerder, maar natuurlijk was het Elayne die de stilte gebruikte, haar mantel afdeed en over de rand van de tafel legde.

‘Het Licht verlichte u en uw schepen, Scheepsvrouwe, en sture u de winden om u allen snelheid te geven.’ Haar knix was redelijk diep; Aviendha was inmiddels heel begaafd in haar inschatting ervan geworden. Ze vond het een van de beschamendste dingen die een vrouw kon doen. ‘Vergeef ons als al te haastige woorden zijn gesproken. Wij willen niet oneerbiedig lijken tegenover iemand die bij de Atha’an Miere een koningin is.’ Nynaeve kreeg een welsprekende blik toegeworpen, maar die trok slechts haar schouders op.

Elayne stelde zichzelf en de andere drie opnieuw voor en er werd heel vreemd op gereageerd. Niet op het feit dat ze de erfdochter was, hoewel dat een hoge titel was onder de natlanders. Ook niet op de mededeling dat ze van de Groene Ajah was en Nynaeve van de Gele. Dat ontlokte Nesta din Reas slechts gesnuif en leverde een scherpe blik van de magere oude man op. Elayne was even uit het lood geslagen, maar ze ging onvervaard door. ‘Wij zijn hier om twee redenen gekomen. De minst belangrijke eerst: op welke manier wilt u de Herrezen Draak helpen, die u volgens de Jendai-voorspelling de Coramoor noemt? En het belangrijkste: ons verzoek om hulp van de windvindster.’ Waarna ze eraan toevoegde: ‘Wier naam ik tot mijn spijt nog niet ken.’ De geleidster werd rood. ‘Ik ben Dorile din Eiran Langveer, Aes Sedai. Ik zal u helpen, als dat het Licht behaagt.’

Malin din Toral keek ook beschaamd. ‘Mijn schip verwelkomt u,’ mompelde ze, ‘en de genade van het Licht zij met u, tot u dit dek verlaat.’

Maar niet Nesta din Reas. ‘De Overeenkomst is met de Coramoor,’ zei ze met harde stem, een scherp, hakkend gebaar makend. ‘De land-gebondenen hebben daar geen deel aan, behalve waar van zijn komst wordt verhaald. Jij, meisje. Nynaeve. Welk schip gaf jou het geschenk van de overtocht? Wie was zijn windvindster?’

‘Dat herinner ik mij niet.’ Nynaeves luchtige antwoord paste niet bij de bevroren glimlach op haar gezicht. Ze hield haar vlecht beet, maar had gelukkig geen toevlucht tot saidar genomen. ‘En ik ben Nynaeve Sedai, Nynaeve Aes Sedai, geen meisje.’

Nesta din Reas zette haar handen vlak op de tafel en schonk haar een blik die Aviendha aan Sorilea deed denken. ‘Misschien ben je dat, maar ik zal te weten komen wie onthuld heeft wat niet onthuld had mogen worden. Die heeft lessen in zwijgzaamheid te leren.’

‘Een gescheurd zeil blijft gescheurd, Nesta,’ zei de oude man plotseling, met een lage stem die veel voller was dan zijn magere ledematen deden vermoeden. Aviendha had gedacht dat hij een wachter was, maar hij klonk als een gelijke. ‘Het zou goed zijn om te vragen welke steun de Aes Sedai nodig hebben, in de dagen dat de Coramoor gekomen is, de zeeën in eindeloze stormen woeden en de doem van de Voorspelling de oceanen bezeilt. Als zij tenminste Aes Sedai zijn?’ Het laatste werd met een opgetrokken wenkbrauw aan de windvindster gevraagd. Die antwoordde kalm en eerbiedig: ‘Drie kunnen er geleiden, waaronder zij.’ Ze wees naar Aviendha. ‘Ik heb nog nooit vrouwen met dergelijke kracht ontmoet. Ze moeten wel Aes Sedai zijn. Wie anders zou de ring durven dragen?’

Nesta din Reas gebaarde haar te zwijgen en richtte dezelfde ijzeren blik op de man. ‘Aes Sedai vragen nooit hulp, Baroc,’ gromde ze. Hij beantwoordde haar blik kalm. Toen zuchtte ze alsof zij voor hem haar ogen had moeten neerslaan. Maar haar blik voor Elayne was geen haartje zachter. ‘Wat wens je van ons...’ – ze aarzelde – ‘... erfdochter van Andor?’ Zelfs dat klonk misprijzend.

Nynaeve richtte zich op, klaar voor de aanval. Aviendha had in het Tarasin-paleis meermalen een van haar woordenvloeden moeten aanhoren. Het werd gewoonlijk veroorzaakt als de andere Aes Sedai weer eens vergaten dat Nynaeve en Elayne eveneens Aes Sedai waren. Een buitenstaander die dat ontkende, riskeerde bloedvergieten. Nynaeve opende haar mond... en Elayne bracht haar tot zwijgen met een klopje op haar arm en wat gefluister dat te zacht was om door Aviendha te worden opgevangen. Nynaeve zag nog steeds vuurrood en leek onderhand haar vlecht tot aan de wortels uit te willen rukken, maar ze hield haar mond. Misschien kon Elayne écht vrede stichten bij een watervete.

Uiteraard kon ook Elayne niet blij zijn met de openlijke twijfel aan zowel haar recht op de titel van Aes Sedai als op de titel van erfdochter. De meeste mensen zouden haar heel beheerst gevonden hebben, maar Aviendha kende de tekenen. De geheven kin duidde op boosheid en de wijd opengesperde ogen maakten er een laaiende fakkel van, die Nynaeves woede tot sintels reduceerde. Bovendien hield Birgitte zich klaar, haar gezicht als steen, met vlammende ogen. Gewoonlijk weerspiegelde ze Elaynes gevoelens niet, alleen als die heel sterk waren. Aviendha greep haar mes en maakte zich op om saidar te omhelzen. Ze zou eerst de windvindster doden; die vrouw was geen zwakkeling met de Kracht, ze zou gevaarlijk zijn. En ze was vervangbaar, met zoveel schepen in de buurt.

‘We zoeken een ter’angreaal.’ Haar stem klonk wel erg koel, maar iedereen die haar niet kende, zou denken dat Elayne een toonbeeld van kalmte was. Ze keek Nesta din Reas aan maar richtte zich tot iedereen, vooral tot de windvindster. ‘Daarmee kunnen wij naar wij aannemen het weer herstellen. Het moet u evenveel overlast bezorgen als de mensen aan wal. Baroc sprak van eindeloze stormen. U moet op zee evengoed de hand van de Duistere kunnen zien, de zucht van de Vader der Stormen, als wij op het land. Met deze ter’angreaal kunnen wij dat veranderen, maar wij kunnen het niet alleen. Vele vrouwen zullen moeten samenwerken, wellicht een hele cirkel van dertien. Wij vinden dat die groep ook windvindsters moet bevatten. Niemand anders weet zoveel van het weer, geen enkele levende Aes Sedai. Dat is de hulp die wij vragen.’

Haar woorden ontmoetten een doodse stilte, tot Dorile din Eiran behoedzaam zei: ‘Die ter’angreaal, Aes Sedai, hoe wordt die genoemd? Hoe ziet die eruit?’

‘Voor zover ik weet, heeft hij geen naam,’ zei Elayne. ‘Het is een zware kristallen schaal, vrij plat, maar ruim twee voet in doorsnee. Wanneer erin geleid wordt, bewegen de wolken...’

‘De Schaal der Winden!’ onderbrak de windvindster haar opgewonden, onbewust een stap naar voren zettend. ‘Ze hebben de Schaal der Winden!’

‘U hebt hem echt?’ De ogen van de golfvrouwe waren vol verwachting op die van Elayne gericht, en ook zij kwam onwillekeurig een stap dichterbij.

‘Wij zóéken ernaar,’ zei Elayne. ‘Maar we weten dat hij in Ebo Dar is. Als het dezelfde is...’

‘Hij moet het zijn,’ riep Malin din Toral uit. ‘Volgens uw beschrijving moet het hem zijn!’

‘De Schaal der Winden,’ verzuchtte Dorile din Eiran. ‘Te bedenken dat die hier, na tweeduizend jaar, gevonden kan worden! Het moet de Coramoor zijn. Hij moet...’

Nesta din Reas klapte eenmaal hard in haar handen. ‘Zie ik een golfvrouwe en haar windvindster, of twee dekmeiden bij hun eerste vloot-schouw?’ Malin din Torals wangen werden rood van boosheid, en ze boog strak en trots haar hoofd. Dorile din Eiran was tweemaal zo rood en boog, waarbij haar vingertoppen voorhoofd, lippen en hart aanraakten.

De Scheepsvrouwe keek hen een poosje dreigend aan voor ze verder ging. ‘Baroc, roep de andere golfvrouwen op die deze haven hebben aangedaan, en de Eerste Twaalf. Met hun windvindsters. En laat hun weten dat ze aan hun tenen in hun eigen want gehesen worden, als ze zich niet haasten.’ Toen hij overeind kwam, voegde ze eraan toe: ‘En laat thee brengen. Het uitwerken van de voorwaarden voor deze overeenkomst wordt een dorstige zaak.’

De oude man knikte; dat hij zowel golfvrouwen aan hun tenen moest ophangen als thee moest laten brengen, werd even gelijkmoedig geslikt. Hij keek Aviendha en de anderen nog eens schuins aan en wandelde met een deinende gang naar buiten. Aviendha veranderde van mening toen ze zijn ogen van dichtbij zag. Het zou een onherstelbare fout zijn geweest om de windvindster als eerste te doden. Iemand moest een dergelijke opdracht hebben verwacht, want Baroc was nauwelijks naar buiten of er kwam een slanke, knappe jongeman met een smal ringetje in elk oor binnen. Hij droeg een houten blad waarop een vierkante, blauw geglazuurde theepot met een gouden greep en grote blauwe kommen van dik aardewerk stonden. Nesta din Reas wuifde hem snel weer weg. ‘Hij zal al genoeg verhaaltjes rondstrooien zonder op te vangen wat hij niet mag horen.’ Ze gebaarde Birgitte in te schenken. Wat ze, tot Aviendha’s verrassing en misschien die van haarzelf, nog deed ook.

De Vrouwe der Schepen plaatste Elayne en Nynaeve op stoelen aan één kant van de tafel; kennelijk wilde ze met de onderhandelingen beginnen. Aviendha weigerde een stoel – aan de andere kant van de tafel – maar Birgitte nam er wel een, zwaaide de leuning uit, ging zitten en maakte die weer vast. De golfvrouwe en de windvindster werden ook uitgesloten van de bespreking, als je die tenminste zo mocht noemen. Ze sprak te zacht om gehoord te worden, maar Nesta din Reas benadrukte elk woord met een vinger als een porrende speer. Elaynes kin stak zo ver naar voren dat ze langs haar eigen neus leek te kijken, en Nynaeve slaagde er deze keer dan wel in haar gezicht in bedwang te houden, maar ze probeerde blijkbaar in haar eigen vlecht te klimmen.

‘Als dar het Licht behaagt, zal ik met u beiden praten,’ zei Malin din Toral, van Aviendha naar Birgitte kijkend, ‘maar ik zou eerst uw verhaal willen horen.’ De vrouw nam tegenover Birgitte plaats, die zich ongemakkelijk leek te voelen.

‘Wat inhoudt dat ik met u kan praten, als dat het Licht behaagt,’ zei Dorile din Eiran tegen Aviendha. ‘Ik heb over de Aiel gelezen. Als het u behaagt, kunt u me dan vertellen hoe er bij u nog mannen over zijn als een Aielvrouw elke dag een man moet doden?’ Aviendha deed haar best om haar niet aan te gapen. Hoe kon die vrouw zulke onzin geloven?

‘Wanneer hebt u onder ons gewoond?’ vroeg Malin din Toral boven haar theekom uit. Birgitte leunde opzij alsof ze over de stoelleuning wilde klimmen.

Aan de andere kant van de tafel klonk Nesta din Reas’ stem even wat luider. ‘... kwamen naar mij, ik niet naar jullie. Dat vormt de grondslag van onze overeenkomst, zelfs al zijn jullie Aes Sedai.’ Baroc gleed de kamer in en bleef tussen Aviendha en Birgitte staan. ‘Het ziet ernaar uit dat jullie roeiboot vertrokken is zodra je benedendeks ging, maar zit er niet over in. De Windjager heeft boten om jullie aan wal te brengen.’ Hij liep verder de kajuit in, nam een stoel naast Elayne en Nynaeve en mengde zich onmiddellijk in het gesprek. Als ze keken naar wie er sprak, kon de ander hen ongemerkt gadeslaan. Ze hadden een voordeel verloren, een voordeel dat ze nodig hadden. ‘Natuurlijk vindt de overeenkomst op onze voorwaarden plaats,’ zei hij ongelovig alsof zoiets ooit anders kon zijn. Ondertussen sloeg de Vrouwe der Schepen Elayne en Nynaeve gade alsof ze twee geiten bekeek die ze voor een feest wilde slachten. Barocs glimlach was bijna vaderlijk. ‘De vrager betaalt uiteraard de hoogste prijs.’

‘Maar u moet tussen ons geleefd hebben om deze oude eden te kennen,’ hield Malin din Toral vol.

‘Voelt u zich wel goed, Aviendha?’ vroeg Dorile din Eiran. ‘Zelfs hier kan de scheepsbeweging het landvolk aansteken. Nee? En mijn vraag beledigt u niet? Vertel me dan, binden de Aielse vrouwen een man echt vast voor ze... ik bedoel, als hij en u.... als u....’ Haar wangen werden rood toen ze er met een beverig glimlachje het zwijgen toe deed. ‘Zijn veel Aielvrouwen even sterk in de Kracht als u?’

Het kwam niet door het dwaze gedrag van de windvindster dat het bloed uit Aviendha’s gezicht wegtrok. Of doordat Birgitte kennelijk wilde weghollen zodra ze de armleuning weer loskreeg. Zelfs niet doordat Elayne en Nynaeve blijkbaar ontdekten dat ze twee onschuldige meisjes waren, die op een dorpsfeest in handen van een paar ervaren handelaren waren gevallen. Ze zouden haar allemaal op haar kop geven, en ze zouden gelijk hebben. Zij was degene die had voorgesteld de hulp in te roepen van die Zeevolkvrouwen waar ze steeds over spraken, als ze de ter’angreaal niet naar Egwene en de andere Aes Sedai terug konden brengen. Ze mochten geen tijd verknoeien door te wachten op een bericht van Egwene Alveren dat ze terug konden komen. Ze zouden haar de schuld geven en ze zou haar toh tegemoettreden, maar ze dacht aan de boten die omgekeerd op het dek lagen opgestapeld. Boten zonder enige bescherming. Ze zouden haar de schuld geven, maar wat ze ook verschuldigd was, zou ze duizend keer in schande hebben terugbetaald in de tijd die het een open boot kostte zeven of acht span over te steken.

‘Heb je een emmer?’ vroeg ze zwakjes aan de windvindster.

14

Witte pluimen

Op het eerste gezicht paste de naam helemaal niet, maar Ebo Dar was gek op dure namen. Soms leek te gelden: hoe slechter ze pasten, hoe beter het was. De, volgens Mart, smerigste herberg droeg de naam Pralende Koninginnenpracht, terwijl De Gouden Hemelkroon een duister gat sierde, aan de andere kant van de rivier in de Rahad. Die herberg was slechts aangegeven door een blauwe deur, terwijl de smerige vloer onder de donkere vlekken van oude messengevechten zat. De paardenrenbaan heette De Zilveren Baan.

Hij nam zijn hoed af en wuifde zich met de brede rand koelte toe. Hij ging zelfs zo ver om de zwartzijden sjaal los te maken, waarmee hij het litteken op zijn hals verborg. De ochtendlucht trilde al van de hitte, maar de lange, aarden wallen aan weerszijden van de renbaan waren volgepakt met mensenmassa’s. Meer stelde die hele renbaan niet voor. Het gekrijs van hoog vliegende zeemeeuwen werd bijna overstemd door het geroezemoes van stemmen. Er was geen toegangsprijs, en dus stonden zoutwinners in hun witte gildevest en voor de Draakgezworenen gevluchte boeren schouder aan schouder met armzalig geklede Taraboners die hun dikke snorren verborgen onder doorzichtige sluiers. Wevers in verticaal gestreepte wambuizen verdrongen zich naast drukkers in horizontaal gestreepte hemden en ververs met tot aan de elleboog verkleurde armen. Amadicianen van het platteland in hoog gesloten zwarte kledij – ze moesten zich bijna dood zweten – stonden naast dorpelingen uit Morland met schorten die zo smal waren dat ze alleen voor de sier konden zijn. Er was zelfs een handvol koperhuidige Domani, waarvan de mannen of in blote borst of met een klein jasje rondliepen, terwijl de vrouwen gekleed waren in zulke dunne stoffen dat ze afkleedden als zijde. Er waren leerlingen en sjouwers van de havens en pakhuizen, leerlooiers die alle ruimte kregen doordat ze naar hun werk stonken en straatkinderen met smoezelige gezichten die alles scherp opnamen, omdat ze van plan waren alles te stelen wat los en vast zat. Er was echter weinig zilver bij de werklieden te vinden.

Die stonden allemaal achter de afzetting van palen en dik henneptouw. Onderaan was de plaats voor lieden met zilver en goud: de hooggeborenen, de welgekleden, de mensen van stand. Hooghartige bedienden schonken vruchtenwijn in de zilveren beker van hun meester, druk doende dienaressen zwaaiden met gevederde waaiers hun meesteres koelte toe en er sprong zelfs een nar rond met een wit geschilderd gezicht en tinkelende koperen belletjes op zijn zwart-witte hoed en jas. Arrogante mannen stapten pralend rond met hoge fluwelen hoeden op en smalle zwaarden aan hun zij. Hun haren raakten de zijden jas die ze hadden omgeslagen en die met gouden of zilveren kettingen bij de smalle, geborduurde omslagen bijeen werd gehouden. Vrouwen met kort en met lang haar toonden evenveel soorten kapsels als er vrouwen waren. Ze droegen breedgerande hoeden met pluimen of soms een fijne sluier om hun gezicht te verhullen. Of hun gewaden van hier stamden of van ver weg kwamen, maakte voor de halslijn weinig uit. Die was meestal zo laag dat men hun boezem kon bewonderen. De edelen onder hun bonte zonneschermen glinsterden van ringen en oorringen, kettingen, gouden en ivoren armbanden en fraaie juwelen, terwijl ze minachtend op ieder ander neerkeken. Weldoorvoede kooplieden en geldschieters, met hier en daar iets van kant, een sierspeld of een ring met een zware, geslepen steen, bogen nederig of maakten een buiging voor hun meerderen, die hun hoogstwaarschijnlijk enorme geldsommen schuldig waren. Op de Zilveren Baan gingen fortuinen van hand tot hand en niet alleen bij het wedden. Er werd gemompeld dat er beneden de touwen ook levens en eer van eigenaar veranderden.

Mart zette zijn hoed weer op, stak een hand op en een wedboekster met een scherp, mager gezicht en een steekneus kwam naar hem toe. Ze spreidde haar botmagere handen, boog en mompelde de oude groet: ‘Zoals mijn heer wenst te wedden, zo zal ik naar waarheid schrijven.’ Ze slikte het eind van een paar woorden in, maar haar Ebodaraanse tongval behield de zachte klanken. ‘Het boek is open.’ Het geborduurde open boek op haar jas kwam, net als het gezegde, uit een heel ver verleden, toen de weddenschappen nog in een boek werden geschreven, maar vermoedelijk was hij de enige die zich dat herinnerde. Hij herinnerde zich heel wat dingen die hij nog nooit gezien had, uit reeds lang vervlogen tijden.

Hij keek snel naar de inzetten die voor de vijfde ren van deze ochtend op een lei waren gekalkt, opgehouden door de stokdrager achter de vrouw in de rode lange jas, en knikte. Wind stond ondanks zijn overwinningen slechts derde. Hij wendde zich tot zijn vriend. ‘Zet alles op Wind, Nalesean.’

De Tyrener aarzelde en bevoelde zijn vette zware puntbaardje. Hij droop van het zweet, maar hield zijn jas met de blauw gestreepte pofmouwen tot aan zijn kin dichtgeknoopt, en op zijn hoofd droeg hij een vierkant kapje van blauw fluweel dat hem zeker niet tegen de zon beschermde. ‘Alles, Mart?’ Hij zei het zachtjes zodat de vrouw het niet kon opvangen. De inzetten konden binnen een tel veranderen, tot men de weddenschap feitelijk bevestigde. ‘Mijn ziel mag branden, die kleine bonte lijkt me snel, net als die lichtgrijze ruin met zilverwitte manen.’ Dat waren deze dag de eerste op de lijst. Ze waren hier nooit eerder geweest en wekten, zoals alle nieuwe dingen, hoge verwachtingen. Mart verwaardigde zich niet eens om naar de tien paarden te kijken die voor de volgende ren de baan op kwamen en aan de andere kant heen en weer stapten. Hij had er al een goede blik op geworpen toen hij Olver op Wind hielp. ‘Alles. Een of andere dwaas heeft de staart van die bonte ingekort; hij is al zowat halfgek van de vliegen. De grijze oogt fraai, maar er zit een slechte hoek in zijn vetlokken. Wellicht heeft hij wat streekrennen gewonnen, maar vandaag eindigt hij als laatste.’ De kennis van paarden had hij van zichzelf. Abel Cauton had hem veel bijgebracht en zijn vader had een goed oog voor paardenvlees.

‘Hij lijkt me wel wat meer dan fraai ogen,’ gromde Nalesean, maar hij ging er niet over bekvechten.

De wedboekster keek beduusd toe hoe Nalesean zuchtend beurs na beurs uit zijn uitpuilende jaszakken trok. Op een gegeven ogenblik wilde ze hem zelfs afwijzen, maar het Verheven en Geëerde Gilde der Wedboekers hield staande dat ze elke dag, elke weddenschap voor elk bedrag aannamen. Ze wedden zelfs met reders en kooplieden of een schip zou zinken en of de prijs van goederen zou veranderen. Eigenlijk wedden de wedboekers niet, dat deed her gilde. Het goud ging in een van de met ijzer beslagen kisten die gedragen werden door een paar kerels met armen die zo dik waren als Marts benen. Haar lijfwachten, met harde ogen, platte neuzen en in leren vesten die armen vrijlieten die nog dikker waren, hielden stevige, met koper beslagen knotsen in de hand. Een ander gaf haar een witte penning waarop een fraai afgebeelde blauwe vis stond – elke wedboeker had een ander teken. Op de achterkant schreef ze de weddenschap, de naam van het paard en een teken dat aangaf om welke ren het ging. Ze gebruikte een fijn penseel uit een gelakt kistje dat haar werd voorgehouden door een meisje dat er aardig uitzag. Ze was slank, met grote, donkere ogen, en gaf Mart een trage glimlach. De vrouw met het scherpe gezicht glimlachte zeker niet. Ze boog nog een keer, gaf het meisje achteloos een klap en liep weg, terwijl ze met haar drager fluisterde, die haastig een doek over zijn lei haalde. Toen hij het bord weer ophief, was Wind aangegeven met de laagste winst. Het meisje wreef tersluiks haar wang en wierp Mart vanover haar schouder een boze blik toe, alsof de klap zijn schuld was geweest.

‘Ik hoop dat je geluk standhoudt,’ zei Nalesean, terwijl hij de penning voorzichtig vasthield, zodat de inkt kon drogen. Wedboekers konden heel moeilijk doen over een gevlekte penning, en niemand was sneller geprikkeld dan een Ebodaraan. ‘Ik weet dat je niet vaak verliest, maar Bloedvuur, ik heb het zien gebeuren. Ik heb een afspraakje om vanavond te gaan dansen. Slechts een naaistertje...’ Hij was een edelman maar geen slechte kerel, en hij leek zulke dingen belangrijk te vinden. ‘... maar ze ziet er leuk genoeg uit om er een droge mond van te krijgen. Ze houdt van prulletjes. Gouden dingetjes. En ook van vuurfeesten – ik hoor dat er vanavond een paar vuurwerkers aan de gang gaan; dat zou je weleens kunnen bevallen – maar dit soort aardigheidjes zal haar doen glimlachen. Ze zal niet aardig blijven als ik me haar glimlach niet kan veroorloven, Mart.’

‘Je zult haar laten glimlachen,’ zei Mart verstrooid. De paarden liepen nog steeds in een kring bij de startpalen. Olver zat trots op Winds rug, zijn brede mond in een glimlach die zijn alledaagse gezicht tussen zijn flaporen in tweeën spleet. Op de Ebodaraanse renbaan waren alle rijders jongens; een paar span landinwaarts gebruikten ze meisjes. Olver was vandaag de kleinste en de lichtste, hoewel de hoogbenige grijze ruin dat voordeel helemaal niet nodig had. ‘Ze zal lachen tot ze niet meer op haar benen kan staan.’ Nalesean keek hem fronsend aan, wat hij nauwelijks opmerkte. De man moest toch weten dat Mart zich nooit zorgen hoefde te maken over goud. Hij won misschien niet altijd, maar wel vaak genoeg. Bovendien had zijn geluk niets te maken met Winds winst of verlies. Daar was hij zeker van.

Hij bekommerde zich niet om het goud, maar om Olver. Geen enkele regel verbood de jongens namelijk hun zweep op elkaar los te laten in plaats van op hun rijdieren. In elke ren was Wind aan kop gekomen en er gebleven, maar als Olver een schrammetje of iets overkwam, zou Mart dat tot vervelens toe moeten horen. Van vrouw Anan, zijn herbergierster – niet van Nynaeve of Elayne, of Aviendha of Birgitte. Het laatste dat hij verwachtte van de voormalige Speervrouw en van Elaynes vreemde zwaardhand, was overborrelende moederlijke gevoelens, maar ze hadden al geprobeerd om de jongen stiekem uit De Zwerfster te halen en hem onder te brengen in het Tarasin-paleis. Een gebouw met zoveel Aes Sedai was de slechtst denkbare plek voor Olver, en voor ieder ander, maar als de jongen één builtje opliep, zou Setalle Anan het niet eens aan Birgitte of Aviendha melden, maar de jongen persoonlijk wegbrengen. Olver zelf zou zich waarschijnlijk in slaap huilen als hij niet meer mocht rijden, maar vrouwen begrepen dat soort zaken nooit. Zeker voor de duizendste keer vervloekte Mart Nalesean dat hij Olver en Wind naar die eerste paardenren had gesmokkeld. Natuurlijk, ze moesten iets bedenken om de lege dagen door te komen, maar hadden ze niets anders kunnen zoeken? Die vrouwen zouden beurzen-snijden waarschijnlijk minder erg vinden.

‘Daar komt de dievenvanger,’ zei Nalesean, de penning in zijn jas stoppend. Hij zei het nog net niet spottend. ‘Veel heeft hij tot nog toe niet bereikt. We hadden beter vijftig soldaten meer mee kunnen nemen.’ Juilin schreed vastberaden door de menigte, een donkere, harde man. Als wandelstok gebruikte hij een dunne bamboestaf die net zo groot was als hijzelf. Hij had de rode afgeknotte kegel van een Taraboonse muts op zijn hoofd en droeg een alledaagse jas, strak tot zijn middel en dan breed uitwaaierend tot op zijn laarzen. Het was een veel-gedragen kledingstuk dat geen indruk van rijkdom wekte. Gewoonlijk zou hij dan ook niet beneden het touw zijn toegelaten, maar hij deed net of hij de paarden opnam, waarbij hij goed zichtbaar een dikke munt op zijn handpalm op en neer gooide. Een paar lijfwachten van wedboekers bekeken hem achterdochtig, maar de gouden kroon verleende hem toegang.

‘En?’ vroeg Mart bits, zijn hoed dieper over de ogen trekkend toen de dievenvanger hen bereikte. ‘Nee, laat mij het zeggen. Ze zijn weer uit het paleis geglipt. En weer heeft niemand hen gezien. En weer weet niemand waar ze zijn. Bloedvuur!’

Juilin stopte de munt zorgvuldig in zijn jaszak. Hij wedde niet; hij leek elk ontvangen koperstukje te sparen. ‘De vier vrouwen zijn in een gesloten koets van het paleis naar de rivier gereden, waar ze bij een steiger een boot huurden. Thom heeft een andere gehuurd om ze te volgen en te zien waar ze naartoe gingen. Niets duisters of onplezierigs, zou ik zeggen, te oordelen aan hun kleding. Aan de andere kant zouden edelen nog zijde dragen als ze in de modder kropen.’ Hij gaf Nalesean een grijns, die zijn armen over elkaar sloeg en deed of hij geboeid naar de paarden keek. De grijns hield niet meer in dan het ontbloten van zijn tanden. Ze waren beiden Tyreners, maar in Tyr gaapte een wijde kloof tussen edelen en burgers, en geen van twee was erg op de aanwezigheid van de ander gesteld.

‘Vrouwen!’ Een paar fraai geklede voorbeelden draaiden zich om en wierpen vanonder hun zonnescherm een scheve blik op Mart. Hij keek misprijzend terug, hoewel ze er allebei aardig uitzagen. Ze begonnen tegen elkaar te giechelen alsof hij iets geks had gedaan. Een vrouw deed iets tor je aan de regelmaat gewend was, waarna ze iets volkomen anders ging doen, gewoon om je in de war te brengen. Maar hij had Rhand beloofd Elayne samen met Nynaeve en Egwene veilig in Caemlin af te leveren. En hij had Egwene beloofd voor de veiligheid van die twee te zorgen op hun reis naar Ebo Dar, om van Aviendha nog maar te zwijgen; dat was de prijs om Elayne naar Caemlin te krijgen. Niet dat ze hem verteld hadden waarom ze zo nodig hier moesten zijn, o nee. Ze hadden nog geen twintig woorden met hem gewisseld sinds ze in deze rot stad waren aangekomen!

‘Ik zorg dat ze veilig zijn,’ mompelde hij binnensmonds, ‘al moet ik ze in een ton proppen en op een kar naar Caemlin slepen.’ Hij zou weleens de enige man ter wereld kunnen zijn die zoiets over Aes Sedai kon zeggen zonder over zijn schouder te hoeven kijken. Misschien ook wel over Rhand en die kerels die hij om zich heen verzamelde. Hij raakte het vossenzegel onder zijn hemd aan om er zeker van te zijn dat hij het nog had, al nam hij het zegel zelfs bij een bad nooit af. Het was niet volmaakt, maar een man had wat zekerheid nodig.

‘Tarabon moet nu vreselijk zijn voor een vrouw die niet gewend is voor zichzelf te zorgen,’ mompelde Juilin. Hij keek naar drie gesluierde mannen in gerafelde jassen en slonzige witte broeken die ooit wit waren geweest. Ze kropen de aarden wal op, weggejaagd door een stel met knuppels zwaaiende lijfwachten van wedboekers. Er stond nergens geschreven dat de armen niet onder de touwen door mochten, maar de lijfwachten dachten daar anders over. De twee vrouwen die naar Mart hadden gekeken, wedden kennelijk met elkaar of de Taraboners sneller waren dan de lijfwachten.

‘Er zijn hier meer dan genoeg dwaze vrouwen om het ons gemakkelijk te maken,’ zei Mart. ‘Ga terug naar die aanlegplaats en wacht op Thom. Zeg hem dat ik hem zo snel mogelijk nodig heb. Ik wil weten wat die dwaze vrouwen van plan zijn.’

Juilins blik noemde hém nog net geen dwaas. Eigenlijk hadden ze juist dat al vanaf hun aankomst, ruim een maand geleden, geprobeerd. Na een laatste blik op de weghollende mannen wandelde hij de renbaan af, opnieuw met de munt spelend.

Mart tuurde nadenkend naar de andere kant van de renbaan. De menigte aan de overkant stond zo’n vijftig pas verder, en een aantal gezichten viel hem op. Een gebogen, witharige grijsaard met een haakneus; een vrouw met een spits gezicht onder een hoed die voornamelijk uit pluimen scheen te bestaan; een lange kerel die eruitzag als een eiber, in groene zijde met gouden tressen; een mollige meid met volle borsten die uit haar jurk dreigden te ontsnappen. Hoe langer de hitte aanhield, hoe korter en doorzichtiger de kleding van de vrouwen in Ebo Dar werd, maar deze keer had hij er nauwelijks oog voor. Er waren nu weken voorbijgegaan waarin hij zelfs geen glimp had opgevangen van de vrouwen om wie hij zich nu zorgen maakte.

Birgitte had echt niemand nodig om haar hand vast te houden. Volgens hem zou elke waaghals die een Jager naar de Hoorn lastig viel, flinke moeilijkheden krijgen. En Aviendha... Zij had iemand nodig die haar tegenhield wanneer ze weer eens iemand die haar pad kruiste wilde neersteken. Wat hem betrof mocht ze iedereen aan haar mes rijgen, zolang het maar niet Elayne was. En die vervloekte erfdochter mocht haar neus zo hoog in de lucht steken als ze wilde, maar ze draaide mooi met verliefde kalverogen om Rhand heen. Elayne zou net als Aviendha iedere gluurder neersteken. Rhand wist gewoonlijk wel raad met vrouwen, maar met dit stel was hij mooi in een berenkuil beland. Het was de kortste weg naar rampspoed, en waarom die nog niet had toegeslagen, ging Marts begrip te boven.

Om een of andere reden gleden zijn ogen terug naar de vrouw met het scherpe gezicht. Ze was knap, zij het op een vosachtige manier. Hij schatte haar van Nynaeves leeftijd. Zoiets was moeilijk op deze afstand te zeggen, maar hij kon vrouwen even goed beoordelen als paarden, al konden vrouwen je uiteraard veel meer voor gek zetten dan een paard. Slank. Waarom deed ze hem aan stro denken? Wat hij onder die gepluimde hoed aan haren kon zien, was donker. Nou ja, het deed er niet toe.

Birgitte en Aviendha konden het wel af zonder dat hij ze in het oog moest houden, en hij zou dat anders ook van Elayne en Nynaeve gezegd hebben, al waren zij nog zulke eigenwijze, achterbakse doordouwers. Maar dat ze al die tijd stiekem waren weggeglipt, maakte wel iets duidelijk. Eigenwijsheid, dat was de sleutel. Zij waren het soort vrouwen dat een man stijf schold over bemoeizucht, hem dan wegjoeg, en hem vervolgens de les las omdat hij in een noodgeval niet beschikbaar was. Niet dat ze ooit zouden toegeven dat ze hem nodig hadden, zelfs dan niet, zeker niet die twee. Je was een bemoeial als je een helpende hand toestak en een onbetrouwbaar misbaksel als je dat niet deed.

Opnieuw viel de vrouw met het vossengezicht aan de overkant hem op. Geen stro, een stal. Wat hem niet veel wijzer maakte. Hij had heel wat pretjes in stallen beleefd met jonge meisjes en ook met minder jonge, maar deze droeg een blauwzijden gewaad dat beschaafd van lijn was, met een hals tot onder haar kin, afgezet met sneeuwwitte kant, terwijl nog meer kant over haar handen wolkte. Een vrouwe, en hij vermeed edelvrouwes als de dood. Ze plukten aan je alsof je een harp was, en verwachtten dat een man bij het minste of geringste aan kwam draven. Nou, Mart Cauton mooi niet. Vreemd genoeg wuifde ze zichzelf koelte toe met een waaier van witte pluimen. Waar was haar meid? Een dolk. Waarom deed ze hem aan een dolk denken? En... vuur? Nou ja, iets wat brandde.

Hij schudde zijn hoofd en probeerde zijn aandacht te richten op wat belangrijk was. De herinneringen aan andere lieden, aan veldslagen, koningshoven en landen die eeuwen geleden verdwenen waren, vulden de gaten in zijn geheugen, de plaatsen waar zijn eigen herinneringen ineens heel wazig of geheel afwezig waren. Hij kon zich bijvoorbeeld heel helder voor de geest halen hoe hij met Moiraine en Lan uit Emondsveld was gevlucht, maar van daarna, tot aan Caemlin, wist hij bijna niets meer. Daarvoor en ook daarna waren er gaten. Als hij hele stukken van zijn kindertijd niet meer kon terughalen, waarom verwachtte hij dan zich elke vrouw te herinneren die hij ooit had ontmoet? Misschien deed zij hem wel denken aan een vrouw die al zo’n duizend jaar dood was; het Licht mocht weten dat dat vaak genoeg gebeurd was. Zelfs Birgitte knaagde soms aan zijn herinneringen. Nou ja, er waren hier in Ebo Dar vier vrouwen die voortdurend door zijn gedachten spookten. Alleen zij waren belangrijk.

Nynaeve en de anderen meden hem alsof hij vlooien had. Vijf keer was hij bij het paleis geweest, en de enige keer dat ze hem hadden ontvangen, zeiden ze alleen dat ze het te druk voor hem hadden, waarna ze hem wegstuurden als een boodschappenjongen. Het kwam allemaal neer op één ding. Ze dachten dat hij zich met hun plannen zou bemoeien, en dat zou hij alleen doen wanneer ze zichzelf in gevaar brachten. Het waren beslist geen dwazen. Soms stommelingen, maar geen dwazen. Als zij gevaar zagen, was er ook gevaar. Er waren plekken in deze stad waar je een mes in je ribben kon krijgen, omdat je een vreemdeling was of een muntstuk liet zien, en zelfs met geleiden hielden ze geen mes tegen als ze het niet bijtijds zagen. Hij zat mooi vast. Hij, Nalesean, een tiental goede mannen van de Bond, om nog maar te zwijgen van Thom en Juilin, die, Licht-nog-aan-toe, kamers hadden in de bediendenvleugel van het paleis. Met z’n allen zaten ze duimen te draaien. Die domme wichten zouden nog eens overhoop worden gestoken. ‘Over mijn lijk,’ gromde hij.

‘Wat?’ vroeg Nalesean. ‘Kijk, ze stellen zich op, Mart. Licht en drakenvuur, ik hoop dat je gelijk hebt. Die bonte lijkt me helemaal niet doorgedraaid; hij staat gewoon op springen.’

De paarden dansten rond en namen hun plaatsen in tussen hoge palen die in de grond waren gestoken. Bovenaan wapperden wimpels in de warme bries: blauw, groen, elke kleur, sommige zelfs gestreept. Vijfhonderd pas verderop stond een tweede rij van soortgelijke palen met wimpels. Elke ruiter moest rond de paal met de wimpel van zijn kleur, die rechts van hem aan de beginlijn wapperde, en dan weer terug. Aan weerszijden van de rij paarden, vlak achter de lijn, stonden twee wedboekers: een welgedane vrouw en een nog dikkere kerel. Ze hielden een witte doek boven het hoofd. De wedboekers vlagden om de beurt een ren en mochten dan geen weddenschappen aannemen.

‘Bloedvuur,’ bromde Nalesean.

‘Licht, man, bedaar. Je zal je naaistertje heus wel onder de kin kunnen kietelen.’ Zijn laatste woord werd overstemd door losbarstend gebrul toen de doeken omlaag kwamen en de paarden naar voren schoten. Zelfs het geroffel van de hoeven verdronk in het lawaai van de menigte. Binnen tien lengten had Wind de leiding genomen. Olver lag dicht tegen de nek aan, maar de grijze met de zilveren manen bleef slechts een hoofdlengte achter. De bonte bleef hangen in de groep, waar de zwepen van de ruiters al heftig op- en neergingen.

‘Ik zei je dat die grijze gevaarlijk was,’ kreunde Nalesean. ‘We hadden niet alles in moeten zetten.’

Mart gaf niet eens antwoord. Hij had nog een beurs in zijn zak, en nog wat losse munten ook. Die beurs noemde hij zijn zaaigoed. Al zaten er nog zo weinig munten in, met een dobbelspel kon hij er zijn fortuin mee aanvullen, wat er vanochtend ook gebeurde. Halverwege de koers had Wind nog steeds de leiding. De grijze bleef dicht bij hem, een volle lengte voor het volgende paard. De bonte rende op de vijfde plaats. Na het keerpunt kwam het gevaar: het was bekend dat de jongens op achterliggende dieren de berijders sloegen die de paal al hadden gerond.

Marts ogen volgden de paarden, gleden weer over de vrouw met het spitse gezicht... en schoten met een ruk terug. Het geschreeuw en gegil van de menigte waren vergeten. De vrouw wuifde met haar waaier naar de paarden en sprong opgewonden op en neer, maar opeens zag hij haar in een bleekgroen gewaad onder een donkergrijze mantel, haar haren gevangen in een schuimend net van kant, en haar rok kieskeurig opgetrokken terwijl ze zich een weg zocht door een stal, niet ver van Caemlin.

Rhand lag nog steeds kreunend in het stro, zelfs nu de koorts geweken leek; hij gilde tenminste niet meer naar mensen die er niet waren. Achterdochtig bekeek Mart de vrouw die naast Rhand knielde. Misschien kon ze helpen, zoals ze beweerde, maar Mart had niet meer het vertrouwen van vroeger. Wat deed een hoge vrouwe als zij in een dorpsstal? Hij streelde de robijnknop van de dolk die onder zijn jas verborgen zat en vroeg zich af waarom hij ooit zo goed van vertrouwen was geweest. Je werd er nooit beter van. Nooit. ‘.... zo slap als een eendagskuiken,’ zei ze, en ze reikte onder haar mantel. ‘Ik denk...’

In haar hand verscheen bliksemsnel een mes; ze haalde uit naar Marts keel, en hij zou gestorven zijn als hij niet voorbereid was geweest. Hij liet zich plat voorover vallen, greep haar pols en duwde die weg. Het kromme Shadar Logoth-lemmet zwiepte tiaar voren en gleed tegen haar slanke, witte hals. De vrouw bevroor en trachtte omlaag te kijken, naar de scherpe rand die op haar huid drukte. Hij wilde snijden. Vooral toen hij zag waar haar eigen dolk in de houten wand stak. Rond het smalle lemmet groeide een verkoolde kring en dunne, grijze rookpluimpjes rezen op van het hout dat op het punt stond in vlammen op te gaan.

Mart huiverde en streek met een hand langs zijn ogen. Louter het dragen van die dolk uit Schaduwwaak had hem bijna gedood, het had die gaten in zijn geheugen gevreten, maar hoe kon hij een vrouw vergeten die geprobeerd had hem te doden? Een Duistervriend – ze had het min of meer toegegeven – die geprobeerd had hem te doden. Nadat ze haar in de tuigkamer hadden opgesloten en haar dolk in een emmer hadden gegooid, was het water gaan koken. Een Duistervriend die hem en Rhand achtervolgd had. Was het toeval dat zij in Ebo Dar was terwijl hij hier op de renbaan was, op dezelfde dag? Het antwoord kon ta’veren zijn – daar wilde hij evenmin aan denken als aan die Hoorn van dat rottige Valere – maar het was een feit dat de Verzakers zijn naam wisten. Die stal was niet de laatste keer geweest dat Duistervrienden Mart Cauton aan z’n eind hadden willen helpen.

Hij wankelde, toen Nalesean opeens op zijn rug roffelde. ‘Kijk eens, Mart! Bij het Licht, moet je zien!’

De paarden waren om de palen gedraaid en al een flink eind op de terugweg. Wind scheerde over de baan met gestrekt hoofd en wapperende manen en staart. Olver zat op zijn rug geklemd alsof hij met het zadel vergroeid was. De jongen reed alsof hij ervoor geboren was. Vier lengten achter hem denderde de bonte, wiens berijder met de zweep werkte in een vergeefse poging de afstand te verkleinen. Zo vlogen ze de eindstreep over, het tweede paard op drie lengten achterstand. De grijze met de zilveren manen kwam als laatste binnen. Het gekreun en gegrom van de verliezers overstemde de kreten van de winnaars. De waardeloze penningen daalden als een witte regen neer op de renbaan, en tientallen bedienden van wedboekers schoten naar voren om ze weg te halen voor de volgende ren.

‘We moeten die vrouw vinden, Mart. Ze is ons zoveel schuldig dat ik haar best in staat acht ervandoor te gaan zonder ons uit te betalen.’ Mart had gehoord dat het wedboekersgilde uiterst streng optrad als een lid zoiets probeerde, en dat een tweede poging de dood betekende, maar voor Nalesean bleef het gepeupel.

‘Daar staat ze, duidelijk zichtbaar,’ wees Mart, zonder de Duistervriend met het vossengezicht uit het oog te verliezen. De vrouw keek woedend naar een penning, wierp hem op de grond en lichtte zelfs haar rokken op om erop te stampen. Duidelijk geen weddenschap op Wind. Nijdig begon ze zich een weg te banen door de menigte. Mart verstijfde. Ze vertrok. ‘Haal onze winst op, Nalesean, en breng Olver dan terug naar de herberg. Als hij zijn leesles mist, moet je de zuster van de Duistere zelf kussen voor vrouw Anan hem voor de volgende wedren laat gaan.’

‘Waar ga je heen?’

‘Ik zag een vrouw die geprobeerd heeft mij om zeep te helpen,’ zei Mart over zijn schouder.

‘Geef haar de volgende keer een aardigheidje,’ riep Nalesean hem achterna.

De vrouw volgen was niet moeilijk door de wit gepluimde hoed die als een banier tussen de menigte aan de overkant doorschoof. De aarden wallen gingen over in een groot veld met kleurrijk gelakte koetsen en draagstoelen, bewaakt door koetsiers en dragers. Marts paard Pips was een van de vele die bewaakt werden door leden van het Aloude en Achtenswaardige Gilde der Stallieden. In Ebo Dar hadden ze een gilde voor bijna alles, en wee degene die zich op hun gebied waagde. Mart bleef staan, maar ze liep de vervoermiddelen voorbij, die mensen van stand of met geld hierheen hadden gebracht. Geen meid, zelfs geen draagstoel. Niemand met wat geld om te rijden, zou in deze hitte lopen. Was zijn vrouwe in zorgelijke tijden beland?

De Zilveren Baan lag juist ten zuiden van de hoge witgepleisterde stadsmuren. Ze wandelde zo’n honderd passen de weg af naar de brede puntboog van de Moldijnse Poort, waar ze door verdween. Mart probeerde zo gewoon mogelijk te doen en volgde haar. De poort was een schemerige tunnel van twintig passen lang, maar haar hoed stak boven alle voorbijgangers uit. Mensen die moesten lopen, droegen zelden pluimen. Ze leek de weg goed te kennen. De pluimen deinden door de menigte voor hem uit, ongehaast maar steeds verder weg.

Ebo Dar schitterde wit in de ochtendzon. Witte paleizen met witte zuilen en balkons met smeedijzeren hekken stonden pal naast witgepleisterde weverswinkels, viskramen en stallen. Grote witte huizen met luiken van dunne latjes die de boogramen aan het gezicht onttrokken, stonden naast witte herbergen met geschilderde uithangborden. Op de open markten onder hun lange daken maakten levende schapen en kippen, kalveren, ganzen en eenden een lawaai als op een boerenerf, te midden van soortgenoten die al geslacht en opgehangen waren. Alles was wit, van steen of gepleisterd, afgezien van de paar rode, blauwe of gouden banen op knolvormige koepels en spitsen, waar balkons omheen liepen. Overal waren pleinen, altijd voorzien van een meer dan levensgroot standbeeld op een voetstuk of in een fontein die slechts de hitte benadrukte, en altijd waren ze vol mensen. De stad zat vol vluchtelingen, naast allerlei kooplieden en handelaren. Elke moeilijkheid leverde ergens wel iemand winst op. Wat Saldea vroeger naar Arad Doman had gestuurd, kwam nu over de rivier naar Ebo Dar. Ook Amadiciaanse goederen gingen niet meer naar Tarabon maar naar Ebo Dar. Iedereen deed zaakjes, voor een penner of voor duizend kronen, of om vandaag een hap eten te krijgen. De lucht rook naar reukwatertjes, naar stof en naar zweet. Op de een of andere manier rook het geheel naar wanhoop.

Kanalen vol dekschuiten doorsneden de stad, op tientallen plaatsen overbrugd. Sommige bruggen waren zo nauw dat twee mensen zich langs elkaar moesten wringen, en andere zo breed dat ze ruimte boden aan winkels die tot boven het water reikten. Op een van die bruggen zag hij de wit gepluimde hoed opeens stilhouden. Mensen stroomden langs hem heen toen hij ook bleef staan. De winkels hier waren eigenlijk niet meer dan houten hokken met zware luiken van planken die omlaag konden worden gehaald om ze ’s nachts af te sluiten. De open luiken waren uithangborden voor de winkels. Het bord boven de pluimhoed toonde een goudgele weegschaal en hamer, het teken van het goudsmidsgilde, van een niet al te welvarend lid. Door een plotseling ontstane lege plek zag hij haar omkijken. Hij wendde zich haastig af, naar een smal hok aan zijn rechterkant. Aan de achterwand hingen ringen en plankjes waarop stenen in alle mogelijke ontwerpen lagen.

‘Mijn heer wenst een nieuwe zegelring?’ vroeg het vogelachtige mannetje achter de toonbank, al buigend en handenwrijvend. Hij was zo mager als een lat, maar hoefde zich geen zorgen te maken dat iemand zijn waren zou stelen. In een hoek zat op een krukje een eenogige kerel geklemd, die niet zonder moeite rechtop in het hok kon staan. Tussen zijn dikke knieën hield hij een lange knuppel, waarin stalen nagels waren geslagen, ‘Ik kan elk ontwerp maken, zoals mijn heer kan zien, en ik heb uiteraard maatringen zodat u kunt passen.’

‘Laat me die eens zien.’ Mart wees er zomaar een aan; hij had een reden nodig om hier te blijven staan tot ze doorliep. Dit was misschien ook de juiste gelegenheid om te bedenken wat hij nou precies ging doen.

‘Een fraai voorbeeld van de lange stijl, heer, die nu veel gevraagd is. Hij is van goud, maar ik werk ook in zilver. Nee maar, ik denk dat het de juiste maat is. Wil mijn heer hem proberen? Wenst mijn heer het snijwerk van nabij te bekijken? Geeft mijn heer de voorkeur aan goud of zilver?’

Met een grom waarvan hij hoopte dat het ergens antwoord op gaf, schoof Mart de aangeboden ring om de middelvinger van zijn linkerhand en deed net of hij de donkere ovaal van de geslepen steen bekeek. Hij zag enkel dat die zo lang was als zijn vingerkootje. Met gebogen hoofd gluurde hij vanuit zijn ooghoeken russen de mensen door naar de vrouw. Ze hield een brede, platte gouden ketting tegen het licht.

Er was een burgerwacht in Ebo Dar, maar niet zo’n beste, en die werd zelden in de straten gezien. Als hij haar aanklaagde, zou het zijn woord tegen het hare zijn, en zelfs met zo’n aanklacht zou ze na wat geschuif met munten vrij weglopen. De burgerwacht was goedkoper dan een magistraat, maar ze konden allebei omgekocht worden, tenzij ze op de vingers werden gekeken door een machthebber. En dan kon het ook, alleen kostte het meer.

Een witte werveling in de menigte bleek een Witmantel. De kegelhelm en het lange maliënhemd glinsterden als zilver en de sneeuwwitte mantel met de vlammende gouden zon wapperde achter hem aan. De man wist dat er ruimte voor hem gemaakt zou worden. Dat gebeurde inderdaad; er waren maar weinig mensen die de Kinderen van het Licht durfden hinderen. Maar voor elke blik die zich van het onbewogen mannengezicht afwendde, was er ook een die goedkeurend naar hem opkeek. De vrouw keek hem niet alleen openlijk aan, maar glimlachte ook. Een aanklacht tegen haar kon haar wel of niet in de gevangenis stoppen, maar kon ook de vonk betekenen in een opstandige stad, na verhalen over Duistervrienden in het Tarasin-paleis. Witmantels waren goed in het ophitsen van menigten, en voor hen waren Aes Sedai Duistervrienden. Toen het Kind van het Licht haar voorbijliep, legde ze kennelijk spijtig de ketting neer en draaide zich om om verder te gaan.

‘Bevalt de stijl u, heer?’

Mart schrok op. Hij had de magere man en de ring vergeten. ‘Nee, ik wil hem...’ Nijdig rukte hij weer aan de ring. Hij wilde er niet af!

‘U hoeft niet te trekken; zo kunt u de steen breken.’ Nu hij geen mogelijke klant meer was, hield Mart op heer te zijn. De man snoof en hield hem scherp in de gaten, voor het geval hij probeerde ervandoor te gaan. ‘Ik heb wat smeervet. Deril, waar is de vetpot?’ De wachter knipperde en krabde op zijn hoofd alsof hij zich afvroeg wat een vetpot was. De wit gepluimde hoed was al halverwege de andere kant van de brug.

‘Ik neem hem,’ blafte Mart. Geen tijd om te onderhandelen. Hij trok een handvol munten uit zijn jaszak en klapte ze op de toonbank neer. Het meeste was goud, met wat zilver. ‘Genoeg?’

De ogen van de ringenmaker puilden uit. ‘Iets te veel,’ zei hij wat onzeker bevend. Zijn handen weifelden boven de munten en twee vingers schoven een paar zilveren penningen naar Mart. ‘Zoveel?’

‘Geef ze aan Deril,’ gromde Mart toen de bloedring van zijn vinger gleed. De magere kerel harkte haastig de rest van de munten op. Te laat om onder de koop uit te komen. Mart vroeg zich af wat hij te veel had betaald. Hij schoof de ring in zijn jas en haastte zich achter de Duistervriend aan. De hoed was nergens meer te zien. Naast de afrit van de brug stonden twee sierbeelden, witmarmeren vrouwenfiguren van zo’n zes voet hoog. Elk had één blote borst en een hand die naar iets in de hemel wees. In Ebo Dar betekende een ontblote borst openheid en eerlijkheid. Hij negeerde het gestaar toen hij naast een van de vrouwen klom en zich met een arm om haar middel vasthield. Er liep een straat langs het kanaal en voor hem splitste die zich in tweeën. Beide straten waren vol mensen, karren, draagstoelen, wagens en koetsen. Iemand schreeuwde ruw dat echte vrouwen warmer waren, en de mensen lachten. In de linkerstraat verschenen witte pluimen, van achter een blauw gelakte koets.

Hij sprong naar beneden en drong door de straat achter haar aan, de vloeken negerend van degenen tegen wie hij aan botste. Het was een vreemde jacht. In deze mensenmassa, met voortdurend wagens en koetsen vlak voor hem, kon hij geen duidelijk zicht op de hoed houden. Hij sprong brede marmeren paleistrappen op, ving weer een glimp van haar op, en haastte zich naar de straat terug om verder te dringen. Een hoge fonteinrand gunde hem een volgende blik, daarna een staande ton tegen een muur, en een krat dat net van een ossenkar was geladen. Een keer hing hij aan de zijkant van een wagen tot de koetsier hem met de zweep bedreigde. Met al dat klimmen en kijken kon hij de afstand tussen hem en de Duistervriend niet verkleinen. Nou ja, hij had toch geen idee wat hij moest doen als hij haar inhaalde. Hij hees zich op aan een smalle uitstekende gevellijst van een groot huis en plotseling was ze nergens meer te zien.

Gejaagd zocht hij de hele straat af. De pluimen golfden niet meer door de menigte. Vlakbij stonden vijf, zes huizen die veel leken op het huis waaraan hij hing, een paar kleine en grote paleizen, twee herbergen, drie taveernes, een messenwinkel met een mes en een paar scharen op het uithangbord, een visboer met een bord waarop vijftig soorten vis waren afgebeeld, twee tapijtwevers met afgerolde tapijten op tafels onder luifels, een kleermaker en vier stoffenverkopers, twee winkels die lakwerk aanboden, een goudsmid, een zilversmid, een stalhouderij.... De lijst was te lang. Ze kon overal zijn binnengegaan. Of nergens. Ze had een hoek om kunnen slaan zonder dat hij het zag.

Hij sprong omlaag, binnensmonds mopperend... en zag haar, bijna boven aan de brede trap van een paleis schuin tegenover hem. De hoge, gegroefde zuilen aan de voorkant hadden haar al bijna verborgen. Het was geen groot paleis, met slechts twee slanke spitsen en één peervormige koepel met een rode band, maar in Ebodaraanse paleizen bevonden zich op de begane grond altijd de bediendenverblijven, keukens en dergelijke ruimten. De betere kamers lagen hoger, voor de verkoelende bries. Deurwachters in zwart en geel livrei bogen diep en zwaaiden de bewerkte deuren wijdopen. Een bediende aan de binnenkant maakte een buiging, zei kennelijk iets, draaide zich onmiddellijk om en leidde haar verder het paleis in. Men kende haar. Daar durfde hij alles om te verwedden.

Nadat de deuren gesloten waren, stond hij een tijdlang het paleis te bekijken. Het was zeker niet het duurste in de stad, maar alleen een edelman zou zoiets durven neerzetten. ‘Wie in de Doemkrocht woont daar?’ mompelde hij ten slotte, zijn hoed afzettend om zich wat koelte toe te wuiven. Zij niet, als ze moest lopen. Een paar vragen in de taveernes verderop in de straat zouden wel een antwoord opleveren, maar zijn rondvraag zou naar het paleis doordruppelen, even zeker als stof je handen vuil maakte.

Iemand zei: ‘Carridin.’ Het was een uitgeteerde, witharige kerel die vlakbij in de schaduw tegen de muur leunde. Mart keek hem vragend aan en de man grinnikte, waardoor de vele gaten tussen zijn tanden zichtbaar werden. Zijn afhangende schouders en treurige, getaande gezicht pasten niet goed bij zijn fraaie grijze jas. Ondanks het beetje kant bij zijn hals was hij een toonbeeld van harde tijden. ‘Je vroeg wie hier woonde. Het Chelsainepaleis is verhuurd aan Jaichim Carridin.’

Marts hoed verstarde. ‘Je bedoelt de gezant van de Witmantels?’

‘Jep. En een Inquisiteur van de Hand van het Licht.’ De oude man tikte met een gekromde vinger opzij tegen zijn snavelneus. Ze leken allebei een paar keer gebroken te zijn. ‘Geen man om lastig te vallen, en zelfs dan zou ik er nog driemaal over nadenken.’ Onbewust floot Mart een deuntje uit Storm van de bergen. Inderdaad, geen man om lastig te vallen. Ondervragers waren de gemeenste Witmantels. Zo zo. Dus een Inquisiteur van de Witmantels kreeg een Duistervriend op bezoek.

‘Dank je...’ Mart schrok op. De kerel was weg, opgeslokt in de menigte. Het was vreemd, maar hij had er bekend uitgezien. Misschien een van de reeds lang dode bekenden die uit zijn oude herinneringen opdoemden. Misschien... en toen leek een nachtbloem van een vuurfeest in zijn hoofd uiteen te spatten. Een witharige man met een haakneus. Die oude man was op de Zilveren Baan geweest en had daar niet ver van de vrouw gestaan die zojuist in Carridins gehuurde paleis was verdwenen. Frommelend met zijn hoed keek hij nadenkend en verontrust naar het paleis. Zo’n smerig moeras kwam zelfs in de Slikken niet voor. Hij voelde plotseling de dobbelstenen in zijn hoofd rollen. Dat was altijd een slecht teken.

15

Insecten

Carridin keek niet onmiddellijk op van de brief die hij aan het schrijven was toen vrouwe Shiaine, zoals ze zichzelf noemde, werd binnengelaten. Drie mieren spartelden tevergeefs in de natte inkt waar ze in vast zaten. Al het andere leek langzaam af te sterven, maar mieren, kakkerlakken en ieder soort ongedierte schenen uitstekend te gedijen. Zorgvuldig drukte hij het vloeiblok neer. Voor een paar mieren ging hij niet opnieuw beginnen. Als hij dit verslag niet kon versturen, of het verslag van een mislukking moest verzenden, zou dat voor hem evenzeer de ondergang betekenen als voor deze smerige insecten, maar echt maagkrampen kreeg hij van de mogelijkheid van een geheel andere mislukking.

Hij maakte zich geen zorgen of Shiaine het geschrevene zou lezen. Het stond in een code die slechts aan twee anderen bekend was. Er waren zoveel benden ‘Draakgezworenen’ aan het werk, die allemaal door een kern van zijn echte vertrouwelingen werden opgehitst, en dan waren er nog zoveel meer, bestaande uit schurken of zelfs uit mensen die die smerige Altor waren toegedaan. Pedron Nial mocht dat laatste dan niet prettig vinden, zijn opdracht was om Altara en Morland onder te dompelen in bloedige chaos waaruit alleen Nial en de Kinderen van het Licht hen konden redden. Redden van een waanzin die duidelijk de schuld was van die zogenaamde Herrezen Draak, en die opdracht had hij uitgevoerd. Vrees hield beide landen bij de keel. En de geruchten dat die wijven door datzelfde land optrokken, waren een welkom geschenk. De straten gonsden van de geruchten over de feeksen uit Tar Valon en Draakgezworenen, over Aes Sedai die jonge vrouwen wegsleepten en valse Draken aanstelden, over dorpen die in vlammen opgingen en over mensen die aan hun eigen schuurdeuren werden genageld. Al die geruchten waren nu één pot nat geworden. Nial zou tevreden zijn. En meer bevelen geven. Maar hoe hij kon verwachten dat Carridin Elayne Trakand uit het Tarasin-paleis ontvoerde, ging elk gezond verstand te boven.

Nog een mier kroop over de met ivoor ingelegde tafel en zijn duim daalde verpletterend neer. En maakte een woord door de veeg onleesbaar. Het hele verslag moest over. Hij wilde ontzettend graag een slok nemen. Een kristallen karaf op de tafel bij de deur bevatte brandewijn, maar de vrouw mocht hem niet zien drinken. Hij onderdrukte een zucht, schoof de brief opzij en trok een doekje uit zijn mouw om de hand af te vegen. ‘Nou, Shiaine, heb je eindelijk vooruitgang geboekt? Of ben je alleen maar gekomen voor nog meer geld?’ Ze zat in een hoge, bewerkte leunstoel en gaf een trage glimlach. ‘Aan een speurtocht zijn onkosten verbonden,’ zei ze met bijna de juiste tongval voor een Andoraanse vrouwe. ‘Vooral als we willen dat er geen vragen gesteld worden.’

De meeste mensen zouden zich zeer ongemakkelijk hebben gevoeld bij een blik op Jaichim Carridin, zelfs nu hij alleen een penpunt schoonmaakte. Hij had ijzeren gelaatstrekken met diepliggende ogen, en droeg de witte tabberd over zijn jas met de vuurrode herdersstaf van de Hand van het Licht met daaronder de vlammende gouden zon van de Kinderen. Zo niet Mili Skane. Dat was haar echte naam, al wist zij niet dat hij daarvan op de hoogte was. Ze was de dochter van een zadelmaker uit een dorp bij Wittebrug die op vijftienjarige leeftijd naar de Witte Toren was gegaan. Ze meende dat ze ook dit geheim had kunnen houden. Het was niet bepaald een goed begin: een Duistervriend worden omdat die wijven haar vertelden dat ze nooit zou leren geleiden. Maar voor het jaar om was, had ze niet alleen een kring in Caemlin gevonden, maar ook haar eerste moord gepleegd. In de zeven jaren daarna had ze er nog negentien aan toegevoegd. Ze was een van de beste moordenaars geworden die beschikbaar waren, en een jager die alles en iedereen kon vinden. Dit alles was hem verteld toen ze naar hem werd gestuurd. Eén kring bracht nu verslag aan haar uit. Enkelen daarvan waren waarachtig leden van Huizen en bijna allemaal waren ze ouder, maar voor wie de Grote Heer diende was zoiets onbelangrijk. Een andere kring van Carridin werd geleid door een knokige bedelaar met één oog, zonder tanden en met de gewoonte om slechts een keer per jaar een bad te nemen. In andere omstandigheden had Carridin wellicht voor de Ouwe Culla moeten knielen, de enige naam waar de stinkende smeerlap naar luisterde. Mili Skane boog wel diep voor de Ouwe Culla, en dat deed ieder lid van haar kring, van hoge komaf of niet. Het stak Carridin dat ‘vrouwe Shiaine’ in een tel op haar knieën zou vallen als de oude bedelaar met zijn woeste haardos de kamer in kwam, terwijl ze bij hem de benen over elkaar had geslagen, glimlachte en met haar slofjes wipte om haar ongeduld te tonen. Haar was bevolen om hem volkomen te gehoorzamen, door iemand waar zelfs Ouwe Culla voor zou kruipen. Bovendien zat hij wanhopig om resultaten verlegen. Nials plannen konden in rook opgaan, maar dit niet.

‘Van wie de opgedragen taken volbrengt,’ zei hij, de pen op de ivoren houder leggend en zijn stoel terugschuivend, ‘kan veel door de vingers gezien worden.’ Hij was een lange man en torende dreigend boven haar uit. Hij wist heel goed dat de wandspiegels in hun vergulde lijsten een krachtige gestalte weerspiegelden, een gevaarlijk man. ‘Zelfs kleding, opsmuk en gokken, betaald met geld dat bestemd was voor inlichtingen.’ De wippende voet verstijfde heel even en wipte toen weer door, maar haar glimlach leek bevroren en haar gezicht was bleek. Haar kring gehoorzaamde haar zonder dralen, maar zou haar aan de hielen ophangen en levend villen, als hij dat beval. ‘Je hebt slechts weinig bereikt, nietwaar? In feite lijk je helemaal niets bereikt te hebben.’

‘Er zijn moeilijkheden, en dat weet u,’ hijgde ze. Maar ze slaagde erin zijn blik zonder meer te weerstaan.

‘Uitvluchten. Vertel me van overwonnen moeilijkheden, niet van die waarover je bent gestruikeld en gevallen. Als dit mislukt, kun je heel diep vallen.’ Hij keerde haar de rug toe en wandelde naar een raam. Ook hij kon diep vallen, en hij wilde niet het gevaar lopen dat zij iets daarvan in zijn ogen las. Het zonlicht viel schuin door de bewerkelijke stenen afscherming naar binnen. De dikke paleismuren hielden deze kamer met haar hoge zoldering, groen-wit betegelde vloer en lichtblauwe wanden redelijk koel, maar de hitte sijpelde bij de ramen naar binnen. Hij kon de brandewijn aan de andere kant van de kamer bijna voelen. Hij wilde haar zo snel mogelijk kwijt.

‘Heer Carridin, hoe kan ik openlijk rondvragen naar voorwerpen van de Kracht? Dan komen er écht geruchten, en er zijn Aes Sedai in de stad, zoals u weet.’

Hij tuurde door het krullende houtsnijwerk van het raamscherm naar de straat en trok zijn neus op vanwege de stank. Daar beneden verdrongen zich mensen van allerlei slag. Een man uit Arafel, met zijn haar in twee lange vlechten en een kromzwaard op zijn rug, wierp een munt naar een eenarmige bedelaar. Die bekeek de munt grimmig voor hij hem wegstopte in zijn vodden en de voorbijgangers opnieuw meelijwekkend toeriep. Een kerel in een gescheurde felrode jas en een broek van nog feller geel rende een winkel uit met een baal stof tegen zijn borst geklemd. Hij werd achtervolgd door een krijsende vrouw met bleekblond haar die haar rok tot boven de knieën had opgetild en nog harder holde dan de stevige bewaker die met zijn knuppel zwaaiend achter haar aan hobbelde. De koetsier van een roodgelakte koets waarop de gouden munten en de open hand van een geldwisselaar waren afgebeeld, schudde met zijn zweep naar de voerman van een met zeildoek bedekte kar, wiens span verstrikt was geraakt in dat van de koets. Hun gevloek was door de hele straat te horen. Vuile straatkinderen jatten gehurkt achter een wrakkige kar enkele kleine, verschrompelde vruchten die van het land waren aangevoerd. Een gesluierde Taraboonse, met haar donkere haar in vlechtjes, drong zich door de menigte heen, en alle mannenogen werden getrokken naar de stoffige rode jurk die haar lichaam schaamteloos omsloot.

‘Heer, ik heb meer tijd nodig. Beslist! Het onmogelijke is niet mogelijk, zeker niet in een paar dagen.’

Schuim, allemaal. Begerig naar goud of op jacht naar de Hoorn, dieven, vluchtelingen, zelfs ketellappers. Uitvaagsel. Hier relletjes uitlokken zou gemakkelijk zijn en al die smerigheid witwassen. Vreemdelingen waren altijd het eerst aan de beurt, kregen altijd de schuld van alles wat verkeerd ging. Net als buren die de pech hadden het doelwit te zijn van een lang gekoesterde wrok. Mensen zonder vrienden, vooral als ze alleen leefden, waren ook goed. Een zorgvuldig uitgelokte rel kon dat Tarasin-paleis van dat nutteloze Tylin-mens in vlammen doen opgaan en die feeksen erbij. Hij keek nijdig naar de massa in de straat. Maar relletjes hadden de neiging om uit de hand te lopen; de burgerwacht zou eindelijk in beweging kunnen komen, waarna onvermijdelijk een handvol ware Vrienden zou worden opgepakt. Hij wilde niet de kans lopen dat sommigen behoorden tot zijn zoekende kringen. Zelfs een paar dagen met relletjes konden hun werk al verstoren. Tylin was daar niet belangrijk genoeg voor; feitelijk deed zij er helemaal niet toe. Nee, nog niet. Hij kon het zich veroorloven Nial teleur te stellen, maar niet zijn ware meester.

‘Mijn heer Carridin...’ Er klonk iets van verzet in haar stem door. Hij had haar te lang met rust gelaten. ‘Heer Carridin, enkele leden van mijn kring beginnen zich af te vragen waarom wij op zoek zijn naar...’

Hij wilde zich omdraaien en haar flink de waarheid zeggen – hij had resultaten nodig, geen vragen, geen uitvluchten! – maar haar woorden werden onbeduidend toen zijn ogen op een jongeman vielen die schuin tegenover het paleis stond, een jongeman in een blauwe jas met zoveel roodgouden borduursel op de mouwen en omslagen dat twee edelen er genoeg aan zouden hebben. Een jongeman die langer was dan de meesten en die zich koelte toewuifde met een breedgerande hoed. Hij verschoof de sjaal om zijn hals, terwijl hij met een gebogen, witharige man stond te praten. Carridin herkende hem.

Opeens had hij het gevoel of er een touw om zijn hoofd zat geknoopt dat al draaiend steeds strakker werd aangetrokken. Heel even zag hij niets anders dan een gezicht achter een rood masker. Nachtzwarte ogen staarden hem aan, werden bodemloos diepe grotten van vuur, maar bleven hem aanstaren. In zijn hoofd ontplofte de wereld in woeste vlammen waaruit gestalten opdoemden die hem murw sloegen en meesleurden naar een wereld van zinloos gekrijs. De gestalten van drie jongemannen hingen in de lucht en een ervan begon te gloeien en werd de gestalte van de man daar in de straat, die al feller en feller brandde tot elk levend oog verschroeid en verast moest zijn. Een gebogen gouden hoorn schoot op hem af en het geschetter verscheurde zijn ziel. Een ring van goudgeel licht flitste op, verteerde hem en verkilde hem tot in zijn merg, tot het laatste stukje van hemzelf dat zich nog zijn naam herinnerde, meende dat elk botje in fijne splinters uiteenviel. Een dolk met een robijnpunt schoot recht op hem af en het gebogen lemmet trof hem tussen zijn ogen en drong door tot lemmet en in goud gevatte heft geheel waren verdwenen. Hij maakte een kwelling door die alle eerdere pijn volkomen deed verbleken. Hij zou tot een Schepper hebben gebeden als hij geweten had hoe. Hij zou gekrijst hebben als hij geweten had hoe, als hij zich herinnerd had dat mensen krijsten, als hij geweten had dat hij menselijk was. Het ging door en door, werd erger en erger...

Hij hield een hand tegen zijn voorhoofd en vroeg zich af waarom die trilde. Ook zijn hoofd deed pijn. Er was iets geweest... Geschrokken staarde hij naar de straat onder hem. In één oogopslag was alles veranderd, waren de mensen anders, bewogen er wagens, waren kleurrijke koetsen en draagstoelen vervangen door anderen. Nog erger: Cauton was verdwenen. Hij wilde de hele karaf brandewijn in één teug opdrinken.

Ineens besefte hij dat Shiaine niet meer praatte. Hij draaide zich om, bereid om haar op haar plaats te zetten. Ze zat naar voren gebogen alsof ze op wilde staan, een hand op de armleuning en de ander gebarend opgeheven. Haar smalle gezicht was verstrakt in iets van kribbig verzet, maar niet tegen Carridin. Ze verroerde zich niet. Ze knipperde zelfs niet met haar ogen. Hij zag niet eens of ze wel ademhaalde. Hij merkte haar nauwelijks op.

‘Aan het peinzen?’ vroeg Sammael. ‘Mag ik dan tenminste hopen dat het gaat over wat je hier voor mij zult vinden?’ Hij was slechts iets groter dan een gemiddelde man, gespierd en stevig in een jas met een hoge kraag in Illiaanse stijl, maar zo vol goudbrokaat dat moeilijk te zeggen viel of de stof groen was. Zijn gezag kwam echter veeleer voort uit het feit dat hij een der Uitverkorenen was. Sammaels blauwe ogen waren kouder dan strenge wintervorst. Een opvallend litteken liep over zijn gezicht vanaf zijn gouden haren tot aan de rand van de goudblonde, vierkant geknipte baard, en op een of andere manier leek dat passend. Wie hem in de weg liep werd opzij geveegd, onder de voet gelopen, vernietigd. Zelfs als Carridin Sammael slechts per ongeluk zou hebben ontmoet, wist de Witmantel dat zijn ingewanden in water zouden zijn veranderd.

Hij verliet haastig het raam en viel op zijn knieën voor de Uitverkorene neer. Hij verachtte de feeksen van Tar Valon; ja, hij verachtte iedere geleider van de Ene Kracht die speelde met wat de wereld ooit had gebroken, die iets gebruikte wat gewone stervelingen niet zouden mogen aanraken. Deze man gebruikte de Ene Kracht ook, maar de Uitverkorenen konden geen gewone stervelingen genoemd worden. Misschien waren ze wel helemaal geen stervelingen. En als hij hen goed diende, zou hij dat ook niet meer zijn. ‘Hoge Meester, ik heb Mart Cauton gezien.’

‘Hier?’ Even leek Sammael geschrokken. Hij mompelde iets onhoorbaars en het bloed vloeide uit Carridins gezicht toen hij een woord opving.

‘Grote Heer, u weet dat ik u nooit zou verraden...’

‘Jij? Dwaas. Daar ben je te laf voor. Weet je zeker dat je Cauton hebt gezien?’

‘Ja, Hoge Meester. Op straat. Ik weet dat ik hem weer kan vinden.’

Sammael keek hem nadenkend aan en streek over zijn baard. Zijn blik ging dwars door Jaichim Carridin heen. Die vond het niet prettig zich zo onbeduidend te voelen, vooral doordat hij wist dat het terecht was. ‘Nee,’ zei Sammael ten slotte. ‘Jouw speurtocht is het belangrijkst, het énig belangrijke, wat jou betreft. Cautons dood zou zeker van pas komen, maar niet als het de aandacht op Ebo Dar vestigt. Als blijkt dat die aandacht al bestaat en als hij belangstelling voor jouw speurtocht krijgt, mag hij sterven, maar anders kan hij wachten.’

‘Maar...’

‘Heb je me niet gehoord?’ Sammaels litteken trok zijn glimlach aan een kant tot een snauw naar beneden, ‘Ik zag onlangs je zuster Vanora. Ze zag er niet zo goed uit, in het begin. Krijsen en janken en maar beven en aan haar haren trekken. Vrouwen hebben meer te lijden onder de aandacht van Myrddraal dan mannen, maar ook Myrddraal moeten hun pretjes krijgen. Niet dat ze zo lang geleden heeft, hoor. De Trolloks zijn altijd hongerig.’ De glimlach vervaagde; zijn stem werd steenhard. ‘Wie mij ongehoorzaam is, kan ook in een ketel boven het vuur terechtkomen. Vanora leek te glimlachen. Zou jij glimlachen, Carridin, als je aan een spit ronddraait?’

Onwillekeurig slikte Carridin en onderdrukte zijn wroeging over Vanora met haar gulle lach, die zo goed kon paardrijden dat zij galoppeerde waar anderen nog te bang waren om stapvoets te rijden. Ze was zijn lievelingszuster geweest, maar zij was nu dood en hij niet. Als er nog genade in deze wereld bestond, had zij nooit gehoord waardoor ze aan haar einde was gekomen, ‘Ik leef om te dienen en te gehoorzamen, Hoge Meester.’ Hij vond zichzelf geen lafaard, maar niemand was de Uitverkorenen ongehoorzaam. Niet meer dan één keer.

‘Spoor dan op wat ik wil hebben!’ bulderde Sammael. ‘Ik weet dat ze ergens in dit kjasic vliegenpoepje van een stad verborgen zijn! Ter’angrealen, angrealen, zelfs sa’angrealen! Ik heb gezocht en hun sporen gevonden. Vind ze, Carridin. Laat me niet ongeduldig worden.’

‘Hoge Meester...’ Hij bewoog zijn mond hevig om wat speeksel te vinden. ‘Hoge Meester, er zijn feeksen... Aes Sedai... hier. Ik weet niet zeker hoeveel. Als zij ook maar iets opvangen...’

Sammael gebaarde hem zijn mond te houden en ijsbeerde, drie snelle stappen heen en weer terug, zijn handen op de rug. Hij zag er niet bezorgd uit... eerder nadenkend. Uiteindelijk knikte hij. ‘Ik zal... iemand... sturen om met die Aes Sedai af te rekenen.’ Hij lachte kort en blaffend. ‘Wat zou ik graag hun gezichten willen zien. Goed. Je krijgt nog wat tijd. Daarna kan iemand anders een kans krijgen.’ Met zijn vinger tilde hij een haarlok van Shiaine op. Ze bewoog nog steeds niet en haar ogen staarden strak in de leegte. ‘Dit kind zou zo’n kans zeker met beide handen aangrijpen.’

Carridin voelde een steek van angst en vocht om die de baas te blijven. De Uitverkorenen brachten iemand even snel en vaak ten val als zij hem verhieven. Mislukkingen werden altijd gestraft. ‘Hoge Meester, ik had u om een gunst verzocht. Zou ik mogen weten... Heeft u... Wilt u...?’

‘Je lijkt erg weinig geluk te hebben, Carridin,’ zei Sammael, opnieuw glimlachend. ‘Je kunt maar beter hopen dat je bij mijn opdrachten meer geluk hebt. Blijkbaar zorgt iemand dat sommige orders van Ishamael tenminste nog wel worden uitgevoerd.’ Hij glimlachte maar leek zeer zeker niet vermaakt. Misschien kwam het door het litteken. ‘Je hebt gefaald en daardoor je hele familie verloren. Alleen mijn hand biedt je nu bescherming. Ik heb een keer, lang geleden, drie Myrddraal bezig gezien. Ze wisten een man te bewegen zijn vrouw en dochters een voor een aan hen af te staan. Daarna smeekte hij of ze eerst zijn rechter-, vervolgens zijn linkerbeen wilden afhakken, toen zijn armen, en ten slotte of ze zijn ogen uit wilden branden.’ Het was of hij een praatje over het weer maakte, waardoor de opsomming gruwelijker klonk dan die ooit met gebulder of gesnauw zou zijn. ‘Het was een spelletje voor ze, weet je, om te zien hoe lang hij zou blijven smeken om meer en meer te nemen. Natuurlijk bewaarden ze zijn tong voor het laatst, maar toen was er niet zoveel meer van hem over. Hij was ooit een machtige, knappe en beroemde man geweest. Hij werd benijd. Niemand zou ooit benijden wat de Myrddraal de Trolloks uiteindelijk toewierpen. Niet te geloven dat die restjes nog zulke geluiden konden maken. Vind wat ik wil hebben, Carridin. Je zult het niet prettig vinden als ik mijn beschermende hand van je aftrek.’

Ineens verscheen er tussen de zoldering en de vloer een lichtlijn voor de Uitverkorene. Die leek op de een of andere manier te kantelen en daarna in een vierkant... gat te veranderen. Carridin keek met open mond toe. Hij staarde door een gat in de lucht, naar een ruimte vol grijze pilaren waar een dikke mist hing. Sammael stapte het gat in en de opening klapte dicht tot een stralende band van licht, die tot slot een purperen nabeeld in Carridins ogen liet opgloeien.

Hij kwam wankelend overeind. Falen werd altijd gestraft, maar niemand overleefde ongehoorzaamheid aan een Uitverkorene.

Plotseling bewoog Shiaine. Ze kwam eindelijk helemaal overeind. ‘Nou, hoor eens, Bors,’ begon ze, maar ze zweeg opeens en staarde naar het venster waar hij had gestaan. Haar ogen schoten heen en weer, vonden hem, en ze veerde op. Haar ogen puilden uit alsof ze in hem een Uitverkorene zag.

Niemand overleefde ongehoorzaamheid aan de Uitverkorenen. Hij hield beide handen tegen zijn slapen. Zijn hoofd knelde verschrikkelijk, alsof het op barsten stond. ‘Er is een man in de stad, Mart Cauton. Je zult...’ Ze schrok en hij keek haar vragend aan. ‘Ken je hem?’

‘Ik heb de naam gehoord,’ zei ze behoedzaam. En boos, meende hij. ‘Maar weinig mensen die met Altor te maken hebben, blijven onbekend.’ Toen hij naderbij kwam, sloeg ze haar armen beschermend over elkaar en bleef met moeite staan. ‘Wat doet die sjofele boerenpummel hier in Ebo Dar? Hoe is hij...?’

‘Stel geen stomme vragen, Shiaine.’ Nooit, nooit eerder had hij zo’n hoofdpijn gehad. Of er een dolk tussen zijn ogen was gedreven. Niemand overleefde ooit... ‘Zet je kring aan het werk om Cauton onmiddellijk te vinden. Allemaal.’ Vannacht zou Ouwe Culla komen en door de stallen naar binnen glippen. Ze hoefde niet te weten dat er anderen waren. ‘Niets mag dat in de weg staan.’

‘Maar ik dacht...’

Hij omklemde haar hals, en snakkend naar adem zweeg ze. Er verscheen een smalle dolk in haar hand, maar hij wrong die los. Ze draaide en worstelde terwijl hij haar gezicht tegen het tafelblad duwde. Haar wang maakte vochtige vlekken in de inkt van de terzijde geschoven brief aan Pedron Nial. De dolk die vlak voor haar ogen neerkwam, deed haar verstarren. Het lemmet doorboorde het papier en prikte bij toeval de achterpoot van een mier vast. Die worstelde even vergeefs als zij.

‘Je bent een insect, Mili.’ Zijn stem kraste van de pijn in zijn hoofd. ‘Het wordt tijd dat je dat begrijpt. Insecten zijn nauwelijks van elkaar te onderscheiden, dus als eentje je niet bevalt...’ Haar ogen volgden zijn duim en toen hij de mier plat drukte, kromp ze ineen, ‘Ik leef om te dienen en te gehoorzamen, meester,’ fluisterde ze ademloos. Dat had ze steeds tegen Ouwe Culla gezegd als die er was, maar nog nooit tegen hem.

‘En zo zul je gehoorzamen...’ Niemand overleefde ongehoorzaamheid. Niemand.

16

Een tikje op de wang

Het Tarasin-paleis leek tot aan de derde verdieping geheel en al te zijn opgetrokken uit glanzend marmer en wit pleisterwerk, met zuilengalerijen en balkons van wit geschilderd smeedijzer. Duiven zwenkten om puntkoepels en hoge, met balkons gekroonde torenspitsen met rode en groene tegelbanden die glinsterden in het zonlicht. Onder puntige spitsbogen leidden de paleispoorten naar verschillende binnenhoven, en ook de hoge muur die de tuinen aan het gezicht onttrok, was voorzien van spitse hoogpoorten. Maar aan de kant die uitkeek op het Mol Haraplein leidden tien stap brede treden naar grote deuren, die net als de balkonhekken waren voorzien van spiraalpatronen en waren bedekt met bladgoud.

Zo’n tien wachters die voor deze deuren zwetend in de zon stonden, droegen vergulde borstkurassen over groene jassen en wijde witte broeken die in donkergroene laarzen waren gestopt. Rond hun glinsterende gouden helmen was een witte doek gewikkeld die met groene koorden bijeen werd gehouden. De losse punten vielen tot over hun schouders. Zelfs hun hellebaarden en de scheden van hun dolken en korte zwaarden glommen van het goud. Schildwachten voor het vertoon, niet om te vechten. Maar toen Mart bovenaan kwam, kon hij het zwaardeelt op hun handen zien. Hij was de vorige keren altijd door de stallen gegaan, om meteen de paarden van het paleis te bekijken, maar deze keer ging hij zoals een edelman betaamt.

‘Het Licht zegene allen,’ zei hij tot de bevelhebber, een man die niet veel ouder was dan hijzelf. Ebodaranen waren beleefde mensen, ‘Ik ben gekomen om een boodschap achter te laten voor Nynaeve Sedai en Elayne Sedai. Of om die persoonlijk aan hen te overhandigen, indien zij zijn teruggekeerd.’

De bevelhebber staarde hem verbouwereerd aan en keek weer naar de trap. Een gouden koord tussen alle groene rond zijn piekhelm duidde op een rang die Mart niet kende, en in plaats van een hellebaard droeg hij een vergulde staf met een scherpe punt en haak, zoals een ossen-prik. Aan zijn gezicht te zien had niemand ooit deze weg genomen. De man bekeek Marts jas en nam de tijd om de zaak te overdenken. Ten slotte besloot hij dat hij deze heer niet kon wegsturen. Zuchtend murmelde de man een zegening terug en vroeg naar Marts naam. Hij duwde een deurtje in een van de grote deuren open en bracht hem naar een ruime ontvangstzaal, omgeven door vijf rijen balkons met stenen balustrades onder een koepel die geschilderd was als de lucht, met inbegrip van wolken en een zon.

De knippende vingers van de wachter riepen een jong, slank dienstmeisje in een witte jurk, die links was vastgezet om haar groene onderrokken te tonen. Op haar borst was aan de linkerkant een Anker en Zwaard geborduurd. Ze schuifelde haastig en ietwat geschrokken over de blauwrode marmeren vloer en maakte een knix voor zowel Mart als de schildwacht. Kort zwart haar omlijstte een lief, knap gezichtje met een olijfzachte huid, en haar kleren vertoonden dezelfde diepe halslijn die in Ebo Dar alle vrouwen behalve edelvrouwes bezaten. Maar deze keer merkte Mart het niet eens op. Toen ze vernam wat hij wenste, werden haar grote donkere ogen zelfs nog groter. Aes Sedai waren niet echt ongewenst in Ebo Dar, maar de meeste stedelingen zouden een flink eind omlopen om er een te vermijden.

‘Jazeker, zwaardluitenant,’ zei ze, opnieuw buigend. ‘Natuurlijk, zwaardluitenant. Als het u behaagt om mij te volgen, heer?’ Het behaagde hem.

Buiten glinsterde Ebo Dar wit, maar binnen was het een wilde kleurenpracht. De brede paleisgangen leken wel spannenlang, met hier een hoog blauw plafond en gele muren, en elders zachtroze wanden en een groen plafond. Na een bocht kon alles anders zijn, met kleurencombinaties die iedereen behalve een ketellapper zouden doen duizelen. Marts laarzen klonken hol op de vloertegels, die in twee, drie, soms zelfs vier kleurenpatronen van ruiten, sterren of driehoeken waren gelegd. Op kruisingen met andere gangen vormde het mozaïekwerk ingewikkelde slingers en krullen. Een paar zijden wandtapijten toonden afbeeldingen van de zee, en in ronde nissen stonden geslepen kristallen schalen, kleine beeldjes en geel Zeevolkporselein dat overal behoorlijk wat geld zou hebben opgebracht. Van tijd tot tijd haastte een lakei zich zwijgend langs hem heen, vaak met een zilveren of gouden dienblad.

Gewoonlijk voelde Mart zich heel goed wanneer zijn ogen zoveel weelde zagen. Waar geld was, kon altijd iets in zijn hand achterblijven, nietwaar? Maar deze keer was hij ongeduldig, en dat werd met elke stap erger. Net als zijn bezorgdheid. De laatste keer dat de dobbelstenen zo hard in zijn hoofd rondkletterden, was vlak voor hij met driehonderd soldaten van de Bond tegenover duizend Witte Leeuwen van Gaebril stond, die voor hem een heuvelrand bezetten, terwijl er achter hem nog eens duizend razendsnel naderden en hijzelf alleen maar zo vlug mogelijk uit al die rotzooi weg wilde komen. Die keer was hij uit de val ontsnapt, dankzij de herinneringen van andere lieden en meer geluk dan hem toekwam. De dobbelstenen betekenden bijna altijd gevaar, en nog iets anders, waar hij nog niet uit was. Het vooruitzicht van een gebroken schedel was niet genoeg, en een of twee keer had zoiets onmogelijk kunnen gebeuren, maar de aanstaande mogelijkheid van Mart Cautons opzienbarende dood leek de gebruikelijkste oorzaak. Misschien onwaarschijnlijk in het Tarasin-paleis, maar dat deed de dobbelstenen niet verdwijnen. Hij zou zijn boodschap afgeven, en als hij de kans kreeg zou hij Nynaeve en Elayne bij hun nekvel pakken en ze ongezouten vertellen waar het op stond. En als ze rood waren tot achter hun oren, zou hij er weer vandoor gaan.

De jonge vrouw schreed voor hem uit tot ze een kleine man met een stierennek aansprak, die iets ouder was dan zij. Ook hij was een bediende, in een strakke witte broek, een wit hemd met wijde mouwen en een lang groen vest met het Anker en Zwaard van Huis Mitsobar op een witte schijf. ‘Meester Jen,’ zei ze, wederom een knix makend. ‘Dit is heer Mart Cauton, die een boodschap wenst achter te laten voor de geëerde Elayne Aes Sedai en de geëerde Nynaeve Aes Sedai.’

‘Heel goed, Haesel. Je mag gaan.’ Hij boog voor Mart. ‘Als het u behaagt mij te volgen, heer?’

Jen bracht hem naar een donkere, grimmig kijkende vrouw van bijna middelbare leeftijd. Hij boog. ‘Vrouw Carin, dit is heer Mart Cauton, die een boodschap wenst achter te laten voor de geëerde Elayne Aes Sedai en de geëerde Nynaeve Aes Sedai.’

‘Heel goed, Jen. Je mag gaan. Als het u behaagt mij te volgen, heer?’ Carin nam hem mee naar boven over een statige marmeren trap met geel en rood geschilderde treden, naar een magere vrouw die Matilde heette. Deze leverde hem af bij een stevige kerel die Bren heette en die hem naar een kalende man met de naam Madic bracht. Elk van hen was iets ouder dan de vorige. Waar vijf gangen elkaar als de spaken van een wiel ontmoetten, liet Madic hem achter bij een gezette vrouw die Laren genoemd werd, met een statig voorkomen en wat grijs in haar haren. Net als Carin en Matilde droeg ze de Ebodaraanse trouwdolk aan een smalle zilveren ketting tussen meer dan volle borsten. Vijf witte stenen in het gevest, twee ervan in rood gezet, en vier rode stenen waarvan er een in zwart was gezet, gaven aan dat drie van haar negen kinderen dood waren, van wie twee zonen in een tweegevecht. Na haar knix zweefde Laren weg door een gang, maar hij haastte zich achter haar aan en greep haar bij de arm.

Donkere wenkbrauwen gingen ietwat omhoog toen ze naar zijn hand keek. Behalve de trouwdolk had ze geen mes, maar hij liet haar meteen los. De gewoonte zei dat ze dat mes alleen tegen haar echtgenoot kon gebruiken, maar hij had weinig zin om het uit te proberen. Hij praatte echter niet zachter. ‘Hoe ver moet ik nog gaan om een boodschap achter te laten? Breng me naar hun kamers. Het moet toch niet zo moeilijk zijn om enkele Aes Sedai te vinden. Dit is niet de rottige Witte Toren.’

‘Aes Sedai?’ zei een vrouw achter hem met een zware Illiaanse tongval. ‘Als je twee Aes Sedai zoekt, heb je er twee gevonden.’ Larens gezicht veranderde niet, of nauwelijks. Haar bijna zwarte ogen flitsten langs hem heen en hij zag dat die zich wat bezorgd samenknepen.

Mart nam zijn hoed af en draaide zich met een brede glimlach om. Met die zilveren vossenkop om zijn hals was hij helemaal niet bang voor een Aes Sedai. Nou, in ieder geval niet zo erg. Het werkte niet altijd feilloos. Zijn glimlach werd wat minder breed.

De twee vrouwen tegenover hem hadden niet meer kunnen verschillen. De een was slank, met een warme glimlach, gekleed in een goudgroen gewaad dat iets toonde van wat volgens hem een fraaie boezem was. Als hij dat leeftijdloze gezicht niet gezien had, had hij wellicht een praatje met haar aangeknoopt. Het was een aardig gezicht, met ogen die groot genoeg waren om een man in weg te laten zinken. De ander had net zo’n leeftijdloos gezicht, maar het duurde even voor hij dat opmerkte. Hij dacht dat ze kwaad keek, tot hij besefte dat het haar gewone gezichtsuitdrukking was. Haar donkere, bijna zwarte jurk bedekte haar tot aan kin en polsen, waarvoor hij dankbaar was. Ze zag er net zo verdord uit als een oud bramenbosje en leek zowel de bramen als de stekels voor het ontbijt te nuttigen.

‘Ik probeer een boodschap voor Nynaeve en Elayne achter te laten,’ zei hij tegen hen. ‘Deze vrouw...’ Beduusd keek hij de lange gangen zoekend af. Dienaren haastten zich voorbij, maar Laren was nergens te zien. Hij had niet gedacht dat ze zo snel was. ‘Hoe dan ook, ik wil een bericht achterlaten.’ Ineens werd hij voorzichtiger en voegde eraan toe: ‘Bent u bevriend met hen?’

‘Niet bepaald,’ zei de aardigste van de twee. ‘Ik ben Joline, en dit is Teslyn. En jij bent Mart Cauton.’ Marts maag verkrampte. Er waren negen Aes Sedai in het paleis, en hij moest uitgerekend die twee van Elaida tegenkomen. Een ervan nog wel een Rode. Niet dat hij iets te vrezen had. Hij liet zijn handen langs zijn zij zakken, voordat hij de vossenkop onder zijn kleren kon aanraken.

De bramenvreetster, Teslyn, kwam een stap dichterbij. Volgens Thom was zij een Gezetene, hoewel zelfs Thom niet snapte wat een Gezetene hier deed. ‘We zouden bevriend zijn, als we konden. Ze hebben vrienden nodig, baas Cauton, net als jij.’ Haar ogen probeerden gaten in zijn hoofd te branden.

Joline schoof naast hem en legde een hand op de omslag van zijn jas. Van een andere vrouw zou hij die glimlach als een uitnodiging hebben opgevat. Ze was van de Groene Ajah. ‘Ze bevinden zich op gevaarlijk gebied en zijn blind voor wat onder hun voeten ligt. Ik weet dat jij hun vriend bent. Toon dat door hun te zeggen dat ze moeten ophouden met deze onzin, voor het te laat is. Dwaze kinderen die te ver gaan, zullen merken dat ze behoorlijk zwaar gestraft worden.’

Mart wilde achteruit stappen. Zelfs Teslyn was zo dichtbij dat ze hem bijna kon aanraken. In plaats daarvan toonde hij zijn brutaalste grijns. Thuis had die altijd moeilijkheden gebracht, maar hier leek hij van pas te komen. De dobbelstenen in zijn hoofd konden niets te maken hebben met dit stel, anders zouden ze nu niet meer ronddansen. En hij had zijn vossenzegel. ‘Ze kunnen goed op zichzelf passen, zou ik zeggen.’ Nynaeve mocht beslist een toontje of zes lager zingen, en Elayne nog wel meer, maar hij bleef hier niet staan luisteren hoe deze vrouw Nynaeve kleineerde. En als hij daardoor tevens Elayne moest verdedigen, ook goed. ‘Misschien zouden jullie met je onzin moeten ophouden.’ Jolines glimlach verdween, maar nu glimlachte Teslyn, zo scherp als een scheermes.

‘We weten alles van jou, Mart Cauton.’ Ze leek op een vrouw die iets wilde villen, en alles wat in haar buurt was kon ervoor in aanmerking komen. ‘Ta’veren, wordt er gezegd. Met gevaarlijke banden. Dat is meer dan een gerucht.’

Jolines gezicht stond ijskoud. ‘Een jongeman in jouw positie die een toekomst wenst, doet er niet slecht aan de bescherming van de Toren te zoeken. Je had er nooit moeten weggaan.’

De kramp in zijn maag nam toe. Wat wisten ze nog meer? Zeker niet van het zegel. Nynaeve en Elayne wisten het, en Adeleas en Vandene, en het Licht mocht weten wie ze het verder verteld hadden, maar zeker niet aan dit stel. Maar wat hem betrof waren er wel ergere dingen dan ta’veren of de vossenkop, zelfs erger dan Rhand. Als ze wisten van die rottige Hoorn....

Plotseling werd hij zo hard opzij gerukt dat hij struikelde en bijna zijn hoed verloor. Een slanke vrouw met een gladde huid en een bijna witte knot hield hem bij zijn mouw en kraag vast. Onwillekeurig greep Teslyn hem aan de andere kant op dezelfde manier beet. Hij wist bijna zeker wie deze nieuwe zuster met haar rechte rug en eenvoudige grijze gewaad was. Adeleas of Vandene, twee zusters – echte, niet alleen Aes Sedai – die een tweeling hadden kunnen zijn; hij kon ze nooit met zekerheid van elkaar onderscheiden. Zij en Teslyn staarden elkaar aan, de ene kil, de ander onverstoord. Twee katten met hun klauwen op dezelfde muis.

Twee andere Aes Sedai vergezelden deze nog naamloze zuster. Maar de een, donker en gedrongen met onderzoekende ogen, was slechts herkenbaar aan de Grote Serpent-ring en haar stola met bruine franje, die op de rug de witte Vlam van Tar Valon toonde te midden van wingerdtakken. Ze leek iets ouder dan Nynaeve, en dus moest het Sareitha Tomares zijn, slechts een jaar of twee Aes Sedai. ‘Verlaag je je nu al door in een paleisgang mannen te ontvoeren, Teslyn?’ zei de ander. ‘Zo belangrijk kan een man die geen geleider is toch niet voor je zijn?’ Ze was kort en bleek en haar koele, leeftijdloze elegantie en zelfvertrouwen pasten evenzeer bij haar als haar met kant afgezette grijsblauwe gewaad. Haar Cairhiense tongval verraadde wie ze was. Hij had zeker de aandacht van de grootste erfhonden getrokken. Thom wist niet zeker of Joline of Teslyn Elaida’s gezantschap leidde, maar Merilille leidde het gezantschap van de dwazen die Egwene met een handigheidje hadden overgehaald hun Amyrlin te worden. Mart had zich kunnen scheren aan Teslyns glimlach. ‘Huichel niet, Merilille. Mart Cauton is van groot belang. Hij zou niet los mogen lopen.’ Ze spraken alsof hij er niet eens bijstond!

‘Ga niet om mij vechten,’ zei hij. Hij trok aan zijn jas maar niemand liet los. ‘Er is elders genoeg te beleven.’

Vijf paar ogen deden hem wensen dat hij zijn mond had gehouden. Aes Sedai hadden geen gevoel voor humor. Hij trok nog wat harder en Vandene – of Adeleas – rukte zo hard terug dat de jas uit zijn hand werd getrokken. Vandene, besloot hij, de Groene. Hij had altijd gedacht dat zij hem binnenstebuiten wilde keren om het geheim van het vossenzegel uit hem te wringen. Wie ze ook was, ze glimlachte, half wetend, half vermaakt. Hij zag er niets grappigs in. De anderen keken niet langer meer naar hem. Hij had net zo goed verdwenen kunnen zijn.

‘Hij moet hoognodig in verzekerde bewaring worden gesteld,’ zei Joline beslist, ‘voor zijn eigen bescherming, en meer. Drie ta’veren die uit één enkel dorp komen? En één ervan de Herrezen Draak? Baas Cauton zou onmiddellijk naar de Witte Toren gestuurd moeten worden.’ En ze had hem nog wel zo aardig geleken.

Merilille schudde haar hoofd. ‘Je overschat je plaats hier, Joline, als je denkt dat ik je de jongen gewoon mee laat nemen.’

‘Je overschat die van jou, Merilille.’ Joline kwam dichterbij tot ze op de ander kon neerkijken. Haar lippen vertrokken zich hooghartig en meesmuilend. ‘Bedenk dat alleen de wens Tylin niet te beledigen ons ervan weerhouden heeft jullie op water en brood te zetten tot jullie naar de Toren kunnen worden teruggebracht.’

Mart verwachtte dat Merilille haar in het gezicht zou uitlachen, maar ze wendde haar hoofd iets af, alsof ze echt onder Jolines ogen vandaan wilde.

‘Waag het eens.’ Sareitha droeg de Aes Sedai-kalmte als een masker. Haar gezicht stond onbewogen en haar handen verschikten ongehaast haar stola, maar het onderdrukte hijgen in haar woorden verried dat het slechts een masker was.

‘Dit zijn kinderspelletjes, Joline,’ mompelde Vandene droog. Dat moest ze toch echt zijn. Ze was de enige van de drie die echt onverstoorbaar leek.

Merililles wangen kleurden lichtjes rood, alsof de witharige vrouw haar had aangesproken, maar haar eigen blik werd kalmer. ‘Je kunt nauwelijks van ons verwachten gedwee mee te gaan,’ zei ze ferm tegen Joline, ‘en wij zijn met ons vijven. Zeven, als je Nynaeve en Elayne meetelt.’ Dat laatste werd nog net en met tegenzin toegevoegd.

Joline trok een wenkbrauw op. Teslyns botmagere vingers lieten net zomin los als die van Vandene, maar ze bestudeerde Joline en Merilille met een gezicht waar niets van af te lezen viel. De Aes Sedai waren als een vreemd land waar je nooit wist wat je kon verwachten, tot het te laat was. Er kolkten hier diepe stromingen. En diepe stromingen rond Aes Sedai konden een man doen verdrinken zonder dat ze er enige aandacht aan schonken. Misschien werd het tijd om vingers los te gaan wurmen.

Larens plotselinge terugkeer bespaarde hem de moeite. De gezette vrouw deed haar best niet te hijgen en spreidde haar rokken in een aanmerkelijk diepere knix dan ze hém gegeven had. ‘Vergeving dat ik stoor, Aes Sedai, maar de koningin ontbiedt heer Cauton. Vergeving, alstublieft. Het kost me mijn oren als ik hem niet onmiddellijk meeneem.’

De Aes Sedai keken allemaal naar haar, tot ze wat stond te schuifelen. Toen staarden de twee groepen elkaar aan alsof ze wilden uitvorsen wie er de baas was. En toen keken ze naar hem. Hij begon zich af te vragen wie het eerst een beweging zou maken.

‘Ik kan de koningin niet laten wachten, nietwaar?’ zei hij opgewekt. Aan hun gesnuif te horen leek het of hij in iemands billen had geknepen. Zelfs Larens wenkbrauwen gingen afkeurend omlaag.

‘Laat hem gaan, Adeleas,’ zei Merilille ten slotte.

Hij fronste toen de witharige vrouw gehoorzaamde. Die twee zouden bordjes met hun naam erop moeten dragen, of haarlinten van een andere kleur. Ze schonk hem weer zo’n alwetende, vermaakte glimlach. Hij haatte dat. Het was een vrouwenkunstje, niet alleen van Aes Sedai; gewoonlijk wisten ze helemaal niets en deden ze maar alsof. ‘Teslyn?’ zei hij. De grimmige Rode had nog steeds zijn jas met twee handen vast. Ze keek naar hem op en negeerde de anderen. ‘De koningin?’ Merilille opende haar mond en aarzelde, waarna ze duidelijk iets anders zei dan ze had willen zeggen. ‘Hoe lang ben je van plan om hem zo vast te blijven houden, Teslyn? Misschien wil jij Tylin uitleggen waarom haar bevel niet wordt opgevolgd?’

‘Overweeg heel goed aan wie je je bindt, baas Cauton,’ zei Teslyn, die nog steeds alleen maar naar hem keek. ‘Een verkeerde keus leidt tot een onplezierige toekomst, zelfs voor ta’veren. Denk goed na.’ Toen liet ze hem los.

Terwijl hij achter Laren aan ging, weigerde hij te laten merken hoe graag hij weg wilde komen, maar had toch liever gezien dat de vrouw wat sneller liep. Ze schreed als een koningin voor hem uit. Even koninklijk als een Aes Sedai. Toen ze een hoek omgingen, keek hij om. De vijf Aes Sedai stonden er nog steeds en staarden hem na. Alsof zijn omkijken een teken was, wisselden ze een stille blik en gingen uiteen, ieder in een andere richting. Adeleas kwam naar hem toe, maar toen ze nog een stap of tien van hem af was, glimlachte ze weer en verdween in een deuropening. Diepe stromingen. Hij zwom bij voorkeur waar zijn voeten de bodem konden raken.

Laren wachtte hem om de hoek op met haar handen op haar brede heupen en een uitdrukkingsloos gezicht. Maar hij meende haar voet onder de rokken ongeduldig te horen tikken. Hij gaf haar zijn stralendste glimlach. Giechelende meisjes of grijsharige grootmoeders, alle vrouwen lieten zich erdoor inpalmen. Het had hem kussen opgeleverd en hem vaker uit moeilijkheden gered dan hij kon tellen. Het was bijna net zo goed als bloemen. ‘Dat was mooi gedaan, en ik dank je. Ik geloof niet dat de koningin mij wil zien.’ Als het wel zo was, wilde hij haar niet zien. Alles wat hij van edelen dacht, verdriedubbelde bij koninklijke hoogheden. In de oude herinneringen in zijn hoofd had hij niets aangetroffen dat hem van mening deed veranderen, en een aantal van die kerels had heel wat tijd doorgebracht rond dat slag van koningen en koninginnen. ‘Als u me nu gewoon naar het verblijf van Nynaeve en Elayne brengt...’

Vreemd genoeg leek zijn glimlach helemaal geen invloed te hebben, ik zou nooit een onwaarheid vertellen, heer Cauton. Dat is meer waard dan mijn oren. De koningin verwacht u, heer. U bent erg dapper,’ voegde ze eraan toe; ze draaide zich om en mompelde binnensmonds: ‘Of een hele grote dwaas.’ Hij betwijfelde of hij dat had mogen horen. Een keuze tussen een ontmoeting met de koningin of een zwerftocht door eindeloze gangen tot hij op iemand stuitte die hem zei wat hij wilde weten? Hij ging de koningin ontmoeten.

Tylin Quintara, bij de Genade van het Licht, Koningin van Altara, Meesteresse van de Vier Winden, Waakster van de Zee der Stormen, Hoogzetel van Huis Mitsobar, wachtte hem op in een kamer met gele muren en een lichtblauw plafond, staande voor een enorme witte haard met een stenen schouw die gehouwen was als een woelige zee. Ze was het aanzien meer dan waard, besloot hij. Tylin was niet jong – het glanzende zwarte haar dat over haar schouders viel was grijs bij de slapen, en bij haar ooghoeken tekenden zich fijne lijntjes af – en ze was ook niet echt mooi, hoewel de twee dunne littekens op haar wangen met de jaren bijna waren verdwenen. Je kon beter zeggen dat ze er goed uitzag. Maar ze was... indrukwekkend. Grote donkere ogen bekeken hem majesteitelijk, als de ogen van een adelaar. Ze had weinig echte macht – een man kon in twee of drie dagen de grens van haar machtsgebied bereiken en zou dan nog steeds een groot deel van Altara voor zich hebben – maar een Aes Sedai kon ze nog wel laten inbinden. Net als Isebele van Dal Calain, die de Amyrlin Anghara naar haar toe had laten komen. Dat was een van de oude herinneringen; Dal Calain was in de Trollok-oorlogen ten onder gegaan.

‘Majesteit,’ zei hij, en hij nam zijn hoed met een weidse buiging af en zwierde met een denkbeeldige mantel, ‘op uw bevel ben ik gekomen.’ Indrukwekkend of niet, het was moeilijk om zijn ogen weg te houden van het ruime met kant omgeven ovaal, waar haar trouwmes in een witte schede rustte. Het was inderdaad een plezierig ronde aanblik, maar hoe meer boezem een vrouw toonde, hoe minder ze wenste dat je ernaar keek. Openlijk, tenminste. In een witte schede, maar hij wist al dat ze weduwe was. Niet dat het iets gaf. Hij zou zich net zo lief vermeien met die Duistervriend met het vossengezicht als met een koningin. Helemaal niet kijken was moeilijk, maar hij slaagde erin. Ze zou waarschijnlijk eerder de wacht roepen dan de dolk vol juwelen te trekken, die in een van gouddraad geweven riem was gestoken, passend bij de ketting met haar trouwmes. Misschien bleven de dobbelstenen daarom door zijn hoofd tuimelen. De mogelijkheid van een ontmoeting met de beul zou ze zeker aan het wentelen hebben gezet.

Een hele laag zijden onderrokken ruiste in wit en geel toen ze langzaam door de kamer helemaal naar hem toe kwam lopen. ‘Je spreekt de Oude Spraak,’ zei ze, toen ze voor hem stond. Haar stem was laag en muzikaal. Ze gleed zonder op antwoord te wachten naar een stoel, ging zitten en verschikte haar groene rokken. Het was een onbewust gebaar; haar ogen bleven op hem rusten. Volgens hem kon ze met zulke ogen vertellen wanneer hij voor het laatst zijn onderkleren had gewassen. ‘Je wilt een boodschap achterlaten. Ik bezit wat daarvoor nodig is.’ Een kanten waterval aan haar pols wuifde naar een kleine schrijftafel onder een goudomlijste spiegel. Alle meubels waren verguld en uitgesneden als bamboe.

Hoge drieboogramen, die uitzagen op een gesmeed balkon, lieten een zeebriesje binnen dat verrassend plezierig was, een beetje koel zelfs. Toch voelde Mart zich warmer dan in de straten, en dat had niets met haar blik te maken. Deyeniye, duy ninte concion ca’lyet ye. Dat was wat hij gezegd had. Die vervloekte Oude Spraak rolde weer eens onbewust zijn mond uit. Hij had gedacht dat hij dat ongemakje onder de duim had. Hij kon niet zeggen wanneer die stomme dobbelstenen zouden ophouden, of waarvoor. Het was maar het beste om zijn ogen voor zich te houden en zijn lippen zoveel mogelijk op elkaar te klemmen, ‘Ik dank u, majesteit.’ Hij zorgde dat hij deze woorden precies zo uitsprak.

Er lagen al dikke vellen lichtgekleurd papier op de schuine tafel die de juiste hoogte had om goed te kunnen schrijven. Hij zette zijn hoed tegen een tafelpoot. Hij kon haar in de spiegel zien. Observerend. Waarom had hij zijn tong niet beheerst? Hij doopte een gouden pen – wat had een koningin anders kunnen hebben? — in de inkt en bedacht wat hij wilde schrijven voor hij zich over het papier boog met een arm eromheen. Zijn handschrift was moeizaam en vierkant. Hij hield niet van schrijven.

Ik ben achter een Duistervriend aangegaan tot aan het paleis dat Jaichim Carridin huurt. Ze heeft Rhand en mij ooit willen doden. Ze werd begroet als een oude vriendin van het huis.

Hij bekeek de zinnen en knabbelde op het uiteinde van de pen voor hij besefte dat hij voren in het zachte goud maakte. Misschien zou Tylin het niet merken. Ze moesten op de hoogte gesteld worden van Carridin. Wat nog meer? Hij voegde er een aantal redelijk klinkende woorden aan toe. Het laatste dat hij wilde was hen op stang jagen.

Wees verstandig. Laat mij een paar mannen meesturen als jullie moeten ronddwalen, om te voorkomen dat je hoofden worden open gespleten. Wordt het trouwens geen tijd dat ik jullie mee terug neem naar Egwene? Er is hier niets dan hitte en vliegen, en die kunnen we in Caemlin ook vinden.

Zo. Nettere bewoordingen konden ze niet eisen. Hij droogde het vel zorgvuldig en vouwde het vierdubbel. Er lag een kooltje onder zand in een klein gouden bakje. Hij blies erop tot het gloeide, stak er een kaars mee aan en pakte een blok rode lak. Toen de zegellak op de rand van het papier druppelde, herinnerde hij zich ineens dat hij een zegelring in zijn zak had. Het was gewoon iets wat de ringenmaker had gesneden om zijn vaardigheid te tonen, maar het was beter dan een gewone spetter lak. De ring was iets langer dan het hoopje verhardende lak, maar het meeste van het zegel kwam er op te staan.

Voor het eerst wierp hij een goede blik op wat hij had gekocht. Binnen een rand van grote maansikkels joeg een rennende vos twee geschrokken vogels de lucht in. Hij moest erom grijnzen. Jammer dat het niet de hand van de Bond was, maar het was passend genoeg. Hij moest zeker zo sluw als een vos zijn om Nynaeve en Elayne bij te houden, en ze vlogen dan wel niet op, maar... Bovendien was hij door het vossenzegel dol op vossen geworden. Hij krabbelde Nynaeves naam aan de buitenkant, en toen ook die van Elayne als een gedachte achteraf. Een van de twee zou de boodschap gauw genoeg zien.

Hij draaide zich met de gezegelde brief in zijn hand om en schrok toen zijn knokkels over Tylins borsten gleden. Met een ruk trok hij zich terug, botste met grote ogen tegen de schrijftafel en probeerde geen rood gezicht te krijgen. Blijf naar haar gezicht kijken, alleen maar haar gezicht. Hij had haar niet horen naderen. Het beste leek hem om de botsing te vergeten, om haar niet nog meer te beschamen. Ze zou wel denken dat hij een lompe boerenkinkel was. ‘Er staat hier iets in, wat u zou moeten weten, majesteit.’ Er was tussen hun lichamen te weinig ruimte om de brief op te tillen. ‘Jaichim Carridin ontvangt Duistervrienden, en ik bedoel er niet mee dat hij ze in hechtenis neemt.’

‘Weet je dat zeker? Natuurlijk ben je dat. Niemand zou een dergelijke beschuldiging uiten zonder er zeker van te zijn.’ Een rimpel trok over haar voorhoofd, maar na een rukje van haar hoofd verdween die weer. ‘Laat ons over plezieriger zaken spreken.’

Hij had kunnen gillen. Hij had haar verteld dat de gezant van de Witmantels een Duistervriend was, en zij had er slechts een frons voor over?

‘Jij bent heer Mart Cauton?’ Er lag iets van twijfel in die titel. Haar ogen deden meer dan ooit aan die van een adelaar denken. Een koningin kon er niet tegen iemand te ontvangen die voorgaf een heer te zijn.

‘Gewoon Mart Cauton.’ Iets zei hem dat ze een leugen zou kunnen horen. Bovendien, het zich voordoen als een heer was slechts een list geweest, een die hem niet aanstond. Maar in Ebo Dar kon je overal in een tweegevecht verwikkeld raken. Er waren echter maar weinig mensen die een heer uitdaagden, hoogstens een andere heer. Zoals het er nu voor stond, had hij de laatste maand een aantal hoofden gekraakt, vier man verwond en een halve span gerend om aan een vrouw te ontkomen. Tylins strakke blik maakte hem zenuwachtig. En de dobbelstenen bleven maar in zijn hoofd ratelen. Hij wilde hier weg. ‘Als u me zegt waar ik de brief kan achterlaten, majesteit...’

‘De erfdochter en Nynaeve Sedai hebben het zelden over jou,’ zei ze, ‘maar men leert te horen wat niet gezegd wordt.’ Achteloos hief ze haar hand en gaf een tikje op zijn wang. Hij tilde zijn eigen hand ietwat onzeker op. Was er inkt op gekomen toen hij op de pen kauwde? Vrouwen wilden alles netjes hebben, met inbegrip van mannen. Koninginnen wellicht ook? ‘Wat zij niet zeggen, maar wat ik hoor, is dat je een onbeheerste schelm bent, een gokker en een rokkenjager.’ Haar ogen hielden de zijne vast, op haar gezicht bewoog geen spiertje en haar stem bleef koel en beslist klinken. Al pratend begon ze echter zijn andere wang te strelen. ‘Onbeheerste mannen zijn vaak het aantrekkelijkst. Om mee te praten.’ Een vinger gleed over zijn lippen. ‘Een wilde schelm op reis met Aes Sedai, een ta’veren die hun wat angstig maakt, geloof ik. Of op zijn minst onrustig. Een man heeft een sterke maag nodig om een Aes Sedai te verontrusten. Hoe ga je het Patroon in Ebo Dar verbuigen, gewoon Mart Cauton?’ Haar hand kwam tot rust tegen zijn hals; hij voelde zijn hartslag tegen haar vingers kloppen.

Zijn mond viel open. De schrijftafel achter hem stootte tegen de muur toen hij probeerde haar te ontwijken. De enige manier om weg te komen, was haar opzij te duwen of over haar rokken heen te klimmen. Vrouwen gedroegen zich niet op deze manier! Ach, enkele oude herinneringen duidden er wel op, maar dat waren vooral herinneringen aan herinneringen; dat deze vrouw dit had gedaan, of die vrouw dat. De dingen die hij zich scherp voor de geest kon halen, waren voor het merendeel veldslagen, en daar had hij hier helemaal niets aan. Ze glimlachte met licht krullende lippen, wat de roofzuchtige blik in haar ogen helemaal niet verminderde. De haren rezen hem te berge.

Haar ogen flitsten over zijn schouder naar de spiegel; ze draaide zich abrupt om en liet hem met open mond achter. ‘Ik dien ervoor te zorgen dat we weer met elkaar kunnen spreken, meester Cauton. Ik...’ Ze hield op toen de deur openzwaaide, kennelijk verrast. Maar toen besefte hij dat ze de deur in de spiegel al had zien bewegen.

Een slanke, licht hinkende jongeman kwam naar binnen. Hij was donker, met scherpe ogen die vrijmoedig langs Mart gleden. Zijn zwarte haar hing tot aan zijn schouders, en hij had een van die jassen die niet bedoeld waren om gewoon te dragen, over zijn schouders geschikt. Een jas van groene zijde, met een gouden ketting aan de voorkant en gouden luipaarden in de kraagranden verwerkt. ‘Moeder,’ zei hij, voor Tylin buigend en zijn lippen met zijn vingers aanrakend.

‘Beslan.’ Ze zei het warm en kuste hem op beide wangen en zijn oogleden. De strenge, zelfs ijzige stem die ze bij Mart gebruikt had, was nergens meer te horen, ‘Ik zie dat het goed gegaan is.’

‘Niet zo goed als ik had gehoopt.’ De jongen zuchtte. Ondanks zijn ogen was zijn optreden kalm en zijn stem zacht. ‘Nevin raakte mijn been bij de tweede uitval en gleed bij de derde uit, zodat ik zijn hart doorstak in plaats van zijn vechtarm. De belediging was een dood niet waard, en nu moet ik zijn weduwe mijn deelneming betuigen.’ Hij leek dat al even erg te vinden als Nevins dood.

Tylins stralende gezicht leek weinig gepast bij een vrouw wier zoon juist heeft verteld dat hij een man heeft gedood. ‘Zorg ervoor dat je bezoek van korte duur is. Zelfs als je mijn ogen uitsteekt kan ik zien dat Davindra zo’n weduwe is die graag getroost wil worden, en dan moet je haar huwen of haar broers doden.’ Aan haar toon te horen was de eerste keuze veel erger, en de tweede slechts een vervelende bijkomstigheid. ‘Dit is meester Mart Cauton, mijn zoon. Hij is ta’veren. Ik hoop dat je hem tot vriend zult maken. Misschien kunnen jullie samen naar de Swovansnachtdansen.’

Mart sprong op. Het laatste dat hij wilde, was ergens heen gaan met een kerel die tweegevechten hield en wiens moeder Mart Cautons wangen wilde strelen, ‘Ik ben niet zo dol op dansfeesten,’ zei hij snel. Ebodaranen waren stapel op feesten. Hoog Gesselein was net voorbij en volgende week waren er weer vijf. Twee ervan duurden zelfs een hele dag, niet slechts een avond, ‘Ik dans liever in taveernes. Het ruigere soort, ben ik bang. Niet jouw smaak.’

‘Ik ben gek op taveernes van het rauwe soort,’ zei Beslan glimlachend met zijn zachte stem. ‘Een bal is voor oudere mensen, en hun liefjes.’ Daarna ging het allemaal bergafwaarts, op een uiteenvallende slee. Voor Mart doorhad wat er gebeurde, had Tylin hem stevig ingepakt. Hij en Beslan zouden samen de feesten bezoeken. Alle feesten. Beslan noemde het ‘jagen’, en toen Mart onnadenkend ‘jagen op meiden’ zei – hij had altijd gedacht dat hij zoiets nooit zou zeggen als iemands moeder erbij zat – lachte de jongen en zei: ‘Een meisje of een gevecht, getuite lippen of een flitsend mes. Elke dans is de leukste wanneer je hem danst. Denk je ook niet, Mart?’ Tylin glimlachte Beslan warm roe. Mart slaagde erin zwakjes te lachen. Die Beslan was gek, hij en zijn moeder, allebei.

17

Nuchter denken wint

Zodra Tylin hem eindelijk liet gaan, stampte Mart het paleis uit, en als hij had gedacht dat het hem enig goed zou doen, zou hij het op een hollen hebben gezet. Het prikte zo erg tussen zijn schouderbladen dat hij de in zijn hoofd dansende dobbelstenen bijna vergat. Er was een heel rijtje van slechte ogenblikken geweest, maar het allerergste was toen Beslan zijn moeder plagend had gezegd dat ze zelf een liefje voor het dansfeest moest vinden, en Tylin lachend had beweerd dat een koningin geen tijd voor jongemannen had, terwijl ze al die tijd met die vervloekte arendsogen naar Mart had gekeken. Nu wist hij waarom konijnen zo snel wegrenden. Hij stampte over het Mol Haraplein zonder iets te zien. Zelfs als Nynaeve en Elayne met Jaichim Carridin en Elaida in de fontein hadden zitten stoeien, onder dat ruim twaalf voet hoge standbeeld van een naar zee wijzende koningin van lang geleden, zou hij zonder te kijken voorbijgelopen zijn.

De gelagkamer van De Zwerfster was schemerig en tamelijk koel na de zinderende hitte buiten. Dankbaar nam hij zijn hoed af. Er hing een vage nevel van pijprook, maar de krullen in de luiken voor de brede boogramen lieten meer dan genoeg licht door. Er waren een paar zielige pijnboomtakken boven de ramen bevestigd vanwege Swovansnacht. In een hoek zorgden twee vrouwen met fluiten en een kerel met een kleine trom tussen de knieën voor een schrille, wild bonzende muziek, die Mart was gaan waarderen. Zelfs op deze tijd van de dag waren er een paar gasten, enkele buitenlandse kooplieden in tamelijk gewone wollen kleren en hier en daar wat Ebodaranen, de meeste in hun lange gildejassen. Geen leerlingen en zelfs geen gezellen zo dicht bij het paleis. De Zwerfster kon voor eten en drinken al amper goedkoop worden genoemd, laat staan om te slapen.

Het geratel van dobbelstenen aan een tafel in de hoek was een weerklank van wat hij in zijn hoofd voelde, maar hij ging de andere kant op, waar drie van zijn mannen op banken om een tafel zaten. Corevin was een zwaar gespierde Cairhiener met een neus die zijn ogen nog smaller maakte dan ze al waren. Hij was tot zijn middel ontkleed en had zijn getatoeëerde armen over zijn hoofd geslagen, terwijl Vanin stroken verband om zijn middel wond. Vanin was drie keer zo groot als Corevin, maar leek op een kale zak met vet, die over de bank heen en weer leek te golven. Zijn jas zag eruit alsof er al een week lang in geslapen was. Zo zag hij er altijd uit, zelfs vlak nadat een dienstmeid zijn jas had gewassen en gestreken. Sommige kooplieden keken weinig op hun gemak naar het drietal, maar geen enkele Ebodaraan. Mannen of vrouwen, ze hadden het allemaal gezien, of nog erger.

Harnan, een Tyreense brigantleider met een vierkante kaak en een grove havik-tatoeage op zijn linkerwang, las Corevin net de les. ‘... zal me een zorg zijn wat die vervloekte visverkoper zei, dikke paddengeit. Gebruik je bloedknuppel, je gaat geen vervloekte uitdagingen aannemen, alleen maar omdat je...’ Hij zag Mart, hield meteen zijn mond en probeerde net te doen of hij helemaal niets gezegd had. Hij keek of hij kiespijn had.

Als Mart het gevraagd zou hebben, zou gebleken zijn dat Corevin uitgegleden was en op zijn eigen dolk was gevallen of soortgelijke onzin. Mart werd verondersteld het te geloven. Dus steunde hij slechts met zijn vuisten op tafel, alsof hem niets bijzonders was opgevallen. Het was in feite ook niet zo ongewoon. Vanin was de enige die nog niet in talloze ruzies verwikkeld was geraakt. Om een of andere reden liepen mannen die moeilijkheden zochten, met net zo’n ruime boog om Vanin heen als om Nalesean. Het enige verschil was dat Vanin dat kennelijk heel goed beviel. ‘Zijn Thom of Juilin hier al geweest?’

Vanin keek niet op van zijn verbandwerk. ‘Geen huid, haar of nagel gezien. Nalesean was hier eventjes.’ Geen ‘mijn heer’-onzin van Vanin. Hij liet overduidelijk merken dat hij niet van edelen hield. Jammer dat zich dat niet tot Elayne uitstrekte. ‘Zette een met ijzer beslagen kist in jouw kamer en ging weer weg, iets mompelend over een aardigheidje.’ Hij stond op het punt om door de spleet tussen zijn tanden te spuwen, keek toen naar een dienstmeisje en zag ervan af. Bazin Anan was levensgevaarlijk voor wie op haar vloeren spuwde, botjes op de grond gooide of het waagde een pijp uit te slaan. ‘De jongen is achter, in de stal,’ zei hij, voor Mart ernaar kon vragen, ‘met zijn boek en een dochter van de herbergierster. Een andere dochter heeft hem een pak slaag gegeven, omdat hij in haar bil had geknepen.’ Hij legde de laatste knoop en keek Mart beschuldigend aan, alsof het zijn fout was geweest.

‘Arm kereltje,’ mompelde Corevin, en hij bewoog wat om te zien of het verband bleef zitten. Op één arm had hij een luipaard en een everzwijn laten zetten, op de andere een leeuw en een vrouw. De vrouw droeg slechts haar haren. ‘Snotteren, dat deed-ie. Maar hij werd weer wat vrolijker toen hij Lerals hand mocht vasthouden.’ De mannen zorgden allemaal voor Olver als een rij ooms, hoewel geen enkele moeder zo’n soort oom in de buurt van haar zoon zou dulden.

‘Hij overleeft het wel,’ zei Mart droogjes. De jongen nam waarschijnlijk de gewoonten van zijn ‘ooms’ over. Nog even, en ze zouden hem een tatoeage geven. Olver was tenminste niet met de straatkinderen weggeglipt; dat leek hij bijna even leuk te vinden als zich tegen vrouwen als een lastpak te gedragen. ‘Harnan, jij wacht hier, en als je Thom of Juilin ziet, hou je ze hier. Vanin, ‘Ik wil dat jij probeert wat van het Chelsainepaleis bij de Drietorenpoort te weten te komen.’ Hij keek weifelend rond. Dienstmeisjes liepen de keuken in en uit met eten, maar nog vaker met drinken. De meeste klanten leken alleen belangstelling te hebben voor hun zilveren bekers, maar enkele vrouwen in lange weversjassen bogen zich zachtjes pratend over de tafel en letten amper op hun vruchtenwijn. Een paar kooplieden schenen te onderhandelen; ze zwaaiden met hun handen en doopten vingers in de drank om getallen op tafel te schrijven. Een luistervink zou door de muziek zijn woorden niet kunnen horen, maar hij sprak toch zachter.

Het nieuws dat Jaichim Carridin Duistervrienden op bezoek kreeg, bezorgde Vanins bolle gezicht een norse trek, alsof hij wilde spuwen en er niet om gaf wie dat zou zien. Harnan gromde iets over smerige Witmantels en Corevin stelde voor om Carridin aan te geven bij de stadswacht. Dat trok zulke walgende blikken van de andere twee dat hij zijn gezicht in een beker bier verborg. Corevin was een van de weinige lieden die Mart kende, die in deze hitte Ebodaraans bier kon drinken. En binnenhield.

‘Wees voorzichtig,’ zei Mart, toen Vanin opstond. Hij maakte zich niet echt bezorgd. Vanin bewoog zich verrassend licht voor een dikzak. Hij was de beste paardendief in de weide omtrek en kon zelfs onopgemerkt langs een zwaardhand sluipen, maar... ‘Het is een gemeen stel, zowel Witmantels als Duistervrienden.’ De man gromde slechts en gebaarde Corevin zijn hemd en jas te pakken en mee te gaan.

‘Heer,’ zei Harnan, toen ze vertrokken waren. ‘Heer, ik heb gehoord dat er gisteren in de Rahad mist heeft gehangen.’

Mart, die op het punt stond om weg te gaan, draaide zich om. Harnan leek bezorgd, en er was niet veel wat hem zorgen baarde. ‘Wat bedoel je? Mist?’ Met deze hitte zou zelfs papdikke mist nog geen tel blijven hangen.

De brigantleider voelde zich niet op z’n gemak, haalde zijn schouders op en tuurde in zijn beker. ‘Een mist. Ik hoorde dat er... dingen... in zaten.’ Hij keek op naar Mart. ‘Ik heb gehoord dat mensen gewoon verdwenen. En sommigen werden teruggevonden. Aangevreten. Stukken van hen.’

Het lukte Mart niet te rillen. ‘De mist is nu toch weg? Jij zat er niet in. Ga je zorgen maken als je erin zit. Dat is het enige dat je kunt doen.’ Harnan keek weifelend, maar het was de zuivere waarheid. Deze bellen van het kwaad – zo hadden Rhand en Moiraine ze genoemd – barstten zomaar ergens open, en niets, zelfs Rhand niet, scheen ze tegen te kunnen houden. Je erover opwinden hielp net zoveel als je zorgen maken of je morgen op straat een leisteen op je hoofd kreeg. Minder nog, aangezien je kon besluiten om binnen te blijven.

Over iets anders kon hij zich echter wél zorgen maken. Nalesean had hun gewin boven neergezet. Die bloedheren strooiden met goud alsof het water was. Harnan mocht van Mart zijn beker blijven bekijken. Hij liep naar de trap zonder leuningen, maar voor hij er was, sprak een dienstmeisje hem aan.

Caira was een slank meisje met volle lippen en een vurige blik. ‘Er is een man geweest om u te spreken, mijn heer,’ zei ze, terwijl ze haar rokken heen en weer zwaaide en hem door haar lange wimpers aankeek. Haar stem klonk ook vurig. ‘Zei dat hij een vuurwerker was, maar hij leek me een zwerver. Hij bestelde een maaltijd en ging weg toen bazin Anan hem niks wilde geven. Hij wilde het op uw kosten doen.’

‘De volgende keer, duifje, geef je hem dat maal,’ zei hij, en hij liet een zilvermark in de lage halslijn van haar jurk vallen, ‘Ik zal het er met bazin Anan over hebben.’ Hij wilde inderdaad een vuurwerker vinden – een echte, niet een of andere kerel die vuurwerk vol zaagsel verkocht – maar het maakte nu niets meer uit. Niet met dat onbewaakte goud. En mist in de Rahad, Duistervrienden en Aes Sedai en die stomme Tylin bij wie het verstand op de loop was en...

Caira giechelde en draaide als een poes die geaaid wordt. ‘Zal ik u wat vruchtenwijn brengen, mijn heer? Of iets anders?’ Ze glimlachte vol verwachting, uitnodigend.

‘Later misschien,’ zei hij terwijl hij haar een tikje op de neus gaf met een vingertop. Ze giechelde weer; dat deed ze altijd. Caira zou haar rok versteld hebben om haar onderrokken tot boven haar dijen te tonen, als bazin Anan het had toegestaan, maar de herbergierster hield haar dienstmeisjes bijna even goed in het oog als haar dochters. Bijna. ‘Misschien later.’

Hij liep de brede stenen trap op en zette Caira uit zijn gedachten. Wat moest hij met Olver aan? De jongen zou op een dag echt in de narigheid belanden als hij dacht vrouwen op die manier te kunnen behandelen. Hij veronderstelde dat hij hem zoveel mogelijk van Harnan en de anderen moest weghouden. Ze hadden een slechte invloed op de jongen. Dat hij uitgerekend nu naast alle andere zaken hiermee opgescheept zat! Hij moest Nynaeve en Elayne uit Ebo Dar zien te krijgen voor er iets volkomen mis ging.

Zijn kamer lag aan de voorkant, met ramen die uitkeken op het plein en toen hij naar de deur reikte, kraakte de vloer achter hem. In andere herbergen zou het niet zijn opgevallen, maar de vloeren van De Zwerfster kraakten nooit.

Hij keek over zijn schouder en draaide zich net op tijd om om met zijn linkerhand de neersuizende knuppel op te vangen, zodat die niet op zijn schedel landde. Zijn hand was meteen gevoelloos, maar hij hield de knuppel wanhopig vast, terwijl dikke vingers zijn keel omvatten en hij tegen de deur van zijn kamer werd geduwd. Vlet een klap raakte zijn hoofd de deur. Zwarte met zilver omrande vlekken dansten in zijn blikveld en verdoezelden een bezweet gezicht. Hij zag slechts wazig een grote neus en gele tanden. Opeens besefte hij dat hij bijna bewusteloos was; die vingers stopten het bloed naar zijn hersens, en de lucht. Zijn vrije hand gleed onder zijn jas en over de grepen van zijn messen, alsof zijn vingers niet meer wisten waarvoor die dienden. De knuppel werd met een ruk bevrijd. Hij kon hem zien rijzen, kon hem voelen dalen om zijn schedel in te slaan. Hij wendde alle kracht aan, trok een mes uit de schede en stak toe.

Zijn aanvaller slaakte een schrille kreet en Mart besefte vaag dat de knuppel van zijn schouder wegkaatste en op de vloer viel, maar de man bleef zijn keel vasthouden. Struikelend duwde Mart hem terug, trok met een hand woest aan de knijpende vingers, terwijl hij met de andere hand stak en stak en stak.

Opeens verstrakte de man en gleed van Marts lemmet. Het mes volgde hem bijna naar de vloer. Met Mart erbij. Hij snakte naar adem, snakte naar de zoete lucht, terwijl hij zich ergens aan vastklampte, een deurpost, om zich staande te houden. Vanaf de vloer staarde een man hem aan, een man met een gewoon gezicht en ogen die nooit meer iets zouden zien. Het was een zware kerel met een gekrulde Morlandse snor, in een donkerblauwe jas die paste bij een kleine koopman of een welgestelde winkelier. Er was niets wat hem op een dief deed lijken.

Plotseling besefte hij dat ze tijdens het gevecht door een open deur waren gevallen. Het was een kleinere kamer dan die van Mart, zonder ramen, met een paar olielampen op tafeltjes naast het smalle bed, die een wat mistig licht gaven. Een magere man met licht haar richtte zich op van een grote, open kist en staarde naar het lichaam. De kist nam bijna alle open ruimte in beslag.

Mart wilde zich reeds verontschuldigen voor de ruwe storing, maar de magere man trok een lange dolk uit zijn riem, greep een knuppel van het bed en sprong over de kist op hem af. Zo keek je niet naar een dode vreemdeling. Mart hield zich vast aan de deurpost en wierp het mes onderhands. Het wapen had zijn hand nog niet verlaten of hij greep onder zijn jas naar een ander. Zijn mes stak midden in de keel van de man en Mart viel bijna weer, maar deze keer van opluchting, toen de man naar het mes tastte, terwijl het bloed tussen zijn vingers door spoot en hij achterover in de open kist viel.

‘Fijn als je geluk hebt,’ kraste Mart.

Wankelend pakte hij zijn mes terug en veegde het schoon aan de grijze jas van de kerel. Een betere jas dan die andere; ook van wol, maar beter gesneden. Een landedelman zou zich er niet voor schamen. Andoraans, aan de kraag te zien. Hij liet zich op het bed zakken en keek nadenkend naar de man in de kist. Een geluid deed hem opkijken.

Zijn bediende stond in de deuropening en probeerde tevergeefs een enorme zwarte braadpan achter zijn rug te verbergen. Nerim had een volledig stel pannen, en verder alles wat een bediende volgens hem tijdens een reis bij de hand moest hebben. Hij bewaarde alles in de kleine kamer naast die van Mart, die hij met Olver deelde. Nerim was klein, zelfs voor een Cairhiener, en ook nog mager. ‘Mijn heer heeft weer bloed op zijn jas, vrees ik,’ mompelde hij op treurige toon. De dag dat hij anders zou praten, zou de zon in het westen opkomen, ‘Ik zou wensen dat mijn heer zuiniger op zijn kleren was. Bloed is er zo moeilijk uit te krijgen zonder een vlek achter te laten. En insecten hebben nauwelijks aansporing nodig om er gaten in te vreten. Deze plek heeft meer insecten dan ik ooit gezien heb, mijn heer.’ Niets over de twee dode mannen, of wat hij met de braadpan van plan was geweest. Die kreet had elders de aandacht getrokken. De Zwerfster was niet het soort herberg waar kreten onopgemerkt bleven. Voetstappen dreunden in de gang en bazin Anan duwde Nerim ferm opzij, nam haar rok op en stapte om het lijk op de vloer heen. Haar echtgenoot volgde. Het was een grijze man met een vierkant gezicht, met de dubbele ring van de Aloude en Eerbiedwaardige Bond der Netten in zijn linkeroor. De twee witte stenen aan de onderste ring zeiden dat hij behalve zijn eigen boot nog meer boten bezat. Jasfer Anan was één reden waarom Mart oppaste om niet te veel naar de dochters van vrouw Anan te glimlachen. De man had een werkmes in zijn riem en bovendien nog een tweede mes, groter en met een gebogen lemmet. Zijn lange blauwgroene vest toonde dat zijn armen en borstkas bezaaid waren met littekens van tweegevechten. Maar hij leefde nog, en dat kon niet gezegd worden van veel mannen die hem die littekens hadden bezorgd.

De tweede reden voor zijn oplettendheid was Setalle Anan zelf. Mart had nooit vanwege een moeder een meisje links laten liggen, zelfs niet als die moeder de eigenaresse was van de herberg waarin hij verbleef. Bazin Anan had echter iets. De grote gouden ringen in haar oren zwaaiden, terwijl ze de dode mannen onbewogen onderzocht. Ze zag er aardig uit, ondanks een toets van grijs in haar haren, en haar trouwmes nestelde zich tussen rondingen die gewoonlijk zijn ogen getrokken zouden hebben zoals een kaars motten. Maar op die manier naar haar kijken zou net zijn of hij naar... Nee, niet naar zijn moeder keek. Misschien naar een Aes Sedai – hoewel hij best weleens gekeken had – of naar koningin Tylin, wat het Licht verhoede. Het was niet gemakkelijk uit te drukken, maar het had te maken met de manier waarop ze zich gedroeg; het was moeilijk iets te doen wat Setalle Anan zou beledigen.

‘Een van hen besprong me in de gang.’ Mart schopte niet al te hard tegen de kist. Die maakte een hol geluid, ondanks het lijk met de armen en benen over de rand. ‘Deze is leeg, op hem na. Ik geloof dat ze van plan waren hem te vullen met wat ze maar konden stelen.’ Het goud misschien? Het was niet erg waarschijnlijk dat ze ervan gehoord hadden, want hij had het die middag pas gewonnen, maar hij zou bazin Anan naar een veiliger plaats vragen.

Ze knikte rustig. Haar lichtbruine ogen stonden kalm. Neergestoken mannen in haar herberg brachten haar niet van haar stuk. ‘Ze stonden erop hem zelf naar boven te dragen. Hun waren, beweerden ze.

Ze namen de kamer net voor je binnenkwam. Ze wilden een paar uur slapen, zeiden ze, voor ze verder trokken naar Nor Chasen.’ Dat was een klein dorp aan de oostkust, maar het was niet te verwachten dat ze haar de waarheid hadden verteld. Haar toon gaf dat ook min of meer aan. Ze keek ietwat verstoord naar de dode mannen, alsof ze hen tot leven wilde schudden om enkele vragen te beantwoorden. ‘Ze deden wel heel moeilijk over hun kamer. Die man met dat lichte haar was de baas. Hij sloeg de eerste drie af die hem werden aangeboden, en nam toen deze, die bedoeld is voor een lijfknecht. Ik dacht dat hij gierig was.’

‘Zelfs een dief kan zuinig zijn,’ zei Mart afwezig. Dit had de dobbelstenen in zijn hoofd in beweging kunnen brengen. Zijn hoofd zou zeker gespleten zijn als hij niet het geluk had gehad dat die kerel net op de enige krakende plank van de hele herberg was gestapt. De stomme stenen rolden echter nog steeds rond. Hij vond het niet prettig. ‘U denkt dat het toeval was, mijn heer?’

‘Wat anders?’

Daar had ze geen antwoord op, maar opnieuw keek ze nadenkend naar de lichamen. Misschien was ze toch niet zo koelbloedig als hij gedacht had. Ze was tenslotte geen geboren Ebodaraanse.

‘De laatste tijd is er te veel geboefte in de stad.’ Jasfer had een diepe stem, en zelfs als hij gewoon sprak, leek hij vanaf een vissersboot bevelen te blaffen. ‘Misschien zou je moeten overwegen om bewakers te huren.’ Bazin Anan trok slechts een wenkbrauw op, maar zijn handen kwamen afwerend omhoog. ‘Vrede, vrouw. Ik sprak zonder nadenken.’ Het was bekend dat Ebodaraanse vrouwen hun ongenoegen met een echtgenoot vrij scherp tot uiting brachten. Het was niet geheel onmogelijk dat een paar van zijn littekens van haar kwamen. Een trouwmes kon op verschillende manieren gebruikt worden.

Mart dankte het Licht dat hij niet met een Ebodaraanse getrouwd was, en stak zijn eigen mes terug naast de andere. Zijn vingers voelden papier.

Bazin Anan liet haar man niet zomaar gaan. ‘Dat doe je vrij vaak, echtgenoot,’ zei ze, het gevest tussen haar borsten strelend. ‘Veel vrouwen zouden dit niet toelaten. Elynde zegt me altijd dat ik niet streng genoeg ben als je je mond voorbijpraat. Ik moet een goed voorbeeld voor mijn dochters zijn.’ De scherpte smolt in een glimlach, zij het een zuinige. ‘Beschouw jezelf maar als bestraft. Ik zal mezelf ervan weerhouden je te vertellen wie er op welke boot de netten op moet halen.’

‘Je bent te goed voor mij, vrouw,’ zei hij droog. In Ebo Dar was er geen gilde voor herbergiers, maar elke herberg in de stad was in handen van een bazin. In Ebo Dar zou elke herberg van een man, en elke boot van een vrouw, door de ergste soorten ongeluk getroffen worden. Er waren geen vrouwen in het vissersgilde.

Mart trok het papier te voorschijn. Het was spierwit, dik en duur, en heel klein opgevouwen. De paar regels waren geschreven in blokletters, zoals Olver gedaan zou hebben. Of een volwassene die niet wilde dat het handschrift herkend zou worden.

ELAYNE EN NYNAEVE GAAN TE VER. HERINNER HEN ERAAN DAT DE TOREN NOG STEEDS EEN GEVAAR VOOR HEN IS. WAARSCHUW HEN DAT ZE VOORZICHTIG MOETEN ZIJN, OF ZE ZULLEN VOOR ELAIDA KNIELEN EN OM VERGEVING SMEKEN.

Dat was alles. Geen ondertekening. Nog stééds een gevaar? Dat gaf aan dat het niets nieuws was; op de een of andere manier botste dat met het door de opstandelingen gestrikt zijn. Nee, dat was de verkeerde vraag. Wie had hem dit briefje toegespeeld? Blijkbaar iemand die dacht dat het hem niet gewoon overhandigd kon worden. Wie was er in de gelegenheid geweest sinds hij vanmorgen deze jas had aangetrokken? Toen had het er niet ingezeten, zeker weten. Iemand die vlak bij hem had gestaan. Iemand... Ineens betrapte hij zichzelf erop, dat hij ‘Ze verblindt mijn ogen en verduistert mijn geest’ zat te neuriën. Hier had het wijsje andere woorden; ze noemden het ‘Ondersteboven, rond en rond’. Alleen Teslyn of Joline kwam in aanmerking, en dat was onmogelijk. ‘Slecht nieuws, heer?’ vroeg bazin Anan.

Mart propte het briefje in zijn zak. ‘Kan een man ooit een vrouw begrijpen? Ik bedoel niet alleen Aes Sedai. Elke vrouw.’

Jasfer brulde van het lachen, en toen zijn vrouw hem veelzeggend aankeek, lachte hij nog harder. Haar blik op hem was zo bedaard dat zelfs een Aes Sedai zich beschaamd zou hebben teruggetrokken. ‘Mannen hebben het niet zo moeilijk, mijn heer. Zij hoeven slechts te kijken of te luisteren. Juist de vrouwen hebben het zware werk. We moeten proberen om mannen te begrijpen.’ Jasfer hield zich vast aan de deurpost en de tranen rolden over zijn gezicht. Ze keek hem zijdelings aan, draaide zich koel en kalm om, en dreef haar vuist zo hard in zijn buik dat zijn knieën knikten. Zijn lachen werd een piepen maar stopte niet. ‘Er is een gezegde in Ebo Dar, mijn heer,’ zei ze over haar schouder tegen Mart. ‘Een man is een doolhof van doornstruiken in het donker, en zelfs hij weet de weg niet.’

Mart snoof. Daar had hij wat aan. Nou ja, Teslyn of Joline, of een ander – het moest een ander geweest zijn. Kon hij maar bedenken wie – de Witte Toren was ver weg en Jaichim Carridin was hier. Hij keek naar de twee lijken. Evenals honderden andere schurken. Hoe dan ook, hij zou ervoor zorgen dat die twee vrouwen veilig uit Ebo Dar kwamen. Het probleem was dat hij geen idee had hoe hij het moest aanpakken. Hij wenste dat die rottige dobbelstenen zouden ophouden, dat hij het achter de rug had.

De vertrekken die Joline met Teslyn deelde waren zeer ruim: een slaapkamer voor elk van hen, twee kleinere voor hun dienaressen en nog eentje waar Blaeric en Fen gemakkelijk in hadden gekund, als Teslyn had kunnen verdragen dat Joline haar zwaardhanden bij zich hield. Die vrouw zag iedere man als een mogelijke dolle wolf en duldde geen tegenspraak als ze ergens haar zinnen op gezet had. Even onverbiddelijk als Elaida verpulverde ze alles wat haar voor de voeten kwam. Natuurlijk waren ze gelijkwaardig, maar het lukte weinig zusters overwicht te hebben op Teslyn. Toen Joline binnenkwam, zat ze aan de schrijftafel in de zitkamer. Haar pen maakte afschuwelijk krassende geluiden. Ze was altijd zuinig met inkt.

Joline gleed zwijgend langs haar heen naar het balkon, een brede kooi van wit geschilderd ijzer. Het smeedwerk was zo dicht vervlochten, dat de mensen die drie verdiepingen lager in de tuin werkten moeilijk konden zien of er iemand stond. In deze streek deden bloemen het gewoonlijk heel goed, met wilde kleuren die nog bonter waren dan de muren en plafonds in het paleis, maar daar beneden waren ze afwezig. Tuinlieden liepen over het grind met emmers water, maar bijna elk blad was geel of bruin. Zelfs als ze gemarteld werd zou ze het niet hebben toegegeven, maar de hitte joeg haar angst aan. De Duistere beroerde de wereld en hun enige hoop was een losgeslagen jongeman. ‘Water en brood?’ zei Teslyn plotseling. ‘Die knaap Cauton naar de Toren sturen? Als onze plannen veranderd zijn, breng me dan op de hoogte vóór je het anderen vertelt.’

Joline voelde een blosje op haar wangen. ‘Merilille moest op haar plaats gezet worden. Ze gaf les toen ik een novice was.’ Net als Teslyn; een strenge lerares die haar klas in een ijzeren greep hield. Haar manier van praten gaf het al aan: een duidelijke waarschuwing om haar niet tegen te spreken, gelijke of niet. Maar Merilille stond lager. ‘Ze liet ons voor de klas staan en bleef maar graven naar het antwoord dat ze wilde hebben, tot we in het volle zicht van ellende stonden te huilen. Ze deed dan net of ze met ons meeleefde, en misschien deed ze dat wel, maar hoe meer schouderklopjes en aansporingen om niet te huilen, hoe erger het werd.’ Ze hield ineens op. Ze was helemaal niet van plan geweest dit te vertellen. Het was Teslyns schuld. Die keek altijd alsof ze ieder moment een uitbrander kon krijgen voor een vlek op haar jurk. Maar ze zou het moeten begrijpen; Merilille had haar ook onderwezen.

‘En al die tijd heb je dat onthouden?’ In Teslyns stem klonk puur ongeloof door. ‘De zusters die ons onderwezen, deden slechts hun plicht. Soms denk ik dat het juist is, wat Elaida over jou zei.’ Het vervelende gekras begon weer.

‘Het... kwam gewoon bij me op, toen Merilille begon alsof ze een echte gezant was.’ Maar ze was een opstandeling. Joline keek afwezig naar de tuin. Ze verachtte elke vrouw die de Witte Toren had gebroken en aan de hele wereld die breuk bekendmaakte. Ieder van hen, en allen die hen hielpen. Maar Elaida had ook geblunderd, op een verschrikkelijke manier. De opstandige zusters hadden met wat moeite verzoend kunnen worden. ‘Wat zei ze over mij? Teslyn?’ Het geluid van de pen ging door, als schrapende vingernagels over een lei. Joline stapte weer naar binnen. ‘Wat heeft Elaida gezegd?’

Teslyn legde een nieuw vel boven op de brief, als vloeiblad of om het te onttrekken aan Jolines blik, maar ze gaf niet meteen antwoord. Ze keek Joline dreigend aan – of misschien leek dat maar zo; daar was soms moeilijk achter te komen – en zuchtte toen. ‘Nou, als je het zo nodig moet weten. Ze zei dat je nog steeds een kind was.’

‘Een kind?’ Joline was geschokt, maar dat deerde de ander niet.

‘Sommigen,’ zei Teslyn kalm, ‘veranderen weinig nadat ze het novice-wit aantrekken. Sommigen veranderen helemaal niet. Elaida gelooft dat je nog niet volwassen bent, en dat nooit zult worden.’

Joline wierp boos haar hoofd in de nek, te boos om erop te reageren. En dat uit de mond van een vrouw wier moeder nog een kind was geweest toen zijzelf de stola had gekregen! Als novice was Elaida veel te veel in de watten gelegd, werd er veel te veel waarde gehecht aan haar vermogen en de ongewone snelheid waarmee ze leerde. Joline dacht dat dit weleens de reden van haar woede jegens Elayne, Egwene en de wilder Nynaeve kon zijn: ze waren sterker dan zij en veel korter novice geweest, hoewel ze duidelijk te snel waren voortgedreven. Nynaeve was zelfs nooit novice geweest, en dat was zeker ongehoord.

‘Aangezien jij het ter sprake hebt gebracht,’ ging Teslyn door, ‘zouden we misschien moeten proberen voordeel uit de toestand te halen.’

‘Wat bedoel je?’ Joline geleidde Lucht om de zilveren karaf op het met turkoois ingelegde dientafeltje op te tillen en een zilveren roemer met vruchtenwijn te vullen. Zoals altijd maakte het omhelzen van saidar haar blij, kalmeerde het haar, beurde het haar op. ‘Het ligt voor de hand, lijkt mij. Elaida’s bevelen gelden nog steeds. Elayne en Nynaeve moeten naar de Toren worden teruggebracht, zodra ze gevonden zijn. Ik heb ingestemd met wachten, maar misschien zouden we dat niet langer moeten doen. Het is jammer dat dat Alveren-kind niet bij hen is. Maar die twee zullen ons weer in de gunst brengen bij Elaida, en als we die jongen van Cauton erbij kunnen doen... Ik denk dat die drie ons een welkom zullen opleveren alsof we met Rhand Altor zelf aankomen. En die Aviendha zal een goede novice zijn, wilder of niet.’

De roemer gleed op Lucht naar Jolines hand en met tegenzin liet ze de Kracht los. Ze was na die eerste keer nooit meer de warme gloed van de aanraking van de Ware Bron kwijtgeraakt. Dauwmeloenwijn was een armzalige vervanging voor saidar. Het ergste deel van haar boete vóór haar vertrek uit de Toren was dat ze saidar niet meer mocht aanraken. Bijna het ergste. Ze had het zichzelf opgelegd, maar Elaida had haar duidelijk gemaakt dat als zij de straf niet streng genoeg maakte, Elaida dat voor haar zou doen. Ze had er niet aan getwijfeld dat dat veel erger zou zijn geweest. ‘In haar gunst? Teslyn! Ze heeft ons vernederd, alleen om aan de anderen te tonen dat ze dat kon. Ze heeft ons hierheen gestuurd, naar dit van vliegen vergeven gat, nog net niet aan de andere kant van de Arythische Oceaan, om ons zo ver mogelijk uit de buurt van belangrijke zaken te houden. We zijn gezanten bij een koningin die nog minder macht heeft dan een handvol van haar eigen edelen. Edelen die de troon onder haar uit kunnen graaien als ze er zin in hebben. En jij wilt met gevlei weer in Elaida’s gunst komen?’

‘Zij is de Amyrlin Zetel.’ Teslyn hield haar hand op de papieren en schoof de vellen wat heen en weer alsof ze haar gedachten wilde bepalen. ‘We hebben ons een tijdlang stilgehouden om haar te laten weten dat we geen schoothondjes zijn, maar te lang zwijgen kan als verraad worden opgevat.’

Joline snoof. ‘Belachelijk! Bij hun terugkomst zullen ze alleen voor hun weglopen gestraft worden, en nu ook omdat ze voorgeven volwaardige zusters te zijn.’ Ze kneep haar lippen op elkaar. Daaraan waren ze allebei schuldig, net als de vrouwen die dat toestonden, maar het maakte een groot verschil dat een van hen aanspraak op haar eigen Ajah maakte. Tegen de tijd dat de Groene Ajah daarover met Elayne klaar was, zou ze zeker als een ootmoedige jonge vrouw de troon van Andor bestijgen. Hoewel het waarschijnlijk het beste zou zijn als Elayne eerst die troon veilig stelde. Hoe dan ook, ze zou haar opleiding moeten afmaken. Joline was niet van plan om Elayne voor de Toren te verliezen, wat ze ook gedaan had.

‘Vergeet niet dat ze zich bij de opstandelingen hebben gevoegd.’

‘Licht, Teslyn, ze werden waarschijnlijk meegesleurd, net als de meisjes die de opstandelingen uit de Toren meenamen. Maakt het echt iets uit of ze de stallen morgen moeten gaan uitmesten, of over een jaar?’ Dat was beslist het ergste dat de opstandige novices en Aanvaarden tegemoet konden zien. ‘Zelfs de Ajahs kunnen best wachten. Ze zijn toch veilig? Het zijn tenslotte Aanvaarden, en ze lijken tevreden met hun verblijf hier, waar we ze kunnen bereiken wanneer we maar willen. Ik zou zeggen dat we blijven waar Elaida ons heeft heen gestuurd, en onze handen laten rusten en onze tong in bedwang houden. Tot ze ons vriendelijk vraagt wat we aan het doen zijn.’ Ze zei er niet bij dat ze bereid was om te wachten tot Elaida afgezet was, zoals Siuan was afgezet. De Zaal zou zich toch zeker niet zó lang haar dwingelandij en stomme fouten laten welgevallen. Maar Teslyn was uiteindelijk een Rode zuster, en ze zou het niet leuk vinden om dat te horen.

‘Ik neem aan dat er geen haast bij is,’ zei Teslyn langzaam. Het niet uitgesproken ‘maar’ bleef bijna als een schreeuw hangen.

Joline trok een balpootstoel met een stroompje Lucht naar zich toe en begon haar gezellin ervan te overtuigen dat stilte de beste keus was. Nog steeds een kind, hè? Als zij haar zin kreeg, zou Elaida pas weer een woord uit Ebo Dar horen wanneer ze erom smeekte.

De vrouw op de tafel kromde haar rug voor zover de touwen dat toelieten. Haar ogen puilden uit en haar keel toonde dikke pezen en spieren van het onophoudelijke, doordringende gekrijs. Ineens veranderde het gegil in een luid, verstikt en krassend geluid, en de vrouw schokte en trilde van polsen tot enkels. Toen viel ze doodstil neer. Wijd open ogen staarden niets ziend naar de spinnenwebben tussen de kelderbalken.

Het was zinloos aan haar vervloekingen lucht te geven, maar Falion Bhoda had de lucht even hard kunnen laten knetteren als een stalknecht. Het was niet voor het eerst dat ze veel liever Temaile Kinderode dan Ispan Shefar hier had gehad. Bij Temaile werden vragen gretig beantwoord, en iemand stierf pas wanneer zij klaar was. Weliswaar genoot Temaile te veel van haar werk, maar dat was het punt niet.

Falion geleidde nog eens, raapte de kleren op en liet ze op het lijk vallen. De roodleren riem viel eraf en ze pakte hem met een hand op en smeet hem op de stapel. Misschien had ze andere manieren kunnen gebruiken, maar riemen, klauwers en brandijzers maakten zo’n... smeerboel. ‘Gooi het lichaam ergens in een steeg. Snij haar keel door zodat het lijkt alsof ze beroofd is. Je kunt de munten in haar beurs houden.’ De twee mannen die op hun hurken tegen de stenen muur zaten, wisselden een blik uit. Arnin en Nad hadden broers kunnen zijn. Allebei hadden ze zwart haar, kraalogen, littekens, meer spierbundels dan drie man nodig hadden, en net genoeg hersens voor eenvoudige bevelen. Gewoonlijk. ‘Vergeving, meesteres,’ zei Arnin aarzelend, ‘maar niemand zal geloven...’

‘Doe wat je gezegd wordt!’ zei ze woest. Ze geleidde, trok hem overeind en sloeg hem keihard tegen de muur. Zijn hoofd kaatste terug, maar dat zou bij hem zeker geen schade aanrichten.

Nad rende al wauwelend naar de tafel toe. ‘Zeker, meesteres. Zoals u beveelt, meesteres.’ Toen ze Arnin losliet, begon hij niet te brabbelen, maar wankelde naar de tafel toe zonder verdere bezwaren te uiten. Hij hielp mee het lichaam op te tillen en als afval mee naar buiten te dragen. Nou ja, nu was het niet meer dan afval. Ze betreurde haar uitbarsting. Het was onverstandig om je luimen te laten overheersen. Maar soms scheen het te werken. Na al die jaren verbaasde dat haar nog steeds.

‘Dit zal Moghedien niet bevallen,’ zei Ispan zodra de mannen weg waren. De blauwe en groene kralen in haar dunne, zwarte vlechten klikten, toen ze haar hoofd schudde. Ze had de hele tijd in de schaduw gezeten, in een hoek waar ze een kleine ban geweven had, opdat ze niets zou horen.

Falion slaagde erin de dreiging in haar ogen te onderdrukken. Ispan zou ze echt als allerlaatste voor deze reis hebben uitgekozen. Ze was een Blauwe, of was dat geweest. Misschien was ze dat nog steeds. Falion vond zichzelf een echte Witte, ook al had ze zich bij de Zwarte Ajah aangesloten. Blauwen waren te vurig en betrokken gevoelens bij zaken die afstandelijk bezien moesten worden. Zelf zou ze Rianna Andomeran, ook een Witte, hebben gekozen, hoewel die vreemde, ongezonde ideeën over bepaalde nuchtere feiten had. ‘Moghedien heeft ons vergeten, Ispan. Of heb je soms persoonlijk bericht van haar gekregen? Hoe dan ook, ik ben ervan overtuigd dat die geheime bergplaats niet bestaat.’

‘Moghedien zegt van wel,’ begon Ispan ferm, maar haar toon werd al snel verhit. ‘Een hoeveelheid angrealen, sa’angrealen en ter’angrealen. Daar krijgen we een deel van. Angrealen die van ons zijn, Falion. Misschien zelfs wel sa’angrealen. Dat heeft ze beloofd.’

‘Moghedien had ongelijk.’ Falion keek toe hoe de ander geschokt haar ogen opensperde. De Uitverkorenen waren slechts mensen. Falion was ook geschokt geweest toen ze die les leerde, maar sommigen weigerden te leren. De Uitverkorenen waren veel sterker, hadden onvoorstelbaar meer kennis en waren hoogstwaarschijnlijk reeds beloond met onsterfelijkheid, maar alles wees erop dat ze onderling even hard intrigeerden en streden als twee Morlanders om één deken.

Ispans schrik ging over in boosheid. ‘Er zijn anderen aan het zoeken. Speuren die allemaal naar niets? Er zijn Vrienden van het Duister op zoek; die moeten door andere Uitverkorenen gestuurd zijn. Als de Uitverkorenen zelf zoeken, hou je dan nog steeds vol dat er niets is?’

Ispan wilde het maar niet begrijpen. Als er iets niet gevonden kon worden, was de meest voor de hand liggende reden dat het er niet was.

Falion wachtte. Ispan was niet dom maar had veel te veel ontzag. Falion geloofde er niet in dat je mensen kon dwingen nog iets te leren wat ze allang hadden moeten weten. Luie geesten moesten geoefend worden.

Ispan liep met een ruisende rok heen en weer en keek met afkeer naar het stof en oude spinnenwebben. ‘Deze plek stinkt. En het is hier smerig!’ Ze huiverde toen een grote zwarte kakkerlak tegen de muur op rende. Heel even omgaf de gloed haar; een weefsel verpletterde het insect met een knappend geluid. Ispans gezicht vertrok en ze veegde haar handen aan haar rok af, alsof ze die gebruikt had in plaats van de Kracht. Ze had een gevoelige maag, tenzij ze afstand schiep tussen zichzelf en de feitelijke daad. ‘Ik zal geen mislukking doorgeven aan een Uitverkorene, Falion. Ze zou ons afgunstig kunnen maken op Liandrin, nietwaar?’

Falion huiverde nog net niet. Maar ze liep wel de kelder door en schonk zich een beker pruimenwijn in. De pruimen waren oud geweest en de wijn was te zoet, maar haar handen trilden niet. Moghedien vrezen was verstandig, maar toegeven aan vrees was dat niet. Misschien was ze dood. Anders zou ze hen toch wel hebben opgeroepen, of hen in hun slaap naar Tel’aran’rhiod hebben gesleurd om uit te leggen waarom ze haar bevelen nog niet hadden uitgevoerd? Tot ze Moghediens lijk zag, was de enige verstandige keus om door te gaan alsof ze elk ogenblik kon verschijnen. ‘Er is een manier.’

‘Hoe dan? Elke Wijzevrouw in Ebo Dar ondervragen? Hoeveel zijn het er? Honderd? Tweehonderd, misschien? Ik denk dat het de zusters in het Tarasin-paleis zou opvallen.’

‘Vergeet je dromen van een sa’angreaal, Ispan. Er is geen geheime bergplaats van lang geleden, geen verborgen kelder onder een paleis.’ Falion sprak koel en afgemeten, steeds koeler naarmate Ispan zich opwond. Ze had er altijd van genoten om een klas novices door de klank van haar stem aan zich te binden. ‘Bijna alle Wijzevrouwen zijn wilders. Het is zeer onwaarschijnlijk dat ze weten waarnaar wij zoeken. Er is nog nooit een wilder met een angreaal gevonden, laat staan een sa’angreaal, en ze zouden zeker gevonden zijn. Integendeel, volgens elk verslag probeert een wilder elk voorwerp met de Kracht zo snel mogelijk kwijt te raken, uit angst voor de wraak van de Toren. Aan de andere kant lijken vrouwen die de Toren worden uitgezet een dergelijke vrees niet te kennen. Je weet heel goed dat als ze bij hun vertrek worden nagezocht, minstens één op de drie iets op haar lichaam heeft verborgen. Een echt voorwerp van de Kracht of iets waarvan ze gelooft dat het er een is. Van de weinige Wijzevrouwen die in aanmerking komen, was Callie een volmaakte keus. Toen ze vier jaar geleden werd weggestuurd, probeerde ze een kleine ter’angreaal te stelen. Een nutteloos ding dat beelden van bloemen en het geluid van een waterval maakt, maar desondanks een aan saidar gebonden voorwerp. En ze probeerde achter alle geheimen van de andere novices te komen, wat haar veel te vaak lukte. Als er ooit één angreaal in Ebo Dar is geweest, om nog maar te zwijgen van een bergruimte vol, geloof jij dan echt dat ze die in vier jaar niet zou hebben gevonden?’

‘Ik draag de stola, Falion,’ zei Ispan buitengewoon scherp. ‘En ik weet dit alles evengoed als jij. Je zei dat er nóg een manier was. Welke manier?’ Ze wilde haar hersens maar niet gebruiken.

‘Wat zou Moghedien evenveel plezier doen als die bergplaats?’ Ispan staarde haar slechts aan en tikte met haar voet. ‘Nynaeve Almaeren, Ispan. Moghedien heeft ons in de steek gelaten om achter haar aan te jagen, maar op een of andere manier is ze ontsnapt. Als we Nynaeve – en wat dat betreft, het meisje Trakand – aan Moghedien geven, zou ze ons wel honderd sa’angrealen vergeven.’ Hetgeen duidelijk aantoonde dat de Uitverkorenen onverstandig konden zijn. Uiteraard kon men het beste uiterst voorzichtig omspringen met mensen die zowel onredelijk als machtiger waren. Ispan was niet machtiger.

‘We hadden haar meteen toen ze hier kwam opdagen moeten doden, zoals ik wilde,’ zei ze venijnig. Ze gebaarde met haar handen terwijl ze opgewonden heen en weer liep, waarbij de rommel onder haar muilen hevig kraakte. ‘Ja, ja, ik weet het. Onze zusters in het paleis zouden achterdochtig geworden zijn. We willen hun aandacht niet trekken. Maar ben je Tanchico vergeten? En Tyr? Waar die twee meiden verschijnen, volgt rampspoed. Zelf vind ik dat we zo ver mogelijk van Nynaeve Almaeren en Elayne Trakand vandaan moeten blijven, als het ons niet lukt hen te doden. Zo ver mogelijk!’

‘Kalm, Ispan. Kalm.’ Falions sussende toon leek de ander alleen maar meer op te winden, maar ze had vertrouwen. Logica moest zegevieren over gevoel.

Hij zat op een rechtopstaande ton in het beetje koelte van een smal, beschaduwd steegje en hield zorgvuldig het huis aan de overkant van de drukke straat in het oog. Opeens besefte hij dat hij zijn hoofd weer aanraakte. Hij had geen hoofdpijn, maar zijn hoofd voelde... vreemd-soms. Meestal als hij dacht aan wat hij zich niet kon herinneren. Het witgepleisterde huis had drie verdiepingen en behoorde toe aan een goudsmid, die verondersteld werd bezoek te hebben gekregen van twee bekenden die ze enkele jaren geleden bij een reis naar het noorden ontmoet had. Men had bij hun aankomst slechts een glimp van hen kunnen opvangen. Sindsdien waren ze niet meer gezien. Dat uitvinden was gemakkelijk gegaan, uitvinden dat ze Aes Sedai waren was niet veel moeilijker.

Fluitend kwam er een magere jonge kerel in een gescheurd vest de straat aflopen. Die voerde beslist iets in zijn schild. Hij bleef stilstaan toen hij hem zittend op de ton ontwaarde. Zijn jas en zijn plek bevonden zich in de schaduw – en de rest van hem, moest hij spijtig erkennen – en dat zag er waarschijnlijk aanlokkelijk uit. Hij reikte onder zijn jas. Zijn handen hadden niet langer de kracht en soepelheid voor het zwaard, maar de twee lange messen die hij al meer dan dertig jaar droeg hadden meerdere zwaardvechters verrast. Misschien viel iets daarvan in zijn ogen te lezen, want de jongeman bedacht zich en vervolgde fluitend zijn weg.

Naast het huis zwaaide de poort naar de stallen van de goudsmid open. Er verschenen twee mannen die een kar duwden met een hoop vuil stro en mest. Wat voerden die in hun schild? Arnin en Nad waren niet het soort kerels dat stallen uitmestte.

Hij besloot hier tot het donker te blijven, en dan eens te kijken of hij Carridins mooie, kleine moordenares kon vinden. Nog eens trok hij zijn hand van zijn hoofd weg. Vroeger of later zou hij het zich herinneren. Hij had niet veel tijd meer, maar het was alles wat hij nog had. Zoveel herinnerde hij zich nog wel.

18

Zoals de ploeg de aarde breekt

Rhand gebruikte even saidin om de ban te ontwarren die hij over een van de hoeken van de kamer had geweven, waarna hij zijn kop op het zilveren voetje ophief en om meer thee vroeg. Ergens achter in zijn hoofd mopperde Lews Therin boos.

Met de hand gesneden, zwaar vergulde stoelen stonden in rijen tegenover elkaar, aan weerszijden van een twee pas grote, gouden rijzende zon, die in de gladde stenen vloer was gelegd. Op een lage verhoging, even druk bewerkt, stond een hoge stoel die zo verguld was dat hij geheel uit goud leek te bestaan. Zelf zat Rhand in kleermakerszit op een tapijt dat er voor die gelegenheid was neergelegd. Groen, goud en blauw in een Tyreens maaswerk. De drie stamhoofden tegenover hem zouden het hebben verafschuwd als hij ze gezeten op de stoel had ontvangen, zelfs als hun er ook een was aangeboden. Zij vormden een tweede maaswerk dat behoedzaam ontward diende te worden. Hij was in zijn hemdsmouwen en die waren zo ver opgerold dat de rood met gouden draken om zijn onderarmen zichtbaar waren, metalig glinsterend. De cadin’sor van de Aiel verhulde eenzelfde draak op hun linkerarm. Misschien een herinnering aan wie hij was – een man die Rhuidean had betreden toen dat voor de meeste mannen de dood inhield -en misschien was het overbodig. Misschien.

De drie gezichten verrieden weinig, terwijl ze Merana uit de kamerhoek zagen komen waar ze afgeschermd was geweest. Het gerimpelde gezicht van Janwin had uit oud hout gesneden kunnen zijn, maar die indruk wekte het altijd. Wellicht stonden zijn blauwgrijze ogen op storm, maar ook die gaven immer zo’n indruk. Zelfs zijn haren leken op stormwolken. Hij was echter een gelijkmoedig man. Indirian en de eenogige Mandelain hadden hun gedachten wellicht op iets anders gericht, maar hun ogen volgden de zuster strak. Lews Therin zweeg opeens alsof hij door Rhands ogen meekeek.

Merana’s tijdloze trekken onthulden zelfs nog minder dan die van de stamhoofden. Ze streek haar lichtgrijze rok glad, knielde naast Rhand en tilde de theepot op. Een dikke bol van goud met zilver. De voetjes en het handvat hadden de vorm van luipaarden en boven op het deksel zat er nog een ineengedoken. Het vereiste beide handen en ze beefde enigszins, terwijl ze zorgvuldig Rhands kopje vulde. Haar wijze van optreden leek te zeggen dat ze dit uit zichzelf deed, om haar eigen redenen, die zij nooit zouden begrijpen. Haar doen en laten verkondigden nog luider dan haar gezicht dat ze Aes Sedai was. Hielp dat nou of werkte het averechts?

‘Ik sta ze niet toe zonder toestemming te geleiden,’ zei hij. De stamhoofden bleven stil. Merana stond op en liep naar de hoofden, naast wie zij een voor een neerknielde voor de thee. Mandelain hield zijn hand op het kopje om aan te geven dat hij niets meer wilde. De anderen hielden haar hun kopje voor, en blauwgrijze en groene ogen namen haar op. Wat zagen ze? Wat kon hij meer doen?

Ze plaatste de zware theepot terug op een dienblad met handvatten als grote luipaarden en bleef geknield zitten. ‘Kan ik mijn heer Draak nog op enige andere wijze van dienst zijn?’

Haar stem klonk volkomen beheerst, maar nadat hij haar naar de hoek had terugverwezen, grepen haar slanke handen even in haar rok bij het opstaan en omdraaien. Dat kon echter ook veroorzaakt zijn doordat ze oog in oog kwam met Dashiva en Narishma. De twee Asha’man – in feite was Narishma nog steeds slechts een soldaat, de laagste rang van Asha’man, zonder zwaard of draak op zijn kraag — stonden onbewogen tussen twee hoge spiegels met gouden lijsten die aan de muren hingen. De jongste man leek tenminste op het eerste gezicht onaandoenlijk. Met de duimen in zijn zwaardriem gehaakt negeerde hij Merana en gaf Rhand of de Aielmannen weinig meer aandacht, maar bij een tweede blik was te zien dat zijn zwarte al te grote ogen nooit op één plaats bleven rusten. Het leek of hij elk ogenblik verwachtte dat er iets onverwachts uit de lucht zou springen. En wie kon ontkennen dat zoiets mogelijk was? Dashiva leek met zijn gedachten in de wolken. Zijn lippen bewogen geluidloos en hij stond fronsend met zijn ogen in het niets te knipperen.

Lews Therin gaf een snauw bij Rhands blik op de Asha’man, maar de man in Rhands hoofd hield zich veel meer met Merana bezig. Alleen een dwaas denkt een leeuw of een vrouw te kunnen temmen.

Geërgerd onderdrukte Rhand de stem tot een gedempt gezoem. Lews Therin kon erdoorheen breken, maar het zou hem moeite kosten. Hij greep saidin aan en weefde opnieuw de ban die Merana buitensloot. Het loslaten van de Bron deed zijn ergernis groeien, zijn hoofd siste als waterdruppels op roodhete kolen. Een echo die gelijk klopte en bonsde met de waanzinnige verre woede van Lews Therin.

Merana stond achter het scherm dat ze niet kon zien of voelen, hield haar hoofd hoog en had haar handen gevouwen alsof er een omslagdoek over haar armen lag. Tot aan haar teennagels een Aes Sedai. Ze gaf hem en de stamhoofden een koele blik, haar bruine ogen toonden gele vlekjes. Niet al mijn zusters beseffen hoezeer wij jou nodig hebben, had ze hem die ochtend in deze zelfde kamer verteld, maar allen die jou trouw hebben gezworen, zullen alles doen wat je vraagt, tenzij het de Drie Geloften schendt. Hij was vlak voor haar binnenkomst onder begeleiding van Sorilea wakker geworden. Geen van beiden leek het iets te kunnen schelen dat hij alleen nog een kamerjas aanhad en nog maar net de eerste hap van zijn ontbijt had genomen. Ik ben meer dan begaafd bij het voeren van onderhandelingen en als tussenpersoon. Mijn zusters hebben andere gaven. Laat ons jou dienen zoals we gezworen hebben. Laat mij jou dienen. We hebben je nodig, maar je kunt ons ook gebruiken.

Voortdurend aanwezig lag Alanna opgerold in een hoekje van zijn hoofd. Ze was weer aan het huilen. Hij begreep niet waarom ze zo vaak huilde. Hij had haar verboden in zijn buurt te komen tenzij ze geroepen werd, en ze mocht haar kamer alleen uit wanneer een groep Speervrouwen haar begeleidde – de zusters die hem trouw hadden gezworen, hadden de vorige avond kamers gekregen in het paleis, zodat hij een oogje op ze kon houden – maar hij had tranen gevoeld vanaf het ogenblik dat ze de binding met hem aanging, tranen en een rauw verdriet alsof ze door klauwen werd opengescheurd. Soms was het minder, soms meer, maar het was er altijd. Alanna had hem ook gezegd dat hij de gezworen zusters nodig had. Uiteindelijk had ze het hem zelfs toegeschreeuwd, met een vuurrood en betraand gezicht, voor ze letterlijk bij hem vandaan rende. En zij had ook van dienen gesproken, hoewel hij betwijfelde of een van hen op Merana’s huidige taken had gedoeld. Zou een soort bediendenkleding dat duidelijk maken? De stamhoofden zagen hoe Merana naar hen keek. Nog geen trilling van hun oogleden verried hun gedachten.

‘De Wijzen hebben jullie verteld waar de Aes Sedai staan,’ zei Rhand bot. Sorilea had hem gezegd dat ze het wisten, maar dit gegeven was al duidelijk door hun gebrek aan verbazing bij Merana’s komst en haar knix. ‘Jullie hebben gezien hoe ze het blad binnenbrengt en thee inschenkt. Jullie hebben gezien dat ze komt en gaat op mijn woord. Als jullie willen laat ik haar de hop dansen.’ De Aiel overtuigen dat hij niet aan de lijn van de Aes Sedai liep, was de beste dienst die een zuster hem op dit ogenblik kon bewijzen. Hij zou ze allemaal de hop laten dansen als dat nodig was.

Mandelain schoof de grijsgroene ooglap voor zijn rechteroog goed, zoals hij altijd deed wanneer hij even na wilde denken. Een dik rimpelig litteken kwam onder het leren lapje vandaan en liep over zijn voorhoofd tot halverwege zijn grotendeels kale hoofd. Toen hij eindelijk het wóórd nam, was hij slechts iets minder kortaf dan Rhand. ‘Sommigen zeggen dat een Aes Sedai alles zal doen om te krijgen wat ze wil hebben.’

Indirian trok zijn dikke witte wenkbrauwen omlaag en tuurde langs zijn lange neus naar zijn thee. Voor een Aiel was hij van gemiddelde lengte – ongeveer een halve hand kleiner dan Rhand – maar alles aan hem leek lang. De hitte van de Woestenij scheen elk onsje vlees van hem afgebrand te hebben en zijn ogen fonkelden als smaragden in diepe grotten. ‘Ik praat liever niet over Aes Sedai.’ Zijn zware volle stem was altijd een schok, uit zo’n uitgemergeld gezicht. ‘Wat gedaan is, is gedaan. Laat de Wijzen hen afhandelen.’

‘We kunnen het beter over de Shaido-honden hebben,’ zei Janwin goedmoedig. Het was een bijna even grote schok zoiets uit zo’n fel gezicht te horen komen. ‘Binnen enkele maanden, op z’n hoogst een halfjaar, zal elke Shaido dood of gai’shain zijn.’ Dat hij zo’n zachte stem had, wilde niet zeggen dat hij zacht was. De andere twee knikten; Mandelain glimlachte gretig.

Ze leken nog steeds niet overtuigd. De Shaido waren de rechtstreekse aanleiding van deze bijeenkomst en niet minder belangrijk omdat ze niet het allerbelangrijkste waren. Niet onbelangrijk – de Shaido hadden lang genoeg problemen veroorzaakt – maar in zijn boek stonden ze niet op dezelfde bladzijde als de Aes Sedai. Ze zorgden echter wel voor moeilijkheden. Drie stammen, onderweg naar Timolans Miagoma bij Therins Dolk, zouden wellicht kunnen klaarspelen wat Janwin zei, maar sommige Shaido konden niet gai’shain gemaakt of gedood worden. Sommigen waren gevaarlijker dan anderen. ‘En hoe zit het met de Wijzen?’ vroeg hij.

Hun gezichten stonden een ogenblik uitdrukkingsloos; zelfs Aes Sedai konden dat niet zo goed als Aiel. De Ene Kracht tegenover zich te weten joeg ze geen angst aan, niet zichtbaar tenminste. Niemand kon de dood ontlopen, was de overtuiging van de Aiel. Honderd woedende Aes Sedai konden er niet voor zorgen dat een eenzame Aiel zijn sluier liet zakken als die was opgetrokken. Maar het nieuws dat de Wijzen deel hadden genomen aan de strijd bij Dumais Bron had hen net zo hard geraakt als te zien hoe een zon ’s nachts opkwam en de maan overdag aan een bloedrode hemel stond.

‘Sarinde heeft me gezegd dat alle Wijzen met de algai’d’siswai zullen optrekken,’ gaf Indirian eindelijk aarzelend ten antwoord. Sarinde was de Wijze die hem uit de Roodbronveste, de stamveste van de Codarra, was gevolgd. ‘Volgen’ was niet het juiste woord, want dat deden Wijzen zelden. In elk geval zouden de meeste Wijzen van de Codarra, de Shiande en de Daryne met de speren naar het noorden trekken. ‘De Wijzen van de Shaido zullen worden... afgehandeld door de Wijzen.’ Zijn mond vertrok van afkeer.

‘Alles verandert.’ Janwins stem klonk nog zachter dan anders. Hij geloofde het, maar met tegenzin. Wijzen die deelnamen aan de strijd schonden een gewoonte die zo oud was als de Aiel.

Mandelain plaatste zijn kopje met overdreven zorg op de grond. ‘Corehuin wenst, net als ik, Jair weer te zien voor het einde van de droom.’ Net als Bael en Rhuarc had hij twee vrouwen. De andere stamhoofden hadden één vrouw, met uitzondering van Timolan, maar een stamhoofd bleef zelden lange tijd weduwnaar. De Wijzen zorgden ervoor dat hij niet alleen bleef. ‘Zal iemand van ons ooit nog de zon boven het Drievoudige Land zien opkomen?’

‘Ik hoop het,’ antwoordde Rhand langzaam. Zoals de ploeg de aarde breekt, zo zal hij de levens van mensen breken en alles wat was, zal in het vuur van zijn ogen worden verteerd. De trompetten van de oorlog zullen in de maat van zijn stappen schallen, raven zullen zich bij zijn stem voeden en hij zal een kroon van zwaarden dragen. De Voorspellingen van de Draak schonken hem weinig hoop op iets anders dan een overwinning op de Duistere en zelfs die was nog twijfelachtig. De Voorspelling van Rhuidean, de Aiel-voorspelling, luidde dat hij de Aiel zou vernietigen. Vanwege hem woedde er grauwheid onder de stammen en werden oeroude gebruiken aan flarden gescheurd. Zelfs zonder de Aes Sedai was het geen wonder dat sommige stamhoofden overwogen of ze er wel goed aan deden Rhand Altor te volgen, al had hij nog zoveel draken op zijn arm. ‘Ik hoop het.’

‘Moge je altijd water en schaduw vinden, Rhand Altor,’ zei Indirian ten afscheid.

Na hun vertrek zat Rhand fronsend in zijn thee te turen, maar het donkere vocht bracht geen echte antwoorden. Ten slotte zette hij het kopje naast het dienblad en rolde zijn mouwen omlaag. Merana’s ogen waren heel strak op hem gevestigd, alsof zij zijn gedachten eruit wilde trekken. Er zat ook iets van ongeduld in. Hij had haar gezegd in de hoek te blijven staan, tenzij ze stemmen kon horen. Ongetwijfeld zag ze nu dat de stamhoofden vertrokken waren en er dus geen enkele reden meer was om te blijven staan. Ze wilde eruit en hem ontfutselen wat er gezegd was.

‘Denken jullie dat ze aannemen dat ik een speelpop van de Aes Sedai ben?’ vroeg hij.

De jonge Narishma schrok op. Eigenlijk was hij wat ouder dan Rhand, maar hij zag eruit als een jongen van veertien of vijftien jaar. Hij keek naar Merana of die het antwoord wist en schokschouderde niet op zijn gemak. ‘Ik... ik weet het niet, mijn heer Draak.’

Dashiva knipperde met zijn ogen en mompelde niet langer in zichzelf. Met zijn hoofd schuin als een vogel keek hij Rhand aan. ‘Doet het er wat toe, zolang ze gehoorzamen?’

‘Dat doet het,’ zei Rhand. Dashiva trok zijn schouders op en Narishma fronste peinzend zijn voorhoofd. Geen van beiden leek het te begrijpen, maar wellicht zou Narishma het nog leren.

Achter de troon was de verhoging bedekt met opgerolde en opgevouwen kaarten die hij daar had laten liggen. Hij verschoof er enkele met de punt van zijn laars. Er moest zoveel tegelijk worden beheerst. Het noorden van Cairhien, de bergen die Therins Dolk werden genoemd en het gebied rond de stad. Illian en de Vlakten van Maredo tot Far Madding aan toe. Het eiland Tar Valon en alle omringende steden en dorpen. Geldan en een deel van Amadicia. Bewegingen en kleuren in zijn hoofd. Lews Therin kreunde en lachte in de verte, zacht gemompel over het doden van de Asha’man, van de Verzakers. Van zichzelf. Alanna huilde niet meer, haar smart verborgen onder een vliesje boosheid. Rhand streek met beide handen door zijn haar en drukte hard tegen zijn slapen. Hoe was het ook alweer geweest om met zijn eigen gedachten alleen te zijn? Hij kon het zich niet herinneren.

Een van de grote deuren ging open en de Speervrouw die in de gang de wacht hield kwam binnen. Riallin, met haar felle, geelrode haar en haar grijns voor van alles en nog wat, slaagde er wonderwel in een gezette indruk te geven. Voor een Speervrouw althans. ‘Berelain sur Paendraeg en Annoura Larisen wensen de Car’a’carn te spreken,’ kondigde ze aan. Tussen de eerste en de tweede naam veranderde haar stem van warm en vriendelijk in koud en effen zonder dat haar grijns een tel verdween.

Rhand zuchtte en wilde zeggen hen binnen te laten maar Berelain wachtte niet. Ze stormde het vertrek al in en werd op de hielen, zij het kalmer, gevolgd door Annoura. De Aes Sedai betrok iets bij het zien van Dashiva en Narishma en staarde nieuwsgierig naar Merana in de hoek van de kamer. Berelain echter niet.

‘Wat betekent dit, mijn heer Draak?’ wilde ze weten, zwaaiend met de brief die hij haar die ochtend had laten bezorgen. Ze beende op hem af en liet het papier vlak onder zijn neus wapperen. ‘Waarom moet ik terug naar Mayene? Ik heb hier in uw naam goed geregeerd en dat weet u. Ik kon Colavaere niet tegenhouden toen ze zich liet kronen, maar ik heb wel kunnen voorkomen dat ze uw wetten introk of veranderde. Waarom word ik weggestuurd? En waarom moet ik dat middels een brief horen? Waarom niet recht in m’n gezicht? Een brief! Bedankt voor mijn diensten en weggestuurd als een belastinggaarder!’ Zelfs in haar woede was de Eerste van Mayene een van de knapste vrouwen die Rhand ooit had gezien. Haar zwarte haar hing in glanzende golven tot op haar schouders en omlijstte een gezicht waar zelfs een blinde man nog naar zou staren. Een man kon met gemak in die donkere ogen verdrinken. Vandaag droeg ze een glinsterend, zilverzijden gewaad, dun, strak en meer geschikt voor een ontmoeting met een minnaar. Als de halslijn een haartje lager was, zou ze het gewaad niet in het openbaar kunnen dragen. Zelfs nu wist hij niet zeker of ze dat wel zou moeten. Hij had zichzelf bij het schrijven van die brief wijsgemaakt dat het was doordat hij geen tijd had voor twistgesprekken. De waarheid was dat hij het veel te fijn vond om naar haar te kijken; om de een of andere reden had hij het gevoel gekregen dat zoiets niet... echt verkeerd was, maar wel bijna.

Zodra ze was verschenen, veranderde Lews Therins getier in een zacht geneurie, wat hij altijd deed wanneer hij een vrouw mooi vond. Opeens besefte Rhand geschokt dat hij aan zijn oorlelletje voelde. Ergens wist hij dat dit net als het geneurie een onbewuste gewoonte van Lews Therin was. Met een ruk liet hij zijn hand zakken, maar een ogenblik wilde die weer naar zijn oor gaan.

Bloedvuur, dit is mijn lichaam! De gedachte kwam als een snauw. Van mij! Het neuriën van Lews Therin stópte verbaasd en verward. Zonder een kik te geven vluchtte de dode man terug naar de diepste schaduwen in Rhands hoofd.

Rhands zwijgen werkte. Berelain liet de brief zakken en haar boosheid verminderde. Iets. Ze hield haar ogen strak op hem gericht en haalde zo diep adem dat hij vuurrood werd. ‘Mijn heer Draak...’

‘Je weet waarom,’ onderbrak hij haar. Alleen naar haar ogen kijken was niet gemakkelijk. Vreemd genoeg wenste hij dat Min bij hem was. Heel vreemd. Haar beelden zouden hem nu niet helpen. ‘Na je terugkeer van dat Zeevolkschip vanmorgen werd je opgewacht door een kerel met een mes.’

Berelain gooide verachtelijk haar hoofd in de nek. ‘Hij kwam niet verder dan drie stappen. Ik werd vergezeld door tien man van de Vleugelgarde onder kapiteinheer Gallenne.’ Nurelle had een deel van de Vleugelgarde naar Dumais Bron geleid, maar Gallenne leidde de hele garde. Ze had achthonderd man in de stad, naast de mannen die met Nurelle waren teruggekeerd. ‘Verwacht je dat ik met de staart tussen m’n benen afdruip voor een beurzensnijder?’

‘Doe niet zo dwaas,’ gromde hij. ‘Een beurzensnijder, met een handvol gardisten om je heen?’ Er verschenen rode blosjes op haar wangen, want ze besefte het heel goed. Hij bood haar niet de kans hem tegen te spreken, iets uit te leggen of andere dwaasheden te verkondigen. ‘Dobraine vertelde me dat hij in het paleis heeft horen fluisteren dat jij Colavaere hebt verraden. De mensen die haar hebben gesteund, zijn misschien te bang om boe tegen mij te zeggen, maar ze zullen er veel geld voor over hebben om je aan het mes te laten rijgen.’ En dat gold volgens Dobraine ook voor Faile, maar daar had hij al wat aan gedaan. ‘Ze zullen echter de kans niet krijgen, omdat je naar Mayene terugkeert. Dobraine neemt je plaats hier over tot Elayne haar aanspraken op de Zonnetroon waarmaakt.’

Ze sputterde wat, alsof hij ijskoud water over haar gewaad had gegooid. Haar ogen werden vervaarlijk groot. Hij was blij geweest toen ze niet meer bang van hem was, maar nu was hij daar niet zo zeker van. Ze wilde briesend ontploffen, maar Annoura raakte haar arm aan en Berelain keek wild om. Ze keken elkaar lang aan en het gesputter van de Eerste van Mayene verdween. Ze streek haar rok glad en rechtte krachtig de schouders. Rhand keek haastig de andere kant op.

Merana draalde aan het randje van zijn ban. Hij vroeg zich af of ze erdoorheen was gestapt en weer was teruggegaan. Hoe kon ze anders zo precies op de lijn staan van iets wat ze onmogelijk kon ontdekken? Toen hij opkeek, schoof ze naar achter tot ze bijna tegen de muur stond, maar ze hield haar ogen strak op hem gericht. Aan haar gezicht te zien was ze bereid hem nog tien jaar elke dag thee te schenken om te horen wat er gezegd was.

‘Mijn heer Draak,’ zei Berelain glimlachend. ‘We hebben nog steeds te maken met de Atha’an Miere.’ Haar stem klonk als warme honing. De boog van haar lippen zou zelfs een rots de gedachte aan een kussen ontlokt hebben. ‘Golfvrouwe Harine is er niet blij mee dat ze zo lang op haar schip moet blijven. Ik heb haar een aantal keren bezocht. Ik kan daar moeilijkheden gladstrijken die heer Dobraine volgens mij amper aan kan. Ik neem aan dat het Zeevolk voor u van levensbelang is, of De Voorspellingen van de Draak hen nu noemen of niet. Volgens hun voorspellingen bent u voor hen wel van groot belang, al spreken ze daar slechts met tegenzin over.’ Rhand staarde. Waarom deed ze zoveel moeite om een lastige klus te behouden die haar slechts weinig dank van de Cairhienin had opgeleverd, zelfs niet vóórdat sommigen haar wilden vermoorden? Ze was een vorstin, gewend aan onderhandelingen met vorsten en gezanten, niet aan straatschenners en messen in de nacht. Warme honing of niet, het was niet vanwege de wens vlak bij Rhand Altor te blijven. Ze had zich... nou ja, aan hem aangeboden... toen in de Steen, maar het harde feit bleef dat Mayene een klein land was en Berelain haar schoonheid gebruikte zoals een man zijn zwaard, om te zorgen dat haar land niet werd opgeslokt door de machtige buur Tyr. ‘Berelain, ik weet niet wat ik nog meer kan doen om jou de zekerheid van een veilig Mayene te geven, maar ik wil elke brief schrijven...’ De kleuren wervelden zo door zijn hoofd dat het zijn tong verlamde. Lews Therin kakelde. Een moedige vrouw die het gevaar kent, is een schat die alleen een gek zou versmaden.

‘Zekerheid.’ De honing ging ten onder in zwaarmoedigheid en opnieuw kolkte haar boosheid op, ditmaal koel. Annoura gaf rukjes aan Berelains mouw, maar die schonk er geen aandacht aan. ‘Terwijl ik in Mayene zit met jouw papieren zekerheden, zullen anderen jou dienen. Ze zullen hun beloning opvragen, en de dienst die ik je hier heb bewezen, zal oud en vergeten zijn terwijl die van hen nog vers en stralend in je geheugen ligt. Als Hoogheer Weiramon je Illian schenkt en op zijn beurt Mayene vraagt, wat zeg je dan? Als hij je Morland en Altara geeft en alles tot aan de Arythische Oceaan?’

‘Zul je me ook dienen als dat je vertrek inhoudt?’ vroeg hij kalm. ‘Je bent wel uit het oog, maar niet uit mijn gedachten.’ Lews Therin lachte weer, zodanig dar Rhand er haast van moest blozen. Hij genoot van het kijken, maar soms dacht Lews Therin dingen... Berelain nam hem koppig op en hij kon bijna zien hoe de vragen achter Annoura’s voorhoofd opschoten en hoe ze zorgvuldig afwoog welke ze zou stellen.

Opnieuw verscheen Riallin in de deuropening. ‘Een Aes Sedai die de Car’a’carn wil spreken.’ Het lukte haar tegelijk kil en onzeker te klinken. ‘Ze heet Cadsuane Melaidhrin.’ Riallin werd op de voet gevolgd door een opvallend knappe vrouw met de ijzergrijze haren in een knot vol ornamenten. En toen leek alles tegelijk te gebeuren.

‘Ik dacht dat je dood was.’ Annoura snakte naar adem en haar ogen rolden bijna uit haar hoofd. Merana schoot met uitgestoken armen dwars door de ban heen. ‘Nee, Cadsuane!’ gilde ze. ‘Je moet hem geen kwaad doen. Doe het niet!’

Rhands huid tintelde alsof iemand in de ruimte saidar omhelsde, misschien wel meer dan één vrouw. Hij schoot snel bij Berelain vandaan, graaide naar de Bron, liet zich volstromen met saidin en voelde dat de Asha’man hetzelfde deden. Dashiva’s gezicht betrok, terwijl hij van de ene Aes Sedai naar de andere keek. Ondanks de Kracht die hij vasthield, greep Narishma het zwaardgevest met twee handen beet en nam de houding aan die Luipaard in de boom werd genoemd. Hij stond op het punt zijn zwaard te trekken. Lews Therin snauwde iets over doden, dood ze allemaal, dood ze nu. Riallin trok haar sluier op, schreeuwde iets en opeens stond een tiental gesluierde Speervrouwen in het vertrek met de speren in de aanslag. Het was amper verrassend dat Berelain keek alsof iedereen gek geworden was.

Voor iemand die zo’n ophef had veroorzaakt, bleef deze Cadsuane opmerkelijk onverstoorbaar. Ze keek hoofdschuddend naar de Speervrouwen en de gouden sterren, manen en vogels op haar kapsel zwierden zachtjes mee. ‘Een poging om behoorlijke rozen in het noorden van Geldan te kweken, Annoura, mag op de dood lijken,’ zei ze droogjes, ‘maar is nog geen echt graf. O, hou je rustig, Merana, voor je iemand laat schrikken. Men zou toch aannemen dat je wat minder snel opgewonden raakt sinds je het novice-wit hebt afgelegd.’

Merana deed haar mond open en dicht en keek opvallend beteuterd, en opeens verdween de tinteling. Rhand liet saidin echter niet los en de Asha’man evenmin.

‘Wie ben je?’ wilde hij weten. ‘Welke Ajah?’ Aan Merana te zien was ze van de Rode Ajah, maar het zou van doodsverachting getuigen als een Rode zuster hier ontspannen kwam binnenvallen. ‘Wat wil je?’

Cadsuanes ogen bleven slechts heel kort op hem rusten en ze gaf geen antwoord. Merana’s lippen gingen open, maar de grijsharige vrouw keek haar kort aan, trok één wenkbrauw op, waarna Merana was afgehandeld. Die werd zelfs vuurrood en sloeg haar ogen neer. Annoura stond nog steeds naar de nieuw binnengekomene te staren alsof ze een geest zag. Of een reuzin.

Zwijgend stapte Cadsuane vastberaden op de twee Asha’man af en haar donkergroene rijrok ritselde luid. Rhand kreeg meer en meer het gevoel dat ze altijd met die glijdende snelheid bewoog, sierlijk maar doelgericht, en zonder zich door iets te laten tegenhouden. Dashiva nam haar schamper van top tot teen op. Hoewel ze hem recht aankeek, leek ze dat niet te merken. En evenmin dat Narishma zijn handen aan zijn zwaard had geslagen, hoewel ze een vinger onder zijn kin hield en zijn hoofd van links naar rechts bewoog voor hij zich losrukte. ‘Wat een prachtige ogen,’ mompelde ze. Narishma knipperde onzeker met zijn ogen en de schampere blik van Dashiva ging over in een grijns. Wel een heel onaangename, waarbij zijn eerder meesmuilen opgewekt was.

‘Doe niets,’ snauwde Rhand. Dashiva had de onbeschaamdheid hem woest aan te kijken, voor hij stuurs een vuist tegen zijn borst drukte, de groet van de Asha’man. ‘Wat wil je, Cadsuane?’ vervolgde Rhand. ‘Bloedvuur, kijk me aan.’

Dat deed ze door opzij te kijken. ‘Dus jij bent Rhand Altor, de Herrezen Draak. Ik zou toch hebben gedacht dat een kind als Moiraine je wel manieren had kunnen bijbrengen.’

Riallin stak de speer in haar rechterhand bij de andere speren achter haar schild en flitste wat handtaai rond naar de anderen. Ditmaal lachte niemand. Voor het eerst wist Rhand zeker dat haar opmerking geen grapje was. ‘Ontspan je, Riallin,’ zei hij, zijn hand heffend. ‘Allemaal, ontspan je.’

Ook dit negeerde Cadsuane; ze schonk Berelain een glimlach. ‘Zo, Annoura, dus dit is jouw Berelain. Knapper dan ik had vernomen.’ Haar knix met gebogen hoofd was heel diep, maar op de een of andere manier zonder enige aanduiding van gehoorzaamheid of onderdanigheid. Het was een hoffelijke groet, meer niet. ‘Mijn vrouwe, Eerste van Mayene, ik moet met deze jongeman spreken en ik heb de diensten van uw raadsvrouwe nodig. Ik heb vernomen dat u hier veel plichten hebt. Ik wil u daar niet van weerhouden.’ Alleen door de deur voor Berelain open te houden had ze haar duidelijker kunnen wegsturen. Berelain gaf een sierlijk hoofdknikje, wendde zich even gladjes tot Rhand en spreidde haar rok uit voor zo’n diepe knix dat hij zich bezorgd afvroeg of haar kleding nog wel zou blijven zitten. ‘Mijn heer Draak,’ zei ze zangerig, ‘mag ik mij met uw toestemming terugtrekken?’

Rhands buiging voor haar was niet zo geoefend. ‘Uw wens wordt toegestaan, mijn vrouwe Eerste.’ Hij reikte haar een hand om op te staan, ‘Ik hoop dat u mijn voorstel wilt overwegen.’

‘Mijn heer Draak, ik zal u dienen waar, wanneer en hoe u ook wenst.’ Haar stem was weer een en al honing. Terwille van Cadsuane, veronderstelde hij. Er lag zeker geen vleierij op haar gezicht, slechts vastberadenheid. ‘Denk aan Harine,’ voegde ze er fluisterend aan toe.

Nadat de deur achter Berelain was dichtgevallen, zei Cadsuane: ‘Altijd zo mooi om kinderen te zien spelen. Vind je niet, Merana?’ Merana’s grote ogen schoten schichtig van Rhand naar de grijsharige zuster en weer terug. Annoura leek alleen door wilskracht overeind te blijven.

Nadat de Speervrouwen blijkbaar hadden besloten dat er geen doden zouden vallen, waren de meesten Berelain gevolgd, maar Riallin en twee anderen bleven nog steeds gesluierd voor de deur staan. Het kon toeval zijn dat er voor iedere Aes Sedai een Speervrouw was. Dashiva leek ook te denken dat alle gevaar geweken was. Hij stond met een voet tegen de muur geleund. Zijn lippen bewogen zwijgend, hij had zijn armen over elkaar en leek de Aes Sedai in het oog te houden.

Narishma keek vragend naar Rhand, maar die schudde slechts zijn hoofd. De vrouw probeerde hem uit te dagen. De vraag was waarom ze een man tartte van wie ze wist dat hij haar moeiteloos kon sussen of doden. Lews Therin mompelde hetzelfde. Waarom? Waarom? Rhand stapte de verhoging op, nam de Drakenstaf van de troon en ging zitten, wachtend op wat er komen zou. Het zou die vrouw niet lukken.

‘Nogal opzichtig, nietwaar?’ zei Cadsuane tegen Annoura terwijl ze rondkeek. Afgezien van al het andere goud waren er brede stroken boven de spiegels op de muren en de deklijsten waren bijna twee voet grote schubben, ‘Ik heb nooit geweten wie het meest overdrijft, de Tyreners of de Cairhienin, maar beiden kunnen Ebodaranen doen blozen. Een ketellapper wordt er nog rood van. Is dat een blad met thee?

Ik zou wel iets willen, als het vers is en warm.’

Rhand geleidde, pakte het blad op, half in de verwachting het metaal door de smet te zien roesten, en liet het naar de drie vrouwen drijven. Merana had veel kopjes meegenomen en er stonden nog vier schone op het blad. Hij vulde er drie, zette de theepot terug en wachtte af. Het blad bleef in de lucht zweven, gedragen door saidin.

Drie zeer verschillende vrouwen in uiterlijk, en drie verschillende reacties. Annoura bekeek het blad zoals ze een opgerolde adder zou bekijken, schudde snel haar hoofd en deed een stap naar achteren. Merana haalde diep adem en pakte langzaam met een licht trillende hand een kopje. Weten dat een man kon geleiden en gedwongen worden het met eigen ogen te zien, was niet hetzelfde. Cadsuane pakte echter haar kopje en rook met een blije glimlach aan de damp. Ze kon niet weten welke geleider de thee had ingeschonken, maar ze keek over haar kopje recht naar Rhand, die met een been over de armleuning zat. ‘Brave jongen,’ zei ze. De Speervrouwen keken elkaar over hun sluier geschokt aan.

Rhand beefde. Nee, ze zou hem niet uit zijn tent lokken. Hij wist niet waarom, maar dat wilde ze bereiken en het zou haar niet lukken! ‘Ik vraag het nog één keer,’ zei hij. Vreemd dat zijn stem zo kil kon klinken, vanbinnen was hij heter dan het heetste saidinvuur. ‘Wat wil je? Geef antwoord of ga weg. Door de deur of door het raam, jouw keus.’ Weer wilde Merana wat opmerken en weer bracht Cadsuane haar tot zwijgen. Ditmaal met een scherp gebaar zonder haar ogen van hem af te wenden. ‘Jou spreken,’ zei ze kalm. ‘Ik ben van de Groene Ajah, niet de Rode, maar ik draag de stola al langer dan iedere andere zuster en heb tegenover meer geleiders gestaan dan vier willekeurige Rode zusters, misschien wel meer dan tien. Niet dat ik op ze gejaagd heb, begrijp me goed, maar ik schijn er een neus voor te hebben.’ Heel kalm, alsof een vrouw zei dat ze een- of tweemaal in haar leven naar de markt was gegaan. ‘Sommigen hebben tot het bittere eind gevochten, schoppend en krijsend, zelfs nadat ze waren afgeschermd en geboeid. Anderen hebben gehuild en gesmeekt, goud aangeboden, alles tot hun ziel aan toe, om niet naar Tar Valon te worden gebracht. Weer anderen huilden van opluchting, zo mak als lammetjes en dankbaar dat er eindelijk een eind aan kwam. In de waarheid van het Licht, uiteindelijk huilen ze allemaal. Er rest hen tot slot niets anders dan tranen.’

De hitte in hem ontplofte in woede. Het dienblad en de zware theepot vlogen dwars door de kamer en spatten met een donderende klap tegen een spiegel. Ze klapten in een regenbui van glasscherven omlaag. Uit de half platgeslagen theepot lekte thee en het rondtollende blad op de vloer was dubbelgebogen. Iedereen was opgesprongen, behalve Cadsuane. Rhand sprong van de verhoging en hield de Drakenstaf zo vast omkneld dat zijn knokkels er zeer van deden. ‘En daarmee wil je me bang maken?’ gromde hij. ‘Verwacht je dat ik smeek of dankbaar ben? Tranen? Aes Sedai, ik kan mijn hand dichtknijpen en je vermorzelen.’ De opgestoken hand trilde van woede. ‘Merana weet waarom ik het hoor te doen en slechts het Licht weet waarom ik het niet doe.’

De vrouw keek naar de beschadigde theespullen alsof ze alle tijd van de wereld had. ‘Nu weet je,’ zei ze ten slotte, even kalm als eerst, ‘dat ik je toekomst en je heden ken. De genade van het Licht vervaagt tot niets voor een geleider. Sommigen begrijpen dat en geloven dat het Licht die mannen ontkent. Ik niet. Hoor je al stemmen?’

‘Wat bedoel je?’ vroeg hij langzaam. Hij voelde Lews Therin meeluisteren.

Zijn huid tintelde weer en bijna geleidde hij, maar het enige dat gebeurde was dat de theepot opsteeg, naar Cadsuane dreef en langzaam in de lucht ronddraaide zodat ze hem kon bekijken. ‘Sommige geleiders gaan stemmen horen.’ Ze zei het haast verstrooid; fronsend bezag ze de platgeslagen bol van zilver met goud. ‘Het maakt deel uit van de waanzin. Stemmen die hun zeggen wat ze moeten doen.’ De theepot zette zich zachtjes bij haar voeten op de vloer. ‘Heb jij al iets gehoord?’

Verrassend genoeg barstte Dashiva uit in een bulderend gelach. Narishma bevochtigde zijn lippen. Wellicht was hij eerder niet bang voor de vrouw geweest, maar nu hield hij haar even scherp in het oog als een schorpioen.

‘Ik stel hier de vragen,’ zei Rhand strak. ‘Je vergeet blijkbaar dat ik de Herrezen Draak ben.’ Jij bént echt, niet? vroeg hij zich af. Er kwam geen antwoord. Lews Therin? Soms gaf de man geen antwoord maar Aes Sedai trokken hem altijd uit zijn schuilplekje. Lews Therin! Hij was niet gek; de stem was echt, geen verbeelding. Geen waanzin. Een plotseling verlangen om te lachen hielp niet veel.

Cadsuane zuchtte. ‘Je bent een jongeman die weinig benul heeft van waar hij heen gaat, waarom, en wat er voor hem in het verschiet ligt. Je lijkt overspannen. Misschien kunnen we verder praten wanneer je weer wat rustiger bent. Heb je er bezwaar tegen als ik Merana en Annoura even meeneem? Ik heb ze beiden al enige tijd niet meer gezien.’

Rhand keek haar met open mond aan. Ze viel hier binnen, beschuldigde hem, bedreigde hem, verkondigde terloops dat ze wist van de stem in zijn hoofd en nu wilde ze weg voor een praatje met Merana en Annoura? Is zij gek? Nog steeds geen antwoord van Lews Therin. De man was echt. Echt!

‘Ga weg!’ zei hij. ‘Ga weg en...’ Hij was niet krankzinnig. ‘Jullie allemaal, donder op. Donder op!’

Dashiva stond te knipperen met zijn ogen en keek hem wat schuins aan, maar haalde vervolgens zijn schouders op en liep naar de deur. Cadsuane glimlachte hem zo vreemd toe dat hij er half en half op rekende dat zij zou herhalen dat hij een beste jongen was. Ze wenkte echter Merana en Annoura en leidde hen naar de Speervrouwen die hun sluier lieten zakken en bezorgd fronsten. Narishma keek hem eveneens weifelend aan, tot Rhand kortaf een gebaar maakte. Eindelijk waren ze allemaal verdwenen en was hij alleen. Alleen!

Met een bevende schok smeet hij de Drakenstaf weg. De speerpunt bleef trillend in een stoelleuning steken.

‘Ik ben niet krankzinnig,’ zei hij tegen de lege kamer. Lews Therin had hem van alles verteld. Zonder de stem van de dode man zou hij nooit uit Galina’s kist zijn ontsnapt. Maar hij had de Ene Kracht al gebruikt voor hij de stem ooit had gehoord. Hij had zelf uitgevonden hoe hij bliksems kon oproepen en vuur kon werpen en iets schiep wat honderden Trolloks had gedood. Aan de andere kant had dat ook Lews Therin kunnen zijn, net als die herinnering aan klimplanten in een prui-menboomgaard en het betreden van de Zaal der Dienaren en nog een tiental andere herinneringen die hem onverwachts beslopen. En misschien waren die herinneringen ook allemaal ijdele dromen of de waanzin van een zieke geest, net als de stem.

Hij besefte dat hij door de kamer ijsbeerde en niet kon stilstaan. Het voelde aan alsof hij moest lopen, of de spieren zouden hem door krampen in stukken scheuren, ‘Ik ben niet krankzinnig,’ hijgde hij. Nog niet. ‘Ik ben niet...’ Het geluid van een opengaande deur deed hem zich met een ruk omdraaien, in de hoop dat het Min was.

Het was echter Riailin weer die een kleine stevige vrouw in een donkerblauw gewaad ondersteunde, met heel dun grijzig haar en een nietszeggend gezicht. Een gezwollen gezicht, met rode ogen.

Hij wilde zeggen dat ze op moesten hoepelen, hem alleen moesten laten. Alleen. Was hij alleen? Was Lews Therin een droom? Konden ze hem maar met rust laten... Idrien Tarsin was het hoofd van de school die hij hier in Cairhien had gesticht, een vrouw die zo nuchter was dar hij er niet eens zeker van was, of ze wel in de Ene Kracht geloofde, omdat ze die niet kon zien en niet aan kon raken. Waardoor verkeerde ze in deze toestand?

Hij dwong zich haar aan te kijken. Krankzinnig of niet, alleen of niet; er was niemand anders die kon doen wat gedaan moest worden. Zelfs deze kleine verplichting niet. Zwaarder dan een berg. ‘Wat is er? vroeg hij, en hij maakte zijn stem zo vriendelijk mogelijk.

Idrien barstte opeens in tranen uit, kwam struikelend naar hem toe en drukte zich tegen zijn borst. Toen ze genoeg hersteld was om haar verhaal te doen, voelde hij ook de aandrang te gaan huilen.

19

Diamanten en sterren

Merana volgde Cadsuane zo dicht op de hielen als ze maar durfde. Honderden vragen brandden haar op de tong, maar Cadsuane was niet iemand die je zomaar aan de mouw trok. Deze vrouw bepaalde zelf wie ze aansprak en wanneer. Annoura zweeg eveneens en ze volgden de vrouw door lange paleisgangen en over lange trappen, waarbij het glimmende marmer van de hogere verdiepingen overging in sterk en eenvoudig steenwerk. Merana keek zo nu en dan naar de Grijze zuster en voelde een steek van medelijden. Ze kende de vrouw eigenlijk niet, maar Annoura had die verstokte blik van een meisje dat op weg is naar de Meesteres der Novices en vastbesloten is dapper te blijven. Ze waren geen novices. Ze waren geen kinderen. Ze wilde wat zeggen en... deed haar mond weer dicht, diep onder de indruk van de grijze haarknot die voor hen uit deinde met de erin vervlochten sieraden van manen, sterren, vogels en vissen. Cadsuane was... Cadsuane.

Merana had haar eenmaal eerder ontmoet, of liever, had als novice naar haar geluisterd en was toegesproken. Van elke Ajah kwamen zusters met deze vrouw spreken, vervuld van een ontzag dat ze niet konden verbergen. Ooit was Cadsuane Melaidhrin de maatstaf geweest waaraan iedere nieuweling in de noviceboeken werd afgemeten. Vóór Elayne Trakand was er in Merana’s tijd niemand naar de Toren gekomen die haar benaderde, laat staan overtrof. Op velerlei gebied was iemand als zij al zo’n duizend jaar niet meer bij de Aes Sedai voorgekomen. Het afslaan van een uitverkiezing als Gezetene was ongehoord, maar men zei dat zij het had gedaan, tweemaal zelfs. Men zei ook dat zij geweigerd had overste van de Groene Ajah te worden. Men zei dat ze eens tien jaar lang uit de Toren was verdwenen, omdat de Zaal van plan was haar tot Amyrlin te verheffen. Niet dat ze ooit een dag langer in Tar Valon doorbracht dan nodig was. Berichten over Cadsuane bereikten de Toren, verhalen die de zusters met open mond aanhoorden, avonturen waarvan vrouwen die over de stola droomden, huiverden. Ze zou als een legende onder de Aes Sedai eindigen, als ze al geen legende was.

Merana’s schouders hadden de stola al ruim vijfentwintig jaar gedragen, toen Cadsuane aankondigde dat ze zich uit de wereld terugtrok. Haar haren waren toen al volkomen grijs en bij het uitbreken van de Aiel-oorlog, vijfentwintig jaar later, had iedereen aangenomen dat ze allang dood was. Maar voor de strijd drie maanden had geduurd, verscheen ze weer, vergezeld door twee zwaardhanden, mannen van gevorderde leeftijd maar nog zo sterk als staal. Men zei dat Cadsuane in de loop der jaren meer zwaardhanden had versleten dan een andere zuster schoeisel. Nadat de Aiel weer naar de Woestenij waren teruggekeerd, trok ze zich wederom van alles terug, maar sommigen zeiden, niet eens bij wijze van grap, dat Cadsuane nooit zou sterven, zolang er ergens ter wereld een vonkje avontuur sprankelde.

Net het soort onzin dat novices bij de thee uitkramen, bedacht Merana ferm. Zelfs wij sterven uiteindelijk. Niettemin: Cadsuane bleef Cadsuane. En als zij niet een van de zusters was die na Altors ontvoering waren verschenen, zou de zon die avond niet ondergaan. Merana bewoog haar armen om de stola te verschikken en besefte dat die nog aan een haak in haar kamer hing. Belachelijk. Ze had geen behoefte eraan herinnerd te worden wie ze was. Was het maar iemand anders dan Cadsuane geweest...

Een paar Wijzen stonden in een zijgang en keken toe toen ze langs kwamen. Kille lichte ogen in rotsharde gezichten onder donkere hoofddoeken. Edarra en Leyn. Beiden konden geleiden en waren heel sterk. Ze zouden een heel hoge positie hebben gekregen, wanneer ze als meisje naar de Toren waren gekomen. Cadsuane liep voorbij, blijkbaar zonder de afkeurende blikken van de wilders op te merken. Annoura zag ze wel en mopperde hoofdschuddend, wat haar smalle vlechtjes heen en weer deed zwieren. Merana hield haar ogen op de vloertegels gericht.

Ongetwijfeld kwam het nu op haar neer om Cadsuane de... schikking uit te leggen die de vorige avond met de Wijzen was overeengekomen, voordat zij en de anderen naar het paleis waren gebracht. Annoura wist er niets van – ze was er niet bij geweest – en Merana had maar weinig hoop dat Rafela of Verin of iemand anders zou opduiken, op wie ze deze taak op de een of andere manier kon afschuiven. Het was in zekere zin een minnelijke schikking, misschien wel de beste die gezien de omstandigheden te verwachten was, maar ze betwijfelde zeer of Cadsuane dat ook zo zou opvatten. Ze was veel liever niet degene geweest die deze zuster daarvan moest overtuigen. Dan schonk ze die vervloekte mannen nog liever een maand lang thee in. Was ze maar niet zo loslippig geweest tegen die jonge Altor. De wetenschap waarom hij haar thee had laten inschenken, praatte niet goed dat ze daarmee elk voordeel had verloren dat ze had kunnen winnen. Ze koesterde veel liever het idee in zo’n ta’veren werveling van het Patroon te zijn gesleurd, dan aan te nemen dat de ogen van een jongeman, glinsterende blauwgrijze edelstenen, haar uit pure angst aan het praten hadden gekregen. Hoe dan ook, ze had hem elk voordeeltje op een dienblad aangeboden. Had ik maar...

‘Had’ en ‘was’ waren kinderpraat. Ze had talloze verdragen voorbereid, waarvan vele echt hadden bereikt waarvoor ze waren bedoeld. Ze had een eind gemaakt aan drie oorlogen en er zeker zo’n twintig voorkomen, had met koningen, koninginnen en generaals gepraat en hen overtuigd. Desondanks... Ze betrapte zichzelf erop dat ze beloofde nooit meer te klagen, hoe vaak die man haar ook voor dienstmeid liet spelen, als Seonid maar om de volgende hoek zou opduiken, of Masuri of Faeldrin. Iemand, wie dan ook. Licht! Kon ze maar met haar ogen knipperen en ontdekken dat alles sinds hun vertrek uit Salidar slechts een nachtmerrie was geweest.

Tot haar verbazing leidde Cadsuane hen recht naar het kamertje dat Bera en Kiruna deelden, ergens beneden in het paleis, waar de bedienden verbleven. Een smal raampje boven in de muur, op gelijke hoogte met de plavuizen van een binnenplaats, liet een bundel licht binnen, maar de kamer leek somber en duister. Aan haken in gebarsten vergeelde kalkmuren hingen mantels, zadeltassen en enkele gewaden. Groeven hadden de kale houten vloer beschadigd, hoewel er was gepoogd ze weer glad te schuren. Een rond armetierig tafeltje stond in de ene hoek en een even armzalig wastafeltje in een andere met een bak en een lampetkan waar scherven vanaf waren. Merana keek naar het smalle bed. De kamer leek niet veel kleiner dan degene die zij moest delen met Seonid én Masuri, zo’n twee deuren verder. Dat vertrek was misschien een pas breder en langer, maar was niet bedoeld voor drie mensen. Coiren en de andere zusters die nog steeds in de Aieltenten werden vastgehouden, hadden het als gevangenen waarschijnlijk beter.

Bera noch Kiruna was er, maar wel Daigian, een gezette bleke vrouw die op haar voorhoofd een ronde maansteen droeg aan een dun zilveren kettinkje dat in haar lange zwarte haren was gevlochten. Haar donkere Cairhiense gewaad had vier smalle gekleurde stroken over het lijfje en ze had witte splitten in haar rok voor haar Ajah. Ze was de jongste dochter van een van de lagere Huizen en deed Merana altijd denken aan een pruilende duif. Bij Cadsuanes binnenkomst ging Daigian vol verwachting op haar tenen staan.

Er was maar één stoel in het vertrek, eigenlijk niet meer dan een krukje met iets laags wat een rugleuning moest voorstellen. Cadsuane nam er met een zucht op plaats. ‘Thee, alsjeblieft. Twee slokken van wat die jongen schonk en ik had mijn tong kunnen gebruiken om mijn laars te verzolen.’

Onmiddellijk hing er een saidargloed om Daigian, al was die zwak. Een gedeukte theepot zweefde van de tafel naderbij, terwijl stroompjes Vuur het water verhitten en zij een met koper beslagen theekistje opende.

Merana had geen andere keus dan op het bed te gaan zitten. Ze schikte haar rok en verschoof wat op de ongelijke matras, terwijl ze haar gedachten probeerde te ordenen. Dit kon weleens veel belangrijker worden dan elke onderhandeling die ze ooit had bijgewoond. Even later zette Annoura zich heel voorzichtig op de matrasrand naast haar. ‘Uit je aanwezigheid maak ik op, Merana,’ zei Cadsuane abrupt, ‘dat de verhalen dat die jongen zich aan Elaida heeft onderworpen vals zijn. Kijk niet zo verbaasd, kind. Dacht je dat ik niets wist van jullie... jullie verbintenissen?’ Ze verdraaide het woord zodanig dat het even smerig klonk als een vloek van een krijgsman. ‘En jij, Annoura?’

‘Ik ben alleen hier als raadsvrouwe van Berelain, maar feitelijk heeft ze mijn raad genegeerd want ze is toch hierheen gekomen.’ De Taraboonse hield haar hoofd hoog en klonk vol vertrouwen. Maar ondanks haar ervaring wreef ze met haar duimen langs de andere vingers. Ze zou het aan een onderhandelingstafel niet goed doen als ze zo doorzichtig was. ‘Verder,’ zei ze zorgvuldig, ‘heb ik nog geen besluit genomen.’

‘Kijk, dat is een wijze beslissing,’ mompelde Cadsuane met een felle blik op Merana. ‘Blijkbaar hebben de laatste paar jaar veel te veel zusters vergeten dat ze over hersens of een eigen oordeel beschikken. Er is een tijd geweest dat een Aes Sedai haar beslissing bereikte na kalm beraad, waarbij steeds het welzijn van de Toren voorop stond. Bedenk maar eens wat die Sanche-vrouw heeft gewonnen door dat gerommel met Altor, Annoura. Als je vlak bij een smidsvuur staat, kun je je lelijk verbranden.’

Merana hief haar kin en bewoog haar hoofd om de strakke nekspieren te ontspannen. Opeens besefte ze wat ze aan het doen was en dwong zich ermee op te houden. Zo ver stond die vrouw niet boven haar. Niet echt. Enkel wat hoger dan iedere andere zuster. ‘Als ik je zou mogen vragen’ – te bedeesd, maar stoppen en opnieuw beginnen was erger – ‘wat zijn je bedoelingen, Cadsuane?’ Met moeite wist ze haar waardigheid te behouden. ‘Klaarblijkelijk heb je je tot vandaag... ver van alles... gehouden... Waarom heb je besloten... Altor... juist in deze tijd te... benaderen? Je was behoorlijk... vrijmoedig tegen hem.’

‘Je had hem net zo goed een klap in z’n gezicht kunnen geven,’ bracht Annoura naar voren en Merana kreeg een kleur. Van hun tweeën zou Annoura het hier bij Cadsuane verreweg het moeilijkst moeten hebben, maar zij struikelde helemaal niet over haar woorden.

Cadsuane schudde bijna medelijdend het hoofd. ‘Als je wilt weten met wat voor man je te maken hebt, moet je hem vanuit een onverwachte hoek aanporren. Er zit een stevig metaal in die jongen, denk ik, maar hij zal moeilijk zijn.’ Ze zette haar vingertoppen tegen elkaar en keek de twee vrouwen bij de muur strak aan, terwijl ze peinzend mompelde: ‘Er steekt een woede in hem waarmee hij de wereld in vuur en vlam kan zetten en hij houdt het nog net met zijn nagels in bedwang. Als je hem al te veel uit zijn evenwicht brengt... Poeh! Altor is nog niet zo hard als Logain Ablar of Mazrim Taim, maar ik vrees dat hij wel honderdmaal zo moeilijk is.’ Merana’s tong plakte aan haar gehemelte bij het horen van deze drie namen achter elkaar.

‘Heb je én Logain én Taim gezien?’ zei Annoura met grote ogen. ‘Ik heb gehoord dat Taim Altor volgt.’ Merana wist een opgeluchte zucht binnen te houden. De verhalen van Dumais Bron hadden zich nog niet wijd en zijd verbreid. Al zou dat wel gebeuren.

‘Ik heb oren, Annoura, en ik kan horen,’ zei Cadsuane bits. ‘Hoewel ik dat liever niet zou kunnen, na wat ik van die twee heb gehoord. Al mijn werk verknoeid, ik kan weer opnieuw beginnen. Ook het werk van anderen, maar ik heb mijn aandeel geleverd. En dan hebben we nog die zwartjassen, die Asha’man.’ Ze nam het kopje van Daigian aan, glimlachte warm en bedankte mompelend. De Witte zuster met haar appelwangetjes leek op het punt te staan een knix te maken, maar trok zich slechts terug in een hoekje, waar ze haar handen vouwde. Ze was langer novice en Aanvaarde geweest dan alle anderen die men zich kon herinneren. Het was haar nog net gegund in de Toren te blijven, ze had de ring op het nippertje verworven en de stola met een wimperhaartje. Daigian maakte zich bij andere zusters altijd onzichtbaar. Na de damp van haar kopje te hebben geblazen sprak Cadsuane onverwachts verder alsof het een gezellig gesprek was. ‘Door Logain, die praktisch op mijn stoep woonde, ben ik van mijn rozen gelokt. Poeh! Een vechtpartij op een schapenmarkt had me van die Lichtvervloekte planten kunnen lokken. Als je de Kracht gebruikt om ze te kweken, schenkt het geen voldoening en als je dat nalaat, krijg je tienduizend doorns voor elke... Poeh! Ik zou nog overwogen hebben de eed als Jager naar de Hoorn af te leggen, als de Raad van Negen zoiets zou toestaan. Nou ja, ik had een paar leuke maanden tijdens de jacht op Logain, maar na zijn gevangenneming had ik evenveel zin om hem naar Tar Valon te brengen als rozen te kweken. Ik heb wat rondgezworven om te zien wat ik tegenkwam. Misschien een nieuwe zwaardhand, maar ik neem aan dat zoiets nu een tikkeltje te laat is, als ik zo’n man redelijk wil behandelen. Toen hoorde ik van Taim en reed zo snel mogelijk naar Saldea. Er is niets zo opwindend als een man die kan geleiden.’ Opeens werden haar stem en ogen harder. ‘Was een van jullie betrokken bij die... vuiligheid... vlak na de Aiel-oorlog?’

Onwillekeurig schrok Merana verward. De ogen van de andere vrouw beloofden de beulsbijl en het blok. ‘Wat voor vuiligheid? Ik weet niet waar je het over hebt.’

De beschuldigende blik raakte Annoura zo hard dat ze bijna van het bed gleed. ‘De Aiel-oorlog?’ verzuchtte ze terwijl ze weer goed schoof. ‘De jaren erna heb ik slechts pogingen gedaan om het zogenaamde Grote Verbond inhoud te geven.’

Merana keek Annoura belangstellend aan. Heel wat Grijze zusters hadden zich na de oorlog van hoofdstad naar hoofdstad gehaast in een vergeefse poging het verbond bijeen te houden dat zich tegen de Aiel had gevormd, maar ze had nooit geweten dat Annoura een van hen was geweest. Dan kon ze toch niet zo’n slechte onderhandelaar zijn. ‘Ik ook,’ zei ze. Waardigheid. Sinds ze achter Altor aan uit Caemlin vertrokken waren, had ze er niet veel meer van over. De laatste restjes waren te kostbaar om kwijt te raken. Ze dwong zich kalm en ferm te klinken. ‘Wat voor vuiligheid bedoel je, Cadsuane?’

De grijsharige vrouw wuifde de vraag gewoon weg, alsof ze het woord nooit had uitgesproken.

Heel even vroeg Merana zich af of Cadsuanes verstand met haar op de loop was gegaan. Ze had nooit gehoord dat dat een zuster was overkomen, maar de meeste Aes Sedai trokken zich aan het einde van hun leven terug, ver van de listen en verwikkelingen die slechts de zusters kenden. Ze trokken dan heel vaak ver bij iedereen vandaan. Niemand wist eigenlijk wat hun nog voor het einde overkwam. Een blik op de open, vaste ogen die haar boven het theekopje opnamen, bevrijdde haar snel van elk idee in die richting. Wat het ook geweest was, vuiligheid van twintig jaar geleden was niet eens een kaarsje vergeleken bij de huidige wereldbrand. Maar Cadsuane had nog steeds haar oorspronkelijke vragen niet beantwoord. Wat was ze van plan? En waarom kwam ze nu?

Voor Merana haar vragen opnieuw kon stellen, ging de deur open en werden Bera en Kiruna naar binnen gedreven door Corele Hovian, een jongensachtige, slanke Gele zuster, met dikke zwarte wenkbrauwen. Ze had een grote bos zwart haar, waardoor ze er zelfs in de netste kleren wat wild uitzag. Ze kleedde zich trouwens altijd alsof ze naar een dorpsdans ging, met een overvloed van borduurwerk op haar gewaad. Nu zich zoveel mensen in de kleine ruimte bevonden, was er amper ruimte om te bewegen. Corele leek bij alles wat gebeurde onveranderlijk vermaakt, maar nu toonde ze een brede glimlach die ergens tussen ongeloof en een regelrechte lachbui zweefde. In Kiruna’s ijskoude en hooghartige gezicht flitsten haar ogen boos, terwijl Bera vuur spoog met haar strakke mond en diepe frons. Tot ze Cadsuane zagen. Merana veronderstelde dat het voor hen tweeën net was alsof ze oog in oog kwamen te staan met Alind Dyfelle of Sevlana Meseau, of misschien wel Mabriam en Shareed. Hun ogen puilden uit. Kiruna’s mond viel open.

‘Ik dacht dat je dood was,’ zuchtte Bera.

Cadsuane snoof geërgerd. ‘Ik ben het zat dat telkens te horen. De volgende dwaas die dat zegt, zal een week lang piepen.’ Annoura bekeek de punten van haar muiltjes.

‘Je raadt nooit waar ik deze twee aantrof,’ zei Corele met haar lispelende Morlandse tongval. Ze tikte tegen de vleugel van haar opgetrokken neus, zoals ze altijd deed wanneer ze een mop ging vertellen of iets wat zij grappig vond. Er verschenen rode blosjes op Bera’s wangen en nog grotere op die van Kiruna. ‘Bera zat zo mak als een muisje onder de ogen van een handvol van die Aiel-wilders. Die maakten me ijskoud duidelijk dat ze niet mee mocht tot Sorilea klaar was. Kijk, dat is nou echt een vrouwmens om nachtmerries van te krijgen. Ik mocht Bera pas meenemen toen Sorilea een persoonlijk gesprekje had gehad met haar andere leerlinge. Onze lieve Kiruna hier.’

Het waren geen blosjes meer, maar het rood was zowel bij Kiruna als bij Bera tot in hun haarwortels gekropen, waarbij ze ieders ogen ontweken. Zelfs Daigian keek hen met grote ogen aan.

In verrukkelijke golven schoot de opluchting door Merana heen. Zij zou niet de zuster hoeven te zijn die uitlegde hoe de Wijzen die vervelende opdracht van Altor over de gehoorzaamheid van de Aes Sedai hadden uitgelegd. Ze waren immers geen echte leerlingen, want er werden natuurlijk geen lessen gegeven. Wat kon zo’n stel wilders, nog wel onbeschaafde wilden, een Aes Sedai bijbrengen? Dat woord leerlingen kwam alleen maar, doordat de Wijzen graag wilden weten waar iedereen stond. Alleen maar? Bera en Kiruna konden vertellen hoe Altor had gelachen – gelachen! – en gezegd had dat het hem niet uitmaakte en dat hij erop rekende dat ze gehóórzame leerlingen zouden zijn. Niemand had het gemakkelijk als je je nek moest buigen en Kiruna wel het minst van allen.

Cadsuane wilde echter geen verklaringen horen. ‘Ik rekende al op een hondenmaal,’ zei ze droog, ‘maar geen emmer vol drek. Laat me eens horen of ik alles goed heb begrepen. Jullie kinderen zijn in opstand gekomen tegen een rechtmatig verheven Amyrlin. Jullie hebben je nu op een of andere manier verbonden met die Altor-jongen en als jullie de bevelen van die Aielvrouwen opvolgen, neem ik aan dat jullie ook hem gehoorzamen.’ Haar gegrom klonk zo vol afkeer dat het leek alsof ze een mond vol rotte pruimen had. Ze schudde het hoofd, tuurde in haar kopje en keek het tweetal vervolgens weer aan. ‘Nou ja, wat maakt nog een keer verraad uit? De Zaal zal je als straf tot aan Tarmon Gai’don op de knieën houden, maar je hoofd kunnen ze er maar één keer afslaan. Hoe staat het met die anderen daar in het Aielkamp? Allemaal van Elaida neem ik aan. Hebben zij zich ook in de rol van... leerling geschikt? Niemand van ons mocht één stap binnen de buitenste rij tenten komen. Die Aiel lijken weinig op te hebben met Aes Sedai.’

‘Ik weet het niet, Cadsuane,’ antwoordde Kiruna. Haar gezicht was zo rood dat ze in brand leek te staan. ‘We mochten niet bij elkaar komen.’ Merana’s ogen werden nog groter. Nooit eerder had ze Kiruna zo eerbiedig gehoord.

Bera daarentegen haalde diep adem. Ze stond al kaarsrecht maar leek zich nog meer op te richten voor een nare klus. ‘Elaida is niet de...’ begon ze verhit.

‘Elaida is al te belust op macht, voor zover ik kan zien,’ onderbrak Cadsuane haar. Opeens boog ze zich zo fel naar voren dat zowel Merana als Annoura op het bed naar achteren schoof, al keek ze hen niet aan. ‘Misschien is ze een smeulende ramp, maar ze blijft de Amyrlin Zetel, verheven door de Zaal, in volledige overeenstemming met de wetten van de Toren.’

‘Als Elaida zo’n wettige Amyrlin is, waarom heb je dan haar bevel om terug te keren niet opgevolgd?’ Het enige dat Bera’s geschoktheid verried waren de roerloze handen op haar rok. Alleen een bewuste inspanning om te voorkomen dat ze in haar rok kneep of hem gladstreek, zorgde dat haar handen zo stil bleven.

‘Dus een van jullie heeft nog wat ruggengraat.’ Cadsuane lachte zachtjes maar haar ogen keken zeker niet vrolijk. Ze ging weer recht zitten en nipte aan haar thee. ‘Ga nu maar zitten, ik heb nog veel meer vragen.’

Merana en Annoura stonden op en boden hun plekjes op het bed aan, maar Kiruna bleef bezorgd naar Cadsuane turen en Bera wierp een blik op haar vriendin en schudde vervolgens het hoofd. Corele draaide met haar blauwe ogen en grijnsde om de een of andere reden breed, maar het leek Cadsuane niets te kunnen schelen.

‘De helft van de geruchten die ik heb opgevangen, betreffen de uitgebroken Verzakers,’ merkte ze op. ‘Naast al dat andere zou dat amper een verrassing zijn, maar hebben jullie enig bewijs of het waar is of niet?’

Het duurde niet lang of Merana was blij dat ze zat, en het duurde ook niet lang voordat ze wist hoe wasgoed voelt als het door de mangel van een wasmeid gaat. Cadsuane bleef maar vragen en sprong van het ene naar het andere onderwerp, zodat je nooit wist wat er zou komen. Corele hield zich erbuiten, maar giechelde zo nu en dan en schudde het hoofd. Uiteraard deed Daigian zelfs dat niet eens. Merana mocht de ergste vragen beantwoorden, vervolgens zij, Bera en Kiruna, maar ook Annoura werd zeker niet gespaard. Telkens wanneer Berelains raadsvrouwe zich ontspande in de gedachte dat ze het achter de rug had, reeg Cadsuane haar wederom aan het spit.

De vrouw wilde alles weten, vanaf het gezag van die Altor-jongen bij de Aiel tot waarom een golfvrouwe van het Zeevolk in de rivier voor anker was gegaan. Of Moiraine echt dood was. Of de jongen het Reizen werkelijk had herontdekt. Of Berelain hem in haar bed had gekregen of die bedoelingen had gehad. Wat Cadsuane van de antwoorden dacht, viel onmogelijk te zeggen, behalve toen ze hoorde dat Alanna Altor had gebonden en hoe. Haar mond perste zich tot een strakke dunne lijn en haar frons had een gat in de muur kunnen boren, maar terwijl ieder ander haar afschuw uitte, dacht Merana aan Cadsuanes woorden: dat ze overwoog zelf weer een zwaardhand te nemen. Ze moesten te vaak het antwoord schuldig blijven om zich te kunnen ontspannen, maar zeggen dat je iets niet wist kon Cadsuanes honger niet stillen. Ze eiste alles tot op de laatste letter te horen, zelfs als je niet eens wist dat je het wist. Het lukte om iets achter te houden, het meeste van wat achtergehouden moest worden. Niettemin kwamen er zo enkele verrassende zaken aan het licht, sommige héél verrassend. Zelfs van Annoura, die blijkbaar zeer nauwkeurige brieven van Berelain had ontvangen, al vanaf de eerste dag dat de vrouw naar het noorden was gereden. Cadsuane wilde alle antwoorden, maar gaf er zelf geen en dat maakte Merana bezorgd. Ze zag hoe de gezichten hardnekkig, verdedigend en verontschuldigend stonden en vroeg zich af of zij ook zo keek.

‘Cadsuane.’ Ze wilde nogmaals een poging wagen. ‘Cadsuane, waarom heb je nu opeens belangstelling voor hem opgevat?’ De vrouw knipperde niet eens met haar ogen; ze keek haar even kort aan, waarna ze haar aandacht weer op Bera en Kiruna richtte.

‘Dus ze zijn er echt in geslaagd hem uit zijn eigen paleis te ontvoeren,’ zei de grijsharige vrouw. Ze hield Daigian haar lege kopje voor om bij te schenken. Niemand anders was thee aangeboden. Cadsuanes gezicht en stem waren zo vlak dat Merana zich de haren uit het hoofd wilde rukken. Altor zou het niet prettig vinden als hij vernam dat Kiruna, zij het onbedoeld, de ontvoering bekend had gemaakt. Cadsuane gebruikte elke verspreking om meer bijzonderheden los te wrikken dan je kwijt wilde. Gelukkig kwamen de bijzonderheden van zijn behandeling niet aan het licht. Hij had heel duidelijk gesteld dat hij verstoord zou zijn als dat gebeurde. Merana dankte het Licht dat de vrouw niet al te lang bij één onderwerp bleef hangen.

‘Je weet zeker dat het Taim was? En je weet zeker dat die zwartjassen niet op paarden aan kwamen rijden?’ Bera gaf weifelend antwoord en Kiruna weerspannig. Ze waren er vrijwel zeker van. Niemand had de Asha’man echt zien aankomen of vertrekken en het... gat, waardoor allen hierheen waren gekomen, kon door Altor zijn gemaakt. Wat Cadsuane natuurlijk in het geheel niet tevreden stelde.

‘Denk na! Jullie zijn geen domme meisjes meer, of horen dat niet te zijn. Poeh! Jullie moeten iets gezien hebben.’

Merana voelde zich ziek. Zij en de anderen hadden de halve nacht besteed aan het bespreken van wat hun eed van trouw inhield, voor ze hadden besloten dat het precies betekende wat ze hadden gezegd en dat er geen mazen waren om doorheen te kronkelen. Ten slotte had zelfs Kiruna toegegeven dat ze Altor moesten verdedigen, steunen en gehoorzamen en dat geen enkele vorm van afzijdigheid was toegestaan. Niemand maakte zich er echt zorgen over wat dat inhield als ze te maken kregen met Elaida en de zusters die trouw aan haar waren. Of beter gezegd, niemand gaf toe bezorgd te zijn. Louter het feit dat ze dit besloten hadden, deed iedereen verstomd staan. Maar ze vroeg zich af of Bera en Kiruna al hadden beseft wat zij had bedacht. Hun besluit kon hen de tegenstanders van een legende maken, om maar te zwijgen van de zusters die naast Corele en Daigian verkozen hadden om Cadsuane te volgen. En erger... Cadsuanes ogen rustten even op haar, verrieden niets en wilden alles weten. En erger was, Merana wist het zeker, dat Cadsuane dat heel goed besefte.

Min haastte zich de paleisgangen door en negeerde de groet van een aantal bekende Speervrouwen. Ze draafde gewoon verder zonder iets terug te zeggen en stond er geen ogenblik bij stil dat ze onbeleefd was. Hollen was niet gemakkelijk in laarzen met hoge hakken. Wat voor dwaze dingen vrouwen al niet voor een man deden! Niet dat Rhand haar had gevraagd die laarzen te dragen, maar de eerste keer dat ze die had aangetrokken, had ze aan hem gedacht en hem zien glimlachen. Hij vond ze mooi. Licht, waar zat ze met haar gedachten! Bij laarzen? Ze had nooit naar Colavaeres vertrekken moeten gaan. Huiverend en de prikkende tranen weg knipperend, zette ze het op een hollen.

Zoals gewoonlijk zat een aantal Speervrouwen op hun hurken voor de grote deuren met de vergulde rijzende zonnen. De sjoefa’s hingen om hun schouders en de speren lagen dwars over de knie, maar er zat niets looms in hun houding. Het waren luipaarden die wachtten op een prooi. Gewoonlijk voelde Min zich bij Speervrouwen niet op haar gemak terwijl ze toch vriendelijk waren. Vandaag had het haar niet eens kunnen schelen als ze gesluierd waren geweest.

‘Hij heeft een slechte bui,’ waarschuwde Riallin, maar ze maakte geen aanstalten haar tegen te houden. Min was een van de weinigen die onaangekondigd bij Rhand werd toegelaten. Ze schoof haar jas goed en probeerde weer zeker van zichzelf te worden. Ze wist eigenlijk niet eens waarom ze hierheen was gegaan. Het idee dat Rhand haar een gevoel van veiligheid gaf! Bloedvuur! Nooit eerder had ze iemand nodig gehad om zich veilig te voelen.

Vlak achter de deur bleef ze ontzet staan. Als vanzelf duwde ze de deur achter zich dicht. De ruimte was één grote troep. Een paar glinsterende scherven staken nog in enkele spiegels, maar het meeste glas lag over de vloer verspreid. De verhoging stond op zijn kant en vergulde spaanders gaven aan waar de troon tegen de muur was gesmeten. Een staande lamp van verguld dik ijzer was tot een hoepel verbogen. Rhand zat in zijn hemdsmouwen in een van de kleinere stoelen met zijn armen slap omlaag en zijn hoofd achterover naar het plafond te staren. Starend in het niets. Beelden dansten om hem heen en gekleurde aura’s flikkerden en vlamden. Daarin was hij net een Aes Sedai. Ze had geen behoefte aan vuurfeesten, wanneer Rhand of een Aes Sedai in het zicht was. Hij bewoog zich niet toen ze verder de kamer in liep. Hij leek niet eens te beseffen dat ze er was. Scherven van de spiegels vergruizelden knarsend onder haar laarzen. Een slechte bui, ja ja.

Desondanks was ze niet bang. Niet voor hem. Ze kon zich in de verste verte niet voorstellen dat Rhand haar iets zou aandoen. Haar gevoel voor hem vervulde haar zo, dat de herinnering aan Colavaeres slaapkamer bijna uit haar hoofd werd gewist. Ze had er zich allang bij neergelegd dat ze hopeloos verliefd op hem was. Iets anders deed er niet meer toe. Niet dat hij een eenvoudige boerenjongen was en jonger dan zij, niet wie of wat hij was, niet dat hij gedoemd was tot waanzin en dood als hij niet eerst werd gedood. Het kan me zelfs niet schelen dat ik hem moet delen, dacht ze, wetend hoezeer ze in de knoop zat als ze tegen zichzelf loog. Ze had zich gedwongen dat te aanvaarden. Elayne had een deel van hem, een aanspraak op hem, evenals die Aviendha-vrouw die ze nog moest ontmoeten. Leer te leven met wat onherstelbaar is, zei haar tante Jan altijd. Vooral wanneer je je verstand kwijt bent. Licht, ze was er altijd trots op geweest dat ze zo kalm kon blijven.

Ze bleef staan naast een stoel; de Drakenstaf was er zo diep in gedrongen dat de punt er aan de andere kant bijna een hand ver uit kwam. Verliefd op een man die dat niet wist en die haar weg zou sturen, zodra hij er ooit achter zou komen. Een man die volgens haar ook zeker verliefd op haar was. En op Elayne en ook op die Aviendha, wat ze nu maar liever snel vergat. Leer te leven... Hij was verliefd op haar en weigerde dat toe te geven. Dacht hij dat hem hetzelfde noodlot wachtte als Lews Therin Telamon die in zijn waanzin de vrouw die hij liefhad, had gedood?

‘Ik ben blij dat je gekomen bent,’ zei hij, nog steeds naar het plafond starend, ‘Ik heb hier in m’n eentje gezeten. In m’n eentje.’ Hij lachte bitter en blaffend. ‘Herid Fel is dood.’

‘Nee,’ fluisterde ze. ‘Niet die lieve oude man.’ Haar ogen prikten.

‘Hij was in stukken gescheurd.’ Rhands stem klonk dodelijk moe. Volkomen leeg. ‘Idrien viel flauw toen ze hem vond. Ze heeft de halve nacht verdoofd gelegen en was volslagen over haar toeren toen ze eindelijk bijkwam. Een vrouw van de school heeft haar iets gegeven, zodat ze kon slapen. Ze schaamde zich er heel erg over. Toen ze hier was, begon ze opnieuw te huilen en... Het moet Schaduwgebroed zijn geweest. Wat anders kan een mens letterlijk in stukken scheuren?’ Hij hief het hoofd niet op, maar sloeg zo hard met zijn vuist op een leuning dat het hout kraakte. ‘Maar waarom? Waarom werd hij vermoord? Wat kon hij me vertellen?’

Min probeerde na te denken. Dat deed ze echt. Meester Fel was een wijsgeer. Hij en Rhand bespraken alles. Vanaf de betekenis van stukken uit De Voorspellingen van de Draak tot de aard van het gat in de kerker van de Duistere. Hij had haar boeken geleend, boeiende boeken, waarbij ze moest nadenken om te begrijpen wat er beweerd werd. Hij was een wijsgeer geweest en zou haar nooit meer een boek lenen. Zo’n lieve oude man, ondergedompeld in een wereld van gedachten en schrikachtig wanneer hij daarbuiten iets opmerkte. Ze koesterde een briefje dat hij aan Rhand had geschreven: dat ze knap was en hem afleidde. Nu was hij dood. Licht, ze had al veel te veel dood meegemaakt.

‘Ik had het je niet moeten vertellen. Niet op deze manier.’

Ze schrok. Ze had niet gehoord dat Rhand naar haar was toe gekomen. Zijn vingers streelden haar wang. Veegden tranen weg. Ze huilde. ‘Het spijt me, Min,’ zei hij zachtjes, ‘Ik ben niet meer zo aardig tegenwoordig. Door mij is een man gestorven en ik kan me slechts zorgen maken over de reden van zijn dood.’

Ze sloeg haar armen om hem heen en begroef haar gezicht in zijn borst. Ze kon haar tranen niet stuiten en haar beven niet stoppen, ‘Ik ben naar Colavaeres vertrekken gegaan.’ Er flitsten beelden door haar hoofd. De lege zitkamer, alle bedienden weg. Het slaapvertrek. Ze wilde er niet aan terugdenken, maar nu ze was begonnen, kon ze niet voorkomen dat het hele verhaal eruit kwam. ‘Nu je haar had verbannen dacht ik dat er misschien een mogelijkheid was om het beeld dat ik van haar had te voorkomen.’ Colavaere moest haar mooiste gewaad hebben aangetrokken. Donkere, glinsterende zijde, met vele lagen van ragfijn, oeroud Sovarra-kant. ‘Ik dacht dat er een kans was dat het niet hoefde uit te komen. Jij bent ta’veren. Jij kunt het Patroon veranderen.’ Colavaere had een ketting omgedaan, armbanden met smaragden en vuurdruppels en ringen met parels en robijnen; beslist haar mooiste sieraden. Door haar kapsel waren gele diamanten gevlochten in een fraaie nabootsing van de kroon van Cairhien. Haar gezicht...

‘Ze was in haar slaapkamer. Ze hing aan een bedpost.’ Uitpuilende ogen en een uitstekende tong in een zwart geworden, opgezet gezicht. Haar tenen vlak boven een omgevallen kruk. Verloren snikkend zakte Min tegen Rhand aan.

Hij sloeg zijn armen langzaam en teder om haar heen. ‘O, Min, jouw gave bezorgt je meer pijn dan plezier. Als ik je pijn kon overnemen, zou ik het doen, Min. Ik zou het doen.’

Langzaam drong tot haar door dat ook hij beefde. Licht, hij probeerde zo verbeten ijzersterk te blijven en te zijn zoals de Herrezen Draak volgens hem moest zijn, maar het trof hem zo ongelooflijk diep wanneer iemand door hem stierf. Colavaere waarschijnlijk evenzeer als Fel. Hij bloedde voor iedereen die iets overkwam en probeerde net te doen of dat niet zo was.

‘Kus me,’ mompelde ze. Hij bewoog niet en ze keek op. Hij stond haar beduusd aan te kijken, de ogen nu eens blauw, dan weer grijs als een ochtendhemel. ‘Ik plaag je niet.’ Hoe vaak had ze hem niet geplaagd, op zijn schoot gezeten, hem gekust en schaapherder genoemd, omdat ze zijn naam niet durfde te gebruiken uit vrees dat hij de liefkozende warmte zou horen? Hij had het altijd geslikt, omdat hij dacht dat ze echt aan het plagen was en zou stoppen als ze geloofde dat het hem niets deed. Ach! Tante Jan en tante Rana zeiden dat je een man niet zomaar hoorde te kussen, omdat mannen zo gemakkelijk verliefd werden. ‘Ik ben koud van binnen, schaapherder. Colavaere, meester Fel. Ik wil warm vlees voelen. Ik wil... Alsjeblieft.’

Zijn hoofd kwam heel langzaam omlaag. Het was aanvankelijk de zoen van een broer, zo flauw als watermelk, maar troostend en kalmerend. Toen werd het iets anders. Niet meer troostend. Hij schoot recht en probeerde zich los te rukken. ‘Min, ik kan het niet. Ik heb niet het recht...’

Ze greep met beide handen zijn haren en trok zijn mond weer omlaag en na een korte poos stribbelde hij niet meer tegen. Ze was er niet zeker van of haar handen het eerst aan zijn hemdkoordjes begonnen te trekken of zijn handen aan die van haar, maar van één ding was ze volkomen zeker: als hij het waagde er nu mee op te houden, zou ze een van Riallins speren halen, ze allemaal halen, en hem ter plekke neersteken.

Op weg naar buiten nam Cadsuane in het Zonnepaleis onopvallend de Aiel-wilders op die ze kon zien. Corele en Daigian volgden zwijgend. Ze kenden haar nu goed genoeg om haar niet met hun gebabbel te storen. Wat niet gezegd kon worden van allen die enige dagen in Arilyns paleisje verbleven, voor ze hen verder stuurde. Er waren heel wat wilders en ieder staarde naar de Aes Sedai alsof ze een hond zagen, onder de vlooien en open zweren, die met zijn modderpoten over een nieuw tapijt stapte. Sommige mensen bezagen een Aes Sedai met ontzag of bewondering, andere met vrees of haat, maar nooit eerder had Cadsuane zoveel verachting gezien, zelfs niet bij Witmantels. Desondanks had elk volk dat zoveel wilders voortbracht, een hele stroom meisjes naar de Toren moeten sturen.

Daar zou uiteindelijk voor gezorgd moeten worden en naar de Doemkrocht met het gebruik. Nu echter niet. Die Altor-jongen diende zo geïntrigeerd te blijven dat hij toestond dat ze in zijn buurt bleef, en zo uit zijn evenwicht dat ze hem duwtjes kon geven zonder dat hij dat besefte. Hoe dan ook, alles wat zoiets kon verijdelen, moest beheerst of onderdrukt worden. Ze mocht niet toestaan dat iets hem beïnvloedde of op de verkeerde manier van zijn stuk bracht. Niets.

De glanzend zwarte koets wachtte op het plein met zijn zesspan van bij elkaar passende grijze en geduldige paarden. Een bediende snelde toe om de deur open te houden, die beschilderd was met twee zilveren sterren op rode en groene strepen. Hij boog diep voor de drie vrouwen, zodat zijn kale hoofd bijna gelijk kwam met zijn knieën. Hij liep in hemdsmouwen en een kniebroek. Na haar komst naar het Zonnepaleis had ze niemand in livrei opgemerkt, afgezien van enkelen die Dobraines kleuren droegen. Ongetwijfeld waren de bedienden niet zeker van wat ze aan moesten en bang voor een fout.

‘Ik zou Elaida nog weleens kunnen villen als ik haar in mijn vingers krijg,’ zei ze toen het rijtuig schokkend in beweging kwam. ‘Dat dwaze kind heeft mijn taak bijna onmogelijk gemaakt.’

En toen lachte ze zo abrupt dat Daigian haar aanstaarde voor ze er erg in had. Coreles glimlach vergrootte zich vol verwachting. Geen van beiden begreep het en ze probeerde het niet uit te leggen. Vanaf haar geboorte was de uitspraak dat iets onmogelijk was, de snelste manier geweest om haar belangstelling te wekken. Maar ja, er waren tweehonderdzeventig jaar voorbijgegaan sinds ze voor het laatst een taak was tegengekomen die ze niet aankon. Nu kon elke dag haar laatste zijn, maar de jonge Altor zou een passend slot betekenen.

20

Patronen binnen Patronen

Minachtend gleed Sevanna’s blik over haar bestofte metgezellen, die samen met haar in een kring op de kleine open plek zaten. De bijna bladerloze takken boven hun hoofd gaven iets van een koele schaduw. De plek waar Rhand Altor de dood had rondgeslingerd, lag meer dan honderd span naar het westen, maar de ogen van de anderen leken steeds die kant op te gluren. Er waren geen zweettenten, dus was niemand erin geslaagd zichzelf goed schoon te maken, buiten een haastig wassen van gezicht en handen aan het einde van de dag. Naast haar stonden op de dode bladeren acht zilveren kommen van allerlei groottes en een kan met water. Tijdens de terugtocht had de kan deuken opgelopen.

‘Of de Car’a’carn heeft ons niet kunnen vinden,’ zei ze opeens, ‘of hij zit niet achter ons aan. In beide gevallen heb ik er vrede mee.’

Een paar van hen sprongen zowaar op. Tions ronde gezicht verbleekte en Modarra klopte haar op de schouder. Modarra zou er aardig hebben uitgezien, als ze niet zo lang was geweest en niet steeds probeerde om iedereen binnen bereik te bemoederen. Alarys hield zich te veel bezig met het gladstrijken van haar rok die al keurig om haar heen gespreid lag, in een poging om te negeren wat ze niet wilde zien. Meira’s smalle mond stond somber, maar het viel niet te zeggen of het was vanwege de zichtbare angst van de anderen voor de Car’a’carn, of om haar eigen angst. Ze hadden reden genoeg om bevreesd te zijn.

Er waren twee volle dagen voorbijgegaan sinds de slag, en er hadden zich minder dan twintigduizend speren rond Sevanna verzameld. Therava en de meeste andere Wijzen die in het westen waren geweest, waren nog steeds afwezig, met inbegrip van alle anderen die zij aan zich gebonden had. Enkele vermisten zouden zeker naar Therins Dolk terugkeren, maar hoeveel zouden er nooit meer de zon zien opkomen? Niemand kon zich zo’n slachting herinneren, zoveel dood in zo’n korte tijd. Zelfs de algai’d’siswai waren niet echt in staat om zo spoedig weer de speren te laten dansen. Er was reden om bevreesd te zijn, maar geen reden om het te laten zien, om als een natlander voor iedereen zichtbaar je hart en ziel op je gezicht te tonen.

Rhiale leek dat tenminste te beseffen. ‘Als we dit moeten doen,’ mompelde ze, stijf van schaamte, ‘laten we het dan doen.’ Zij was een van degenen geweest die opgesprongen waren.

Sevanna nam de kleine, grijze kubus uit haar buidel en plaatste hem midden in de kring, boven op de bruine bladeren. Om hem te bestuderen boog Someryn zich, met haar handen op de knieën, zo ver naar voren dat ze het gevaar liep uit haar hemd te vallen. Haar neus raakte de kubus bijna aan. Elke zijde was bedekt met ingewikkelde patronen, en van dichtbij kon je kleinere patronen binnen de grotere ontwaren, en daarbinnen nog kleinere, en zelfs iets wat nog kleiner scheen te zijn. Sevanna had er geen idee van hoe ze gemaakt konden zijn, dat die kleinste zo fijn en duidelijk waren. Ze had ooit gedacht dat de kubus van steen was, maar daar was ze niet langer zeker van. Gisteren had ze hem per ongeluk op de rotsen laten vallen en geen enkel groefje was beschadigd. Het enige dat ze wisten, was dat het een ter’angreaal moest zijn.

‘Het kleinst mogelijke stroompje Vuur moet hem hier, bij wat lijkt op een verwrongen halvemaan, lichtjes raken,’ zei ze, ‘en een ander dat teken dat eruitziet als een bliksemflits.’ Someryn kwam haastig overeind.

‘Wat gebeurt er dan?’ vroeg Alarys, haar vingers door haar haren halend. Het leek een verstrooid gebaar, maar was een manier om iedereen er altijd aan te herinneren dat haar haren zwart waren in plaats van het gebruikelijke geel of rood.

Sevanna glimlachte. Ze genoot ervan om iets te weten wat de anderen niet wisten. ‘Dan gebruik ik hem om de natlander op te roepen die de kubus aan me gegeven heeft.’

‘Dat heb je ons al verteld,’ zei Rhiale zuur, en Tion vroeg zonder omwegen: ‘Hoe kan die hem oproepen?’ Ze was wellicht bang voor Rhand Altor, maar niet voor veel meer. Zeker niet voor Sevanna. Belinde streek met een magere vinger over de kubus. Haar door de zon gebleekte wenkbrauwen stonden laag.

Sevanna hield haar gezicht in de plooi, maar geprikkeld dwong ze zich niet met haar handen een ketting aan te raken of haar omslagdoek te verschikken, ‘Ik heb jullie alles verteld wat je moet weten.’ Dat was volgens haar al te veel, maar het was nodig geweest. Anders zouden ze allemaal weer bij de speren en de andere Wijzen hebben gezeten, om hard brood en gedroogd vlees te eten. Of, nog waarschijnlijker, ze zouden allemaal naar het oosten zijn getrokken, op zoek naar overlevenden en uitkijkend naar enig teken van achtervolging. Ondanks een laat vertrek konden ze nog steeds vijftig span afleggen voor ze stilhielden. ‘Woorden villen het zwijn niet, laat staan dat ze het doden. Als je besloten hebt om terug te kruipen naar de bergen en de rest van je leven te vluchten en je te verstoppen, ga dan. Zo niet, doe dan wat je moet doen, en ook ik zal mijn deel uitvoeren.’

Rhiales blauwe ogen staarden haar zonder meer uitdagend aan, evenals de grijze van Tion. Zelfs Modarra leek te twijfelen, en Sevanna had haar en Someryn het meest in haar greep.

Sevanna wachtte, uiterlijk kalm, niet bereid om het nog eens te zeggen of te vragen. Vanbinnen schroeide haar maag van woede. Ze zou niet worden verslagen omdat deze vrouwen angstige harten hadden.

‘Als we moeten,’ verzuchtte Rhiale ten slotte. Naast de afwezige Therava bood zij het vaakst tegenstand, maar Sevanna had goede hoop. De ruggengraat die voor niets wenste te buigen, bleek vaak zeer plooibaar als eenmaal was toegegeven. Dat gold zowel voor vrouwen als voor mannen. Rhiale en de anderen wendden hun ogen naar de kubus. Sommigen hadden hun wenkbrauwen gefronst.

Sevanna kon uiteraard niets zien. Feitelijk besefte ze dat, als ze niets deden, de Wijzen zouden kunnen doen alsof de kubus niet werkte, en zij zou het nooit weten.

Maar plotseling hijgde Someryn, en Meira zei bijna fluisterend: ‘Hij trekt meer aan. Kijk.’ Ze wees. ‘Vuur, daar en daar, en Aarde, en Lucht en Geest die de uithollingen vullen.’

‘Niet allemaal,’ zei Belinde. ‘Ik denk dat ze op een heleboel verschillende manieren gevuld kunnen worden. En er zijn plekken waar de stromen... verdraaien... om iets heendraaien wat er niet is.’ Ze fronste. ‘Het moet het mannelijke gedeelte ook aantrekken.’

Een paar weken iets terug, verschikten hun omslagdoek of sloegen hun rok af alsof ze stof wegwreven. Sevanna zou er alles voor over hebben gehad om het te kunnen zien. Bijna alles. Hoe konden ze zo laf zijn? Hoe konden ze het zo openlijk laten zien?

Ten slotte zei Modarra: ‘Ik vraag me af wat er zou gebeuren als we hem ergens anders met Vuur zouden aanraken.’

‘Geef de oproepschrijn te veel of op de verkeerde manier, en hij kan smelten,’ zei een mannenstem vanuit de lucht. ‘Hij kan zelfs ontpl...’ De stem brak af, toen de andere vrouwen overeind sprongen en tussen de bomen tuurden. Alarys en Modarra trokken zelfs hun mes, hoewel ze met de Ene Kracht geen staal nodig hadden. Er bewoog niets in de door de zon doorsneden schaduwen, nog geen vogel.

Sevanna verroerde zich niet. Ze had misschien een derde geloofd van wat de natlander haar verteld had, maar dit eerlijk gezegd niet. Ze herkende echter Caddars stem. Natlanders hadden altijd meer namen, maar deze was de enige die hij gegeven had. Een man met veel geheimen, vermoedde ze. ‘Ga weer zitten,’ beval ze. ‘En stuur de stromen terug naar waar ze waren. Hoe kan ik hem oproepen als jullie al bang zijn voor woorden?’

Rhiale draaide zich ongelovig om. Zij vroeg zich zonder twijfel af hoe Sevanna wist dat ze niet meer geleidden; het was duidelijk dat die vrouw niet nadacht. Langzaam en ongemakkelijk zetten ze zich weer in een kring. Rhiales gezicht stond nog strakker dan dat van de anderen.

‘Zo, dus jullie zijn terug?’ klonk Caddars stem vanuit de lucht. ‘Hebben jullie Altor?’

Iets in zijn toon waarschuwde haar. Hij kon het niet weten. Maar hij wist het. Ze vergat alles wat ze had willen zeggen.

‘Nee, Caddar. Maar we moeten nog steeds praten. Ik zal u over tien dagen ontmoeten, waar we elkaar voor het eerst gezien hebben.’ Ze kon die vallei in Therins Dolk eerder bereiken, maar ze had tijd nodig om zich voor te bereiden. Hoe kon hij het weten?

‘Het is maar goed dat je de waarheid vertelt, meisje,’ murmelde Caddar droog. ‘Je zult leren dat ik er niet van houd om belogen te worden. Houd de weglijn aan, zodat ik weet waar het is en naar je toe kan komen.’

Sevanna staarde geschokt naar de kubus. Méisje? ‘Wat zei u?’ wilde ze weten. Méisje? Ze kon haar oren niet geloven. Rhiale keek haar opzettelijk niet aan, en Meira’s mond boog zich tot een glimlach, wat moeizaam ging omdat ze zo zelden lachte.

Caddars zucht vulde heel de open ruimte. ‘Draag je Wijze op hiermee door te gaan, precies zo en niet anders, dan kom ik naar je toe.’ Het gespeelde geduld in zijn stem schraapte als een vijzel. Als ze van de natlander gekregen had wat ze hebben wilde, zou ze hem in het wit van een gai’shain kleden. Nee, in het zwart!

‘Wat bedoelt u met naar ons toe komen?’ Een stilte antwoordde. ‘Caddar. Waar bent u?’ Stilte. ‘Caddar?’

De anderen wisselden besmuikte blikken uit.

‘Is hij gek?’ zei Tion. Alarys mompelde dat hij dat wel moest zijn, en Belinde wilde boos weten hoe lang ze met deze onzin moesten doorgaan.

‘Tot ik zeg dat je kunt ophouden,’ zei Sevanna zacht, naar de kubus starend. Iets van hoop prikte in haar borst. Als hij dat kon, kon hij ook geven wat hij had beloofd. En misschien... Ze zou niet op te veel hopen. Ze keek op door de takken die elkaar bijna boven de open plek raakten. De zon moest nog steeds een eind klimmen tot zijn grootste hoogte.

‘Als hij er vanmiddag nog niet is, vertrekken we.’ Het was te veel om aan te nemen dat ze niet zouden gaan mopperen. ‘Dus we blijven hier als dooie stenen zitten?’ Alarys draaide zo handig en ervaren haar hoofd om dat alle haren over een schouder zwiepten. ‘Voor een natlander?’

‘Wat hij je ook beloofd heeft, Sevanna,’ zei Rhiale boos, ‘dit is het niet waard.’

‘Hij is gek,’ gromde Tion.

Modarra knikte naar de kubus. ‘En als hij ons nog steeds kan horen?’ Tion snoof geringschattend en Someryn zei: ‘Wat kan het ons schelen of een man ons kan horen? Maar ik vind het niet prettig op hem te moeten wachten.’

‘Stel dat hij op die natlanders in het zwart lijkt?’ Belinde kneep haar lippen opeen, tot ze bijna zo dun waren als die van Meira. ‘Doe niet zo belachelijk,’ sneerde Alarys. ‘Natlanders doden zulke lieden ter plekke. Wat de algai’d’siswai ook beweren, het moet Aes Sedai-werk geweest zijn. En van Rhand Altor’ Die naam veroorzaakte een pijnlijke stilte, al duurde die niet lang.

‘Caddar moet een kubus als deze hebben,’ zei Belinde. ‘En een geleidster om hem te laten werken.’

‘Een Aes Sedai?’ Rhiale maakte een afkerig geluid in haar keel. ‘Al zijn er tien Aes Sedai bij hem, laat ze maar komen. Ze krijgen wat ze verdienen.’

Meira lachte, een droog geluid dat al even mager was als haar gezicht. ‘Volgens mij ga je nog geloven dat zij Desaine hebben gedood.’

‘Let op je tong!’ snauwde Rhiale.

‘Ja,’ mompelde Someryn bevreesd. ‘Zorgeloze woorden kunnen door de verkeerde oren worden opgevangen.’

Tions lach was kort en onplezierig. ‘Jullie hebben allemaal nog minder moed dan een natlander.’ Waarop Someryn natuurlijk terugschold, net als Modarra, en Meira woorden uitte die een uitdaging hadden ontlokt als ze geen Wijzen waren geweest, en Alarys sprak nog hardere woorden, en Belinde...

Hun geruzie verveelde Sevanna, hoewel het ervoor zorgde dat ze niet tegen haar zouden samenspannen. Maar dat was niet de reden dat ze haar hand hief voor stilte. Rhiale keek haar dreigend aan en wilde wat zeggen, en op dat moment hoorden zij wat Sevanna hoorde. In de dode bladeren tussen de bomen ritselde iets. Geen enkele Aiel maakte zoveel lawaai, zelfs niet als hij de Wijzen ongevraagd benaderde, en geen dier zou zo dicht bij mensen komen. Deze keer stond ze samen met de anderen op.

Er verschenen twee gestalten, een man en een vrouw, die genoeg takken onder hun voeten braken om een steen te wekken. Vlak bij de open ruimte bleven ze staan en de man boog iets naar de vrouw toe om tegen haar te spreken. Het was Caddar, in een bijna zwarte jas met kant bij hals en polsen. Hij droeg gelukkig geen zwaard. Ze leken ruzie te hebben. Sevanna had iets van hun woorden moeten opvangen, maar het bleef doodstil. Caddar was bijna een hand groter dan Modarra, groot voor een natlander, en zelfs voor een Aiel. Het hoofd van de vrouw reikte slechts tot zijn borst. Haar haren en huid waren even donker als de zijne, en ze was zo knap dat zelfs Sevanna verstijfde. Ze droeg felrode zijde en toonde nog meer van haar boezem dan Someryn.

Blijkbaar dacht Someryn dat ze haar geroepen had, en ze kwam naast Sevanna staan. ‘Die vrouw heeft de gave,’ fluisterde ze, zonder haar ogen van het stel af te nemen. ‘Ze weeft een afgrenzing.’ Ze kneep haar lippen opeen en voegde er met tegenzin aan toe: ‘Ze is sterk. Heel sterk.’ Deze woorden, uit haar mond, betekenden nogal wat. Sevanna had nooit kunnen begrijpen waarom sterkte in de Kracht onder de Wijzen niet telde – waar ze omwille van zichzelf dankbaar voor was -maar Someryn beroemde zich erop dat ze nog nooit een vrouw had ontmoet die zelfs maar bij benadering zo sterk was als zij. Aan haar stem te horen, vermoedde Sevanna dat deze vrouw sterker was.

Maar nu maalde ze er niet om of de vrouw bergen kon verplaatsen of een kaarsje kon aansteken. Het moest een Aes Sedai zijn. Ze had dat gezicht nog niet, maar enkele andere vrouwen die Sevanna had gezien, hadden dat ook niet. Daardoor kon Caddar zijn hand op een ter’angreaal leggen. Daardoor kon hij hen vinden en naar hen toe komen. Zo spoedig, zo snel. Er ontvouwden zich mogelijkheden en haar hoop groeide. Maar, tussen hem en haar, wie overheerste wie?

‘Hou op daarin te geleiden,’ beval ze. Hij zou nog steeds in staat kunnen zijn hen af te luisteren.

Rhiale wierp haar een blik toe die verder ging dan medelijden. ‘Someryn is al gestopt, Sevanna.’

Niets kon haar stemming bederven. Ze glimlachte en zei: ‘Goed. Onthoud wat ik gezegd heb. Laat mij het woord doen.’ De meeste anderen knikten; Rhiale snoof. Sevanna bleef glimlachen. Een Wijze kon geen gai’shain worden, maar er waren al zoveel tot de draad versleten gewoonten opzij gezet dat er nog wel meer konden volgen.

Caddar en de vrouw kwamen naar voren, en Someryn fluisterde weer: ‘Ze houdt de Kracht nog steeds vast.’

‘Ga naast me zitten,’ zei Sevanna haastig. ‘Raak mijn been aan als ze geleidt.’ O, dat stak. Maar ze moest het weten.

Ze ging zitten en kruiste haar benen onder zich. De anderen voegden zich bij haar en lieten een ruimte open voor Caddar en de vrouw. Someryn zat zo dicht naast haar dat hun knieën elkaar raakten. Sevanna had graag een stoel gehad.

‘Ik zie u, Caddar,’ zei ze vormelijk, ondanks zijn belediging. ‘Zet u neder, u en uw vrouw.’

Ze wilde zien hoe de Aes Sedai zou reageren, maar ze trok slechts een wenkbrauw op en glimlachte loom. Haar ogen waren zo zwart als de zijne, zo zwart als die van een raaf. De andere Wijzen toonden iets van kilte. Als de Aes Sedai Rhand Altor bij de bronnen niet hadden laten ontsnappen, zouden zij beslist elk van hen gedood of gevangen hebben. Dat moest deze Aes Sedai weten, aangezien Caddar overduidelijk wist wat er gebeurd was, maar ze zag er allesbehalve bevreesd uit.

‘Dit is Maisia,’ zei Caddar, die zich op de grond liet zakken, iets verder weg dan de ruimte die voor hem was vrijgehouden. Om de een of andere reden hield hij er niet van om binnen iemands bereik te komen. Misschien was hij bang voor messen, ‘Ik heb je gezegd om één Wijze te gebruiken, Sevanna, niet zes. Sommige mannen zouden er achterdochtig van worden.’ Hij leek ergens vermaakt om te zijn.

De vrouw, Maisia, hield op met haar rok onder zich te stoppen toen hij haar voorstelde. Ze keek hem woest aan, alsof ze hem wilde villen. Misschien had ze gehoopt haar naam geheim te kunnen houden. Maar ze zei niets. Toen zat ze naast hem en haar glimlach kwam zo plotseling terug dat het leek alsof die nooit was weggeweest. Sevanna was er, niet voor het eerst, dankbaar voor dat de gezichten van natlander s hun gevoelens zo openlijk weerspiegelden.

‘U heeft het ding meegebracht waarmee Rhand Altor beheerst kan worden?’ Ze keek niet eenmaal naar de waterkan. Als hij zo grof was, waarom zou zij dan de beleefdheden handhaven? Ze herinnerde zich dit niet van hun eerste ontmoeting. Misschien gaf de Aes Sedai hem meer durf.

Caddar keek haar vragend aan. ‘Waarom, als je hem niet hebt?’

‘Ik zal hem krijgen,’ zei ze effen, en hij glimlachte. Evenals Maisia.

‘Als je hem hebt, geef ik het.’ Zijn glimlach sprak, nee schreeuwde zijn twijfel en ongeloof uit. Die van de vrouw toonde spot. Voor haar konden ook zwarte kleren worden gevonden. ‘Wat ik heb, zal hem in gevangenschap overheersen, maar het kan hem niet overmeesteren. ‘Ik wil niet het gevaar lopen dat hij iets over mij verneemt voordat je hem in handen hebt.’ Hij leek zich in het geheel niet voor deze erkenning te schamen.

Sevanna bedwong een steek van teleurstelling. Eén hoop vervlogen, maar andere leefden. Rhiale en Tion vouwden hun handen samen en staarden voor zich uit, tot buiten de kring; hij was het niet langer waard om naar te luisteren. Natuurlijk wisten zij niet alles.

‘En Aes Sedai? Kan dat ding hen overheersen?’ Rhiale en Tion staarden niet meer tussen de bomen. Belindes wenkbrauwen vertrokken iets, en Meira keek haar zelfs aan. Sevanna vervloekte hun gebrek aan zelfbeheersing.

Maar Caddar was al even blind als alle natlanders. Hij wierp zijn hoofd in de nek en lachte. ‘Zeg je nu dat je Rhand Altor hebt gemist, maar Aes Sedai hebt gevangen? Je grabbelde naar de adelaar en ving een paar leeuweriken?’

‘Kunt u hetzelfde leveren voor Aes Sedai?’ Ze wilde met haar tanden knarsen. Eerder was hij toch heel beleefd geweest.

Hij trok zijn schouders op. ‘Misschien. Als de prijs goed is.’ Het was als stof voor hem, van geen betekenis. Wat Maisia betrof, haar kon het ook niets schelen. Vreemd, als ze een Aes Sedai was. Dat moest ze zijn.

‘Uw tong werpt heldere kleuren in de wind, natlander,’ zei Tion vlak. ‘Welk bewijs geeft u?’ Deze keer vond Sevanna het niet erg dat ze voor haar beurt gesproken had.

Caddars gezicht verstrakte, alsof hij een stamhoofd was en de belediging had gehoord, maar een moment later was hij weer een en al glimlach. ‘Zoals je wenst. Maisia, speel met de oproepschrijn voor ze.’ Someryn verschikte haar rok terwijl ze haar knokkels tegen Sevanna’s dij drukte. De grijze kubus rees een voet of twee de lucht in. Hij kaatste heen en weer alsof hij van hand tot hand werd geworpen, kantelde en wentelde op één punt als een tol, sneller en sneller, tot hij vervaagde.

‘Wil je zien hoe ze hem op haar neus in evenwicht kan houden?’ vroeg Caddar met een ondeugende grijns.

De donkere vrouw staarde recht voor zich uit. Ze had haar ogen half dichtgeknepen en dwong zich zichtbaar te blijven glimlachen. ‘Ik geloof dat ik meer dan genoeg heb laten zien, Caddar,’ zei ze koud. Maar de kubus – de oproepschrijn? – bleef rondtollen.

Sevanna wachtte, telde langzaam tot twintig, tot ze zei: ‘Dat is genoeg.’

‘Je mag nu ophouden, Maisia,’ zei Caddar. ‘Zet hem maar terug waar hij stond.’ Toen pas zakte de kubus langzaam omlaag en vleide zich zacht neer. Ondanks haar donkere huid leek de vrouw bleek geworden. En woedend.

Als ze alleen geweest was, zou Sevanna hebben gelachen en rondgedanst, maar nu had ze moeite haar gezicht strak te houden. Rhiale en de anderen merkten het niet, ze hadden het te druk met minachtend naar Maisia te staren. Wat bij een vrouw met de gave werkte, zou bij een ander ook werken. Voor Someryn en Modarra was dat wellicht niet nodig, maar voor Rhiale en Therava... Ze kon niet al te begerig lijken, niet terwijl de anderen wisten dat er geen gevangen Aes Sedai waren.

‘Natuurlijk,’ ging Caddar door, ‘zal het wat tijd kosten om je te voorzien van wat je wilt.’ Zijn blik kreeg iets sluws dat hij trachtte te verbergen; misschien zou een andere natlander het niet hebben opgemerkt, ‘Ik waarschuw je dat de prijs niet gering zal zijn.’

Onwillekeurig boog Sevanna zich naar voren. ‘En de manier waarop u zo snel hierheen reisde? Hoeveel kost het om ons dat te leren?’ Ze slaagde erin haar gretigheid niet te laten horen, maar ze was bang dat de minachting die ze voelde zichtbaar werd. Natlanders deden alles voor goud.

Misschien hoorde de man het; zijn ogen werden in ieder geval groot van verbazing voor hij zich beheersen kon. Hoe weinig dat ook was. Hij bestudeerde zijn handen en zijn lippen krulden vaag. Waarom glimlachte hij zo tevreden? ‘Dat is niet iets wat zij doet,’ zei hij met een stem die zo glad was als zijn handpalm. ‘Niet uit zichzelf. Het lijkt op de oproepschrijn. Ik kan je er verschillende leveren, maar de prijs daarvan is nog hoger. Ik betwijfel of wat je in Cairhien vergaard hebt, daarvoor voldoende zal zijn. Gelukkig kun je zo’n... reisschrijn gebruiken om jouw mensen naar rijkere landen te brengen.’

Zelfs Meira had moeite om niet begerig te kijken. Rijkere landen, waarvoor ze zich geen weg hoefden te banen door die dwazen rond Rhand Altor.

‘Ga door,’ zei Sevanna koel. ‘Rijkere landen kunnen wellicht van belang zijn.’ Maar niet genoeg om haar de Car’a’carn te doen vergeten. Caddar zou haar alles geven wat hij haar beloofd had, voor ze hem da’tsang verklaarde. Het kwam goed uit dat hij van zwarte kleding scheen te houden. Zo hoefde ze hem geen goud te geven.

De bespieder gleed geluidloos tussen de bomen door. Het was prachtig wat je met een oproepschrijn te weten kon komen, vooral in een wereld waar er maar twee andere schenen te zijn. Dat rode gewaad was makkelijk te volgen en ze keken geen enkele keer om, zelfs niet om te zien of die zogenaamde Aiel achter hen aan kwamen. Graendal hield vast aan het spiegelmasker dat haar ware gestalte verborg, maar Sammael had het zijne laten vallen. Hij had zijn gouden baard weer, en was maar een hoofd en schouder groter dan haar. Hij had hun koppeling ook laten oplossen. De bespieder vroeg zich af of dat, gezien de omstandigheden, verstandig was. Hij had zich altijd afgevraagd hoeveel van Sammaels beroemde dapperheid in werkelijkheid stomheid en blindheid was. Maar de man hield vast aan saidin; misschien was hij zich niet helemaal onbewust van het gevaar.

De bespieder volgde luisterend. Ze merkten niets. De Ware Kracht, die uit de Grote Heer zelf werd geput, kon niet gezien of ontdekt worden, behalve door degenen die haar gebruikten. Er dreven zwarte vlekken door zijn gezichtsveld. Zeker, er zat een prijs aan vast, een die elke keer hoger werd, maar hij was altijd bereid geweest die prijs te betalen. Vervuld worden van de Ware Kracht was bijna alsof men onder Shayol Ghul knielde en zich warmde in de heerlijkheid van de Grote Heer. Die heerlijkheid was de pijn waard.

‘Natuurlijk moest ik je bij me hebben,’ gromde Sammael, toen hij over een dode tak struikelde. Hij had zich buiten de steden nooit erg thuis gevoeld. ‘Je hebt door je aanwezigheid meer dan honderd vragen beantwoord. Ik kan nauwelijks geloven dat die dwaze meid zowaar voorstelde wat ik wilde.’ Hij lachte blaffend. ‘Misschien ben ik zelf wel ta’veren.’

Een tak die Graendals pad gedeeltelijk afsloot, boog opzij en brak ineens scherp krakend af. Even hing de tak in de lucht, alsof ze haar gezel ermee wilde slaan. ‘Dat stomme kind snijdt je hart eruit en vreet het op, als ze ook maar even de kans krijgt.’ De tak vloog opzij, ‘Ik heb zelf een paar vragen. Ik heb nooit geloofd dat je je langer aan je wapenstilstand met Altor zou houden dan nodig was, maar dit...?’ De wenkbrauwen van de verspieder gingen omhoog. Een wapenstilstand. Een aanspraak die even gevaarlijk als vals was, gezien alle bewijzen.

‘Ik had niet de hand in zijn ontvoering.’ Sammael keek haar volgens hemzelf droogjes aan, maar zijn litteken maakte er meer een bedreiging van. ‘Mesaana had ermee te maken. Misschien ook Demandred en Semirhage, al zou je dat gezien de afloop niet zeggen, maar Mesaana zeker. Misschien zou je eens opnieuw moeten overdenken wat de Grote Heer bedoelt met dat Rhand Altor niets mag overkomen.’ Graendal dacht daar zo diep over na dat ze struikelde. Sammael greep haar bij de arm en hield haar overeind, maar zodra ze haar evenwicht hervonden had, rukte ze zich los. Belangwekkend, zelfs na wat er op die open plek gebeurd was. Eigenlijk stelde Graendel slechts belang in de schoonheden die ze uit de machtigen had verkozen, maar ze zag er geen been in om als tussendoortje wat te flirten met een man die ze wilde doden of die haar wilde ombrengen. De enige mannen met wie ze het nooit aanlegde waren de Uitverkorenen die tijdelijk boven haar stonden. Ze aanvaardde nimmer dat ze de minste van een paar was.

‘Waarom ga je dan met hen door?’ Haar stem droop van gesmolten lava, hoewel ze haar gevoelens gewoonlijk volkomen beheerste. ‘Altor in Mesaana’s handen is één ding; Altor in handen van deze wilde is iets heel anders. Niet dat ze veel kans op hem heeft als je hen echt erop uit wilt sturen om te plunderen. Réisschrijnen? Wat voor spelletje speel je? Maken ze gevangenen? Als jij denkt dat ik hun wilsdwang bijbreng, kun je dat meteen vergeten. Een van die vrouwen was niet mis. Ik wil niet het gevaar lopen dat zij zowel sterk als kundig wordt, en een van haar leerlingen evenmin. Of heb je bij je verborgen speeltjes ook nog ergens een binder? Trouwens, waar was je hiervoor? Ik hou er niet van te moeten wachten!’

Sammael stond stil en wierp een blik achter zich. De verspieder stond doodstil. Behalve bij zijn ogen was hij helemaal in fenstof gewikkeld, en hij was niet bang gezien te worden. In de loop der jaren had hij kundigheden opgedaan op vele gebieden waarover Sammael minachtend deed. En ook op sommige gebieden waar Sammael goed in was. Het plotseling openen van een poort, wat een boom doormidden sneed, liet Graendal schrikken. De gespleten stam helde dronken voorover. Nu wist ze dat Sammael verbonden was met de Bron.

‘Dacht je dat ik hun de waarheid vertelde?’ zei Sammael spottend. ‘Kleine stapjes in het vergroten van de chaos zijn even belangrijk als grote. Ze gaan waar ik ze stuur, doen wat ik wil en leren om genoegen te nemen met wat ik geef. Dat geldt ook voor jou, Maisia.’

Graendal liet haar schijnbeeld oplossen en werd, met hetzelfde gouden haar als hij, even blank als ze donker was geweest. ‘Als je me nog eens zo noemt, dood ik je.’ Haar stem had nog minder uitdrukking dan haar gezicht. Ze meende het. De verspieder verstrakte. Als ze het probeerde, zou een van hen omkomen. Zou hij tussenbeide komen? Zwarte vlekken schoten sneller en sneller voor zijn ogen langs.

Sammael beantwoordde haar blik al even hard. ‘Onthoud wie Nae’blis zal zijn, Graendal,’ zei hij, en hij stapte door zijn poort.

Even stond ze naar de poort te kijken. Aan haar kant verscheen een rechtopstaande zilveren snede, maar voordat haar poort zich richtte, liet ze de weving langzaam los. De lijn kromp tot een punt en flikkerde uit. De tinteling op de huid van de verspieder verdween toen ze saidar eveneens liet gaan. Met een bevroren gezicht volgde ze Sammael en zijn poort sloot zich achter haar.

De verspieder glimlachte vals achter zijn sluipmasker van fenstof. Nae’blis. Dat verklaarde wat Graendal onderdanig maakte, wat haar ervan weerhield om Sammael te doden. Zijzelf zou er ook door verblind zijn. Maar dat hield voor Sammael veel meer gevaar in dan zijn aanspraak op een wapenstilstand tussen hem en Lews Therin. Tenzij het natuurlijk waar was. Het vermaakte de Grote Heer om zijn dienaren tegen elkaar op te zetten, om te zien wie er sterker was. Alleen de sterk -sten konden in de buurt van zijn heerlijkheid staan. Maar de waarheid van vandaag hoefde niet die van morgen te zijn. De verspieder had de waarheid tussen een enkele zonsopgang en -ondergang wel honderd keer zien veranderen. Meer dan eens had hij die zelf veranderd. Hij overwoog om terug te gaan en de zeven vrouwen op de open plek te doden. Ze zouden makkelijk sterven; hij betwijfelde of ze wisten hoe een echte kring gevormd moest worden. De zwarte vlekken vulden zijn blikveld als een voorbij razende storm van zwarte sneeuw. Nee, hij zou dat op z’n beloop laten. Nu althans.

In zijn oren krijste de wereld toen hij de Ware Kracht gebruikte om een klein gat open te scheuren en uit het Patroon te stappen. Sammael wist niet hoe waar zijn woorden waren. Kleine stapjes in het vergroten van de chaos konden even belangrijk zijn als grote.

21

Swovansnacht

De nacht viel traag in Ebo Dar; de glans van de witte gebouwen weerstond de duisternis. Onder een heldere, wassende maan hosten groepen van Swovansnachtvierders met dennentakjes in hun haar door de straten. Slechts enkelen hadden lantaarns bij zich, terwijl ze rondhuppelden op de muziek van fluiten en trommen die opklonk vanuit herbergen en paleizen. Ze dansten van het ene feest naar het andere, maar verder waren de straten verlaten. Ergens in de verte blafte een hond en dichterbij gaf een ander heftig antwoord, tot hij plotseling piepte en ophield.

Mart hield zich op zijn tenen in evenwicht en luisterde, terwijl zijn ogen de maanschaduwen afzochten. Er bewoog alleen een kat, die steels door de straat schoof. Het geluid van wegrennende blote voeten vervaagde. De eigenaar van één paar voeten zou nu ergens rondwankelen, en die van een ander paar zou bloeden. Toen hij zich bukte, schopte zijn voet tegen een knuppel op het plaveisel, die zo lang was als zijn arm; in het maanlicht glinsterde dik koperbeslag. Die zou beslist zijn schedel gebroken hebben. Hij schudde zijn hoofd en veegde zijn mes af aan de vodden van de man aan zijn voeten. Uit een gerimpeld, smerig gezicht staarden lege ogen naar de nachthemel. Een bedelaar zo te zien, en te ruiken. Mart had nog niet gehoord dat bedelaars mensen aanvielen, maar misschien waren de tijden slechter dan hij gedacht had. Naast een uitgestrekte hand lag een grote juten zak. Die kerels hadden kennelijk verwacht heel wat in Marts jaszakken te vinden. De zak had hem van hoofd tot knieën kunnen bedekken.

Plotseling lichtte de lucht in het noorden boven de stad met een holle dreun op: een glinsterende groene streep barstte uiteen tot een bol, gevolgd door een andere knal die rode sterren door het groen deed regenen, toen een blauwe en een gele. Het waren de nachtbloemen van de vuurwerkers. Misschien zou dit alles in een maanloze, bewolkte nacht nog grootser zijn geweest, maar toch benam het hem de adem. Hij kon naar vuurwerk kijken tot hij zowat omviel van de honger. Nalesean had het over een vuurwerker gehad – Licht, was dat niet vanochtend geweest? – maar er kwamen geen nachtbloemen meer. Als vuurwerkers de hemel lieten bloeien, was het verhaal, plantten ze meer dan vier bloemen. Kennelijk had iemand met geld wat voor Swovansnacht gekocht. Hij wou dat hij wist wie. Een vuurwerker die nachtbloemen verkocht, zou ook meer dan dat verkopen.

Hij stak zijn mes terug in zijn mouw, raapte zijn hoed op van het plaveisel en liep haastig weg. Het geluid van zijn laarzen weerkaatste hol en leeg, even leeg als de straat. De meeste luiken voor de vensters hier lieten geen enkel spleetje licht zien. In de hele stad was waarschijnlijk geen betere plaats te vinden om iemand om zeep te helpen. Het treffen met de drie bedelaars had maar eventjes geduurd, en niemand was er getuige van geweest. In deze stad kon je op één enkele dag in drie of vier gevechten belanden als je niet uitkeek, maar het toeval van twee stel rovers op één dag leek minstens even groot als een stadswacht die niet omgekocht kon worden. Wat was er aan de hand met zijn geluk? Hielden die rottige dobbelstenen in zijn hoofd maar eens op met rollen. Hij zette het niet op een lopen, maar treuzelde evenmin. Hij hield een hand op een heft onder zijn jas en beide ogen goed open voor alles wat in de schaduwen bewoog. Maar hij zag niets anders dan wat slierten mensen die door de straat dansten.

De gelagkamer van De Zwerfster was leeggeruimd, op enkele tafels bij de muur na. De fluitspelers en de trommelaar maakten schrille muziek voor vier rijen lachende mensen die iets deden wat halfeen groepsdans en half een hop leek. Hij keek toe en deed een pas na. Buitenlandse kooplieden in fijne wol huppelden tussen inwoners die met gouddraad geborduurde zijden vesten droegen, of van die nutteloze jassen die ze over hun schouders sloegen. Twee koopvrouwen vielen hem op door hun manier van bewegen. De een was slank en de ander niet, maar beiden dansten licht en sierlijk. Hij keek ook waarderend naar de vrouwen uit de stad. Ze hadden hun beste kleren aan, de diepe halslijn afgezet met kant of borduurwerk, maar geen van hen droeg zijde. Uiteraard zou hij nooit weigeren om te dansen met een vrouw in zijde – hij had nog nooit een dans met een vrouw afgeslagen, wat haar leeftijd of stand ook was – maar vannacht waren de rijken in hun paleizen, of in de huizen van de welgestelde kooplui en geldleners. Vele klanten die tegen de muur geleund op adem kwamen voor de volgende dans, hadden hun gezicht in een kroes begraven, of gristen nieuwe drank van de bladen die de heen en weer schietende diensters hun voorhielden. Vrouw Anan zou vannacht waarschijnlijk evenveel wijn verkopen als anders in een hele week. En dat smerige bier; dit volk wist niet wat lekker was.

Hij probeerde een andere danspas en wist Caira te grijpen toen die zich met een dienblad voorbij haastte. Hij brulde luid boven de muziek uit om een paar vragen te stellen en uiteindelijk een maaltijd te bestellen, vergulde vis, een pittige schotel die de kok volmaakt wist te bereiden. Een man had zijn krachten nodig om goed mee te kunnen dansen.

Caira flitste een behaagzieke grijns naar een kerel in een geel vest die een kroes van haar blad graaide en er een munt op gooide, maar deze keer had ze geen glimlach voor Mart over. Erger nog, ze wist haar lippen tot een smalle streep samen te knijpen, wat voor haar niet gering was. ‘Dus ik ben je haasje, hè?’ Ze snoof veelbetekenend en ging ongeduldig door: ‘De jongen is in bed gestopt, waar hij ook hoort, en ik weet niet waar heer Nalesean is, of Harnan, of baas Vanin, of wie dan ook. En de kok heeft gezegd dat ze alleen maar soep en brood wil maken voor wie zijn tong in de wijn laat verzuipen. Al weet ik niet waarom mijn heer vergulde vis wil, als er in zijn kamer een vergulde vrouw op hem wacht. Met uw verlof, mijn heer? Sommige mensen moeten werken voor hun korstje brood.’ Ze zwierde weg, hield haar dienblad op en schonk iedere man binnen oogbereik zo’n brede glimlach dat haar gezicht leek te splijten.

Mart keek haar nadenkend na. Een vergulde vrouw? In zijn kamer? De kist met goud lag nu in een ruimte onder de keukenvloer, voor een van de ovens, maar de dobbelstenen in zijn hoofd rammelden ineens als donderslagen.

Het feestrumoer nam wat af toen hij langzaam de trap beklom. Voor zijn deur bleef hij staan en luisterde naar de dobbelstenen. Vandaag al twee pogingen om hem te beroven. Twee keer hadden ze hem het hoofd kunnen inslaan. Hij was er zeker van dat die Duistervriend op de renbaan hem niet gezien had, en niemand zou haar verguld noemen, maar... Zijn vingers speelden met het heft onder zijn jas, maar hij trok zijn hand weg toen een vrouw in zijn gedachten opvlamde, een lange vrouw die neerviel met het heft van een mes tussen haar borsten. Zijn mes. Hij móést gewoon geluk hebben. Hij zuchtte en duwde de deur open.

De Jager, Elaynes zwaardhand, draaide zich om en tilde haar ongespannen Tweewaterboog op. De gouden vlecht viel over haar schouder. Haar blauwe ogen richtten zich fel en vast op hem, en haar gezicht stond heel vastbesloten. Ze leek bereid hem met de boog af te rossen, als ze niet kreeg wat ze wilde hebben.

‘Als dit over Olver gaat,’ begon hij, en plotseling ontwarde zich een kronkel in zijn herinneringen, trok de mist over een dag, een tijdstip in zijn leven, op.

Er was geen hoop. De Seanchanen in het westen en Witmantels in het oosten. Geen hoop, en slechts een kleine kans. Dus hief hij de gekromde Hoorn en stak hem, niet wetend wat hij mocht verwachten. Het geluid had net zo’n gouden klank als de Hoorn, zo mooi dat hij niet wist of hij moest huilen of lachen. De klank weergalmde en de aarde en de hemelen schenen te zingen. Terwijl die ene, zuivere toon in de lucht hing, steeg er een mist op, een mist die nergens vandaan kwam. Een mist van dunne slierten die dikker werden en hoger golfden, tot alles verdwenen was, alsof wolken het land bedekten.

En uit de wolken kwamen ze aanrijden alsof ze een berghelling afdaalden, de dode helden van de legenden, gebonden aan de oproep van de Hoorn van Valere. Het was Artur Haviksvleugel zelf die het leger aanvoerde, groot en met een haviksneus, en daarachter kwamen de anderen, een kleine honderd. Zo weinig, maar zij waren degenen die het Rad telkens weer uitspon om het Patroon te bepalen, om sagen en legenden te scheppen. Mikel Zuiverhart, en Shivan de Jager met zijn zwarte masker. Er werd van hem gezegd dat hij het einde der Eeuwen zou aankondigen, de vernietiging van wat geweest was en de geboorte van wat komen zou. Hij reed nader, met naast hem zijn zuster Calian, die de Kiezer werd genoemd en een rood masker droeg. Amaresu, met het Zwaard van de Zon dat gloeide in haar handen, en Paedrig, de vredestichter met de gouden tong, en daar, de zilveren boog dragend waarmee ze nimmer miste...

Hij duwde de deur dicht en probeerde er steun tegen te vinden. Hij voelde zich duizelig, verbijsterd. ‘Jij bent het. Birgitte, helemaal. Bloedvuur en as in mijn botten, het is onmogelijk! Hoe? Hoe?’

De vrouw uit de legende zuchtte gelaten en zette haar boog in de hoek naast de speer, ik ben er vóór mijn tijd uitgetrokken, Hoornblazer. Door Moghedien opzij geworpen om te sterven, en gered door Elaynes binding.’ Ze sprak langzaam en keek hem ernstig aan alsof ze er zeker van wilde zijn dat hij het begreep. ‘Ik vreesde al dat je je op een dag zou herinneren wie ik placht te zijn.’

Mart voelde zich nog steeds alsof hij een stomp midden tussen zijn ogen had gekregen. Brommend liet hij zich in de leunstoel naast zijn bed vallen. Wie zij placht te zijn. Ja, ja. Met haar vuisten op de heupen stond ze hem even uitdagend en onveranderd op te nemen als de Birgitte die hij in de lucht had zien rijden. Zelfs haar kleren waren hetzelfde, hoewel de korte mantel rood was en de wijde broek geel. ‘Elayne en Nynaeve weten het en hebben het voor me verborgen gehouden, nietwaar? Ik ben doodmoe van al die geheimen, Birgitte, en zij wemelen ervan zoals een graanschuur van ratten. Ze zijn van binnen en buiten Aes Sedai geworden. Zelfs Nynaeve is dubbel zo vreemd als ze was.’

‘Jij hebt je eigen geheimen.’ Ze sloeg haar armen over elkaar en ging aan her voeteneinde van zijn bed zitten. Ze keek hem aan alsof hij een herbergpuzzel was. ‘Jij hebt hun bijvoorbeeld niet verteld dat jij de Hoorn van Valere hebt laten schallen. En dat is volgens mij nog het minste dat je voor ze verborgen hebt gehouden.’

Mart knipperde met de ogen. Hij had aangenomen dat zij het hun verteld had. Per slot van rekening was ze Birgitte. ‘Welke geheimen heb ik dan? Die meiden kennen de nagels van mijn tenen en de dromen in mijn hoofd.’ Zij was Birgitte. Natuurlijk! Hij leunde naar voren. ‘Kun je het hun niet duidelijk maken? Jij bent Birgitte Zilverboog. Je kunt hen laten doen wat jij zegt. Elk kruispunt in deze stad is een valkuil, en ik ben bang dat de staken elke dag scherper worden. Zorg dat ze vertrekken voor het te laat is.’

Ze lachte. Ze hield een hand voor de mond en lachte! ‘Je hebt het bij het verkeerde eind, Hoornblazer. Ik beveel niets. Ik ben Elaynes zwaardhand. Ik gehoorzaam.’ Haar glimlach kreeg iets van spijt. ‘Birgitte Zilverboog. Bij het Licht, ik weet niet eens of ik die vrouw nog ben. Sinds mijn vreemde hergeboorte is er zoveel vervaagd van wat ik was en wat ik kende, als een mist in de zomerzon. Ik ben geen heldin meer, slechts een gewone vrouw die haar weg zoekt. En wat jouw geheimen betreft... Welke taal spreken we nu, Hoornblazer?’

Hij deed zijn mond open... en hield op, toen hij waarachtig hoorde wat zij zojuist had gevraagd. Nosane iro gavane domorakoshi, Diy-nen’d’ma’purvene? Wij spreken welke taal, Blazer van de Hoorn? Zijn nekharen probeerden recht overeind te staan. ‘Het oude bloed,’ zei hij zorgvuldig. Niet in de Oude Spraak. ‘Een Aes Sedai heeft me eens gezegd dat het oude bloed sterk is in... Bloedvuur, waar zit je nou om te lachen?’

‘Om jou, Mart,’ slaagde ze erin uit te brengen, en ze sloeg nog net niet dubbel. Zij sprak gelukkig ook niet meer in de Oude Spraak. Ze wreef een traan uit haar ooghoek. ‘Enkele mensen spreken een paar woorden, een zinsnede of wat, vanwege het oude bloed. Meestal begrijpen ze er niets van of op z’n best maar een klein beetje. Maar jij... In de ene zin klink je geheel en al als een Hoogprins uit Eharon, en in de volgende ben je niet te onderscheiden van een Eerste Heer van Manetheren. Nee, maak je maar niet ongerust. Jouw geheim is bij mij veilig.’ Ze aarzelde, is het mijne dat ook bij jou?’

Hij wuifde met zijn hand, nog steeds te verbijsterd om beledigd te zijn. ‘Zie ik eruit alsof mijn tong in de wind flappert?’ gromde hij. Birgitte, de echte Birgitte! ‘Bloedvuur, ik heb drank nodig.’ Hij had het nog niet gezegd of hij wist dat zoiets verkeerd was. Vrouwen wilden nooit... ‘Dat klinkt me uitstekend in de oren,’ zei ze. ‘Ik kan ook wel een kruik gebruiken. Bloed en as, toen ik zag dat je me herkend had, slikte ik bijna mijn tong in.’

Hij ging opeens rechtop zitten, alsof hij overeind werd getrokken, en staarde haar aan.

Haar ogen twinkelden boven een vrolijke grijns. ‘Er is genoeg lawaai in de gelagkamer om te kunnen praten zonder afgeluisterd te worden. Bovendien vind ik het niet erg om daar wat rond te kijken. Elayne geeft me een preek als een Tovaanse raadsman als ik langer dan een tel naar een man gluur.’

Hij knikte voor hij er erg in had. De herinneringen van andere mannen zeiden hem dat in Tovan een streng en neerbuigend volkje woonde, dat zich overal tot in het belachelijke van onthield. Dat was tenminste zo geweest, zo’n duizend jaar of meer geleden. Hij wist niet of hij moest lachen of kreunen. Aan de ene kant de kans om met Birgitte te praten – Birgitte! Hij betwijfelde of hij die schok ooit te boven zou komen – maar aan de andere kant twijfelde hij of hij de muziek beneden wel kon horen, zo luid rammelden de dobbelstenen in zijn hoofd. Op de een of andere manier moest zij er de sleutel toe zijn. Een man die bij zijn verstand was, klom onmiddellijk het raam uit. ‘Een kruik of wat klinkt goed,’ zei hij.

Voor de verandering voerde een stevig, zilt briesje vanaf de baai wat koelte aan, maar desondanks vond Nynaeve de nacht drukkend. Muziek en flarden van gelach dreven het paleis in en vaag was te horen dat er ook binnen gefeest werd. Tylin zelf had haar, evenals Elayne eri Aviendha, uitgenodigd voor het dansen, maar ze hadden de uitnodiging allemaal meer of minder beleefd afgeslagen. Aviendha had gezegd dat er voor haar maar één dans met natlanders was, waarop Tylin ietwat onzeker met de ogen had geknipperd. Zelf had Nynaeve graag gewild – alleen een dwaas miste een kans om te dansen – maar ze wist: dat ze dan precies hetzelfde zou hebben gedaan als ze nu deed; in een hoekje bezorgd op haar knokkels kluiven.

Dus zaten ze in hun vertrekken met Thom en Juilin, net gekooide katten, terwijl verder iedereen in Ebo Dar plezier maakte. Nou ja, in ieder geval voelde zij zich opgesloten. Waar bleef Birgitte? Zoveel tijd kostte het toch niet om een man te zeggen dat hij zich bij het krieken van de dag moest melden? Licht, dit alles was zinloos, en ze hadden allang naar bed moeten gaan. Allang. Als ze maar kon slapen, dan kon ze de herinneringen aan die vreselijke boottocht van vanmorgen laten wegzinken. Het ergste van alles was dat haar weergevoel zei dat er een storm opstak. Volgens dat gevoel moest de wind nu huilen en de regen zo hard neerkletteren dat je nog geen tien voet ver kon kijken. Het had een tijd geduurd voor ze doorhad wat het betekende als ze leugens hoorde wanneer ze naar de wind luisterde. Ze dacht tenminste dat ze het doorhad. Er was een ander soort storm in aantocht, niet met regen of wind. Ze kon het niet bewijzen, maar ze at haar muiltjes op, als Mart Cauton er niet iets mee te maken had. Ze wilde dat ze een maand, nee een jaar, kon slapen om haar zorgen te vergeten, tot Lan haar met een kus zou wekken, zoals de Zonnekoning bij Talia had gedaan. Dat was natuurlijk belachelijk; het was maar een verhaaltje – niet erg netjes – en ze zou zeker nooit het speelpopje van een man worden, zelfs niet van Lan. Ze zou hem wel gaan zoeken om hem aan haar te binden. Ze zou... Licht! De zolen van haar muiltjes zouden volkomen versleten zijn als ze had kunnen ijsberen, maar dan zouden de anderen zich hebben afgevraagd of ze gek geworden was.

De tijd sleepte zich voort. Ze las en herlas het briefje dat Mart bij Tylin had achtergelaten. Zoals gewoonlijk zat Aviendha met gekruiste benen op de lichtgroene vloertegels naast haar stoel, met een prachtig verguld en in leer gebonden exemplaar van De reizen van Jaim Kimstapper op haar knieën. Nergens was iets van spanning te zien, maar Aviendha bewoog nog geen haartje als iemand een gifslang in haar kleren stopte. Na haar terugkomst in het paleis had ze de bewerkelijke zilveren ketting omgedaan, die ze nu bijna dag en nacht droeg. Behalve bij de boottocht. Ze had gezegd dat ze hem niet wilde verliezen. Nynaeve vroeg zich verstrooid af, waarom ze haar ivoren armband niet meer droeg. Ze had flarden van een gesprek opgevangen, iets over hem niet dragen tot Elayne er ook een had, waar ze niets van snapte. Het was even onbelangrijk als die armband. De brief op haar schoot vroeg om aandacht.

De staande lampen in de zitkamer maakten het lezen gemakkelijk, hoewel Marts ongeoefende kinderlijke handschrift moeilijkheden opleverde. Het was de inhoud die Nynaeves maag leek samen te snoeren.

Er is hier niets dan hitte en vliegen, en die kunnen we in Caemlin ook vinden.

‘Weet je zeker dat je hem niets hebt verteld?’ wilde ze weten.

Juilin zat aan de andere kant van de kamer met zijn hand over een steenbord en gaf haar een blik van vermoorde onschuld. ‘Hoe vaak moet ik dat nog zeggen?’ Vermoorde onschuld was iets wat mannen het best afging, vooral als ze zo schuldig waren als een vos in een kippenhok. En uitgerekend de rand van hun speelbord bestond uit uitgesneden vossen.

Thom zat tegenover de dievenvanger aan de met lapis ingelegde tafel. In zijn fraai gesneden bronskleurige wollen jas leek hij even weinig op een speelman als op een man die ooit de minnaar van koningin Morgase was geweest. Met zijn verweerde uiterlijk, witte haren, lange snor-punten en zware wenkbrauwen was hij het vleesgeworden geduld, vanaf zijn scherpe blauwe ogen tot aan zijn voetzolen. ‘Ik zou niet weten hoe we dat hadden kunnen doen, Nynaeve,’ zei hij droog, ‘gegeven het feit dat je ons tot vanavond bijna niets verteld hebt. Je had Juilin en mij moeten sturen.’

Nynaeve snoof luid. Alsof die twee niet sinds hun aankomst als een kip zonder kop hadden rondgerend om Marts zin te doen en hun neus te steken in de zaken van Elayne en haar. Die drie konden geen tel bij elkaar zitten zonder te gaan roddelen. Mannen konden niet anders. Ze... Maar eigenlijk moest ze met tegenzin toegeven dat het nooit bij haar was opgekomen om de mannen te gebruiken. ‘Jullie zouden er met hem op uitgegaan zijn om te zwelgen en te zuipen,’ mopperde ze. ‘Ontken het maar niet.’ Natuurlijk! Mart zou wel weer aan de wijn zitten, terwijl hij Birgitte in de herberg liet wachten. Die lummel zou altijd wel wat vinden om het hele plan schipbreuk te laten lijden.

‘En wat dan nog?’ Elayne stond tegen een van de hoge boogramen geleund en tuurde door het witte ijzeren balkonhek de nacht in. Ze giechelde en tikte met haar voet, hoewel het een wonder mocht heten dat ze een wijsje in die vele nachtelijke geluiden kon onderscheiden. ‘Het is een nacht om... te zuipen.’

Nynaeve keek fronsend naar haar rug. Naarmate de nacht verstreek gedroeg Elayne zich steeds vreemder. Als ze niet beter had geweten, zou ze haar ervan hebben verdacht buiten wat slokjes wijn te hebben genomen. Flinke teugen, eigenlijk. Maar zelfs als ze Elayne niet voortdurend onder ogen had gehad, zou dat onmogelijk geweest zijn. Ze hadden allebei een nogal nare ervaring met te veel wijn, en hadden daarna bij gelegenheid nooit meer dan één beker genomen.

‘Ik stel vooral belang in Jaichim Carridin,’ zei Aviendha, terwijl ze het boek sloot en naast zich neerlegde. Ze weigerde toe te geven dat ze er in blauwzijden kleren op de vloer raar uitzag. ‘Bij ons worden Schaduwlopers gedood zodra ze ontdekt worden, en geen stam, sibbe, krijgsgenootschap of eerstezuster zal een hand voor ze uitsteken. Als Jaichim Carridin een Schaduwloper is, waarom laat Tylin Mitsobar hem dan niet doden? Waarom doden wij hem niet?’

‘De zaken zitten hier wat ingewikkelder in elkaar,’ zei Nynaeve, hoewel ze het zichzelf ook had afgevraagd. Uiteraard niet waarom Carridin niet gedood werd, maar waarom men hem nog steeds zijn gang liet gaan. Ze had hem in het paleis gezien, op dezelfde dag dat ze Marts brief gekregen had en Tylin had verteld wat erin stond. Hij had meer dan een uur met Tylin gesproken en was met evenveel eerbetuigingen als bij zijn aankomst weer vertrokken. Ze had dit met Elayne willen bespreken, maar haar gedachten draaiden steeds maar rond de vraag wat Mart wist, en hoe hij dat te weten was gekomen. Die man bracht moeilijkheden, hoe dan ook. Deze zaak zou verkeerd aflopen, wat iedereen ook beweerde. Er was slecht weer op komst.

Thom schraapte zijn keel. ‘Tylin is een koningin met weinig macht, en Carridin is de afgezant van een grote macht.’ Hij verzette een steen en hield zijn ogen op het bord gericht. Het klonk alsof hij hardop nadacht. ‘Een Inquisiteur van de Witmantels is uiteraard nooit, maar dan ook nooit een Duistervriend; zo wordt het tenminste in de Burcht van het Licht gesteld. Als ze hem laat oppakken, of zelfs maar beschuldigt, heeft ze een leger Witmantels in Ebo Dar voor ze met haar ogen kan knipperen. Misschien mag ze op de troon blijven, maar vanaf die tijd is ze een speelpop aan touwtjes die naar de Koepel der Waarheid lopen. Geef je het nog niet op, Juilin?’ De dievenvanger keek hem nijdig aan en boog zich over het bord om dat verbeten te bestuderen.

‘Ik dacht niet dat ze een lafaard was,’ zei Aviendha met afkeer, en Thom keek haar vermaakt aan.

‘Jij bent nog nooit iets tegengekomen wat je niet aan kon, kind,’ zei hij vriendelijk, iets wat zo sterk is dat je geen andere keus hebt dan vluchten of levend verslonden worden. Probeer tot die tijd je oordeel over Tylin op te schorten.’ Om de een of andere reden werd Aviendha’s gezicht rood. Gewoonlijk wist ze haar gevoelens zo goed te verbergen dat haar gezicht wel van steen leek.

‘Ik weet het,’ zei Elayne plotseling. ‘We zoeken een bewijs dat zelfs Pedron Nial moet aanvaarden.’ Ze huppelde de kamer in. Nee, ze danste. ‘We vermommen ons en volgen hem.’

Plotseling stond daar niet meer Elayne in haar groene Ebodaraanse gewaad, maar een Domani in iets straks en blauws. Nynaeve sprong onwillekeurig overeind en haar mond vertrok geërgerd. Ze hoefde eigenlijk helemaal niet te schrikken van Bedrieging, ook al zag ze het weefsel nu niet. Ze keek haastig naar Thom en Juilin. Zelfs Thoms mond hing open. Onbewust trok ze hard aan haar vlecht. Elayne zou alles verklappen! Wat bezielde haar?

Een Bedrieging werkte het best als je dicht bij de vorm en maat van wat er eerst was bleef. Daarom flitste een deel van de Ebodaraanse kledij door het Domaanse gewaad heen, terwijl Elayne zich ronddansend in een van de twee grote spiegels in de kamer bekeek. Ze lachte en klapte in haar handen. ‘O, hij zal me nooit herkennen. En jou ook niet, naastzuster.’ Opeens zat er naast Nynaeves stoel een Taraboonse vrouw met bruine ogen en gele vlechten, waarin rode kralen verwerkt waren in precies dezelfde tinten als haar strakke zijden plooirok. Ze keek Elayne vragend aan. Nynaeves hand greep haar vlecht steviger vast. ‘En jou kunnen we ook niet zo laten,’ ratelde Elayne door. ‘Ik weet preciés het goeie voor je.’

Ditmaal zag Nynaeve de gloed rondom Elayne. Ze was woest. Ze kon aan de om haar heen geweven stromen uiteraard niet zien welk uiterlijk Elayne haar gegeven had. Daarvoor moest ze in een spiegel kijken. Verbijsterd staarde een Zeevolkvrouw haar aan, met een tiental oor-ringetjes met juwelen en wel twee keer zoveel gouden penninkjes aan het kettinkje van haar neusring. Afgezien van de sieraden droeg ze een wijde broek van geborduurde groene zijde en geen draadje meer, zoals de vrouwen van de Atha’an Miere rondliepen zodra ze uit het zicht van land waren. Het was maar een Bedrieging. Onder het weefsel was ze nog steeds netjes gekleed. Maar... naast zich zag ze de spiegelbeelden van Thom en Juilin, die tevergeefs hun grijns probeerden te bedwingen.

Er kwam een verstikt gepiep uit haar keel. ‘Doe je ogen dicht!’ riep ze naar hen. Ze begon heen en weer te springen en zwaaide met haar armen, probeerde alles om haar eigen kleding weer zichtbaar te maken. ‘Bloedvuur, doe ze dicht!’ O, ze hadden hun ogen dicht. Briesend van verontwaardiging hield ze op met rondspringen. Maar hun grijns werd niet meer onderdrukt. En Aviendha zat openlijk en heen en weer schuddend te lachen.

Nynaeve rukte aan haar rok – in de spiegel leek de vrouw van het Zeevolk aan haar broek te plukken – en staarde woest naar Elayne. ‘Hou op, Elayne!’ De Domani keek haar met wijd open mond en ongelovige ogen aan. Toen pas besefte Nynaeve hoe kwaad ze was; even buiten haar zicht wenkte de Ware Bron. Ze omhelsde saidar en trok een scherm op tussen Elayne en de Bron. Dat probeerde ze tenminste. Iemand afschermen die de Kracht al vasthield was zelfs als je de sterkste was, niet gemakkelijk. Ze had als kind eens zo hard mogelijk met de hamer van baas Lohan op zijn aambeeld geslagen, en de dreun was tot haar tenen doorgetrokken. Dit was wel twee keer zo erg. ‘In Lichtsnaam, Elayne, ben je dronken?’

De gloed om de Domani vervaagde en de vrouw zelf verdween. Nynaeve wist dat de weving rond haarzelf ook weg was, maar ze keek toch in de spiegel en haalde opgelucht adem toen ze daar Nynaeve Almaeren weer in het geel en blauw zag staan.

‘Nee,’ zei Elayne langzaam. Haar gezicht kleurde, maar het was niet van schaamte, of niet helemaal. Haar kin ging omhoog en haar stem werd koeler, ‘Ik ben niet dronken.’

De gangdeur sloeg open en Birgitte wankelde met een brede glimlach naar binnen. Nou ja, misschien was het geen wankelen, maar ze stond beslist niet al te stevig op haar benen, ‘Ik had niet verwacht dat jullie allemaal voor mij zouden opblijven,’ zei ze vrolijk. ‘Nou, jullie zullen wel leuk vinden, wat ik te vertellen heb. Maar eerst...’ Met de overdreven zorgvuldige gang van iemand die behoorlijk wat op heeft, verdween ze in haar kamer.

Thom staarde dom grijnzend naar de deur en Juilin keek ongelovig.

Zij wisten wie ze werkelijk was. Elayne keek alleen maar nijdig. Uit Birgittes slaapkamer kwam een spetterend geluid, alsof een karaf op de vloer werd leeggegoten. Nynaeve wisselde een bevreemde blik met Aviendha.

Birgitte kwam weer te voorschijn. Haar gezicht en haren dropen en haar jas was van de schouders tot de ellebogen kletsnat, ‘Ik ben weer helder,’ zei ze, met een zucht in een stoel neerploffend. ‘Die jongen heeft een uitgehold been en een gat in zijn voet. Hij dronk Beslan zelfs onder tafel, en ik dacht dat wijn voor dat joch niet meer dan water was.’

‘Beslan?’ zei Nynaeve met steeds schellere stem. ‘Tylins zoon? Wat spookte die daar uit?’

‘Waarom heb je dat goed gevonden, Birgitte?’ riep Elayne. ‘Mart Cauton bederft die jongen nog, en zijn moeder zal ons de schuld geven.’

‘Die jóngen is even oud als jullie,’ zei Thom stijfjes. Nynaeve en Elayne keken elkaar verbaasd aan. Wat bedoelde hij nou? Iedereen wist dat een man, juist omdat hij een man was, pas tien jaar later dan een vrouw verstandig werd.

De verbaasde blik op Elaynes gezicht verdween en ging over in strengheid en behoorlijk wat kwaadheid, toen ze weer naar Birgitte keek. Hier zouden boze woorden vallen, woorden die beiden morgen mogelijk zouden betreuren.

‘Willen jij en Juilin ons nu alleen laten, Thom,’ zei Nynaeve haastig. Het was zeer onwaarschijnlijk dar ze daar zelf op zouden komen. ‘Jullie hebben slaap nodig als je morgenvroeg uitgerust wilt opstaan.’ Ze zaten haar als narren met belletjes aan te kijken, dus werd haar toon beslister. ‘Nou?’

‘Dit spel was twintig stenen geleden al uit,’ zei Thom, die even naar het bord keek. ‘Wat vind je, zullen we naar onze eigen kamer gaan en nog een spel doen? Ik geef je tien stenen voor, waar en wanneer je maar wilt.’

‘Tien stenen?’ riep Juilin, en hij schoof zijn stoel schrapend naar achteren. ‘Ga je me soms ook nog wat vissoep en in melk geweekt brood aanbieden?’

Ze bleven ruziën tot ze de kamer uit waren, maar bij de deur keken ze allebei gemelijk om. Volgens Nynaeve waren die twee heel goed in staat om de hele nacht wakker te blijven, alleen maar omdat ze naar bed waren gestúúrd.

‘Mart kan Beslan niet bederven,’ zei Birgitte droog, toen de deur achter de beide mannen dichtviel, ‘Ik vraag me af of negen veerdanseres-sen met een scheepslading brandewijn dat zouden klaarspelen. Ze zouden niet weten waar ze moesten beginnen.’

Nynaeve hoorde het opgelucht aan, al klonk er iets vreemds in Birgittes stem door – waarschijnlijk de drank – maar het ging helemaal niet om Beslan. Dat zei ze ook, en Elayne voegde eraan toe: ‘Nee, het gaat niet om hem. Je bent dronken, Birgitte. En ik voelde het. Ik voel me nu nog zweverig, als ik mezelf niet in de hand hou. Een binding hoort zo niet te werken. Aes Sedai gaan niet giechelend onderuit als hun zwaardhanden te veel drinken.’ Nynaeve stak beide handen in de lucht.

‘Kijk niet zo naar me,’ zei Birgitte. ‘Jij weet meer dan ik. Vroeger was een Aes Sedai een vrouw en een zwaardhand een man. Misschien is dat het verschil. Misschien lijken we te veel op elkaar.’ Haar grijns was wat scheef weggezakt. Er had niet genoeg water in die kan gezeten. ‘Dat zou vervelend kunnen zijn, neem ik aan.’

‘Kunnen we ons bij belangrijke zaken houden?’ zei Nynaeve kort. ‘Zoals Mart?’ Elayne stond op het punt Birgitte af te bekken, maar deed haar mond snel weer dicht. De rode blos kwam dit keer duidelijk van ergernis. ‘Goed,’ ging Nynaeve door. ‘Is Mart morgenochtend hier, of is hij in net zo’n afgrijselijke staat als jij?’

‘Misschien komt hij,’ zei Birgitte, en ze nam een kom muntthee van Aviendha aan, die uiteraard weer op de vloer ging zitten. Elayne keek haar even fronsend aan, vouwde toen pardoes haar benen onder zich en ging naast haar zitten.

‘Wat bedoel je met “misschien”?’ wilde Nynaeve weten. Ze geleidde en de stoel waarin ze gezeten had, zweefde naar haar toe. Dat die met een harde klap neerkwam, was de bedoeling. Te veel drinken, op de vloer gaan zitten. Wat nog meer? ‘Als hij denkt dat we kruipend naar hem toe komen...!’

Met een dankbaar gemompel nam Birgitte een slokje van haar thee, en vreemd genoeg leek ze kijkend naar Nynaeve niet meer zo beneveld te zijn. ‘Dat heb ik hem uit het hoofd gepraat. Ik geloof niet dat hij het echt meende. Hij wil nu alleen nog een verontschuldiging en een bedankje.’

Nynaeves ogen puilden uit. Ze had hem dat uit zijn hoofd gepraat? Zich verontschuldigen? Tegenover Martrim Cauton? ‘Nooit,’ gromde ze.

‘Waarvoor?’ wilde Elayne weten, alsof dat iets uitmaakte. Ze deed alsof ze Nynaeves nijdige blik niet zag.

‘De Steen van Tyr,’ zei Birgitte, en Nynaeve wendde met een ruk haar hoofd af alsof ze door de bliksem was getroffen. Dat mens praatte helemaal niet meer beneveld. ‘Hij zegt dat hij de Steen in ging, samen met Juilin, om jullie tweeën uit een kerker te bevrijden, waaruit jullie zelf konden ontsnappen.’ Ze schudde langzaam en verwonderd het hoofd. ‘Ik weet niet of ik dat voor iemand over zou hebben gehad, behalve misschien voor Gaidal. Niet de Steen in. Hij zegt dat je hem heel terloops bedankte en hem het gevoel gaf dat hij blij mocht zijn dat hij geen schop had gekregen.’

Dat was waar, min of meer, maar het was allemaal verdraaid. Mart had toen met zijn spotlachje voor hen gestaan en gezegd dat hij de kastanjes weer eens uit het vuur kwam halen of zoiets. Zelfs toen al had hij gemeend de baas te mogen spelen. ‘Maar een van de Zwarte zusters stond op wacht,’ mopperde Nynaeve, ‘en haar hadden wij best voor onze rekening kunnen nemen.’ Weliswaar hadden ze toen nog niet uitgeknobbeld hoe ze de deur open konden krijgen terwijl ze afgeschermd waren. ‘Be’lal had trouwens helemaal geen belangstelling voor ons – hij wilde alleen maar Rhand naar zich toe lokken. Voor zover wij wisten, had Moiraine hem toen misschien al gedood.’

‘De Zwarte Ajah.’ Birgittes stem klonk nog vlakker dan een vloertegel. ‘Plus een Verzaker. Mart heeft ze niet eens genoemd. Je had hem op je blote knieën horen te danken, Nynaeve. Jullie allebei. De man verdient het. En dat geldt ook voor Juilin.’

Nynaeves gezicht werd bloedrood. Hij had toch nooit Be’lal...? Die misselijke, afschuwelijke vent! ‘Ik zal me nooit tegen Martrim Cauton verontschuldigen, nog niet op mijn sterfbed!’

Aviendha boog zich naar Elayne en raakte haar knie aan. ‘Naastzuster, ik zal het omzichtig zeggen.’ Ze keek en sprak even omzichtig als een stenen deurpost. ‘Als dit waar is, heb jij toh jegens Mart Cauton, jij en Nynaeve. En daarna hebben jullie het erger gemaakt, alleen al door het gedrag dat ik gezien heb.’

‘Toh!’ riep Nynaeve uit. Die twee hadden het altijd over die toh-dwaasheid. ‘We zijn geen Aiel, Aviendha. En Mart Cauton is een doorn in de voet van ieder die hem tegenkomt.’

Maar Elayne zat te knikken, ‘Ik begrijp het. Je hebt gelijk, Aviendha. Maar wat kunnen we dóén? Je moet me helpen, naastzuster. Ik wil geen Aiel worden, maar... ik wil dat je trots op me kunt zijn.’

‘We gaan ons niét verontschuldigen!’ snauwde Nynaeve.

‘Ik ben er trots op jou te kennen,’ zei Aviendha, en ze raakte even Elaynes wang aan. ‘Een verontschuldiging is een begin, maar nog niet genoeg om je toh te kwijten.’

‘Horen jullie me?’ riep Nynaeve. ‘Ik zei dat ik me niet ga verontschuldigen!’

Ze spraken gewoon door. Alleen Birgitte keek naar haar met een glimlach die nog net geen openlijk uitlachen was. Nynaeve wurgde met beide handen haar vlecht. Ze had geweten dat ze veel beter Thom en Juilin naar Mart had kunnen sturen.

22

Kleine opofferingen

Elayne keek met samengeknepen ogen naar het uithangbord boven de herbergdeur, een grof geschilderde vrouw met een wandelstaf, die hoopvol in de verte staarde. Ze had liever in bed gelegen dan tegelijk met de zon op te staan. Niet dat ze had kunnen slapen. Afgezien van wat krakende ossen- of ezelskarren op weg naar de markt en hier en daar een paar vrouwen die grote manden op hun hoofd in evenwicht hielden, lag het Mol Haraplein achter haar er verlaten bij. Bij de hoek van de herberg zat een bedelaar met één been achter zijn schotel, de eerste van de velen die later het plein zouden bevolken. Ze had hem een zilverstuk gegeven, wat zelfs vandaag de dag genoeg was om hem een week te eten te geven, maar hij stak het met een tandeloze grijns onder zijn voddige jas weg en bleef zitten. De lucht was nog grijs, maar de dag beloofde al schroeiend heet te worden. Vanmorgen was het moeilijk om je aandacht zo te richten dat je de hitte kon negeren.

Het laatste restje van Birgittes kater in haar eigen hoofd nam af, maar was nog niet helemaal weg. Het was jammer dat haar aanleg voor Heling te mager was. Ze hoopte dat Aviendha en Birgitte deze morgen, vermomd in hun Bedrieging, iets bruikbaars over Carridin te weten konden komen. Niet dat Carridin hen had kunnen onderscheiden van een schoenmaker, maar het was beter om voorzichtig te zijn. Ze was er trots op dat Aviendha niet had gevraagd of ze mee moest komen. Ze was zelfs verbaasd geweest dat het werd geopperd. Gewoonlijk vond Aviendha het nodig dat iemand een oogje op haar hield om er zeker van te zijn dat ze haar werk goed deed.

Met een zucht streek ze haar rok glad, hoewel dat helemaal niet nodig was. Het blauwe en roomkleurige gewaad met wat Vandalraanse kant in gebroken wit gaf haar enigszins het gevoel zich... bloot te geven. De enige keer dat ze nee had gezegd tegen de plaatselijke dracht was in Tanchico geweest, waar ze samen met Nynaeve op een schip van het Zeevolk heen was gereisd, maar de kledingstijl van Ebo Dar was op haar eigen manier bijna... Ze zuchtte nogmaals. Ze probeerde het alleen maar uit te stellen. Aviendha had mee moeten komen om haar over de drempel te trekken.

‘Ik ga me niet verontschuldigen,’ zei Nynaeve plotseling naast haar. Ze greep haar grijze rok met beide handen vast en staarde naar De Zwerfster alsof Moghedien haar daarbinnen opwachtte, ‘Ik doe het niet!’

‘Je had misschien toch beter wit kunnen dragen,’ mompelde Elayne, wat haar een schuine achterdochtige blik opleverde. Even later voegde ze eraan toe: ‘Je hebt gezegd dat het de kleur van een begrafenis was.’ Dat leverde een tevreden knikje op, hoewel ze dat helemaal niet had bedoeld. Het zou écht een ramp worden als ze de vrede onderling niet konden handhaven. Birgitte had het deze morgen moeten doen met een drankje, een heel bitter drankje, omdat Nynaeve net deed of ze niet boos genoeg was om te kunnen geleiden. Ze was heel overdreven doorgegaan over begrafeniswit, over dat het de allergeschiktste kleur was en had volgehouden dat ze niet mee zou gaan tot Elayne haar uit hun vertrekken had gesleurd, waarbij ze minstens twintig keer had verkondigd dat ze zich niet ging verontschuldigen. De vrede moest bewaard worden, maar... ‘Je hebt toegestemd, Nynaeve. Nee, ik wil niet meer horen dat wij jou daartoe hebben gedwongen. Je hebt ermee ingestemd. Hou dus op met je gejammer.’

Nynaeve sputterde, en haar ogen werden groot van verontwaardiging. Maar ze liet zich niet afleiden, ondanks een heftig, ongelovig en binnensmonds ‘Gejammer?’ waarna ze opmerkte: ‘We moeten hier verder over praten, Elayne. Er is helemaal geen haast bij. Er moeten wel duizend redenen zijn waarom dit niet zal werken, ta’veren of geen ta’veren, en Mart Cauton verschaft er negenhonderd.’

Elayne keek haar nietszeggend aan. ‘Heb je vanmorgen met opzet de bitterste kruiden voor je drankje gekozen?’ De verontwaardiging in Nynaeves grote ogen ging over in onschuld, maar haar wangen kleurden rood. Elayne duwde de deur open en Nynaeve kwam brommend achter haar aan. Zelfs een uitgestoken tong zou Elayne niet hebben verbaasd. Vanmorgen sloeg Nynaeve haar gepruil over.

Uit de keuken kwam de geur van gebakken brood en alle luiken waren geopend om de gelagkamer te luchten. Een dienstmeid met appelwangen stond op haar tenen boven op een grote stoel om verlepte groene naaldtakken van boven de ramen weg te halen, terwijl anderen tafels, banken en stoelen terugzetten die voor het dansen moesten zijn weggehaald. Zo vroeg was er nog niemand, behalve een mager meisje in een wit schort dat wat lusteloos met een takkenbezem rondveegde. Zonder haar pruilmondje had ze er aardig uitgezien. Er was verrassend weinig rommel, als je bedacht dat herbergen tijdens feesten verondersteld werden tamelijk rumoerig te zijn, om niet te zeggen losbandig. Maar een deel van haar wenste dat ze het had kunnen zien.

‘Zou je me de kamer van baas Cauton kunnen wijzen?’ vroeg ze het magere meisje met een glimlach, en ze bood haar twee zilverpenners aan. Nynaeve snoof. Elayne wist dat ze zo zuinig was als de schil van een verse appel; ze had de bedelaar een kóperstuk gegeven!

De meid nam hen en ook de munten onverschillig op, waarna ze iets zuurs mompelde dat klonk als ‘gisteravond een vergulde vrouw, en deze morgen edelvrouwes’. Ze gaf hun met tegenzin aanwijzingen. Even dacht Elayne dat ze de penners verachtelijk zou weigeren, maar net toen ze zich om wilde draaien, griste her meisje zonder zelfs maar een bedankje het zilver uit haar hand. Ze bleef slechts even staan, om de munten uitgerekend in de hals van haar hemd te stoppen, waarna ze met de bezem begon te zwaaien alsof ze de vloer wilde doodslaan. Misschien had ze tussen haar borsten een zakje zitten.

‘Zie je wel!’ bromde Nynaeve. ‘Let maar eens op, volgens mij heeft hij zich aan dat meisje proberen op te dringen. En zo’n soort man moet ik van jou mijn verontschuldigingen aanbieden.’

Elayne zei niets en liep naar de trap aan het andere eind van de kamer. Als Nynaeve niet ophield met klagen... De eerste gang rechts, had het meisje gezegd, en de laatste deur aan de linkerkant. Maar voor de deur beet ze aarzelend op haar onderlip.

Nynaeve vrolijkte op. ‘Nou, zie je wel dat het een slecht idee is? We zijn geen Aiel, Elayne. Ik vind Aviendha heel aardig, al loopt ze altijd met dat mes van haar te spelen, maar denk eens aan al die onzin die ze uitkraamt. Het is onmogelijk. Je weet heel goed dat dat zo is.’

‘We stemden helemaal niet in met iets onmogelijks, Nynaeve.’ Het kostte haar moeite om haar stem streng te houden. Er waren inderdaad een paar voorstellen van Aviendha geweest... Ze had zowaar voorgesteld Mart Cauton haar een pak slaag te laten geven! ‘Waar we het over eens waren, is heel goed mogelijk.’ Nou, nét. Ze klopte met haar knokkels luid op de paneeldeur waarin een vis was uitgesneden, een rond ding met strepen en een soort snuit. Alle deuren hadden verschillend houtsnijwerk, de meeste vissen. Er kwam geen antwoord.

Nynaeve liet haar adem ontsnappen, die ze kennelijk ingehouden had. ‘Misschien is hij uitgegaan. We komen gewoon een ander keertje terug.’

‘Op dit uur?’ Ze klopte nog een keer. ‘Je zegt dat hij altijd op bed ligt als hij de kans krijgt.’ Van binnen nog steeds geen geluid.

‘Elayne, als Birgitte een aanwijzing is, dan moet Mart vannacht zo dronken als een lor geweest zijn. Hij zal ons er niet dankbaar voor zijn als we hem wekken. Waarom gaan we niet gewoon weg en...’

Elayne tilde de klink op en ging naar binnen. Nynaeve volgde met een zucht die tot in het paleis gehoord kon worden.

Mart Cauton lag op bed, op een gebreide rode sprei. Over zijn ogen lag een opgevouwen lap die tot het kussen reikte. De kamer was slordig, maar vertoonde geen spoortje stof. Er stond een laars op de wastafel – de wastafel! – naast een witte waskom vol ongebruikt water; de staande spiegel stond scheef, alsof hij ertegenaan was gevallen en hem gewoon zo had laten staan, en zijn gekreukelde jas was over de rug van een stoel geworpen. Al zijn andere kleren had hij nog aan, met inbegrip van die zwarte sjaal die hij nooit leek af te doen, en de andere laars. Uit zijn halfopen hemd hing de zilveren vossenkop.

Haar vingers kriebelden om dat zegel te pakken. Als hij daar vol drank lag uitgeteld, zou ze het misschien kunnen afdoen zonder dat hij het merkte. Ze wilde alles doen om erachter te komen hoe dat ding de Kracht kon opslorpen. Dingen uitzoeken en te weten komen zat haar in het bloed, maar die vossenkop was voor haar hét raadsel dat alle raadsels in de wereld verenigde.

Nynaeve trok aan haar mouw, wees met haar hoofd naar de deur, terwijl ze geluidloos ‘slaapt’ zei, en nog iets anders wat ze niet kon uitmaken. Waarschijnlijk weer een smeekbede om weg te gaan.

‘Laat me met rust, Nerim,’ brabbelde hij ineens, ‘Ik heb je al eerder gezegd: ik wil geen eten, alleen een nieuw hoofd. En doe de deur zachtjes dicht, of ik spijker je oren eraan vast.’

Nynaeve maakte een verschrikt sprongetje en probeerde haar naar de deur te trekken, maar ze bleef onwrikbaar staan. ‘Het is Nerim niet, baas Cauton.’

Hij hief zijn hoofd en gebruikte beide handen om de lap wat omhoog te houden. Hij keek hen met bijna dichtgeknepen, rood doorlopen ogen aan.

Nynaeve grinnikte en deed geen enkele poging om haar plezier over zijn jammerlijke staat te verbergen. Aanvankelijk begreep Elayne niet waarom zijzelf ook wilde grijnzen. Haar enige ervaring met te veel drank had ertoe geleid dat ze slechts medelijden en medeleven had met anderen die een kater hadden. In haar geest voelde ze nog steeds hoe Birgittes hoofd bonsde, en toen wist ze het. Ze vond het in elk geval niet fijn dat Birgitte zich om welke reden dan ook vol had laten lopen, maar ze kon evenmin de gedachte velen dat iemand iets beter kon dan haar eerste zwaardhand. Een belachelijke gedachte. Beschamend. Maar ook bevredigend.

‘Wat doen jullie hier?’ vroeg hij hees. Hij kromp ineen en ging met zachtere stem verder: ‘Het is midden in de nacht.’

‘Het is ochtend,’ zei Nynaeve scherp. ‘Kun je je niet meer herinneren dat je met Birgitte gepraat hebt?’

‘Kun je wat minder luid praten?’ fluisterde hij, en hij sloot zijn ogen. Het volgende moment vlogen ze weer open. ‘Birgitte?’ Hij kwam met een ruk overeind en zwaaide zijn benen over de rand van het bed. Een tijdlang zat hij naar de vloerplanken te turen met de ellebogen op zijn knieën. Het zegel zwaaide heen en weer aan het koord om zijn nek. Ten slotte draaide hij zijn hoofd om en keek hen onheilspellend aan. Of misschien kwam het door zijn ogen. ‘Wat heeft ze verteld?’

‘Ze heeft ons je wensen overgebracht, baas Cauton,’ zei Elayne vormelijk. Zo moest het voelen als je voor het schavot van de beul stond. Er zat niets anders op dan haar hoofd hoog te houden en trots tegemoet te treden wat er zou gebeuren, ik wil je van ganser harte bedanken dat je me gered hebt uit de Steen van Tyr.’ Zo, ze had het gezegd, en het had haar geen kwaad gedaan. Niet veel.

Nynaeve stond stil en nijdig te kijken en hield haar lippen stijf op elkaar. Dat mens zou het haar niét alleen laten opknappen. Zonder verder nadenken omhelsde Elayne de Bron en geleidde een dunne stroom Lucht die als een knippende vinger Nynaeves oorlel aantikte. Nynaeve drukte een hand tegen haar oor en keek haar woest aan, maar Elayne wendde zich koeltjes naar baas Cauton en wachtte af.

‘Ik dank je eveneens,’ mompelde Nynaeve eindelijk, en met tegenzin, ‘met heel mijn hart.’

Onwillekeurig schoten Elaynes ogen naar het plafond. Nou ja, hij had gevraagd om wat zachter te praten. En hij leek het gehoord te hebben. Vreemd genoeg trok hij verlegen zijn schouders op.

‘O, dat. Dat was niets. Waarschijnlijk hadden jullie jezelf zonder mijn hulp een paar tellen later toch wel bevrijd.’ Zijn hoofd zonk in zijn handen en hij drukte opnieuw de vochtige lap tegen zijn ogen. ‘Als jullie naar buiten gaan, zou je Caira willen vragen om wat vruchtenwijn te brengen? Dat slanke meisje, ze ziet er leuk uit, met lieve ogen.’

Elayne trilde. Niets? De man eiste een verontschuldiging, ze vernederde zichzelf om dat te doen, en nu was het niets} Hij verdiende geen medeleven, geen enkel medelijden! Ze hield nog steeds saidar vast en overwoog om hem een oplawaai te verkopen met een veel dikkere stroom dan bij Nynaeve. Al werkte dat niet zolang hij die vossenkop droeg. Maar nu hing die los, zonder zijn huid te raken. Zou het zegel dezelfde bescherming bieden als het niet...?

Nynaeve verstoorde haar bespiegelingen door met gekromde vingers op hem af te springen. Elayne kon zich nog net tussen hen in wringen en de ander bij haar schouders pakken. Ze waren niet even lang, maar stonden bijna neus aan neus. Uiteindelijk ontspande Nynaeve zich met een vertrokken gezicht, en meende Elayne haar veilig los te kunnen laten.

Mart had, onbewust van dit alles, nog steeds zijn hoofd gebogen. Of het zegel hem nou beschermde of niet, ze kon zijn vechtstaf uit de hoek grissen en hem bewerken tot hij het uitschreeuwde. Ze voelde hoe haar wangen warmer werden. Ze had Nynaeve tegengehouden, zodat ze niet alles zou verpesten, maar wilde nu op haar beurt alles verknoeien. Erger nog, aan Nynaeves vuile, genoegzame glimlachje wist ze heel goed wat er in haar hoofd rondspeelde.

‘Er is meer, baas Cauton,’ verkondigde ze, en ze rechtte haar schouders. De glimlach verdween van Nynaeves gezicht. ‘Wij willen ons ook verontschuldigen omdat we zolang gewacht hebben met het uitspreken van de dank die je rijkelijk verdiend hebt. En we verontschuldigen ons... nederig’ – daar had ze wat moeite mee – ‘voor de manier waarop we je sindsdien behandeld hebben.’ Nynaeve stak bezwerend haar hand op, wat ze negeerde. ‘Om de grootte van onze spijt aan te geven, beloven we je het volgende.’ Aviendha had gezegd dat een verontschuldiging slechts het begin was. ‘We zullen je op geen enkele manier kleineren of vernederen, je nooit meer toeschreeuwen, of... proberen je bevelen te geven.’ Nynaeve kromp in elkaar. Elayne kreeg ook een zuinig mondje, maar ze viel niet stil. ‘We erkennen je terechte zorg voor onze veiligheid, en daarom zullen wij het paleis niet verlaten zonder jou te zeggen waar we heen gaan, en we zullen naar je raad luisteren.’ Licht, ze wenste geen Aiel te worden, of dit allemaal te doen, maar ze wilde Aviendha’s achting. ‘Als je... als je vindt dat we...’ Niet dat ze van plan was om een zustervrouw te worden – het idee alleen al was ongepast! – maar ze hield echt van haar. ‘... ons in nodeloos gevaar begeven...’ Het was niet Aviendha’s schuld dat Rhand zowel haar hart als dat van Aviendha bezat. En dat van Min. ‘... zullen we lijfwachten aanvaarden die je uitkiest...’ Het lot, ta’veren, of wat dan ook, maar zo was het. Ze hield van beide vrouwen alsof het haar zusters waren. ‘... en we zullen ze zo lang mogelijk bij ons houden.’ Drakenvuur voor de man die haar dit aandeed! Ze doelde niet op Mart Cauton. ‘Dit zweer ik bij de Leeuwentroon van Andor.’ Ze hijgde of ze een span had gehold. Nynaeves gezicht leek op een in de hoek gedreven das.

Zijn hoofd draaide zich heel langzaam naar hen toe, en hij liet de lap net genoeg zakken om een bloeddoorlopen oog te onthullen. ‘Het klinkt of u een ijzeren staaf in de keel hebt, vrouwe,’ zei hij spottend. ‘U heeft mijn toestemming me Mart te noemen.’ Vreselijke man. Hij wist niet wat beleefdheid was, al werd hij erdoor in zijn neus gebeten! Het rode oog keek haar schuins aan. ‘En jij, Nynaeve? Ik heb een heleboel “wij” van haar gehoord, maar geen enkel woord van jou.’

‘Ik zal niet meer naar je schreeuwen,’ schreeuwde Nynaeve. ‘En al dat andere doe ik ook. Ik beloof je... jij...!’ Ze slikte verwoed en leek zich bijna in haar tong te verslikken bij het besef dat ze hem niet mocht uitschelden, al verdiende hij het, zonder al meteen haar belofte te breken. Maar het gevolg van haar geschreeuw was zeer welkom.

Met een kreet liet hij de lap vallen, begon te beven en omvatte met beide handen zijn hoofd. Zijn ogen puilden uit. ‘Die bloedstenen,’ klaagde hij, of zoiets. Het kwam ineens bij Elayne op dat hij een voortreffelijke bron van krachttermen kon zijn. Staljongens en dat soort mensen leken hun tong altijd in bedwang te houden zodra hun blik op haar viel. Ze had zichzelf weliswaar voorgenomen Mart op te voeden, zodat hij bruikbaar voor Rhand kon zijn, maar dat stond kennis van zijn taalgebruik niet in de weg. Ze besefte dat er in feite heel wat niet beloofd was. Als ze dat Nynaeve duidelijk kon maken, zou die behoorlijk kalmeren.

Na een lange stilte sprak hij dof verder. ‘Dank je, Nynaeve.’ Hij hield op en slikte krachtig. ‘Heel even dacht ik dat jullie tweeën iemand anders in vermomming moesten zijn. Aangezien ik nog steeds blijk te leven, kunnen we net zo goed de rest afhandelen. Blijkbaar heeft Birgitte gezegd dat jullie willen dat ik iets ga zoeken. Wat is dat dan?’

‘Jij kunt het niet vinden,’ zei Nynaeve ferm. Nou ja, misschien meer luid dan ferm, maar Elayne wilde haar er niet op aanspreken. Hij verdiende elke rilling. ‘Jij gaat met ons mee, en wij zullen het vinden.’

‘Je komt al op je woorden terug, Nynaeve?’ Hij slaagde er op de een of andere manier in het spottend en minachtend te laten klinken. Afschuwelijk, vooral met die ogen. ‘Je hebt daarnet beloofd om te doen wat ik zeg. Als je een tamme ta’veren aan een halsbandje wilt, vraag dan Rhand of Perijn maar, en kijk welk antwoord je krijgt.’

‘We hebben zoiets niet beloofd, Martrim Cauton,’ snauwde Nynaeve, weer opverend. ‘Dat heb ik niet beloofd!’ Ze wilde opnieuw op hem afvliegen. Zelfs haar vlecht scheen te knetteren.

Elayne hield haar boosheid beter in bedwang. Ze zouden nergens komen als ze hem overschreeuwden. ‘We zullen naar je raad luisteren en hem aanvaarden als die redelijk is, baas... Mart,’ zei ze hem vriendelijk. Hij nam toch zeker niet aan dat zij beloofd hadden om... Maar toen ze naar hem keek, zag ze dat hij dat wel degelijk deed. O Licht! Nynaeve had gelijk. Hij zou écht moeilijkheden opleveren.

Ze bedwong zich. Ze geleidde opnieuw en bracht zijn jas over van de stoel naar de juiste plaats, dus aan een muurhaak. Nu kon ze gaan zitten met een rechte rug, waarna ze haar rok zorgvuldig schikte. Het zou moeilijk worden om haar beloften aan baas Cauton – Mart – en zichzelf te houden, maar ze ging ervoor zorgen dat hij haar niet op de kast kreeg. Nynaeve keek scheefjes naar de enige andere zitplek, een houten voetenbankje, en bleef staan. Een hand kroop naar haar vlecht, voordat ze haar armen over elkaar sloeg. Haar voet begon dreigend te tikken.

‘De Atha’an Miere noemen het de Schaal der Winden, baas... Mart. Het is een ter’angreaal...’

Tegen het eind glansde er opwinding in zijn bloeddoorlopen ogen. ‘Kijk, dat zou iets zijn om te vinden,’ mompelde hij. ‘In de Rahad.’ Hij schudde het hoofd en kromp ineen. ‘Ik zeg je nu alvast dat jullie beiden geen voet aan de andere kant van de rivier zetten zonder dat er voor ieder van jullie vier of vijf Roodarmen bij zijn. En nu we het er toch over hebben: ook niet buiten het paleis. Heeft Birgitte jullie verteld over het briefje dat in mijn jaszak was gestopt? Ik weet zeker dat ik het haar gezegd heb. En dan heb je nog Carridin en zijn Duistervrienden. Jullie kunnen me niet wijsmaken dat die niets in zijn schild voert.’

‘Iedere zuster die Egwene als Amyrlin steunt, heeft gevaar van de Toren te duchten.’ Overal lijfwachten? Licht! Nynaeves ogen glansden gevaarlijk en haar voet begon sneller te tikken. ‘We kunnen ons niet verbergen, baas... Mart, en dat zullen we ook niet doen. Te gelegener tijd zal met Jaichim Carridin worden afgerekend.’ Ze hadden niet beloofd hem alles te vertellen, en hij mocht niet afgeleid worden. ‘Er zijn belangrijker zaken aan de orde.’

‘Te gelegener tijd?’ begon hij ongelovig, waarbij zijn stem steeds hoger klonk, maar Nynaeve onderbrak hem.

‘Vier of vijf voor elk van ons?’ zei ze zuur. ‘Dat is belach...’ Ze sloot even haar ogen en haar stem werd kalmer. Een klein beetje kalmer. ‘Ik bedoel: dat is niet zo verstandig. Elayne en ik, Birgitte en Aviendha. Zoveel soldaten heb je niet. Trouwens, we hebben eigenlijk alleen jou nodig.’ Het klonk of het eruit getrokken moest worden. Het was te veel een erkenning.

‘Birgitte en Aviendha hebben geen oppassers nodig,’ zei hij afwezig, ‘Ik neem aan dat die Schaal der Winden belangrijker is dan Carridin, maar... het lijkt me niet goed om Duistervrienden ongehinderd hun gang te laten gaan.’

Nynaeves gezicht nam langzaam een purperen tint aan. Elayne keek in de staande spiegel en was opgelucht dat ze haar eigen gezicht in de plooi hield. De man was gewoon te erg! Oppassers? Ze wist niet wat erger was: of die terloopse belediging opzettelijk was geuit, of dat hij het zich onbewust had laten ontvallen. Ze keek weer naar zichzelf in de spiegel en liet haar kin wat zakken. Oppassers! Ze was een voorbeeld van kalmte.

Hij nam hen met zijn rode ogen op, maar kon kennelijk niets ontdekken. ‘Was dat alles wat Birgitte jullie gezegd heeft?’ vroeg hij, en Nynaeve snauwde terug: ‘Meer dan voldoende, denk ik, zelfs voor jou.’ Merkwaardig genoeg keek hij verbaasd en nogal tevreden.

Nynaeve schrok ervan en drukte haar armen wat steviger tegen zich aan. ‘Aangezien je in deze toestand niet in staat bent om ergens met ons heen te gaan – kijk niet zo kwaad, Mart Cauton; dat is geen gekat, het is gewoon de waarheid! – kun je de ochtend gebruiken om naar het paleis te verhuizen. En denk maar niet dat we je helpen met het versjouwen van je spullen. Ik heb niet beloofd je pakpaard te zijn.’

‘De Zwerfster is goed genoeg...’ begon hij boos, maar hield toen op. Er gleed iets van verwondering over zijn gezicht. Elayne meende zelfs afschuw te zien. Dat zou hem leren om te mopperen, als hij een hoofd als een meloen had. Nou ja, zo had haar hoofd toen in Tanchico aangevoeld. Natuurlijk zou hij er niets van leren. Mannen staken steeds weer hun handen in de vlammen en dachten elke keer dat ze zich niet zouden branden, zei Lini altijd.

‘Je kunt – ta’veren of niet – moeilijk verwachten dat we de eerste de beste keer de Schaal vinden,’ ging Nynaeve door. ‘Je hoeft dan niet meer het plein over te steken en we kunnen er elke dag gemakkelijker opuit trekken.’ Dan hoeven we niet elke ochtend op je te wachten, bedoelde ze. Volgens haar gebruikte hij dronkenschap niet als enige smoes om de hele dag in bed te liggen. Integendeel.

‘Bovendien,’ voegde Elayne eraan toe, ‘kun je op die manier een oogje op ons houden.’ Het geluid dat Nynaeve maakte leek erg veel op gekreun. Had ze niet in de gaten dat hij gelijmd moest worden? Alsof ze hem daadwerkelijk had toegestaan een oogje op hen te houden!

Hij leek haar of Nynaeve niet gehoord te hebben. Vermoeide ogen staarden recht door haar heen. ‘Waarom moesten ze uitgerekend nu ophouden met rammelen?’ kreunde hij, zo zacht dat ze het nauwelijks kon horen. Wat bedoelde hij daar in Lichtsnaam mee?

‘De kamers zijn een koning waardig, baas... Mart. Tylin zelf heeft ze uitgekozen, vlak naast de hare. Ze heeft zich er persoonlijk mee beziggehouden. Mart, je wilt toch niet dat we de koningin voor het hoofd stoten, hè?’

Eén blik op zijn gezicht was voldoende. Haastig geleidde Elayne het raam open en gooide de waskom leeg. Als ze ooit een man gezien had die op het punt stond om de inhoud van zijn maag te verliezen, dan was hij het wel, zoals hij haar met zijn bloeddoorlopen ogen aanstaarde.

‘Ik begrijp niet waarom je je daar zo druk om maakt,’ zei ze. Maar eigenlijk wist ze het wel. Er zouden hier wel wat diensters met hem aanpappen, en ze betwijfelde of dat in het paleis ook zou gebeuren. Hij zou zeker geen nacht meer kunnen verslempen of vergokken. Tylin zou Beslan geen slecht voorbeeld toestaan. ‘We moeten ons allemaal opofferingen getroosten.’ Het kostte haar moeite om er verder het zwijgen toe te doen en niet te zeggen dat die van hem maar klein én terecht waren, terwijl hun opoffering monsterlijk groot en onterecht was, wat Aviendha ook mocht beweren. Nynaeve had zich trouwens verzet tegen élke opoffering.

Hij liet zijn hoofd weer in zijn handen zakken en maakte verstikte geluiden waarbij zijn schouders schokten. Hij zat te lachen! Ze tilde de waskom met een stroompje Lucht op en overwoog hem een klap te verkopen. Maar toen hij het hoofd opnieuw ophief, stonden zijn ogen om een of andere reden woedend. ‘Opofferingen?’ snauwde hij. ‘Als ik jullie hetzelfde zou vragen, zouden jullie me een draai om m’n oren geven en het dak boven me laten instorten.’ Was hij nog steeds dronken?

Ze verkoos zijn boze blik te negeren. ‘Nu we het toch over jouw hoofd hebben... Als je wilt dat het geheeld wordt, zal Nynaeve je volgens mij wel helpen.’ Als ze ooit boos genoeg was om te geleiden, was het nu. Nynaeves gezicht betrok en ze keek haar schuins aan. ‘Natuurlijk,’ haastte ze zich te zeggen. ‘Als je dat wilt.’ De kleur op haar wangen bevestigde Elaynes vermoeden over wat er die ochtend in het paleis was voorgevallen.

Hij bleef een ondankbare kerel en snauwde: ‘Vergeet mijn hoofd maar. Ik red het wel zonder Aes Sedai.’ Om alles nog wat verwarrender te maken, dacht ze, voegde hij er aarzelend aan toe: ‘Maar ik dank je voor de aangeboden hulp.’ Bijna alsof hij het meende!

Elayne slaagde erin haar mond niet open te laten vallen. Haar inzicht in mannen was beperkt tot Rhand, en wat Lini en haar moeder haar hadden bijgebracht. Zou Rhand even verwarrend blijken te zijn als Mart Cauton?

Het laatste dat ze deed voor hun vertrek, was hem te laten beloven dat hij onmiddellijk naar het paleis zou verhuizen. Nynaeve had, hoe onwillig ook, heel zeker geweten dat hij zich altijd aan een gegeven woord hield. Maar laat een kiertje open en hij zou honderd manieren vinden om erdoorheen te glippen. Dat had Nynaeve maar al te graag benadrukt. Hij deed zijn belofte met de schaduw van een onwillige grimlach, maar dat konden ook zijn ogen geweest zijn. Toen ze de kom aan zijn voeten neerzette, leek hij zowaar dankbaar. Ze wilde geen medeleven voelen, zeker niet.

Toen ze weer op de gang stonden en de deur naar Marts kamer gesloten was, schudde Nynaeve haar vuist naar het plafond. ‘Die man kan het geduld van een steen nog uitputten! Ik ben blij dat hij met zo’n hoofd wil blijven zitten! Hoor je me? Blij toe! Hij gaat moeilijkheden maken, beslist.’

‘Jullie brengen hem meer moeilijkheden dan hijzelf ooit kan maken.’ De spreekster kwam driftig op hen toelopen, een vrouw met wat grijs in haar haren, een streng gezicht en een bevelende stem. Ze keek bijna dreigend. Ondanks de trouwdolk in haar halsopening was haar huid te licht voor een Ebodaraanse. ‘Ik kon het niet geloven toen Caira het me vertelde. Nog nooit heb ik in twee rokken zoveel dwaasheid bij elkaar gezien.’

Elayne nam de vrouw van top tot teen op. Zelfs als novice was ze niet gewend geweest op die manier te worden aangesproken. ‘En wie mag u dan wel zijn, goede vrouw?’

‘Soms ben ik dat. Ik heet Setalle Anan en ben de eigenaresse van deze herberg, kind,’ was het droge antwoord, en met die woorden gooide de vrouw een deur aan de andere kant van de gang open, greep hen bij een arm en trok hen zo snel de kamer in dat Elayne dacht dat ze naar binnen waren gedragen.

‘Blijkbaar heeft u een verkeerde indruk gekregen, vrouw Anan,’ zei ze koeltjes, toen de vrouw hen losliet om de deur te sluiten. Nynaeve was niet in de stemming voor beleefdheid. Ze hield haar hand zo, dat de Grote Serpent-ring zichtbaar was, en zei verhit: ‘Nou, kijk maar...’

‘Heel aardig,’ zei de vrouw, en ze gaf hun zo’n harde duw dat ze naast elkaar op het bed ploften. Elaynes ogen puilden ongelovig uit. Dat Anan-mens stond met een grimmig gezicht en haar vuisten op de heupen voor hen. Als een moeder die haar dochters de les leest. ‘Daarmee pronken geeft al aan hoe dwaas jullie zijn. Die jongeman zal jullie op een knie paardje laten rijden – het zou me niet verbazen als hij dat nog tegelijk doet ook, als jullie het zouden toestaan – en hij steelt een paar kussen en zoveel meer als jullie toelaten, maar hij zal jullie geen kwaad doen. Jullie kunnen hem echter wel kwaad doen, als jullie hiermee doorgaan.’

Hem kwaad doen? Dat mens dacht dat zij... Ze dacht dat hij hen paardje had laten rijden... Ze dacht... Elayne wist niet of ze moest lachen of huilen, maar ze stond op en streek haar rok glad. ‘Zoals ik al zei, vrouw Anan, u heeft het bij het verkeerde eind.’ Haar stem werd krachtiger, toen haar verwarring plaats maakte voor kalmte, ‘Ik ben Elayne Trakand, erfdochter van Andor en Aes Sedai van de Groene Ajah. Ik weet niet wat u denkt...’ Ze keek bijna scheel, toen vrouw Anan haar vinger tegen het topje van haar neus duwde.

‘Elayne, als dat je naam is, alles wat me ervan weerhoudt om je naar de keuken beneden te sleuren en je mond uit te spoelen, en die van die andere dwaze meid, is de mogelijkheid dat je misschien kunt geleiden. Of ben je dwaas genoeg om die ring te dragen terwijl je zelfs dat niet kunt? Ik waarschuw je dat het voor de zusters in het Tarasin-paleis geen verschil uitmaakt. Weet je wel dat ze daar zijn? Als dat zo is, ben je, eerlijk gezegd, geen domme gans, maar een uitgesproken blinde zottin.’

Elaynes boosheid groeide bij elk woord. Domme gans? Dwaze meid? Daar nam ze geen genoegen mee, zeker niet nadat ze gedwongen was voor Mart Cauton te kruipen. Spelen? Mart Cauton? Maar uitwendig bleef ze kalm. Nynaeve echter zeker niet.

Die keek woedend, sprong overeind en de gloed van saidar omringde haar. Stromen Lucht omwikkelden vrouw Anan van schouders tot enkels en persten haar rok en onderrokken rond haar benen. De stromen waren net niet sterk genoeg om haar om te stoten. ‘Toevallig ben ik zo’n zuster uit het paleis. Nynaeve Almaeren van de Gele Ajah, om precies te zijn. Hoe zou u het vinden als ik li naar de keuken droeg? Ik weet ook wel iets van hoe je een mond uitspoelt.’ Elayne stapte weg van de uitgestrekte arm van de herbergierster.

Die vrouw moest de druk van de stromen voelen, en zelfs een stommeling wist wat die onzichtbare banden inhielden, maar ze knipperde niet eens met haar ogen! Haar groen gevlekte ogen vernauwden zich, meer niet. ‘Zo, dus tenminste eentje van jullie kan geleiden,’ zei ze kalm. ‘Je kunt me naar beneden slepen, kind, daar kan ik niets tegen doen. Maar wat je me ook aandoet, nog voor de middag ben je in handen van een echte Aes Sedai; daar durf ik om te wedden.’

‘Heb je me niet gehoord?’ zei Nynaeve verhit. ‘Ik...’

De vrouw ging gewoon door. ‘Jullie zullen niet alleen de rest van het jaar aan het snotteren blijven, maar dat ook nog gedeeltelijk doen waar iedereen het kan zien. Iedereen die je gezegd hebt dat je een Aes Sedai was. Je kunt ervan op aan dat ze je daartoe kunnen dwingen. Je darmen zullen als water wegstromen. Ik kan jullie door laten gaan met je gestuntel, of als ik los ben naar het paleis rennen. Maar er is één reden waarom ik dat niet doe. Bij het minste vermoeden dat heer Mart jullie geholpen heeft, zullen ze hem minstens hetzelfde doen ondergaan als jullie, en ik heb al gezegd dat ik op die aardige jongeman gesteld ben.’

‘Ik zeg u...’ probeerde Nynaeve opnieuw, maar nog steeds gaf de herbergierster haar geen enkele kans. De vrouw was vastgebonden als een baal wol, maar leek een rotsblok dat botsend van een heuvel rolde. Ze was een hele heuvel die omlaag donderde en alles verpletterde wat op haar weg lag.

‘Het doet je geen goed zo’n leugen vol te houden, Nynaeve. Eens kijken: je ziet eruit als twintig, eenentwintig, dus je kunt zo’n tien jaar ouder zijn als je de vertraging bereikt hebt. Misschien heb je de stola al vier of vijf jaar gedragen. Er is echter één ding...’ Haar hoofd, het enige dat ze nog kon verdraaien, wendde zich tot Elayne. ‘Kind, jij bent niet oud genoeg om vertraagd te zijn, en geen enkele vrouw van jouw leeftijd heeft ooit de stola gedragen. Nog nooit, in de hele geschiedenis van de Toren niet. Als jij ooit in de Toren bent geweest, durf ik te wedden dat je witte kleren droeg en het op een piepen zette zodra de Meesteres der Novices maar naar je kéék. Je hebt een of andere goudsmid die ring voor je laten maken – ik heb gehoord dat er van die dwazen zijn – of misschien heeft Nynaeve hem voor je gestolen, als zij enig recht op haar ring heeft. Hoe dan ook, aangezien jij geen zuster kunt zijn, is Nynaeve dat ook niet. Geen enkele Aes Sedai reist met een vrouw die voorgeeft er een te zijn.’

Elayne keek nadenkend. Ze had niet in de gaten dat ze op haar onderlip kauwde. Vertraagd. Vertraging. Hoe kende een herbergierster in Ebo Dar die termen? Misschien was Setalle Anan ais meisje naar de Toren gegaan. Maar ze kon er niet lang gebleven zijn, want ze kon duidelijk niet geleiden. Elayne zou het geweten hebben, zelfs als Anans vermogen even gering was als dat van haar eigen moeder. De aanleg van Morgase Trakand was zo onbeduidend geweest, dat ze binnen een paar weken zou zijn weggestuurd als ze niet de erfgename was geweest uit een rijke familie.

‘Laat haar los, Nynaeve,’ zei ze met een glimlach. Ze was de vrouw nu echt beter gezind. Het moest vreselijk zijn geweest om die verre reis naar Tar Valon te maken en dan afgewezen te worden. Er was geen enkele reden waarom de vrouw hen zou moeten geloven. Er speelde iets door haar hoofd, maar ze kon niet zeggen wat het was. Wanneer zij echter de reis naar Tar Valon had gemaakt, zou ze inderdaad het Mol Haraplein kunnen oversteken. Merilille, of een van de andere zusters, zou het dan wel rechtzetten.

‘Haar loslaten?’ kreet Nynaeve. ‘Elayne?’

‘Laat haar los. Vrouw Anan, ik geloof dat de enige manier om u te overtuigen is...’

‘De Amyrlin Zetel en drie Gezetenen kunnen me nog niet overtuigen, kind.’ Licht, liet ze ooit iemand uitpraten? ‘Nou, ik heb geen tijd meer voor spelletjes. Ik kan jullie helpen. Ik ken in elk geval een paar vrouwen die zwerfsters opnemen. Je hebt het aan heer Mart te danken dat ik jullie naar hen toe wil brengen. Een ding wil ik echter wel weten. Zijn jullie ooit in de Toren geweest, of zijn jullie wilders? En als jullie er geweest zijn, zijn jullie dan weggestuurd of zijn jullie weggelopen? De waarheid. Ze behandelen elk soort anders.’

Elayne haalde haar schouders op. Ze hadden gedaan waarvoor ze gekomen waren. Nu wilde ze liever geen tijd meer verknoeien en doorgaan met wat er hierna moest gebeuren. ‘Als u niet overtuigd wilt worden, het zij zo. Nynaeve? We hadden al onderweg moeten zijn.’ De stromen om de herbergierster verdwenen, evenals de gloed om Nynaeve zelf, die niettemin behoedzaam kijkend bleef staan. Ze keek zelfs met iets van hoop naar de vrouw. ‘U kent een groep vrouwen die ons kan helpen?’

‘Nynaeve?’ zei Elayne. ‘We hebben geen hulp nodig. We zijn Aes Sedai, weet je nog?’

Vrouw Anan wierp een vermaakte blik in haar richting en schudde haar rok los, waarna ze zich boog en haar onderrokken goed streek. Ze lette alleen op Nynaeve; nog nooit had Elayne zich zo volkomen buitengesloten gevoeld, ‘Ik ken wat vrouwen die een wilder of wegloopster opnemen, of een vrouw die faalde in de beproeving voor Aanvaarde of voor de stola. Het zijn er ten minste vijftig, hoewel hun aantal steeds verandert. Ze kunnen je helpen een leven te leiden waarbij je niet het gevaar loopt een echte zuster tegen te komen die je levend wil villen. Goed, lieg niet tegen me. Ben je ooit in de Toren geweest? Als je weggelopen bent, kun je maar beter besluiten terug te keren. Het lukte de Toren zelfs tijdens de Oorlog van de Honderd Jaren de meeste wegloopsters te vinden, dus je hoeft niet te denken dat de huidige toestand hen tegenhoudt. In dat geval zou ik je aanraden het plein over te steken en jezelf over te leveren aan de genade van een zuster. Niet veel genade, vrees ik, maar neem van mij aan dat het beter is dan wat je krijgt als ze je terug moeten slepen. Daarna zul je er niet eens meer over peinzen om zonder toestemming de gebiéden van de Toren te verlaten.’

Nynaeve haalde diep adem. ‘Ons werd bevolen de Toren te verlaten, vrouw Anan. Dat zweer ik op alles wat u maar vraagt.’ Elayne staarde haar ongelovig aan. ‘Nynaeve, wat zeg je nou? Vrouw Anan, we zijn Aes Sedai.’

Anan lachte. ‘Kind, laat me met Nynaeve praten. Die lijkt tenminste oud genoeg om wat verstand te hebben. Als je zoiets tegen de Kring beweert, zullen ze hard optreden. Het maakt hen niet uit of je kunt geleiden. Dat kunnen zij ook, en ze geven je een pak slaag of gooien je de straat op als je je dwaas blijft gedragen.’

‘Wat is die Kring?’ wilde Elayne weten. ‘We zijn Aes Sedai. Loop mee naar het Tarasin-paleis en u kunt het zelf horen.’

‘Ik hou haar in de hand,’ had Nynaeve de onbeschaamdheid om te zeggen, terwijl ze Elayne veelbetekenend bleef aankijken, alsof zij niet was die gek was geworden.

Anan knikte slechts. ‘Doe die ringen af en stop ze weg. De Kring staat dat soort bedrog niet toe. Om te beginnen laten ze die smelten. Maar aan je kleding te zien hebben jullie geld. Laat Reanne het niet horen, als je die ringen gestolen hebt. Een van de eerste regels die je moet leren, is niet te stelen, al kom je om van de honger. Ze willen geen aandacht trekken.’

Elayne maakte een vuist en hield die strak achter haar rug. Ze zag hoe Nynaeve gehoorzaam haar ring afdeed en in haar beurs stopte. Nynaeve, die het op een brullen zette als Merilille of Adeleas of een ander vergat dat ze een echte zuster was!

‘Vertrouw me, Elayne,’ zei Nynaeve.

Dat zou gemakkelijker zijn geweest, als ze had begrepen wat Nynaeve in haar schild voerde. Maar ze vertrouwde haar. Bijna helemaal. ‘Een kleine opoffering,’ mompelde ze. Als het nodig was, lieten Aes Sedai hun ringen af, en dat had zij ook gedaan toen ze voor een zuster doorging, maar nu had zij er recht op. Het deed bijna lichamelijk pijn om de gouden ring af te doen.

‘Praat eens met je vriendin, kind,’ zei Anan ongeduldig tegen Nynaeve. ‘Reanne Corlie heeft niets op met mokken en pruilen, en als je mijn ochtend voor niets verknoeit... Nou, kom mee. Jullie boffen dat ik zo gesteld ben op heer Mart.’

Elayne hield zich bij de nagels aan haar koele uiterlijk vast. Mokken en pruilen? Bij de minste kans gaf ze Nynaeve een schop op een plek die pijn deed!

23

Naast een weverij

Nynaeve wilde buiten het gehoor van de herbergierster met Elayne praten, maar ze kreeg niet meteen de kans. Anan dreef hen de kamer uit, waarbij ze de indruk wekte een gevangenbewaarster te zijn. Haar rotsvaste ongeduld bleef onverlet, zelfs toen ze in het voorbijgaan een bezorgde blik op Marts deur wierp. Aan de achterkant van de herberg leidde een stenen trap zonder leuning naar een grote, warme keuken, vol bakgeuren. Daar beval de dikste vrouw die Nynaeve ooit had gezien, een grote houten lepel als een koningsstaf in haar hand, drie andere vrouwen om bruin korstig brood uit de oven te halen en het te vervangen door bleke deegrollen. In een wit betegelde schouw borrelde zachtjes een grote pot met de grove witte pap die men hier als ontbijt gebruikte.

‘Enid,’ zei Anan tegen de tonronde vrouw, ‘ik ga even weg. Ik moet deze twee kinderen naar iemand brengen die de tijd heeft om ze op de juiste manier te bemoederen.’

Enid veegde een stel grote, met bloem bestoven handen af aan een witte keukendoek en keek Nynaeve en Elayne afkeurend aan. Alles aan haar was rond, haar bezwete olijfkleurige gezicht, haar donkere ogen, alles. Ze leek op een stel aangeklede grote ronde bollen. Niet minder dan twaalf stenen flonkerden in de trouwdolk op haar sneeuwwitte schort. ‘Zijn dat die twee snauwers waar Caira het over had, bazin? Aardige brokjes naar de smaak van de jonge heer, zou ik zeggen. Hij houdt wel van iets wiebelkonterigs.’ Aan haar toon te horen, vond ze het wel vermakelijk.

De herbergierster schudde geërgerd haar hoofd, ‘Ik heb die meid nog zo gezegd haar mond te houden. Ik wil niet dat dat soort geruchten in De Zwerfster de ronde doet. Zeg dat maar namens mij tegen Caira, Enid, en gebruik gerust je pollepel om haar bij de les te houden.’ Haar blik op Nynaeve en Elayne was zo kleinerend dat het Nynaeve bijna naar adem deed happen. ‘Zelfs iemand die niet helemaal bij z’n verstand is, zou niet geloven dat die twee Aes Sedai waren! Gaven al hun geld uit aan kleding om de man voor zich in te nemen en nu komen ze om van de honger, tenzij ze voor hem glimlachen. Aes Sedai!’ Ze gaf Enid geen kans om te antwoorden, greep Nynaeves oor met haar rechterhand en Elaynes oor met de andere, en trok hen met drie snelle stappen de binnenplaats op.

Tot nog toe was Nynaeve te geschokt geweest. Ze rukte zich los, of probeerde dat, maar doordat de vrouw haar tegelijkertijd losliet, struikelde ze woest kijkend een handvol passen verder. Ze had niet al die moeite gedaan om rondgesleurd te worden. Elaynes kin ging omhoog en haar blauwe ogen stonden zo koud, dat het Nynaeve niet zou verbazen als er zich ijs op haar krullen zou vormen.

Vrouw Anan had haar handen op de heupen en leek niets te merken. Of misschien gaf ze er eenvoudig niet om. ‘Ik hoop maar dat hierna niemand Caira’s verhaal meer gelooft,’ zei ze kalm. ‘Als ik zeker had geweten dat jullie verstandig genoeg waren om je kiezen op elkaar te houden, zou ik voor de zekerheid nog meer gezegd hebben.’ Ze was kalm, maar helemaal niet aardig of zachtmoedig; deze twee hadden haar ochtend bedorven. ‘Nou, volg me en zorg dat je niet verdwaalt. En als jullie dat toch doen, vertonen jullie je gezichten niet meer in mijn herberg, anders stuur ik iemand naar het paleis om het Merilille én Teslyn te zeggen. Dat zijn twee échte zusters, die jullie dwars doormidden zouden scheuren en in brokjes verdelen.’

Elaynes ogen gleden van de herbergierster naar Nynaeve. Geen woeste of dreigende blik, maar toch veelzeggend. Nynaeve vroeg zich af of ze hiermee door kon gaan. De gedachte aan Mart overtuigde haar; elke kans was beter dan dat.

‘We zullen niet verdwalen, vrouw Anan,’ zei ze, en ze probeerde nederig te klinken. Ze vond dat ze het niet slecht deed, als ze bedacht hoe vreemd nederigheid haar was. ‘Dank u dat u ons wilt helpen.’ Ze schonk de herbergierster een glimlach en deed haar best om Elayne te negeren, die nog veelzeggender keek, wat bijna onmogelijk was. Ondanks die geladen blik moest ze ervoor zorgen dat de vrouw hen al haar moeite waard bleef vinden. ‘We zijn u echt heel dankbaar, vrouw Anan.’

Vrouw Anan keek haar achterdochtig aan, snoof en schudde het hoofd. Wanneer dit alles afgehandeld zou zijn, besloot Nynaeve, zou zij de herbergierster zo nodig naar het paleis slepen en de andere zusters dwingen haar in aanwezigheid van vrouw Anan Aes Sedai te noemen. Op dit uur was de binnenplaats nog leeg. op een jongen van tien of twaalf jaar na, die met een emmer en een zeef water over de grond sprenkelde om het stof op de harde platgetrapte grond te houden. Voor de wijd openstaande gewitte staldeuren stond een grote ton waarop een hooivork lag. Er dreven klanken naar buiten die leken te komen van een enorme kikker onder een zware laars. Volgens Nynaeve een man die aan het zingen was. Moesten ze te paard naar hun bestemming? Zelfs een kort uitstapje zou onprettig zijn. Ze hadden aangenomen dat ze slechts het plein hoefden over te steken en weer terug zouden zijn voor de zon erg hoog stond. Dus hadden ze geen hoeden, zonneschermen of stofmantels meegenomen.

Vrouw Anan leidde hen echter een smal steegje in tussen de stal en een hoge muur, waarboven de kruinen van uitgedroogde bomen uitstaken. Ongetwijfeld iemands tuin. Een poortje aan het eind gaf toegang tot een stoffig straatje dat zo smal was dat het ochtendlicht er nog niet in verschenen was.

‘Kinderen, blijf dicht bij me, ja?’ zei de herbergierster, die het schemerige straatje in liep. ‘Als je verdwaalt, ga ik zelf naar het paleis, dat zweer ik.’

Nynaeve greep met beide handen haar vlecht vast, terwijl ze achter haar aan liep, als om te voorkomen dat ze Anan ging wurgen. Ze zou dolgraag haar eerste grijze haren willen hebben. Eerst die andere Aes Sedai, toen het Zeevolk – Licht, daar wilde ze helemaal niet aan denken! – en nu een herbergierster! Niemand zag je voor vol aan tot je minstens wat grijs in je haren had. Volgens haar bereikte je zelfs met het leeftijdloze gezicht van een Aes Sedai minder.

Elayne hield haar rok op, maar hun muiltjes veroorzaakten nog steeds wolkjes stof dat op de zoom van hun kleren belandde. ‘Laten we alles eens op een rijtje zetten,’ zéi Elayne zachtjes, strak voor zich uitkijkend. Zachtjes en koel. Heel erg koel. Ze kon iemand aan stukken scheuren zonder haar stem te verheffen. Iets wat Nynaeve zeer bewonderde. Meestal. Nu wilde ze de erfdochter slechts een draai om de oren geven. ‘We hadden al terug in het paleis kunnen zijn, blauwbessenthee drinken en genieten van een briesje, in afwachting van baas Cauton die zijn spullen overbrengt. Misschien komen Aviendha en Birgitte met iets nuttigs terug. We hadden ook eindelijk kunnen afspreken wat we nu precies met hem van plan zijn. Volgen we hem gewoon in de straten van de Rahad en zien we wat er gebeurt, of nemen we hem mee naar mogelijke gebouwen, of laten we hem zelf kiezen? We hadden deze ochtend op wel honderd verschillende manieren nuttig kunnen gebruiken. Zelfs met beraadslagen of we ooit nog naar Egwene terug kunnen keren, nadat het Zeevolk ons dat handeltje heeft afgeperst. We moeten daar vroeg of laat toch over praten; het doodzwijgen helpt niet. In plaats daarvan maken we een wandeling van wie weet hoe lang, waarbij we in de felle zon moeten kijken, om vrouwen te spreken die wegloopsters uit de Toren een hapje eten geven. Wat mij aangaat: ik heb vanochtend, of eigenlijk elke ochtend, geen zin om wegloopsters te vangen. Maar ik weet zeker, Nynaeve, dat jij het allemaal kunt uitleggen, zodat ik het kan begrijpen. Ik zou het verschrikkelijk vinden om je voor niets links en rechts het Mol Haraplein over te schoppen.’

Nynaeves wenkbrauwen knepen zich samen. Schoppen? Elayne werd warempel gewelddadig, nu ze zoveel tijd met Aviendha doorbracht. Iemand zou die twee wat gezond verstand moeten bijbrengen. ‘De zon staat nog niet zo hoog. Je hoeft je ogen niet samen te knijpen,’ mompelde ze. Dat zou echter jammer genoeg wel snel het geval zijn. ‘Denk na, Elayne. Vijftig vrouwen die kunnen geleiden, die wilders en vrouwen die uit de Toren gezet zijn, helpen.’ Soms voelde ze zich schuldig als ze het woord ‘wilder’ gebruikte; bij de meeste Aes Sedai klonk het beledigend, maar zij wilde ervoor zorgen dat het ooit als eerbewijs zou gelden. ‘En ze noemde hen de Kring. In mijn oren klinkt dat niet als een groepje vriendinnen. Dat klinkt als een genootschap.’ Het steegje kronkelde tussen hoge muren en langs de achterkanten van gebouwen. In veel muren staken de bakstenen door het pleisterwerk. Ze liepen langs paleistuinen en winkels, waarvan de open achterdeuren zilversmeden, kleermakers of houtsnijders aan het werk lieten zien. Van tijd tot tijd keek vrouw Anan over haar schouders om er zeker van te zijn dat ze haar nog steeds volgden. Telkens gaf Nynaeve haar een glimlachje en een knikje in de hoop dat ze daarmee haar gretigheid liet blijken.

‘Nynaeve, de Toren valt als een wolvenpak over zo’n genootschap heen, al bestaat het slechts uit twéé geleidsters. Hoe weet vrouw Anan trouwens of ze dat kunnen of niet? Geleidsters die geen Aes Sedai zijn, lopen er niet mee te koop, weet je. In elk geval niet zo lang. Volgens mij maakt het trouwens geen enkel verschil. Egwene mag iedere geleidster aan de Toren willen binden, maar met dat doel zijn wij niet hier, in Ebo Dar.’ Door het ijzige geduld in Elaynes stem greep Nynaeve haar vlecht nog steviger vast. Hoe kon die vrouw zo dom zijn? Ze ontblootte haar tanden weer eens voor vrouw Anan, en voorkwam nog net een boze grimas toen de herbergierster weer voor zich uit keek. ‘Vijftig vrouwen is niet hetzelfde als twee,’ fluisterde Nynaeve heftig. Ze konden geleiden. Ze móésten het kunnen; daar hing alles van af. ‘Het is geen toeval dat deze Kring bestaat in dezelfde stad als een voorraad angrealen en dergelijke dingen. Ze zullen er zeker van weten. En in dat geval’ – ze kon de zoetsappige tevredenheid niet uit haar stem houden – kunnen we de Schaal vinden zonder meester Martrim Cauton. Dan kunnen we die belachelijke beloften vergeten.’

‘Het was niet bedoeld als een goedkoop smoesje, Nynaeve,’ zei Elayne afwezig, ‘Ik hou me eraan, en jij ook, als je nog eergevoel hebt, en ik weet dat je dat hebt.’ Ze bracht veel te veel tijd door met Aviendha. Nynaeve had graag willen weten waarom Elayne nu zomaar aannam dat iedereen dat dwaze Aielse ji hoorde te volgen.

Elayne beet nadenkend op haar onderlip. Alle ijzigheid leek verdwenen; ze was kennelijk zichzelf weer. Ten slotte zei ze: ‘We zouden zonder baas Cauton nooit naar de herberg gegaan zijn, en dan nooit deze opmerkelijke vrouw Anan hebben ontmoet en naar die Kring worden gebracht. Dus als de Kring ons naar de Schaal leidt, kunnen we zeggen dat hij de aanleiding was.’

Mart Cauton. De naam alleen al sloeg vonken los. Nynaeve struikelde en liet haar vlecht los om haar rok op te tillen. De steeg was onregelmatiger dan een geplaveid plein, laat staan een paleisvloer. Soms was een boze Elayne te verkiezen boven een helder denkende Elayne. ‘Opmerkelijke vrouw,’ gromde ze. ‘Ik zal haar “opmerken” tot ze scheel ziet. Niemand heeft ons ooit zo behandeld, Elayne, zelfs niet de mensen die aan ons twijfelden, zoals het Zeevolk. De meeste mensen zouden behoedzaam opzij gaan als een tienjarige beweerde Aes Sedai te zijn.’

‘De meeste mensen weten niet echt hoe het gezicht van een Aes Sedai eruitziet, Nynaeve. Ik denk dat ze zelf een keer in de Toren is geweest; ze is op de hoogte van dingen die ze alleen op die manier kan weten.’ Nynaeve snoof en keek lelijk naar de rug van de vrouw die voor hen uit beende. Wat haar betrof, mocht Setalle Anan tienmaal naar de Toren zijn geweest, of honderdmaal, maar ze zou Nynaeve Almaeren beleefd als Aes Sedai aanspreken. En zich verontschuldigen. En leren hoe het voelde om aan je oor te worden meegesleurd! Vrouw Anan keek om en Nynaeve flitste haar een verkrampte glimlach toe en knikte alsof haar nek een scharnier was. ‘Elayne? Als die vrouwen weten waar de Schaal is... We hoeven Mart niet te vertellen hoe we hem gevonden hebben.’ Het was niet helemaal een vraag.

‘Ik zou niet weten waarom,’ antwoordde Elayne, en ze sloeg vervolgens elke hoop de bodem in door eraan toe te voegen: ‘Maar ik zal het Aviendha moeten vragen om er zeker van te zijn.’ Als ze niet had vermoed dat dat Anan-mens hen ter plekke zou hebben achtergelaten, was Nynaeve gaan gillen.

Het kronkelende steegje kwam uit op een straat, en er viel niets meer te praten. Vóór hen straalde het randje van de zon verblindend over de daken heen. Elayne beschermde haar ogen heel opzichtig met een hand. Nynaeve weigerde. Zo erg was het niet. Ze hoefde haar ogen maar een klein beetje samen te knijpen. Een helderblauwe lucht bespotte haar weergevoel, dat haar nog steeds zei dat er precies boven de stad een storm woedde.

Zelfs zo vroeg in de ochtend reden er al een paar kleurig gelakte koetsen door de kronkelige straten, en een tiental nog kleurrijker draagstoelen met twee of vier dragers op blote voeten in groen met rood gestreepte vesten. Ze holden omdat ze reizigers vervoerden, die verborgen bleven achter houten schermen. Karren en wagens hotsten over het plaveisel. Het werd steeds drukker, terwijl de winkels de deuren openden en luifels omhoog gingen. Er waren leerlingen in lange jassen die snel boodschappen deden, en mannen met grote opgerolde tapijten over hun schouders. Tuimelaars, kunstenmakers en muzikanten maakten zich klaar op goede hoeken, en straatventers liepen voorbij met bakken vol spelden of linten of overrijp fruit. De vis- en vleesmarkten waren allang in vol bedrijf; alle visverkopers en slagers waren vrouwen, behalve bij het rundvlees. Daar stonden alleen mannen.

Vrouw Anan schoot tussen de menigte door, langs koetsen, draagstoelen en wagens die schenen te denken dat er geen enkele reden was om langzamer te gaan. Ze versnelde haar pas om het oponthoud goed te maken. Oponthoud was er genoeg. Ze leek behoorlijk bekend te zijn en werd aangesproken door winkeliers, handwerklieden en andere herbergiersters die in de deuropening stonden. De winkeliers en handwerklieden kregen een paar woorden of een vriendelijk knikje, maar bij een herbergierster bleef ze steeds even staan babbelen. Na de eerste hoopte Nynaeve vurig dat ze het geen tweede keer zou doen; na de tweede smeekte ze erom. Na de derde staarde ze recht vooruit en deed vergeefs of ze het niet hoorde. Elaynes gezicht werd strakker en strakker, koeler en koeler; haar kin ging omhoog tot het een wonder was dat ze nog kon zien waar ze liep.

Het was terecht, moest Nynaeve met tegenzin erkennen. In Ebo Dar kon iemand in zijden kleren over een plein lopen, maar niet verder. Alle mensen om haar heen droegen wol of linnen, zelden met veel borduurwerk, behalve zo nu en dan een bedelaar die een afgedankt zijden kledingstuk had verworven, met rafels aan alle kanten en vaak meer gat dan stof. Ze had gewoon veel liever een andere uitleg gehoord waarom vrouw Anan hun tweeën door de straten leidde. Ze had heel graag niet hoeven aanhoren hoe twee lichtzinnige meiden al hun geld hadden uitgegeven aan mooie kleren om indruk te maken op een man. En Mart kwam er, bloedvuur nog aan toe, goed vanaf! Als vrouw Anan niet getrouwd was geweest, zou het een aardige jonge kerel zijn, een voortreffelijke danser en een tikkeltje een schelm. Alle vrouwen lachten. Behalve Nynaeve. Of Elayne. Niet, in Anans bewoordingen, deze twee hersenloze kleine honinglikkers. Nynaeve kon wel raden wat dat betekende. Niet deze straatarme honinglikkers die achter een man aan zaten en hun beurs vol koperdraad en tin hadden om de dwazen voor te gek te houden. Niet deze stomme halzen die tot gebedel of diefstal zouden vervallen, als vrouw Anan niet iemand kende die hen misschien aan werk in de keuken kon helpen.

‘Ze hoeft toch niet bij elke herberg in de stad te stoppen,’ bromde Nynaeve, toen ze boos wegliep van De Lamme Gans, een breed gebouw met twee verdiepingen en een herbergierster die, ondanks de nederige naam, granaatstenen in haar oren droeg. Vrouw Anan leek nauwelijks meer om te kijken of ze achter haar aan kwamen.

‘Besef je dat we hier ons gezicht nooit meer kunnen laten zien?’

‘Ik vermoed dat het daar nou juist om gaat.’ Elk woord van Elayne leek een stuk ijs. ‘Nynaeve, als wij met z’n tweeën achter een weggelopen biggetje aan jagen...’ Ze hoefde haar dreigement niet af te maken. Elayne kon haar het leven zuur maken en mocht ongetwijfeld rekenen op de hulp van Birgitte en Aviendha, tot ze tevredengesteld was. ‘Ze zullen ons recht naar de Schaal leiden,’ hield ze vol, terwijl ze een bedelaar met een vreselijk purperen litteken uit de weg wuifde. Ze zag zo dat zijn oog was verborgen onder deeg dat gekleurd was met blauw-zegge. ‘Ik weet het zeker.’ Elayne snoof heel uitdrukkelijk en beledigend.

Nynaeve was allang de tel kwijt van de overgestoken bruggen, klein en groot, waaronder lage barkassen werden voortgeboomd. De zon stond nu ruim boven de daken, zelfs nog hoger. Anan volgde zeker niet een rechte lijn – ze leek echt haar best te doen om langs alle herbergen te gaan – maar hield wel min of meer het oosten aan. Nynaeve dacht dat ze dicht bij de rivier moesten zijn, toen de vrouw zich plotseling omdraaide en hen toesprak.

‘Hou nu verder je tong in bedwang. Spreek wanneer je wordt aangesproken, anders niet. Als jullie me voor schut zetten...’ Met een laatste dreigende blik en wat binnensmonds gemompel dat ze waarschijnlijk een vergissing beging, duidde ze met een ruk van haar hoofd een huis met een plat dak aan, dat aan de overkant van de straat lag. Het was geen groot huis, twee verdiepingen zonder balkon. Op verschillende plekken staken de bakstenen door het gebarsten pleisterwerk. Het leek niet erg gunstig gelegen, met aan een kant het luide geratel van weefgetouwen en aan de andere de bijtende stank van een looier. De deur werd echter opengedaan door een dienster, een grijzende vrouw met een vierkante kaak, smidsschouders en harde ogen in een bezweet gezicht. Toen Nynaeve achter vrouw Anan naar binnen ging, glimlachte ze. Ergens in dit huis geleidde een vrouw.

De meid kende Setalle Anan duidelijk van gezicht, maar reageerde vreemd. Ze maakte echt een beleefde knix, maar was toch verrast haar te zien. Even duidelijk was haar twijfel of de herbergierster hier wel hoorde te zijn. Ze deed druk en doenerig voor ze hen binnenliet. Maar er was geen aarzeling in de ontvangst van Nynaeve en Elayne. Ze werden naar een kamer boven gebracht, waar de meid hun streng zei: ‘Verroer geen spier. Raak niks aan of je krijgt het bekende je-weet-wel-wat,’ waarna ze verdween.

Nynaeve keek naar Elayne.

‘Nynaeve, één geleidster betekent nog niet...’ Het gevoel veranderde, nam even toe en weer af, tot minder dan tevoren. ‘Zelfs twee betekent nog niets,’ wierp Elayne haar voor de voeten, maar het klonk weifelend. ‘Dat was de onbeschoftste meid die ik ooit gezien heb.’ Ze nam plaats op een rode stoel met een hoge rug, even later gevolgd door Nynaeve, die op het randje ging zitten. Van ongeduld, niet van de zenuwen. Helemaal niet van de zenuwen.

De kamer was niet groots, maar de blauw met witte vloertegels glommen en de lichtgroene muren leken pas geschilderd. Er was nergens een spoor van verguldsel te zien, maar de rode stoelen langs de muren en enkele kleine tafels van een dieper blauw dan de vloertegels, hadden allemaal fraai houtsnijwerk. De hangende muurlampen waren glimmend gepoetst en duidelijk van koper. De schoongeveegde haard was afgedekt met zorgvuldig geschikt naaldgroen, en de schoorsteenmantel was niet van kale steen maar vertoonde beeldhouwwerk. De afbeeldingen leken een vreemde keus. In de omgeving van Ebo Dar noemde men ze de Dertien Zonden: een man met ogen die bijna zo groot waren als zijn hele gezicht, stond voor Afgunst; een kerel wiens tong tot aan zijn enkels hing, voor Achterklap; een snauwende man met scherpe tanden die munten tegen zijn borst drukte, voor Hebzucht; enzovoorts. Maar het geheel stemde haar tevreden. Wie zich deze kamer kon veroorloven, kon het buiten opnieuw laten bepleisteren, en de enige reden om dat niet te doen was elke aandacht te willen vermijden.

De meid had de deur opengelaten en plotseling drongen er stemmen door de gang naar boven.

‘Ik kan niet geloven dat je ze hier naartoe gebracht hebt.’ De stem van de spreekster klonk strak van ongeloof en boosheid. ‘Je weet hoe voorzichtig we zijn, Setalle. Je weet al meer dan je zou moeten, en dit wist je zeker.’

‘Het spijt me echt, Reanne,’ antwoordde vrouw Anan stijfjes, ‘Ik neem aan dat ik niet goed heb nagedacht. Ik... zal borg staan voor deze meisjes en ik onderwerp mij aan je oordeel.’

‘Natuurlijk niet!’ Reannes stem klonk nu schril van geschoktheid. ‘Nou ja... ik bedoel, je had het niet moeten doen, maar... Setalle, mijn verontschuldigingen voor de boze woorden. Zeg dat je me vergeeft.’

‘Jij hoeft je niet te verontschuldigen, Reanne.’ De herbergierster slaagde erin zowel tegenzin als spijt uit te drukken. ‘Het was verkeerd van me om ze hier te brengen.’

‘Nee, nee, Setalle. Ik had niet op die manier tegen je mogen spreken. Vergeef me alsjeblieft.’

Vrouw Anan en Reanne Corlie kwamen de kamer binnen en Nynaeve knipperde verrast met haar ogen. Aan de woordenwisseling te horen had ze iemand verwacht die jonger was dan Setalle Anan, maar Reannes haar was voornamelijk grijs en haar gezicht was vol lach-rimpels, hoewel die nu zorgelijk stonden. Waarom vernederde de oudste van de twee zich zo, en waarom stond een jongere vrouw dat min of meer toe? Het Licht mocht weten hoezeer gewoonten hier verschilden, sommige meer dan ze wenste te overdenken, maar ze konden toch niet zo anders zijn. Nou ja, thuis in de Vrouwenkring was ze ook niet bepaald onderdanig, maar dit...

Uiteraard kon Reanne geleiden – dat had ze verwacht, en ook gehoopt – maar ze had niet gedacht dat de vrouw zo sterk zou zijn. Reanne was niet zo sterk als Elayne, of zelfs Nicola – vervloekt die vreselijke meid! – maar minstens zo sterk als bijvoorbeeld Sheriam, Kwamesa of Kiruna. Er waren niet veel vrouwen die zoveel kracht bezaten, en was ze zelf heel wat sterker, het verbaasde haar toch hier zo’n sterlce geleidster aan te treffen. Die vrouw moest een wilder zijn; de Toren zou elke manier om haar vast te houden hebben aangegrepen, al had ze haar hele leven in novice-wit moeten rondlopen.

Toen ze naar binnen stapten, kwam Nynaeve overeind en streek haar rokken glad. Zeker niet uit zenuwen, zeker niet. O, wat hoopte ze dat dit goed zou aflopen...

Reannes scherpe blauwe ogen namen het tweetal op met een gezicht alsof ze een stel varkens in haar keuken aantrof, die zó uit het kot kwamen en nog dropen van de modder. Ze depte haar gezicht met een klein doekje, hoewel het binnen koeler was dan buiten, ‘Ik neem aan dat we iets met hen aanmoeten,’ mompelde ze, ‘als ze zijn wat ze beweren te zijn.’ Haar stem klonk heel hoog, muzikaal en bijna jeugdig. Meteen daarna schrok ze om de een of andere reden en keek ze de herbergierster schuins aan, wat bij Anan een nieuwe stroom van met tegenzin uitgesproken verontschuldigingen opleverde, gevolgd door Reannes gejaagde pogingen om die af te zwakken. Als de mensen in Ebo Dar écht beleefd waren, konden de verontschuldigingen over en weer wel een uur duren.

Ook Elayne was met een wat stijf glimlachje opgestaan. Kijkend naar Nynaeve trok ze een wenkbrauw op, hield een elleboog met haar hand vast en legde een vinger tegen haar wang.

Nynaeve schraapte haar keel. ‘Meesteres Corlie, mijn naam is Nynaeve Almaeren, en dit is Elayne Trakand. Wij zijn op zoek naar...’

‘Setalle heeft me alles over jullie verteld,’ onderbrak de ander haar onheilspellend. Nynaeve vermoedde dat ze ondanks haar grijze haren even hard was als een stenen muur. ‘Oefen geduld, meisje, straks heb ik tijd voor je.’ Ze wendde zich weer tot Setalle en depte haar wangen met het zakdoekje. Wederom klonk er schroom in haar stem door. ‘Setalle, het spijt me maar ik moet deze meisjes ondervragen en...’

‘Kijk eens wie er na al die jaren weer terug is,’ barstte een binnenkomend gezet vrouwtje van middelbare leeftijd los, terwijl ze naar haar gezellin knikte. Ondanks de Ebodaraanse kleding met een rode riem en het gebruinde gezicht dat glom van het zweet, was haar tongval zuiver Cairhiens. Haar al even erg zwetende gezellin was gekleed in de donkere, eenvoudige wollen kleding van een koopvrouw. Ze was niet ouder dan Nynaeve, wel een hoofd groter, en had donkere, schuin staande ogen, een scherpe haakneus en een brede mond. ‘Garenia! Ze...’ De woordenstroom brak ineens af, toen de vrouw besefte dat er anderen aanwezig waren.

Reanne vouwde haar handen alsof ze wilde gaan smeken, of misschien omdat ze iemand wilde slaan. ‘Berowin,’ zei ze scherp, ‘op een dag zul je zonder te kijken nog van een hoge rots afstappen.’

‘Het spijt me, Ou...’ Blozend sloeg de Cairhiense haar ogen neer. De Saldeaanse bestudeerde met grote aandacht een op haar borst gespeld sieraad van rode stenen.

Nynaeve keek Elayne zegevierend aan. Beide nieuwkomers konden geleiden, en ergens in het huis werd nog steeds saidar gebruikt. Weer twee erbij, en hoewel Berowin niet erg sterk was, stond Garenia zelfs boven Reanne; zij kon zich met Lelaine of Romanda meten. Niet dat het iets uitmaakte, maar dat bracht het totaal op vijf. Elaynes kin straalde koppigheid uit, maar toen zuchtte ze en knikte bijna onmerkbaar. Soms kostte het ongelooflijk veel moeite haar te overtuigen.

‘Heet jij Garenia?’ zei vrouw Anan langzaam, en keek de betrokkene nadenkend aan. ‘Je lijkt erg veel op iemand die ik ooit ontmoet heb. Zarya Alkaese.’

Donkere ogen knipperden verrast. De Saldeaanse koopvrouw trok een kanten doekje uit haar mouw en depte haar wangen. ‘Dat is de naam van mijn oudtante,’ zei ze even later. ‘Ze zeggen dat ik sterk op haar lijk. Ging het haar goed toen u haar zag? Na haar vertrek naar de Witte Toren is ze haar hele familie vergeten.’

‘De zuster van jouw grootmoeder.’ De herbergierster lachte zachtjes. ‘Natuurlijk. Het ging haar goed toen ik haar zag, maar het is wel lang geleden. Ik was toen jonger dan jij nu bent.’

Reanne was vol ongeduld naast haar blijven staan. Ze had haar nog net niet bij de arm gegrepen, maar sprong er nu middenin. ‘Setalle, het spijt me heel erg, maar ik moet je nu vragen ons alleen te laten. Vergeef me dat ik je niet tot aan de deur breng.’

Vrouw Anan sprak haar eigen spijt uit alsof het haar schuld was dat de ander haar niet naar beneden kon begeleiden, en vertrok ten slotte met een laatste, nogal weifelende blik op Nynaeve en Elayne.

‘Setalle!’ riep Garenia uit, zodra de herbergierster weg was. ‘Was dat Setalle Anan? Hoe heeft ze...? Licht van de Hemel! Zelfs na zeventig jaar zou de Toren...’

‘Garenia!’ zei meesteres Corlie buitengewoon scherp. Haar blik priemde nog sterker en de Saldeaanse werd rood. ‘Nu jullie hier zijn, kunnen we een drietal vormen voor het ondervragen. Meisjes! Blijf daar staan en hou je stil.’ Dat laatste was voor Nynaeve en Elayne bestemd. De anderen trokken zich terug in een hoekje en begonnen zacht mompelend te overleggen.

Elayne schoof naar Nynaeve toe. ‘Als novice had ik er al een hekel aan om als novice behandeld te worden. Hoe lang wil je deze klucht nog volhouden?’

Nynaeve siste dat ze stil moest zijn. ‘Ik probeer te luisteren, Elayne,’ fluisterde ze.

Het was uiteraard onmogelijk om de Kracht te gebruiken. Het drietal zou het onmiddellijk geweten hebben. Gelukkig hadden ze geen scherm geweven, misschien omdat ze niet wisten hoe dat moest, en soms klonken hun stemmen net hard genoeg.

‘... zei dat het misschien wilders waren,’ zei Reanne, en op de gezichten van de andere twee waren geschoktheid en afkeer te lezen. ‘Dan wijzen we hen de deur,’ zei Berowin. ‘De achterdeur. Wilders!’

‘Ik wil nog steeds weten wie die Setalle Anan is,’ bracht Garenia naar voren.

‘Als je je gedachten er niet bij kunt houden,’ maakte Reanne haar duidelijk, ‘hoor je deze beurt wellicht op de boerderij door te brengen. Alise weet heel goed hoe ze je aandacht bij iets eenvoudigs moet houden. Wel...’ De woorden waren nog slechts een zacht gezoem.

Een andere dienster verscheen, een slanke vrouw die er aardig uitzag, al trok ze een gemelijk gezicht. Ze was gekleed in grof grijze wol onder een lang wit schort, en plaatste een groen dienblad op een bijzettafel. Ze veegde steels haar wangen af met de punt van haar schort, waarna ze zich druk bezighield met de kommen en theepot in blauw glazuur. Nynaeves wenkbrauwen gingen omhoog. Ook deze vrouw kon geleiden, zij het niet erg veel. Wat deed ze dan als dienstmeisje?

Garenia keek over haar schouder en vroeg verbaasd: ‘Wat heeft Derys gedaan om bestraft te worden? Ik dacht dat de vissen zouden gaan zingen op de dag dat zij een regel zou buigen, Iaat staan breken.’

Berowin snoof luid, maar haar antwoord was nauwelijks hoorbaar. ‘Ze wilde trouwen. Ze mag een beurt eerder; op de dag na het Halfmaansfeest gaat ze met Keraille mee. Daarmee zal baas Denal wel afgehandeld zijn.’

‘Misschien willen jullie beiden voor Alise de akkers gaan wieden?’ zei Reanne droog, en hun stemmen werden weer zachter.

Nynaeve voelde een golf van opwinding. Ze gaf niet veel om regels, tenminste niet om regels voor anderen. Anderen hadden de toestand zelden zo goed door als zijzelf, en dus stelden ze domme regels op; waarom zou die Derys-vrouw bijvoorbeeld niet mogen trouwen als ze wilde? Maar regels en straffen duidden op een genootschap. Ze had gelijk gehad. En nog iets. Ze porde Elayne tot die zich naar haar toe boog.

‘Berowin draagt een rode riem,’ fluisterde ze. Dat gaf aan dat ze een Wijzevrouw was, een van de beroemde genezeressen van Ebo Dar. Hun zorg voor zieken was wijd en zijd bekend als de beste na een Heling door een Aes Sedai; ze genazen bijna alles. Men zei dat het allemaal gedaan werd met kruiden en kennis, maar... ‘Hoeveel Wijzevrouwen hebben we gezien, Elayne? Hoeveel konden er geleiden? Hoeveel waren er Ebodoraans, of zelfs Altaraans?’

‘Zeven, als je Berowin meetelt,’ kwam het langzame antwoord, ‘en slechts eentje kwam volgens mij zeker van hier.’ Ha! De anderen waren duidelijk niet van hier geweest. Elayne haalde diep adem, hoewel ze even zacht doorging. ‘Maar niémand was maar half zo sterk als deze vrouwen.’ Ze had gelukkig niet geopperd dat ze het bij het verkeerde eind hadden. Al die Wijzevrouwen konden geleiden. ‘Nynaeve, geloof je echt dat de Wijzevrouwen... alle Wijzevrouwen...?’ Dat zou méér dan ongelooflijk zijn.

‘Elayne, deze stad heeft een gilde voor de mannen die ’s nachts de pleinen aanvegen! Ik geloof dat we zojuist de Oeroude Speeltuinorde van Wijzevrouwen hebben ontdekt.’

De koppige meid schudde haar hoofd. ‘Dan zou de Toren al jaren geleden honderd zusters hebben gestuurd, Nynaeve. Tweehonderd. Zoiets zou binnen de kortste keren vermorzeld zijn.’

‘Misschien weet de Toren het niet,’ zei Nynaeve. ‘Misschien houdt het gilde zich zo goed verborgen dat het bij de Toren nooit is opgekomen dat het de moeite waard was er aandacht aan te schenken. Er is geen wet tegen geleiden als je geen Aes Sedai bent, alleen maar tegen voorgeven een Aes Sedai te zijn, of tegen misbruik van de Kracht. Of hen in opspraak brengen.’ Daaronder werd alles verstaan wat een kwaad licht op echte Aes Sedai zou werpen, indien men zou kunnen denken dat jij er een was. Dat ging volgens haar te ver. De grote moeilijkheid was dat ze het zelf niet geloofde. De Toren leek alles te weten, en ze zouden zelfs een naaikransje uit elkaar halen als dat uit geleidsters bestond. Maar er moest een verklaring zijn voor...

Ze besefte maar half dat de Ware Bron omhelsd werd, maar voelde het resultaat des te meer. Haar mond viel open toen een stroom Lucht haar vlecht bij de wortels beetpakte en haar op haar tenen door de kamer trok. Elayne schoot naast haar mee, haar gezicht vuurrood van woede. Het ergste was dat ze allebei waren afgeschermd.

Hun snelle getrippel eindigde, toen ze vlak voor meesteres Corlie en de andere twee vrouwen tot stilstand kwamen. De drie Wijzevrouwen zaten in rode stoelen tegen de muur, alle drie omgeven door de gloed van saidar.

‘Jullie werd opgedragen stil te zijn,’ zei Reanne streng. ‘Als we besluiten jullie te helpen, zullen jullie moeten leren dat we een even strikte gehoorzaamheid eisen als de Witte Toren zelf.’ Die laatste woorden klonken eerbiedig, ‘Ik wil je wel zeggen dat jullie vriendelijker behandeld zouden zijn, als jullie niet op zo’n vreemde manier bij ons waren beland.’ De stroom die Nynaeves vlecht vasthield verdween. Elayne schudde boos haar hoofd, toen zij losgelaten werd.

Enorme verbazing ging over in vreselijke woede toen Nynaeve besefte dat Berowin haar scherm in stand hield. De meeste Aes Sedai die ze ontmoet had, stonden boven Berowin; bijna allemaal. Ze staalde zich en probeerde uit alle macht de Bron te bereiken. Ze verwachtte dat het weefsel los zou rafelen en dan zou ze deze vrouwen minstens laten merken dat ze niet... De stromen... rekten uit. De Cairhiense glimlachte en Nynaeve keek steeds bozer. Het schild rekte verder uit, en nog verder. Het bolde verder en verder naar achteren. Het zou niet breken. Dat was onmogelijk. Natuurlijk, iedereen kon haar onverhoeds van de Bron afsnijden, en een zwakke geleidster kon een eenmaal geweven scherm in stand houden, maar niet iemand die zó zwak was. En een schild kon niet zo ver meegeven zonder te breken. Het was onmogelijk!

‘Als je zo doorgaat kan er een bloedvat barsten,’ zei Berowin bijna beminnelijk. ‘We proberen onze plaats niet te overstijgen, maar mettertijd worden bekwaamheden aangescherpt, en bij mij zou je dit bijna een Talent kunnen noemen. Ik vermoed dat ik een Verzaker zou kunnen vasthouden.’

Woedend gaf Nynaeve het op. Ze kon wachten. Ze had geen keus. Derys kwam met het dienblad en deelde kommen met donkere thee uit. Aan de drie vrouwen die zaten. Ze keek niet eens naar Nynaeve of Elayne, maar maakte een volmaakte knix en keerde naar haar tafeltje terug.

‘We hadden blauwbessenthee kunnen drinken, Nynaeve,’ zei Elayne met een blik waarvoor Nynaeve bijna een stapje naar achter deed. Het was wellicht beter om niet al te lang te wachten.

‘Stil, meisje.’ Meesteres Corlie mocht dan kalm klinken, maar ze depte boos haar gezicht met de zakdoek. ‘Onze gegevens vermelden dat jullie allebei weerspannig en twistziek zijn. Dat jullie achter mannen aanjagen en liegen. Waaraan ik kan toevoegen dat jullie een eenvoudig bevel niet kunnen opvolgen. Wat geheel moet veranderen als jullie onze hulp wensen. Volkomen. Dit is zeer ongebruikelijk. Wees blij dat we bereid zijn tegen jullie te spreken.’

‘We zoeken echt uw hulp,’ zei Nynaeve. Ze hoopte dat Elayne niet meer zo woest zou kijken. Dat was nog erger dan Corlies harde ogen. Nou ja, net zo erg. ‘We zijn wanhopig op zoek naar een ter’angreaal...’ Reanne Corlie onderbrak haar alsof ze had staan zwijgen. ‘Gewoonlijk kennen we de meisjes die bij ons gebracht worden van tevoren, maar we moeten er zeker van zijn dat jullie zijn wat jullie beweren. Hoeveel deuren naar de Torenlibrije mag een novice gebruiken, en welke?’ Ze nam een slokje thee en wachtte.

‘Twee.’ Het woord droop als vergif van Elaynes lippen. ‘De hoofddeur aan de oostkant, wanneer ze door een zuster wordt gestuurd, en de kleine deur in de zuidwestelijke hoek, die de Novicedeur genoemd wordt, als ze uit zichzelf gaat. Hoe lang gaat dit duren, Nynaeve?’

Garenia, die Elaynes scherm vasthield, geleidde een tweede, dunne stroom Lucht, en deed dat niet zachtaardig. Elayne huiverde, rilde nogmaals, en Nynaeve kromp ineen en vroeg zich af waarom ze niet met beide handen de achterkant van haar rok vastgreep. ‘Een beleefde tong is eveneens vereist,’ mompelde Garenia in haar theekom.

‘Dat is het goede antwoord,’ zei meesteres Corlie, alsof er niets was gebeurd. Al keek ze de Saldeaanse wel even over de rand van haar theekom aan. ‘Welnu, hoeveel bruggen zijn er in de Watertuin?’

‘Drie,’ snauwde Nynaeve, voornamelijk omdat ze dat wist. Ze had dat van de librije niet geweten omdat ze nooit novice was geweest. ‘We moeten weten...’ Berowin had zelfs voor een stroompje Lucht niets meer over, maar meesteres Corlie wel, en dat deed ze ook. Nynaeve kon amper kalm blijven kijken, en verborg haar handen in haar rok om ze stil te houden. Elayne was zo onbeschaamd om haar een heel klein, kil glimlachje te laten zien. Kil en zelfvoldaan.

Een tiental vragen werd op hen afgeschoten, over hoeveel verdiepingen de novices in de Toren beschikten – twaalf – tot onder welke omstandigheden een novice in de Zaal van de Toren werd toegelaten – om een boodschap af te geven, of omdat ze wegens een misdrijf uit de Toren werd verbannen; geen andere reden. Ze vlogen zo snel op hen af dat Nynaeve niet meer dan twee woorden kon opperen, en die twee werden met stilzwijgen beantwoord door dat verschrikkelijke Corlie-mens. Ze begon zich te voelen als een novice in de Zaal; daar mochten ze ook niet spreken. Dat was een van de antwoorden die ze wist, maar gelukkig antwoordde Elayne heel snel als zij het niet deed. Nynaeve zou het bij vragen over Aanvaarden beter hebben gedaan, een klein beetje beter tenminste, maar ze stelden voornamelijk belang in wat een novice zou weten. Ze was maar al te blij dat Elayne bereid was mee te werken, hoewel aan haar bleke wangen en geheven kin te zien was dat het niet veel langer kon duren.

‘Ik denk dat Nynaeve er inderdaad geweest is,’ zei Reanne eindelijk. Ze wisselde blikken uit met de andere twee. ‘Als Elayne haar geleerd had om hier doorheen te komen, denk ik dat ze er meer aandacht aan zou hebben besteed. Sommige mensen leven steeds in een mist.’ Garenia snoof en knikte toen langzaam. Berowins knikje kwam veel te haastig naar Nynaeves zin.

‘Alstublieft,’ zei ze beleefd. Ze kon beleefd zijn als er reden toe was, wat iedereen verder ook zei. ‘Wij moeten écht een ter’angreaal zien te vinden, een die het Zeevolk de Schaal der Winden noemt. Hij bevindt zich in een stoffige, oude opslagplaats ergens in de Rahad, en ik geloof dat uw gilde, uw Kring zal weten waar. Help ons, alstublieft.’ Drie opeens versteende gezichten keken haar aan.

‘Er is geen gilde,’ zei meesteres Corlie ten slotte koel, ‘er zijn slechts een paar vriendinnen die geen plaats hebben gevonden in de Witte Toren’ – alweer die eerbiedige toon – ‘en die zo dwaas zijn om een hand uit te steken als het nodig is. Wij hebben niets van doen met ter’angrealen of angrealen, en evenmin met sa’angrealen. Wij zijn geen Aes Sedai.’ In dat laatste klonk weer die eerbied door. ‘In elk geval zijn jullie niet hier om vragen te stellen. Wij hebben nog enkele vragen, om te zien hoe ver jullie gekomen zijn, waarna jullie buiten de stad gebracht zullen worden en aan de zorg van een vriendin worden toevertrouwd. Ze houdt jullie bij haar tot we besloten hebben wat we daarna zullen doen. Tot we er zeker van zijn dat de zusters niet naar jullie op zoek zijn. Er ligt een nieuw leven voor je, een nieuwe kans, maar die zul je zelf moeten aangrijpen. Op welke belemmeringen jullie in de Toren ook zijn gestuit, die zijn hier niet van toepassing, of het nu een gebrek aan vaardigheid is, vrees of wat dan ook. Niemand zal je dwingen dingen te leren of te doen die je niet kunt. Wat je bent, volstaat. Nu tenminste.’

‘Genoeg,’ zei Elayne ijskoud. ‘Méér dan genoeg, Nynaeve. Of had je gedacht wie weet hoe lang op het platteland te wachten? Ze hebben hem niét, Nynaeve.’ Ze haalde haar Grote Serpent-ring uit haar beurs en stak hem aan haar vinger. Niemand zou uit de manier waarop ze naar de drie gezeten vrouwen keek, kunnen opmaken dat ze afgeschermd was. Ze was een koningin die haar geduld had verloren. Ze was van top tot teen en door en door een Aes Sedai. ‘Ik ben Elayne Trakand, Hoogzetel van Huis Trakand. Ik ben de erfdochter van Andor, Aes Sedai van de Groene Ajah, en ik eis van u dat u me onmiddellijk laat gaan.’ Nynaeve kreunde.

Garenia vertrok haar gezicht van afkeer, en Berowins ogen werden groot van afgrijzen. Reanne Corlie schudde bedroefd haar hoofd, maar toen ze sprak was haar stem van ijzer, ‘Ik had gehoopt dat Setalle je van gedachten had doen veranderen aangaande die ene leugen. Ik weet hoe zwaar het valt om trots naar de Witte Toren te gaan en dan te moeten terugkeren en bekennen dat je gefaald hebt. Maar die aanspraak wordt nooit hardop gemaakt, zelfs niet bij wijze van grap!’

‘Ik heb geen grap gemaakt,’ zei Elayne luchtig, maar zo kil als hagel. Garenia boog zich boos naar voren en vormde reeds Lucht, tot meesteres Corlie haar hand ophief. ‘En jij, Nynaeve? Hou jij die... waanzin ook vol?’

Nynaeve haalde diep adem. Deze vrouwen moesten weten waar de Schaal was. Dat moest gewoon!

‘Nynaeve!’ zei Elayne kribbig. Ze zou dit Nynaeve onder de neus blijven wrijven, zelfs als dat invloed zou hebben op hun ontsnapping. Ze kon op elke misstap blijven hameren tot de grond onder je voeten wegzakte.

‘Ik ben een Aes Sedai van de Gele Ajah,’ zei Nynaeve vermoeid. ‘De ware Amyrlin Zetel, Egwene Alveren, heeft ons in Salidar tot de stola verheven. Ze is niet ouder dan Elayne; u moet dat vernomen hebben.’ Geen enkele verandering in de drie stenen gezichten. ‘Ze heeft ons hierheen gestuurd om de Schaal der Winden te vinden. Daarmee kunnen we het weer herstellen.’ Geen enkele verandering. Ze probeerde haar boosheid te beheersen; ze probeerde het waarachtig. Desondanks druppelde het in alles naar buiten. ‘Jullie moeten dit ook willen! Kijk om je heen! De Duistere is bezig de wereld te wurgen! Als jullie een aanwijzing hebben waar de Schaal kan zijn, zeg het ons dan!’

Meesteres Corlie gebaarde naar Derys, die naar voren stapte, de kommen weghaalde en ondertussen bevreesd naar Nynaeve en Elayne keek. Toen ze zich weghaastte, de kamer uit, stonden de drie vrouwen langzaam op, als drie magistraten voor een vonnis.

‘Ik betreur het dat jullie onze hulp niet willen aanvaarden,’ zei meesteres Corlie koud. ‘Ik betreur dit alles.’ Ze voelde in haar beurs en drukte drie zilvermarken in Nynaeves hand, en nog eens drie in die van Elayne. ‘Daarmee kunnen jullie even voort. Jullie kunnen ook wel iets voor die kleding krijgen, denk ik, al zal dat veel minder zijn dan wat je ervoor hebt uitgegeven. Het is amper geschikte reiskleding. Morgen bij zonsopgang zijn jullie uit Ebo Dar vertrokken.’

‘We gaan nergens naartoe,’ zei Nynaeve. ‘Alstublieft, als u weet...’ Ze had net zo goed haar mond kunnen houden. De stroom van afgemeten woorden hield niet op.

‘Op die tijd laten we jullie beschrijvingen rondgaan, en we zullen er beslist voor zorgen dat de zusters in het Tarasin-paleis die vernemen. Als jullie na zonsopgang gezien worden, zullen we erop toezien dat zowel de zusters als de Witmantels weten waar jullie zijn. Aan jullie de keus: vluchten, jezelf aan de zusters overgeven of sterven. Ga, keer niet terug; wellicht blijven jullie in leven als jullie dit weerzinwekkende en gevaarlijke spel laten varen. Wij zijn met jullie klaar. Berowin, laat hen uit, alsjeblieft.’ Ze schoof tussen hen door en ging de kamer uit zonder om te kijken.

Nors liet Nynaeve zich naar de voordeur leiden. Vechten zou niets opleveren, behalve misschien er hardhandig uitgegooid worden, maar ze had er een hekel aan iets op te geven. Licht, nee! Elayne beende met haar mee, ijzig vastberaden om te vertrekken en dit alles achter zich te laten. Elke trek in haar gezicht leek dat uit te schreeuwen.

In de kleine hal besloot Nynaeve het nog één keer te proberen. ‘Alsjeblieft, Garenia, Berowin. Als jullie enige aanwijzing hebben, zeg het ons dan. Iets. Jullie moeten begrijpen hoe belangrijk het is. Het moet!’

‘De meest verblinden zijn zij die hun ogen gesloten houden,’ haalde Elayne aan, niet geheel binnensmonds.

Berowin aarzelde, maar Garenia niet. Ze hield haar gezicht vlak voor dat van Nynaeve. ‘Denk je dat we dwazen zijn, meisje? Ik zal je dit zeggen. Als ik het voor het zeggen had, zouden we je afvoeren naar de boerderij, wat je ook zou beweren. Een paar maanden van Alises aandacht leert je wel hoe je je tong moet beheersen. Je zult dankbaar zijn voor de hulp waar je nu op spuwt.’ Nynaeve overwoog haar een stomp op haar neus te verkopen; voor een vuist had ze geen saidar nodig.

‘Garenia,’ zei Berowin scherp, ‘bied je verontschuldigingen aan! Wij houden niemand tegen haar wil vast, en dat weet je heel goed. Verontschuldig je onmiddellijk!’

Toen kwam het meest verwonderlijke. De vrouw die als Aes Sedai heel hoog in de rangorde zou hebben gestaan, keek schuins naar de vrouw die heel laag zou hebben gestaan, en bloosde tot ze vuurrood was. ‘Ik vraag vergeving,’ mompelde Garenia tegen Nynaeve. ‘Soms krijgt mijn drift de overhand en dan zeg ik iets waartoe ik geen recht heb. Ik vraag nederig om vergeving.’ Ze keek nog eens zijdelings naar Berowin, die knikte, waarop ze een zucht van verlichting slaakte.

Nynaeve stond nog steeds met open mond te kijken, toen de schilden zich oplosten. Zij en Elayne werden de straat opgeduwd, en de deur dreunde achter hen dicht.

24

De Kinne

Ongelooflijk, dacht Reanne, vanuit een raam toekijkend hoe de twee meisjes op straat verdwenen tussen de werklieden, bedelaars en een enkele draagstoel. Zodra het paar naar beneden was geleid, was ze teruggekeerd naar de overlegkamer. Ze wist niet wat ze ervan moest denken. Hun stellige beweringen, tegen elk gezond verstand in, maakten slechts een deel uit van haar verwarring.

‘Ze zweetten niet,’ fluisterde Berowin naast haar schouder.

‘Nou en?’ Ze zou er binnen de kortste keren voor hebben gezorgd dat het nieuws het Tarasin-paleis bereikte, als ze haar woord niet had gegeven. En als dat gevaar er niet was geweest. De angst borrelde in haar op, dezelfde paniek die haar had bevangen nadat ze uit de eerste zilveren boog was gekomen tijdens de beproeving tot Aanvaarde. Maar net als al die keren in de jaren erna dat haar angst de kop had opgestoken, staalde ze zich weer; in feite besefte ze zelf niet dat de vrees dat ze wederom gillend zou wegrennen sinds lang voorkwam dat ze dat ooit nog daadwerkelijk zou doen. Ze hoopte dat de meisjes hun waanzin zouden opgeven. En zo niet, dat ze ver van Ebo Dar gegrepen zouden worden, en dan hun mond hielden of niet geloofd zouden worden. Er moesten voorzorgen genomen worden, veiligheidsmaatregelen worden ingesteld die al jaren in onbruik waren. Maar de Aes Sedai waren bijna almachtig. Dié waarheid zat tot in het merg van haar botten.

‘Oudste, zou het mogelijk kunnen zijn dat de oudste van die twee echt...? We hebben geleid, en...’

Berowins stem stierf mismoedig weg, maar Reanne nam het niet eens in overweging, en niet omdat de ander zoveel jonger was. Waarom zou een Aes Sedai net doen alsof ze de mindere was? Iedere Aes Sedai zou hen allemaal op hun knieën om vergeving laten smeken en daar niet zo onderdanig hebben gestaan.

‘We hebben niet geleid in aanwezigheid van een Aes Sedai,’ zei ze ferm. ‘We hebben geen regel gebroken.’ Die regels golden evenzeer voor haarzelf als voor ieder ander. De allereerste regel was dat zij allen gelijk waren, zelfs de vrouwen die een tijdje boven hen stonden. Dat kon ook niet anders, indien de hogergeplaatsten uiteindelijk weer moesten afdalen. Slechts door beweging en verandering konden zij verborgen blijven.

‘Maar sommige geruchten spreken inderdaad van een meisje als Amyrlin, Oudste. En ze kende...’

‘Opstandelingen!’ Reanne legde er al het woedende ongeloof in dat ze voelde. Hoe was het mogelijk dat iemand in opstand durfde te komen tegen de Witte Toren! Het was helemaal niet gek dat rond zo’n vrouw ongelooflijke verhalen werden verzonnen.

‘En Logain en de Rode Ajah dan?’ wilde Garenia weten. Reanne keek haar streng aan. Garenia was erin geslaagd een kop thee te bemachtigen voor ze weer naar boven kwam, en wist nog uitdagend een slokje te nemen.

‘Wat de waarheid ook mag zijn, Garenia, het betaamt ons niet over de daden van Aes Sedai te oordelen.’ Reannes mond werd een streep. Dat ging niet echt goed samen met wat ze van de opstandelingen vond, maar hoe kon een Aes Sedai zoiets doen?

De Saldeaanse boog gehoorzaam het hoofd, maar misschien was dat om de gemelijke trek van haar mondhoeken te verbergen. Reanne zuchtte. Zelf had ze lang geleden de droom opgegeven nog eens Groene Ajah te worden. Maar er waren er, zoals Berowin, die geloofden – stiekem, naar zij dachten – dat ze ooit op de een of andere manier konden terugkeren naar de Witte Toren om Aes Sedai te worden. En dan had je nog vrouwen als Garenia, die hun verlangens al evenmin geheim konden houden, hoewel die tien keer zo erg waren. Die zouden waarachtig nog wilders opnemen, en er zelfs op uit trekken om meisjes te vinden die opgeleid konden worden!

Garenia was nog niet klaar; ze liep vaak op het randje van de gehoorzaamheid, en stapte er geregeld overheen. ‘En die Setalle Anan dan? Die meisjes wisten van de Kring. Dat Anan-mens moet het hun verteld hebben, maar ik snap niet hoe zij...’ Ze huiverde op een manier die bij de meeste anderen veel te overdreven zou zijn geweest, maar ze had nooit haar gevoelens kunnen verbergen. Zelfs niet als het nodig was. ‘Wie ons ook verraden heeft, ze moet gevonden worden en haar verraad moet bestraft worden. Ze is een herbergierster, en ze moet leren haar mond te houden!’ Berowin snakte met wijd open schrik ogen naar adem en viel zo hard in een stoel neer dat ze bijna weer op veerde.

‘Bedenk wie ze is, Garenia,’ zei Reanne scherp. ‘Als Setalle ons had verraden, zouden we nu al naar Tar Valon kruipen, en de hele weg om vergiffenis hebben gesmeekt.’ Toen ze zelf naar Ebo Dar was gekomen, had men haar het verhaal verteld van een vrouw die gedwongen was om naar de Witte Toren te kruipen, en wat zij sindsdien zelf van de Aes Sedai had gezien, had haar niet van mening doen veranderen. ‘De paar geheimen die ze kende, heeft ze uit dankbaarheid voor zich gehouden, en ik betwijfel of die is verminderd. Ze zou bij de geboorte van haar eerste kind gestorven zijn als de Kinne haar niet had geholpen. Wat zij weet, komt van vrouwen die hun mond voorbij praatten, in de waan dat zij niets kon horen, en die loslippige vrouwen zijn al meer dan twintig jaar geleden bestraft.’ Toch had ze graag een manier geweten om de moed op te brengen Setalle te vragen wat behoedzamer te zijn. Ze moest er in het bijzijn van die meisjes iets hebben uitgeflapt.

Opnieuw boog Garenia het hoofd, maar haar mond stond koppig. Reanne besloot dat Garenia ditmaal minstens een deel van deze beurt zou doorbrengen in de wijkplaats, en dat ze daarbij in het bijzonder gewezen zou worden op het probleem van haar koppigheid. Alise had zelden meer dan een week nodig om een vrouw ervan te overtuigen dat halsstarrig zijn niets hielp.

Maar voor ze Garenia kon inlichten, maakte Derys een knix in de deuropening en kondigde ze Sarainya Vostovan aan. Zoals gewoonlijk zeilde Sarainya al naar binnen voordat Reanne kon opdragen dat ze moest worden toegelaten. Vergeleken met deze buitengewoon knappe vrouw was Garenia de gehoorzaamheid zelve, ondanks het feit dat Sarainya zich nauwgezet aan de vorm van de regels hield. Reanne zou hebben gezworen dat ze veel liever vlechtjes met belletjes droeg en er geen steek om gaf of dat wel bij haar rode riem zou passen. Maar als ze de keus had gehad, zou ze geen enkele keer haar beurt met de riem hebben vervuld.

Uiteraard maakte Sarainya een knix bij de deur en knielde met gebogen hoofd voor haar neer, maar vijftig jaren hadden haar niet doen vergeten dat ze een vrouw met aanzienlijke macht zou zijn geweest als ze het had kunnen opbrengen om terug te keren naar haar geboorteland Arafel. Een knix en de andere regels waren allemaal tegemoetkomingen. Toen ze begon te spreken met die hese, krachtige stem vergat Reanne of Sarainya ooit met zichzelf in het reine kon komen, en vergat ze zelfs de moeilijkheden met Garenia.

‘Callie is dood, Oudste Zuster. Haar keel was doorgesneden en ze is kennelijk zelfs van haar kousen beroofd, maar Sumilo zegt dat ze met de Ene Kracht is vermoord.’

‘Dat is onmogelijk!’ barstte Berowin los. ‘Niemand van de Kinne zou zoiets doen!’

‘Een Aes Sedai?’ zei Garenia, zowaar aarzelend. ‘Maar hoe? De Drie Geloften. Sumilo moet het bij het verkeerde eind hebben.’

Reanne gebaarde om stilte. Sumilo vergiste zich nooit, niet op dit gebied. Ze zou bij de Gele Ajah hebben gehoord, als ze niet volledig was ingestort toen ze haar proeve voor de stola aflegde. Ondanks elk verbod en talloze straffen bleef ze bijleren als ze dacht dat niemand het merkte. Een Aes Sedai kon dit niet gedaan hebben, en ook geen enkele Kinsvrouw, maar... Die meisjes die zo halsstarrig waren en wisten wat ze niet konden weten. De Kring had al te lang bestaan en te veel vrouwen geholpen om nu vernietigd te worden.

‘We moeten het volgende doen,’ zei ze. Dat angstige gevoel borrelde weer op, maar deze keer merkte ze het nauwelijks.

Woedend beende Nynaeve bij het huis vandaan. Ongelooflijk! Ze wist wel zeker dat die vrouwen een gilde hadden! Ondanks hun uitlatingen wist zij ook zeker dat die vrouwen de plaats van de Schaal kenden. Ze zou al het nodige hebben gedaan om hen ertoe te bewegen dat te vertellen. Een paar uur onderdanigheid was verre te verkiezen boven het dulden van Mart Cauton voor het Licht mocht weten hoeveel dagen.

Ik had even erkentelijk kunnen zijn als ze wilden, dacht ze gramstorig. Ze zouden hebben geloofd dat ik een oud muiltje was dat je alle kanten op kan buigen. Ik had... Dat was een leugen, en ze hoefde de bittere smaak van een herinnering aan Egwene niet te proeven om het te beseffen. Ze zou elke kans hebben aangegrepen om die vrouwen stuk voor stuk door elkaar te rammelen tot ze haar alles hadden verteld. Ze zou hun een Aes Sedai-behandeling hebben gegeven tot ze het uitpiepten!

Ze stuurde een boze blik naar Elayne, die aan haar zijde in gedachten verzonken meeliep. Nynaeve had liever niet geweten waar de ander aan dacht. Aan een verspilde ochtend, een bijna volledige vernedering.

Ze hield er niet van om ongelijk te hebben. Ze was nog steeds niet gewend dat toe te geven. Niet echt. En nu zou ze zich tegen Elayne moeten verontschuldigen. Ze had de pest aan spijtbetuigingen. Het zou al erg genoeg worden, wanneer ze weer in hun kamers terug waren. Hopelijk waren Birgitte en Aviendha nog buiten. Ze zou het zeker niet hier midden op straat doen met al die onbekende voorbijgangers. Het was nu veel drukker, hoewel de zon achter de rondbuitelende zwermen krijsende zeevogels hoog boven haar nauwelijks hoger scheen te staan.

Het was niet gemakkelijk om na al die bochten en kruisingen de weg terug te vinden. Nynaeve moest wel vijf of zes keer de weg vragen, terwijl Elayne de andere kant uitkeek, alsof het haar niet kon schelen. Ze stampte over bruggen, dook om wagens heen, sprong opzij voor voortsnellende draagstoelen die zich door de menigte werkten, en hoopte dat Elayne iets zou zeggen. Nynaeve wist heel goed hoe je een grief levend moest houden, en hoe langer zijzelf zweeg, des te erger de eerste woorden zouden zijn. Dus hoe langer Elayne zwijgend doorliep, hoe grimmiger het beeld werd van wat haar in hun kamers te wachten stond. Dat maakte haar woedend. Ze had haar ongelijk al toegegeven, al was het alleen tegenover zichzelf. Elayne had het recht niet om haar zo te laten lijden. Haar gezicht stond zo betrokken dat zelfs de mensen die hun ringen niet opmerkten, ruim baan gaven. Mensen die ze wél zagen, leken dringend een zijstraat in te moeten. Zelfs een paar stoeldragers ontweken haar.

‘Hoe oud dacht jij dat Reanne was?’ vroeg Elayne plotseling. Nynaeve maakte een sprongetje. Ze waren bijna terug bij het Mol Haraplein. ‘Vijftig jaar. Misschien zestig. War doet het ertoe?’ Haar ogen gleden over de menigte om te zien of iemand er iets van op had gevangen. Een voorbijkomende marskraamster met een bak waarin gele vruchten lagen die citroenen werden genoemd, slikte haar kreet in, toen Nynaeves blik op haar viel, met als gevolg dat ze dubbelgebogen over haar bak begon te kuchen en te sputteren. Nynaeve snoof. De vrouw had waarschijnlijk geprobeerd iets op te vangen, of misschien wel een beurs te snijden. ‘Het is een gilde, Elayne, en ze wéten waar de Schaal is. Dat weet ik gewoon.’ Dat had ze helemaal niet willen zeggen. Als ze nu haar spijt uitte dat ze Elayne hierin had meegesleurd, zou het misschien niet zo erg worden.

‘Dat neem ik aan,’ zei Elayne afwezig. ‘Ik geloof wel dat ze het weten. Maar hoe komt het dat ze er zo oud uitziet?’

Nynaeve bleef stokstijf midden op straat staan. Na al dat geruzie en nadat ze eruit waren gegooid, gelóófde ze het? ‘Nou, ik geloof dat ze op dezelfde manier ouder wordt als wij allemaal, elke dag een beetje. Elayne, als je het geloofde, waarom verkondigde je dan zo luid wie je was? Je leek Rhiannon wel die bij de Toren aanklopte.’ Dat vond ze wel mooi gevonden; volgens het verhaal had koningin Rhiannon iets heel anders gekregen dan waarvoor ze gekomen was.

De vraag leek ondanks al Elaynes eigen lessen niet tot de ander door te dringen. Ze trok Nynaeve opzij toen een groene koets met gordijntjes langsratelde – de straat was hier niet erg breed – tot voor de gevel van een stoffenwinkel met een brede deuropening, waarin een paar paspoppen stonden, gekleed in half voltooide gewaden.

‘Ze gingen ons helemaal niets vertellen, Nynaeve, al had je er op je knieën om gesmeekt.’ Nynaeve deed haar mond verontwaardigd open, en klemde toen haar tanden weer op elkaar. Ze had het nooit over smeken gehad. Trouwens, waarom had zij het alleen moeten opknappen? Elke vrouw was beter dan Mart Cauton. Maar er zat Elayne iets dwars en ze liet zich niet afleiden. ‘Nynaeve, ze moet zijn vertraagd, net als iedereen. Hoe oud is ze, als ze er als vijftig of zestig uitziet?’

‘Waar heb je het over?’ Onbewust prentte Nynaeve zich de ligging van de winkel in; het werk van de naaister zag er behoorlijk goed uit en was de moeite van een bezoek waard. ‘Ze geleidt waarschijnlijk niet meer dan ze moet, omdat ze bang is voor een zuster te worden versleten. Ze zou dan zeker niet zo’n glad gezicht hebben.’

‘Je hebt niet goed opgelet, hè?’ mompelde Elayne. Ze zag de gezette naaister met een brede glimlach in de deuropening staan en trok Nynaeve naar een hoek van het gebouw. Als je de hoeveelheid kant in ogenschouw nam die de naaister op haar eigen jurk droeg, zou ze een blik van nabij best vinden als Nynaeve iets wilde kopen. ‘Vergeet die kleren nou even, Nynaeve. Wie is de oudste Aanvaarde die je je kunt herinneren?’

Nynaeve keek de ander effen aan. Die meid liet het klinken alsof ze alleen maar aan kleren dacht! En ze had wel degelijk geluisterd. Soms. ‘Elin Warrel, denk ik. Ik geloof dat ze van mijn leeftijd is.’ De jurk van de naaister zelf zou er natuurlijk ook mooi uitzien, met een wat bescheidener halslijn en veel minder kant. In groene zijde. Lan hield van groen, hoewel ze haar kleren beslist niet op hem ging afstemmen. Hij hield ook van blauw.

Elayne lachte blaffend en Nynaeve vroeg zich af of ze misschien hardop had staan denken. Ze kleurde hevig en probeerde het uit te leggen – als ze tot Beltije de tijd kreeg, zou het haar best lukken – maar Elayne gaf haar geen kans. ‘Elins zuster kwam haar vlak voor jullie aankomst in de Toren bezoeken, Nynaeve. Haar jóngere zuster. Die vrouw had grijs haar. Nou ja, een beetje. Ze moet boven de véértig geweest zijn, Nynaeve.’

Elin Warrel was ouder dan veertig? Maar... ‘Wat bedoel je nou, Elayne?’

Er was niemand dichtbij genoeg om te luisteren en niemand leek op hen te letten, behalve de nog steeds hoopvolle naaister, maar Elayne liet haar stem dalen tot een zacht gefluister. ‘Wij vertragen, Nynaeve. Ergens tussen de twintig en vijfentwintig beginnen we langzamer oud te worden. Hoeveel, dat hangt af van ons vermogen, maar het wanneer niét. Iedere geleidster heeft het. Takima zei dat het volgens haar het begin was van het verkrijgen van het leeftijdloze uiterlijk, maar ik meen dat niemand dat bereikt tot ze de stola minstens een jaar of twee draagt, soms wel vijf of meer. Ga maar na. Je wéét dat elke zuster met grijs haar oud is, al word je niet geacht het op te merken. Dus als Reanne is vertraagd – en dat moet – hoe oud is ze dan?’

Nynaeve gaf er niets om hoe oud Reanne was. Ze kon wel janken. Geen wonder dat niemand geloofde hoe oud ze was. Het verklaarde waarom de Vrouwenkring thuis over haar schouder had meegekeken, alsof ze betwijfelden dat ze oud genoeg was om volledig vertrouwd te worden. Fijn dat je als zuster een leeftijdloos gezicht kreeg, maar hoe lang zou het duren voor ze grijze haren kreeg?

Ze knipperde met haar ogen. En een harde klap schampte langs de achterkant van haar hoofd. Ze wankelde en wendde zich verbijsterd naar Elayne. Waarom had die haar geslagen? Maar Elayne lag ineengezakt op de grond, met gesloten ogen en een gemene paarsblauwe buil op haar slaap. Nynaeve viel onvast op haar knieën en nam haar vriendin in de armen.

‘Je vriendin moet ziek geworden zijn,’ zei een vrouw met een flinke neus, die naast haar neerknielde zonder te letten op haar gele jurk, die zelfs naar Ebodaraanse begrippen te veel boezem liet zien. ‘Ik help wel even.’

Een lange kerel die er, afgezien van een ontsierende vettige glimlach, goed uitzag in zijn geborduurde zijden vest, bukte zich om Nynaeves schouders te grijpen. ‘Kom mee. Ik heb een koets. We nemen jullie mee naar iets gemakkelijkers dan straatstenen.’

‘Ga weg,’ zei Nynaeve beleefd. ‘We hebben uw hulp niet nodig.’

Maar de man bleef proberen haar overeind te trekken en haar naar een rode koets te duwen, waar een vrouw in het blauw, kennelijk geschrokken, driftig wenkte. De vrouw met de lange neus probeerde zowaar Elayne op te tillen, terwijl ze de man voor zijn hulp dankte en doorzeurde dat zij zijn koets een goed idee vond. In minder dan geen tijd had zich een halve kring toeschouwers gevormd. De vrouwen mompelden meelevend over flauwvallen van de hitte, en de mannen boden aan de vrouwen weg te dragen. Een magere kerel was zo driest om zowat onder haar neus naar Nynaeves beurs te grijpen.

Haar hoofd duizelde nog te zeer om saidar makkelijk te omhelzen, maar als dat kletsende volk haar al niet driftig had gemaakt, dan zorgde wat ze op straat zag liggen daar wel voor. Een pijl met een stompe, stenen punt. De pijl die haar hoofd had geschampt of de pijl die Elayne had geraakt. Ze geleidde, en de magere beurzensnijder klapte dubbel, greep zichzelf vast en gilde als een varken in een doornstruik. Een tweede stroom, en de vrouw met de grote neus viel achterover met een gil die twee keer zo hoog klonk. De man in het zijden vest besloot kennelijk dat ze zijn hulp toch niet nodig hadden. Hij draaide zich in elk geval om en holde naar de koets, maar ze gaf hem niettemin een flinke zet. Hij loeide nog harder dan een woeste stier, terwijl de vrouw in de koets hem aan zijn vest naar binnen sleurde.

‘Dank u, maar we hebben geen hulp nodig,’ riep Nynaeve. Beleefd. Er waren maar weinigen die het hoorden. Toen doordrong dat de Ene Kracht werd gebruikt – en mensen die plotseling rondhuppelend zonder aanwijsbare reden begonnen te gillen, maakten het voor de meesten wel duidelijk – gingen ze ervandoor. De vrouw met de grote neus duwde zichzelf op en sprong warempel achter op de rode koets, waar ze zich krampachtig vasthield terwijl de koetsier de paarden ondanks de menigte opzweepte, zodat iedereen opzij sprong.

Nynaeve kon het niet schelen, al had de grond zich geopend en het hele zaakje opgeslokt. Haar borst deed pijn, terwijl ze fijne stromen Wind en Water, Aarde, Vuur en Geest verweefde, mengde en door Elayne stuurde. Het was een eenvoudig weefsel, dat haar ondanks haar duizeligheid gemakkelijk afging, en het resultaat stelde haar gerust. De wond was niet ernstig; het bot van Elaynes schedel was niet gebroken. Gewoonlijk zou ze diezelfde stromen in veel ingewikkelder weefsels hebben geleid voor een Heling die zij zelf had uitgevonden. Maar nu lukte slechts een simpele weving. Met alleen Geest, Wind en Water weefde ze de Heling die de Gele zusters sinds onheuglijke tijden toepasten.

Elaynes ogen schoten wijd open en ze bewoog wild als een snoek in een net, terwijl ze naar adem snakte en haar hielen op het plaveisel trommelden. Dat duurde natuurlijk maar even, maar de buil slonk meteen en verdween.

Nynaeve hielp haar op te staan, en er verscheen een vrouwenhand met een tinnen beker water. ‘Zelfs een Aes Sedai zal na zoiets dorstig zijn,’ zei de naaister.

Elayne reikte ernaar, maar Nynaeve hield met haar vingers Elaynes pols tegen. ‘Nee, dank u.’ De vrouw haalde de schouders op en wendde zich af, waarop Nynaeve er op heel andere toon aan toevoegde: ‘Dank u.’ Hoe vaker je het zei, hoe makkelijker het leek; ze wist niet zeker of ze dat wel zo prettig vond.

Opnieuw golfde de zee van kant, toen de naaister opnieuw de schouders ophaalde, ‘Ik maak kleren voor iedereen. Ik kan iets maken wat beter bij u kleurt dan dat.’ Ze verdween in haar winkel en Nynaeve keek haar nadenkend na.

‘Wat is er gebeurd?’ wilde Elayne weten. ‘Waarom mocht ik niet van je drinken? Ik heb dorst én honger.’

Na een laatste frons vanwege de naaister bukte Nynaeve zich en pakte de pijl op. Elayne had geen uitleg nodig. Saidar lichtte in een flits om haar op. ‘Teslyn en Joline?’

Nynaeve schudde het hoofd; haar duizeligheid leek weg te trekken. Ze geloofde niet dat die twee zo laag zouden zinken om dit te doen. Nee, dat geloofde ze niet. ‘En Reanne?’ zei ze zacht. De naaister stond weer in de deuropening, nog steeds hoopvol. ‘Ze zou er zeker van willen zijn dat we hier vertrekken. Of erger nog, misschien Garenia.’ Die gedachte maakte haar nog killer dan het denken aan Teslyn en Joline. En tweemaal zo woedend.

Op de een of andere manier slaagde Elayne erin om er ondanks een norse blik leuk uit te zien. ‘Wie het ook was, we zullen het ze betaald zetten. Reken maar.’ Ze keek kalmer. ‘Nynaeve, als de Kring weet waar de Schaal is, kunnen we hem vinden, maar...’ Ze beet op haar lip en aarzelde, ‘Ik weet maar één manier om er zeker van te zijn.’

Nynaeve knikte langzaam, hoewel ze liever een handvol zand had opgegeten. Deze dag had vanmorgen zo stralend geleken, maar toen was die snel afgegleden naar duister en donker, van Reanne naar... O Licht, hoe lang zou het duren voor ze grijs haar had?

‘Niet huilen, Nynaeve. Mart kan onmogelijk zo beroerd zijn. Hij vindt binnen de kortste keren dat ding voor ons, dat weet ik gewoon.’ Nynaeve begon alleen maar harder te huilen.

25

Geestesval

Moghedien wilde niet opnieuw die droom beleven, maar de wil om te ontwaken en te krijsen hielp niet veel. De slaap hield haar in een vastere greep dan een tentakel. Het begin ging snel voorbij, in een vage waas. Dat was niet uit mededogen. Ze zou de rest des te sneller opnieuw doormaken.

Ze herkende amper de vrouw die de tent betrad waarin ze gevangen werd gehouden. Halima, de schrijfster van een van die zottinnen die zich Aes Sedai noemden. Het waren dwazen maar ze hielden haar zeker goed gevangen met die halsband van zilverig metaal, waardoor ze moest gehoorzamen. Snelle beweging, al smeekte ze om traagheid. De vrouw geleidde om licht te maken en Moghedien zag slechts het licht verschijnen. Het moest met saidin zijn gebeurd – want de Uitverkorenen waren de enige levenden die wisten hoe ze de Ware Kracht konden aftappen - de Kracht die van de Duistere stamde – en slechts weinigen durfden die behalve in de allergrootste nood te gebruiken – maar dat was onmogelijk! Wazige snelheid. De vrouw die zich Aran’gar noemde en Moghedien met haar eigen naam aansprak, gaf door dat ze naar de Doemkrocht geroepen was en verwijderde de a’dam, krimpend van een pijn die geen enkele vrouw had mogen voelen. Opnieuw – hoe vaak had zij dit gedaan? – opnieuw weefde Moghedien een kleine doorgang in haar tent. Ze scheerde weg om zich wat tijd te gunnen in dat eindeloze zwart, maar ze was nauwelijks op haar vlot gestapt -een afgesloten marmeren balkon voorzien van een gemakkelijke stoel – of ze kwam al aan op de zwarte hellingen van Shayol Ghul die voor eeuwig in de schemer waren gehuld en waar schachten en tunnels stoom, rook en bijtende dampen uitbraakten. Een Myrddraal in doods-zwarte kleding kwam op haar af, een madenwitte, oogloze man, maar langer en steviger dan elke andere halfman. Hij nam haar hooghartig op en verstrekte ongevraagd zijn vreemde naam, waarna hij haar beval hem te volgen. Zoiets deed een Myrddraal niet bij een Uitverkorene. Nu slaakte ze in de diepste diepten van haar geest een kreet. Ze beval de droom sneller te bewegen, zo snel dat ze niets meer kon zien, voorbij het weten, maar nu volgde ze Shaidar Haran, naar de toegang tot de Doemkrocht, en gebeurde alles weer in zijn gebruikelijke tempo; het leek echter dan Tel’aran’rhiod of de wakende wereld.

Tranen biggelden uit Moghediens ogen, langs wangen die reeds glinsterden. Schokkend bewoog ze op haar harde strozak, haar armen en benen bewogen wild terwijl zij wanhopig en vergeefs probeerde wakker te worden. Ze was zich er niet meer van bewust dat ze droomde – alles leek echt – maar diepe herinneringen bleven en in die diepten krijsten haar onbewuste gevoelens en zocht ze klauwend en krabbend naar een uitweg.

Ze was heel goed bekend met de hellende tunnel waarvan het plafond was afgezet met de sabeltanden van stenen dolken en waarvan de muren glansden in een bleek licht. Vele malen had ze deze tocht omlaag gemaakt, al vanaf de dag, al zo lang geleden, dat ze de Grote Heer voor het eerst gehoorzaamheid betuigde en Hem haar ziel aanbood. Nooit eerder echter, maar nu wel, was haar falen in alle omvang bekend. Andere keren was het haar altijd gelukt haar falen te verbergen, zelfs voor de Grote Heer. Vele malen. Hier konden dingen worden gedaan die nergens anders werden verricht. Hier gebeurden dingen die zich nergens anders voltrokken.

Ze schrok toen een stenen slagtand door haar haren streek, maar sterkte zich vervolgens zo goed mogelijk. Die scherpe punten hielden zich nog steeds met gemak ver van die vreemde, al te lange Myrddraal, maar hoewel de man ruim met kop en schouders boven haar uitstak was zij nu gedwongen haar hoofd telkens voor die pieken opzij te houden. Hier was de werkelijkheid voor de Grote Heer als klei en hij maakte vaak zijn ongenoegen op deze wijze kenbaar. Een stenen tand prikte in haar schouder en ze moest opzij buigen om een volgende te ontwijken. De tunnel was niet hoog genoeg meer om rechtop te lopen. Ze bukte zich nog dieper en haastte zich in elkaar gedoken verder, in het kielzog van de Myrddraal waarbij ze trachtte wat dichter bij hem te komen. Hij deed geen stap sneller, maar hoe ze zich ook repte, de afstand tussen hen werd niet kleiner. Terwijl het plafond omlaag kwam om met de slagtanden van de Grote Heer verraders en stommelingen te beproeven, liet Moghedien zich op handen en knieën zakken. Ze kroop en maakte zich daarna nog platter, op ellebogen en knieën. Licht vlak voor haar flikkerde en flitste vanuit de krocht zelf de toegang van de tunnel in en Moghedien schoof op haar buik verder, trok zich met haar handen verder, duwde zich verder met haar voeten. Stenen punten groeven zich in haar huid, scheurden aan haar kleding. Hijgend kronkelde ze over het laatste stukje terwijl ze wol hoorde scheuren.

Achterom kijkend huiverde ze geschokt. Waar de opening van de tunnel had moeten zijn, bevond zich nu een gladde stenen wand. Misschien had de Grote Heer het precies zo bedoeld en als ze trager was geweest, was ze wellicht ...

Ze lag op een rotsrichel, scherp afgetekend boven het borrelende rode meer van gesmolten rots, waarin manshoge vlammen dansten, afstierven en weer verdwenen. Boven haar steeg de dakloze grot op door een berg naar een hemel waar wolken wild voortraasden, gestrekt en uitgerekt in rood, geel en zwart, alsof ze voortwoedden op de winden van de tijd zelf. Het was niet de hemel met zwarte wolken van buiten Shayol Ghul. Die waren de moeite van het bekijken niet waard en niet alleen omdat ze die al zo vaak had gezien. De Bres naar de kerkers van de Grote Heer was hier niet dichterbij dan op een andere plek elders ter wereld, maar hier kon ze hem voelen. Hier kon ze zich baden in de stralende glorie van de Grote Heer. De Ware Kracht spoelde om haar heen, was hier zo sterk dat ze bij elke poging om te geleiden als een dun takje zou verkolen. Niet dat ze enig verlangen had die prijs elders wél te betalen.

Ze wilde zich omhoogduwen, knielen en iets raakte haar tussen de schouderbladen en klapte haar zo hard op de stenen richel neer dat de lucht uit haar longen werd geperst. Stomverbaasd hapte ze naar adem en wierp toen een felle blik omhoog. Boven haar rees de Myrddraal op die een sterke voet stevig op haar rug had geplaatst. Ze had bijna saidar omhelsd, hoewel geleiden hier zonder uitdrukkelijke toestemming een goede manier was om te sterven. Dat hij zojuist op de berghelling zo hovaardig had gedaan, was één ding, maar dit!

‘Weet je wie ik ben?’ eiste ze boos. ‘Ik ben Moghedien!’ De oogloze blik nam haar op alsof ze een insect was. Ze had Myrddraal vaak op die manier naar gewone mensen zien kijken.

MOGHEDIEN! De stem in haar hoofd spoelde elke gedachte aan de Myrddraal weg, spoelde bijna elke andere gedachte weg. Hiermee vergeleken was de knellendste omhelzing van een minnaar een druppeltje water naast een hele oceaan. HOE GROOT IS JE FALEN, MOGHEDIEN? DE UITVERKORENEN ZIJN ALTIJD DE STERKSTEN, MAAR JIJ LIET JE GEVANGENNEMEN. JIJ HEBT HUN DIE MIJ WEERSTREVEN VAN ALLES GELEERD, MOGHEDIEN.

Met trillende oogleden vocht ze om kalm en beheerst te blijven. ‘Grote Heer, ik heb hun slechts kleine dingetjes geleerd en hen zo goed mogelijk bevochten. Ik heb hun zogenaamd geleerd hoe ze het geleiden van een man kunnen ontdekken.’ Het lukte haar een lachje te laten horen. ‘Als ze dat doen, krijgen ze zo’n hoofdpijn dat ze urenlang niet kunnen geleiden.’ Stilte. Ze hadden dat lang voor Moghediens redding volledig opgegeven, maar dat hoefde de Grote Heer niet te weten. ‘Grote Heer, u weet hoe ik u heb gediend. Ik dien in de schaduwen en uw vijanden merken pas dat ik heb gebeten als mijn gif zijn uitwerking heeft.’ Ze durfde het niet aan te zeggen dat ze zich opzettelijk gevangen had laten nemen om van binnenuit te vechten, maar ze kon het laten doorschemeren. ‘Grote Heer, u weet hoeveel vijanden ik in de Oorlog van Kracht heb verslagen. Vanuit de schaduwen, ongezien of anders doordat ik werd genegeerd, omdat ik onmogelijk een bedreiging kon vormen.’ Stilte. Maar toen ...

MIJN UITVERKORENEN ZIJN ALTIJD DE STERKSTEN. MIJN HAND NEEMT. Die rondschallende stem in haar schedel maakte ziedende honing van haar botten en zette haar hersens in vuur en vlam. De Myrddraal hield haar kin vast en duwde haar hoofd omhoog voor ze weer helder en duidelijk het mes in zijn andere hand kon ontwaren. Al haar dromen zouden hier eindigen met een opengereten keel en haar lichaam zou de Trolloks voeden. Wellicht zou Shaidar Haran een uitgelezen stuk vlees voor zichzelf opzij leggen. Misschien ...

Nee. Ze wist dat ze zou sterven maar deze Myrddraal zou geen brokje vlees van haar krijgen! Ze reikte uit om saidar te omhelzen en haar ogen leken uit de kassen te rollen. Er was niets. Niets! Alsof ze was afgescheiden. Ze wist dat het niet was gebeurd – men zei dat die scheuring de grootste pijn was die iemand maar kende, en elke macht bespotte die het kon verzachten... maar...

In dat stille verbijsterende ogenblik trok de Myrddraal haar mond open, schraapte met het lemmet langs haar tong en maakte vervolgens een sneetje in haar oor. Terwijl hij rechtop ging staan met haar zweet en bloed, wist ze zelfs al voor hij het gemaakt had, wat er zou verschijnen. Een kleine, breekbare kooi van gouddraad en kristal. Sommige dingen konden alleen hier worden gedaan; ze had zelf voor een eender doel een aantal mannen en vrouwen hierheen gebracht.

‘Nee,’ zuchtte ze. Haar ogen lieten de cour’souvra niet los. ‘Nee! Ik niet! NIET MIJ!’

Shaidar Haran negeerde haar en schraapte het speeksel en bloed van het mes op de cour’souvra. Het kristal veranderde in melkachtig roze, de eerste zetting. Met een losse pols beweging gooide hij de geestesval voor de tweede zetting ver over het meer van gesmolten steen. De goud en kristallen kooi maakte een boog in de lucht en hing opeens precies stil boven de plek waar schijnbaar de Bres was, de plaats waar het Patroon het allerdunst was.

Moghedien vergat de Myrddraal. Ze strekte smekend haar handen naar de Bres. ‘Genade, Grote Heer.’ Ze had nooit gemerkt dat de Grote Heer van het Duister enig mededogen bezat, maar zelfs als ze geboeid in een kerker met dolle wolven had gelegen of met een darath in de rui zou ze om het hetzelfde hebben gesmeekt. In de juiste omstandigheden smeekte je echt om het onmogelijke. De cour’souvra hing midden in de lucht, draaide langzaam rond en glinsterde in het licht van de opvlammende vuren eronder. ‘Ik heb u met heel mijn hart gediend, Grote Heer. Ik smeek om vergeving. Ik smeek! GENADE!’

JE KUNT ME WELLICHT NOG DIENEN.

De stem maakte haar redeloos opgetogen, maar tegelijk gloeide de fonkelende geestesval als de zon en in het midden van die verrukking kende ze pijn, alsof ze lijfelijk in het vurige meer was ondergedompeld. De gevoelens vermengden zich en ze jankte, wierp zich als een bezetene heen en weer, wierp zich heen en weer in eindeloze pijnen, eindeloze Eeuwen, omdat niets was gebleven dan doodspijn en de herinnering aan doodspijn, totdat de uiterst kleine genade van de duisternis haar overweldigde.

Moghedien bewoog op de strozak. Geen tweede keer. Alstublieft!

Ze herkende de vrouw amper die de tent betrad waarin ze gevangen werd gehouden.

Alstublieft! krijste ze in de diepten van haar geest.

De vrouw geleidde om licht te maken en Moghedien zag slechts het licht verschijnen.

Diep in haar slaap rilde ze, ze trilde van top tot teen. Alstublieft!

De vrouw die zich Aran’gar noemde en Moghedien met haar eigen naam aansprak, gaf door dat ze naar de Doemkrocht geroepen was en...

‘Word wakker, vrouw,’ zei een stem met de klank van vallende, rotte botten en Moghediens ogen schoten open. Bijna had ze nog liever de droom her beleefd.

Geen deur of venster onderbrak de kale stenen muren van haar kleine gevangenis. Er waren geen gloei bollen of olielampen, maar het licht kwam wel ergens vandaan. Ze wist niet hoeveel dagen ze hier was geweest, alleen dat met regelmatige tussenpozen smakeloos voedsel verscheen en dat de ene emmer die voor haar vuil diende, op onregelmatige tijden werd geleegd, waarbij op de een of andere manier zeep en een emmer water met een reukmiddel werd achtergelaten, zodat ze zich schoon kon maken. Ze wist niet of het uit medelijden gebeurde of niet. De blijde opwinding van een emmer schoon water herinnerde haar aan haar diepe val. Nu stond Shaidar Haran voor haar.

Ze rolde haastig van de strozak, knielde neer en drukte haar gezicht tegen de kale stenen vloer. Ze had altijd gedaan wat voor haar overleving noodzakelijk was en de Myrddraal was zeer genegen geweest haar het noodzakelijke bij te brengen. ‘Ik groet u van harte, mia’cova.’ De samengestelde titel brandde op haar tong. ‘Degene aan wie ik behoor’ betekende het, of gewoon ‘mijn bezitter’. Het vreemde schild dat Shaidar Haran tegen haar had gebruikt – een Myrddraal kon dat niet, maar deze wel – was niet voelbaar maar ze overwoog niet eens om te geleiden. De Ware Kracht was haar natuurlijk ontzegd – die mocht alleen met de zege van de Grote Heer worden gebruikt – maar de Bron wenkte kwellend, hoewel de gloed net buiten haar zicht op de een of andere manier vreemd aandeed. Nog steeds was er geen haartje op haar hoofd die eraan dacht. Bij elk bezoek van de Myrddraal werd haar geestesval getoond. Als je bij je eigen cour’souvra geleidde, was dat uiterst pijnlijk. Hoe dichterbij, hoe meer pijn. Van zo nabij zou ze volgens haar zelfs een simpele aanraking van de Bron niet overleven. En dat was nog maar het kleinste gevaar van een geestesval.

Shaidar Haran grinnikte, een raspend geluid van gedroogd en gebarsten leer. Ook daarin verschilde hij van andere Myrddraal. Myrddraal waren veel wreder dan Trolloks die slechts bloeddorstig waren, en kil en gevoelloos. Shaidar Haran toonde echter vaak vermaak. Tot dusver prees ze zich gelukkig slechts wat blauwe plekken te voelen. De meeste vrouwen zouden op het randje van de waanzin verkeren, misschien wel helemaal gek zijn geworden.

‘En je vurigste wens is slechts te gehoorzamen?’ vroeg de ruisende, raspende stem.

‘Ja, ik wil dolgraag gehoorzamen, mia’cova.’ Alles, zolang ze dit maar overleefde. Nog steeds snakte ze naar adem, toen koude vingers opeens haar haren vastgrepen. Ze krabbelde zoveel mogelijk uit eigen beweging overeind, maar werd niettemin omhooggetrokken. Ditmaal bleven haar voeten gelukkig op de vloer rusten. De Myrddraal nam haar uitdrukkingsloos op. Ze herinnerde zich vorige bezoeken en het kostte haar moeite niet in elkaar te krimpen, niet te krijsen of gewoon saidar te pakken en er een eind aan te maken.

‘Doe je ogen dicht,’ kreeg ze te horen. ‘Hou ze dicht tot jou wordt opgedragen ze weer te openen.’

Moghedien kneep haar ogen stijf dicht. Een van Harans lessen was ogenblikkelijke gehoorzaamheid geweest. Bovendien kon ze met gesloten ogen net doen of ze zich ergens anders bevond. Alles wat noodzakelijk was.

Opeens trok de hand de Uitverkorene bij haar haren naar voren en onwillekeurig krijste ze. De Myrddraal was van plan haar tegen de muur te smijten. Haar handen gingen naar boven om zich te beschermen en Shaidar Haran liet haar los. Ze struikelde minstens nog tien stappen verder, terwijl haar kerker van hoek tot hoek nog geen tien stappen breed was. Houtrook. Ze ving een zwakke vleug houtrook op. Ze hield haar ogen echter ferm dicht. Ze wilde dit met niet meer dan enkele blauwe plekken overleven. Met zo weinig mogelijk blauwe plekken, voor de tijd die het zou duren.

‘Je kunt nu kijken,’ zei een lage stem.

Behoedzaam volgde ze het bevel op. De spreker was een lange, breedgeschouderde jongeman in zwarte laarzen en broek, en een ruim wit hemd dat van boven openstond. Hij keek haar met verrassend blauwe ogen aan vanuit een diepe zachte leunstoel bij een marmeren haard, waar vlammetjes op lange stammen dansten. Ze stond in een kamer met een houten lambrisering die misschien toebehoorde aan een rijke koopman of edelman van gemiddelde stand in deze tijd. De meubels waren licht bewerkt en met verguldsel afgezet. In de kleden waren rode en gouden krullen geweven. Maar dit was ongetwijfeld ergens in de buurt van Shayol Ghul. Het voelde niet aan als Tel’aran’rhiod, de enige andere mogelijkheid. Ze keek haastig links en rechts, en haalde diep adem. De Myrddraal was nergens te bekennen. De strakke cuandebanden rond haar borst leken te verdwijnen.

‘Heb je genoten van je tijd in de holte?’

Moghedien voelde ijsvingers in haar schedel boren. Ze was geen wetenschappelijk onderzoekster, maar ze kende het woord. Ze dacht er geen moment aan te vragen hoe een jongeman uit deze tijd ervan wist. Soms waren er bellen in het Patroon, hoewel iemand als Mesaana zou zeggen dat die uitleg veel te eenvoudig was. Patroonholten konden worden betreden als je wist hoe, en ze konden zoals alles in de wereld gebruikt worden. Wetenschappers hadden geweldige proefnemingen in holten gedaan, zoals ze zich nog vaag van verhalen herinnerde, maar ze bevonden zich eigenlijk buiten het Patroon en soms sloten ze zich een beetje af, braken er misschien van los en dreven weg. Zelfs Mesaana kon niet zeggen wat er gebeurde. Alleen dat alles erin dan voor altijd verdwenen was.

‘Hoe lang?’ Het verbaasde haar dat haar stem zo vast klonk. Ze ging voor de jongeman staan die lachend grote witte tanden toonde. ‘Ik vroeg hoe lang? Of weet je het niet?’

‘Ik zag je aankomen...’ Hij zweeg, hief een zilveren roemer van de tafel naast zijn stoel terwijl zijn ogen haar bij het drinken toelachten. ‘... Niet vannacht, maar de vorige avond.’

Ze kon een zucht van opluchting niet onderdrukken. De enige reden om een holte te willen betreden, was omdat de tijd daarin anders stroomde, soms langzamer, soms sneller. Soms veel sneller. Het zou haar niet zeer verbaasd hebben als de Grote Heer haar honderd of duizend jaar gevangen had gehouden en ze ontwaakt was in een wereld die hem reeds toebehoorde. Een wereld waarin ze haar weg mocht zoeken tussen de aasvreters, terwijl de andere Uitverkorenen aan de top stonden. Ze was nog steeds een Uitverkorene. In haar eigen gedachten tenminste. Tot de Grote Heer zelf zei dat het niet zo was. Ze had nog nooit gehoord dat er iemand uit een werkende geestesval was ontkomen, maar ze zou een uitweg vinden. Er was altijd een kans voor mensen die voorzichtig waren, terwijl degenen die behoedzaamheid lafheid noemden, vielen. Ze had zelf al enkelen van die zogenaamde brave luitjes voor een eigen cour’souvra naar Shayol Ghul gebracht.

Opeens drong het tot haar door dat deze kerel veel wist voor een Vriend van het Duister, vooral zo’n jongeling van nog geen twintig. Hij zwaaide een been over een leuning en lag haar als een brutale vlegel onder haar onderzoekende blik aan te kijken. Graendal zou hem misschien hebben gegrepen, indien hij enige rang of macht bezat. Een al te sterke kin voorkwam echter dat hij er leuk uitzag. Ze dacht niet ooit zulke blauwe ogen te hebben gezien. Met zijn onbeschaamde trekken vlak voor haar en met wat ze zojuist door de handen van Shaidar Haran te verduren had gekregen, met de bron die haar wenkte en zonder de Myrddraal overwoog ze deze jonge Vriend van de Duistere een hartig lesje te leren. Het gegeven van haar smoezelige kleren voegde er nog iets aan toe. Ze rook flauw naar het reukwater van het sop, maar ze had geen enkele manier geweten om het ruwe wollen kleed te wassen waarin ze Egwene Alveren was ontkomen en dat nog de scheuren van haar tocht omlaag naar de Krocht vertoonde. Haar behoedzaamheid won – dit vertrek moest zich dicht bij de Doemkrocht bevinden – won het maar net.

‘Hoe heet je?’ wilde ze weten. ‘Heb je enig idee tegen wie je spreekt?’

‘Ja, dat weet ik, Moghedien. Je mag me Moridin noemen.’

Moghedien snakte naar adem. Niet vanwege de naam; iedere dwaas kon zich de Dood noemen. Maar een klein, nog net zichtbaar zwart vlekje dreef dwars door een van zijn blauwe ogen en daarna door zijn andere oog. Deze Moridin had de Ware Kracht afgetapt en dat meermalen. Vele malen. Ze wist dat sommige geleiders, afgezien van die Altor, in deze tijd in leven bleven – deze kerel had evenveel vermogen als Altor – maar ze had niet gedacht dat de Grote Heer iemand die bij zondere gunst zou schenken. Een eer met een weerhaak, zoals iedere Uitverkorene wist. Op de lange duur was de Ware Kracht veel verslavender dan de Ene Kracht. Een sterke wil kon het verlangen naar meer saidar of saidin onderdrukken, maar zijzelf geloofde niet dat de menselijke wil sterk genoeg was om de Ware Kracht te weerstaan. Niet nadat de saa eenmaal in de ogen was verschenen. De prijs die uiteindelijk werd gevraagd, was anders, maar niet minder verschrikkelijk.

‘Jou is een aanzien geschonken dat groter is dan je beseft,’ vertelde ze hem. Alsof haar smerige kleed van het fijnste streel was, nam ze plaats in de leunstoel tegenover hem. ‘Laat me wat van die wijn brengen en ik zal het je vertellen. Slechts negenentwintig anderen hebben ooit de gunst verkregen...’

Ze merkte geschokt dat hij lachte. ‘Je veronderstellingen zijn verkeerd, Moghedien. Je dient nog steeds de Grote Heer, maar niet zoals eerst. De tijd om je eigen spelletjes te spelen is voorbij. Als je niet per ongeluk iets goed had gedaan, zou je nu al dood zijn geweest.’

‘Ik ben een Uitverkorene, jongen,’ zei ze, en woede schroeide elke behoedzaamheid uit haar weg. Ze ging rechtop zitten en keek hem aan met alle kennis van een Eeuw die zijn eigen tijd reduceerde tot een tijd van modderhutjes. In elk geval zoveel kennis als ze bezat. Slechts op die gebieden die de Ene Kracht betroffen, waar niemand haar kon verbeteren. Ze had bijna de Bron omhelsd, al was Shayol Ghul nog zo nabij. ‘Je moeder heeft waarschijnlijk nog niet zo lang geleden mijn naam gebruikt om je vrees aan te jagen. Besef goed dat volwassen kerels als een kletsnat vod neerstorten wanneer ze die horen. Let op je woorden in mijn aanwezigheid.’

Hij stak zijn hand in de open hals van zijn hemd en haar eigen tong kleefde vast aan het gehemelte. Haar ogen staarden strak naar het kooitje van gouddraad en bloedrood kristal dat hij aan een koordje uit zijn hemd trok. Even meende ze vaag te zien dat hij er net zo een weer terugstopte, maar ze had alleen oog voor dat van haar. Het was zeker haar kooitje. Hij streek er met zijn duim over en ze voelde die streling over haar geest en ziel glijden. Het breken van een geestesval eiste weinig meer kracht dan hij nu gebruikte. Ze kon aan de andere kant van de wereld vertoeven of nog verder weg en het zou geen haartje verschil maken. Het deel van haar dat van haar was gescheiden, zag nog met haar ogen, hoorde nog met haar oren, proefde wat haar tong raakte en voelde wat haar beroerde, maar ze was even hulpeloos als een automaat, volledig gehoorzaam aan ieder die haar cour’souvra bezat. Of er nu wel of niet een manier was om uit een geestesval bevrijd te worden, hij deed precies wat de naam aangaf. Ze voelde het bloed uit haar gezicht wegtrekken.

‘Begrijp je het nu?’ zei hij. ‘Je zult nog steeds de Grote Heer dienen, maar nu zal dat gebeuren door te doen wat ik zeg.’

‘Ik begrijp het, mia’cova,’ zei ze willoos.

Hij deed haar geestesval weer onder zijn hemd en lachte opnieuw, een laag en vol geluid dat haar bespotte. ‘Dat hoeft niet, nu je je lesje hebt geleerd. Ik noem je Moghedien en jij noemt me Moridin. Je bent nog steeds een Uitverkorene. Niemand kan jou toch vervangen?’

‘Ja, natuurlijk, Moridin,’ zei ze toonloos. Wat hij ook zei, ze wist dat ze zijn bezit was.

26

Onherroepelijke woorden

Morgase was klaarwakker. In de maanverlichte nacht staarde ze naar de zoldering en probeerde aan haar dochter te denken. Ze lag onder een witlinnen laken, en had ondanks de hitte en het zweet een dikke wollen nachtpon aan die tot de hals was dichtgestrikt. Het zweet deed er niet toe. Het maakte niet uit hoe vaak ze baadde of hoe heet het water was; ze bleef zich smerig voelen. Elayne was vast en zeker veilig in de Witte Toren. Er waren ogenblikken dat het jaren geleden leek dat ze Aes Sedai kon vertrouwen, maar wat die ongerijmdheid ook inhield, de Toren was beslist de veiligste plaats voor Elayne. Ze probeerde aan Gawein te denken. Hij zou in Tar Valon bij zijn zuster zijn, zo trots op haar, zo vastbesloten in zijn verlangen haar schild te zijn als ze er een nodig had. En Galad – waarom stonden ze haar niet toe hem te zien? Ze hield van hem alsof hij van haar eigen vlees was, en hij had die liefde meer nodig dan de andere twee. Ze probeerde aan hen allemaal te denken. Het was zo moeilijk aan iets anders te denken dan... Wijd open ogen staarden het donker in, glinsterend van nimmer geschrei de tranen.

Ze had altijd gedacht dat ze sterk genoeg was om te doen wat gedaan moest worden, om alles en alles te trotseren; ze had altijd geloofd dat ze weer overeind kon komen en het gevecht opnieuw aangaan. In slechts één eindeloos uur, dat alleen enkele lichte, reeds helende kneuzingen had achtergelaten, had Rhadam Asunawa haar anders geleerd. En Emon Valda had haar opvoeding met één enkele vraag voltooid. De wond die het antwoord aan haar eigen hart had toegebracht, was niet geheeld. Ze had uit eigener beweging naar Asunawa terug moeten gaan en hem moeten opdragen om haar het allerergste aan te doen. Ze had... Ze bad dat Elayne veilig was. Misschien was het niet eerlijk om meer aan Elayne dan aan Galad of Gawein te denken, maar Elayne zou de volgende koningin van Andor zijn. De Toren zou de kans om een Aes Sedai op de Leeuwentroon te zetten, niet laten lopen. Kon ze Elayne maar zien, kon ze haar drie kinderen nog maar één keer zien.

Er ritselde iets in de donkere slaapkamer. Ze hield haar adem in en bestreed haar angst. In het vage maanlicht kon ze nauwelijks de stijlen van het bed zien. Valda was gisteren met Asunawa en duizenden Witmantels uit Amador naar het noorden gereden om de Profeet aan te pakken, maar als hij was teruggekomen, als hij...

Een schaduw in de duisternis werd een vrouw, te klein voor die van Lini. ‘Ik dacht al dat je nog wakker was,’ klonk Breanes stem zacht. ‘Drink dit op; het helpt.’ De Cairhiense probeerde een zilveren beker in Morgases hand te duwen. Er steeg een enigszins zure geur uit op. ‘Wacht tot je wordt geroepen om me drinken te brengen,’ snauwde ze, en ze duwde de beker weg. Er druppelde een warme vloeistof op haar hand en het linnen laken. ‘Ik was al bijna in slaap toen je binnen kwam klossen,’ loog ze. ‘Ga weg!’

In plaats van te gehoorzamen bleef de vrouw op haar neerkijken, met haar gezicht in de schaduw. Morgase was niet op Breane Taborwin gesteld. Of Breane echt van edele geboorte en komaf was, zoals ze beweerde, of enkel een dienares die geleerd had haar meerderen na te apen, ze gehoorzaamde alleen als het haar uitkwam en ze had een veel te losse tong. Zoals ze nu weer bewees.

‘Je blaat als een schaap, Morgase Trakand.’ Zelfs haar gedempte stem trilde van woede. Ze zette de beker met een klap op een tafeltje naast het bed en nog meer vocht spatte op het blad. ‘Bah! Heel wat mensen hebben veel ergere dingen meegemaakt. Jij leeft nog. Geen van je botten is gebroken, en je verstand evenmin. Leef ermee; laat het verleden los en ga door met je leven. Je bent zo geprikkeld dat de mannen op kousenvoeten lopen, zelfs baas Gil. Langwin heeft al drie dagen lang nauwelijks een oog dichtgedaan.’

Morgase werd rood van boosheid. Zelfs in Andor spraken bedienden niet op die manier. Ze greep de arm van de vrouw beet, maar bezorgdheid overwon haar boosheid. ‘Ze weten het toch niet, hè?’ In dat geval zouden ze proberen haar te wreken of te redden en daarbij sterven. Tallanvor zou sterven.

‘Lini en ik hebben ter wille van jou hun ogen geblinddoekt,’ spotte Breane. Ze trok haar hand los en wees naar haar. ‘Als ik Langwin daarmee kon redden, zou ik hem tonen wat voor blatend schaap je bent. Hij ziet in jou het vleesgeworden Licht; ik zie een vrouw die de moed niet heeft om de zaken te nemen zoals ze zijn. Ik laat hem niet door jouw lafheid kapotmaken.’

Lafheid. Woede borrelde in Morgase op, maar er kwamen geen woorden. Haar vingers knepen het laken bij elkaar. Ze geloofde niet dat ze koelbloedig had kunnen besluiten met Valda te slapen, maar ware dat het geval geweest, dan had ze ermee kunnen leven. Dat dacht ze tenminste. Maar het was iets heel anders om ‘ja’ te zeggen, omdat ze bang was voor een herhaling van Asunawa’s geknoopte koorden en naalden, en nog banger voor de ergere dingen die zouden volgen. Hoe hard ze ook had geschreeuwd bij Asunawa’s daden, juist Valda had haar de echte grenzen van haar moed getoond en die lagen dichterbij dan ze had aangenomen. Valda’s strelingen of zijn bed konden mettertijd vergeten worden, maar ze zou nooit de schande kunnen uitwissen van dat ene ‘ja’ dat van haar lippen was gekomen. Breane hield haar de waarheid onder ogen en ze wist er geen antwoord op te geven.

Die noodzaak werd haar bespaard door rennende laarzen in het voorvertrek. De slaapkamerdeur vloog open en een man rende naar binnen en stond stil.

‘U bent wakker. Goed,’ klonk Tallanvors stem na een ogenblik, waardoor haar hart de gelegenheid kreeg tot kloppen en zij weer op adem kwam. Ze probeerde Breanes hand los te laten – ze kon zich niet herinneren die gegrepen te hebben – maar tot haar verwondering gaf de vrouw haar even een kneepje voor ze haar hand liet gaan.

‘Er is iets aan de hand,’ ging Tallanvor door, snel naar het enige raam toelopend. Hij bleef ernaast staan alsof hij wilde vermijden gezien te worden, en tuurde de nacht in. ‘Baas Gil, kom vertellen wat je hebt gezien.’

Er verscheen een hoofd in de deuropening, een kale kop die glom in het duister. Daarachter, in de andere kamer, bewoog zich een dreigende schaduw; Langwin Dom. Basel Gil ontdekte dat ze nog steeds in bed lag, en de glans van zijn kale hoofd veranderde, alsof hij zijn ogen ergens anders op richtte, hoewel hij waarschijnlijk nauwelijks meer kon ontwaren dan het bed zelf. Baas Gil was breder dan Langwin maar veel kleiner. ‘Vergeef me, mijn koningin. Ik had niet de bedoeling...’ Hij schraapte heftig zijn keel en zijn laarzen schoven over de vloer. Als hij een muts had gehad, zou hij die in zijn handen ronddraaien of zenuwachtig in elkaar frommelen. ‘Ik liep in de Grote Gang, naar... naar...’ Hij kon het niet opbrengen haar te vertellen dat hij op weg was naar het stilletje. ‘Nou ja, ik keek daar even uit een raam en ik zag... een grote vogel, denk ik... die boven op de Zuidbarakken landde.’

‘Een vogel!’ Bij het horen van Lini’s ijle stem sprong baas Gil de kamer in zodat de deuropening vrijkwam. Of misschien door een flinke por in zijn dikke ribbenkast. Lini benutte meestal alle voordelen die haar grijze haren haar boden. Ze liep langs hem heen, het koord van haar nachtgewaad dichtknopend. ‘Dwazen! Lummels met ossenhersenen! Jullie maken mijn...’ Ze hield luid kuchend op. Lini vergat nooit dat ze de verzorgster van Morgase én van haar moeder was geweest, maar ze liet zich nimmer in het bijzijn van anderen gaan. Ze was geërgerd dat ze dat nu wel gedaan had, en dat klonk door in haar stem. ‘Heb je de koningin wakker gemaakt voor een vógel?’ Ze tikte wat tegen het haarnetje en stopte gedachteloos wat haren weg, die tijdens haar slaap waren losgeraakt. ‘Heb je gedronken, Basel Gil?’ Dat vroeg Morgase zich ook af.

‘Ik weet niet of het een vogel was,’ stribbelde baas Gil tegen. ‘Het zag er helemaal niet als een vogel uit, maar wat kan er anders vliegen? Alleen vleermuizen, toch? Het was groot. Er klommen mannen van zijn rug, en bij het opstijgen zat er nog steeds een op zijn nek. Ik gaf mezelf een paar klappen om wakker te worden en toen landde er nog zo’n... ding. Ook daar klommen weer mannen van af en toen landde er weer een, en besloot ik dat het tijd werd om het heer Tallanvor te vertellen.’ Lini snoof niet, maar Morgase kon voelen hoe haar strakke blik op hem en niet op haar was gericht. De man die zijn herberg in de steek had gelaten om haar te volgen, voelde die blik beslist. ‘Bij de waarheid van het Licht, mijn koningin,’ hield hij vol.

‘Licht!’ herhaalde Tallanvor. ‘Er is net iets... iets op de Noordbarakken geland.’ Morgase had hem nooit eerder zo geschokt gehoord. Eigenlijk was het enige dat ze wilde hen wegsturen, zodat ze alleen kon zijn met haar ellende, maar die hoop leek klein. Tallanvor was in veel opzichten nog erger dan Breane. Veel erger.

‘Mijn mantel,’ zei ze, en ditmaal was Breane er vlug bij om die aan te reiken. Baas Gil wendde zijn gezicht haastig naar de muur, terwijl ze uit bed klom en de zijden mantel aandeed.

Ze liep naar het raam toe, de ceintuur strikkend. Aan de overkant van de uitgestrekte binnenhof doemden de Noordbarakken op, lange, brede gebouwen van drie verdiepingen, met een plat dak. Nergens zag ze licht, in de barakken niet en nergens in de Burcht. Alles was stil en donker. ‘Ik zie niets, Tallanvor.’

Hij trok haar wat achteruit. ‘Blijf kijken,’ zei hij.

Een andere keer zou ze het spijtig hebben gevonden dat zijn hand haar schouder losliet, en geprikkeld zijn over haar eigen spijt en zijn toon. Maar nu, na Valda, voelde ze opluchting. En ergernis over die opluchting én zijn toon. Hij was veel te oneerbiedig, veel te koppig, veel te jong. Niet veel ouder dan Galad.

Er bewogen zich schaduwen in het maanlicht maar verder niets. Ergens in Amador zelf blafte een hond, en die kreeg meerdere antwoorden. Ze wilde net haar mond opendoen om Tallanvor en de anderen weg te sturen, toen een zwarte plek van de donkere barakken opsteeg en zich van het dak afwierp.

Tallanvor had het ‘iets’ genoemd, en ze had er geen betere naam voor. Ze kreeg de indruk van een lang lijf, omvangrijker dan de lengte van een man, met grote, geribde vleermuisachtige vleugels, die klapperden toen het wezen omlaag naar de binnenhof toe viel. De gestalte van een man die pal achter een slangachtige nek zat. En toen vingen de vleugels lucht, en het... iets... zeilde omhoog en hield het maanlicht tegen, toen het boven haar langs zweefde, met een lange, dunne staart erachteraan.

Langzaam sloot Morgase haar mond. Het enige dat in haar opkwam, was Schaduwgebroed. Trolloks en Myrddraal waren niet de enige door de Schaduw verwrongen wezens in de Verwording. Van zoiets als dit had ze nog nooit gehoord, maar haar leraressen in de Toren hadden gezegd dat er daar wezens leefden die niemand overleefde om het na te vertellen. Maar hoe kon zoiets zo ver in het zuiden zijn beland?

Opeens flitste een licht uit de richting van de hoofdpoort, vergezeld van een luide dreun, en vervolgens nog tweemaal op andere plaatsen bij de grote buitenmuur. Daar waren ook poorten, meende ze.

‘Bij de Doemkrocht! Wat was dat?’ sputterde Tallanvor in de korte stilte voor de waakgongen door het donker galmden. Er steeg geschreeuwen gekrijs op, en een hees gebrul dat klonk als een soort hoorngeschal. Vergezeld van donder als bij onweer schoot vuur om hoog, en ergens anders nogmaals.

‘De Ene Kracht,’ zuchtte Morgase. Ze mocht dan nauwelijks kunnen geleiden, maar dit kon ze voelen. Het idee van Schaduwgebroed vervloog. ‘Dat... dat moeten Aes Sedai zijn.’ Achter zich hoorde ze iemands adem stokken; Lini of Breane. Basel Gil mompelde opgewonden: ‘Aes Sedai,’ en Langwin zei iets terug, te zacht om het op te vangen. Ergens in de duisternis sloeg metaal op metaal; vlammen laaiden op en uit de wolkeloze hemel sloegen bliksems omlaag. Boven het lawaai uit kon ze nog net het geluid van noodklokken uit de stad horen, maar het waren er vreemd genoeg heel weinig.

‘Aes Sedai.’ Tallanvor zei het weifelend. ‘Waarom nu? Om jou te redden, Morgase? Ik dacht dat ze de Kracht niet tegen mensen konden gebruiken, alleen tegen Schaduwgebroed. Bovendien... als dat gevleugelde wezen geen Schaduwgebroed was, vertrouw ik mijn eigen ogen nooit meer.’

‘Je weet niet waar je het over hebt!’ sprak ze hem verhit tegen. ‘Jij... !’ De pijl van een kruisboog sloeg een wolk steensplinters van het raamkozijn. Een luchtstroompje raakte haar gezicht, toen de pijl tussen hen naar binnen kaatste en zich met een doffe klap in een bedstijl boorde. Een handbreedte naar rechts, en al haar moeilijkheden waren opgelost geweest.

Ze bewoog zich niet, maar Tallanvor trok haar met een vloek van het raam weg. Zelfs bij het maanlicht kon ze zijn bezorgde gezicht zien, terwijl hij haar onderzoekend aankeek. Even dacht ze dat hij haar gezicht ging strelen. Ze wist niet of ze dan zou gaan huilen of krijsen, of hem bevelen haar voor altijd te verlaten of...

In plaats daarvan zei hij: ‘Het is veel waarschijnlijker dat het die mannen zijn, die Shamin, of hoe ze zichzelf ook noemen.’ Hij bleef de vreemde, onmogelijke verhalen geloven die zelfs tot in de Burcht waren doorgedrongen. ‘Ik geloof dat ik jullie hier nu uit kan krijgen; er zal veel verwarring zijn. Kom mee.’

Ze corrigeerde hem niet; slechts weinig mensen wisten iets van de Ene Kracht, laat staan van het verschil tussen saidar en saidin. Zijn idee had aantrekkelijke kanten. In de hitte van de strijd zouden ze wellicht kunnen ontsnappen.

‘En haar buiten aan zoiets blootstellen?’ krijste Lini. Opflitsen de lichten maakten de maan onzichtbaar, en gekraak en gedreun overstemden het lawaai van mensen en zwaarden. ‘Ik dacht dat je meer verstand had, Martijn Tallanvor. “Alleen dwazen kussen horzels of happen in vuur.” Je hoorde toch dat het de Aes Sedai zijn. Denk je dat ze het niet weet? Denk je dat?’

‘Mijn heer, als het Aes Sedai zijn...’ Baas Gils stem stierf weg.

Tallanvors handen lieten haar los, terwijl hij binnensmonds grommend wenste dat hij een zwaard had. Pedron Nial had hem niet toegestaan zijn wapen te dragen; Emon Valda was minder goed van vertrouwen. Even welde er teleurstelling in haar op. Hij had moeten volhouden, haar weg moeten dragen... Wat was er met haar aan de hand? Als hij haar om welke reden dan ook ergens naartoe had willen dragen, zou ze hem laten villen. Ze moest zich beheersen. Valda had een deuk in haar zelfvertrouwen gemaakt – nee, hij had het achteloos aan flarden gescheurd – maar ze moest zich aan die resten vastklampen en ze op een of andere manier weer sterk zien te maken. Als het de moeite waard was om die rafels weer aan elkaar te naaien.

‘Ik kan in elk geval uitzoeken wat er aan de hand is,’ snauwde Tallanvor, en hij schreed op de deur af. ‘Als het geen Aes Sedai zijn...’

‘Nee! Je blijft hier. Alsjeblieft.’ Ze was erg blij dat de lichte duisternis haar vurige gezicht verborg. Ze had liever haar tong afgebeten dan dat laatste woord gezegd, maar het was haar ontglipt voor ze er erg in had. Ze ging op besliste toon door. ‘Je blijft hier, om naar behoren over je koningin te waken.’

In het vage licht kon ze zijn gezicht zien, en zijn buiging leek heel keu rig, maar ze zou er haar laatste munt om verwedden dat hij boos was. ‘Ik zal in uw voorvertrek zijn.’ Aan zijn stem te horen was er geen twijfel mogelijk. Maar déze keer kon het haar niet schelen of hij boos was en zich weinig moeite getroostte om dat te verbergen. Ze kon die vreselijke man eigenhandig de nek omdraaien, maar niet vannacht, en hij mocht niet worden omgebracht door krijgslieden van wie onbekend was aan welke kant ze stonden.

De kans op slaap was verkeken, zelfs als ze daartoe in staat was geweest. Ze waste haar gezicht en poetste haar tanden zonder een lamp aan te steken. Breane en Lini hielpen haar zich te kleden in blauwgroene zijde met kant bij hals en polsen. Dat was gepaste kledij om Aes Sedai te ontvangen. Buiten in de nacht woedde saidin. Het moesten Aes Sedai zijn. Wie konden het anders zijn?

Toen ze zich bij de mannen in het voorvertrek voegde, zaten ze in het donker. Zelfs een kaars kon ongewenste aandacht trekken, maar er was enig maanlicht en van tijd tot tijd flitste er buiten door de Kracht ge wrocht vuur. Langwin en baas Gil sprongen eerbiedig van hun stoelen op. Tallanvor kwam langzamer overeind, en ze had geen licht nodig om te weten dat hij haar gemelijk opnam. Ze was woest dat zij het moest negeren – ze was zijn koningin – woest en amper in staat om dat uit haar stem te weren. Ze droeg Langwin op er nog enkele hoge, houten stoelen bij te zetten, wat verder van het venster af. In stilte zaten ze te wachten. Stilte aan hun kant, tenminste. Buiten weerklonken nog steeds donderende klappen, schalden hoorns en schreeuwden mannen. In dit alles voelde ze saidar toenemen, wegzakken en weer opkomen.

Na minstens een uur nam de strijd af en hield toen geheel op. Stemmen schreeuwden nog steeds onbegrijpelijke bevelen, gewonden krijsten, en soms weerklonken nog die vreemde, hese hoornklanken, maar er kletterde niet langer staal op staal. Het gevoel van de Kracht zakte weg; ze was er zeker van dat er binnen de Burcht vrouwen waren die nog steeds de Bron aanraakten, maar ze dacht niet dat er nog iemand geleidde. Na alle lawaai en opschudding leek het bijna vredig.

Tallanvor bewoog, maar ze gebaarde hem te blijven zitten voor hij kon opstaan; even dacht ze dat hij niet zou gehoorzamen. De nacht kwam tot een eind, zonlicht kroop door de ramen naar binnen en scheen op Tallanvors boosheid. Ze hield haar handen nog steeds in haar schoot. Van de vele deugden die deze jongeman nog moest leren, was geduld er een. Geduld stond als goede eigenschap slechts een treetje lager dan moed. De zon klom hoger. Lini en Breane begonnen steeds bezorgder met elkaar te fluisteren en wierpen blikken in haar richting. Tallanvor keek boos. Terwijl hij stijf in zijn stoel zat, gekleed in de donkerblauwe jas die hem zo goed stond, smeulden zijn donkere ogen. Baas Gil zat te draaien, streek eerst met de ene en dan met de andere hand over zijn hoofd en depte zijn blozende wangen met een doekje af. Langwin zat onderuitgezakt in zijn stoel. De zware oogleden van de voormalige uitsmijter deden hem half in slaap lijken, maar als hij naar Breane keek, gleed er een glimlach over zijn gezicht met de littekens en de ge broken neus. Morgase richtte al haar aandacht op haar ademhaling, bijna zoals ze gedurende haar maanden in de Toren had geoefend. Geduld. Als er niet gauw iemand kwam, Aes Sedai of niet, zou ze een scherp woord klaar hebben.

Onwillekeurig schrok ze op toen er ineens op de gangdeur werd gebonsd. Voor ze Breane kon opdragen te zien wie dat was, sloeg de deur tegen de muur. Morgase staarde naar de binnenkomer.

Een lange, donkere man met een haakneus staarde haar koud aan. Het lange gevest van zijn zwaard stak boven zijn schouder uit. Hij droeg een vreemde wapenrusting van zwart en goud gelakte platen, en de helm tegen zijn heup leek net de kop van een zwart met goudgroen insect, met drie lange, dunne groene veren. Achter hem aan kwamen er nog twee binnen, die hun helmen op hadden. Hun wapenrusting was dezelfde maar leek eerder geschilderd dan gelakt te zijn, en zij hielden een gespannen kruisboog in de hand. Er stonden er nog meer in de gang, met speren waaraan goud-zwarte kwasten hingen.

Tallanvor, Langwin en zelfs de dikke baas Gil kwamen overeind en plaatsten zichzelf tussen haar en haar merkwaardige bezoekers. Ze moest zich tussen hen door wringen.

De ogen van de man met de haakneus richtten zich op haar voor ze een verklaring kon eisen. ‘U bent Morgase, koningin van Andor?’ Zijn stem klonk hard en zijn woorden sprak hij zo lispelend uit dat ze hem amper kon verstaan.

Hij sprak weer voor ze kon antwoorden. ‘U komt met mij mee. Alleen,’ voegde hij eraan toe toen Tallanvor, Langwin en baas Gil naar voren stapten. De krijgslieden hieven hun kruisboog; zo te zien konden de zware pijlen gaten in een wapenrusting schieten. Geen man kon zoiets opvangen.

‘Ik heb er geen bezwaar tegen dat mijn mensen hier blijven tot ik terug ben,’ zei ze, veel kalmer dan ze zich voelde. Wie waren die mensen? Ze kende de tongval en de wapenrusting van elk land. ‘Ik weet zeker dat u mijn veiligheid zult waarborgen, kapitein...?’

Hij noemde geen naam, maar gebaarde haar slechts kort om hem te volgen. Tot haar grote opluchting deed Tallanvor ondanks zijn verschroeiende blik niet moeilijk. En tot haar grote ergernis keken baas Gil en Langwin eerst naar hem voor ze achteruitstapten.

In de gang stelden de soldaten zich rondom haar op, achter de aanvoerder en de twee mannen met de kruisboog. Een erewacht, probeerde ze zichzelf wijs te maken. Om zo spoedig na een veldslag onbeschermd rond te lopen was dwaasheid; er konden nog verzetshaarden zijn die iemand konden gijzelen, of iedereen over de kling jagen die hen opmerkte. Ze had het graag geloofd.

Ze probeerde de leider vragen te stellen, maar hij erkende op geen enkele manier haar aanwezigheid, waardoor ze het opgaf. Geen enkele soldaat keek in haar richting. Het waren mannen met harde ogen, van hetzelfde slag als de leden van haar eigen koninginnengarde, mannen die al eerder de strijd hadden gezien, en meer dan eens. Maar wie waren het? Hun laarzen stampten in de maat op de vloertegels als dreigende trommelslagen, wat nog versterkt werd door de kale burchtgangen. Er was weinig kleur, niets fleurigs en moois, afgezien van hier en daar een wandkleed dat Witmantels in bloedige gevechten afbeeldde.

Ze merkte dat ze haar naar de kwartieren van de kapiteinheer-gebieder brachten en voelde zich ietwat misselijk worden. Ze had deze wandeling redelijk plezierig gevonden toen Pedron Nial nog leefde, maar was hem in de paar dagen sinds zijn dood gaan vrezen. Toen ze een hoek omsloegen, schrok ze echter bij de aanblik van zo’n twintig boogschutters die achter hun eigen aanvoerder aan stampten. Het waren mannen met hardleren borstplaten, die dwars over de borst met blauwe en zwarte strepen waren beschilderd. Ieder droeg een kegelvormige helm met een sluier van staalgrijze maliën die hun gezichten tot aan hun ogen afdekte. Hier en daar staken er wat snorren onder de maliën uit. De leider van de boogschutters boog voor de man van haar lijfwacht die als antwoord slechts zijn hand ophief.

Taraboners. Ze had in geen jaren een Taraboonse soldaat gezien, maar dit waren Taraboners, ondanks die strepen, of ze at haar muilen op. Het sloeg echter nergens op. Tarabon was tot leven gekomen chaos, door een burgeroorlog met wel honderd partijen die naar de troon streefden, en met Draakgezworenen. Uit zichzelf had Tarabon nooit een aanval op Amador kunnen uitvoeren. Tenzij er, hoe ongelofelijk ook, één man de anderen had verslagen, én de Draakgezworenen had verslagen, en... Het was onmogelijk en het verklaarde de soldaten met die vreemde wapenrusting niet, noch dat gevleugelde beest, noch...

Ze had gedacht dat ze vreemde zaken gezien had. Ze meende te weten wat misselijkheid was. Toen sloegen zij en haar wacht een andere hoek om en kwamen ze twee vrouwen tegen.

De ene was slank, even klein als een Cairhiense en donkerder dan een Tyreense. Ze was gekleed in een blauw gewaad dat een flink eind boven haar enkels ophield. Op haar borst en op de zijkant van haar wijde broekrok zaten zilveren bliksemschichten op een rode ondergrond. De andere vrouw, gekleed in saai grijs, was langer dan de meeste mannen. Haar goudblonde haar kwam tot aan haar schouders en was glanzend geborsteld. Ze had angstige, groene ogen. Een zilveren lijn verbond een zilveren armband aan de pols van de kleine vrouw met de halsband van de ander.

Ze weken opzij voor Morgases wacht, en toen de krijgsheer ‘Der’sul’dam’ mompelde – Morgase dacht dat het zoiets was; zijn lispelende tongval was moeilijk te verstaan – klonk het alsof hij tot iemand sprak die bijna, maar niet helemaal zijn gelijke was. De donkere vrouw neeg het hoofd, trok aan de leiband, en de vrouw met het gouden haar zonk op de vloer ineen met haar hoofd op haar knieën en haar handpalmen vlak op de vloer. Toen Morgase en haar wachters voorbijgingen, bukte de donkerharige vrouw zich om de ander een vriendelijk klopje op haar hoofd te geven, zoals je bij een hond doet. Erger nog, de knielende vrouw keek met genegenheid en dankbaarheid naar haar op.

Morgase kon doorlopen, kon voorkomen dat haar knieën het begaven of haar maag zich leegde. Die onderdanigheid was op zich al erg genoeg, maar ze was er zeker van dat de vrouw die over haar hoofd werd geaaid, kon geleiden. Onmogelijk! Ze liep als verdoofd verder en vroeg zich af of dit een droom of een nachtmerrie was. Ze hoopte dat het dat was. Ze besefte vaag dat ze stil stonden voor nog meer soldaten, deze keer in een wapenrusting van rood en zwart, toen...

De ontvangstkamer van Pedron Nial – nu die van Valda, of van wie de burcht ook had ingenomen – was veranderd. De grote, gouden vlammende zonneschijf in de vloer was gebleven, maar Nials veroverde banieren, die Valda had gehouden alsof het de zijne waren, waren verdwenen. Net als de meubels, behalve de eenvoudige stoel met de hoge rug die Nial en daarna Valda had gebruikt, die tussen twee grote kamerschermen in schrille kleuren stond. Het ene scherm toonde een zwarte roofvogel met een wrede snavel, een witte kam en gespreide vleugels met witte punten. Het andere liet een gele kat met zwarte vlekken zien, met één klauw op een dood, hertachtig wezen dat half zo groot was en lange, rechte hoorns en witte strepen in zijn vacht had. Er was een aantal mensen in de kamer, maar meer kon ze niet opnemen voordat een vrouw met een scherp gezicht en in een blauw gewaad naar voren kwam. Een kant van haar hoofd was geschoren; haar overgebleven haren waren in een lange bruine vlecht gevlochten die over haar rechterschouder hing. Haar blauwe ogen stonden minachtend en hadden even goed die van de arend of de kat geweest kunnen zijn. ‘U verkeert in de aanwezigheid van de Hoogvrouwe Suroth, de leidster van Zij die als eerste komen, degene die de Terugkeer bijstaat,’ zei ze met diezelfde lispelende tongval.

Zonder enige waarschuwing greep de man met de haakneus Morgase bij de nek en dwong haar naast hem neer te knielen. Als verdoofd, niet in het minst omdat haar de adem benomen werd, zag ze hem de vloer kussen.

‘Laat haar los, Elbar,’ lijsde een andere vrouw boos. ‘De koningin van Andor wordt niet op een dergelijke manier behandeld.’

De man die Elbar heette, kwam met gebogen hoofd half overeind. ‘Ik verlaag mijzelf, Hoogvrouwe. Ik smeek om vergeving.’ Zijn stem was zo koud en vlak als zijn tongval toestond.

‘Hiervoor heb ik weinig vergevingsgezindheid, Elbar.’ Morgase keek op. Het uiterlijk van Suroth bracht haar van haar stuk. De zijkanten van haar hoofd waren geschoren en lieten een glanzend zwarte hoofdkam over, die als manen over haar rug golfde. ‘Misschien als je gestraft bent. Breng jezelf aan. Uit mijn bijzijn! Ga!’ Het wuivende gebaar toonde vingernagels van bijna een duim lang. Die van duim en wijsvinger glinsterden blauw.

Geknield maakte Elbar een buiging, kwam soepel overeind en liep achterwaarts naar de deur. Nu pas besefte Morgase dat geen enkele krijgsman met hen naar binnen was gegaan. Ze besefte nog iets anders. Hij keek haar weer aan voor hij verdween. In plaats van wrok voor degene die hem deze straf had bezorgd, keek hij... berekenend. Er zou geen straf komen; dit alles was van tevoren afgesproken.

Suroth gleed naar Morgase toe. Ze hield haar lichtblauwe gewaad zorgvuldig open zodat haar rok zichtbaar bleef. Die was sneeuwwit, met honderden plooitjes. Over het hele gewaad waren ranken en weelderige rode en gele bloemen geborduurd. Morgase merkte dat de vrouw pas bij haar kwam staan toen zijzelf weer rechtop stond.

‘Je bent niet gewond?’ vroeg Suroth. ‘Als je gewond bent, zal ik zijn straf verdubbelen.’

Morgase stofte wat overbodig haar rok af, zodat ze die valse glimlach die de ogen van de vrouw nimmer bereikte, niet hoefde te zien. Ze nam de gelegenheid te baat om rond te kijken. Bij een muur knielden vier mannen en vier vrouwen. Ze waren jong, zagen er meer dan knap uit en droegen allemaal... Met een ruk wendde ze haar ogen af. Die lange, witte gewaden waren bijna doorzichtig! Opzij van de schermen zaten nog eens twee paar vrouwen geknield, een van elk paar in het grijs, de ander in het blauw met de geborduurde bliksemschichten, de pols van de een met een zilveren lijn verbonden aan de hals van de ander. Morgase stond er niet dicht genoeg bij om zeker te zijn, maar ze had het ziekmakende besef dat de vrouwen in het grijs konden geleiden. ‘Met mij is niets aan de hand, dank...’ Er lag iets enorms en rood-bruins uitgestrekt op de vloer – wellicht een stapel gelooide koeienhuiden. Toen zuchtte het. ‘Wat is dát?’ Ze kon voorkomen dat haar mond openviel, maar de vraag ontsnapte haar toch.

‘Je bewondert mijn lopar?’ Suroth gleed veel sneller van haar weg dan ze gekomen was. Het enorme wezen hief een grote, ronde kop op, zodat ze die met haar knokkels onder de kin kon aaien. Het deed Morgase aan een beer denken, maar het was zeker anderhalf maal groter dan de grootste beer waar ze ooit van gehoord had, en haarloos bovendien. Het had een nauwelijks zichtbare snuit en om zijn ogen lagen zware botringen. ‘Mij werd Almandaragal als een jong gegeven op mijn eerste echtnaamsdag; in dat jaar wist hij de eerste poging om mij te doden te voorkomen. Hij was nog maar een kwart van zijn huidige grootte.’ Er lag echte genegenheid in de stem van de vrouw. De... lopar trok zijn lippen op toen ze hem bleef strelen, en onthulde zware, spitse tanden. Hij strekte zijn voorpoten en liet zes lange klauwen uit zijn tenen komen. Daarna begon hij te snorren; het lage geknor klonk even hard als van wel honderd katten.

‘Opmerkelijk,’ zei Morgase zwakjes. Echtnaamsdag? Hoeveel moordaanslagen had deze vrouw meegemaakt dat ze zo achteloos over ‘de eerste’ kon spreken?

De lopar jankte even toen Suroth hem achterliet, maar legde al snel zijn kop op zijn voorpoten. Het was echter verontrustend dat zijn ogen niet haar volgden, maar voornamelijk op Morgase bleven rusten, en soms even naar de deur of de smalle ramen flitsten.

‘Maar hoe groot de trouw van een lopar ook is, hij kan die van een damane niet evenaren.’ Er klonk nu geen genegenheid in Suroths stem door. ‘Pura en Jinjin hebben al honderd moordenaars omgebracht, voor Almandaragal met zijn ogen kan knipperen.’ Bij het noemen van die namen trok een van de vrouwen in het blauw aan haar zilveren lei band, terwijl de andere dubbel boog zoals de vrouw in de gang had gedaan. ‘Sinds we zijn teruggekomen, hebben we veel meer damanes dan eerst. Dit is een rijk jachtgebied voor marath’damanes. Pura,’ voegde ze er achteloos aan toe, ‘was vroeger een... vrouw van de Witte Toren.’

Morgases knieën knikten. Een Aes Sedai? Ze keek naar de gebogen rug van de vrouw die Pura genoemd werd, en weigerde het te geloven. Niemand kon een Aes Sedai dwingen op een dergelijke manier ineen te krimpen. Maar iedere geleidster, niet alleen een Aes Sedai, zou in staat moeten zijn om die geleideband te grijpen en haar kwelster ermee te wurgen. Dat kon iedereen. Nee, deze Pura kon geen Aes Sedai zijn. Morgase vroeg zich af of ze het zou wagen een stoel te vragen. ‘Dat is zeer ... belangwekkend.’ Haar stem klonk gelukkig vast. ‘Maar ik geloof niet dat u me hier gevraagd heeft om over Aes Sedai te spreken.’ Natuurlijk was ze niet gevraagd. Suroth staarde haar aan. Ze bewoog geen spier, maar de vingers met de lange nagels van haar linkerhand trilden.

‘Thera!’ blafte de vrouw met het scherpe gezicht en haar half geschoren hoofd ineens. ‘Kaf voor de Hoogvrouwe en haar gast!’

Een van de vrouwen in doorzichtige kleren, die de oudste was maar nog steeds jong, sprong sierlijk overeind. Ze had een pruilend rozenmondje, maar ze hupte achter het scherm met de arend en kwam even later terug met een zilveren dienblad met twee witte kommetjes. Ze knielde lenig voor Suroth neer, boog het donkere hoofd en hief het dienblad op, zodat het aangebodene hoger kwam dan zijzelf. Morgase schudde het hoofd. Iedere bediende in Andor die gevraagd werd dit te doen – of een dergelijk gewaad te dragen! – zou woedend zijn weggestormd.

‘Wie bent u? Waar komt u vandaan?’

Suroth hief een kom tussen haar vingertoppen en snoof de omhoogkringelende damp op. Haar hoofdknikje had naar Morgases smaak te veel weg van toestemming, maar zij pakte ook een kom. Ze nipte van de drank en staarde er vol verbazing naar. Hij was niet alleen zwarter dan elke theesoort, maar ook bitterder. Geen enkele hoeveelheid honing kon dit drinkbaar maken. Suroth zette haar eigen kom tegen haar lippen en zuchtte van genoegen.

‘Er zijn veel zaken waarover we moeten spreken, Morgase, maar bij ons eerste gesprek zal ik kort zijn. Wij Seanchanen zijn teruggekeerd om weer op te eisen wat de erfgenamen van de Hoge Koning Artur Paendrag Tanreall ontstolen werd.’ Het genoegen over de kaf in haar stem ging over in een ander soort genoegen, waarin zowel verwachting als zekerheid doorklonken, terwijl ze Morgases gezicht nauwlettend in het oog hield. ‘Wat van ons was, zal wederom van ons zijn. De waarheid is dat het altijd van ons geweest is; een dief verwerft nimmer het eigendomsrecht. Ik ben begonnen met Tarabon. Vele edelen van dat land hebben al gezworen om te gehoorzamen, te wachten en te dienen. Het zal niet lang duren of iedereen zal dat hebben gedaan. Hun koning – ik kan me zijn naam niet meer herinneren – stierf na zijn tegenstand. Als hij geleefd had, in opstand tegen de Kristallen Troon en niet eens van het Bloed zijnde, zou hij gespietst zijn. Zijn familie was onvindbaar en kon geen eigendom worden gemaakt, maar er zijn een nieuwe koning en een nieuwe panarch, die trouw hebben gezworen aan de keizerin – moge zij eeuwig leven – en aan de Kristallen Troon. De schurken zullen weggevaagd worden; niet langer zal er onderlinge krijg of honger in Tarabon zijn, de mensen zullen beschut zijn onder de vleugels van de keizerin. Nu ga ik met dit alles in Amadicia beginnen. Weldra zullen allen knielen voor de keizerin, moge zij eeuwig leven, de rechtstreekse afstammelinge van de grote Artur Haviksvleugel.’

Als het meisje niet met het dienblad was weggegaan, zou Morgase haar kom hebben teruggezet. Het donkere oppervlak van de kaf vertoonde geen enkele rimpeling, maar veel van wat die vrouw bralde, zei haar helemaal niets. Keizerin? Seanchanen? Een jaar of zo terug waren er wilde geruchten geweest dat de legers van Artur Haviksvleugel van over de Arythische Oceaan waren teruggekeerd, maar alleen de meest lichtgelovigen zouden het hebben geloofd, en ze betwijfelde of zelfs de grootste praatjesmakers op de markt het verhaal nog wel rondvertelden. Kon het waar zijn geweest? Ze begreep er in elk geval meer dan genoeg van.

‘Allen eren de naam van Artur Haviksvleugel, Suroth...’ – de vrouw met het scherpe gezicht wilde boos iets zeggen, maar zweeg na een beweging van een blauw genagelde vinger van de Hoogvrouwe – ‘... maar zijn tijd is reeds lang voorbij. Elk land hier heeft een lange voorgeschiedenis. Geen enkel land zal zich overgeven aan u of uw keizerin. Zelfs als u een deel van Tarabon heeft ingenomen... ’ – Suroth zoog sissend haar adem naar binnen en haar ogen vonkten – ‘... vergeet dan niet dat het een geplaagd land is, innerlijk verdeeld. Amadicia zal niet zo gemakkelijk vallen, en vele landen zullen te hulp snellen als zij van dit alles horen.’ Kón het waar zijn? ‘Met hoevelen u ook bent, u zult ons geen gemakkelijke prooi vinden. Wij hebben al eerder grote gevaren gekend en die overwonnen. Ik raad u aan vrede te sluiten voor u wordt verpletterd.’ Morgase dacht aan de Kracht die in de nacht had gewoed en vermeed naar de... damane te kijken. Werden ze zo genoemd? Het kostte haar veel moeite om haar lippen niet te bevochtigen.

Suroth glimlachte opnieuw als van achter een masker. Haar ogen schitterden als geslepen stenen. ‘Iedereen moet keuzes maken. Sommigen zullen verkiezen te gehoorzamen, te wachten en te dienen; zij zullen hun landen besturen in naam van de keizerin, moge zij eeuwig leven.’ Ze hief een hand van haar kom en gebaarde licht met haar lange nagels, en de vrouw met het scherpe gezicht blafte: ‘Thera! Houdingen van de Zwaan!’

Om de een of andere reden verstrakte Suroths mond. ‘Niet de Zwaan, Alwhin! Blinde dwaas!’ siste ze half binnensmonds, hoewel haar tongval het moeilijk te verstaan maakte. Onmiddellijk was de bevroren glimlach weer terug.

Opnieuw kwam het dienstmeisje overeind van haar plekje bij de muur. Ze rende op een vreemde manier, op haar tenen en met haar armen gestrekt naar achteren, naar het midden van de vloer. Boven op de vlammende zon, op het teken van de Kinderen van het Licht, begon ze aan een soort trage, strakke dans. Haar armen gingen omhoog als vleugels en bogen weer terug. Ze draaide zich om, liet haar linkervoet naar voren glijden en boog zich met gestrekte armen over de knie, alsof ze om hulp riep, totdat armen, lichaam en linkerbeen één gestrekte schuine lijn vormden. Haar dunne witte kleed maakte het geheel buitengewoon onbetamelijk. Morgase voelde dat haar wangen tijdens de dans – als je het zo kon noemen – begonnen te gloeien.

‘Thera is nieuw en nog niet goed geoefend,’ mompelde Suroth. ‘De gestalten worden het vaakst uitgevoerd met tien of twintig da’covale tezamen, mannen en vrouwen die gekozen worden vanwege de pure schoonheid van hun lijnen, maar soms is het aardig om slechts een enkele te zien. Het is heel plezierig om mooie dingen te bezitten, niet?’ Morgase fronste. Hoe kon iemand een persoon bezitten? Suroth had eerder gesproken over ‘iemand tot eigendom maken’. Ze kende de Oude Spraak maar het woord da’covale was haar niet bekend; na diep nadenken echter kwam ze op ‘persoon die eigendom is’. Het was stuitend. Vreselijk. ‘Ongelooflijk,’ zei ze droog. ‘Misschien zou ik u moeten verlaten, opdat u kunt genieten van de... dans.’

‘Nog even,’ zei Suroth met een glimlach voor de danshouding van Thera. Morgase wendde haar blik af. ‘Zoals ik al zei, ieder moet een keuze maken. De oude koning van Tarabon verkoos in opstand te komen. Hij stierf. De vroegere panarch werd gevangengenomen, maar weigerde de Eed. Ieder van ons heeft een plaats waar wij horen, tenzij we door de keizerin worden verheven, maar zij die hun eigen plaats weigeren in te nemen, kunnen ook verworpen worden, zelfs tot de diepste diepten. Thera heeft een zekere sierlijkheid. Alwhin blijkt vreemd genoeg een grote aanleg als lerares te hebben, zodat ik denk dat Thera in een paar jaar de Houdingen leert die zo passen bij haar sierlijkheid.’ Haar glimlach, die glinsterende ogen wendden zich naar Morgase.

Een betekenisvolle blik, maar waarom? Iets wat met de danseres te maken had? De vrouw leek haar naam nadrukkelijk en heel vaak te noemen. Maar wat...? Morgases ogen schoten naar de vrouw, die nu op haar tenen stond en langzaam op dezelfde plek ronddraaide, met haar handen tegen elkaar en haar armen tot het uiterste gestrekt. ‘Ik geloof het niet,’ hijgde ze. ‘Ik wil het niet geloven.’

‘Thera,’ zei Suroth, ‘wat was je naam voor je mijn eigendom werd? Welke titel voerde je toen?’

Thera bevroor in haar langgerekte houding en wierp bevend een bange blik op Alwhin, waarna ze met grote angst Suroth aankeek. ‘Als mijn spreken de Hoogvrouwe behaagt: Thera werd Amathera genoemd,’ zei ze ademloos. ‘Als mijn spreken de Hoogvrouwe behaagt: Thera was panarch van Tarabon.’

De kom viel uit Morgases hand op de vloer aan stukken, en de zwarte kaf spatte alle kanten op. Dit moest een leugen zijn. Ze had Amathera nooit ontmoet, maar ze had ooit een beschrijving van haar gekregen. Nee. Veel vrouwen van deze leeftijd hadden grote, donkere ogen en een pruilmondje. Pura was nooit een Aes Sedai geweest, en deze vrouw...

‘Houding!’ snauwde Alwhin, en Thera bewoog vloeiend verder zonder Suroth of iemand anders nog aan te kijken. Deze vrouw, wie ze ook was, had duidelijk nog maar één gedachte: de dringende wens geen fout te maken. Morgase dwong zichzelf niet over te geven.

Suroth kwam vlak voor haar staan. Haar gezicht was zo koud als hartje winter. ‘Allen staan voor keuzes,’ zei ze rustig. Haar stem had krassen op staal kunnen maken. ‘Enkele gevangenen beweren dat je een tijd in de Witte Toren hebt doorgebracht. Volgens de wet mag geen marath’damane aan de leiband ontkomen, maar ik beloof je plechtig dat jij, die mij recht in mijn gezicht mijn woorden tot leugen bestempelde, dát lot niet zult ondergaan.’ De nadruk maakte duidelijk dat haar belofte niet gold voor elk ander vreselijk lot. De glimlach, die nooit haar ogen bereikte, keerde weer terug. ‘Ik hoop dat je zult verkiezen de Eed af te leggen, Morgase, en Andor zult besturen in naam van de keizerin, moge zij eeuwig leven.’ Voor het eerst was Morgase er volkomen zeker van dat de vrouw loog. ‘Ik zal morgen weer met je spreken, of misschien de dag erna, als ik er de tijd voor heb.’

Suroth draaide zich om en gleed langs de danseres naar haar stoel. Toen ze ging zitten en haar gewaad sierlijk schikte, blafte Alwhin opnieuw. Ze leek niet anders te kunnen praten. ‘Allen! Houdingen van de Zwaan!’ De langs de muur geknielde jonge mannen en vrouwen sprongen naar voren om zich bij Thera te voegen. Ieder van hen, naast elkaar voor Suroths stoel, bewoog op dezelfde wijze als Thera. Alleen de lopar erkende Morgases aanwezigheid. Ze kon zich niet herinneren ooit eerder zo vernederend te zijn weggestuurd. Ze hield haar waardigheid net als haar rok hoog, en vertrok.

Natuurlijk kwam ze in haar eentje niet zover. In het voorvertrek stonden de krijgslieden als standbeelden in hun rood-zwarte wapenrusting en met de speren met rood-zwarte kwasten. Onder de gelakte helmen staarden harde ogen uit ondoorgrondelijke gezichten tussen de kaken van monsterlijke insecten door. Een van hen, niet veel groter dan zijzelf, stapte zwijgend naast haar voort en begeleidde haar naar haar kamers, waar links en rechts van de deur twee Taraboners met zwaarden stonden. Ze droegen stalen borstplaten, maar ook deze toonden dwarse banen. Zij bogen diep, met hun handen op de knieën, en ze dacht dat het voor haar was, tot haar begeleider voor het eerst sprak. ‘De eer ontvangen,’ zei hij met harde, droge stem. De Taraboners kwamen overeind en keken haar niet eens aan, tot hij zei: ‘Bewaak haar goed. Zij heeft de Eed niet afgelegd.’ Donkere ogen boven stalen sluiers gleden naar haar, maar hun instemmende buigingen waren voor de Seanchaan bedoeld.

Ze probeerde ongehaast naar binnen te gaan, maar nadat de deur was dichtgevallen, zocht ze steun in een poging haar tollende gedachten tot rust te laten komen. Seanchanen en damanes, keizerinnen en eden, en mensen die eigendom waren. Lini en Breane stonden haar midden in de kamer aan te kijken.

‘Wat ben je te weten gekomen?’ vroeg Lini geduldig, op bijna dezelfde toon waarmee ze Morgase als kind naar een gelezen boek had gevraagd.

‘Nachtmerries en waanzin,’ zuchtte Morgase. Plotseling ging ze rechtop staan en keek schichtig de kamer rond. ‘Waar is...? Waar zijn de mannen?’

Breane beantwoordde de onuitgesproken vraag met een droge, spottende stem. ‘Tallanvor is gaan kijken of hij ergens achter kon komen.’ Ze plantte haar vuisten in haar zij en haar gezicht werd buitengewoon ernstig. ‘Langwin en baas Gil zijn met hem meegegaan. Waar ben jij achter gekomen? Wie zijn deze... Seanchanen?’ Ze zei de naam aarzelend, met rimpels op haar voorhoofd. ‘Zoveel hebben we zelf al opgevangen.’ Ze verkoos Lini’s bijtende blikken niet op te merken. ‘Wat moeten we nu doen, Morgase?’

Morgase drong tussen de vrouwen door naar het dichtstbijzijnde raam. Het was niet zo smal als dat van de ontvangstkamer en bevond zich ruim twintig voet boven het stenen plaveisel van de binnenhof. Daar schuifelde een lusteloze rij helmloze mannen in verfromfaaide kleren, sommigen met bebloede verbanden, onder de waakzame ogen van Taraboners met speren. Tussen de kantelen op een van de torens stonden enkele Seanchanen in de verte te staren. Een van hen droeg een helm met drie dunne pluimen. Aan de andere kant van de binnenplaats verscheen een vrouw in een venster, het rode veld op haar borst met de geborduurde bliksemschicht was duidelijk zichtbaar. Ze keek nadenkend naar de gevangen Witmantels. De wankelende lieden leken verdwaasd, niet in staat om te geloven wat er gebeurd was.

Wat moesten ze doen? Morgase was bang voor die beslissing. Ze leek de laatste maanden nog geen beslissing over fruit bij het ochtendmaal te kunnen nemen zonder dat het tot rampen leidde. Een keuze, had Suroth gezegd. Help deze Seanchanen met de verovering van Andor, of... Ze kon Andor nog één laatste dienst bewijzen. De staart van de rij verscheen, gevolgd door nog meer Taraboners. Hun landgenoten sloten zich aan. Een val van twintig voet, en Suroth verloor haar hefboom. Misschien was het de uitweg van een lafaard, maar ze had al bewezen dat ze er een was. Toch behoorde de koningin van Andor niet zo te sterven.

Zacht zei ze de onherroepelijke woorden die slechts twee keer eerder in de duizendjarige geschiedenis van Andor waren uitgesproken. ‘Onder het Licht maak ik de Hoogzetel van Huis Trakand vrij ten gunste van Elayne Trakand. Onder het Licht doe ik afstand van de Rozen kroon en de Leeuwentroon, ten gunste van Elayne, Hoogzetel van Huis Trakand. Onder het Licht onderwerp ik mijzelf aan de wil van Elayne van Andor, als haar gehoorzame onderdaan.’ Zeker, niets van dit alles maakte Elayne koningin, maar het effende de weg.

‘Waar glimlach je om?’ vroeg Lini.

Morgase draaide zich langzaam om. ‘Ik dacht aan Elayne.’ Volgens haar had de oude oppas niet dichtbij genoeg gestaan om te horen wat eigenlijk niemand hoefde te horen.

Maar Lini’s ogen werden groot en haar adem stokte. ‘Ga van dat raam weg!’ snauwde ze, en ze paste haar handelwijze bij haar woorden aan door Morgases arm te grijpen en haar letterlijk van het raam weg te sleuren.

‘Lini, je vergeet jezelf! Het is jaren geleden dat je mijn kinderverzorgster was... !’ Morgase haalde diep adem en ging zachter praten. Het was niet makkelijk om in die angstige ogen te kijken; Lini was niet voor zoveel dingen bang. ‘Wat ik doe is het beste, geloof me,’ zei ze rustig. ‘Er is geen andere manier...’

‘Geen andere manier?’ onderbrak Breane haar boos, haar rok zo stevig vastpakkend dat haar handen trilden. Ze wilde die zichtbaar liever om Morgases keel leggen. ‘Wat voor dwaasheid sta je nu weer te spuien? Wat als die Seanchanen denken dat wij jou gedood hebben?’ Morgase kneep haar lippen op elkaar; was ze zó doorzichtig geworden?

‘Hou je mond, vrouw!’ Lini werd nooit boos, en schreeuwde nimmer, maar nu deed ze het allebei. Haar ingevallen wangen werden rood en ze hief haar magere hand. ‘Je houdt je mond dicht of ik sla je nog gekker dan je al bent!’

‘Sla háár dan, als je iemand wilt slaan!’ schreeuwde Breane zo fel dat het speeksel rondvloog. ‘Koningin Morgase! Zij zal jou, mij en mijn Langwin nog aan de galg brengen! Tegelijk met die mooie Tallanvor van haar, omdat ze nog niet de moed van een múis bezit!’

De deur ging open en Tallanvor kwam binnen, en alles verstilde en verstarde opeens. In zijn aanwezigheid zou niemand gaan schreeuwen. Lini deed alsof ze Morgases mouw bekeek om te zien of die gemaakt moest worden, terwijl baas Gil en Langwin Tallanvor volgden. Breane zette een verblindende glimlach op en streek haar rok glad. Uiteraard merkten de mannen niets.

Morgase merkte een heleboel op. Om maar iets te noemen: Tallanvor had een zwaard omgegespt, evenals baas Gil, en zelfs Langwin, al had die een kort zwaard. Ze had altijd het gevoel gehad dat hij beter met zijn vuisten overweg kon dan met een wapen. Voor ze ernaar kon vragen, sloot een mager mannetje, dat als laatste binnenkwam, de deur zorgvuldig achter zich.

‘Majesteit,’ zei Sebban Balwer, ‘vergeef mij deze inbreuk.’ Zelfs zijn buiging en zijn glimlach leken droog en precies, maar zijn ogen flitsten van haar naar de andere vrouwen. Wellicht hadden de andere mannen niets van de stemming in de kamer opgevangen, maar Pedron Nials vroegere schrijver had dat zeker wel gedaan.

‘Het verbaast me u te zien, meester Balwer,’ zei ze. ‘Ik heb vernomen dat er onenigheid met Emon Valda was.’ Ze had Valda horen zeggen dat hij Balwer over de muur van de Burcht zou schoppen zodra hij hem terugzag. Balwers glimlach werd zuiniger; hij wist wat Valda gezegd had.

‘Hij heeft een plan om ons hier allemaal uit te halen,’ onderbrak Tallanvor haar. ‘Vandaag. Nu.’ Hij keek haar aan, maar niet als een onderdaan. ‘Wij nemen zijn aanbod aan.’

‘Hoe?’ zei ze langzaam, en ze dwong zich rechtop te blijven staan. Welke hulp kon dit drukdoenerige onderdeurtje bieden? Ontsnappen. Ze wilde dolgraag gaan zitten, maar zou dat niet doen, niet terwijl Tallanvor zo naar haar keek. Ze was uiteraard zijn koningin niet meer, maar dat wist hij niet. Er kwam nog een vraag bij haar op. ‘Waarom? Meester Balwer, ik zal geen enkel eerlijk aanbod voor hulp afslaan, maar waarom zou u dat gevaar willen lopen? Als ze erachter komen, zullen die Seanchanen maken dat u het betreurt.’

‘Ik had mijn plannen al vóór hun komst klaar,’ zei hij voorzichtig. ‘Het leek... onvoorzichtig... om de koningin van Andor in Valda’s handen te laten. Beschouw het als mijn manier om hem terug te betalen. Ik weet dat ik er onaanzienlijk uitzie, majesteit...’ – hij verborg een verontschuldigend kuchje achter zijn hand – ‘... maar het plan is goed. Deze Seanchanen maken het er in feite gemakkelijker op; anders was ik pas over enkele dagen klaar geweest. Ze staan de mensen in een zojuist veroverde stad onvoorstelbaar veel vrijheid toe, indien ze bereid zijn de Eed af te leggen. Nog geen uur na zonsopgang heb ik een pas verkregen waarmee ikzelf en nog tien anderen die de Eed hebben afgelegd, uit Amador kunnen vertrekken. Ze denken dat ik in het oosten wijn en karren om die te vervoeren, wil kopen.’

‘Het moet een val zijn.’ De woorden smaakten bitter. Beter het raam dan een valstrik. ‘Ze zullen niet toestaan dat jij vóór hen het nieuws over hun eigen leger verspreidt.’

Balwer keek haar schuins aan, wreef zich in de handen en hield er ineens mee op. ‘Om u de waarheid te zeggen, majesteit, ik heb dat overwogen. De krijgsman die mij de pas gaf, zei dat het niet uitmaakte. Zijn eigen woorden: “Vertel maar aan iedereen wat je gezien hebt, en laat ze weten dat ze niet tegen ons kunnen standhouden. Jullie landen zullen het trouwens snel genoeg merken.” Ik heb gezien hoe verschillende kooplieden deze morgen de Eed aflegden en met hun wagens vertrokken.’

Tallanvor kwam dicht bij haar staan. Te dichtbij. Ze kon zijn adem bijna voelen. Ze voelde zijn ogen. ‘We nemen zijn aanbod aan,’ zei hij alleen voor haar oren. ‘Zelfs als ik je moet vastbinden en knevelen. Ik geloof dat hij een uitweg kan vinden. Hij lijkt een vindingrijk mannetje te zijn.’

Ze keek hem recht in de ogen. Het raam, of... een kans. Als Tallanvor zijn mond had gehouden, had ze veel gemakkelijker kunnen toestemmen. ‘Ik aanvaard het met dank, meester Balwer,’ zei ze desondanks. Ze stapte opzij alsof ze Balwer goed wilde aankijken zonder om Tallanvor heen te moeten gluren. Het was altijd verontrustend vlak naast hem te staan. Hij was te jong. ‘Wat doen we eerst? Ik betwijfel of de deurwachten jouw pas voor ons zullen aannemen.’

Balwer boog zijn hoofd, als om haar vooruitziende blik te erkennen. ‘Ik vrees dat zij een ongelukje moeten krijgen, majesteit.’ Tallanvor trok zijn dolk uit de schede en Langwin boog en strekte zijn handen zoals de lopar zijn klauwen.

Ze kon niet geloven dat het zo gemakkelijk zou gaan, zelfs nadat ze wat draagbare zaken hadden ingepakt en de twee Taraboners onder haar bed hadden gepropt. Bij de hoofdpoort, waar ze haar linnen stofmantel nogal moeizaam vast moest houden vanwege de bundel op haar rug, boog ze met de handen op haar knieën, zoals Balwer had voorgedaan, terwijl hij de poortwacht vertelde dat zij allen hadden gezworen om te gehoorzamen, te wachten en te dienen. Ze dacht alleen aan hoe ze ervoor kon zorgen niet levend gevangen te worden. Pas toen ze echt uit Amador wegreden op de paarden die Balwer ergens had klaarstaan, en ze de laatste stadswachten achter zich lieten, begon ze het te geloven. Balwer zou waarschijnlijk op een dikke beloning rekenen voor het redden van de koningin van Andor. Ze had niemand verteld dat ze dat niet meer was, en dat het niet meer ongedaan kon worden gemaakt; ze wist dat ze de woorden had uitgesproken, en niemand anders behoefde het te weten. Het had geen zin er spijt van te hebben. Nu zou ze ontdekken wat voor leven ze zonder troon kon leiden. Een leven, ver van een man die veel te jong was en haar te zeer verontrustte.

‘Waarom glimlach je zo droevig?’ vroeg Lini, haar schrale, bruine merrie intomend. Het dier zag er haveloos uit. Morgases vos was niet veel beter; geen van de paarden was dat. De Seanchanen waren dan bereid geweest om Balwer met zijn pas te laten vertrekken, maar niet met behoorlijke paarden.

‘Er is nog een lange weg te gaan,’ zei Morgase. Ze spoorde haar merrie aan tot iets wat op een drafje leek, Tallanvor volgend.

27

Alleen zijn

Perijn schoof de schacht van zijn bijl in de riemlus en pakte de ongespannen voetboog uit de hoek, slingerde de zadeltassen over zijn schouder en verliet zonder om te kijken de vertrekken die hij met Faile had gedeeld. Ze waren hier gelukkig geweest. Meestal. Hij verwachtte niet er ooit nog terug te keren. Soms vroeg hij zich af of een gelukkige plek voor hem en Faile betekende dat hij er nooit meer zou terugkomen. Hij hoopte van niet.

De paleisbedienden die hij in de gangen zag, droegen onopgesmukte zwarte livreien. Wellicht had Rhand het bevolen, misschien waren de bedienden het gewoon gaan dragen. Ze hadden zich niet op hun gemak gevoeld zonder livrei, alsof ze dan niet wisten waar ze thuishoorden, en zwart leek een veilige keus als Rhands kleur, vanwege de Asha’man. De mensen die Perijn zagen, schoten zo snel mogelijk weg zonder zich tijd te gunnen voor een buiging of een knix. De geur van hun vrees bleef achter.

Voor het eerst hadden zijn gele ogen niets te maken met hun angst. Nee, het zou weleens niet veilig kunnen zijn rond te hangen bij een man op wie de Herrezen Draak zo openlijk zijn woede had botgevierd. Perijn ontspande zijn schouder onder de zadeltassen. Het was al een hele tijd niet meer gebeurd dat iemand hem had kunnen optillen en op de grond werpen. Natuurlijk had niemand daarbij ooit de Kracht toegepast. Eén ogenblik in het bijzonder was hem bijgebleven.

Hij duwde zich op, zijn schouder vasthoudend, en schoof omhoog met zijn rug tegen de vierkante pilaar die zijn buiteling had gestopt. Het voelde of hij enkele ribben had gebroken. Overal in de Grote Zaal van de Zon stonden heren en vrouwen van Huizen die voor het een of ander een beroep wilden doen op Rhand. Ze keken alle mogelijke kanten op en deden of ze ergens anders waren. Alleen Dobraine keek toe en schudde zijn grijze hoofd terwijl Rhand door de troonzaal beende.

‘Ik pak die Aes Sedai aan, zoals ik dat wil,’ schreeuwde Rhand. ‘Hoor je me, Perijn? Zoals ik wil.’

‘Je hebt ze gewoon aan de Wijzen overgeleverd,’ gromde hij terug, en hij duwde zich van de pilaar weg. ‘Je weet niet eens of ze op zijde slapen of dat hun keel is opengesneden! Jij bent de Schepper niet!’

Met een woeste grauw gooide Rhand zijn hoofd in de nek. ‘Ik ben de Herrezen Draak!’ riep hij. ‘Het kan me niet schelen hoe ze worden behandeld! Ze verdienen de diepste kerkers.’

Perijns nekharen kriebelden toen Rhand zijn blik van het tonvormige plafond omlaag liet zakken. Blauw ijs was hiermee vergeleken warm en zacht. Het viel nog meer op doordat die ogen in een van pijn verwrongen gezicht stonden. ‘Ga uit m’n ogen, Perijn. Hoor je me? Maak dat je wegkomt uit Cairhien! Vandaag nog! Nu! Ik wil je nooit meer zien.’ Hij draaide zich op zijn hakken om en schreed weg, terwijl de edelen voor hem zich bijna plat op de vloer wierpen.

Perijn veegde met een duim een druppeltje bloed uit zijn mondhoek. Er was een ogenblik geweest dat hij haast zeker had geweten dat Rhand hem ging doden.

Hij schudde zijn hoofd om die gedachte kwijt te raken, sloeg een hoek om en botste bijna tegen Loial op. Met een groot pak op de rug gebonden en een tas over de schouder geslingerd die groot genoeg was Voor een schaap, gebruikte de Ogier zijn enorm lange bijl als wandelstaf. De ruime jaszakken puilden uit van vierkante vormen. Boeken. Loials pluimoren schoten bij het zien van Perijn omhoog en zakten nog sneller weer omlaag. Zijn treurige gezicht leek uitgezakt en zijn wenkbrauwen raakten de wangen. ‘Ik heb het gehoord, Perijn,’ galmde hij droevig. ‘Rhand had het niet moeten doen. Snelle woorden maken lange ruzies. Ik weet dat hij erop terug zal komen. Morgen wellicht.’

‘Het is in orde,’ zei Perijn. ‘Cairhien is toch te... verfijnd... voor mij. Ik ben een smid, geen hoveling. Morgen hoop ik heel ver hier vandaan te zijn.’

‘Jij en Faile kunnen met mij meegaan. Karldin en ik gaan de stedding bezoeken, Perijn. Allemaal, in verband met de saidinpoorten.’ Achter Loial keek een jonge kerel met licht haar en een smal gezicht niet meer nadenkend naar Perijn maar naar de Ogier. Ook hij had een tas en een pak bij zich en een zwaard aan de heup. Ondanks de blauwe jas herkende Perijn de Asha’man. Karldin leek niet al te blij Perijn te zien, bovendien rook hij koud en boos. Loial tuurde de gang achter Perijn in. ‘Waar is Faile?’

‘Ze... ik heb haar in de stallen gezien. We hadden wat woorden.’ Dat was gewoon de waarheid. Faile leek schreeuwen soms fijn te vinden. Hij ging wat zachter praten. ‘Loial, ik zou er niet over praten. Waar iedereen het kan horen. Over de saidinpoorten, bedoel ik.’

Loial snoof zo luid dat een stier weggehold zou zijn, maar sprak daarna wel zachter. ‘Ik zie alleen ons drieën maar,’ rommelde hij. Alleen iemand die meer dan twee of drie pas achter Karldin stond zou het niet horen. Zijn oren... zwiepten – dat was het enige juiste woord – en gingen geërgerd weer liggen. ‘Iedereen is bang om met jou te worden gezien. Na alles wat je voor Rhand hebt gedaan.’

Karldin trok aan Loials mouw. ‘We moeten gaan,’ zei hij met een boze blik op Perijn. Iedereen die de Herrezen Draak uitschold, had wat hem betrof elke grens geschonden. Perijn vroeg zich af of hij op dat ogenblik vervuld was van de Kracht.

‘Ja, ja,’ bromde Loial, en hij wuifde met zijn ham-grote hand. Hij bleef echter op zijn bijl leunen en peinsde fronsend verder. ‘Ik vind dit niet goed, Perijn. Dat Rhand je wegjaagt. En mij stuurt hij ook weg. Hoe ik ooit mijn boek af moet krijgen...’ Zijn oren bewogen en hij kuchte. ‘Nou ja, dat doet er nu niet toe. Maar jou en mij... en het Licht mag weten waar Mart is. Hierna stuurt hij Min ook nog weg. Hij hield zich vanmorgen voor haar verborgen. Hij zond me naar buiten om haar te zeggen dat hij er niet was. Ik denk dat ze wist dat ik loog. Dan is hij alleen, Perijn. “Het is verschrikkelijk om alleen te zijn.” Dat zei hij tenminste tegen me. Hij is van plan al zijn vrienden weg te sturen.’

‘Het Rad weeft wat het Rad wil,’ merkte Perijn op. Loial knipperde met zijn ogen bij die weerklank van Moiraines woorden. Perijn had de laatste tijd veel aan haar gedacht. Ze had Rhand in toom weten te houden. ‘Vaarwel, Loial. Pas op en vertrouw niemand als het niet hoeft.’ Hij keek niet echt in Karldins richting.

‘Dat kun je niet menen, Perijn.’ Het klonk geschokt. Loial leek iedereen te vertrouwen. ‘Dat kun je niet. Ga met mij mee, jij en Faile.’

‘Op een dag zullen we elkaar weer tegenkomen,’ zei Perijn vriendelijk. Hij snelde verder voor hij meer moest zeggen. Hij hield niet van liegen, zeker niet tegen een vriend.

In de noordstal was alles vrijwel hetzelfde als in het paleis. De stalknechten zagen hem binnenkomen en lieten hun mestgrepen en borstels vallen, waarna ze door de achterdeuren naar buiten dromden. Geritsel op de hoge zolder boven hem, dat andere oren niet zouden hebben opgevangen, verried dat zich ook daar mensen verborgen. Hij kon hun benauwde en angstige zuchten horen. Hij leidde Stapper uit een stal van groen gestreept marmer, deed het hoofdstel om en bond de vaalgrijze hengst aan een vergulde leidselring. Hij haalde een deken en een zadel uit een marmeren tuigkamer, waar de helft van de zadels beslagen was met zilver of goud. Deze stal paste volmaakt bij een koninklijk paleis met hoge vierkante marmeren pilaren en marmeren vloeren; zelfs onder het stro in de stallen lag marmer. Hij reed naar buiten, blij dat hij al die grootsheid niet meer hoefde te zien.

Hij reed naar het noorden, over de weg die hij enkele dagen geleden zo angstig samen met Rhand had gevolgd. Hij reed door tot de lage heuvels Cairhien achter hem verborgen. Daar wendde hij Stapper naar het oosten, waar nog een behoorlijk woud was overgebleven, draafde een hoge heuvel af en de volgende over die nog hoger was. Vlak achter de bomenrij spoorde Faile Zwaluw aan om hem tegemoet te rijden, waarbij Aram haar als een hondje op zijn eigen paard volgde. Arams gezicht lichtte op bij het zien van Perijn, al zei dat niet zoveel. Hij verdeelde zijn trouwe hondenblikken nu tussen hem en Faile.

‘Echtgenoot,’ zei ze. Niet echt koeltjes, maar vlijmscherpe boosheid en geprikkelde jaloezie weefden zich nog steeds door haar geur van kruidenzeep. Ze was gekleed voor de reis met een dunne stofmantel op haar rug en rode handschoenen die pasten bij de laarzen onder de strakke rijrok die ze het liefst droeg. Aan haar riem hingen niet minder dan vier dolken in een schede.

Bewegingen achter haar brachten Bain en Chiad in het zicht. En Sulin met nog een tiental Speervrouwen. Perijns wenkbrauwen gingen omhoog. Hij vroeg zich af wat Gaul ervan zou vinden. De Aielman had gezegd dat hij graag alleen met Bain en Chiad wilde spreken. Nog verrassender waren Failes andere gezellen.

‘Wat doen die hier?’ Hij knikte naar een klein groepje te paard dat zich op de achtergrond hield. Hij herkende Selande, Camaille en de lange Tyreense. Ze droegen allen nog steeds mannen kleren en een zwaard. De vierkante kerel in een jas met pofmouwen, met een ingevet puntbaardje en haren die door een lint bijeen waren gebonden, kwam hem ook bekend voor. De andere twee mannen, allebei uit Cairhien, kende hij niet, maar hij kon het wel raden. Hun jonge leeftijd en het lint in hun haar waren teken genoeg dat zij deel uitmaakten van Selandes ‘krijgsgenootschap’ .

‘Ik heb Selande en enkele van haar vrienden in dienst genomen,’ zei Faile luchtig; ze verspreidde opeens mistige golven van behoedzaamheid. ‘In de stad zouden ze zich vroeg of laat moeilijkheden op de hals hebben gehaald. Ze hebben iemand nodig die hun een doel geeft. Zie het maar als een daad van naastenliefde. Ik zorg wel dat ze je niet voor de voeten lopen.’

Perijn zuchtte en krabde zijn baard. Een wijs man zei zijn eigen vrouw niet midden in haar gezicht dat ze iets verzweeg. Vooral niet wanneer die vrouw Faile heette. Ze zou even ontzagwekkend worden als haar moeder, als ze dat al niet was. Voor de voeten lopen? Hoeveel van die... jonge honden had ze aangenomen? ‘Alles klaar? Het duurt niet lang of een of andere dwaas in de stad besluit Rhands gunst te verwerven door hem mijn hoofd te brengen. Voor dat gebeurt, zou ik graag uit de buurt willen zijn.’ Aram liet een kelig gegrom horen.

‘Niemand slaat je hoofd eraf, echtgenoot,’ maakte Faile hem met flitsend witte tanden duidelijk, en ze fluisterde vervolgens zo zacht dat zij wist dat alleen hij het kon horen: ‘Behalve ik, misschien.’ Op een normale toon zei ze: ‘Alles is klaar.’

In een redelijk vlak heuveldal achter de bomen stonden de mannen van Tweewater naast hun paarden, in een dubbele rij die zich aan de andere kant van de heuvel uit het zicht slingerde. Opnieuw zuchtte Perijn. De banier met de rode wolfskop en die met de Rode Adelaar van Manetheren bewogen lichtjes in een hete bries aan de kop van de rij. Zeker nog zo’n tiental andere Speervrouwen zat gehurkt bij de banieren. Aan de andere kant van de rij vertoonde Gaul een bijna gemelijke blik, wat Perijn nooit eerder bij een Aiel had gezien.

Bij het afstappen werd hij benaderd door twee mannen in het zwart die hem begroetten met de vuist tegen het hart. ‘Heer Perijn,’ zei Jur Gradi. ‘We zijn hier gisteravond aangekomen. We zijn klaar.’

Gradi’s verweerde boerengezicht maakte dat Perijn zich bij hen bijna op zijn gemak voelde, maar Fager Neald, zo’n tien jaar jonger dan Gradi, was een andere zaak. Voor zover Perijn wist, had de man ook best boer kunnen zijn, maar hij stelde zich aan met gebaartjes en nuffigheidjes, en kweekte een zielig vettig snorretje dat in een soort punt moest uitlopen. Terwijl Gradi een Toegewijde was, was Neald nog soldaat; hij droeg geen zilveren zwaardje op zijn kraag. Dat weerhield hem er echter niet van iets te zeggen. ‘Heer Perijn, is het echt noodzakelijk die vrouwen met ons mee te nemen? Ze zullen alleen maar last veroorzaken, zeker weten, dat hele stel, en u beseft dat heel goed.’

Enkele van de vrouwen over wie hij sprak, stonden niet ver van de mannen uit Tweewater met omslagdoeken over hun armen. Edarra leek de jongste van de zes Wijzen. Onaangedaan hielden zij de twee vrouwen in het oog die Neald met zijn knikje had aangeduid. Eigenlijk baarden die twee Perijn ook zorgen. Seonid Traighan, volkomen koel en beheerst in groene zijde, trachtte hooghartig de Aielvrouwen te negeren. De meeste Cairhienin die niet wilden doen of ze Aiel waren, vonden hen verachtelijk – maar bij het zien van Perijn nam ze de teugels van haar vos over in de andere hand en gaf Masuri Sokawa een stoot in de ribben. Masuri schrok op – Bruine zusters leken behoorlijk vaak te dagdromen -, staarde effen naar de Groene zuster en richtte toen haar ogen op Perijn. Haar blik leek op een blik die ze een of ander merkwaardig of gevaarlijk dier zou hebben geschonken, een beest dat ze wilde temmen voor ze klaar was. Ze hadden gezworen Rhand Altor te gehoorzamen, maar hoe zou het zijn met hun gehoorzaamheid aan Perijn Aybara? Een bevel geven aan een Aes Sedai leek onnatuurlijk. Het was in elk geval beter dan omgekeerd.

‘Iedereen gaat mee,’ zei Perijn. ‘Laten we gaan voor we worden gezien.’ Faile snoof.

Gradi en Neald groetten opnieuw en schreden naar het midden van het boomloze veld. Perijn had geen idee wie van de twee het noodzakelijke deed, maar opeens wentelde de nu bekende zilveren streep in de lucht rond en klapte open tot een poort die net niet groot genoeg was om doorheen te rijden. Achter de doorgang waren bomen te zien die niet veel verschilden van de bomen die ze op de heuvels om hen heen zagen. Onmiddellijk stapte Gradi erdoorheen, maar desondanks werd hij bijna omver gelopen door Sulin en een kleine horde gesluierde Speervrouwen. Ze leken zichzelf de eer te hebben verschaft als eersten door de poort te stappen en waren niet van plan iemand anders die eer te gunnen.

Perijn voorzag reeds honderden moeilijkheden waar hij niet aan gedacht had en leidde Stapper het wat vlakkere land binnen. Er was hier geen open veld, maar de bomen stonden minder dicht op elkaar als daarginds in het Cairhiense dal. De verspreide bomen waren hoger, maar wel even uitgedroogd, zelfs de naaldbomen. Veel meer dan eik en lederblad herkende hij niet. De lucht leek warmer.

Faile volgde hem, maar terwijl hij naar links liep, stuurde zij Zwaluw naar rechts. Arams hoofd zwaaide bezorgd tussen hen heen en weer, tot Perijn hem met een knikje naar Faile zond. De jongeman volgde haar met zijn ruin, maar al was hij nog zo snel, hij moest Bain en Chiad voor laten gaan. Ze waren nog steeds gesluierd. Ondanks Perijns be vel dat daarna de mannen uit Tweewater dienden te komen, stroomden ongeveer dertig jonge Cairhienin en Tyreners door de poort die allen een paard meeleidden. Dertig! Hoofdschuddend bleef Perijn naast Gradi staan die alle kanten opkeek en het open bosgebied afzocht. Gaul kwam aanbenen nadat Danel Lewin eindelijk hollend verscheen met de mannen uit Tweewater en hun paarden. Die stomme banieren kwamen meteen na Danel te voorschijn en werden fier opgestoken zodra ze uit de doorgang waren. De man hoorde die dwaze snor af te scheren.

‘Vrouwen zijn ongelooflijk,’ gromde Gaul.

Perijn wilde Faile al verdedigen, tot hij bemerkte dat de man woest naar Bain en Chiad keek. Hij wist het nog net weg te slikken en vroeg: ‘Heb jij een vrouw, Gradi?’

‘Sora,’ antwoordde Gradi afwezig, zijn aandacht nog steeds op de omringende bomen gericht. Perijn zou er wat om durven verwedden dat de man nu zeker de Kracht vasthield. Iedereen kon hier ver om zich heen kijken, vergeleken met die bossen thuis, maar iemand kon je nog steeds besluipen. ‘Ze mist me,’ ging Gradi verder, bijna in zichzelf. ‘Je leert die ene meteen en snel te herkennen. Ik zou echter graag willen weten waarom haar knie pijn doet.’

‘Haar knie doet pijn,’ zei Perijn effen. ‘Nu, op dit ogenblik doet haar knie pijn.’

Gradi leek te beseffen dat hij stond te staren, net als Gaul. Hij knipperde met zijn ogen, maar kweet zich meteen weer van zijn uitkijktaak. ‘Vergeef me, heer Perijn. Ik moet de wacht houden.’ Hij zweeg heel lang maar zei uiteindelijk: ‘Het is iets waar een man die Canler heet, achter is gekomen. De M’Hael houdt er niet van als wij uit onszelf dingen uitvinden, maar als het eenmaal gedaan is...’ Zijn dunne grijns zei dat Taim daarna waarschijnlijk ook niet echt gemakkelijk was geweest. ‘We nemen aan dat het net zoiets is als de binding tussen zwaardhanden en Aes Sedai. Ongeveer een op de drie van ons is getrouwd; tenminste, zoveel vrouwen zijn er gebleven, nadat ze hoorden wat hun mannen waren. Op deze manier weet je dat ze het goed maakt, wanneer je ver weg bent, en weet zij dat jij dat ook doet. Een man wil graag weten dat zijn vrouw veilig is.’

‘Dat wil hij zeker,’ zei Perijn. Wat was Faile met die dwazen van plan? Ze had Zwaluw weer bestegen en ze stonden nu allemaal vlak bij haar naar haar op te kijken. Het zou echt iets voor haar zijn om zelf ook iets van die ji’e’toh-onzin op te pikken. Seonid en Masuri gleden achter de laatste mannen uit Tweewater naar binnen, met drie zwaardhanden tussen hen in en de Wijzen er meteen weer achter, wat geen verrassing was. Zij dienden een oogje op de Aes Sedai te houden. Seonid greep haar teugels alsof ze op wilde stappen, maar Edarra zei zachtjes iets en wees naar een dikke scheve eik. De twee Aes Sedai keken haar aan, hun hoofden schoten erheen, toen keken ze elkaar aan en leidden hun paarden naar de boom. Alles zou veel vlotter verlopen als die twee altijd zo mak bleven... nou ja, eigenlijk niet mak, want Seonids nek was zo stijf als een ijzeren staaf.

Daarna kwamen de andere paarden van de reservekudde, tien aan een lijn, onder het waakzame oog van knechten van Dobraines landgoed. Hij nam aan dat die wist wat ze van plan waren. Perijn kon er Draver, die alleen liep, zo uitpikken. De vrouw die voor hem zorgde, kon haar klus maar beter goed doen. Een groot aantal karren op hoge wielen kwam erdoorheen. De voerlui trokken schreeuwend aan de teugels, alsof ze bang waren dat de poort onverhoeds zou dichtklappen. Er waren heel wat karren, omdat die minder konden vervoeren dan wagens. Ze waren uitgekozen, omdat een wagenspan niet door de poort kon. Blijkbaar konden Neald en Gradi niet zo’n grote poort maken als Rhand of Dashiva.

Nadat de laatste kar eindelijk met piepende assen door de doorgang was gedenderd, wilde Perijn al bevelen de poort te sluiten maar Neald hield hem open en bevond zich nog aan de andere kant in Cairhien. Even later was het te laat.

Berelain schreed erdoorheen, een merrie leidend die even wit was als Zwaluw zwart. Inwendig prevelde hij wat dankwoorden dat de grijze rij kleding tot boven aan haar nek gesloten was. Daarentegen zat het lijfje even strak als een Taraboons gewaad. Perijn kreunde. Met haar kwamen Nurelle en Bertain Gallenne, de kapiteinheer van haar Vleugelgarde, een grijze kerel die zijn zwarte ooglap droeg zoals een andere man een veer in de hoed. Daarop volgde de Vleugelgarde in de rode wapenrusting, meer dan negenhonderd man. Nurelle en de anderen die in Dumais Bron hadden gestreden, droegen een geel koord om de bovenarm.

Berelain steeg op en reed opzij, terwijl Nurelle de Vleugelgarde tussen de bomen opstelde. Ze moest op ruim vijftig pas afstand van Faile zijn geweest, met tientallen bomen tussen hen in, maar ze zocht een plekje waar ze Faile kon aanstaren. Zo vlak en effen dat Perijns huid kriebelde. Hij had bedacht Berelain in de achterhoede te plaatsen, zo ver mogelijk uit de buurt van Faile, maar dit zou hij verder elke avond onder ogen moeten zien. Bloedvuur, Rhand!

Nu kwam Neald door de poort naar buiten, terwijl hij over zijn malle snorretje streek, loerend naar iedereen of ze wel zagen hoe goed hij de doorgang liet verdwijnen. Niemand keek en hij klom met een misnoegd gezicht op zijn paard.

Perijn stapte ook op en reed Stapper naar een lage heuvel. Niet iedereen kon hem tussen de bomen zien, maar ze hoefden hem alleen maar te horen. Er rimpelde een beweging door de groep toen hij de teugels aantrok, en mensen stapten opzij om hem beter te kunnen zien.

‘Voor zover ieders ogen-en-oren in Cairhien nu weten,’ zei hij luid, ‘ben ik verbannen, is de Eerste van Mayene op weg naar huis en zijn alle anderen gewoon verdwenen als ochtendmist in de zon.’

Tot zijn verbazing werd er gelachen. Een roep van ‘Perijn Guldenoog’ steeg op en niet alleen van het volk uit Tweewater. Hij wachtte tot het stil werd en dat duurde even. Faile lachte en schreeuwde niet; Berelain evenmin. Beide vrouwen schudden het hoofd. Ze vonden allebei dat hij niet zoveel moest vertellen als hij van plan was te doen. Toen zagen ze elkaar en verstarden hun hoofden, alsof ze in amber waren gevat. Ze hadden er een hekel aan het eens te zijn. Het was geen verrassing dat de twee paar ogen zich met dezelfde uitdrukking op hem richtten. Er was een oud spreekwoord in Emondsveld, maar hoe je het zei en wat je bedoelde, hing af van de omstandigheden en van wie je was. ‘Het is altijd de schuld van de man.’ Hij had één ding wel geleerd, vrouwen waren er beter in dan wat dan ook: een man leren zuchten.

‘Sommigen van jullie zullen zich afvragen waar we zijn en waarom,’ vervolgde hij toen het eindelijk weer stil was. Er werd hier en daar een beetje gelachen. ‘Dit is Geldan.’ Gemompel van bewondering en misschien ongeloof nu ze met één stap zo’n vijftienhonderd span hadden afgelegd. ‘Als eerste dienen we koningin Alliandre ervan te overtuigen dat we dit land niet willen veroveren.’ Berelain werd geacht met AIliandre te praten, maar Faile zou hem haar aanwezigheid niet in dank afnemen. ‘Daarna dienen we een man te vinden die zich de Profeet van de Drakenheer noemt.’ Ook dat zou niet erg prettig zijn. Masema was al geen zonnetje geweest voor hij een tik van de molen kreeg. ‘Deze profeet heeft wat moeilijkheden veroorzaakt, maar we gaan hem zeggen dat Rhand Altor niet wil dat iemand wordt gedwongen hem te volgen. Daarna nemen we hem mee, en iedereen die terug wil naar de Drakenheer.’ En jagen we zo nodig de vrees van het Licht in Masema’s botten, dacht hij grimmig.

Ze juichten. Ze riepen en schreeuwden dat ze die Profeet voor de Drakenheer terug naar Cairhien zouden brengen, tot Perijn hoopte dat deze plek toch verder van elk dorp af lag dan werd aangenomen. Zelfs de voerlui en paardenknechten sloten zich erbij aan. Nog meer hoopte hij bij het Licht dat alles vlot en soepel verliep. Hoe sneller hij een grote afstand kon scheppen tussen Berelain en Faile, hoe beter. Hij had liever geen verrassingen op hun tocht naar het zuiden. Dat hij ta’veren was moest onderhand toch eens wat goeds opleveren.

28

Brood en kaas

Vanaf de dag dat hij zijn intrek in het Tarasin-paleis nam, wist Mart dat hij in moeilijkheden verkeerde. Hij had kunnen weigeren. Dat die rottige dobbelstenen begonnen of ophielden, hoefde nog niet te betekenen dat hij iets moest dóén. Als ze met tollen ophielden was het gewoonlijk te laat om iets te laten. De moeilijkheid was dat hij wilde weten waarom. Meestal wenste hij al binnen enkele dagen dat hij zijn nieuwsgierigheid meteen de keel had afgesneden.

Nadat Nynaeve en Elayne zijn kamer verlaten hadden, en hij erin slaagde overeind te komen zonder dat zijn hoofd eraf viel, gaf hij het nieuws aan zijn mannen door. Niemand leek de nadelen te zien. Hij wilde hen er alleen maar op voorbereiden, maar niemand luisterde.

‘Zeer goed, heer,’ mompelde Nerim, en hij wist Marts voet in diens laars te wurmen. ‘Mijn heer krijgt eindelijk behoorlijke vertrekken. O ja, zeer, zeer goed.’ Heel even scheen hij zijn droevige uitdrukking kwijt te raken. Heel even. ‘Ik zal de rode zijden jas voor mijn heer afborstelen; mijn heer heeft behoorlijk wat wijn op de blauwe geknoeid.’ Mart wachtte ongeduldig, schoot de jas aan en liep de gang op.

‘Aes Sedai?’ mompelde Nalesean, terwijl zijn hoofd uit de hals van een schoon hemd schoot. Lopin, zijn dikbuikige bediende, stond afwachtend achter hem. ‘Drakenvuur, ik heb het niet op Aes Sedai, maar... het Tarasin-paleis, Mart.’ Mart kromp ineen; het was al erg genoeg dat de man een vat brandewijn achterover kon slaan zonder dat het hem de volgende ochtend deerde, maar moest hij daarbij zo grijnzen? ‘Fijn Mart, nu kunnen we de dobbelstenen vergeten en kaartspelen. Onder ons.’ Hij doelde op de edelen, de enigen die het zich konden veroorloven om te spelen, op de welgestelde kooplieden na, die overigens niet veel trek zouden hebben in de inzetten waaraan de edelen gewend waren. Nalesean wreef zich in zijn handen, terwijl Lopin het kant trachtte vast te haken. Zelfs zijn baard stak vol verwachting naar voren. ‘Zijden lakens mompelde hij. Zijden lakens? Wie had daar ooit van gehoord? Oude herinneringen kwamen bij Mart op, maar hij weigerde ernaar te luisteren.

‘Het barst er van de edelen,’ gromde Vanin beneden aan de trap, en hij tuitte zijn lippen voor een vette kwak speeksel. Zijn zoekende blik naar vrouw Anan was al werktuiglijk geworden; hij besloot een slok te nemen van de goedkope wijn die zijn ochtendmaal vormde. ‘Maar het zal goed zijn om vrouwe Elayne weer te zien,’ peinsde hij. Zijn vrije hand kwam omhoog om zijn knokkels tegen zijn voorhoofd te tikken; hij leek het niet eens te beseffen. Mart kreunde. Die meid had een goede man verpest. ‘Moet ik weer achter Carridin aan?’ ging Vanin door, alsof de rest onbelangrijk was. ‘Er zitten zoveel bedelaars in zijn straat dat dingen niet zo opvallen, maar hij krijgt een hoop volk op bezoek.’ Mart zei hem dat het goed was. Geen wonder dat het Vanin niet kon schelen dat het paleis vol edelen en Aes Sedai zat; hij zou de hele dag zwetend in de zon doorbrengen en door menigten worden voortgeduwd. Veel plezieriger.

Het had geen zin om Harnan en de overige Roodarmen te waarschuwen. Die propten zich allemaal vol met witte pap en kleine zwarte worstjes, terwijl ze elkaar lachend aanporden vanwege de dienstmeisjes in het paleis. Ze hadden gehoord dat die allemaal gekozen waren om hun schoonheid en dat ze opmerkelijk vrij waren in het verlenen van gunsten. Echt waar, verzekerden zij elkaar.

Het werd er niet beter op toen hij de keuken in ging, op zoek naar vrouw Anan om de rekening te betalen. Caira was er, maar haar slechte bui van de vorige avond was dubbel zo erg. Haar onderlip stak narrig naar voren; ze keek hem nijdig aan en stampte naar buiten, het erf op, onderwijl haar handen aan de achterkant van haar rok afvegend. Misschien had ze zich ergens in de nesten gewerkt, maar hoe ze Mart Cauton daarvan de schuld kon geven, ging hem boven zijn pet.

Blijkbaar was vrouw Anan weg – ze was altijd bezig met het regelen van soepkeukens voor vluchtelingen en andere goede daden – maar Enid zwaaide een lange houten pollepel naar haar bedrijvige helpsters en was bereid om zijn geld aan te nemen. ‘U voelt te veel aan meloenen, jonge heer. Dan moet u niet verbaasd zijn als een slechte in uw handen uiteenspat,’ zei ze somber. ‘Of twee,’ voegde ze er na een moment knikkend aan toe. Ze boog zich naar hem toe en keek hem doordringend aan met haar zwetende dikke gezicht vlak voor hem. ‘U maakt het alleen maar moeilijk voor uzelf als u iets zegt. Doet u dat niet.’ Het klonk niet als een vraag.

‘Geen woord,’ zei Mart. Waar had ze het in Lichtsnaam over? Maar het was blijkbaar het juiste antwoord, want ze knikte en schommelde weg terwijl ze tweemaal zo heftig met haar pollepel zwaaide. Even had hij gedacht dat ze hem ermee wou slaan. De zuivere waarheid was dat alle vrouwen een gewelddadig trekje hadden, niet slechts een paar van hen.

Alles bij elkaar was het een opluchting toen Nerim en Lopin ruzie kregen over welke tassen van welke meester het eerst zouden worden overgebracht. Het kostte hem en Nalesean behoorlijk wat tijd om alles glad te strijken. Een beledigde lijfknecht kon je het leven zuur maken. Vervolgens moest hij beslissen welke Roodarmen de eer werd vergund om de kist met goud naar de overkant te slepen, en wie de paarden moest meenemen. Gelukkig hoefde hij daardoor minder tijd in dat rottige Tarasin-paleis door te brengen.

Eenmaal in zijn nieuwe vertrekken vergat hij even zijn moeilijkheden. Hij had een grote zitkamer, een kleine kamer, die ze hier een poederkamertje noemden, en een enorme slaapkamer met het grootste bed dat hij ooit gezien had. De zware bedstijlen waren rood geschilderd en versierd met kunstig vervlochten bloemen. De meeste meubels waren felrood en helderblauw, de rest was verguld. Een kleine deur bij het bed leidde naar een benauwd vensterloos kamertje voor Nerim, dat de man voortreffelijk vond, ondanks de blinde muren en het smalle bed. Marts vertrekken hadden veel hoge boogramen met smeedijzeren balkons die uitkeken op het Mol Haraplein. De staande lampen waren verguld, net als de spiegellijsten; in het poederkamertje stonden er twee, drie in de zitkamer en viér in de slaapkamer. De klok – een klok! – op de marmeren schoorsteenmantel boven de haard in de zitkamer glinsterde ook al van het verguldsel. De wasbak en de kan waren van rood Zeevolkporselein. Hij was bijna teleurgesteld dat de kamerpot onder het bed slechts van gewoon wit aardewerk was. In de zitkamer was bovendien een plank met wel tien boeken. Niet dat hij veel las.

Zelfs met de vloekende kleuren van muren, plafonds en vloertegels schreeuwden deze vertrekken rijkdom uit. Op elke andere dag zou hij de hop hebben gedanst. Maar nu was hij zich maar al te zeer bewust van de vertrekken verderop in de gang, van een vrouw die hem in heet water wilde stoppen en met een blaasbalg het vuur zou aanwakkeren. Als Teslyn of Merilille of een van dat stel dat niet eerst zouden doen, ondanks zijn zegel. Waarom tolden de dobbelstenen in zijn hoofd niet meer rond, zodra Elayne die stomme kamers had genoemd? Nieuwsgierigheid. Van thuis kende hij nog een spreekwoord dat vrouwen in de mond bestorven lag, meestal wanneer hij iets had uitgespookt wat vooraf erg leuk geleken had. ‘Mannen kunnen katten nieuwsgierigheid leren, maar katten houden hun wijsheid voor zichzelf.’

‘Ik ben geen vervloekte kat,’ mopperde hij en beende van de slaapkamer de zitkamer in. Hij moest het gewoon weten; dat was alles. ‘Natuurlijk ben je geen kat,’ zei Tylin. ‘Jij bent een lekker kuikentje, dat ben je.’

Mart veerde op en staarde haar aan. Een kuiken? En nog wel een kuikentje. Die vrouw kwam niet eens tot aan zijn schouders. Ondanks zijn verontwaardiging lukte het hem een sierlijke buiging te maken. Zij was tenslotte de koningin; dat kon hij maar beter goed beseffen. ‘Majesteit, dank u voor deze prachtige vertrekken. Ik zou graag met u praten, maar ik moet weg en...’

Ze glimlachte en kwam met ritselende blauwe en witte zijden onderrokken over de rood-groene tegels dichterbij. Haar donkere ogen staarden hem recht aan. Hij voelde niet de minste aandrang om een blik te werpen op de trouwdolk die in haar ruime inkijk genesteld lag. Of naar de grotere, met juwelen bezette dolk in een riem die al evenzeer met juwelen bezaaid was. Hij schoof achteruit.

‘Majesteit, ik heb een belangrijke...’

Ze begon te neuriën. Hij herkende het wijsje; hij had het onlangs nog voor een paar meisjes geneuried. Hij was verstandig genoeg om met de stem die hij bezat niet te gaan zingen. Bovendien kreeg hij rode oren van de woorden die ze hier gebruikten. Hier noemden ze het liedje ‘Met mijn kussen beneem ik je de adem’.

Hij lachte zenuwachtig en probeerde een met lazuur ingelegd tafeltje tussen hen in te krijgen, maar zij schuifelde er als eerste omheen zonder dat ze een stap sneller leek te lopen. ‘Majesteit, ik...’

Ze legde een vlakke hand op zijn borst, duwde hem achteruit een stoel met een hoge rug in en sprong op zijn schoot. Hij zat gevangen tussen haar en de armleuningen. Hij had haar natuurlijk gemakkelijk op kunnen tillen en haar weer naast zich neer kunnen zetten. Maar zij bezat die vervloekt grote dolk in haar riem, en hij betwijfelde of zij zijn lijfelijke aanpak even aanvaardbaar zou vinden als haar aanpak van hem. Dit was tenslotte Ebo Dar, waar een vrouw die een man doodde in haar recht stond, tenzij het tegendeel werd bewezen. Hij kon haar er gemakkelijk af zetten, maar...

In de stad had hij visboeren gezien die heel vreemde beesten verkochten, die ze inktvis en achtarm noemden – Ebodaranen aten die dingen ook nog! – maar tegen Tylin legden zij het af. Die vrouw bezat wel tien handen. Hij kronkelde heen en weer, probeerde haar tevergeefs tegen te houden, en ze lachte zachtjes. Tussen haar kussen door voerde hij ademloos aan dat er iemand binnen kon lopen, maar ze lachte slechts klokkend. Hij brabbelde wat over eerbied voor haar kroon, en ze stikte van het lachen. Hij beweerde beloofd te zijn aan een meisje thuis, dat zijn hart had omvat, en daar moest ze nog harder om lachen. ‘Wat niet weet, wat niet deert,’ mompelde ze, en haar twintig handen vertraagden geen moment.

Iemand klopte aan.

Hij wist zijn mond vrij te krijgen en riep: ‘Wie is daar?’ Nou ja, het was een schreeuw. Heel hoog, piepend. Per slot van rekening was hij buiten adem.

Tylin was zo snel van zijn schoot en drie passen van hem af dat het in een oogwenk gebeurd leek te zijn. De vrouw had nog de moed om hem verwijtend aan te kijken! Waarna ze hem een kushandje toewierp.

Dat was amper gebeurd of Thom stak zijn hoofd rond de deur. ‘Mart? Ik wist niet of jij het was. O, majesteit.’ Voor een tanige, aanmatigende oude speelman kon Thom ondanks zijn kreupelheid een zwierige buiging maken als de beste. Juilin kon dat niet, maar hij zette haastig zijn belachelijke rode hoed af en probeerde het zo goed mogelijk. ‘Neem me niet kwalijk. We wilden niet sto...’ begon Thom, maar Mart onderbrak hem haastig.

‘Kom binnen, Thom!’ Haastig trok hij zijn jas weer goed en wilde opstaan, maar hij besefte opeens dat dat vreselijke mens zowaar zijn bróék had open geknoopt zonder dat hij het in de gaten had gehad. Die twee zagen misschien over het hoofd dat zijn hemd tot zijn navel openhing, maar een afzakkende broek zouden ze beslist opmerken. Tylins blauwe gewaad vertoonde geen enkele kreukel! ‘Kom erin, Juilin!’

‘Ik ben blij dat de kamers aanvaardbaar zijn, meester Cauton,’ zei Tylin, een toonbeeld van waardigheid. Maar niet met haar ogen, want ze stond zodanig dat Thom en Juilin die niet konden zien. Haar ogen kruidden de onschuldige woorden met bijbedoelingen, ‘Ik zie met genoegen uit naar uw gezelschap. Het lijkt me geweldig een ta’veren binnen handbereik te hebben. Maar ik zal u nu aan uw vrienden overlaten. Nee, blijf alsjeblieft zitten.’ Dat laatste met de schim van een spottende glimlach.

‘Nou, jongen,’ zei Thom, zijn snor glad strijkend na haar vertrek, ‘je hebt geluk; de koningin zelf ontvangt je met open armen.’ Juilin had ineens grote belangstelling voor zijn hoed.

Mart nam hen achterdochtig op en tartte hen in gedachten of ze nog een woord – één woord – durfden te uiten. Nadat hij echter naar Nynaeve en Elayne had gevraagd, maakte hij zich niet meer bezorgd over hun vermoedens. De meisjes waren nog niet terug. Hij was bijna opgesprongen, broek of geen broek. Ze probeerden nu al onder hun overeenkomst uit te komen; hij moest telkens uitleggen wat hij van hen verlangde. Dit alles tussen hun uitbarstingen van ongeloof en zijn uitgesproken mening over die stommelingen van een Nynaeve Almaeren en erfdochter Elayne. Er was niet veel kans op dat ze zonder hem naar de Rahad zouden zijn gegaan, maar hij achtte hen best in staat om Carridin te bespieden. Elayne zou een bekentenis eisen, erop rekenend dat de man instortte, en Nynaeve zou proberen die bekentenis uit hem te slaan.

‘Ik betwijfel of zij Carridin lastig vallen,’ zei Juilin, achter zijn oor krabbend. ‘Ik hoorde dat Aviendha en Birgitte een kijkje bij hem zijn gaan nemen. We hebben ze niet weg zien gaan. Je hoeft je volgens mij geen zorgen te maken over wat hij zal zien, zelfs al loopt hij vlak langs hen.’ Thom schonk zich een gouden roemer met vruchtenwijn in, die Mart had zien staan, en deelde Juilins mening.

Mart hield een hand voor zijn ogen. Een vermomming met de Kracht maken; geen wonder dat ze steeds naar believen als een slang konden wegglippen. Die meiden zouden moeilijkheden veroorzaken. Daar waren vrouwen het beste in. Het verbaasde hem nauwelijks dat Thom en Juilin nog minder van de Schaal der Winden wisten dan hij.

Nadat ze waren weggegaan om zich klaar te maken voor een tocht naar de Rahad, had hij de tijd om zijn kleren op orde te brengen voordat Nynaeve en Elayne terug waren. En om naar Olver te gaan kijken, die een verdieping lager een kamer had. Olvers magere jongensfiguur was wat steviger geworden, dankzij Enid en de andere kokkinnen in De Zwerfster. Ze hadden hem volgestopt, maar hij zou altijd klein blijven, zelfs voor een Cairhiener. Als zijn oren tot de helft zouden slinken en zijn mond de helft minder breed werd, zou zijn neus hem nog steeds niet echt knap maken. Niet minder dan drie dienstmeisjes verwenden hem terwijl hij met gekruiste benen op het bed zat.

‘Mart, heeft Haesel niet de prachtigste ogen?’ zei Olver terwijl hij stralend keek naar het meisje met de grote ogen dat Mart de vorige keer in het paleis had ontmoet. Ze keek stralend terug en woelde door zijn haar. ‘Maar Alis en Loya zijn ook zo lief. Ik zou nooit kunnen kiezen.’ Een mollige vrouw van bijna middelbare leeftijd keek op van het uitpakken van Olvers zadeltassen en gaf hem een brede grijns. Een slank meisje met een tuitmondje klopte de handdoek glad die ze juist op de wastafel had gelegd, en wierp zich toen op her bed om Olver te kietelen tot hij hulpeloos lachend achterover viel.

Mart snoof. Harnan en dat stel waren al erg genoeg, maar nu moedigden die vrouwen de jongen gewoon aan! Hoe zou hij ooit leren zich te gedragen als de vrouwen zoiets deden? Olver moest op straat spelen, net als alle andere jongens van tien jaar. Hij zelf zou in zijn kamers zeker geen dienstmeisjes hebben die zich op hem zouden storten. Daar had Tylin wel voor gezorgd, dat wist hij zeker.

Daarna had hij ook nog tijd om Harnan en zijn Roodarmen op te zoeken die vlak bij de stallen een groot vertrek met een rij bedden deelden, en om naar de keukens beneden te slenteren voor wat brood en vlees. Hij had die ochtend de herbergpap niet onder zijn neus willen krijgen. En toen waren Nynaeve en Elayne nog steeds niet terug. Uiteindelijk bekeek hij de boeken in zijn zitkamer en begon aan De reizen van Jaim Kimstapper, hoewel hij zo zat te tobben dat hij amper de woorden las. Thom en Juilin kwamen net binnen, toen ook de meisjes binnenvielen. Ze riepen hoe verrast ze waren hem hier te vinden, alsof ze dachten dat hij zich niet aan zijn woord zou houden.

Hij sloot kalm het boek en legde het rustig op de tafel naast zijn stoel. ‘Waar zijn jullie geweest?’

‘Hoezo? We hebben een wandeling gemaakt,’ zei Elayne vrolijk. Haar blauwe ogen stonden groter dan ooit. Thom keek nadenkend, hij vond een mes in zijn mouw en liet dat tussen zijn vingers spelen. Heel opvallend vermeed hij elke blik naar Elayne.

‘We hebben theegedronken met wat kennissen van jouw herbergierster,’ zei Nynaeve. ‘Ik zal je niet vervelen met geklets over naaien.’ Juilin wilde zijn hoofd schudden, maar stopte ermee voor ze het zag.

‘Maak dat de kat wijs,’ zei Mart droog. Hij nam aan dat ze het oog van een naald kon onderscheiden van de punt, maar hij vermoedde dat ze er nog liever een door haar tong stak dan over naaiwerk te praten. Geen van beiden nam de moeite iets over beleefdheid te zeggen, wat zijn ergste achterdocht bevestigde, ‘Ik heb twee mannen opgedragen jullie vanmiddag te begeleiden. Morgen zijn er weer twee, en zo elke dag. Als jullie niet in het paleis zijn, of ergens waar ik jullie kan zien, hebben jullie lijfwachten. Ze weten al wanneer ze aan de beurt zijn. Ze blijven de hele tijd bij jullie – de héle tijd – en jullie laten me weten waar jullie heen gaan. Ik heb geen zin me tot over mijn oren bezorgd te maken.’

Hij verwachtte verontwaardiging en ruzie. Hij verwachtte gezeur over wat ze wel of niet hadden beloofd. Hij had een heel brood willen eisen en erop gerekend zich met een sneetje – het kapje, als hij geluk had – tevreden te moeten stellen. Nynaeve keek naar Elayne. Elayne keek naar Nynaeve.

‘Nee maat, lijfwachten! Wat een geweldig idee, Mart!’ riep Elayne uit. Haar glimlach maakte kuiltjes in haar wangen. ‘Ik geloof dat je groot gelijk hebt. Heel verstandig om je mannen al in een rooster in te delen.’

‘Een gewéldig goed idee,’ zei Nynaeve, geestdriftig knikkend. ‘Heel goed van je, Mart.’

Thom liet met een gesmoorde vloek zijn mes vallen en begon aan zijn vinger te zuigen, terwijl hij naar de vrouwen staarde.

Mart zuchtte. Moeilijkheden. Hij wist het. En dat alles nog vóór hun opmerking om de Rahad voorlopig maar te vergeten.

Waardoor hij nu op een bank zat voor een goedkope herberg niet ver van de haven die De Roos van de Elbar heette, en dronk uit een gedeukte tinnen beker die aan de bank was vastgeklonken. Gelukkig spoelden ze de beker voor elke nieuwe klant wel om. De stank van een looierij aan de overkant verbeterde het aanzien van De Roos. Niet dat het een sjofele buurt was, verre van dat, hoewel de straat te smal was voor koetsen. Er zwaaiden behoorlijk wat kleurrijk gelakte draagkoetsen door de straat. Er mochten meer voorbijgangers in wol of een gildejas gekleed zijn dan in zijde, maar de kleren waren even vaak goed gesneden als versleten. De huizen en de winkels waren het gewone allegaartje van wit pleisterwerk. De meeste waren klein en zelfs wat vervallen, maar rechts van hem stond op de hoek wel het grote huis van een rijke koopman, en links zelfs een paleisje – zeker kleiner dan het koopmanshuis – met een enkele koepel zonder spits maar met een groene band. Enkele herbergen en een taveerne in de straat zagen er koel en aantrekkelijk uit. Helaas was De Roos de enige waar een man buiten kon zitten, de enige op de juiste plek. Heel jammer.

‘Ik betwijfel of ik ooit zulke fraaie vliegen gezien heb,’ gromde Nalesean, die een paar vette voorbeelden van zijn beker verjoeg. ‘Wat doen we hier ook alweer?’

‘Jij zuipt zwetend als een otter dat smerige bocht,’ mopperde Mart, en hij trok aan zijn hoed om zijn ogen meer schaduw te geven. ‘Ik ben bezig ta’veren te zijn.’ Hij keek nijdig naar het verwaarloosde huis tussen de looier en een lawaaiige weverij in, dat hij moest bewaken. Niet gevraagd, maar bevolen! Daar kwam het op neer, hoe ze het ook verpakten; ze probeerden onder hun beloften uit te kronkelen. O, ze vertolkten het als een vraag en uiteindelijk als een smeekbede, wat hij zou geloven als honden dansten, maar hij wist wanneer hij een ring door zijn neus kreeg. ‘Je hoeft alleen maar ta’veren te zijn. Mart,’ deed hij na. ‘Ik weet dat je gewoon zult wéten wat je moet doen. Bah!’ Misschien wist die vervloekte erfdochter van een Elayne met haar vervloekte kuiltjeswangen hoe, of wist Nynaeve die zowat haar bloed-vlecht uit haar hoofd trok hoe, maar hij mocht in brand vliegen als hij het wist. ‘Als die rottige Schaal in de Rahad is, hoe kan ik hem dan aan déze kant van de bloedrivier vinden?’

‘Ik kan me niet herinneren dat ze dat zeiden,’ zei Juilin droog, een slok nemend van een of ander drankje dat van een gele vrucht gemaakt werd. ‘Je hebt dat al minstens vijftig keer gevraagd.’ Hij beweerde dat met deze hitte het drankje verfrissend was, maar Mart had een hap van zo’n citroen genomen en was niet bereid ook maar iets te drinken wat daarvan gemaakt was. Zijn hoofd bonsde nog steeds en hij dronk thee. Die smaakte alsof de kroegbaas, een magere kerel met achterdochtige kraaloogjes, al sinds de stichting van de stad elke dag wat nieuwe bladeren en water boven op de overblijfselen van gisteren had gegooid. De smaak paste bij zijn stemming.

‘Wat mij nieuwsgierig maakt,’ mompelde Thom over zijn gespitste vingers, ‘is waarom ze zoveel vragen stelden over jouw herbergierster.’ Hij leek het niet erg te vinden dat de vrouwen nog steeds geheimen hadden; soms was hij een vreemde vent. ‘Wat hebben Setalle Anan en die vrouwen met de Schaal te maken?’

Vrouwen liepen het verwaarloosde huis in en uit. Een gestage stroom van vrouwen, van wie sommigen goed gekleed waren, zij het niet in zijde. En niet één man. Drie of vier droegen de rode riem van een Wijzevrouw. Mart had overwogen om er een paar te volgen, maar dat voelde te veel als opzet aan. Hij wist niet hoe ta’veren werkte – hij had nooit een of andere aanwijzing bij zichzelf ontdekt – maar zijn geluk werkte altijd het best als alles op toeval berustte. Zoals met dobbelen. De meeste ijzeren puzzeltjes kon hij niet ontraadselen, al had hij nog zoveel geluk.

Hij sloeg geen acht op Thoms vraag; Thom had hem minstens even vaak gesteld als Mart had gevraagd hoe hij geacht werd hier de Schaal te vinden. Nynaeve had hem recht in zijn gezicht gezegd dat ze niet beloofd had hem alles te vertellen. Ze zei dat ze hem het nodige zou vertellen; ze zei... Zien hoe ze bijna stikte in haar poging om hem niet uit te schelden, was bij lange na niet genoeg wraak.

‘Ik loop maar eens die steeg in,’ zuchtte Nalesean. ‘Voor het geval een van die vrouwen het in haar hoofd haalt om over de tuinmuur te klimmen.’ De smalle strook tussen het huis en de looier was over de hele lengte zichtbaar, maar er liep een ander steegje achter de winkels en huizen langs. ‘Mart, vertel me nog eens waarom we dit doen in plaats van kaart te spelen.’

‘Ik ga wel,’ zei Mart. Misschien zou hij er achter de tuinmuur achter komen hoe ta’veren werkte. Hij maakte een rondje en kwam nergens achter.

Uiteindelijk kroop de schemering de straat in en kwam Harnan aanlopen met een kale Andoraan met samengeknepen ogen die Wat heette. Het enige mogelijke gevolg van ta’veren zijn dat Mart ontdekte, was dat de herbergier zowaar een verse pot thee zette. Die smaakte bijna net zo slecht als de oude.

Terug in het paleis vond hij in zijn kamers een briefje, een soort sierlijk geschreven uitnodiging op dik wit papier, dat rook als een bloementuin.

Mijn haasje, ik verwacht je vanavond voor het avondmaal in mijn vertrekken.

Geen ondertekening, maar die had hij nauwelijks nodig. Licht! Die vrouw wist niet wat schaamte was! Er zat een roodgeschilderd ijzeren slot op de deur naar de gang; hij vond de sleutel en draaide hem op slot. Vervolgens zette hij voor de zekerheid een stoel klem onder de deurklink naar Nerims kamer. Hij kon wel zonder avondmaal. Net toen hij in bed wilde klimmen, rammelde de klink. Op de gang lachte een vrouw, toen ze de deur gesloten vond.

Daarna had hij gemakkelijk en heerlijk moeten slapen, maar om een of andere reden lag hij voortdurend te luisteren naar zijn rommelende maag. Waarom deed ze dit nou? Nou ja, het waarom wist hij wel, maar waarom bij hem? Ze zou toch niet alle zedigheid overboord hebben gegooid, alleen maar om met een ta’veren naar bed te gaan? Goed, hij was veilig nu. Tylin zou tenslotte niet de deur open rammen. Of wel? En het sierlijke ijzersmeedwerk rond de balkons hield zelfs grotere vogels buiten. Bovendien zou ze voor deze hoogte een lange ladder nodig hebben. En mannen om die ladder te dragen. Tenzij ze zich met een touw van het dak liet zakken. Ze kon ook... De nacht ging voorbij, zijn maag rammelde, de zon kwam op en hij had zijn ogen geen tel dicht gehad en aan niets behoorlijks kunnen denken. Maar hij had een besluit genomen. Hij had iets nuttigs voor de poederkamer bedacht, al gebruikte hij zelf nimmer poeder.

Bij het eerste licht sloop hij zijn kamer uit en zocht een paleisdienaar die hij zich herinnerde. Een kalende kerel die Madic heette, met van die zelfverzekerde maniertjes en een sluwe trek rond zijn mond die zei dat hij niet tevreden was. Een man die gekocht kon worden. Maar de verschrikte blik op zijn vierkante gezicht en het meesmuilende lachje dat hij amper verhulde, maakten duidelijk dat hij precies wist waarom Mart goud in zijn hand liet glijden. Bloed en as! Hoeveel mensen wisten wat Tylin in haar schild voerde?

Kennelijk niet Elayne en Nynaeve, het Licht zij dank. Hoewel het inhield dat ze hem plaagden met het mislopen van een etentje met de koningin. Daar waren ze achter gekomen toen Tylin vroeg of hij ziek was. Het werd nog erger...

‘Wil je alsjeblieft bij de koningin je beste beentje voorzetten,’ zei Elayne, en ze glimlachte bijna alsof haar dat helemaal geen moeite kostte. ‘Je hoeft niet zo zenuwachtig te zijn. Je zult een avond met haar heel aangenaam vinden.’

‘Zorg er alleen voor dat je haar nergens mee beledigt,’ bromde Nynaeve. Bij haar was er geen twijfel aan dat beleefdheid haar pijn deed. Haar wenkbrauwen trokken zich diep samen, haar kaak verstrakte en haar handen trilden om niet aan haar vlecht te rukken. ‘Wees nou eens voor één keer inschikkelijk... Ik bedoel: ze is een keurige vrouw en probeer niet een van je... Licht, je weet wat ik bedoel.’

Zenuwachtig. Ha! Keurige vrouw. Ha!

Geen van beiden leek het erg te vinden dat hij een hele middag verknoeid had. Elayne gaf hem een meelevend schouderklopje en vroeg of hij het alsjeblieft nog een dag of twee wilde proberen. Het was beslist beter dan in deze hitte door de Rahad te sjouwen. Nynaeve zei precies hetzelfde – vrouwen! – maar zonder schouderklopje. Ze gaven ruiterlijk toe dat ze die dag wilden trachten om samen met Aviendha Carridin in het oog te houden, al ontweken ze zijn vraag over wie zij daar wilden herkennen. Nynaeve liet zich zoiets ontvallen en Elayne had haar zo woest aangekeken dat hij eindelijk meende mee te mogen maken hoe Nynaeve een draai om haar oren kreeg. Ze aanvaardden gedwee zijn bevel om bij hun lijfwachten te blijven en lieten hem al even gedwee hun vermommingen zien. Hoe het stel opeens voor zijn ogen in Ebodaraanse vrouwen veranderde, was zelfs na Thoms beschrijving een minstens even grote schok als hun makheid. Nou ja, Nynaeve deed een zielige poging om meegaand te zijn, maar ze begon te grommen toen tot haar doordrong dat hij het meende, dat de Aielvrouw geen lijfwacht nodig had, maar desondanks lukte het haar bijna. Het maakte hem zenuwachtig te zien hoe een van die twee haar handen vouwde en onderdanig antwoord gaf. Maar nu ze het allebei deden – terwijl Aviendha goedkeurend knikte! – was hij blij dat hij hen op pad kon sturen. Voor de zekerheid beval hij hun de vermomming te tonen aan de mannen die hij meestuurde; hij negeerde hun plotseling smalle monden. Vanin greep met beide handen de kans om Elaynes lijfwacht te zijn en tikte als een dwaas links en rechts met zijn knokkels tegen zijn voorhoofd.

De dikzak had niet veel opgestoken van zijn eigen wacht. Net als de dag ervoor had een verrassend groot aantal mensen een bezoek aan Carridin gebracht, waaronder enkele in zijde geklede figuren, maar dat bewees niet dat ze Duistervrienden waren. De man was en bleef een gezant van de Witmantels. Er gingen waarschijnlijk meer mensen die handel wilden drijven met Amadicia naar hem toe dan naar de Amadiciaanse gezant, wie dat ook mocht zijn. Vanin vertelde echter ook dat twee vrouwen heel zeker Carridins paleis in de gaten hadden gehouden. Het was een genoegen zijn gezicht te zien toen Aviendha opeens in een Ebodaraanse veranderde. Ook een oude man, dacht hij, hoewel die kerel verrassend kwiek was gebleken. Vanin was er niet in geslaagd hem goed op te nemen, hoewel hij hem drie keer gezien had. Na het vertrek van Vanin en de vrouwen stuurde Mart Thom en Juilin erop uit om te kijken wat ze konden ontdekken over Jaichim Carridin en een gebogen, witharige oude man, die nieuwsgierig was naar Duistervrienden. Als de dievenvanger geen manier kon vinden om Carridin beentje te lichten, bestond die niet, en Thom leek de gave te hebben alle praatjes en geruchten bij elkaar te vegen en er de waarheid uit te schudden. Uiteraard was dat alles het makkelijke deel.

Twee dagen lang zat hij op die bank te zweten, soms onderbroken met een wandeling door het steegje naast de looier, maar de enige verandering was de steeds slechtere thee. De wijn werd zo beroerd dat Nalesean bruin bier ging drinken. De eerste dag gaf de herbergier vis als middagmaal, maar die rook of ze vorige week was gevangen. De tweede dag bood hij een oesterschotel aan. Mart at er vijf kommen van, ondanks de stukjes schelp. Birgitte sloeg beide maaltijden af.

Het had hem verbaasd toen ze hem en Nalesean die eerste ochtend op het Mol Haraplein had ingehaald. De zon kwam net met een randje boven de daken uit, maar het plein stroomde al vol met mensen en karren, ‘Ik moet met mijn ogen hebben geknipperd,’ lachte ze. ‘Ik stond je op te wachten bij de poort waar je volgens mij uit zou komen. Als je geen bezwaar tegen gezelschap hebt.’

‘We gaan soms snel,’ zei hij ontwijkend. Nalesean keek hem schuins aan. Die had er natuurlijk geen idee van waarom ze door een klein zijdeurtje bij de stallen naar buiten waren geslopen. Tylin zou Mart waarschijnlijk niet midden op de dag in een gang bespringen, maar het kon nooit kwaad om voorzichtig te zijn. ‘Jouw gezelschap is altijd welkom. Eh... Dank je wel.’ Ze haalde alleen maar haar schouders op, mompelde iets wat hij niet kon opvangen en liep naast hem mee.

En zo begon het met haar. Elke andere vrouw die hij ooit had gekend, zou willen weten waarom hij haar had bedankt. Waarna ze hem dan eindeloos duidelijk zou hebben gemaakt dat dat helemaal niet nodig was geweest, totdat hij zijn handen tegen zijn oren zou hebben gedrukt. Of ze zou hem minstens even uitgebreid de les hebben gelezen. Of hem duidelijk hebben gemaakt dat er meer nodig was dan woorden alleen. Birgitte haalde slechts haar schouders op, en de volgende twee dagen gebeurde er iets opmerkelijks in zijn hoofd.

Gewoonlijk waren vrouwen er voor hem om bewonderd en toegelachen te worden; om mee te dansen en te kussen als ze dat toestonden, of om mee te vrijen als hij geluk had. Besluiten op welke vrouw gejaagd zou worden was bijna even leuk als de jacht zelf en slechts iets minder leuk dan hen werkelijk te vangen. Sommige vrouwen waren natuurlijk gewoon vriendinnen. Een paar. Zoals Egwene, hoewel hij niet zeker wist of die vriendschap haar verheffing tot Amyrlin zou overleven. Nynaeve was ook een vriendin, min of meer; als ze eens een tijdje kon vergeten dat ze meermalen zijn billen had bewerkt en zou beseffen dat hij geen jongetje meer was. Maar een vriendin was anders dan een vriend; je wist altijd dat haar gedachten andere paden betraden dan die van jou, en dat ze de wereld met andere ogen bezag.

Birgitte boog zich naar hem toe. ‘Je kunt maar beter oppassen,’ mompelde ze. ‘Die weduwe is op zoek naar een nieuwe man; de schede van haar trouwdolk is blauw. Bovendien staat het huis daar.’

Hij knipperde met zijn ogen en verloor de heerlijk mollige vrouw uit het oog. Ze had toen ze langsliep zo enorm met haar heupen gedeind. Birgitte beantwoordde zijn schaapachtige grijns met een lach. Nynaeve zou hem voor zijn blik met woorden hebben getuchtigd, en zelfs Egwene zou koel en afkeurend hebben gekeken. Aan het eind van de rweede dag merkte hij dat hij de hele tijd met zijn heup tegen die van Birgitte had gezeten zonder ook maar één keer te overwegen om haar te kussen. Hij was ervan overtuigd dat zij niet door hem gekust wilde worden. Als ze dat wel had gewild was hij beledigd geweest, wanneer je die foeilelijke kerels zag van wie zij kennelijk genoot. Bovendien was zij een heldin uit een legende, en dus verwachtte hij half en half dat ze over een huis zou springen en een paar Verzakers bij hun lurven zou pakken. Maar dat was het niet. Hij zou nog eerder Nalesean een kus geven. Het was hetzelfde als bij de Tyrener, helemaal hetzelfde: hij vond Birgitte gewoon áárdig.

Twee dagen op die bank, opstaan, door het steegje naast de looierij lopen en naar de hoge bakstenen tuinmuur van het huis staren. Birgitte kon die muur beklommen hebben, maar zelfs zij zou haar nek hebben kunnen breken als ze geprobeerd had een jurk te dragen. Drie keer besloot hij in een opwelling een vrouw te volgen die uit het huis kwam. Twee ervan droegen de rode riem van een Wijzevrouw. Een willekeurige keus leek zijn geluk op te roepen. Een ervan kocht om de hoek wat verschrompelde koolrapen en ging weer terug; de ander kocht twee straten verder een stel grote, groen gestreepte vissen. De derde vrouw was groot en donker, in keurig grijze wol gestoken, misschien wel een Tyreense. Ze stak twee bruggen over voor ze een grote winkel binnenging, waar ze begroet werd door een magere, buigende kerel. Ze hield toezicht op het verpakken van gelakte dozen en dienbladen in met zaagsel gevulde manden, die vervolgens op een wagen werden geladen. Uit wat hij opving hoopte ze er in Andor aardig wat zilver voor te vangen. Mart kon nog net wegkomen zonder een doos te kopen. Toeval en geluk gingen dus niet samen.

Niemand anders had trouwens geluk. Nynaeve, Elayne en Aviendha liepen door de straten rond Carridins kleine paleis zonder iemand te herkennen, wat hun buitengewoon teleurstelde. Ze weigerden nog steeds te zeggen om wie het ging, maar dat maakte nauwelijks iets uit, nu er toch niemand was gezien. Dat zeiden ze tegen hem, terwijl ze glimlachend hun tanden toonden, genoeg voor zes vrouwen. Hij nam aan dat hun grijns een glimlach moest voorstellen. Het was jammer dat Aviendha zich zo verbonden voelde met de andere twee, maar toen hij hen een keer onder druk zette voor een antwoord, snauwde Elayne hem hooghartig kijkend af, waarna de Aielvrouw iets in haar oor fluisterde.

‘Vergeef me, Mart,’ zei Elayne welgemeend, en haar gezicht werd zo rood dat haar haren erbij leken te verbleken, ‘Ik vraag nederig vergiffenis voor mijn manier van praten. Ik... zal op mijn knieën smeken, als je dat wilt.’ Geen wonder dat haar stem het aan het eind zowat begaf.

‘Niet nodig,’ zei hij zwakjes, en hij probeerde niet te staren. ‘Het is je vergeven; het maakt niet uit.’ Maar het vreemdste was dat Elayne al die tijd niet naar hem maar naar Aviendha keek. Ze bewoog nog geen wimpertje toen hij antwoord gaf, maar slaakte een diepe zucht van opluchting na Aviendha’s knikje. Vrouwen waren gewoon vreemde wezens.

Thom berichtte dat Carridin vaak aan bedelaars gaf. Bovendien zei hij dat men in Ebo Dar elk geruchtje over hem kon verwachten, en dat het ervan afhing of de roddelaar Witmantels moordende monsters vond, of de ware redders van de wereld. Juilin was erachter gekomen dat Carridin een plattegrond van het Tarasin-paleis had verworven. Dat kon erop wijzen dat de Witmantels iets met Ebo Dar van plan waren. Het kon ook beduiden dat Pedron Nial een paleis voor zichzelf wilde hebben en van plan was het Tarasin na te bouwen. Als hij tenminste nog in leven was; er gingen geruchten in de stad dat hij dood was, maar ja, de helft zei dat de Aes Sedai hem om zeep geholpen hadden, en de andere helft dat Rhand het gedaan had, wat wel aangaf hoe betrouwbaar ze waren. Noch Juilin noch Thom hadden een zweempje kunnen opduiken over een witharige oude man met een verweerd gezicht.

Ergernis over Carridin, ergernis over de wake bij dat stomme huis, en wat het paleis betrof...

Mart kwam er die eerste nacht achter hoe alles verder zou verlopen, toen hij eindelijk in zijn kamer terugkwam. Olver was er. Hij had gegeten en had het zich gemakkelijk gemaakt met De reizen van Jaim Kimstapper. Hij vond het helemaal niet erg dat hij uit zijn eigen kamer was gezet. Madic had zich aan zijn woord gehouden, of in ieder geval aan het in zijn beurs belande goud. In de poederkamer stond nu Olvers bed. Tylin zou onder de ogen van een kind niets proberen! Maar de koningin had ook niet stilgezeten. Hij sloop naar de keukens als een vos, glipte van hoek tot hoek en rende de trappen af als een bliksemschicht... en ontdekte dat er geen eten te krijgen was.

Natuurlijk was de lucht zwanger van kookgeuren, van geroosterd vlees dat in grote haarden aan het spit ronddraaide, potten die op de wit betegelde ovens pruttelden, en de dingen waar koks door openstaande ovendeuren in prikten. Maar voor Mart Cauton was er geen eten. Glimlachende vrouwen in kraakheldere witte schorten negeerden elk glimlachje van hem en gingen voor hem staan, zodat hij niet bij de bronnen van al die heerlijke geuren kon komen. Ze glimlachten en gaven hem een tik op zijn vingers als hij een brood of een bordje met honing geglazuurde koolraap wilde stelen. Glimlachend zeiden ze dat hij zijn eetlust niet mocht bederven als hij bij de koningin ging eten. Ze wisten het. Iedere man en vrouw! Zijn gebloos verdreef hem, meer nog dan de rest, naar zijn eigen kamer, waar hij de stinkende vis van die middag bitter betreurde. Hij sloot de deur achter zich. Een vrouw die een man wilde laten verhongeren, was tot alles in staat.

Hij lag met Olver op een groenzijden tapijt slangen-en-vossen te spelen, toen het tweede briefje onder de deur door werd geschoven.

Men zegt dat het aardiger is een duif in de vlucht te vangen en te zien hoe hij fladdert, maar een hongerige vogel zal vroeg of laat naar de hand vliegen.

‘Wat is er, Mart?’ vroeg Olver.

‘Niets.’ Mart verfrommelde het briefje. ‘Nog een spelletje?’

‘O ja!’ Het joch zou dat domme spel de hele dag spelen als hij de kans kreeg. ‘Mart, heb je die ham geproefd die ze vanavond gekookt hebben? Ik heb nog nooit zoiets...’

‘Gooi de dobbelstenen nou maar, Olver. Gooi gewoon die bloedstenen.’

Toen hij de derde avond in het paleis terugkwam, had hij onderweg brood en olijven gekocht, en schapenkaas, wat maar goed was ook. De keuken volgde nog steeds haar bevelen op. Die stomme wijven lachten zelfs hardop, terwijl ze dampende schotels met vlees en vis net buiten zijn bereik hielden en hem aanraadden zijn eetlust niet te bederven.

Hij bleef waardig. Hij probeerde geen bord te grijpen en ervandoor te gaan. Hij maakte zijn fraaiste buiging en zwaaide met een denkbeeldige mantel. ‘Goede vrouwen, uw warmte en gastvrijheid overweldigen mij.’

Zijn aftocht zou waardiger zijn geweest als een van de kokkinnen niet achter zijn rug had gekakeld: ‘De koningin zal binnenkort lekker feesten met een geroosterd kuikentje, jongen.’ Leuk hoor. De andere vrouwen brulden zo van het lachen dat ze zowat over de vloer rolden. O, wat leuk.

Brood, olijven en gezouten kaas vormden een goed maal. Hij spoelde het weg met wat water van zijn wasbak. Na de eerste dag had er geen vruchtenwijn meer in zijn kamer gestaan. Olver probeerde hem te vertellen over een of andere geroosterde vis met mosterdsaus en rozijnen; Mart zei hem zijn lezen te oefenen.

Die nacht schoof niemand een briefje onder zijn deur door. Niemand rammelde aan het slot. Hij wilde geloven dat het nu beter zou gaan. Morgen was het Festival van de Vogels. Van wat hij had gehoord over de kostuums die sommige mensen droegen, zowel de mannen als de vrouwen, was her heel goed mogelijk dat Tylin een nieuw kuikentje voor haar jacht zou vinden. Iemand kon uit dat stomme huis tegenover De Roos van de Elbar komen en hem die stomme Schaal der Winden in handen drukken. De zaken moesten eindelijk eens beter gaan. Toen hij op de vierde ochtend wakker werd in het Tarasin-paleis, ratelden de dobbelstenen in zijn hoofd.

29

Het Festival van de Vogels

Mart ontwaakte door de dobbelstenen en overwoog weer te gaan slapen tot ze weggingen, maar stond uiteindelijk op. Hij voelde zich landerig. Alsof hij al niet genoeg op zijn bord had. Hij joeg Nerim weg, kleedde zichzelf aan en at ondertussen brood en kaas, overgebleven van de avond ervoor. Vervolgens ging hij naar Olver kijken. De jongen schoot nu eens haastig zijn kleren aan om de straat op te kunnen, en bleef dan opeens met een laars of een hemd in zijn hand staan om een handvol vragen af te vuren die Mart afwezig beantwoordde. Nee, vandaag gingen ze niet naar de wedrennen, vergeet die Renbaan van de Hemel ten noorden van de stad met zijn rijke toeschouwers. Misschien konden ze naar het beestenspul gaan kijken. Ja, Mart zou voor hem een gevederd masker voor het festival kopen. Als hij tenminste eindelijk aangekleed was. Waardoor Olver zich opeens weer repte.

Marts gedachten draaiden rond die vervloekte dobbelstenen. Waarom waren ze weer begonnen? Hij wist nog steeds niet waarom ze dat eerder hadden gedaan!

Toen Olver eindelijk aangekleed was, liep hij achter Mart de zitkamer in, nog vol vragen die maar half gehoord werden, en botste van achteren tegen Mart op die doodstil was blijven staan. Tylin legde het boek waar Olver de vorige avond in had zitten lezen op tafel.

‘Majesteit!’ Marts ogen vlogen naar de deur die hij de vorige nacht had afgesloten en nu wijd openstond. ‘Wat een verrassing.’ Hij trok Olver voor zich, tussen zichzelf en die spottende glimlach in. Nou ja, misschien was die niet echt spottend, maar op dat moment leek het wel zo. Ze was beslist zeer ingenomen met zichzelf, ‘Ik was van plan Olver mee te nemen. Naar het feest. Naar het beestenspul. Hij wil een gevederd masker.’ Hij klemde zijn kaken op elkaar om een eind te maken aan zijn gedaas en begon naar de deur te schuiven, met de jongen als schild voor zich.

‘Ja,’ murmelde Tylin, vanonder haar oogharen toekijkend. Ze maakte geen aanstalten om in te grijpen, maar haar glimlach werd breder, alsof ze erop zat te wachten hoe zijn voet in de strik terecht zou komen. ‘Veel beter als hij in gezelschap is en niet meer zomaar rondholt met de straatjongens, naar ik heb vernomen. Je hoort een heleboel over die jongen van je. Riselle?’

In de deuropening verscheen een vrouw, en Mart was met stomheid geslagen. Een grillig masker van golvende blauwe en gouden veren verborg een groot deel van Riselles gezicht, maar de veren op haar kostuum bedekten heel wat minder. Ze bezat de opzienbarendste boezem die hij ooit gezien had.

‘Olver,’ zei ze, voor de jongen neerknielend, ‘zou je het leuk vinden om met mij naar het feest te gaan?’ Ze hield hem een masker voor van een rood met groene havik, in de juiste maat voor de jongen.

Voor Mart ook maar iets kon zeggen, rukte Olver zich los en rende naar haar toe. ‘O ja, alsjeblieft. Dank je wel.’ Het ondankbare kleine monster lachte toen ze het masker om zijn gezicht vastbond en hem aan haar boezem drukte. Hand in hand renden ze naar buiten, Mart met open mond achterlatend.

Hij herstelde zich vlug genoeg toen Tylin zei: ‘Het is maar goed dat ik geen jaloerse vrouw ben, schatje.’ Ze trok de grote ijzeren sleutel van zijn deur uit haar zilvergouden ceintuur, en toen nog een, en liet het stel vlak onder zijn neus heen en weer zwieren. ‘Mensen stoppen hun sleutels altijd in een kistje bij de deur.’ Daar had hij de zijne achtergelaten. ‘En niemand staat er ooit bij stil dat er een tweede sleutel kan zijn.’ Een sleutel ging weer achter haar ceintuur; de ander werd met een luide klik in het slot omgedraaid en naast de eerste gestoken. ‘Ziezo, lieveling.’ Ze glimlachte.

Dit was te gek. De vrouw maakte jacht op hem, hongerde hem uit en sloot zich nu met hem op als... hij wist niet als wat. Lieveling! Die stomme dobbelstenen ratelden als bezeten in zijn schedel. Bovendien moest hij belangrijke zaken regelen. De dobbelstenen hadden nog nooit aangeduid dat hij iets zou vinden, maar... Met twee grote stappen stond hij bij haar, greep haar arm en voelde in haar ceintuur naar de sleutels. ‘Ik heb geen tijd voor...’ Zijn adem stokte toen de scherpe punt van haar dolk onder zijn kin zijn mond snoerde en hem op zijn tenen liet staan.

‘Haal je hand weg,’ zei ze koud. Hij slaagde erin om langs zijn neus op haar neer te zien. Ze glimlachte niet. Voorzichtig liet hij haar arm los. Maar ze bleef hem met het lemmet prikken, hoofdschuddend en met haar tong klakkend, ‘Ik probeer je te ontzien omdat je een vreemdeling bent, haviksjong, maar nu je het zo ruw wilt spelen... Handen langs je zij. Lopen.’ De punt van het mes gaf de richting aan. Hij schuifelde op zijn tenen achterwaarts, uit vrees dat zijn hals werd opengesneden.

‘Wat gaat u doen?’ perste hij tussen zijn tanden door. Zijn gestrekte nek smoorde zijn stem. Onder andere zijn gestrekte nek. ‘Nou?’ Hij kon proberen haar pols vast te grijpen; hij was snel met zijn handen. ‘Wat gaat u doen?’ Snel genoeg, met het mes al op zijn keel? Dat was de vraag. Dat, en de vraag die hij haar stelde. Als ze van plan was om hem te doden, was een polsbeweging voldoende om de dolk regelrecht zijn hersens in te drijven. ‘Wilt u antwoord geven!’ Er klonk geen angst in zijn stem door. Hij was niet bang. ‘Majesteit? Tylin?’ Nou ja, misschien een beetje, aangezien hij haar naam gebruikte. In Ebo Dar mocht je elke vrouw de hele dag een ‘eendje’ of ‘snoepje’ noemen, en ze zou slechts glimlachen. Maar als je zonder toestemming haar naam gebruikte, werd je hier warmer onthaald dan als je elders een onbekende vrouw op straat in haar achterwerk kneep. En enkele kussen waren niet genoeg om die toestemming te krijgen.

Tylin gaf geen antwoord maar liet hem op zijn tenen achteruitlopen tot zijn schouders plotseling ergens tegenaan stootten, waardoor hij stilstond. Met die rottige dolk, die nog geen haarbreed bewoog, kon hij zijn hoofd niet draaien, maar zijn ogen maakten zich los van haar gezicht en vlogen schichtig in het rond. Ze waren in zijn slaapkamer, een met bloemen versierde beddenpost drukte tussen zijn schouderbladen. Waarom zou ze hem hier...? Zijn gezicht werd opeens even rood als de beddenpost. Nee. Ze kon toch niet de bedoeling hebben om... Dat was ongepast! Dat was niet mogelijk!

‘Dit kunt u me niet aandoen,’ mompelde hij, en er was ruim voldoende reden dat zijn stem schril en kortademig klonk.

‘Let op en leer er wat van, katje van me,’ zei Tylin, en ze trok haar trouwdolk.

Later, een hele tijd later, trok hij het laken geprikkeld tot aan zijn borst op. Een zijden laken. Nalesean had gelijk. De koningin van Altara stond tevreden naast het bed te neuriën, met haar armen achter zich om de knoopjes van haar gewaad dicht te doen. Hij droeg slechts het vossenzegel aan het koord – dat hierbij uiteraard niets had geholpen – en de zwarte sjaal om zijn nek. Een lintje om haar geschenk, had dat mens het genoemd. Hij rolde om en graaide zijn in zilver gevatte pijp en zijn tohakszak van het lage tafeltje aan de andere kant van het bed. Een gouden tang en een gloeiende kool in een met zand gevulde gouden schaal verschaften de middelen om hem aan te steken. Hij sloeg zijn armen over elkaar en blies nijdige rookwolken uit.

‘Je moet niet zo tegenspartelen, mijn eendje, en niet mokken.’ Ze rukte de dolk uit een beddenpost, waar ze hem naast haar trouwdolk had gestoken, en bekeek de punt voor ze hem wegstak. ‘Wat is er aan de hand? Je weet dat je er net zo van genoot als ik, en ik...’ Ze lachte plotseling en gul, terwijl ze haar trouwdolk eveneens wegstak. ‘Als dit een onderdeel is van ta’veren zijn, moet je wel heel gezocht zijn.’ Mart kreeg een hoofd als vuur.

‘Dit hoort zo niet,’ barstte hij los, terwijl hij de pijp uit zijn mond rukte. ‘Ik ben degene die geacht wordt op jacht te gaan!’ Haar verbaasde blik weerspiegelde beslist de zijne. Als Tylin in een herberg een dienstmeid met de juiste glimlach was geweest, zou hij zijn geluk hebben beproefd. Nou ja, als die meid tenminste geen zoon had die het leuk vond om anderen overhoop te steken. Hij hoorde de jacht te openen. Zo had hij er nooit eerder over gedacht. Tot vandaag was dat ook niet nodig geweest.

Tylin begon te lachen en wreef zich hoofdschuddend de tranen uit de ogen. ‘Ach duifje, ik vergeet het steeds weer. Je bent nu in Ebo Dar. Ik heb in de zitkamer een geschenkje voor je laten neerzetten.’ Ze gaf een klopje op zijn voet onder het laken. ‘Eet goed vandaag. Je zult je kracht nodig hebben.’

Mart sloeg een hand voor zijn ogen en probeerde niet in tranen uit te barsten. Toen hij zijn hand weghaalde, was ze verdwenen.

Hij klom uit bed en sloeg het laken om de een of andere reden om zich heen. De gedachte om bloot rond te lopen stond hem tegen. Dat mens kon onverwachts uit de klerenkast springen. Zijn kleren lagen op de vloer. Waarom zou je je nog om koordjes bekommeren, dacht hij bitter, als je iemands kleren gewoon kunt opensnijden. Maar ze had zijn rode jas niet zo mogen splijten. Ze had het gewoon leuk gevonden om hem met haar mes te schillen.

Hij hield nog net niet zijn adem in toen hij de grote rood gouden klerenkast opendeed. Ze had zich er niet in verborgen. Zijn keuze was beperkt; Nerim had de meeste jassen meegenomen om te reinigen of te herstellen. Hij koos een eenvoudige mantel van donkere, bronskleurige zijde, kleedde zich vlug aan en propte de resten van zijn kapot gesneden kleren zo ver mogelijk onder het bed, totdat hij ervan af kon komen zonder dat Nerim of iemand anders het in de gaten had. Al veel te veel mensen waren op de hoogte van wat er zich tussen hem en Tylin afspeelde; hij zou zich geen raad weten als iemand hiér achter kwam.

In de zitkamer tilde hij het deksel van het gelakte kistje bij de deur op en liet het met een zucht weer vallen. Hij had niet echt verwacht dat Tylin de sleutel zou achterlaten. Hij leunde tegen de deur. De niet afgesloten deur. Licht, wat moest hij doen? Terug naar de herberg? Hij mocht doodvallen als hij wist waarom de dobbelstenen toen hadden gezwegen. Maar hij zag er Tylin best voor aan vrouw Anan en Enid, of welke herbergierster dan ook, om te kopen. Hij zag er Nynaeve en Elayne best voor aan om te beweren dat hij hun overeenkomst had verbroken, zodat zij hun beloften ook niet na hoefden te komen. Draken vuur voor alle vrouwen!

Op een van de tafels lag een groot pakket, gewikkeld in fraai groen papier. Er zat een arendsmasker in, van zwart en goud, en een bijpassende jas met veren. Er zat ook een roodzijden beurs bij, waarin twintig gouden kronen zaten en een briefje dat naar bloemen rook.

Ik wilde je een oorring geven, schat, maar ik zag dat ie oor niet doorboord is. Laat het doen en koop iets aardigs voor jezelf.

Hij begon bijna weer te janken. Hij gaf vrouwen geschenken. De wereld stond op zijn kop! Schat? O Licht! Maar hij pakte het masker op; dat was ze hem wel verschuldigd, alleen al voor zijn jas.

Hij belandde eindelijk op de kleine, beschaduwde binnenplaats, waar ze elkaar de afgelopen ochtenden hadden getroffen. Bij een rond vijvertje vol waterlelies en witte vissen met kleurige vlekken vond hij Nalesean en Birgitte, die ook uitgedost waren voor het Festival van de Vogels. De Tyrener stelde zich tevreden met een gewoon groen masker, maar dat van Birgitte was een weelde in geel en rood, met een gepluimde kam. Over de volle lengte van haar loshangende gouden haren waren veren vastgemaakt. Ze droeg een doorzichtig gewaad met een brede, gele riem, onder nog meer rode en gele veren. Het gaf bij lange na niet zoveel bloot als het kostuum van Riselle, maar bij elke beweging wekte het wel die indruk. Hij had nooit van haar gedacht dat ze net als een andere vrouw een rok zou dragen.

‘Soms is het leuk om aangegaapt te worden,’ zei ze toen hij er een opmerking over maakte, en ze porde hem in de ribben. Haar grijns deed niet onder voor die van Nalesean, als die het had over het knijpen van dienstertjes. ‘Het is heel wat meer dan een veerdanseres draagt, maar niet genoeg om me te hinderen. Bovendien geloof ik niet dat we ons aan deze kant van de rivier vlug zullen verplaatsen.’ De dobbelstenen in zijn hoofd kletterden. ‘Waar bleef je zo lang?’ ging ze door. ‘Ik hoop dat je ons niet hebt laten wachten om een aardig meisje te kietelen.’ Mart hoopte dat hij niet stond te blozen.

‘Ik...’ Hij wist niet goed welke smoes hij verzonnen zou hebben, maar op dat moment wandelde een handvol mannen in veren jassen de binnenplaats op. Ze hadden allemaal smalle zwaarden aan de heup en, op een na, droegen ze ingewikkelde maskers met kleurige kammen en snavels; vogels die geen mens ooit had aanschouwd. De uitzondering was Beslan, die zijn masker aan een lint rondzwaaide. ‘O bloed, as en drakenvuur, wat doet híj hier?’

‘Beslan?’ Nalesean sloeg zijn handen op de zwaardknop over elkaar en schudde ongelovig zijn hoofd. ‘Nee maar, drakenvuur nog aan toe, hij zegt dat hij van plan is het feest samen met jou te vieren. “Hebben jullie elkaar beloofd,” zei hij. Ik zei hem dat er niets aan was, maar hij wilde me niet geloven.’

‘Ik kan niet geloven dat iemand zich bij Mart ooit zou vervelen,’ zei Tylins zoon. Zijn buiging gold hen allen, maar zijn donkere ogen bleven vooral op Birgitte rusten. ‘Ik heb nog nooit zo’n plezier gehad als toen wij en de zwaardhand van vrouwe Elayne het tijdens Swovansnacht op een drinken zetten, hoewel ik me er amper iets van herinner.’ Hij leek die zwaardhand niet te herkennen. Gezien Birgittes smaak was haar glimlachje wat vreemd. Beslan zag er goed uit, misschien wel iets te verfijnd, helemaal niet haar type, maar toch deed ze bedeesd onder zijn opmerkzame ogen.

Mart kon het niet schelen dat Birgitte zich ongewoon gedroeg. Kennelijk vermoedde Beslan niets, anders zou dat zwaard van hem waarschijnlijk al getrokken zijn, maar bij het Licht, het laatste dat Mart wilde was een dag in zijn gezelschap doorbrengen. Het zou een bezoeking zijn. Hij had wel enig fatsoen, ook al had Beslans moeder dat helemaal niet.

De enige moeilijkheid was Beslan zelf. Die nam de stomme belofte om alle festivals en feestdagen samen te vieren heel ernstig. Hoe meer Mart Nalesean bijviel, dat de voorgestelde dag eindeloos vervelend zou zijn, hoe vasthoudender Beslan werd. Na een tijdje werd zijn gezicht donkerder, en begon Mart te geloven dat hij zijn zwaard alsnog zou trekken. Nou ja, belofte maakt schuld. Toen hij, Nalesean en Birgitte het paleis verlieten, liep er een handvol gevederde dwazen mee. Mart wist zeker dat dat niet gebeurd zou zijn als Birgitte haar eigen kleren had gedragen. Het hele stel bleef maar glimlachend naar haar kijken.

‘Wat stond jij pronkerig te wiegelen toen hij je met zijn ogen uitkleedde,’ mompelde hij terwijl ze het Mol Hara overstaken. Hij trok de linten van het arendsmasker steviger aan.

‘Ik stond niet te wiegelen. Ik bewoog alleen maar.’ Haar preutsheid was zo overduidelijk vals, dat hij er een andere keer om gelachen zou hebben. ‘Een beetje.’ Ineens was haar grijns terug, en praatte ze zachter zodat alleen hij het kon horen, ‘Ik zei toch dat het soms leuk is om aangestaard te worden. En dat ze er misschien wat al te verfijnd uitzien, wil nog niet zeggen dat ik niet van hun blikken kan genieten. Dat lijkt me wel wat voor jou, trouwens,’ voegde ze eraan toe, en ze wees naar een slanke vrouw die beslist minder veren droeg dan Riselle.

Dat was nou het leuke aan Birgitte; ze porde hem even gemakkelijk in de ribben om hem op een aardig meisje te wijzen als elke jongeman die hij kende. En ze verwachtte gewoon van hem dat hij op zijn beurt de lelijkste man die hem opviel, aanwees. Of ze nou wel of niet verkoos vandaag halfnaakt rond te lopen – nou, in ieder geval voor een kwart – ze was gewoon... een vriendin. De wereld werd steeds vreemder. Een vrouw die hij steeds meer als een drinkmaatje ging beschouwen, en een andere die even fel achter hem aan zat als hij ooit op een mooie vrouw had gejaagd, volgens die oude herinneringen of zijn eigen. Nog feller; hij had nooit een vrouw nagejaagd die er niet van gediend leek te zijn. De wereld was heel vreemd.

De zon was nog maar net halverwege het hoogste punt, maar feestvierders verdrongen zich al op de straten, pleinen en bruggen. Op elke straathoek gaven tuimelaars, kunstenmakers en muzikanten met op hun kleren genaaide veren, voorstellingen waarbij de muziek vaak verdronk in gelach en geschreeuw. Arme mensen stelden zich tevreden met een paar veren in hun haren. Straatkinderen en bedelaars gebruikten duivenveren die ze van het plaveisel opraapten. Maar maskers en kostuums werden steeds fraaier naarmate de beurzen zwaarder waren. Steeds fraaier, en onbetamelijker. Mannen en vrouwen waren vaak zodanig getooid met veren dat ze meer huid lieten zien dan Riselle of zelfs die vrouw op het Mol Hara. Vandaag werd er geen handel in de straten of op de kanalen gedreven, hoewel een aantal winkels open was en natuurlijk elke taveerne of kroeg. Hier en daar zocht een wagen zich een weg door de menigte of werd een barkas voortgeboomd, waarop een plankier lag waar jonge mannen en vrouwen zich vertoonden in schitterende vogelmaskers die hun hele hoofd bedekten, met uitwaaierende pluimen van soms wel twee voet hoog, terwijl ze hun lange, kleurige vleugels zo bewogen dat de rest van hun kostuum steeds heel even zichtbaar was. Wat wel beschouwd maar beter was ook.

Volgens Beslan werden deze taferelen, zoals ze genoemd werden, gewoonlijk vertoond in gildezalen, paleizen en huizen. Het hele festival speelde zich normaal voor het grootste gedeelte binnenskamers af. Het sneeuwde niet in Ebo Dar, zelfs als het weer gewoon was geweest — Beslan zei dat hij het weleens zou willen zien, sneeuw – maar kennelijk was een gewone winter koud genoeg om de mensen ervan te weerhouden vrijwel zonder kleren buiten rond te rennen. Met deze hitte werd alles echter op straat vertoond. Pas wanneer de nacht viel, zei Beslan, zou Mart echt wat te zien krijgen. Met het zakken van de zon daalden ook de remmingen.

Mart staarde naar een lange, slanke vrouw die door de menigte gleed, gekleed in een masker, een veren mantel en verder alleen een stuk of zeven veren. Hij vroeg zich af welke remmingen sommige van deze lieden nog moesten verliezen. Hij riep haar bijna toe zichzelf met die mantel te bedekken. Ze was mooi, maar open en bloot op straat, voor het Licht en iedereen?

De wagens die de taferelen torsten, trokken natuurlijk mensen aan, hele stoeten gillende en lachende mannen en vrouwen die munten en soms opgevouwen briefjes op de wagens gooiden en iedereen op straat opzij duwden. Hij raakte eraan gewend om voor hen uit te rennen tot ze een zijstraat konden induiken, of te wachten met het oversteken van een kruising of een brug tot de stoet voorbij was. Tijdens dat wachten gooiden Birgitte en Nalesean muntjes naar smerige straatkinderen en nog smeriger bedelaars. Nou ja, Nalesean gooide, maar Birgitte koos kinderen uit en drukte elke munt als een geschenk in een vies knuistje.

Ze stonden een keer te wachten, toen Beslan opeens een hand op Naleseans arm legde en zijn stem verhief boven de massa en de door elkaar tuimelende muziek die wel van zes verschillende plekken scheen te komen. ‘Vergeef me, Tyrener, maar hij niet.’ Een in vodden geklede man trok zich behoedzaam in de menigte terug. Zijn wangen waren ingevallen, hij was zo mager als een geraamte en leek elk armetierig veertje dat hij voor zijn haren had kunnen vinden, kwijt te zijn.

‘Waarom niet?’ wilde Nalesean weten.

‘Geen koperen ring om zijn pink,’ zei Beslan. ‘Hij zit niet in het gilde.’

‘Licht,’ zei Mart, ‘kan een man in deze stad niet eens bedelen zonder tot een gilde te behoren?’ Misschien kwam het door zijn toon. De bedelaar sprong hem naar de keel en in zijn smerige knuist verscheen een mes.

Zonder nadenken greep Mart diens arm, draaide door en slingerde de man de menigte in. Er werd wat gescholden, op Mart of op de bedelaar, die op de grond was gevallen. Een paar mensen gooiden de kerel zelfs een muntje toe.

Vanuit zijn ooghoek zag Mart een tweede magere kerel in vodden, die Birgitte opzij probeerde te duwen om hem met een lang mes neer te steken. Het was een dwaze vergissing om haar vanwege haar kostuum te onderschatten; ergens tussen haar veren viste ze een mes op en stak de man onder zijn arm door in de borst.

‘Kijk uit!’ schreeuwde Mart haar toe en trok tegelijk een mes uit zijn mouw. Het wapen scheerde langs haar heen en verdween in de keel van een andere bedelaar, voordat die zijn ontblote staal in haar ribben kon doen verdwijnen.

Plotseling waren er overal bedelaars met messen en van punten voorziene knotsen. Gillende en schreeuwende mensen in maskers en kostuums trachtten weg te komen. Nalesean gaf een man in vodden een jaap in zijn gezicht, waarna die wegwankelde. Beslan stak een ander midden in diens lijf, terwijl zijn gevederde vrienden een stel andere bedelaars bevochten.

Mart had geen tijd om er meer van op te vangen. Hij stond opeens rug aan rug met Birgitte en oog in oog met zijn eigen tegenstanders. Hij voelde haar bewegen, hoorde haar vloeken, maar hij was zich er nauwelijks van bewust. Birgitte kon het zelf af, en bij het zien van twee kerels vóór hem was hij er niet zo zeker van of hij dat ook kon. De kromme kerel met de tandeloze grijns had slechts één arm en een leeg gat met littekens op de plek van zijn linkeroog, maar zijn vuist hield een twee voet lange knots vast, met ijzeren banden waaraan stalen stekels ontsproten. Zijn kleine maat met het rattengezicht had nog allebei zijn ogen en een paar van zijn tanden, en ondanks ingevallen wangen en armen die alleen uit botten en pezen schenen te bestaan, bewoog hij als een slang. Hij likte zijn lippen af en liet een roestige dolk van hand tot hand gaan. Mart wees met het korte mes in zijn eigen hand eerst naar de een en vervolgens naar de ander. Het wapen was lang genoeg om ingewanden te raken en de aanvallers sprongen heen en weer, elk wachtend tot de ander als eerste op hem af sprong.

‘Cullie zal dit niet leuk vinden, Spar,’ gromde de grote man, en het rattengezicht dook naar voren terwijl zijn roestige wapen van de ene naar de andere hand flitste.

Hij had niet gerekend op het mes dat plotseling in Marts linkerhand verscheen en zijn pols openhaalde. De dolk kletterde op het plaveisel, maar de kerel wierp zich toch op Mart. Marts andere lemmet werd in zijn borst gestoken en hij piepte. Zijn ogen werden groot en zijn armen sloegen zich schokkend om Mart heen. De spottende grijns van de andere kerel werd groter. Hij stapte naar voren en zijn knots ging omhoog.

De grijns verdween toen twee bedelaars zich sissend en stekend op hem stortten.

Mart keek ongelovig toe en schoof het lichaam van het rattengezicht weg. Over een lengte van vijftig pas was de straat helemaal leeg, op de vechters na. Overal rolden bedelaars over de grond. Twee of drie, en soms vier, staken er een neer of sloegen hem met knotsen of stenen. Beslan trok aan Marts arm. Er zat bloed op zijn gezicht, maar hij grinnikte. ‘Laten we verdwijnen; de Broederschap van de Bedelnap handelt zijn eigen zaakjes wel af. Er is geen eer te behalen met het bevechten van bedelaars. Bovendien zal het gilde geen enkele bedrieger in leven laten. Volg me.’ Nalesean stond te vloeken. Net als Beslans vrienden zag hij kennelijk ook geen eer in een gevecht met bedelaars. Bij sommigen zat het kostuum in de war en eentje had zijn masker afgezet, zodat een vriend de snee in zijn voorhoofd kon deppen. Beiden grinnikten. Birgitte had geen schrammetje opgelopen, voor zover Mart kon zien, en haar kostuum zag er even fraai uit als in het paleis. Ze liet haar mes verdwijnen. Het was een raadsel hoe ze het onder die veren kon verbergen, maar het lukte haar toch.

Mart stribbelde niet tegen toen hij werd meegetrokken, maar hij gromde: ‘Willen bedelaars hier in deze... deze stad altijd mensen aanvallen?’ Beslan zou het misschien niet waarderen wanneer hij het een bloedstad noemde.

De man lachte. ‘Je bent ta’veren, Mart. Er is altijd opwinding rond ta’veren.’

Mart glimlachte terug tussen opeengeklemde tanden. Stomme dwaas, stomme stad en stomme ta’veren. Nou ja, als een bedelaar zijn keel afsneed, hoefde hij niet terug naar het paleis, zodat Tylin hem niet ‘haar peertje’ kon noemen. Wat een rotzooi!

De straat tussen de looierswinkel en De Roos van Elbar kende ook veel feestvierders, maar slechts weinigen waren spaarzaam gekleed. Kennelijk had je geld nodig om bijna naakt rond te lopen. Hoewel... de buitelaars voor het koopmanshuis op de hoek kwamen er dichtbij. De mannen droegen geen schoeisel, hadden hun borst ontbloot en waren gekleed in strakke, felgekleurde broeken. De broeken van de vrouwen, onder uiterst dunne hemdjes, zaten nog strakker. Ze hadden allemaal een paar veren in hun haren, net als de rondhuppelende muzikanten voor het kleine paleis op de andere hoek. Het waren een vrouw met een fluit, een andere vrouw die op een grote, kronkelige zwarte buis vol kleppen blies, en een kerel die als bezeten op een trommel sloeg. Het huis dat ze wilden bespieden, leek volkomen gesloten. De thee bij De Roos was nog even slecht, wat inhield dat die beter was dan de wijn. Nalesean hield zich bij het zure, plaatselijke bruine bier. Birgitte bedankte, zonder te zeggen voor wat, en Mart liet het zwijgend langs zich heen glijden. Ze grijnsden elkaar toe en klonken met hun tinnen bekers. De zon steeg. Beslan zat er rustig bij en hield eerst zijn ene laars in evenwicht op de tenen van de andere en vervolgens andersom. Maar zijn kameraden werden onrustig, hoe vaak hij ze ook uitlegde dat Mart ta’veren was. Een straatgevecht met bedelaars was nauwelijks de moeite waard, de straat was te smal voor een voorbijtrekkend tafereel, de vrouwen waren er niet zo mooi als elders en zelfs kijken naar Birgitte begon te vervelen zodra ze doorkregen dat ze niet van zins was een van hen te kussen. Ze betuigden hun spijt dat Beslan niet mee wilde komen, en haastten zich verder om elders wat meer vertier te vinden. Nalesean maakte een ommetje door het steegje naast de looier en Birgitte verdween in het schemerige binnenste van De Roos, naar haar zeggen om te kijken of er in een vergeten hoekje iets drinkbaars te vinden was.

‘Ik had nooit gedacht dat ik een zwaardhand zo gekleed zou zien,’ zei Beslan, terwijl hij zijn laarzen weer verwisselde.

Mart knipperde met de ogen. Die jongen had een scherpe blik. Ze had niet één keer haar masker afgedaan. Nou ja, zolang hij niet wist van...

‘Ik denk dat jij goed voor mijn moeder zult zijn, Mart.’

Mart verslikte zich en besproeide de voorbijgangers met thee. Een paar keken hem boos aan, en een slanke vrouw met een mooie kleine boezem schonk hem van achter een blauw masker een verlegen glimlach. Hij dacht dat ze een winterkoninkje moest voorstellen. Toen hij haar lachje niet beantwoordde, stampte ze met haar voet en beende kwaad weg. Gelukkig was er verder niemand zo lichtgeraakt, maar lieten ze het bij een boze blik en liepen eveneens verder. Misschien was dat wel niet zo gelukkig. Juist nu zou hij het niet erg hebben gevonden als hij er door zes of acht was aangevallen.

‘Wat bedoel je?’ zei hij hees.

Beslan keek hem met grote ogen aan. ‘Niks anders dan dat zij jou als haar liefje heeft uitverkoren. Waarom is je gezicht zo rood? Ben je boos? Waarom...?’ Plotseling sloeg hij tegen zijn voorhoofd en lachte. ‘Je denkt dat ik boos ben. Vergeef me, ik vergeet dat je een vreemdeling bent. Mart, ze is mijn moeder, niet mijn vrouw. Vader is al tien jaar dood en sindsdien heeft ze altijd beweerd dat ze het te druk heeft. Ik ben gewoon blij dat ze iemand gekozen heeft die ik aardig vind. Waar ga je heen?’

Mart had niet beseft dat hij overeind was gekomen tot Beslan het zei. ‘Ik moet... een helder hoofd hebben.’

‘Maar je drinkt thee, Mart.’

Hij draaide om een groene draagstoel heen, zag half en half de deur van het huis opengaan en een vrouw in een mantel van blauwe veren naar buiten glippen. Zonder na te denken – het duizelde hem te veel om goed na te kunnen denken – volgde hij haar. Beslan wist het! Hij vond het goed! Zijn eigen moeder, en hij...

‘Mart?’ riep Nalesean achter hem. ‘Waar ga je naartoe?’

‘Als ik morgen niet terug ben,’ riep Mart wat afwezig over zijn schouder, ‘zeg ze dan maar dat ze het zelf mogen uitzoeken!’ Hij liep als verdoofd achter de vrouw aan en hoorde niet of Nalesean of Beslan hem iets naschreeuwden. De man wist het! Hij herinnerde zich ooit te hebben gedacht dat Beslan en zijn moeder allebei gek waren. Het was nog erger! Heel Ebo Dar was gek! Hij besefte amper dat de dobbelstenen nog steeds in zijn hoofd rondtolden.

Achter een raam in de ontvangstkamer zag Reanne Solain door de straat verdwijnen in de richting van de rivier. Ze werd gevolgd door een of andere kerel in een bronskleurige jas, maar als die zou proberen haar iets in de weg te leggen, zou hij gauw genoeg merken dat Solain geen tijd en geen geduld voor mannen had.

Reanne wist eigenlijk niet waarom ze vandaag de aandrang zo sterk voelde. Elke dag was die ’s ochtends gekomen en in de avondschemer afgenomen. Ze had er dagenlang tegen gevochten – volgens strikte regels die ze niet echt wetten durfden te noemen, werd dat bevel tijdens het Halfmaansfeest gegeven, over zes nachten – maar vandaag... Ze had het bevel onnadenkend uitgesproken, maar wilde het niet intrekken tot de juiste tijd. Het zou goed gaan. Niemand in de stad had een glimpje opgevangen van die twee jonge dwazen die zich Elayne en Nynaeve noemden. Het Licht zij dank was het niet nodig geweest om gevaarlijk spel te spelen.

Ze zuchtte en wendde zich tot de anderen die bleven staan tot zij haar stoel had ingenomen. Het zou goed gaan, zoals het altijd goed was gegaan. Geheimen zouden net als altijd geheimen blijven. Maar toch... Ze had niets van het Talent van Voorspellen, maar misschien had die overweldigende aandrang haar iets duidelijk gemaakt. Twaalf vrouwen keken haar afwachtend aan. ‘Ik geloof dat we moeten overwegen om iedereen die niet de riem draagt, een poosje naar de boerderij te sturen.’ Er werd weinig overlegd; zij waren de Ouderen, maar zij was de Oudste. Die kleine overeenkomst met het optreden van de Aes Sedai kon geen kwaad.

30

De eerste beker

‘Ik begrijp dit niet,’ protesteerde Elayne. Haar was geen stoel aangeboden en, nog erger, toen ze wilde gaan zitten, was haar kortaf gezegd te blijven staan. Vijf paar ogen waren op haar gericht, van vijf vrouwen met onbeweeglijke, strenge gezichten. ‘Jullie doen alsof we iets verschrikkelijks gedaan hebben, terwijl wij alleen maar de Schaal der Winden hebben gevonden.’ Ze stonden tenminste op het punt dat te doen, hoopte ze. De boodschap waarmee Nalesean was komen aanhollen, was niet al te duidelijk geweest. Mart was ervandoor gegaan, roepend dat hij het had gevonden. Zoiets tenminste, dacht Nalesean. Hoe meer hij praatte, hoe meer hij weifelde tussen absolute zekerheid en twijfel. Birgitte hield nog steeds Reannes huis in de gaten; ze leek bezweet en verveeld. Hoe dan ook, er was beweging in de zaak gekomen. Elayne vroeg zich af hoe het Nynaeve verging. Beter dan haarzelf, hoopte ze. Nadat ze verteld had over hun geslaagde speurtocht, had ze dit zeker niet verwacht.

‘Je hebt een geheim in gevaar gebracht dat al meer dan tweeduizend jaar door iedere vrouw met de stola bewaard is.’ Merilille zat met opeengeklemde lippen stijf rechtop; ze had bijna haar waardigheid verloren en verkeerde op het randje van een uitbarsting. ‘Je moet gek geweest zijn! De enige verontschuldiging hiervoor is dat je waanzinnig bent!’

‘Welk geheim?’ wilde Elayne weten.

Vandene, een van de twee zusters aan weerszijden van Merilille, verschikte geprikkeld haar lichtgroene rok en zei: ‘Daar is wel tijd voor als je op de juiste manier verheven bent, kind. Ik dacht dat je verstandiger was.’ Adeleas, gekleed in donkergrijs afgezet met donkerbruin, was een knikkend evenbeeld van Vandenes afkeuring. ‘Het kind kan er niets aan doen dat ze een geheim onthuld heeft waar ze niets van wist,’ zei Careane Fransi links van Elayne, en ze verschoof haar forse lijf in de groengouden armstoel. Ze was niet plomp, maar het scheelde niet veel, met schouders en armen die bijna even breed waren als die van veel mannen.

‘De wet van de Toren staat geen uitvluchten toe,’ bracht Sareitha Tomares haastig en op zelfverzekerde toon naar voren. Haar gewoonlijk nieuwsgierige ogen stonden streng. ‘Als een smoes eenmaal wordt toegestaan, zullen er onvermijdelijk steeds zwakkere uitvluchten aanvaardbaar worden, totdat de wet zelf verdwenen is.’ Haar stoel met de hoge rug stond rechts. Alleen zij droeg de stola, maar alles in Merililles vertrek was opgesteld alsof het een rechtszitting betrof, hoewel niemand het zo noemde. Tot dusver. Merilille, Adeleas en Vandene traden op als richters, Sareitha’s stoel stond op de plaats van de Zetel van Berisping, en die van Careane vertegenwoordigde de Zetel van Vergeving. De Domaanse die haar verdedigster zou zijn geweest, knikte nadenkend toen de Bruine zuster die haar aanklaagster zou zijn geweest, vervolgde: ‘Ze heeft met eigen mond schuld bekend. Mijn aanbeveling is het kind tot ons vertrek vast te houden in het paleis, met wat goed hard werk om haar geest en handen bezig te houden. Ik beveel ook een regelmatige, ferme behandeling met de slof aan, om haar eraan te herinneren nooit meer iets achter de rug van een zuster om te doen. Hetzelfde geldt voor Nynaeve, zodra ze gevonden is.’

Elayne slikte. Vast te houden? Al noemden ze het geen geding, het was er wel een. Sareitha mocht dan nog geen leeftijdloos gezicht bezitten, maar de jaren die ze meer telde, wogen zwaar voor Elayne. De haren van Adeleas en Vandene waren bijna helemaal wit, en zelfs hun tijdloze gezichten spraken van jaren. Merilille had glanzend zwart haar, maar het zou Elayne niet verbazen als ze de stola langer had gedragen dan veel vrouwen die geen Aes Sedai waren, leefden. En als het daarom ging, gold dat net zo goed voor Careane. Niemand van hen was zo sterk in de Kracht als zij, maar... Die jarenlange ervaring van een Aes Sedai, hun kennis. Al dat... gezag. Dit alles wreef heel stevig onder haar neus dat zij nog maar achttien was en nog geen jaar geleden novice-wit had gedragen.

Careane maakte geen aanstalten om tegen Sareitha’s voorstel in te gaan. Misschien kon ze maar beter zichzelf verdedigen. ‘Het is duidelijk dat het geheim waar jullie van spreken, iets met de Kring te maken heeft, maar...’

‘De Kinne gaat jou niet aan, kind,’ onderbrak Merilille haar scherp. Ze haalde diep adem en streek haar met goud bewerkte zilvergrijze rokken glad. ‘Ik stel voor uitspraak te doen,’ zei ze koud.

‘Ik stem ermee in en steun jouw beslissing,’ zei Adeleas. Ze keek Elayne afkeurend aan en schudde haar hoofd.

Vandene wuifde minachtend met haar hand. ‘Ik stem ermee in en steun je. Maar ik ben het eens met de Zetel van Berisping.’ Misschien had Careanes blik een heel klein beetje medeleven bevat. Misschien. Merilille wilde antwoorden.

Het bescheiden klopje op de deur klonk behoorlijk luid in de oorverdovende stilte die even ontstond.

‘In Lichtsnaam, wat nu weer?’ mopperde Merilille boos. ‘Ik heb Pol gezegd dat we door niemand gestoord kunnen worden. Careane?’

Careane stond op en gleed naar de deur. Niet omdat ze de jongste was, maar de zwakste met de Kracht. Ondanks haar omvang bewoog ze altijd als een zwaan.

Het was Pol zelf, de dienares van Merilille, die naar binnen snelde en links en rechts knixen maakte. Ze was een slanke, grijsharige vrouw die gewoonlijk een waardigheid bezat welke zich kon meten met die van haar meesteres, maar nu keek ze wat bang. Dat mocht ook wel als ze tegen Merililles bevel in kwam binnenvallen. Elayne was nog nooit zo blij geweest met iemands komst sinds... sinds Mart Cauton in de Steen van Tyr was opgedoken. Een vreselijke gedachte. Als Aviendha niet heel gauw verklaarde dat ze haar toh voldoende was nagekomen, zou ze de man gewoon om een pak slaag vragen. Dan was ze tenminste van al die ellende af.

‘De koningin bracht het zelf,’ verkondigde Pol ademloos, en ze bood een brief aan die verzegeld was met een flinke schijf rode lak. ‘Ze zei dat als ik hem niet onmiddellijk aan Elayne gaf, ze hem zelf zou komen brengen. Ze zegt dat het over de moeder van dit kind gaat.’ Elayne knarste zo ongeveer met haar tanden. De dienstmeiden van de zusters hadden allemaal de manier van praten over Nynaeve en haarzelf van hun meesteres overgenomen, al gebeurde het zelden binnen gehoorsafstand.

Kwaad greep ze naar de brief zonder op Merililles toestemming te wachten – als ze die had willen geven – en verbrak het zegel met haar duim.

Mijn vrouwe Elayne,

Ik groet de erfdochter van Andor met heuglijk nieuws. Ik heb zojuist vernomen dat uw moeder, koningin Morgase, nog leeft en thans de gast is van Pedron Nial in Amador. Zij wenst bovenal met u verenigd te worden, opdat u beiden zegevierend terug moge keren naar Andor. Ik bied u een geleide aan, aangezien Altara vergeven is van geboefte, zodat u veilig en snel uw plaats aan uw moeders zijde kunt innemen. Vergeef deze weinige woorden, in haast neergekrabbeld, maar ik weet dat u dit geweldige nieuws zo spoedig mogelijk zoudt willen horen.

Tot ik u aan uw moeders zijde kan achterlaten,

Verzegeld in het Licht

Jaichim Carridin

Het papier verkreukelde in haar vuist. Hoe durfde hij? De pijn van haar moeders dood, zonder zelfs een lichaam om te begraven, begon pas de laatste dagen wat minder te worden. Hoe waagde Carridin het haar zó te bespotten! Ze reikte naar de Bron, wierp de leugens van zich weg en geleidde. Een vlam brandde in de lucht, zo heet dat er slechts fijne as op de blauw-met-gouden tegels viel. Zo, daar kon die Witmantel het mee doen! De trots van duizend jaar Andoraanse koninginnen staalde haar.

Merilille sprong op. ‘Je hebt geen toestemming gekregen om te geleiden. Laat de...!’

‘Laat ons alleen, Pol,’ zei Elayne. ‘Nu!’ De dienares staarde haar aan, maar Elaynes moeder had haar goed onderricht. Ze sprak met gezag, de stem van een koningin vanaf haar troon. Pol maakte een haastige knix en liep al weg voor het tot haar doordrong. Slechts heel even aarzelde ze voor ze haastig naar buiten stapte en de deur achter zich sloot. Wat er nu ging gebeuren was duidelijk alleen voor Aes Sedai bestemd. ‘Wat bezielt jou, kind?’ De resten van Merililles kalmte gingen onder in pure woede. ‘Laat de Bron onmiddellijk los of ik beloof je dat ik je nü een aframmeling met de slof zal toedienen.’

‘Ik ben Aes Sedai.’ De woorden klonken als vriesharde rots, wat Elaynes bedoeling was. Eerst Carridins leugens en nu deze vrouwen. Merilille dreigde haar met een aframmeling? Genoeg. Ze moesten onderhand maar eens erkennen dat de plaats van zuster haar toekwam. Zij en Nynaeve hadden de Schaal gevonden! Bijna dan, en de afspraken over het gebruik kwamen er ook aan. ‘Het is je voorstel mij te straffen voor het mogelijke verraad van een geheim dat kennelijk alleen aan de zusters bekend was. Niemand heeft echter de moeite genomen om dat mij te vertellen bij de aanvaarding van mijn stola. Het is je voorstel mij te straffen als was ik een novice of Aanvaarde, maar ik ben Aes Sedai. Ik ben tot de stola verheven door Egwene Alveren, de Amyrlin die jullie zeggen te dienen. Als jullie Nynaeve en mij niet als Aes Sedai erkennen, dan erkennen jullie de Amyrlin Zetel niet. Zij is het, die mij heeft gezonden om de Schaal der Winden te vinden en dat hebben wij gedaan. Ik wil er niets meer over horen! Ik roep je ter verantwoording, Merilille Ceandevin. Onderwerp je aan de wil van de Amyrlin Zetel of ik vraag het gericht om een oordeel over jóu als een opstandige verraadster!’

Merililles ogen puilden uit en haar mond zakte open, maar vergeleken met Careane of Sareitha was ze de kalmte zelf. Die twee zagen eruit of ze zouden stikken van ongeloof. Vandene leek ietwat verbaasd en hield met wat grotere ogen dan anders bedachtzaam een vinger tegen haar lippen. Adeleas boog zich naar voren en keek onderzoekend naar Elayne, alsof ze haar voor het eerst zag.

Elayne geleidde en liet een hoge stoel naar haar toe zweven. Ze ging zitten en deed haar rok goed. ‘Je kunt wel weer gaan zitten, Merilille.’ Ze gebruikte nog steeds haar gezag – het was kennelijk de enige manier om ze te laten luisteren – maar ze keek toch wel iets op, toen Merilille zowaar traag in haar stoel terugzakte en haar met grote ogen aankeek.

Uiterlijk hield ze zich kalm en koel, maar vanbinnen kookte de woede. Nee, raasde. Geheimen. Ze had altijd gemeend dat de Aes Sedai, zelfs voor elkaar, te veel zaken geheimhielden. Vooral voor elkaar. Zijzelf bewaarde ook een paar geheimen, maar alleen uit noodzaak, niet voor iemand die het moest weten. En deze vrouwen hadden gemeend haar te straffen? ‘Jouw gezag komt van de Zaal van de Toren, Merilille; dat van mij en Nynaeve komt van de Amyrlin Zetel. Het onze overstijgt dat van jou. Van nu af aan krijg je je opdrachten van Nynaeve of mij. Natuurlijk zullen we zorgvuldig luisteren naar elke raad die je ons wilt geven.’ Daarnet meende ze dat Merililles ogen uitpuilden, maar nu...

‘Onmogelijk,’ sputterde de Grijze zuster. ‘Je bent...’

‘Merilille!’ zei Elayne scherp, en ze boog zich naar voren. ‘Ontken je nog steeds het gezag van jouw Amyrlin? Waag je dat nog steeds?’ Merililles mond bewoog geluidloos. Ze maakte haar lippen nat. Ze schudde beverig haar hoofd. Elayne voelde een huiverende verrukking. Het hele verhaal over haar leiding tegen Merilille was natuurlijk onzin, maar ze gingen haar als zuster erkennen. Thom en haar moeder hadden allebei gezegd dat je moest beginnen om tien te vragen als je er één wilde hebben. Maar daarmee was haar boosheid nog niet gezakt. Ze wilde al half en half zelf een schoen pakken en zien hoe ver ze kon gaan. Maar dat zou alles kapotmaken. Dan zouden ze zich weer snel haar leeftijd herinneren, en weten dat ze kortgeleden nog novice-wit had gedragen. Ze zouden misschien weer bedenken dat ze een dwaas kind was. Die gedachte stookte haar woede weer op. Maar ze stelde zichzelf tevreden met de woorden: ‘Terwijl jij rustig overdenkt wat mij nog meer als Aes Sedai verteld had moeten worden, Merilille, brengen Adeleas en Vandene mij op de hoogte van het geheim dat ik in gevaar heb gebracht. Bedoelen jullie dat de Toren altijd al van de Kring – die Kinne, zoals jullie ze noemen – heeft afgeweten?’ Arme Reanne, met haar ijdele hoop niet de aandacht van een Aes Sedai te trekken.

‘Al bijna net zo lang als de tijd dat de eerste zuster naar de Toren kwam, denk ik,’ gaf Vandene ten antwoord. Zorgvuldig. Ze nam Elayne nu even doordringend op als haar zuster. Ze was een Groene, maar had vaak dezelfde manieren als Adeleas. Careane en Sareitha zagen er verbijsterd uit, terwijl hun ongelovige blikken heen en weer schoten tussen Elayne en de zwijgende Merilille met haar rode wangen.

‘Ten tijde van de Trollok-oorlogen faalden er reeds vrouwen bij hun beproeving. Het ontbrak ze aan vermogen, of ze werden om de gebruikelijke redenen uit de Toren gestuurd.’ Adeleas deed alsof ze les gaf, maar het was niet beledigend. Bruine zusters deden dat vaak als zij iets uitlegden, in die omstandigheden was het niet verrassend dat een aantal bang was om alleen in de wereld te staan. Het was evenmin verrassend dat ze naar Barashta zouden vluchten, zoals Ebo Dar toen werd genoemd. Hoewel het grootste gedeelte van Barashta uiteraard was opgetrokken op de plaats waar de Rahad zich nu bevindt. Niet dat er nu nog één steen van Barashta overeind staat. De Trollok-oorlogen breidden zich pas tegen het einde van de strijd over Eharon uit, maar uiteindelijk werd Barashta even volledig verwoest als Barsine of Shaemal, of...’

‘De Kinne...’ onderbrak Vandene haar vriendelijk. Adeleas knipperde even met haar ogen, maar knikte toen. ‘De Kinne bleef bestaan, zelfs na de val van Barashta, op dezelfde wijze als voor de oorlog. Ze namen wilders op, en vrouwen die uit de Toren waren gezet.’ Elayne dacht fronsend na; vrouw Anan had ook gezegd dat de Kinne wilders opnam, maar Reanne had er tegen haar en Nynaeve grote nadruk op gelegd dat dat niet het geval was.

‘Geen enkele vrouw bleef erg lang,’ voegde Adeleas eraan toe. ‘Vijf jaar, misschien tien. Zo was het toen, en ik neem aan dat dat nu nog zo is. Als ze eenmaal beseffen dat hun kleine groep geen vervanging voor de Witte Toren is, trekken ze weg en worden dorpsgenezers of Wijsheden of zoiets. Soms vergeten ze gewoon de Kracht, geleiden niet meer, leren een ambacht of gaan de handel in. Hoe dan ook, ze verdwijnen, om het maar zo uit te drukken.’ Elayne vroeg zich af hoe iemand op een dergelijke manier de Ene Kracht kon vergeten; het verlangen om te geleiden, de verleiding van de Bron was er altijd, als je eenmaal geleerd had die te omhelzen. Maar de Aes Sedai leken inderdaad te geloven dat sommige vrouwen dat alles gewoon achter zich konden laten, als ze eenmaal hadden ontdekt geen Aes Sedai te kunnen worden.

Vandene nam de uitleg weer over. Vaak spraken de zusters beurtelings, waarbij de een soepel verderging waar de ander ophield. ‘De Toren heeft bijna vanaf het begin van de Kinne geweten, misschien zelfs al vanaf het eerste begin. Het leed geen twijfel dat de Trollok-oorlogen toen voorgingen. En al noemen zij zichzelf de Kinne, ze doen precies wat we van zulke vrouwen willen. Ze houden zichzelf en het feit dat ze kunnen geleiden verborgen, en willen geen enkele aandacht trekken. In al die jaren hebben ze zelfs doorgegeven – uiteraard in het geheim, heel zorgvuldig – wanneer een Kinsvrouw ontdekte dat een vrouw valselijk aanspraak op de stola maakte. Vroeg je iets?’

Elayne schudde haar hoofd. ‘Careane, zit er thee in die pot?’ Careane schrok op. ‘Ik geloof dat Adeleas en Vandene graag wat vocht voor hun keel wensen.’ De Domani vermeed nog net een blik naar de nog steeds zwijgende en starende Merilille, voor ze naar de tafel met de zilveren theepot en kommen liep. ‘Dat verklaart nog niet de geheimhouding,’ ging Elayne door. ‘Waarom is die kennis over hen zo’n groot geheim? Waarom zijn zij niet sinds lang over alle windstreken verspreid?’

‘Waarom? Vanwege de wegloopsters, natuurlijk.’ Adeleas liet het klinken als de gewoonste zaak ter wereld. ‘Andere groeperingen worden opgebroken zodra zij ontdekt worden – de laatste ongeveer tweehonderd jaar geleden – maar de Kinne houdt zich klein en rustig. Die laatste groep noemde zich de Dochters van de Stilte, hoewel ze nauwelijks stil waren. Het waren er slechts drieëntwintig in totaal, wilders die verzameld en min of meer opgeleid werden door een tweetal vroegere Aanvaarden, maar zij...’

‘Wegloopsters,’ herhaalde Elayne, en ze nam glimlachend een kom van Careane aan. Ze had er niet eens om gevraagd, maar besefte verstrooid dat de vrouw haar als eerste had bediend. Vandene en haar zuster hadden onderweg naar Ebo Dar heel wat over wegloopsters gesproken.

Adeleas knipperde met de ogen en nam het onderwerp weer op. ‘De Kinne helpt wegloopsters. Ze hebben altijd twee of drie vrouwen in Tar Valon die naar hen uitkijken. Ze benaderen bijvoorbeeld heel omzichtig bijna elke vrouw die uit de Toren wordt weggestuurd. Bovendien weten ze iedere wegloopster te vinden, of het nu een novice of een Aanvaarde is. Sinds de Trollok-oorlogen wist zonder hun hulp geen enkele vrouw van het eiland te komen.’

‘Inderdaad,’ zei Vandene, toen Adeleas zweeg om een kom van Careane aan te pakken. Die was eerst Merilille voorgehouden, maar de Aes Sedai zat ineengezakt met een lege blik in het niets te staren. ‘Als iemand erin slaagt om te ontsnappen, weten we onmiddellijk waar we moeten zoeken. Uiteindelijk belanden ze bijna altijd weer in de Toren, met de vurige wens dat hun voeten nooit hadden gekriebeld. Zolang de Kinne maar niet beseft dat wij het weten, tenminste. Als dat ooit gebeurt, keren we terug naar de dagen van vóór de Kinne, toen een vrouw elke kant op kon vluchten. Het waren er toen meer: Aes Sedai, Aanvaarden, novices én wegloopsters. Er waren jaren dat twee van de drie erin slaagden voor altijd te ontsnappen, soms zelfs drie van de vier. Door gebruik te maken van de Kinne halen we er nu gelukkig negen van de tien terug. Je begrijpt dat de Toren het geheim van de Kinne als een kostbaar juweel bewaart.’

Dat kon Elayne inzien. Een vrouw was pas klaar met de Witte Toren wanneer de Toren klaar met haar was. Bovendien deed het de mare van onfeilbaarheid geen kwaad als de Toren altijd zijn wegloopsters terughaalde. Bijna altijd. Nou, nu wist ze het.

Ze stond op en tot haar verbazing deden Adeleas en Vandene hetzelfde. De laatste wuifde Careanes aangeboden thee weg. Ook Sareitha stond op, en uiteindelijk zelfs Merilille. Ze keken haar allemaal afwachtend aan, zelfs Merilille.

Vandene merkte haar verrassing op en glimlachte. ‘Dit weet je misschien ook nog niet. Wij, Aes Sedai, zijn vaak twistziek. Ieder bewaakt jaloers haar plaats en voorrechten, maar als iemand boven ons geplaatst wordt, hebben we de neiging haar meestal behoorlijk gedwee te volgen. Al mopperen we misschien onder elkaar over haar beslissingen.’

‘Ja, dat doen we zeker,’ murmelde Adeleas gelukkig, alsof ze zojuist iets ontdekt had.

Merilille haalde diep adem en leek even geheel op te gaan in het gladstrijken van haar rok. ‘Vandene heeft gelijk,’ zei ze. ‘Vanuit jezelf sta je boven ons, en ik moet toegeven dat je kennelijk boven ons geplaatst bent. Als ons gedrag om bestraffing vraagt... Nou ja, je zal het ons wel zeggen als dat zo is. Waarheen moeten we je volgen? Als ik dat mag vragen?’ Er was geen spoor van spot te bekennen; haar toon was zelfs beleefder dan Elayne ooit eerder had gehoord.

Volgens haar zou iedere Aes Sedai uit elke eeuw er trots op zijn geweest haar gelaatstrekken zo te beheersen als zij nu deed. Zij had alleen maar gewild dat ze haar als een echte Aes Sedai zagen. Ze onderdrukte een plotselinge aandrang om te bekennen dat ze te jong en te onervaren was. ‘Je kunt de honing nooit meer terugstoppen in een raat,’ placht Lini te zeggen toen ze een meisje was. En Egwene was ook niet ouder.

Ze haalde adem en glimlachte warm. ‘Allereerst dienen we goed te beseffen dat wij allen zusters zijn, in de volle betekenis van het woord. We moeten samenwerken; de Schaal der Winden is veel te belangrijk.’ Ze hoopte dat ze allemaal geestdriftig zouden instemmen als ze hun ging vertellen wat Egwenes bedoeling was. ‘Misschien kunnen we beter weer gaan zitten.’ Ze wachtten op haar voor zij zich weer in hun stoelen lieten zakken. Ze hoopte dat het Nynaeve even goed verging, of maar een tiende. Als ze dit vernam, zou de schok Nynaeve doen flauwvallen, ‘Ik heb zelf ook iets over de Kinne te vertellen.’

Het duurde niet lang of Merilille leek elk ogenblik flauw te vallen van de schok, en zelfs Adeleas en Vandene waren daar niet ver van af. Maar ze bleven herhalen: ‘Ja, Elayne,’ en: ‘Als jij dat vindt, Elayne.’ Misschien zou alles vanaf nu gemakkelijker gaan.

De draagstoel deinde door de menigte feestvierders op de kade, toen Moghedien de vrouw zag. Ze werd bij een van de aanlegplaatsen uit een koets geholpen door een knecht in groen en wit. Een breed gevederd masker bedekte meer van haar gezicht dan bij Moghedien het geval was, maar ze zou die ferme loop overal hebben herkend. Ze zou die vrouw vanuit elke hoek en in elk soort licht hebben herkend. De handgesneden houten schermen die in een dichte draagstoel als venster dienden, hinderden haar dan ook helemaal niet. Twee kerels met zwaarden sprongen van het koetsdak af en volgden de gemaskerde vrouw.

Moghedien sloeg met een vuist tegen de zijkant van de koets en riep: ‘Stop!’ De dragers bleven zo snel stilstaan dat ze bijna naar voren vloog. De menigte drong langs de stoel. Sommigen schreeuwden verwensingen omdat de dragers de weg versperden, anderen waren beter gestemd. Hier bij de rivier was de mensenmassa niet zo opeengepakt, zodat ze ertussendoor kon kijken. De boot die zich van de kade losmaakte, was nogal opvallend; het dak van de lage kajuit was rood geschilderd. Dat kenmerk zag ze bij geen enkele andere boot langs de lange stenen kade.

Ze likte huiverend haar lippen af. Moridins bevelen waren heel uitgesproken geweest, en de straf op ongehoorzaamheid was pijnlijk duidelijk gemaakt. Maar een lichte vertraging kon geen kwaad. Zeker niet als hij het nooit te weten kwam.

Ze sloeg het deurtje open, stapte de straat op en keek haastig om zich heen. Daar, de herberg die de hele kade overzag. En de rivier. Ze tilde haar rok op en haastte zich erheen zonder de minste vrees dat iemand haar draagstoel zou huren. Tot zij de banden van de Wilsdwang verbrak, zouden de dragers iedere vrager zeggen dat ze al ingehuurd waren, en ze zouden daar blijven staan tot ze omkwamen van de honger. Voor haar uit opende zich een pad, doordat mannen en vrouwen in gevederde maskers bijtijds opzij sprongen. Ze slaakten pijnlijke kreten en voelden aan de plek waar ze meenden gestoken te zijn. Dat waren ze ook, want bij zoveel geesten was er geen tijd voor een verfijnd weefsel, maar een wolk van met Lucht geweven naalden werkte hier ook. De stevige herbergierster van De Roeierstrots sprong bijna op bij de aanblik van Moghedien die haar gelagkamer binnenschreed in schitterende karmozijnrode zijde geborduurd met gouddraad en zwarte zijde, die even rijk glinsterde als het goud. Haar masker was een dikke bos ravenzwarte veren met de scherpe zwarte snavel van een raaf. Dat was Moridins grapje, zijn bevel feitelijk, net als de kleding. Zijn kleuren waren zwart en rood, had hij gezegd, en ze hoorde die in zijn dienst te dragen. Ze was in livrei, hoe fraai ook, en ze kon iedereen die het zag wel vermoorden.

In plaats daarvan spon ze een haastig web rond de herbergierster met de appelwangetjes. De vrouw werd overeind getrokken en haar ogen puilden uit. Geen tijd voor verfijning. Op Moghediens bevel om het dak te laten zien, holde de vrouw de zijtrap in de gelagkamer op. Het was niet erg waarschijnlijk dat een van de met veren getooide drinkers iets ongewoons zag in het gedrag van de herbergierster, bedacht Moghedien met ee’n lachje. De Roeierstrots had nog nooit zo’n belangrijke klant gezien.

Op het platte dak woog ze snel het in leven laten van de herbergierster af tegen haar dood. Een lijk kon een vingerwijzing zijn. Als je in de schaduwen verborgen wilde blijven, doodde je alleen als het echt moest. Haastig paste ze het web van Wilsdwang aan, zei de vrouw naar haar kamer te gaan om te gaan slapen en te vergeten dat ze Moghedien ooit had gezien. Door haar haast was het mogelijk dat de herbergierster de hele dag zou verliezen, of wat trager van begrip wakker zou worden dan ze vroeger was – Moghediens leven zou zo veel gemakkelijker zijn als haar Talent voor Wilsdwang sterker was geweest – maar de vrouw haastte zich in elk geval weg, vol verlangen om haar te gehoorzamen, waardoor zij alleen achterbleef.

Terwijl het luik met een klap op het smerige, wit betegelde dak neerviel, zoog Moghedien scherp haar adem in, doordat ze opeens vingers voelde die haar geest streelden en haar ziel raakten. Soms deed Moridin dat; een herinnering, zei hij, alsof ze die nodig had. Ze had de behoefte zoekend rond te kijken; haar huid kreeg kippenvel alsof ze in een onverwachte ijzige bries stond. De aanraking verdween en ze huiverde weer. Begin of eind maakte niet uit, de herinnering bleef. Moridin kon overal en op elk tijdstip verschijnen. Haast.

Ze snelde naar de lage muur rond het dak en zocht de rivier onder haar af. Talloze kleine en grote boten met roeiers schoven tussen de grotere schepen dooi; die voor anker lagen of de zeilen hadden gehesen. De meeste kajuiten van de door haar gezochte boten waren van kaal hout, maar ze zag ook een geel dak, een blauw, en daar, midden op de rivier, snel naar het zuiden varend... rood. Dat moest hem zijn; meer tijd kon ze zich niet veroorloven.

Ze hief haar handen op, maar toen het lotsvuur eruit sprong, flitste er iets langs haar heen en ze schrok op. Moridin was gekomen, hier, en hij zou... Ze staarde de wegfladderende duiven na. Duiven! Ze braakte bijna haar hele maag leeg op het dak. Een blik op de rivier deed haar sissen van woede.

Door haar schrik had het lotsvuur, dat door de kajuit en de passagier had moeten snijden, de boot schuin middendoor gesneden, ongeveer op de plek waar de roeiers en de lijfwachten hadden gestaan. Omdat de roeiers uit het Patroon waren gebrand vóór het lotsvuur toesloeg, lagen de twee helften nu ruim honderd pas stroomopwaarts. Maar misschien was het geen ramp. Omdat dat stuk uit het midden van de boot was verdwenen op hetzelfde moment dat de roeiers omkwamen, had de rivier meer tijd gehad om binnen te stromen. Terwijl haar ogen erop vielen, zonken de twee stukken snel weg in een draaikolk van schuim. Ze sleurden de opvarenden mee de diepte in.

Plotseling besefte ze wat ze gedaan had. Ze had zich altijd opgehouden op schemerige plekken, had zich altijd verborgen gehouden, altijd... Nu zou iedere geleidster in de stad weten dat iemand heel veel saidar had geput. Ze wisten wel niet waarvoor, maar elk waakzaam oog zou die schicht van vloeibaar wit vuur over het water hebben zien schieten. De angst gaf haar vleugels. Doodsangst.

Ze tilde haar rok op, snelde de trappen af en de gelagkamer door. Ze botste tegen tafels en mensen die probeerden haar uit de weg te gaan, en rende de straat op, te angstig om na te denken, waarbij ze zich een pad door de menigte klauwde.

‘Rennen!’ krijste ze, terwijl ze zich in de draagstoel wierp. Haar rok bleef aan het deurtje haken en ze scheurde hem los. ‘Hollen!’

De dragers schoten weg en lieten haar heen en weer schudden, maar ze gaf er niet om. Ze hield zich vast door haar vingers door het snijwerk van de houten schermen te steken, en beefde onbeheerst. Hij had dit niet verboden. Hij zou haar onafhankelijke daad misschien vergeven of zelfs negeren, als ze zijn bevelen snel en goed uitvoerde. Dat was haar enige hoop. Ze zou Falion en Ispan laten krúípen!

31

Mashiara

De boot zwenkte van de kade weg en Nynaeve gooide haar masker naast zich op de kussens van de bank. Met de armen over elkaar en een stevige greep op haar vlecht maakte ze het zich gemakkelijk, terwijl ze boos in het niets staarde. Boos naar alles staarde. Luisteren naar de Wind zei haar nog steeds dat er een flinke storm onderweg was. Zo’n storm die daken afrukte en schuren verwoestte, en ze wenste bijna dat de rivier woeste golven ging vertonen.

‘Als het niet het weer is, Nynaeve,’ bauwde ze na, ‘dan zou juist jij moeten gaan. De Vrouwe der Schepen zou zich beledigd achten als we niet de sterkste van ons tweeën stuurden. Ze weten dat Aes Sedai daar groot belang aan hechten. Bah!’ Zo had Elayne het gezegd. Behalve dat ‘bah’. Elaynes enige gedachte was geweest dat een kar vol flauwekul van Merilille te verkiezen was boven een tweede ontmoeting met Nesta. Als je eerste stap bij iemand een verkeerde was geweest, viel dat moeilijk recht te zetten. Mart Cauton was daar ruimschoots bewijs van! Als dit alles met Nesta din Reas Tweemanen maar iets slechter was verlopen, zou die hen beiden hebben laten sloven en dienen. ‘Afschuwelijk mens!’ gromde ze, en ze verschoof op de kussens. Toen Nynaeve had voorgesteld dat Aviendha naar het Zeevolk zou gaan, was die geen haar beter geweest. Ze maakte haar stem hoog en gemaakt, heel anders dan die van Aviendha, maar het paste bij haar stemming. ‘We kunnen allemaal leren van deze moeilijkheden, Nynaeve Almaeren. Misschien steek ik nog iets op van het bespieden van Jaichim Carridin.’ Er was zowat niets wat de Aielvrouw angst aanjoeg, maar anders zou ze gedacht hebben dat Aviendha bang was, gezien haar gretigheid om Carridin in de gaten te houden. Het was geen pretje om een lange hete dag tussen duwende mensen te staan, en vandaag zou het vanwege het Festival nog erger zijn. Nynaeve had verwacht dat ze zou genieten van zo’n lekker, verfrissend boottochtje.

De boot deinde omhoog. Een lekker, verfrissend boottochtje, hield ze zichzelf voor. Een lekker verfrissend briesje over de baai. Een vochtig briesje, geen droge wind. De boot rolde. ‘Bloed en as!’ kreunde ze. Verschrikt sloeg ze haar hand voor de mond en roffelde van verongelijkte woede met haar hielen tegen de bank. Als zij die lui van het Zeevolk nog lang moest verdragen, zou er evenveel smerigheid van haar tong gaan rollen als bij Mart. Ze wilde niet aan hem denken. Als ze nog één dag langer haar handen moest vouwen voor die... kerel, zou ze elk haartje uit haar hoofd trekken! Hij had nog wel niets onredelijks geëist, maar ze zat erop te wachten. En zijn houding...!

‘Nee!’ zei ze streng, ‘Ik wil mijn maag in bedwang houden, niet van streek raken.’ De boot begon langzaam heen en weer te deinen. Ze probeerde al haar aandacht bij haar kleren te houden. Ze was niet geobsedeerd door kleren zoals Elayne soms leek te zijn, maar denken aan kant en zijde kalmeerde haar.

Alles was met zorg gekozen om indruk te maken op de Vrouwe der Schepen en iets van het verloren terrein terug te winnen, al zouden ze er weinig mee opschieten. De rok was van groene zijde en had gele splitten. De mouwen en het lijfje waren met gouddraad geborduurd. De zoom en polskragen toonden goudgele kant, net als de halslijn. Misschien had die wat hoger gekund, om ernstig genomen te worden, maar ze had niets wat hoger sloot. Ach, gezien de dracht van het Zeevolk was dit uiterst beschaafd. Nesta zou haar maar moeten nemen zoals ze was; Nynaeve Almaeren ging zich voor niemand anders gedragen.

De gele, van opalen voorziene spelden in haar vlecht waren van haarzelf- een geschenk van niemand minder dan de panarch van Tarabon – maar Tylin had gezorgd voor de gouden ketting, waarvan de saffieren en parels tot op haar boezem vielen. Ze had nooit kunnen dromen dat ze ooit zo’n kostbaar sieraad zou bezitten. Een geschenk voor het brengen van Mart, had Tylin gezegd. Daar snapte ze helemaal niets van, maar misschien had de koningin gemeend dat ze voor zo’n waardevol geschenk een voorwendsel moest geven. De twee armbanden van goud en ivoor kwamen van Aviendha, die een verbazingwekkende kleine schat aan sieraden bezat voor een vrouw die zelden meer dan dat ene zilveren halssieraad droeg. Nynaeve had gevraagd of ze die mooie ivoren armband met doornige roosjes mocht lenen, die Aviendha nooit droeg. Tot haar verbazing drukte de Aielvrouw hem tegen haar borst, alsof die haar kostbaarste bezitting was, waarna Elayne haar zowaar begon te troosten. Het zou Nynaeve niet verbaasd hebben als die twee elkaar huilend om de hals gevallen zouden zijn.

Er was iets raars aan de hand, en als ze niet had geweten dat die twee veel te verstandig waren voor dat soort onzin, zou ze hebben gedacht dat het om een man ging. Nou ja, Aviendha was verstandig; Elayne verlangde nog steeds naar Rhand, hoewel Nynaeve haar dat nauwelijks kwalijk kon nemen....

Plotseling voelde ze enorme weefsels saidar bijna boven op haar en... — lag ze in zilt water te spartelen. Ze sloeg wild om zich heen om lucht te vinden en verstrikte zich in haar rokken. Haar hoofd kwam boven water en ze snakte naar adem. Tussen ronddrijvende kussens staarde ze verbijsterd om zich heen. Het duurde even, maar toen herkende ze de schuine vorm boven haar als een kajuitbank en een stukje van de wand. Ze zat in een luchtbel. Niet zo’n grote; ze kon beide kanten aanraken zonder haar armen te strekken. Maar hoe...? Een hoorbare bons gaf aan dat ze de rivierbodem had bereikt; de omgekeerde kajuit slingerde en kantelde wat. Ze meende dat de luchtbel kleiner was geworden.

Het eerste dat haar te doen stond, was hieruit te ontsnappen voor ze alle lucht had opgebruikt. Vragen kwamen later wel. Ze kon zwemmen, thuis had ze vaak genoeg in de poelen van het Waterwold gesparteld. Alleen als water haar heen en weer deed deinen had ze er problemen mee. Ze haalde diep adem, dook voorover en zwom naar de plek waar de deur moest zijn. Haar benen werden gehinderd door haar rok. Ze kon het gewaad beter uittrekken, maar wenste niet boven te komen in slechts haar hemd, kousen en juwelen. Ze was ook niet van plan om die achter te laten. Bovendien kon ze niet uit haar kleren komen zonder haar beurs te verliezen, en ze verdronk liever dan kwijt te raken wat daar in zat.

Het water was zwarten donker. Haar uitgestrekte vingers voelden hout en ze streek langs het opengewerkte snijwerk tot ze de deur vond. Ze krabde langs de rand... en vond een scharnier. Inwendig verwensingen mompelend dreef ze tastend naar de andere kant. Daar! De klink! Ze lichtte hem op en duwde. De deur bewoog misschien een handbreedte... en zat vast.

Haar longen gierden en ze zwom terug naar de luchtbel, maar bleef slechts lang genoeg om haar longen te vullen. Ditmaal vond ze deur sneller. Ze stak haar vingers door de spleet om erachter te komen waardoor de deur bleef steken. Ze zonken in de modder. Misschien was het een heuveltje dat ze weg kon halen of... Ze voelde hoger. Meer modder. Jachtig ging ze met haar vingers van onder rot boven aan de spleet en toen, omdat ze het weigerde te geloven, van de bovenkant weer terug naar beneden. Modder, taaie vette modder. Overal. Toen ze weer naar de luchtzak zwom, greep ze de rand van de bank boven zich en bleef er hijgend met wild kloppend hart aan hangen. De lucht voelde... zwaarder aan.

‘Ik ga hier niet dood,’ mompelde ze. ‘Ik ga hier niet dood!’

Ze hamerde met een vuist tegen de bank tot ze voelde hoe haar hand kneusde. Ze vocht om woede, de woede waardoor ze kon geleiden. Ze wilde niet doodgaan. Niet hier. Niet alleen. Niemand zou weten waar ze gestorven was. Geen graf, slechts een lichaam dat wegrotte in de rivier. Haar arm viel spetterend omlaag in het water. Zwoegend haalde ze adem. Er dansten zwarte en zilveren vlekken voor haar ogen; ze leek door een koker naar beneden te kijken. Geen boosheid, besefte ze vaag. Ze bleef proberen naar saidar te reiken, maar nu zonder enige hoop die aan te kunnen raken. Ze zou hier dan toch doodgaan. Geen hoop. Geen Lan. En met het verdwijnen van haar hoop, flakkerend als een sputterende kaarsvlam aan de rand van haar bewustzijn, deed ze iets wat ze nooit eerder in haar leven had gedaan. Ze gaf zich volledig over. Saidar vloeide in haar, vervulde haar.

Ze besefte maar half dat het hout boven haar plotseling naar buiten boog en in stukken brak. Ze dreef in een stroom van luchtbellen naar boven, door het gat in de romp, de duisternis in. Ergens wist ze dat ze iets moest doen. Ze kon het zich bijna herinneren. Ja. Haar voeten trappelden zwakjes en haar armen trachtten de beweging van zwemmen te maken. Ze schenen alleen maar te drijven.

Iets greep haar kleren vast en de schrik ontlokte gedachten aan haaien en leeuwvissen en het Licht mocht weten welke andere monsters in deze donkere diepten huisden. Een vonkje bewustzijn dacht aan de Kracht, maar ze spartelde wanhopig met vuisten en voeten en voelde haar knokkels op iets hards belanden. Helaas ging ze ook schreeuwen, tenminste ze poogde het. Een enorme hoeveelheid water stroomde haar keel in en verdronk haar schreeuw, saidar, en bijna haar laatste restje bewustzijn.

Iets trok aan haar vlecht, en toen nog eens, en ze werd... ergens naartoe gesleept. Ze was al te ver heen om tegen te stribbelen, of zelfs maar erg bang te zijn om opgevreten te worden.

Ineens brak haar hoofd door het wateroppervlak. Handen grepen haar van achteren vast – handen; gelukkig geen haai – en drukten hard op haar ribben. De aanraking kwam haar buitengewoon bekend voor. Ze hoestte en het water spoot uit haar neus. Ze hoestte weer, pijnlijk, en haalde beverig adem. Heel haar leven had ze nog nooit zoiets heerlijks geproefd.

Een hand ondersteunde haar kin en plotseling werd ze weer voortgetrokken. Ze werd overspoeld door een golf van vermoeidheid. Het enige dat ze kon doen, was op haar rug drijven, ademhalen en naar de lucht staren. Zo blauw. Zo mooi. Het prikken van haar ogen kwam helemaal niet door het zoute water.

En toen werd ze omhooggeduwd, tegen de zijkant van een boot aan. Een ruwe hand onder haar achterwerk schoof haar omhoog, tot twee slungelige kerels met koperen ringen in hun oren haar oppakten en aan boord sleurden. Ze hielpen haar een paar passen te lopen, maar zodra ze haar loslieten om haar redder te helpen, begaven haar benen het als torentjes van natte pap.

Ze staarde niets ziend op beverige handen en knieën naar een zwaard en laarzen en een groene mantel die iemand op het dek had gegooid. Ze deed haar mond open – en het leek wel of ze de hele Elbar-rivier uitspuwde, met inbegrip van haar ontbijt en middagmaal. Het zou haar niet verbaasd hebben een paar vissen of haar muiltjes te zien. Ze veegde haar lippen met de rug van haar hand schoon. Toen pas hoorde ze stemmen.

‘Bent u in orde, heer? U was lang onder water, heer.’

‘Laat me, man,’ zei een lage stem. ‘Haal iets om de vrouwe in te wikkelen.’ De stem van Lan, die ze elke nacht in haar dromen had gehoord.

Nynaeve kon nog net een kreet onderdrukken. De gruwel die ze had gevoeld toen ze vreesde te zullen sterven was niets vergeleken bij wat er nu door haar heen flitste. Niets! Dit was een nachtmerrie. Niet nu! Niet op deze manier! Niet als een verdronken rat te midden van haar braaksel!

Zonder na te denken omhelsde ze saidar en geleidde. Het water verdween pijlsnel uit haar kleren en haren, en spoelde elk bewijs van haar ongelukje door een spuigat weg. Ze kwam haastig overeind, trok snel haar ketting recht en deed haar best om kleren glad te strijken en haar haren goed te schikken. Het zoutwaterbad en het snelle drogen hadden echter een aantal vlekken en vouwen op de zijde achtergelaten, die alleen door een bekwame hand en een heet ijzer konden verdwijnen.

Haarsliertjes wilden rechtop gaan staan en de opalen in haar vlecht leken de dikke staart van een nijdige kat op te sieren.

Het maakte niet uit. Ze was de kalmte zelf, koel als een vroege lentebries, beheerst als... Ze draaide zich op haar hakken om voor hij haar onverhoeds van achteren kon vastpakken en haar voor gek kon zetten.

Ze besefte pas hoe snel ze gehandeld had toen ze zag dat Lan net zijn tweede stap van het hekwerk deed. Hij was de knapste man die ze ooit had gezien. Hij was doornat, gekleed in hemd, broek en kousen, en hij was geweldig, met zijn druipende haar dat tegen zijn hoekige gezicht plakte, en... Een purperen bloedende kneuzing kwam op zijn gezicht opzetten, alsof hij een klap had gekregen. Ze sloeg een hand voor haar mond en herinnerde zich dat haar vuist iets had geraakt.

‘O nee! O Lan, het spijt me zo! Ik had het niet zo bedoeld!’ Ze besefte niet echt dat ze naar hem toe snelde. Opeens stond ze vlak voor hem en ging op haar tenen staan om haar vingers zachtjes op zijn verwonding te leggen. Een kundige weving van alle Vijf Krachten, en aan zijn gebruinde huid was niets meer te zien. Maar misschien had hij nog meer verwondingen. Ze spon het weefsel om hem te Schouwen. Inwendig kromp ze ineen toen ze nieuwe littekens vond, en er was iets vreemds, maar hij leek even gezond als een jonge stier. Hij was ook heel erg nat. Ze droogde hem op dezelfde manier als bij haarzelf en het water spatte op aan zijn voeten. Ze bleef hem voortdurend aanraken. Haar handen streelden zijn harde wangen, zijn prachtige blauwe ogen, zijn sterke neus, zijn stevige lippen, zijn oren. Ze kamde met haar vingers zijn zijdezachte zwarte haar goed en verschikte de gevlochten leren band die het bijeenhield. Haar tong scheen ook een eigen leven te leiden. ‘O Lan,’ mompelde ze, ‘je bent echt hier.’ Er giechelde iemand. Zij niet – Nynaeve Almaeren giechelde niet – maar iemand giechelde. ‘Het is geen droom. O Licht, je bent hier. Hoe?’

‘Een bediende van het Tarasin-paleis zei me dat je naar de rivier was gegaan, en een kerel bij de kade zei welke boot je genomen had. Als Mandarb geen hoefijzer had verloren, was ik gisteren al hier geweest.’

‘Dat kan me niet schelen. Je bent hier nu. Je bent hier.’ Ze giechelde niét.

‘Misschien is ze een Aes Sedai,’ mompelde een roeier, net niet zacht genoeg. ‘Maar ik blijf erbij dat dit kuikentje zich in de muil van die wolf wil proppen.’

Nynaeves gezicht werd vuurrood en ze trok haar handen snel terug.

Haar hielen bonsden op het dek. Op een ander tijdstip zou ze de kerel zonder mankeren wat hebben laten horen. Een andere keer, als ze kon nadenken. Lan verdreef elke andere gedachte. Ze greep zijn arm. ‘We zijn meer onder ons in de kajuit.’ Grinnikte daar een roeier?

‘Mijn zwaard en...’

‘Ik neem het mee,’ zei ze, en ze greep zijn spullen met stromen Lucht van het dek. Een van die pummels had staan grinniken. Een tweede stroom Lucht maakte de kajuitdeur open en ze duwde Lan met zijn zwaard en al het andere naar binnen en sloeg de deur dicht.

Licht, ze betwijfelde of Kalle Kopin thuis ooit zo driest was geweest als zij nu, en haar moedervlekken waren bij koopmanswachten even bekend als haar gezicht. Maar dit was niet hetzelfde. Helemaal niet! Het zou echter geen kwaad kunnen als ze iets minder... geestdriftig was. Haar handen gingen weer naar zijn gezicht – om zijn haar wat netter te schikken, alleen daarvoor – maar hij greep haar polsen voorzichtig met zijn grote handen.

‘Mijrelle houdt mijn binding nu,’ zei hij rustig. ‘Ze leent mij aan jou uit tot je een eigen zwaardhand hebt.’

Kalm trok ze haar rechterhand los en gaf hem zo hard als ze kon een klap in zijn gezicht. Zijn hoofd bewoog nauwelijks, dus maakte ze haar andere hand los en sloeg hem nog harder. ‘Hoe durf je?’ Om het te onderstrepen verkocht ze hem nog een oplawaai. ‘Je wist dat ik op je wachtte!’ Er scheen er nog een nodig te zijn, om haar standpunt duidelijk te maken. ‘Hoe kon je zoiets doen? Hoe kon je dat mens haar gang laten gaan?’ Nog een klap. ‘Bloedvuur, Lan Mandragoran! Bloedvuur en drakenvuur! Dat je mag branden in de Doemkrocht!’

De man – die vreselijke man! – zei geen woord. Dat kon hij natuurlijk ook niet; wat viel er te zeggen? Hij bleef kalm staan en liet de regen van slagen op zich afkomen. Hij bleef gewoon onbeweeglijk staan, met die vreemde, starende blik. Dat mocht ook wel, nu zij ervoor zorgde dat zijn wangen rood werden. Haar slagen mochten dan weinig indruk op hem maken, maar haar handpalmen begonnen behoorlijk pijn te doen.

Grimmig maakte ze een vuist en dreef die met al haar kracht in zijn buik. Hij gromde. Een heel klein beetje.

‘We zullen dit kalm en verstandig bespreken,’ zei ze, en ze deed een stap terug. ‘Als volwassenen.’ Lan knikte slechts, ging zitten en trok zijn laarzen naar zich toe. Met haar linkerhand veegde ze een paar haar-slierten uit haar gezicht en ze stak de rechter achter haar rug, zodat ze haar gekneusde vingers kon strekken zonder dat hij het zag. Hij had niet het recht om zo hard te zijn, niet als zij hem wilde raken. Het was te veel om te hopen dat ze misschien een van zijn ribben had gebroken. ‘Je zou haar moeten bedanken, Nynaeve.’ Hoe kon de man zo kalm blijven!? Hij stampte zijn voet stevig in een laars en bukte zich om de ander op te rapen. Hij keek haar niet aan. ‘Je zou niet willen dat ik aan je gebonden was.’

Een stroom Lucht greep een handvol haar en trok zijn hoofd pijnlijk overeind. ‘Waag het niet! Als je het waagt om die onzin te blubberen dat je me niet het weduwenzwart wilt geven, Lan Mandragoran, dan... dan...’ Ze kon niets bedenken wat grof genoeg was. Hem schoppen was bij lange na niet genoeg. Mijrelle. Mijrelle met haar zwaardhanden. Bloedvuur! Hem stropen en zijn vel in reepjes snijden was nog niet genoeg!

Hij had net zo goed zijn hoofd gebogen kunnen houden. Hij sloeg zijn armen op zijn knieën over elkaar, keek haar met die vreemde blik aan, en zei: ik heb erover gedacht om het je niet te vertellen, maar je hebt het recht om het te weten.’ Toch begon hij te aarzelen. Lan aarzelde nooit. ‘Toen Moiraine stierf... als de binding van een zwaardhand met zijn Aes Sedai verbroken wordt... zijn er veranderingen.’

Tijdens zijn verhaal sloeg ze haar armen om zich heen zodat ze niet zou huiveren. Haar kaken deden pijn van het stijf dichtklemmen. Ze liet de stroom los die hem vasthield en liet saidar gaan, maar hij ging enkel wat rechter zitten en vertelde zijn gruwelverhaal. Hij haperde geen enkele keer, maar bleef haar aankijken. Plotseling begreep ze die ogen, kouder dan het hart van de winter. Het waren de ogen van een man die wist dat hij dood was en die het niet kon opbrengen daar iets tegen te doen. De ogen van een man die bijna gretig op zijn lange slaap wachtte. Haar eigen ogen prikten, maar ze huilde niet.

‘Begrijp je het?’ eindigde hij, met een glimlach die slechts om zijn mond speelde, een glimlach dat hij het had aanvaard. ‘Wanneer het voorbij is, zal ze nog ruim een jaar pijn lijden, en ik zal toch dood zijn. Dat blijft jou bespaard. Mijn laatste geschenk aan jou, Mashiara.’ Mashiara. Zijn verloren geliefde.

‘Dus jij bent mijn zwaardhand tot ik een ander vind?’ Ze schrok er zelf van hoe vlak haar eigen stem klonk. Ze kon nu niet in tranen uitbarsten. Ze zou het niet toelaten. Ze moest nu meer dan ooit al haar krachten verzamelen.

‘Ja,’ zei hij behoedzaam, zijn andere laars aantrekkend. Hij had altijd op een half tamme wolf geleken, en zijn ogen schenen hem op dit ogenblik minder tam te maken dan ooit.

‘Goed.’ Ze schikte haar rok, maar onderdrukte de neiging naar hem toe te lopen. Ze kon hem niet laten merken hoe bang ze was. ‘Ik heb hem gevonden. Jij. Bij Moiraine heb ik gewacht en gehoopt; dat ga ik niet doen bij Mijrelle. Ze gaat mij jouw binding overdragen.’ Dat zóu Mijrelle doen, al moest ze haar bij de haren naar Tar Valon en weer terug sleuren. Misschien zou ze dat al uit beginsel moeten doen. ‘Hou je mond,’ zei ze scherp, toen hij wat wilde zeggen. Haar vingers gleden over haar beurs, waarin zijn zware gouden zegelring lag, in een zijden zakdoek gewikkeld. Met enige moeite matigde ze haar toon. Hij was ziek, en harde woorden hadden geen zieke ooit geholpen. Maar het kostte moeite; ze had hem de huid vol willen schelden. Ze had, telkens wanneer ze aan die vrouw en hem dacht, haar vlecht met wortel en al willen uittrekken. Ze ging door, al moest ze steeds moeite doen kalm te blijven.

‘Als iemand in Tweewater een ander een ring geeft, Lan, zijn ze elkaar beloofd.’ Dat was een leugen, en ze verwachtte half en half dat hij kwaad zou opspringen, maar hij keek haar slechts behoedzaam aan. Bovendien had ze zoiets weieens in een boek gelezen. ‘We zijn elkaar lang genoeg beloofd. We gaan vandaag trouwen.’

‘Vroeger verlangde ik er heel erg naar,’ zei hij zacht, maar schudde toen zijn hoofd. ‘Je weet waarom het niet kan, Nynaeve. Maar zelfs als het kon, zou Mijrelle...’

Ondanks elke belofte niet boos te worden en vriendelijk te blijven, omhelsde ze saidar en stopte een prop Lucht in zijn mond voor hij kon bekennen wat ze niet wilde horen. Zolang hij dat niet uitsprak, kon ze net doen of er niets was gebeurd. Maar als ze Mijrelle te pakken kreeg! Opalen persten zich pijnlijk in haar hand en ze liet haar vlecht los alsof die in brand stond. In plaats daarvan liet ze haar vingers zijn haar kammen, terwijl hij haar verontwaardigd boven zijn open mond aankeek. ‘Een lesje voor je, over het verschil tussen echtgenotes en andere vrouwen,’ zei ze luchtig. Dat kostte moeite, ‘Ik zou het zeer op prijs stellen wanneer je Mijrelles naam niet meer in mijn bijzijn noemt. Heb je dat begrepen?’

Hij knikte en ze liet de stroom los, maar zodra hij zijn kaken wat heen en weer had bewogen, zei hij: ‘Ik noem geen namen, Nynaeve, maar je weet dat ze door de binding alles voelt wat ik voel. Als wij man en vrouw zijn...’

Ze dacht dat haar gezicht in brand stond. Daar had ze nooit aan gedacht! Die vreselijke Mijrelle! ‘Bestaat er een manier om haar duidelijk te maken dat ik het ben?’ vroeg ze ten slotte, en haar wangen waren vuurrood, vooral toen hij verbijsterd lachend tegen de kajuitwand aan viel.

‘Licht, Nynaeve, jij bent me een havik! Licht, ik heb niet meer zo gelachen sinds...’ Zijn lach verstierf en de kilte in zijn ogen die even minder was geworden, kwam weer terug. ‘Ik wou dat het zo kon zijn, Nynaeve, maar...’

‘Het kan en zal zo gebeuren,’ onderbrak zij hem. Mannen leken altijd de overhand te krijgen als je ze te lang aan het woord het. Ze liet zich op zijn knieën vallen. Ze waren nog wel niet getrouwd, maar hij zat zachter dan de kale banken in deze boot. Ze verschoof wat om het zich gemakkelijk te maken. Nou ja, in elk geval niet harder dan die banken. ‘Je kunt je er net zo goed mee verzoenen, Lan Mandragoran. Mijn hart behoort aan jou, en je hebt toegegeven dat het jouwe mij toekomt. Jij bent de mijne, en ik laat je niet gaan. Jij wordt mijn zwaardhand en mijn echtgenoot, en dat alles voor een heel lange tijd. Ik laat je niet doodgaan. Begrijp je dat? Ik kan net zo koppig zijn als nodig is.’

‘Dat heb ik nooit gemerkt,’ zei hij, en haar ogen knepen samen. Het klonk verschrikkelijk... droog.

‘Als je dat vanaf nu maar weet,’ zei ze beslist. Ze draaide haar hoofd om door het houten scherm in de wand achter hem te kijken, waarna ze zich strekte en reikhalzend door het houten scherm aan de voorkant van de hut keek. Ze gleden langs de lange stenen aanlegsteigers die als tanden uit de kade staken. Ze kon alleen maar vele kades en steigers zien, met daarachter in de middagzon de glinsterend witte stad. ‘Waar gaan we naartoe?’ mompelde ze.

‘Ik heb ze opgedragen ons aan wal te zetten zodra ik je aan boord had,’ zei Lan. ‘Het leek me het beste je zo snel mogelijk van de rivier af te halen.’

‘Jij...?’ Ze deed haar mond dicht. Hij had niet geweten wat haar bestemming was, of waarom; hij had het beste gedaan wat hij onder deze omstandigheden kon doen. En hij had haar leven gered, ‘Ik kan nog niet naar de stad terug, Lan.’ Ze schraapte haar keel en veranderde van toon. Ze wilde best voorzichtig met hem omgaan, maar zo’n suikerzoete toon zou haar alleen maar weer ziek maken, ‘Ik moet naar het Zeevolk, naar de Windjager.’ Veel beter zo; licht, maar niet te licht, en beslist.

‘Nynaeve, ik was vlak achter jouw boot. Ik zag wat er gebeurde. Je was vijftig pas verder, en toen vijftig pas achter me in een zinkende boot. Het moet lotsvuur zijn geweest.’ Hij hoefde er niets aan toe te voegen; zij zei het voor hem, en met meer kennis van zaken.

‘Moghedien,’ zuchtte ze. O, het kon een van de andere Verzakers zijn geweest, of misschien een zuster van de Zwarte Ajah, maar ze wist het. Nou, ze had Moghedien niet één, maar twee keer verslagen. Zo nodig zou ze het een derde keer doen. Haar gezicht straalde dat zelfvertrouwen niet uit.

‘Je hoeft niet bang te zijn,’ zei Lan, en hij raakte haar wang aan. ‘Je hoeft nooit meer bang te zijn als ik in de buurt ben. Als je Moghedien moet bestrijden, zal ik er zeker voor zorgen dat je boos genoeg bent om te geleiden. Ik lijk enige aanleg in die richting te hebben.’

‘Jij gaat me nooit meer boos maken,’ begon ze, maar hield toen op. Ze staarde hem met wijd open ogen aan. ‘Ik ben niet boos,’ zei ze langzaam.

‘Nee, nu niet, maar als je het nodig hebt...’

‘Ik ben niet boos,’ lachte ze. Ze gooide verrukt haar voeten op, roffelde met haar vuisten op zijn borst en lachte. Saidar vervulde haar, niet alleen met leven en vreugde, maar ditmaal ook met ontzag. Met vederlichte stroompjes van Lucht streelde ze zijn wangen, ik ben niet boos, Lan,’ fluisterde ze.

‘Je blokkering is weg.’ Hij grinnikte en deelde in haar vreugde, maar de lach verwarmde zijn ogen niet.

Ik zal voor je zorgen, Lan Mandragoran, beloofde ze zichzelf in stilte. Ik laat je niet sterven. Ze leunde tegen zijn borst en dacht eraan om hem te kussen, hem zelfs... Je bent geen Kalle Kopin, zei ze streng tegen zichzelf.

Plotseling werd ze getroffen door een vreselijke gedachte. Des te erger, omdat die niet eerder bij haar opgekomen was. ‘De roeiers?’ vroeg ze zacht. ‘Mijn lijfwachten?’ Zwijgend schudde hij zijn hoofd, en ze zuchtte. Lijfwachten. Licht, ze hadden haar bescherming nodig gehad, niet andersom. Nog eens vier doden door Moghediens schuld. Vier, boven op duizenden anderen, maar de dood van deze vier trof haar persoonlijk. Nou, ze was niet van plan nu meteen achter Moghedien aan te gaan.

Ze ging weer staan en bekeek haar kleren om te zien wat er gedaan moest worden. ‘Lan, wil je de bootslieden laten omkeren? Zeg maar dat ze hun uiterste best moeten doen.’ Door dit alles zou ze pas na de schemer in het paleis terug zijn. ‘En kijk eens of een van hen zoiets als een kam heeft.’ Ze kon zo niet bij Nesta op bezoek.

Hij nam zijn zwaard en mantel op en gaf haar een buiging. ‘Zoals u wenst, Aes Sedai.’

Ze kneep haar lippen opeen, terwijl ze de deur achter hem zag dichtgaan. Haar uitlachen, hè? Ze durfde te wedden dat iemand op de Windjager mensen kon trouwen. En van wat ze van het Zeevolk had gezien, durfde ze eveneens te wedden dat Lan Mandragoran zijn eigen belofte zou horen dat hij zou doen wat hem gezegd werd. Wie het laatst lacht, lacht het best.

De boot draaide slingerend en rollend om, net als haar maag.

‘O Licht,’ kreunde ze, en ze zonk op de bank neer. Waarom kon dat ook niet opgelost zijn, tegelijk met het verdwijnen van haar blokkering? Het vasthouden van saidar, waardoor ze elk zuchtje wind op haar huid voelde, maakte het alleen maar erger. Het hielp ook niet om saidar los te laten. Ze ging niet opnieuw overgeven. Ze ging Lan voor eens en altijd tot de hare maken. Het zou alsnog een geweldige dag worden. Alleen die naderende storm... kon ze dat gevoel maar kwijtraken.

Tegen de tijd dat Elaynes knokkels op de deur neerdaalden, stond de zon vuilgeel vlak boven de daken. Achter haar dansten feestvierders huppelend over straat en vulden de avond met gelach, gezang en Zoete bloemgeuren. Vaag bedacht ze dat ze best de kans had gehad het Festival mee te maken. Zo’n kostuum als Birgitte had erg leuk kunnen zijn. Of zelfs dat kostuum waarin ze Riselle vanmorgen had gezien, een hofvrouwe van Tylin. Zolang ze haar masker maar kon ophouden. Ze klopte weer, nu harder.

De meid met het grijze haar en het vierkante gezicht deed de deur open. Toen Elayne haar groene masker liet zakken, werd haar gezicht ineens een en al woede. ‘Jij! Wat kom je nou weer...’ De woede werd lijkbleek toen Merilille haar masker afdeed, en Adeleas en de anderen hetzelfde deden. Bij elk leeftijdloos gezicht dat onthuld werd, schrok de vrouw op, zelfs bij dat van Sareitha. Tegen die tijd zag ze misschien wat ze verwacht had te zien.

De meid schreeuwde opeens en trachtte de deur dicht te duwen, maar Birgitte sprong langs Elayne heen en liet de deur met haar gevederde schouder weer openvliegen. De meid wankelde een paar passen achteruit en wilde gaan roepen of vluchten, maar Birgitte was haar voor en greep haar net onder de schouder bij de arm.

‘Kalm,’ zei Birgitte streng. ‘We willen hier toch geen herrie of geschreeuw, nietwaar?’ Ze leek de arm van de vrouw vast te houden alsof ze haar ondersteunde, maar de meid stond inderdaad heel stil. Ze staarde met uitpuilende ogen naar de pluimen van het masker en schudde toen traag haar hoofd.

‘Hoe heet je?’ vroeg Elayne, terwijl na haar iedereen de hal in drong. De dichtvallende deur dempte het lawaai van buiten. De ogen van de meid gleden schichtig van het ene gezicht naar het andere, alsof ze het niet verdragen kon om al te lang naar een enkel gelaat te blijven staren.

‘C-c-cedora.’

‘Breng ons naar Reanne, Cedora.’ Deze keer knikte Cedora. Ze zag eruit alsof ze in huilen wilde uitbarsten.

Stijfjes leidde ze het gezelschap naar boven, terwijl Birgitte nog steeds haar arm vasthield. Elayne overwoog om haar te zeggen de vrouw los te laten, maar ze wilde zeker geen waarschuwend geschreeuw, zodat iedereen in het huis alle kanten uitvluchtte. Om die reden gebruikte Birgitte ook haar spierkracht, in plaats van dat Elayne zelf geleidde. Ze dacht dat Cedora meer vrees dan pijn had, en iedereen zou vanavond op z’n minst wat bevreesd mogen zijn.

‘Daar... daarbinnen,’ zei Cedora, en ze knikte naar een rode deur. De deur naar de kamer waar Nynaeve en zijzelf dat ongelukkige gesprek gevoerd hadden. Ze deed de deur open en ging naar binnen.

Daar zat Reanne, bij de haard, met de panelen van de Dertien Zonden achter zich. Op de stoelen langs de lichtgroene muren zaten tien andere vrouwen, die Elayne nog niet eerder gezien had. Ze zweetten allemaal, met de ramen gesloten en de gordijnen dicht. De meesten droegen Ebodaraanse kleding, hoewel er slechts een de bijbehorende olijfkleurige huid had. De meesten hadden rimpels in hun gezicht, en iets van grijs haar, en ze konden allemaal min of meer geleiden. Zeven ervan droegen de rode riem. Onwillekeurig zuchtte ze. Als Nynaeve gelijk had, bleef ze het je onder de neus wrijven tot je wilde gaan gillen.

Reanne kwam overeind met een al even woedend rood hoofd als Cedora had gehad. Haar eerste woorden waren ook bijna hetzelfde. ‘Jij! Wat kom je nou weer...’ Woorden en woede verdwenen tegelijk, en om dezelfde reden. Merilille en de anderen betraden vlak na Elayne de kamer. Een vrouw met geelblond haar en een rode riem maakte een geluidje voor haar ogen wegdraaiden en ze slap uit haar rode stoel gleed. Niemand maakte aanstalten haar te helpen. Niemand keek zelfs maar naar Birgitte, die Cedora naar een hoek bracht en haar daar neerzette. Niemand scheen adem te halen. Elayne had vreselijk graag ‘boe!’ willen roepen, alleen maar om te zien wat er zou gebeuren.

Reanne bewoog met een spierwit gezicht heen en weer, en probeerde zich zichtbaar te beheersen. Het lukte half. Binnen de kortste keren had ze de vijf koele Aes Sedai opgenomen, die naast elkaar bij de deur stonden, en vastgesteld wie de leiding zou hebben. Ze strompelde naar Merilille en zonk met gebogen hoofd op haar knieën neer.

‘Vergeving, Aes Sedai.’ Haar stem was eerbiedig en slechts iets vaster dan haar knieën waren. ‘We zijn slechts een paar vriendinnen onder elkaar. We hebben niets gedaan, beslist niets gedaan om Aes Sedai in opspraak te brengen. Dat zweer ik u, wat dit meisje ook verteld mag hebben. We zouden u over haar verteld hebben, maar we waren bang. We komen alleen bij elkaar om te praten. Ze heeft een vriendin, Aes Sedai. Heeft u haar ook gevangen? Ik kan haar voor u beschrijven, Aes Sedai. Wat u maar wenst, wij zullen het uitvoeren. Ik zweer dat we...’

Merilille schraapte luidruchtig haar keel. ‘Je naam is Reanne Corlie, geloof ik?’ Reanne kromp in elkaar en fluisterde dat het zo was, terwijl ze nog steeds naar de vloer en de voeten van de Grijze zuster staarde. ‘Ik vrees dat je Elayne Sedai zelf zult moeten aanspreken, Reanne.’ Reannes hoofd kwam met een buitengewoon bevredigende schok overeind. Ze staarde naar Merilille, en toen draaiden haar ogen, die haar hele gezicht nu leken te overheersen, stukje voor stukje naar Elayne. Ze likte haar lippen af en haalde diep, bevend adem. Op haar knieën draaide ze zich naar Elayne toe en boog opnieuw haar hoofd. ‘Ik smeek u om vergeving, Aes Sedai,’ zei ze bedrukt, ‘Ik wist het niet. Ik kon niet...’ Nog een lange, moedeloze zucht. ‘Welke straf u ook oplegt, wij zullen die uiteraard nederig aanvaarden, maar alstublieft, ik smeek u! U moet geloven dat...’

‘O, sta op,’ onderbrak Elayne haar ongeduldig. Ze had gewild dat deze vrouw haar net zo zou erkennen als ze van Merilille of de anderen verlangd had, maar dit onderdanige gekruip maakte haar ziek. ‘Je hebt het gehoord. Kom overeind.’ Ze wachtte tot Reanne gehoorzaamde, en liep toen naar haar stoel toe, waar ze ging zitten. Ze had geen behoefte aan jammerende vrouwen, maar ze wilde er geen twijfel over laten bestaan wie hier de baas was. ‘Ontken je nog steeds alle kennis over de Schaal der Winden, Reanne?’

Reanne spreidde haar handen. ‘Aes Sedai,’ zei ze onschuldig, ‘geen van ons zou ooit een ter’angreaal gebruiken, laat staan een angreaal of sa’angreaal.’ Onschuldig, maar wel zo behoedzaam als een vos in een stad. ‘Ik verzeker u dat we niet voorgeven iets te zijn wat we niet zijn. Verre van dat. We zijn zeker geen Aes Sedai, maar slechts een paar vriendinnen die gemeen hebben dat ze ooit de Toren mochten betreden. Meer niet.’

‘Slechts een paar vriendinnen,’ zei Elayne droog over de vingertoppen van haar beide handen. ‘Plus Garenia natuurlijk. En Berowin, en Derys, en Alise.’

‘Ja,’ zei Reanne met tegenzin. ‘Zij ook.’

Elayne schudde traag haar hoofd. ‘Reanne, de Witte Toren weet van jullie Kinne af. De Toren heeft het altijd al geweten.’ Een donkere vrouw die eruitzag als een Tyreense, hoewel ze de blauwwitte zijden lange jas met het zegel van het goudsmidgilde droeg, slaakte een verstikte kreet en drukte beide handen tegen haar mond. Een slanke Saldeaanse met een rode riem zakte met een zucht in elkaar en voegde zich bij de vrouw op de vloer. Twee anderen stonden te wankelen alsof ze de volgenden konden zijn.

Reanne zelf keek vragend om bevestiging naar de zusters bij de deur, en kreeg die ook. Merililles gezicht was meer ijzig dan waardig, en Sareitha grimaste voor ze zich kon beheersen. Vandene en Careane hadden hun lippen op elkaar geperst, en zelfs Adeleas scheen het te bevestigen. De laatste liet haar ogen langs de vrouwen voor de muur glijden alsof ze onbekende insecten bestudeerde. Wat Reanne zag en wat er werkelijk aan de hand was, was natuurlijk niet hetzelfde. Ze hadden allemaal Elaynes beslissing aanvaard, maar al hun ‘Ja, Elayne...’ betekende nog niet dat ze het leuk vonden. Ze hadden hier al veel eerder kunnen zijn als er niet zoveel tegenwerpingen geweest waren. Leiding geven was soms drijven.

Reanne viel niet flauw, maar haar gezicht was een en al vrees en ze hief haar handen smekend op. ‘Bent u van plan de Kinne te vernietigen? Waarom nu, na zo’n lange tijd? Wat hebben we gedaan dat u ons nu zo bedreigt?’

‘Niemand zal jullie vernietigen,’ zei Elayne. ‘Careane, aangezien niemand anders die twee helpt, wil je zo goed zijn?’ Door de hele kamer sprongen vrouwen blozend op en voor Careane in beweging was gekomen, hadden twee vrouwen zich over elk slachtoffer gebogen, haar overeind geholpen en vlugzout onder haar neus geduwd. ‘Het is de wens van de Amyrlin Zetel dat iedere geleidster een band met de Toren heeft,’ ging Elayne door. ‘Dat aanbod geldt voor ieder van de Kinne die het wenst te aanvaarden.’

Als ze stromen Lucht om elke vrouw had geweven, zouden ze niet stiller hebben gestaan. En als ze die stromen strak had aangetrokken, zouden hun ogen nooit zo hebben uitgepuild als nu. Een van de flauwgevallen vrouwen zuchtte en hoestte opeens. Ze duwde het flesje met vlugzout weg dat veel te lang onder haar neus was gehouden. Dat verbrak de stilte in een baaierd van stemmen.

‘Kunnen we toch nog Aes Sedai worden?’ vroeg de Tyreense in de goudsmid jas opgewonden, terwijl een vrouw met een rode riem, die minstens tweemaal zo lang was als de riemen van de anderen, losbarstte: ‘Ze zullen toestaan dat wij leren? We kunnen weer les krijgen?’ Een orkaan van pijnlijk gretige stemmen. ‘Kunnen we echt...?’ en: ‘Zullen ze ons...?’

Reanne sprak hen woest aan. ‘Ivara, Sumilo, jullie allemaal, jullie vergeten jezelf! Je spreekt in het bijzijn van Aes Sedai. Het... bijzijn... van... Aes Sedai!’ Ze streek met een bevende hand over haar gezicht. Er viel een beschaamde stilte. Ogen werden neergeslagen, wangen kleurden rood. Ondanks al die gerimpelde gezichten, al dat grijze en witte haar, moest Elayne toch denken aan een groep novices die na het klinken van Volgong bij een kussengevecht betrapt waren door de Meesteres. Aarzelend keek Reanne haar over haar vingertoppen aan. ‘We zullen werkelijk terug mogen naar de Toren?’ vroeg ze bedeesd achter haar handen.

Elayne knikte. ‘Wie kan leren Aes Sedai te worden krijgt daarvoor de kans, en er is plaats voor iedereen. Voor iedere vrouw die kan geleiden.’

Reannes ogen blonken van tranen. Elayne meende haar te horen fluisteren: ‘Ik kan een Groene zuster worden.’ Het was moeilijk niet meteen naar haar toe te rennen en de armen om haar heen te slaan.

Geen andere Aes Sedai liet iets van enig gevoel blijken, en Merilille was beslist van strenger makelij. ‘Als ik zo vrij mag zijn, Elayne? Reanne, hoeveel van... jullie zullen we opnemen?’ Ongetwijfeld dekte die aarzeling een verandering van ‘wilders en mislukkelingen’ in ‘jullie’.

Wellicht merkte of vermoedde Reanne het, maar ze negeerde het of gaf er niet om. ‘Ik kan niet geloven dat iemand dit aanbod zal weigeren,’ zei ze ademloos. ‘Het zal tijd kosten om iedereen te berichten. We zijn nog steeds overal verspreid, ziet u, zodat’ – ze lachte, ietwat zenuwachtig en nog steeds niet ver van tranen af – ‘zodat de Aes Sedai ons niet opmerken. Vandaag de dag staan er eenduizend, zevenhonderd en drieëntachtig namen op de rol.’

De meeste Aes Sedai leerden hoe ze hun schok konden verbergen achter veel vertoon van uiterlijke kalmte, en alleen Sareitha’s ogen werden groter. Ze mompelde ook iets geluidloos, maar Elayne kende haar goed genoeg om haar lippen te kunnen lezen. Tweeduizend wilders! Het Licht helpe ons! Elayne hield zich druk bezig met het schikken van haar rok tot ze er zeker van was dat ze haar eigen gezicht kon beheersen. Het Licht mocht hun inderdaad helpen.

Reanne begreep de stilte verkeerd. ‘U had op meer gerekend? Er gebeuren elk jaar ongelukken, of men sterft een natuurlijke dood. Ik vrees dat de Kinne de laatste duizend jaar in aantal is afgenomen. Misschien zijn de vrouwen die de Witte Toren verlieten, al te voorzichtig benaderd, maar we leefden altijd in angst dat een van hen zou verklappen dat ze ondervraagd waren, en... en...’

‘Wij zijn in het geheel niet teleurgesteld,’ verzekerde Elayne haar, en ze wuifde kalmerend. Teleurgesteld? Ze begon bijna als een zottin te giechelen. Er waren bijna twee keer zoveel Kinsvrouwen als Aes Sedai! Egwene zou nooit kunnen beweren dat zij geen aandeel had gehad in het binnenbrengen van nieuwe geleidsters voor de Toren. En als de Kinne daarbij ook nog wilders weigerde... Ze moest zich bij het onderwerp houden. Het opnemen van de Kinne was slechts van zijdelings belang. ‘Reanne,’ zei ze vriendelijk, ‘denk je dat je je nu misschien kunt herinneren waar de Schaal der Winden is?’

Reanne bloosde als een zonsondergang. ‘We hebben ze nooit aangeraakt, Elayne Sedai. Ik weet niet waarom ze hier zijn opgeslagen. Ik heb nog nooit gehoord van die Schaal der Winden, maar er is een voorraad, zoals u heeft beschreven...’

Beneden geleidde een vrouw kort. Iemand krijste in zuiver afgrijzen. Elayne kwam in een flits overeind, evenals de anderen. Ergens onder haar veren vond Birgitte een dolk.

‘Dat moet Derys zijn,’ zei Reanne. ‘Zij is de enige andere hier.’

Elayne schoot naar voren en greep haar bij de arm toen ze naar de deur wilde gaan. ‘Je bent nog geen Groene zuster,’ mompelde ze, en ze werd beloond met een lieve glimlach met kuiltjes, zowel tevreden als beschroomd. ‘Wij handelen dit wel af, Reanne.’

Merilille en de anderen stelden zich aan beide zijden van de deur op, klaar om Elayne naar buiten te volgen, maar Birgitte was al bij de deur.

Ze grinnikte en stak haar hand uit naar de klink. Elayne slikte en zei niets. Dat was het voorrecht van de zwaardhand, zoals de gaidin zeiden: als eerste naar binnen, als laatste naar buiten. Maar toch vulde zij zichzelf met saidar, bereid om iedereen te verpletteren die haar zwaardhand bedreigde.

De deur ging open voor Birgitte de klink kon optillen.

Mart slenterde naar binnen en duwde het slanke meisje dat Elayne zich nog kon herinneren, voor zich uit. ‘Ik dacht al dat jullie hier weieens konden zitten...’ Hij grinnikte onbeschaamd, negeerde Derys’ boze blikken en ging door: ‘... toen ik een flink zootje zwaardhanden zag drinken in mijn minst geliefde taveerne. Ik ben net terug uit de Rahad. Ik heb een vrouw gevolgd. Naar de bovenste verdieping van een huis waar niemand woont, om precies te zijn. Na haar vertrek kon ik onmiddellijk zien naar welke kamer ze was gegaan, zo stoffig was de vloer. Er zit een vervloekt groot roestig slot op de deur, maar ik wed duizend kronen tegen een schop onder m’n kont dat die Schaal van jou erachter ligt.’ Derys probeerde hem te schoppen, en hij duwde haar weg en trok een mes uit zijn riem, waarmee hij op zijn handpalm kletste. ‘Wil een van jullie zo vriendelijk zijn deze wilde kat duidelijk te maken aan welke kant ik sta? Vrouwen met messen maken me tegenwoordig ongerust.’

‘We weten er al alles van, Mart,’ zei Elayne. Nou ja, ze hadden op het punt gestaan om er alles over te horen, en zijn verbijsterde blik was onbetaalbaar. Ze voelde iets van Birgitte, die haar uitdrukkingsloos aankeek, maar die kleine knot van gevoelens ergens in Elaynes hoofd straalde afkeuring uit. Aviendha zou het ook niet geweldig gevonden hebben. Haar mond weer open doen was een van de moeilijkste dingen die Elayne ooit gedaan had. ‘Maar ik moet je bedanken, Mart. Het is helemaal aan jou te danken dat we het gezochte hebben gevonden.’ Zijn wijd open mond van verbazing was de pijn bijna waard. Mart deed haastig zijn mond dicht en zei toen: ‘Laten we dan een boot huren en die verdraaide Schaal oppikken. Met een beetje geluk kunnen we Ebo Dar vannacht nog verlaten.’

‘Dat is belachelijk, Marr. En zeg nou niet dat ik je verneder of zo. We gaan niét in het donker door de Rahad sluipen, en we verlaten Ebo Dar pas als we de Schaal hebben gebruikt.’

Hij probeerde uiteraard ruzie te maken, maar Derys maakte gebruik van het feit dat hij afgeleid was, voor een nieuwe poging om hem te schoppen. Hij dook achter Birgitte en riep of iemand hem wilde helpen, terwijl de vrouw achter hem aan sprong.

‘Is hij uw zwaardhand, Elayne Sedai?’ vroeg Reanne weifelend.

‘Licht nee! Dat is Birgitte.’ Reannes mond viel open. Nu ze een vraag beantwoord had, wilde Elayne er zelf een stellen, een vraag die ze nooit aan een andere zuster had durven stellen. ‘Reanne, als je het niet erg vindt om me het te vertellen, hoe oud ben je?’

De vrouw aarzelde en keek even naar Mart, maar die probeerde nog steeds een grinnikende Birgitte tussen hem en Derys te houden. ‘Mijn volgende naamdag,’ zei Reanne, alsof het de gewoonste zaak van de wereld was, ‘zal mijn vierhonderd twaalfde zijn.’

Merilille viel flauw.

32

Verzegeld tot de Vlam

Als een koningin had Elaida do Avriny a’Roihan in de zetel van de Amyrlin plaats genomen, de hoge stoel met de bewerkte wijnranken, die nu in slechts zes kleuren was beschilderd in plaats van zeven, zoals ook de stola om haar schouders slechts zes kleuren toonde. Haar blik gleed door de cirkelvormige Zaal van de Toren. Onder de grote koepel stonden op regelmatige afstand langs de trappen van de verhoging de gekleurde zetels van de Gezetenen, voor slechts zes Ajahs in plaats van zeven, en de achttien Gezetenen stonden er gehoorzaam voor. De jonge Altor zat stil naast de Amyrlin Zetel geknield; hij zou niet spreken tenzij hij toestemming kreeg, wat hij vandaag niet zou krijgen. Vandaag was hij slechts een zichtbaar teken van haar gezag, en de twaalf Gezetenen die het meest in haar gunst stonden, gloeiden van de koppeling die zijzelf beheerste om hem te binden.

‘Er is een meerderheid gevormd, Moeder,’ zei Alviarin gedwee naast haar, nederig neigend voor de met de Vlam bekroonde staf.

Op de vloer onder de verhoging krijste Sheriam wild, ze moest door de Torenwacht naast haar bedwongen worden. De Rode zuster die haar afschermde, keek spottend en minachtend. Romanda en Lelaine stonden kil en waardig rechtop, maar de meeste anderen, afgeschermd en bewaakt, huilden zachtjes in zichzelf, wellicht uit opluchting omdat slechts vier vrouwen de zwaarste straf gegeven was, of uit vrees voor wat hen nog te wachten stond. De meest vertrokken gezichten hoorden toe aan de drie vrouwen die het hadden gewaagd als Gezetenen voor de nu opgeheven Blauwe Ajah in een opstandige Zaal te zitten. Elke andere opstandelinge was uit baar Ajah geworpen tot Elaida haar zou toestaan om opnieuw opgenomen te worden. Maar de voormalige Blauwe zusters wisten dat zij moeilijke jaren tegemoet zouden gaan, voor zij Elaida’s welwillendheid weer zouden verwerven. Het zou jaren duren voor zij zich zelfs maar bij een Ajah mochten aansluiten. Tot die tijd had Elaida hen in de palm van haar hand.

Ze stond op en het scheen of de Ene Kracht die vanuit de cirkel door haar heen vloeide, een uiting van haar eigen kracht was. ‘De Zaal vindt zich in de wil van de Amyrlin Zetel. Laat Romanda de eerste zijn die gegeseld wordt.’ Romanda’s hoofd kwam met een ruk omhoog. Eens zien hoeveel waardigheid ze kon behouden tot ze gesust werd. Elaida gebaarde kort. ‘Neem de gevangenen mee, en breng de eerste van die arme, verdwaasde zusters die hen volgden. Ik zal hun onderwerping aanvaarden.’

Onder de gevangenen steeg een kreet op en een ervan rukte zich vrij van de wachter die haar arm vast had gehouden. Egwene Alveren wierp zich op de trappen aan Elaida’s voeten en strekte haar handen uit, terwijl de tranen over haar wangen stroomden.

‘Vergeef me, Moeder,’ snikte het meisje. ‘Ik heb berouw! Ik zal mij onderwerpen, ik onderwerp mij. Alstublieft, sus mij niet!’ Ze zakte als gebroken ineen en haar schouders schokten van haar snikken. ‘Alstublieft, Moeder! Ik heb berouw! Werkelijk!’

‘De Amyrlin Zetel kan genadig zijn,’ riep Elaida juichend. De Witte Toren moest Lelaine en Romanda en Sheriam als voorbeeld stellen, maar dit meisje was sterk; ze kon behouden blijven. Elaida was de Witte Toren. ‘Egwene Alveren, je bent in opstand gekomen tegen je Amyrlin, maar ik zal genade tonen. Je zult weer in novice-wit gekleed worden, tot ikzelf je waardig acht om verder verheven te worden, maar op deze dag zul je als eerste een Vierde Gelofte op de Eedstaf afleggen, een gelofte van dienstbaarheid en gehoorzaamheid aan de Amyrlin Zetel.’

De gevangenen vielen op bun knieën en begonnen te jammeren dat ook zij die gelofte wilden afleggen, als wilden zij kenbaar maken dat ze zich waarachtig onderworpen hadden. Lelaine was de eerste, en Romanda noch Sheriam waren de laatsten. Egwene kroop de trappen op om de zoom van Elaida’s gewaad te kussen.

‘Ik onderwerp mij aan uw wil, Moeder,’ murmelde ze door baar tranen heen. ‘Dank u, o dank u!’

Alviarin rukte aan Elaida’s schouder en schudde haar heen en weer. ‘Word wakker, dwaas mens!’ gromde ze.

Elaida’s ogen vlogen open in het zachte schijnsel van een lamp die door Alviarin werd vastgehouden. Ze boog zich over het bed met een hand aan haar schouder. Nog maar half wakker mompelde ze: ‘Wat zei je?’

‘Ik zei: word alstublieft wakker, Moeder,’ zei Alviarin koel. ‘Covarla Baldene is uit Cairhien teruggekeerd.’

Elaida schudde haar hoofd en probeerde het laatste restje van haar droom te verdrijven. ‘Nu al? Ik had ze pas over een week terug verwacht. Waar is Galina?’ Domme vragen. Alviarin zou niet weten wat ze daarmee bedoelde.

Maar de ander zei op haar bekende koele, kristalheldere toon: ‘Ze gelooft dat Galina dood is, of gevangengenomen. Ik vrees dat het nieuws... niet goed is.’

Elke gedachte aan wat Alviarin wel of niet behoorde te weten vervloog. ‘Vertel,’ zei ze, terwijl ze het zijden laken van zich af gooide. Maar terwijl ze opstond en een zijden kamerjas over haar nachtgewaad omsloeg en dichtstrikte, hoorde ze slechts stukjes en beetjes. Een veldslag. Hele horden geleidsters bij de Aiel. Altor verdwenen. Een ramp. Ergens ver weg merkte ze dat Alviarin netjes was aangekleed in een met zilverdraad geborduurd wit gewaad en met de stola van de Hoedster om. Dat mens had zich de tijd gegund om zich te kleden voor ze haar dit nieuws bracht!

Terwijl ze de zitkamer in kwam, liet de staande klok in haar studeerkamer zacht de Tweede Nachtgong weerklinken. De eerste uren van de ochtend; de slechtste tijd voor slecht nieuws. Haastig kwam Covarla overeind uit een van de met rode kussens beklede armstoelen. Haar harde gezicht betrok van vermoeidheid en zorg. Ze knielde neer om Elaida’s ring te kussen. Haar donkere rijkleren zaten nog onder het stof van haar reis en haar lichte haar had een borstel nodig, maar ze had haar stola om. Zij had die evenveel jaren gedragen als Elaida oud was.

Elaida wachtte amper tot de lippen van de ander het Grote Serpent hadden beroerd voor zij haar hand terugtrok. ‘Waarom hebben ze jou gestuurd?’ vroeg ze kortaf. Ze greep haar breiwerk dat ze op een stoel had laten liggen, ging zitten en liet de lange ivoren naalden klikken. Breien had op haar bijna hetzelfde effect als het betasten van haar fraaie ivoren beeldjes, en ze kon nu zeker iets kalmerends gebruiken. Breien hielp haar ook na te denken. En nadenken moest ze. ‘Waar is Katerine?’ Als Galina dood was, had zelfs Coiren niet de leiding mogen overnemen, maar Katerine. Elaida had duidelijk laten weten dat zodra Altor gevangen was, de Rode Ajah het bevel voerde.

Covarla kwam langzaam overeind, alsof ze eigenlijk niet wist of ze dat wel moest doen. Haar handen grepen de stola met de rode franje vast die om haar armen was geslagen. ‘Katerine is een van degenen die vermist worden, Moeder. Ik ben de hoogste van de zusters die...’ Haar woorden stierven weg onder Elaida’s starende blik. De handen van de Amyrlin lagen als bevroren, terwijl ze net de draad om had willen halen. Covarla slikte en schoof met haar voeten.

‘Hoeveel, dochter?’ vroeg Elaida ten slotte. Ze kon niet geloven dat haar stem zo kalm klonk.

‘Ik kan niet zeggen hoeveel er ontsnapt zijn, Moeder,’ zei Covarla aarzelend. ‘We durfden niet grondig te gaan zoeken, en...’

‘Hoeveel?’ schreeuwde Elaida. Huiverend richtte ze al haar aandacht op haar breiwerk; het was zwak om aan je woede toe te geven. Ophalen, insteken, af laten glijden. Kalmerende bewegingen.

‘Er zijn nog... elf andere zusters bij me, Moeder.’ De vrouw wachtte even en haalde hortend adem. Toen Elaida niets zei, ging ze haastig door. ‘Anderen zijn wellicht op eigen houtje teruggekomen, Moeder. Gawein weigerde nog langer te wachten, en we durfden niet zonder hem en zijn Jongelingen achter te blijven. Niet met zoveel Aiel in de buurt, en...’

Elaida luisterde niet. Twaalf zusters waren teruggekeerd. Als er nog meer ontsnapt waren, zouden die zich naar Tar Valon hebben gehaast en zeker even snel als Covarla zijn aangekomen. Zelfs als er een of twee gewond waren en ze langzaam gereisd hadden... Twaalf van de negenendertig. Een ramp van een dergelijke omvang had de Toren zelfs tijdens de Trollok-oorlogen niet meegemaakt.

‘Die Aielse wilders moet een lesje geleerd worden,’ zei ze dwars door Covarla’s gebazel heen. Galina had gedacht dat ze Aiel kon gebruiken om Aiel af te leiden. Wat een dwaas was die vrouw geweest! ‘We zullen de zusters die ze gevangenhouden bevrijden, en zullen hun leren wat het betekent om Aes Sedai te bestrijden. En we zullen Altor opnieuw gevangennemen.’ Ze zou hem niet laten ontsnappen, al moest ze zelf de hele Witte Toren aanvoeren om hem te pakken te krijgen! De Voorspelling was duidelijk geweest. Ze zóu overwinnen!

Covarla wierp een ongemakkelijke blik op Alviarin en schuifelde weer met haar voeten. ‘Moeder, die mannen... Ik denk dat....’

‘Laat het denken maar aan mij over!’ snauwde Elaida. Haar handen omvatten de breinaalden krampachtig en ze boog zich zo heftig naar voren dat Covarla haar hand ophief alsof ze een aanval wilde afweren. Elaida was Alviarins aanwezigheid vergeten. Nou ja, de vrouw wist nu wat zijzelf wist; daar kon ze later mee afrekenen. ‘Je hebt volledige geheimhouding betracht, Covarla? Alleen de Hoedster ingelicht?’

‘O ja, Moeder,’ zei Covarla haastig. Haar hoofd begon te knikken van ijver, zo blij was ze dat ze tenminste iets goed had gedaan. ‘Ik ben in m’n eentje de stad binnengegaan, en ik heb mijn gezicht verborgen gehouden tot ik Alviarin kon bereiken. Gawein wilde me begeleiden, maar de brugwachters weigerden nog meer Jongelingen door te laten.’

‘Vergeet Gawein Trakand,’ beval Elaida zuur. Het leek of die jongeman slechts in leven bleef om haar plannen te dwarsbomen. Als Galina dit alles had overleefd, zou ze voor haar falen boeten, en nog wat erbij krijgen voor de ontsnapping van Altor. ‘Je vertrekt net zo omzichtig uit de stad als je gekomen bent, dochter, en je houdt jezelf en alle anderen goed verborgen in een van de dorpen voorbij de brugsteden, tot ik je laat halen. Dorlan is goed genoeg.’ In dat gehucht zouden ze in schuren moeten slapen, want een herberg was er niet. Dat was wel het minste dat ze voor hun mislukking verdienden. ‘Ga nu. En smeek maar om de spoedige komst van iemand die hoger is dan jij. De Zaal zal genoegdoening vragen voor deze ramp zonder weerga, en het lijkt erop dat jij de hoogste van de mislukkelingen bent. Uit mijn ogen!’

Covarla’s gezicht werd wit. Ze struikelde toen ze bij haar vertrek een knix maakte. Elaida dacht zelfs dat ze zou vallen. Prutsers! Ze werd omringd door dwazen, verraders en prutsers!

Zodra Elaida de buitendeur hoorde dichtvallen smeet ze haar breiwerk neer, sprong overeind en beet Alviarin toe: ‘Waarom heb ik hier niet eerder van gehoord? Als Altor ontsnapt is – wat zei ze, zeven dagen geleden? – als hij zeven dagen geleden ontsnapt is, hadden de ogen-en-oren van iemand hem moeten zien. Waarom kreeg ik geen bericht?’

‘Ik kan u alleen doorgeven wat de Ajahs mij verstrekken, Moeder.’ Alviarin verschikte kalm haar stola, in het geheel niet verstoord. ‘Bent u werkelijk van plan een derde mislukking te bewerkstelligen bij een poging om die gevangenen te bevrijden?’

Elaida snoof geringschattend. ‘Denk je echt dat die wilders zich tegenover Aes Sedai staande kunnen houden? Galina heeft zich laten overrompelen; dat kan niet anders.’ Ze fronste. ‘Wat bedoel je, een dérde mislukking?’

‘U hebt niet geluisterd, Moeder.’ Geschokt zag ze toe hoe Alviarin ging zitten zonder op toestemming te wachten en kalm haar rokken verschikte. ‘Covarla dacht dat ze de wilders konden verslaan – hoewel ik geloof dat ze daar niet zo zeker van was als ze voorgaf – maar de mannen waren een heel ander verhaal. Een paar honderd man in het zwart.

Allemaal geleiders. Daar was ze zeker van, en kennelijk zijn de anderen dat ook. Levende wapens, noemde ze hen. Ik denk dat ze zich zowat bevuilde, bij de gedachte alleen al.’

Elaida bleef verstard staan. Een paar honderd? ‘Onmogelijk. Er kunnen er nooit meer dan...’ Ze liep naar een tafel die uitsluitend uit ivoor en verguldsel scheen te bestaan, en schonk zich een roemer vruchtenwijn in. De schenktuit van de kristallen karaf rinkelde tegen de kristallen roemer, en er kwam bijna evenveel wijn op het gouden blad terecht.

‘Aangezien Altor kan Reizen,’ zei Alviarin plotseling, ‘is het op zijn minst aannemelijk dat een paar van die mannen dat ook kunnen. Covarla wist heel zeker dat ze op die manier aankwamen. Ik neem aan dat hij nogal vergramd is over zijn behandeling. Covarla leek zich daarover niet erg op haar gemak te voelen; ze duidde min of meer aan dat een aantal zusters dat ook niet was. Hij neemt wellicht aan dat hij je wat terug moet betalen. Het zou niet erg plezierig zijn als die kerels ineens uit het niets de Toren binnenvielen, nietwaar?’

Elaida gooide de wijn zo ongeveer haar keelgat in. Aan Galina was opgedragen ermee te beginnen Altor wat gezeglijker te maken. Als hij op wraak uit was... Als er echt honderden geleiders waren, of zelfs maar een honderdtal... Ze moest nadenken!

‘Ik denk eigenlijk dat ze hier al geweest zouden zijn, als ze van plan waren om te komen. Die verrassing zouden ze niet willen uitstellen. Misschien wenst zelfs Altor niet tegen de voltallige Toren op te trekken. Ik neem aan dat ze allemaal zijn teruggekeerd naar Caemlin, naar hun Zwarte Toren. Dat betekent, vrees ik, dat Toveine een hoogst onprettige schok te wachten staat.’

‘Schrijf een opdracht dat ze onmiddellijk dient terug te keren,’ zei Elaida hees. De wijn scheen niet te helpen. Ze draaide zich om en schrok toen ze Alviarin vlak voor haar vond. Misschien waren heter niet eens honderd – niet eens honderd? De vorige avond hadden tien al waanzin geleken – maar ze kon niets riskeren. ‘Schrijf het bevel, Alviarin. Nu.’

‘En hoe moet het bericht haar bereiken?’ Alviarin hield haar hoofd schuin in een ijzige nieuwsgierigheid. Om de een of andere reden speelde er een vage glimlach om haar lippen. ‘Geen van ons kan Reizen. Elke dag nu kunnen de schepen Toveine en haar gezelschap in Andor aan land zetten, als dat al niet gebeurd is. Je hebt bevolen dat ze zich in kleine groepen moeten opsplitsen en de dorpen moeten vermijden, zodat die mannen niet gewaarschuwd kunnen worden. Nee, Elaida, ik ben bang dat Toveine haar strijdmacht bij Caemlin verzamelt en de Zwarte Toren zal aanvallen. Geen enkel berichtje van ons zal haar op tijd kunnen bereiken.’

Elaida snakte naar adem. Dat mens had haar zojuist bij haar naam genoemd! En voor ze in woede kon uitbarsten, kwam er meer, en erger, ‘Ik denk dat je in grote moeilijkheden verkeert, Elaida.’ Kille ogen staarden in de hare, en moeiteloos kwam een stroom koude woorden van Alviarins glimlachende lippen. ‘Vroeg of laat zal de Zaal de ramp met Altor vernemen. De Zaal zou zich wellicht met Galina tevreden hebben gesteld, maar Covarla...? Ik betwijfel het. Ze zullen iemand... hogerop... willen laten boeten. En vroeg of laat zullen we allemaal Toveines lot vernemen. Het zal moeilijk worden deze om je schouders te houden.’ Achteloos verschoof ze de stola om Elaida’s hals. ‘In feite zal het onmogelijk zijn, als ze dit allemaal kort na elkaar te weten komen. Je zult gesust en ten voorbeeld gesteld worden, zoals jij met Siuan Sanche had willen doen. Maar er is misschien tijd om de schade te herstellen, als je naar je Hoedster luistert. Je hebt goede raad nodig.’

Elaida’s tong voelde aan als bevroren. De bedreiging had niet duidelijker kunnen zijn. ‘Wat je vannacht gehoord hebt is Verzegeld tot de Vlam,’ zei ze met dikke stem, maar nog voor de woorden haar ontsnapten, wist ze al dat die niets waard waren.

‘Als je mijn raad liever in de wind slaat...’ Alviarin zweeg en wilde zich omdraaien.

‘Wacht!’ Elaida trok haar hand terug, die ze onbewust had uitgestoken. Ontdaan van de stola. Gesust. En zelfs daarna zouden ze haar laten krijsen. ‘Welke...?’ Ze moest ophouden en slikken. ‘Welke raad biedt mijn Hoedster?’ Er moest een manier zijn om dit alles tegen te houden.

Alviarin zuchtte en kwam weer dichterbij. Nog dichterbij zelfs; veel te dichtbij voor wie dan ook om voor de Amyrlin Zetel te staan. Hun rokken raakten elkaar bijna. ‘Allereerst moet je, vrees ik, Toveine overlaten aan wat haar te wachten staat, nu tenminste. En Galina eveneens, en wie er verder gevangen is, of dat nu door de Aiel of de Asha’man is gebeurd. Elke reddingspoging betekent ontdekking.’

Elaida knikte langzaam. ‘Ja, dat begrijp ik.’ Ze kon haar verschrikte blik niet van de dwingende ogen van de ander afwenden. Er moest een manier zijn! Dit kon zo niet doorgaan!

‘En ik denk dat het tijd is om je besluit omtrent de Torenwacht te herzien. Denk je eigenlijk niet dat het beter is de Wacht uit te breiden?’ ik... zie duidelijk in dat dat nodig is.’ Licht, ze moest nadenken! ‘Geweldig,’ murmelde Alviarin, en Elaida werd rood van machteloze woede. ‘Morgen ga je persoonlijk de kamers van Josaine doorzoeken, en die van Adelorna.’

‘Waarom zou ik in Lichtsnaam....?’

Alviarin trok opnieuw aan haar gestreepte stola, harder deze keer, bijna alsof ze hem er af wilde trekken of haar nek ermee door wilde zagen. ‘Blijkbaar heeft Josaine een paar jaar geleden een angreaal gevonden en die nooit ingeleverd. Adelorna is nog erger, vrees ik. Ze verwijderde zonder toestemming een angreaal uit een van de opslagkamers. Als je ze gevonden hebt, maak je onmiddellijk hun straf bekend. Een flinke. Tegelijkertijd stel je Doraise, Kivoshi en Farellien tot voorbeeld als toonbeeld van hoe de wet moet worden gehandhaafd. Je geeft elk van hen een geschenk; een fraai paard kan volstaan.’

Elaida vroeg zich af of haar ogen niet uit haar hoofd rolden. ‘Waarom?’ Soms behield een zuster ondanks de regels een angreaal, maar de straf was zelden meer dan een stevige vermaning. Iedere zuster kende de verleiding. En de rest! Het gevolg was voorspelbaar. Iedereen zou geloven dat Doraise en Kiyoshi en Farellien de andere twee hadden aangebracht. Josaine en Adelorna waren Groen, de anderen Bruin, Grijs en Geel. De Groene Ajah zou woedend zijn. Ze zouden weieens kunnen proberen om het de anderen betaald te zetten, wat de andere Ajahs dan weer laaiend zou maken, en... ‘Waarom wil je dit doen, Alviarin?’

‘Elaida, voor jou zou het voldoende moeten zijn dat het mijn raad is.’ Het spottende, honingzoete ijs werd koud ijzer, ‘Ik wil je horen zeggen dat je gaat doen wat je opgedragen is. Voor mij heeft het anders geen zin om die stola om je hals te houden. Zeg het!’

‘Ik...’ Elaida probeerde weg te kijken. O Licht, ze moest nadenken. Er zat een dikke knoop in haar maag. ‘Ik zal... doen... wat me... opgedragen is.’

Alviarin toonde wederom haar kille glimlach. ‘Zie je nou, dat was toch niet zo pijnlijk.’ Plotseling deed ze een stap terug en spreidde haar rok voor een kleine knix. ‘Met jouw toestemming zal ik me terugtrekken, zodat je nog wat slaap kunt vatten in wat er van de nacht rest. Je hebt een vroege ochtend in het vooruitzicht nu je de Hoofdkapitein Chubais bevelen moet geven en kamers moet doorzoeken. We dienen ook nog te beslissen wanneer we de Toren op de hoogte brengen van de Asha’man.’ Haar toon maakte duidelijk dat zij de enige was die deze beslissing nam. ‘En misschien zouden we plannen moeten maken voor onze volgende stap tegen Altor. Het is tijd dat de Toren hem openlijk oproept zich te onderwerpen, vind je niet? Denk er goed over na. Ik wens je een goede nacht, Elaida.’

Verdwaasd zag Elaida haar gaan. Ze wilde overgeven. Een oproep om zich te onderwerpen? Dat zou een aanval uitlokken van die – hoe had dat mens hen genoemd? – van die Asha’man. Dit kon haar niet overkomen. Haar niet! Voor ze besefte wat ze deed, smeet ze de roemer dwars door de kamer tegen een wandkleed met bloemen aan stukken. Ze greep de karaf met beide handen, tilde die krijsend van woede op en smeet die ook weg in een nevel van vruchtenwijn. De Voorspelling was zo duidelijk geweest! Ze zou...!

Ineens stond ze stokstijf stil en staarde naar de fijne kristalsplinters die aan het wandkleed bleven hangen, terwijl de grotere scherven over de vloer verspreid waren. De Voorspelling. Die had beslist gesproken van haar overwinning. Haar triomf. Alviarin mocht dan een kleine overwinning behaald hebben, de toekomst was aan Elaida. Als ze Alviarin tenminste kon lozen. Maar het moest verholen gebeuren, en op zo’n manier dat ook de Zaal het stil wenste te houden. Een manier die niet op Elaida wees tot het te laat was, mocht het Alviarin voor de wind gaan. En plotseling kwam er een reden bij haar op. Alviarin zou het niet geloven als het haar verteld werd. Niemand zou het geloven.

Als Alviarin haar had zien glimlachen, zouden haar knieën hebben geknikt. Voor ze met haar klaar was, zou Alviarin Galina benijden, dood of levend.

Alviarin bleef in de gang buiten de verblijven van Elaida stilstaan en bekeek haar handen bij het licht van de lampen. Ze beefden niet, en dat verraste haar. Ze had verwacht dat de ander harder zou vechten, meer weerstand zou bieden. Maar het was begonnen, en ze had niets te vrezen. Tenzij Elaida te weten zou komen dat de laatste paar dagen niet minder dan vijf Ajahs haar een bericht over Altor hadden doorgegeven; het afzetten van Colavaere had alle ogen-en-oren van de Ajahs naar de pen doen grijpen. Nee, als Elaida erachter kwam, was ze veilig genoeg, nu ze de vrouw in haar greep had, en Mesaana haar opdrachtgeefster was. Maar met Elaida was het gedaan, of ze dat nu besefte of niet. Zelfs als de Asha’man hun vernietiging van Toveines veldtocht niet zouden rondbazuinen – en ze was er zeker van dat ze die zouden verpletteren, na wat Mesaana haar had verteld over de gebeurtenissen bij Dumais Bron – zouden alle ogen-en-oren in Caemlin vleugels krijgen als ze ervan hoorden. En tenzij er een wonder geschiedde, zoals het verschijnen van de opstandelingen aan de poorten, zou Elaida binnen een paar weken het lot van Siuan Sanche delen. Hoe dan ook, het was begonnen, en als ze wilde weten wat ‘het’ was, hoefde ze slechts te gehoorzamen. En toe te kijken. En te leren. Misschien zou ze na dit alles zelf de zevenkleurige stola dragen.

Het vroege zonlicht stroomde in de ochtend door de kamer waar Seaine Herimon haar pen in de inkt doopte. Maar voor ze het volgende woord had kunnen neerschrijven, ging de deur open en vloog de Amyrlin Zetel naar binnen. Seaines zware wenkbrauwen schoten omhoog. Ze had iedereen verwacht, misschien zelfs Rhand Altor, maar nooit Elaida in eigen persoon. Hoe dan ook, ze legde de pen neer en kwam vlot overeind, terwijl ze haar zilverwitte mouwen omlaaghaalde. Ze had ze opgetrokken om er geen inktvlekken op te krijgen. Seaine maakte een knix die paste voor een Gezetene in haar eigen kamer tegenover de Amyrlin Zetel.

‘Ik hoop dat u geen Witte zusters heeft gevonden die angrealen verborgen houden, Moeder.’ Dat hoopte ze vurig. Sinds Elaida een paar uur geleden de Groenen keihard had aangepakt, terwijl de meesten nog sliepen, was het gejammer en tandengeknars niet van de lucht geweest. Voor zover zij zich kon herinneren was voor het achterhouden van een angreaal nog nooit iemand met de roede bestraft, en nu zouden het er twee worden. De Amyrlin moest een van haar beruchte kille woedeaanvallen gehad hebben.

Maar daarvan was nu geen spoortje te merken. Even bleef Elaida Seaine zwijgend aankijken, koel als een wintervijver. Toen gleed ze in haar vlammend rode zijde naar een muurtafeltje waarop kleine beschilderde ivoren beeltenissen van Seaines familie stonden. Allen waren al jaren geleden overleden, maar ze koesterde nog steeds elke afbeelding.

‘Je hebt je niet verzet tegen mijn verheffing tot Amyrlin,’ zei Elaida, en ze pakte het portretje van Seaines vader op. Ze zette het haastig neer en pakte in plaats daarvan dat van haar moeder op.

Seaines wenkbrauwen gingen bijna weer de hoogte in, maar ze probeerde er een gewoonte van te maken niet meer dan één keer per dag verrast te worden. ‘Mij was niet verteld dat de Zaal in zitting was, en toen was het te laat, Moeder.’ Na al die jaren klonk nog steeds iets van de Lugardse tongval in haar woorden door.

‘Ja, ja.’ Elaida liet de portretjes voor wat ze waren en gleed naar de haard. Seaine was altijd dol op katten geweest, en de schoorsteenmantel stond vol met uit hout gesneden katten in allerlei soorten, waarvan een paar in een grappige houding. De Amyrlin keek even fronsend naar de verzameling, kneep haar ogen dicht en schudde kort haar hoofd. ‘Maar jij bent gebleven,’ zei ze, terwijl ze zich snel omdraaide. ‘Iedere Gezetene die niet was ingelicht, is de Toren ontvlucht en heeft zich bij de opstandelingen aangesloten. Behalve jij? Waarom?’

Seaine spreidde haar handen. ‘Wat kon ik anders doen dan blijven, Moeder? De Toren moet heel en ongebroken zijn.’ Wie er ook Amyrlin is, voegde ze er voor zichzelf aan toe. En ik zou weleens willen weten wat er mis is met mijn katten? Uiteraard zou ze dat nooit hardop zeggen. Sereille Bagand was een hele strenge Meesteres der Novices geweest voor ze tot Amyrlin Zetel was verheven. In datzelfde jaar had zijzelf de stola verworven. Zij was als Amyrlin nog strenger geweest dan Elaida zelfs met kiespijn kon zijn. De omgangsvormen waren er bij Seaine zo diep ingeslepen dat ze niet in een paar jaar veranderde, of een afkeer ontwikkelde voor de vrouw met de Amyrlin-stola. Het was niet nodig om een Amyrlin te mogen.

‘De Toren moet heel zijn,’ beaamde Elaida, zich in de handen wrijvend. ‘Ze moet heel zijn.’ Waarom zou ze zo zenuwachtig zijn? Ze had tientallen soorten buien en luimen, allemaal zo hard als een mes en tweemaal zo scherp, maar zenuwen hoorden er niet bij. ‘Wat ik je nu ga zeggen is Verzegeld tot de Vlam, Seaine.’ Haar mond vertrok, ze haalde de schouders op en trok geprikkeld aan haar stola. ‘Als ik wist hoe ik het zegel sterker moest maken, zou ik het doen,’ zei ze, zo droog als oud stof.

‘Ik zal uw woorden in mijn hart bewaren, Moeder.’

‘Ik wil... nee, ik beveel je een onderzoek in te stellen. En je moet het inderdaad in je hart bewaren. Als de verkeerde oren het opvangen kan het dood en verderf voor de hele Toren betekenen.’

Seaine trok haar wenkbrauwen op. Dood en verderf voor de hele Toren? ‘In mijn hart,’ zei ze opnieuw. ‘Wilt u niet gaan zitten, Moeder?’ Dat was in haar eigen verblijf gepast. ‘Mag ik u wat muntthee inschenken, of pruimenwijn?’

Elaida wuifde het aanbod van een verfrissing weg en nam de stoel die het makkelijkste zat. Die had Seaines vader ooit gemaakt, als geschenk toen zij de stola ontving, hoewel sinds die tijd de kussens vele malen vervangen waren. De Amyrlin leek de eenvoudige stoel in een troon te veranderen, met haar rechte rug en ijzeren uiterlijk. Het was behoorlijk grof dat ze Seaine geen toestemming gaf om te gaan zitten, maar die vouwde haar handen en bleef staan.

‘Ik heb lang en hard over verraad nagedacht, Seaine, sinds mijn voorgangster en haar Hoedster werd toegestaan te ontsnappen. Ze werden daarbij geholpen. De kern ervan moet verraad zijn geweest, en ik vrees dat alleen een zuster of meerdere zusters dat hebben kunnen doen.’

‘Dat lijkt zeer zeker een mogelijkheid, Moeder.’

Elaida keek verstoord door de onderbreking. ‘We kunnen nooit zeker zijn wie de schaduw van verraad in haar hart draagt, Seaine. Inderdaad, ik vermoed dat iemand uitdrukkelijk tegen een bevel van mij is ingegaan. En ik heb reden om te geloven dat er iemand in het geheim contact heeft opgenomen met Rhand Altor. Het doel weet ik niet, maar dat is zeker verraad tegen mij, en tegen de Toren.’

Seaine wachtte op meer, maar de Amyrlin keek haar slechts aan en streek langzaam over haar rok met rode banen. ‘Wat voor soort onderzoek wilt u precies dat ik instel. Moeder?’ vroeg ze behoedzaam. Elaida sprong overeind, ‘Ik draag je op om de stank van verraad te volgen, ongeacht waar die heen leidt, van laag tot hoog, zelfs tot aan de Hoedster toe. Ja, zelfs tot haar aan toe. Wat je gevonden hebt, naar wie het ook leiden mag, leg je alleen aan de Amyrlin Zetel voor, Seaine. Niemand anders mag het weten. Hoor je me?’

‘Ik begrijp uw bevelen, Moeder.’

En dat, dacht ze, nadat Elaida nog sneller was vertrokken dan gekomen, was wel ongeveer alles wat ze begreep. Om beter na te denken nam ze de stoel waaruit de Amyrlin was opgestaan. Ze drukte haar vuist tegen haar kin zoals haar vader ook altijd gedaan had als hij nadacht. Alles kon uiteindelijk met logica worden opgelost.

Ze zou nooit tegen Siuan Sanche in opstand zijn gekomen. Ze was nog wel de eerste geweest die het meisje als Amyrlin had voorgesteld! Maar nadat alles achter de rug was en aan alle vormen, hoe spaarzaam ook, voldaan was, zou elke soort hulp bij Sanches ontsnapping beslist verraad zijn geweest, evenals het niet opvolgen van een bevel van een Amyrlin. Praten of schrijven met Altor was dat waarschijnlijk ook; al hing dat af van het onderwerp en je bedoeling. Uitzoeken wie tegen Elaida’s bevel was ingegaan, zonder dat bevel te kennen, zou moeilijk worden. En om na al die maanden uit te zoeken wie Siuan bij haar ontsnapping geholpen kon hebben, had zo ongeveer even weinig kans van slagen als uitzoeken wie Altor geschreven mocht hebben. Er vlogen dagelijks zoveel duiven de tillen van de Toren in en uit dat het veren leek te regenen. Als Elaida meer wist dan ze gezegd had, hield ze dat goed voor zich. Ze kon er niet goed wijs uit worden. Bij verraad zou Elaida zeker zieden van woede, maar ze was niet kwaad geweest. Ze was zenuwachtig geweest. En heel verlangend om weer weg te zijn. En geheimzinnig, alsof ze niet alles wilde zeggen wat ze wist of vermoedde. Bijna alsof ze er bang voor was. Wat voor soort verraad zou Elaida zenuwachtig of bevreesd maken? Dood en verderf voor de hele Toren.

Alles viel op zijn plaats, zoals de stukken van een ijzerpuzzel van een smid. Seaines wenkbrauwen probeerden tot aan haar haren te klimmen. Het klopte. Het klopte volkomen. Ze voelde hoe het bloed uit haar gezicht wegtrok; haar handen en voeten waren ineens ijskoud. Verzegeld tot de Vlam. Ze had gezegd dat ze dit in haar hart zou bewaren, maar alles was anders geworden sinds ze die woorden had uitgesproken. Angst stond ze zichzelf alleen toe wanneer dat het verstandigste was, en op dit ogenblik was ze doodsbang. Ze kon dit niet alleen aan. Maar wie? Gezien de omstandigheden, wie? Dat antwoord viel haar veel makkelijker in. Het kostte haar weinig tijd om een besluit te nemen, waarna ze zich uit haar kamers en het Witte kwartier haastte, waarbij ze flink wat sneller liep dan anders.

Zoals gewoonlijk bevonden zich overal in de gangen haastige bedienden, maar ze liep zo snel dat ze de meesten allang voorbij was voor die aan een buiging of knix begonnen te denken. Er schenen echter wel minder zusters in de buurt te zijn dan anders op dit vroege uur. Veel minder. Maar als de meesten om de een of andere reden dicht bij hun vleugel bleven, herstelden de enkelingen die ze zag in zekere zin het evenwicht. Zusters gleden met kalme gezichten door de met wandkleden behangen gangen, maar in hun ogen leek iets te smeulen. Hier en daar praatten twee of drie vrouwen met elkaar, schichtig rondkijkend om te zien wie er meeluisterde. Altijd twee of drie van dezelfde Ajah.

Gisteren nog had ze volgens haar vrouwen van verschillende Ajahs gezien die vriendschap deelden. Witte zusters werden geacht hun gevoelens geheel te verbergen, maar ze had nooit een reden gevonden om haar ogen voor alles te sluiten, zoals sommige anderen deden. Achterdocht leek de lucht in de Toren als vet te stollen. Dat was niets nieuws, helaas. De Amyrlin zelf was er door haar harde maatregelen mee begonnen, en de geruchten over Logain hadden alles slechts verergerd – maar vanochtend scheen het erger dan ooit.

Talene Minli kwam voor haar een hoek om. Ze had haar stola niet gewoon om haar schouders, maar zodanig over haar armen gevlijd dat de groene franje duidelijk zichtbaar was. Nu ze erover nadacht, besefte ze dat elke Groene vanmorgen de stola had gedragen. De goudblonde, statige en knappe Talene had in de Zaal gestaan om Siuan af te zetten, maar ze was naar de Toren gekomen toen Seaine een Aanvaarde was, en dat besluit had geen gevolgen gehad voor hun lange vriendschap. Talene had redenen gehad, die Seaine aanvaardde, hoewel zij het er niet mee eens was. Vandaag bleef haar vriendin slechts behoedzaam staan kijken. Vele zusters leken elkaar sinds kort zo in de gaten te houden. Een andere keer zou ze ook blijven staan, maar niet nu de kennis uit haar hoofd leek te barsten als het binnenste van een overrijpe meloen. Talene was een vriendin en ze dacht haar te kunnen vertrouwen, maar denken alleen was ditmaal niet genoeg. Later zou ze, als het kon, Talene aanspreken. Ze hoopte dat het mogelijk was en haastte zich nu met slechts een knikje voorbij.

In het Rode kwartier was de stemming zelfs nog slechter en de lucht dikker. Net als bij de andere Ajahs waren er tegenwoordig veel meer kamers dan zusters – dat was al heel lang zo, zelfs nog voor de eerste opstandeling gevlucht was – maar de Rode was de grootste Ajah, en alle verdiepingen waren nog steeds in gebruik. Rode zusters droegen hun stola’s regelmatig, ook als het niet nodig was, maar nu droeg elke vrouw haar rode franje als een banier. Bij Seaines nadering vielen de gesprekken stil en koude ogen volgden haar in een bol van ijzige stilte. Ze voelde zich een indringster, diep in vijandelijk gebied, terwijl ze over die merkwaardige witte vloertegels met de rode traanvormige Vlam van Tar Valon liep. Maar ja, elk deel van de Toren kon nu vijandelijk gebied zijn. Als je het op een andere manier bekeek, konden die dieprode tranen gezien worden als rode Drakentanden. Ze had die onzinnige verhalen over de Roden en valse Draken nooit geloofd, maar... Waarom wilde niemand ze ontkennen?

Ze moest om de weg vragen, ‘Ik wil haar niet storen als ze het druk heeft,’ zei ze. ‘Wij waren vroeger goede vriendinnen, en ik wil dat dat weer zo is. De Ajahs kunnen zich nu minder dan ooit veroorloven om uit elkaar te drijven.’ Dat was waar, hoewel de Ajahs meer uiteen dreigden te vallen dan te drijven, maar de Domani luisterde met een gezicht als was het in koper gegoten. Niet veel Roden kwamen uit Arad Doman, en de paar die daar wel vandaan kwamen, waren gewoonlijk nog venijniger dan in een omheining verstrikte slangen.

‘Ik zal je de weg wijzen, Gezetene,’ zei de vrouw ten slotte, en niet bepaald beleefd. Ze ging haar voor en bleef wachten toen Seaine op de deur klopte, alsof ze hier in haar eentje niet vertrouwd kon worden. Ook de deurpanelen hadden een ingesneden Vlam, gelakt in de kleur van vers bloed.

‘Kom binnen!’ riep een ferme stem. Seaine deed de deur open en hoopte dat ze er goed aan deed.

‘Seaine!’ riep Pevara opgewekt uit. ‘Wat brengt jou deze morgen hier? Kom erin! Doe de deur dicht en ga zitten.’ Het was alsof alle jaren sinds hun gezamenlijke novice- en Aanvaardentijd wegsmolten. Pevara was nogal mollig en niet erg groot – eigenlijk was ze voor een Kandoraanse tamelijk klein – maar haar ogen twinkelden en ze had een gulle glimlach. Het was jammer dat ze Rood had gekozen, al had ze nog zulke goede redenen, want ze vond mannen nog steeds aardig. De Rode Ajah trok vrouwen aan die van nature achterdocht koesterden ten opzichte van mannen, maar er waren er ook die Rood kozen omdat ze de taak om geleiders te vinden belangrijk achtten. Maar of ze mannen nu aardig vonden, een afkeer van ze hadden of onverschillig tegenover hen stonden, er waren niet veel Rode zusters die niet vroeg of laat een vooringenomen kijk op alle mannen kregen. Seaine vermoedde dat Pevara vlak na het verkrijgen van de stola gestraft was, omdat ze had opgemerkt dat ze graag een zwaardhand zou willen. Nu ze hoger in de rangorde van de Zaal stond, had ze openlijk gezegd dat zwaardhanden het werk van de Rode Ajah gemakkelijker zouden maken.

‘Wat ben ik blij jou te zien,’ zei Pevara, toen ze eenmaal zaten. De van spiralen voorziene leunstoelen waren zo’n honderd jaar geleden kenmerkend geweest voor Kandor. Ze hadden tere met vlinders beschilderde kopjes blauwbessenthee in hun handen, ‘Ik heb er vaak over gedacht om je weer eens op te zoeken, maar ik moet toegeven dat ik bang was voor wat je zou zeggen nadat ik je zoveel jaar terug had laten vallen. Gezworen op het zwaard, Seaine, ik zou het niet gedaan hebben als Tesien Jorhald me niet zowat bij m’n nekvel had gegrepen, en ik nog maar net de stola had en ruggengraat miste. Kun je me vergeven?’

‘Natuurlijk kan ik dat,’ zei Seaine. ‘Ik begrijp het.’ De Roden ontmoedigden onvervaard elke vriendschap buiten hun Ajah. Heel onvervaard en heel deskundig. ‘Als we jong zijn, kunnen we niet tegen onze Ajahs ingaan, en later lijken we onmogelijk op onze schreden terug te kunnen keren. Duizenden keren heb ik teruggedacht aan onze gefluisterde gesprekken na Volgong. En het kattenkwaad dat we samen uithaalden! Weet je nog hoe we Serancha’s nachthemd volstopten met stekeleik? Ik moet wel beschaamd toegeven dat er iets heel beangstigends nodig was om me in beweging te krijgen. Ik wil weer vriendinnen zijn, maar ik heb ook je hulp nodig. Je bent de enige die ik beslist kan vertrouwen.’

‘Serancha was toen al een opgefokte pauw, en dat is ze nu nog,’ lachte Pevara. ‘Ze hoort echt bij de Grijzen. Maar jij bang? Dat kan ik me niet voorstellen. Pas als we weer in bed lagen, besloot jij weloverwogen dat het redelijk was om ergens bang voor te zijn. Zolang ik niet hoef te beloven om tegenover de Zaal te staan zonder te weten waarvoor, kun je alle mogelijke hulp krijgen, Seaine. Wat heb je nodig?’

Nu de zaak aan de orde kwam, aarzelde Seaine. Ze nipte van haar thee. Niet dat ze ook maar even aan Pevara twijfelde, maar... het was moeilijk om de woorden over haar lippen te krijgen. ‘Vanmorgen kwam de Amyrlin mij opzoeken,’ zei ze ten slotte. ‘Ze gebood mij iets te gaan onderzoeken. Verzegeld tot de Vlam.’ Pevara fronste de wenkbrauwen, maar ze zei niet dat Seaine er in dat geval niet over mocht spreken. Als meisje had Seaine het vaakst de plannen voor hun kattenkwaad beraamd, maar de vermetele Pevara was op de meeste ideeën gekomen. ‘Ze was heel omzichtig, maar na enig nadenken werd me duidelijk wat ze wilde. Ik word geacht om...’ Op het laatst ontbrak het haar tong aan moed. ‘Om... op jacht te gaan naar Duistervrienden in de Toren.’

Pevara’s ogen, die even zwart waren als de hare blauw, werden als steen en gleden naar de schoorsteenmantel waar de portretjes van haar familie een rechte rij vormden. Ze waren allemaal omgekomen toen zijzelf een novice was: ouders, broers en zusters, tantes en ooms. Iedereen. Omgebracht tijdens een snel onderdrukte opstand van Duistervrienden die ervan overtuigd waren dat de Duistere op het punt stond vrij te komen. Daardoor had Seaine zeker geweten dat ze haar kon vertrouwen. Daardoor had Pevara voor de Rode Ajah gekozen; al vond Seaine nog steeds dat ze evengoed de Groene had kunnen nemen, en daar veel gelukkiger zou zijn geweest. Pevara geloofde dat een Rode zuster op jacht naar geleiders de meeste kans had om Duistervrienden te vinden. Ze was er heel goed in geweest; die mollige buitenkant verborg een kern van staal. En ze bezat de moed om kalmpjes te zeggen waartoe Seaine niet in staat was.

‘De Zwarte Ajah. Zozo. Geen wonder dat Elaida zo omzichtig was.’

‘Pevara, ik weet dat ze hun bestaan nog feller heeft ontkend dan drie zusters bij elkaar, maar ik ben er heel zeker van dat ze dat bedoelt, en als zij ervan overtuigd is...’

Haar vriendin wuifde het weg. ‘Je hoeft me niet te overtuigen, Seaine. Ik was al overtuigd van het bestaan van de Zwarte Ajah sinds...’ Vreemd genoeg aarzelde Pevara even en tuurde in haar kopje als een waarzegster op een jaarmarkt. ‘Wat weet je van de gebeurtenissen onmiddellijk na de Aiel-oorlog?’

‘Dat twee Amyrlins onverwachts en binnen vijf jaar stierven,’ zei Seaine voorzichtig. Ze nam aan dat de ander op gebeurtenissen in de Toren zelf duidde. Eerlijk gezegd was ze zich pas zo’n vijftien jaar geleden met zaken van buiten de Toren gaan bezighouden, in de tijd dat ze tot Gezetene was verheven, krap een jaar na Pevara. En daarvoor had ze eigenlijk ook weinig oog gehad voor zaken in de Toren zelf. ‘Er stierven behoorlijk veel zusters in die jaren, als ik het me goed herinner. Beweer je nu dat... de Zwarte Ajah daar de hand in had?’ Daar! Ze had het gezegd, en de naam had haar tong niet verbrand.

‘Ik weet het niet,’ zei Pevara zacht en hoofdschuddend. ‘Je hebt er goed aan gedaan om je diep in de wijsbegeerte te storten. Er zijn toen... dingen... gedaan, Verzegeld tot de Vlam.’ Ze haalde wat moeizaam adem. Seaine drong niet aan. Zij had zelf iets gedaan wat aan verraad grensde door dat zegel te verbreken, en Pevara moest haar eigen keuzes maken. ‘Het is veiliger om verslagen na te kijken dan vragen te stellen zonder dat je een idee hebt aan wie je ze in werkelijkheid stelt. Een Zwarte zuster moet in staat worden geacht te kunnen liegen, ondanks de Geloften.’ Anders zou de Zwarte Ajah allang ontmaskerd zijn. Die naam scheen door het gebruik gemakkelijker over de lippen te komen. ‘Als een zuster heeft geschreven dat ze het ene gedaan heeft, terwijl wij kunnen aantonen dat ze iets anders deed, hebben we een Duistervriend gevonden.’

Pevara knikte. ‘Ja. De Zwarte Ajah heeft wellicht niet de hand in de opstand gehad, maar ik kan me niet voorstellen dat ze deze onrust voorbij laten gaan zonder er garen bij te spinnen. Ik geloof dat we heel goed naar het voorbije jaar moeten kijken.’

Daar stemde Seaine met tegenzin in toe. Ze zouden minder papieren hoeven lezen en meer vragen moeten stellen over de laatste maanden.

Het was nog moeilijker om te beslissen wie er nog meer bij het onderzoek betrokken kon worden. Vooral na wat Pevara had gezegd. ‘Het was erg dapper van je om naar me toe te komen, Seaine. Ik heb Duistervrienden gekend die broeders, zusters of ouders om het leven hebben gebracht om te verbergen wat ze waren en wat ze gedaan hadden. Daarom hou ik van je, maar je bent echt heel dapper geweest.’

Seaine huiverde, alsof er een gans over haar graf had gelopen. Als ze dapper had willen zijn, had ze Groen gekozen. Ze wenste bijna dat Elaida naar iemand anders was gegaan. Maar ze kon nu niet meer terug.

33

Een bad

Voor Rhand leken de dagen eindeloos te duren sinds hij Perijn had weggestuurd, en de nachten leken ook langer. Hij trok zich in zijn kamers terug en bleef er, na de Speervrouwen te hebben gezegd niemand toe te laten. Alleen Nandera mocht de deuren met de gouden zonnen voorbij om hem eten te brengen. De pezige Speervrouw zette dan een blad met een doek erover neer en noemde de mensen die hem wilden spreken. Vervolgens keek ze hem verwijtend aan, wanneer hij herhaalde niemand te willen zien. Vaak hoorde hij afkeurende opmerkingen van de Speervrouwen buiten voor ze de deur achter zich dichttrok. Dat was hun bedoeling ook, anders zouden ze handtaai hebben gebruikt, maar als ze dachten hem te prikkelen door te beweren dat hij als een klein kind zat te dreinen... De Speervrouwen begrepen het niet en zouden dat ook na zijn uitleg niet doen. Als hij zin had om het uit te leggen.

Hij zat zonder veel trek in zijn eten te prikken en probeerde te lezen, maar zelfs zijn lievelingsboeken konden hem slechts enkele bladzijden lang afleiden. Hoewel hij zich had voorgenomen dat niet te doen, tilde hij minstens eenmaal per dag de enorme klerenkast van glanzend zwarthout en ivoor in zijn slaapkamer op, liet hem op stromen Lucht opzij zweven en ontknoopte behoedzaam de vallen en strikken die hij had geplaatst, en de Spiegel der Nevelen waardoor de muur glad en vlak leek, alles in omkering, zodat alleen zijn ogen het konden zien. Daar stonden in een nis die met de Kracht was uitgehold, twee kleine beeldjes van wit steen, ongeveer een voet hoog, een vrouw en een man, beiden in vloeiende gewaden en met een opgestoken hand waarin een kristallen bol lag. In de nacht dat hij het leger op mars naar Illian had gestuurd, was hij in z’n eentje naar Rhuidean gegaan om deze ter’angrealen te halen. Als hij ze nodig had, zou hij mogelijk niet zoveel tijd hebben. Dat maakte hij zichzelf tenminste wijs. Zijn hand reikte dan naar de gebaarde man. het enige beeld van het stel dat door een geleider gebruikt kon worden, waarna hij zijn arm afwachtend en bevend nog verder strekte. Als een vinger dat beeld aanraakte, zou een onvoorstelbaar veel groter deel van de Ene Kracht het zijne zijn. Daarmee kon niemand hem verslaan, niemand hem bestrijden. Daarmee kon hij volgens Lanfir de Schepper uitdagen.

‘Het is mijn recht. Dit is van mij!’ fluisterde hij telkens weer, terwijl zijn hand er trillend vlakbij bleef zweven. ‘Het mijne. Ik ben de Herrezen Draak!’

En telkens dwong hij zich zijn hand terug te trekken, de Spiegel der Nevelen weer te weven en de onzichtbare strikken terug te plaatsen, strikken die iedereen die er zonder sleutel bij probeerde te komen tot as zouden verzengen. De enorme kledingkast zweefde als een veertje weer op zijn plek. Hij was de Herrezen Draak. Maar was dat genoeg? Dat zou het moeten zijn.

‘Ik ben de Herrezen Draak,’ fluisterde hij tegen de muren; soms schreeuwde hij het. ‘Ik ben de Herrezen Draak!’ Stil en luid tierde hij tegen hen die tegenstand boden, de blinde dwazen die niet konden zien en zij die het door hun eerzucht, hebzucht of vrees weigerden in te zien. Hij was de Herrezen Draak, de enige hoop van de wereld tegen de Duistere. En mocht het Licht de wereld daarbij helpen.

Maar zijn woedeaanvallen en gedachten over het gebruik van die ter’angreaal waren slechts pogingen om aan andere dingen te ontsnappen en dat wist hij. Eenzaam at hij zo nu en dan wat van zijn maaltijden, zij het elke dag minder, en probeerde wat te lezen, zij het zelden, en trachtte wat slaap te krijgen. Dat laatste probeerde hij met het verstrijken van de dagen steeds vaker, waarbij het hem niet kon schelen of de zon op was of niet. De slaap kwam in schichtige hazendutjes en wat zijn gedachten overdag plaagde, drong ook zijn dromen binnen en liet hem zo snel wakker schrikken dat hij geen enkele rust vond. Geen ban kon buitensluiten wat reeds binnen was. Hij moest het opnemen tegen de Verzakers en vroeg of laat tegen de Duistere zelf. Hij had te maken met dwazen die hem bestreden of ontvluchtten, terwijl hun enige hoop eruit bestond zich achter hem te scharen. Waarom lieten zijn dromen hem niet met rust? Uit één droom schoot hij altijd meteen wakker voor die goed en wel begonnen was, waarna hij wakend in bed lag, vol afkeer van zichzelf en afgemat door zijn gebrek aan slaap, maar de andere dromen... Hij verdiende ze allemaal, wist hij.

Hij zag Colavaere in zijn dromen, haar gezicht zwart en de sjaal die ze had gebruikt om zich op te hangen nog steeds diep begraven in het gezwollen vlees van haar nek. Colavaere, zwijgend en beschuldigend, met alle Speervrouwen die voor hem waren gestorven in stille starende rijen achter haar, alle vrouwen die vanwege hem gedood waren. Hij kende elk gezicht even goed als het zijne en al hun namen tot en met de laatste vrouw. Uit die dromen ontwaakte hij in tranen.

Honderden keren gooide hij Perijn dwars door de Grote Zaal van de Zon en honderden keren werd hij overmand door razende vrees en woede. Honderden keren had hij Perijn in zijn dromen gedood en was hij wakker geworden van zijn eigen gekrijs. Waarom had hij de Aes Sedai-gevangenen uitgekozen voor hun ruzie? Rhand probeerde niet aan hen te denken. Al vanaf het begin had hij zijn best gedaan hun bestaan te negeren. Ze waren te gevaarlijk om lang gevangen te houden en hij had geen idee wat hij met hen aan moest. Ze joegen hem angst aan. Soms droomde hij dat hij weer in die kist zat, droomde hij van Galina, Erian en Katerine en alle anderen die hem eruit haalden voor de afranseling. Hij droomde en snikte zelfs nog nadat hij zich ervan had overtuigd dat zijn ogen open waren en hij niet in de kist zat. Ze joegen hem angst aan, omdat hij bang was dat hij misschien door vrees en woede zou instorten en dan... Hij probeerde niet te denken aan wat hij dan misschien zou doen, maar soms droomde hij ervan en werd hij badend in het koude zweet wakker. Dat zou hij niet doen. Wat hij verder ook had gedaan, dat zou hij niet doen.

In zijn dromen riep hij de Asha’man om de Witte Toren aan te vallen en Elaida te straffen. Hij sprong een poort door, vervuld van boze gerechtigheid en saidin, waarna hij vernam dat Alviarins brief een leugen was geweest en hij haar naast Elaida zag staan, met naast haar Egwene, Nynaeve, en zelfs Elayne. Allen met Aes Sedai-gezichten, omdat hij te gevaarlijk was om los te laten lopen. Hij keek toe en zag de Asha’man omgebracht worden door vrouwen die jaren van studie van de Ene Kracht achter de rug hadden en niet slechts enkele maanden van harde lessen. Uit die dromen ontwaakte hij pas, nadat de laatste man in het zwart gedood was, en hij alleen stond en het moest opnemen tegen de macht van de Aes Sedai. Alleen.

Telkens opnieuw sprak Cadsuane die woorden over gekken die stemmen hoorden tot hij voor ze ineenkromp, alsof het zweepslagen waren. Hij kromp in zijn slaap ineen bij haar verschijnen. Dromend en wakend riep hij naar Lews Therin, schreeuwde hem toe, krijste hem toe, en alleen de stilte gaf antwoord. Alleen. De smalle bundel van gevoelens en gewaarwordingen achter in zijn hoofd, het gevoel bijna door Alanna te worden aangeraakt, werd langzaam iets troostends. In veel opzichten maakte dat hem het bangst.

Op de vierde ochtend werd hij duizelend wakker uit een droom over de Witte Toren en zijn hand schoot snel omhoog om zijn zanderige ogen te beschermen tegen wat naar hij dacht een vlam van door saidar geweven vuur was. Stofjes flonkerden in het zonlicht dat door het venster op het bed viel, met zijn grote vierkante zwarthouten beddenstijlen die met ivoren driehoeken waren ingelegd. Elk meubel in deze kamer was van glanzend zwarthout met ivoor, vierkant, sterk en zwaar genoeg om bij zijn stemming te passen. Heel even bleef hij liggen, maar als hij weer in slaap viel, zou dat slechts een nieuwe droom brengen. Ben je er, Lews Therin? dacht hij zonder enige hoop op antwoord, en hij duwde zich moe overeind, waarbij hij zijn gekreukelde jas recht trok. Hij had zich sinds het begin van zijn afzondering niet meer omgekleed.

Hij slofte het voorvertrek in en dacht eerst dat hij weer droomde. Een droom die hem altijd meteen wekte, vol schaamte, schuld en afkeer van zichzelf. Maar Min keek hem aan vanuit een grote vergulde stoel, lezend in een leren band op haar knieën, en hij werd niet wakker. Donkere krulletjes omlijstten haar gezicht en haar grote donkere ogen keken zo fel dat hij ze bijna leek te voelen. Haar kniebroek van groen zijdebrokaat was bijna een tweede huid en haar jas van bijpassende zijde hing open; eronder bewoog een roomkleurig hemd op het ritme van haar ademhaling. Hij smeekte wakker te mogen worden. Het was geen vrees of boosheid, of schuldgevoel over Colavaere, of het verdwijnen van Lews Therin, dat hem ertoe had gebracht zichzelf af te sluiten.

‘Er is over vier dagen een soort feest,’ zei ze opgewekt. ‘Met halve maan. Ze noemen het om de een of andere reden de Dag van Inkeer, maar er wordt die avond wel gedanst. Heel ingetogen, zegt men, maar elke dans is beter dan geen dans.’ Ze stopte voorzichtig een dun reepje leer in het boek en legde het naast de stoel op de vloer. ‘Dan heb ik net genoeg tijd om een kleed te laten maken, als ik de naaisters vandaag nog aan het werk zet. Als je tenminste met me wilt gaan dansen.’ Hij wendde zijn ogen van haar af en zag naast de hoge deuren een met een doek bedekte schaal. De gedachte aan eten maakte hem al misselijk. Nandera werd niet geacht iemand binnen te laten, bloedvuur! Min het minst van al. Hij had haar wel niet genoemd, maar hij had gezegd niemand! ‘Min, ik... ik weet niet wat ik moet zeggen. Ik...’

‘Schaapherder, je ziet eruit als iets waarover de honden hebben gevochten. Nu begrijp ik waarom Alanna zo uitzinnig deed, hoewel ik niet snap hoe ze ervan wist. Ze smeekte me bijna met jou te gaan praten, nadat de Speervrouwen haar voor zo’n vijfde keer hadden weggestuurd. Nandera wilde mij zelfs niet binnenlaten, als zij niet had geschuimd van woede over je gebrek aan eetlust. Zelfs toen moest ik nog wat bedelen. Jij bent me wat verschuldigd, boerenknaap.’

Rhand kromp ineen. Beelden van hemzelf flitsten door zijn hoofd; beelden waarin hij haar kleren wegscheurde, zichzelf als een hersenloos beest aan haar opdrong. Hij was haar meer verschuldigd dan hij ooit kon betalen. Hij haalde zijn vingers door zijn haar en dwong zich ertoe zich om te draaien en haar aan te kijken. Ze had haar voeten opgetrokken, zodat ze als een kleermaker in de stoel zat en liet haar vuisten op haar knieën rusten. Hoe kon ze hem zo kalm aankijken? ‘Min, er bestaat geen verontschuldiging voor wat ik heb gedaan. Als er ergens gerechtigheid zou bestaan, zou ik aan de galg moeten hangen. En als ik dat kon zou ik zelf het touw om mijn nek knopen. Ik zweer dat ik dat zou doen.’ De woorden hadden een bittere smaak. Hij was de Herrezen Draak en zij zou tot na de Laatste Slag op gerechtigheid dienen te wachten. Wat een dwaas was hij om Tarmon Gai’don te willen overleven. Hij verdiende het niet.

‘Waar heb je het over, schaapherder?’ zei ze langzaam.

‘Ik heb het over wat ik jou heb aangedaan,’ kreunde hij. Hoe had hij dat kunnen doen, vooral bij haar? ‘Min, ik weet hoe moeilijk het voor je is om met mij in dezelfde kamer te zijn.’ Hoe kon hij zich zo goed dat zachte gevoel van haar herinneren, de zijden zachtheid van haar huid? Nadat hij haar kleren kapot had getrokken, ‘Ik had nooit gedacht dat ik een beest was, een monster.’ Hij was het echter wel. Hij verafschuwde zichzelf voor wat hij had gedaan, ‘Ik kan alleen ter verdediging aanvoeren dat ik gek ben geweest. Cadsuane had gelijk. Ik heb stemmen gehoord. Die van Lews Therin, meende ik. Kun je...? Nee. Nee, ik heb niet het recht jou om vergeving te vragen. Maar je moet weten hoezeer het me spijt, Min.’ Het speet hem echt. En zijn handen jeukten om haar blote rug te strelen, haar heupen. Hij was een monster. ‘Het spijt me heel, heel erg. Dat is wel het minste dat je mag weten.’

Ze zat hem roerloos aan te staren alsof ze nooit iemand als hij had gezien. Nu kon ze stoppen met doen alsof. Nu kon ze zeggen wat ze echt van hem vond en hoe laag dat ook was, het kon nooit laag genoeg zijn. ‘Dus daarom heb je mij uit je buurt gehouden,’ zei ze eindelijk. ‘Luister nu eens goed naar me, domme dwaas met je houten kop. Ik stond op het punt mezelf in stukken te huilen, omdat ik een lijk te veel had gezien en jij, jij stond op het punt om dat om dezelfde reden ook te doen. Wat wij deden, onschuldig lammetje, was elkaar troosten. Vrienden troosten elkaar in dat soort tijden. Doe je mond dicht, strokop uit Emondsveld.’

Dat deed hij, maar alleen om te slikken. Hij dacht dat zijn ogen op de vloer zouden rollen. Hij sputterde bijna om de woorden te zeggen. ‘Tróóst? Min, als de vrouwenkring thuis hoorde wat wij troosten noemen, zouden ze in de rij staan om ons te villen, al waren we vijftig!’

‘Gelukkig is het “wij” geworden en geen “ik”,’ zei ze grimmig. Ze kwam lenig overeind en schreed woest met een vinger zwaaiend op hem toe. ‘Dus jij vindt me een pop, boerenknul? Jij vindt me te stom om jou duidelijk remaken wanneer ik me niet door jou wil laten aanraken? Denk je echt dat ik jou dat niet heel goed duidelijk zou kunnen maken?’ Met haar andere hand trok ze een mes onder haar jas vandaan, maakte er een zwierige beweging mee en stak het weer terug zonder haar toespraak te onderbreken, ‘Ik herinner me dat ik je hemd van je rug scheurde omdat ik het niet snel genoeg over je hoofd kreeg. Zó weinig wilde ik je armen om me heen! Ik heb met jou gedaan wat ik met geen enkele andere man heb gedaan. En je hoeft niet te denken dat ik nooit in de verleiding geweest ben. En jij durft te zeggen dat jij het alleen hebt gedaan? Alsof ik er niet eens bij ben geweest!?’

Zijn kuiten raakten een stoel en hij besefte dat hij voor haar terug was gedeinsd. Fronsend naar hem opkijkend, mopperde ze: ‘Ik denk niet dat ik je mag als je op die manier op me neerkijkt.’ Opeens gaf ze hem een harde schop tegen zijn scheen, zette beide handen tegen zijn borst en duwde. Hij viel achteruit in de stoel, zo hard dat die bijna omklapte. Haar krulletjes zwaaiden toen ze haar hoofd schudde en haar brokaten jas goed schikte.

‘Dat kan wel zijn, Min, maar...’

‘Zo is het, schaapherder.’ onderbrak ze hem ferm, ‘en als jij het waagt iets anders te beweren, kun je maar beter je Speervrouwen roepen en zoveel geleiden als je kunt opbrengen, want ik timmer je alle hoeken van deze kamer in tot je om vergeving piept. Je moet je nodig scheren. En wassen.’

Rhand haalde diep adem. Perijn had zo’n rustig huwelijk, met een glimlachende, zachte vrouw. Hoe kwam het dat hij altijd vrouwen leek aan te trekken die zijn hoofd deden tollen? Hij had graag een tiende van Marts kennis van vrouwen gehad. Dan zou hij hebben geweten wat hij hier allemaal op moest zeggen, maar zoals de zaken nu lagen kon hij slechts verder blunderen. ‘In elk geval,’ zei hij behoedzaam, ‘kan ik nu maar één ding doen.’

‘En wat had je in gedachten?’ Ze sloeg haar armen over elkaar en haar voet begon dreigend op de grond te tikken, maar hij wist dat dit het juiste voor hem was.

‘Jou wegsturen.’ Net als hij met Elayne en Aviendha had gedaan. ‘Als ik me ook maar een beetje had kunnen beheersen, zou ik nooit...’ Haar voet begon nog sneller te tikken. Misschien kon hij dat maar beter niet verder toelichten. Troosten? Licht! ‘Min, iedereen die me na staat, is in gevaar. De Verzakers zijn niet de enigen die mensen in mijn buurt kwaad willen berokkenen om mij daarmee te treffen. En ik denk ook aan mezelf. Ik kan mijn drift niet meer beheersen, Min. Ik heb Perijn bijna gedood! Cadsuane had gelijk. Ik word krankzinnig, of ik ben het al. Ik moet je wegsturen, voor je eigen veiligheid.’

‘Wie is die Cadsuane?’ zei ze zo kalm dat hij schrok van het feit dat ze nog steeds met haar voet tikte. ‘Alanna zei haar naam alsof zij de zuster van de Schepper zelf was. Nee, vertel het maar niet, wat maal ik erom.’ Maar ze gunde hem ook geen haarbreedte ruimte om dat wel te doen. ‘Dat van Perijn telt niet voor me. Je zou mij nog eerder kwaad doen dan Perijn. Ik denk dat dat grote openbare gevecht nep was. Zo, dat denk ik. Jouw buien interesseren me geen klap en het kan me niet schelen of je krankzinnig bent. Zo gek kun je nog niet zijn, anders zou je er niet zo bezorgd over zijn. Wat maakt het mij uit dat...’

Ze bukte zich, zodat haar heel grote, heel donkere ogen recht in de zijne konden kijken, niet al te ver van hem vandaan en opeens glansde er zo’n vervaarlijk licht in dat hij naar saidin greep om zich te verdedigen. ‘Mij voor mijn eigen veiligheid wegsturen?’ gromde ze. ‘Hoe durf je! Welk recht denk je te hebben om mij ergens heen te sturen? Je hebt mij nodig, Rhand Altor. Als ik je de helft van die beelden zou vertellen die ik rond jou zie, zou de helft van je haar gaan krullen en de rest meteen uitvallen! Waag het eens! Jij gunt de Speervrouwen elk gevaar dat zij willen en mij wil je als een klein kind wegsturen?’

‘Maar ik hou van jou. Niet van de Speervrouwen.’ Diep in de gevoelloze Leegte zwevend hoorde hij de woorden aan zijn tong ontsnappen. De Leegte verbrijzelde geschokt en pijlsnel verdween elk stroompje saidin.

‘Goed,’ zei Min, zich oprichtend. Een klein glimlachje rondde haar lippen nog iets meer. ‘Dat is dan opgelost.’ Waarna ze op zijn schoot ging zitten.

Ze had gezegd dat hij nog eerder Perijn pijn zou doen dan haar, maar nu moest hij haar wel pijn doen. Hij moest het doen, voor haar eigen bestwil, ‘Ik hou ook van Elayne,’ zei hij wild. ‘En van Aviendha. Zie je nou wat ik ben?’ Om de een of andere reden leek het haar helemaal niet van haar stuk te brengen.

‘Rhuarc houdt ook van méér dan een vrouw,’ merkte ze op. Haar glimlach leek bijna net zo sereen als die van een Aes Sedai. ‘Net als Bael, en ik heb op geen van beide mannen ooit Trollokhoorns gezien. Nee, Rhand, je houdt van me en dat kun je niet meer intrekken. Ik zou je aan spanhaken moeten hangen voor alles wat jij me hebt laten doormaken, maar... Je moet weten dat ik ook van jou hou.’ De glimlach verflauwde tot een frons, alsof ze inwendig met iets worstelde en ten slotte slaakte ze een zucht. ‘Het leven zou soms een stuk gemakkelijker zijn als mijn tantes me niet hadden geleerd eerlijk te zijn,’ mopperde ze. ‘En eerlijk is eerlijk, Rhand, ik moet je vertellen dat Elayne ook van je houdt. Net als Aviendha. Als die twee vrouwen van Mandelain van hem kunnen houden, neem ik aan dat drie vrouwen het kunnen klaarspelen van jou te houden. Maar ik ben hier en als je tracht mij weg te sturen, bind ik me aan je been vast.’ Ze trok haar neus op. ‘Als je je tenminste weer gaat wassen. Maar weggaan doe ik niet, wat er ook mag gebeuren.’

Net als een kindertol draaide alles in zijn hoofd als een razende rond. ‘Jij... je houdt van mij?’ zei hij ongelovig. ‘Hoe weet jij wat Elayne voelt? Hoe kun je iets weten van Aviendha? Licht, Mandelain kan doen wat hij wil, Min, maar ik ben geen Aiel.’ Hij fronste. ‘Wat zei je ook weer over mij? Maar de helft vertellen van wat je ziet? Ik dacht dat je me alles vertelde. En ik hoor je naar een veilige plek te sturen. En trek je neus niet zo raar op. Ik stink niet!’ Met een ruk trok hij zijn druk krabbende hand onder zijn jas uit.

Haar hoog opgetrokken wenkbrauw sprak boekdelen, maar natuurlijk kreeg haar tong ook een aandeel. ‘Waag je die toon tegen me aan te slaan? Alsof je het niet gelooft?’ Opeens werd haar stem met elk woord harder en haar vinger porde tegen zijn borst, alsof ze die dwars door zijn ribben wilde steken. ‘Denk jij dat ik naar bed ga met een man van wie ik niet hou? Denk je dat echt? Of denk je misschien dat je het niet waard bent om lief te hebben? Komt het daardoor?’ Ze liet het klinken als een kat onder een karrenwiel. ‘Dus dan ben ik een leeg-hoofdje dat verliefd wordt op een waardeloze schelm. Dat ben ik, hè? Jij zit hier maar met een open waffel als een zieke os en begoochelt mijn zinnen, mijn goede smaak en mij...’

‘Als je niet kalmeert en verstandig gaat praten,’ gromde hij, ‘zweer ik dat ik je een pak op je broek geef.’ Dat schoot hem zomaar te binnen, na vele nachten slapeloosheid en verwarring, maar nog voor hij een verontschuldiging had geformuleerd, glimlachte ze. Ze glimlachte! ‘Nou, gelukkig zit je niet meer te kniesoren,’ zei ze. ‘Ga nooit jammeren, Rhand, want je bent er niet goed in. Zo, dat is dat. Wil je wat gezond verstand? Ik hou van je en ik ga niet weg. Als je probeert mij weg te sturen, zal ik de Speervrouwen zeggen dat je mij onteerd en verstoten hebt. Ik zeg het tegen iedereen die wil luisteren. Ik ga...’

Hij hief zijn rechterhand en bekeek zijn handpalm, waar het reigerlitteken duidelijk afgetekend stond en keek haar vervolgens aan. Ze hield zijn hand behoedzaam in het oog en verschoof wat op zijn knieën waarna ze opzichtig alles negeerde, maar hem strak aankeek.

‘Ik ga niet, Rhand,’ zei ze kalm. ‘Je hebt me nodig.’

‘Hoe speel je het klaar?’ verzuchtte hij, achteroverleunend in zijn stoel. ‘Zelfs als je me op de kop zit, maak je mijn zorgen al minder.’

Min snoof. ‘Ze moeten je vaker op de kop zitten. Vertel eens, die Aviendha, ik neem aan dat er weinig kans is dat ze broodmager is en vol littekens zit, zoals Nandera, hè?’

Onwillekeurig lachte hij. Licht, hoe lang was het geleden dat hij met plezier had gelachen? ‘Min, ik zou kunnen zeggen dat ze even knap is als jij, maar hoe kun je twee zonsopgangen vergelijken?’

Heel even keek ze hem met een klein glimlachje aan, alsof ze niet kon besluiten of ze verbaasd of opgetogen moest zijn. ‘Jij bent een heel gevaarlijke man, Rhand Altor,’ mompelde ze, zich langzaam bukkend. Hij voelde zich verdrinken in haar ogen. Al die keren dat ze eerder op zijn schoot had gezeten en hem had gekust, al die keren dat hij had gedacht dat ze slechts een boerenjongen plaagde, was hij bijna uit zijn vel gekriebeld en wilde haar eeuwig blijven kussen. Als zij hem nu weer kuste...

Hij nam haar stevig bij de armen, stond op en zette haar neer. Hij hield van haar en zij hield van hem en hij diende te beseffen dat hij Elayne eeuwig wilde kussen wanneer hij aan haar dacht, en Aviendha eveneens. Min kon van alles zeggen over Rhuarc of een andere Aielman, ze had aan het kortste eind getrokken op de dag dat ze verliefd op hem werd. ‘Je zei de helft, Min,’ zei hij kalm. ‘Welke beelden heb je me niet verteld?’

Ze keek naar hem met wat bijna ergernis had kunnen zijn, al was dat uiteraard niet het geval. ‘Je houdt van de Herrezen Draak, Min Far-sen,’ mopperde ze, ‘dat kun je maar beter voor ogen houden. En dat kun jij, Rhand, ook maar beter doen,’ voegde ze eraan toe, zich terugtrekkend. Hij liet haar aarzelend of gretig los, hij wist niet hoe het precies zat. ‘Je bent al een halve week terug in Cairhien en je hebt nog steeds niets aan het Zeevolk gedaan. Berelain dacht dat er weer lood in je laarzen zou zitten. Ze heeft een briefje voor me achtergelaten en me gevraagd je eraan te herinneren, alleen liet je me... Nou, Iaat maar zitten. Berelain denkt dat ze op de een of andere manier belangrijk voor je zijn. Ze zegt dat je de vervulling bent van een of andere voorspelling van hen.’

‘Daar weet ik alles van, Min. Ik...’ Hij had gedacht het Zeevolk uit de verwikkelingen rond hem te houden. Ze worden niet genoemd in De Voorspellingen van de Draak, voor zover hij wist, maar als hij Min bij hem liet blijven, haar in gevaar bracht... Ze had gewonnen, besefte hij. Hij had Elayne zien weglopen en zijn hart in zijn laarzen voelen zakken. Hij had Aviendha zien vertrekken, terwijl zijn maag volkomen verknoopt leek. Hij kon het niet nog eens doen. Min stond op hem te wachten, ‘Ik ga naar hun boot. Vandaag. Het Zeevolk mag neerknielen voor de Herrezen Draak in al zijn glorie. Ik neem niet aan dat er ooit enige hoop op iets anders is geweest. Of ze horen bij me, of ze zijn mijn vijanden. Zo lijkt het altijd te gaan. En wil je me nu iets van die beelden vertellen?’

‘Rhand, je hoort wat meer te weten over hoe ze zijn, voordat je...’

‘De beelden?’

Ze sloeg haar armen over elkaar en keek hem met half dichtgeknepen ogen door haar wimpers aan. Op haar lip bijtend keek ze vervolgens fronsend naar de deur. Hoofdschuddend mopperde ze wat binnensmonds. Ten slotte zei ze: ‘Het is er eigenlijk maar een. Ik heb wat overdreven. Ik zag jou en een andere man. Ik kon geen van de twee gezichten goed zien, maar ik wist dat een ervan jij was. Jullie raakten elkaar aan en leken in elkaar te versmelten en...’ Bezorgd kneep ze haar lippen op elkaar en met een heel klein stemmetje ging ze verder. ‘Ik weet niet wat het betekent, Rhand, behalve dat een van jullie sterft en de ander niet. Ik... Waarom sta je te grijnzen? Dit is geen grap, Rhand. Ik weet niet wie van de twee sterft.’

‘Ik grijns omdat je me heel goed nieuws hebt gegeven,’ zei hij, haar wang strelend. Die andere man moest Lews Therin zijn. Ik ben dus niet alleen maar een gek die stemmen boort, dacht hij opgetogen. De een leefde en de ander stierf, maar hij wist al lange tijd dat hij zou sterven. Hij was gelukkig niet krankzinnig. Of niet zo erg als hij had gevreesd. Maar nog steeds had hij die driftbuien die hij amper kon beheersen. ‘Zie je, ik...’

Opeens besefte hij dat zijn streling was overgegaan in een met beide handen omvatten van haar gezicht. Hij trok ze met een ruk terug, alsof hij zich had gebrand. Min kneep haar lippen op elkaar en keek hem verwijtend aan, maar hij wilde geen misbruik van haar maken. Het zou niet eerlijk zijn tegenover haar. Gelukkig knorde zijn maag opeens heel luid.

‘Ik moet iets eten, als ik het Zeevolk ga bezoeken. Ik heb een dienblad zien staan.’

Terwijl hij zich omdraaide, maakte Min een geluid dat meer geknor dan gesnuif was, maar vervolgens zwierde ze breed stappend naar de grote deuren. ‘Jij hebt een bad nodig, als wij naar het Zeevolk gaan.’

Nandera was opgetogen, knikte gelukkig en stuurde de Speervrouwen er op een holletje opuit. Hoewel ze zich wel naar Min boog en mompelde: ‘Ik had je de eerste dag al binnen moeten laten. Ik wilde hem een schop geven, maar dat hoon niet, de Car’a’carn schoppen.’ Aan haar stem viel te beluisteren dat ze dat eigenlijk best vond kunnen. Ze zei het zachtjes, maar niet zo zacht dat hij het niet kon horen. Hij wist zeker dat het met opzet gebeurde; ze keek hem veel te scherp aan voor een vergissing.

Speervrouwen sleepten eigenhandig een koperen kuip naar binnen, flitsten elkaar met hun handen lachend opmerkingen toe en waren te opgewonden om het werk over te laten aan de bedienden van het Zonnepaleis. Ze gunden het hun evenmin de emmers met warm water in een lange rij aan te slepen. Rhand vond het maar moeilijk zich uit te kleden. Het was al lastig genoeg om zichzelf te wassen en hij kon niet ontsnappen aan Nandera die zijn haren inzeepte. De vlasblonde Somara en de roodharige Enaila stonden erop hem te scheren, terwijl hij tot aan zijn borst in de kuip zat en zij deden het zo aandachtig dat het leek of ze bang waren hem in de keel te snijden. Hij was het gewend, ze hadden al eerder geweigerd hem zichzelf schoon te laten boenen en scheren. Hij was gewend dat er Speervrouwen stonden toe te kijken en aanboden zijn rug of voeten te schrobben, terwijl hun handen stil fladderden en seinden, nog steeds half en half verontwaardigd dat iemand in zoveel water zat. Bovendien lukte het hem er enkelen kwijt te raken door ze een opdracht elders te geven.

Maar hij was het niet gewend dat Min in kleermakerszit op het bed het hele gebeuren zichtbaar geboeid gadesloeg. Door de grote groep Speervrouwen had hij niet beseft dat ze er nog was, tot hij helemaal bloot was en toen kon hij alleen maar zo snel mogelijk in de kuip ploffen, zodat het water alle kanten uitspatte. Die vrouw had zelf een Speervrouw kunnen zijn. Ze besprak hem heel openlijk met de Speervrouwen en bloosde geen enkele keer! Hij was natuurlijk weer degene met het rode hoofd.

‘Ja, hij is heel bescheiden,’ stemde ze in met Malindare, een vrouw die dikker was dan de meeste Speervrouwen en het donkerste haar bezat dat Rhand ooit bij een Aielvrouw had gezien. ‘Bescheidenheid is een kroon voor een man,’ knikte Malindare sober, maar Mins grijns spleet haar gezicht bijna in tweeën.

En ook: ‘O, nee, Domeille, het zou jammer zijn zo’n leuk gezicht te ontsieren met een litteken.’ Domeille, die nog grijzer was dan Nandera, nog magerder en met een puntkin, hield vol dat hij niet knap genoeg was om het zonder litteken te stellen. Rhand moest zijn schaarse knapheid benadrukken. Haar eigen woorden. De rest was nog erger. De Speervrouwen hadden het altijd leuk gevonden om hem een rood hoofd te bezorgen. Min in elk geval wel.

‘Vroeg of laat zul je je toch moeten afdrogen, Rhand Altor,’ zei ze en ze hield hem met beide handen een lange witte afdroogdoek voor. Ze stond minstens drie stappen van de kuip af en de Speervrouwen waren allemaal achteruitgestapt en hadden een kring van toeschouwers gevormd. Mins glimlach was zo onschuldig dat elke richter haar daarom al schuldig zou bevinden. ‘Kom eruit en droog je af, Rhand.’

Nooit eerder in zijn leven had hij zo opgelucht zijn kleren aangetrokken.

Tegen die tijd waren alle opdrachten uitgevoerd en stond alles klaar. Rhand Altor was misschien het bad in gejaagd, maar de Herrezen Draak ging naar het Zeevolk in een stijl die hen vol ontzag op hun knieën zou doen neervallen.

34

Ta’veren

Op het voorplein van het Zonnepaleis stond alles wat Rhand had bevolen klaar. Bijna alles tenminste. De ochtendzon wierp lange, schuine schaduwen van de gelede torens, zodat voor de grote bronzen poorten slechts een strook van zo’n dertig voet in het volle licht lag. Dashiva, Flin en Narishma, de drie Asha’man die hij bij zich hield, wachtten naast hun paarden. Zelfs Dashiva zag er indrukwekkend uit met zijn zilveren zwaard en de rood met gouden draak op zijn zwarte kraag, hoewel hij nog steeds het zwaard aan zijn heup bevoelde alsof hij eeuwig verbaasd was het daar aan te treffen. Honderd wapenknechten op strijdrossen stonden achter Dobraine zelf, met twee grote banieren die slap hingen in de stille hitte. Hun donkere wapenrusting was opnieuw gelakt, zodat die glinsterde in de zon, en onder de lanspunten waren zijden wimpels in rood, wit en zwart gebonden. Ze barstten in gejuich uit toen Rhand verscheen. Hij had zijn zwaardgordel met de gouden drakengesp over een rode jas met veel goud gegespt.

‘Altor! Altor! Altor!’ schalde het van de paleishof. De mensen op de overvolle boogschutterbalkons voegden zich erbij. Tyreners en Cairhienin in kant en zijde, die tot een week geleden Colavaere ongetwijfeld evenzeer hadden toegejuicht. Mannen en vrouwen die anderen zouden toejuichen, wanneer hij ooit iaat naar Cairhien zou terugkeren, sommigen tenminste, zwaaiden luid schreeuwend met allebei de armen. Hij hief de Drakenstaf bij wijze van antwoord en ze riepen nog luider.

Tussen het gejuich stegen donderend tromgeroffel en geschal van trompetten op, voortgebracht door een tiental mannen van Dobraine. Ze droegen vuurrode tunieken met de zwart-witte schijf op de borst. De helft had lange trompetten die dezelfde kleuren toonden, de andere helft had zwart-wit beklede keteltrommen aan beide kanten van hun paarden.

Vijf met stola’s getooide Aes Sedai wachtten hem op, zodra hij de brede treden afdaalde, of eigenlijk zweefden ze naar hem toe. Alanna’s grote donkere, doordringende ogen schonken hem een lange onderzoekende blik. Het kleine knoopje gevoelens in zijn schedel gaf aan dat ze zich kalmer voelde, meer ontspannen was dan ooit. Toen wenkte ze even en Min raakte zijn arm aan om verderop wat met haar te praten. Bera en de anderen maakten een kleine knix en bogen daarbij licht hun hoofd, terwijl achter hem de Aiel het paleis uit stroomden. Nandera ging aan het hoofd van tweehonderd Speervrouwen – ze wilde niet onderdoen voor die ‘eedbrekers’. Camar, een magere en lange Daryne Aiel van de Krompieksibbe, grijzer dan Nandera en een half hoofd langer dan Rhand, leidde tweehonderd Seia Doon die zich niet wilden laten overtroeven door de Far Dareis Mai, laat staan door de Cairhienin. Ze trokken aan weerszijden langs hem en de Aes Sedai, en omringden het plein. Naast hem stonden Bera, net een trotse boerenvrouw, Alanna, een donkere, knappe koningin, beiden in stola’s met groene franje, en de gezette Rafela, die nog donkerder was en blauw droeg. Ze namen hem bezorgd op, evenals de koel kijkende Faeldrin, een Groene zuster, die haar dunne vlechten had voorzien van kleurige kralen. De in grijs gehulde, slanke Merana had zulke diepe rimpels in haar voorhoofd dat Rafela er een plaatje van Aes Sedai-sereniteit bij leek. Vijf.

‘Waar zijn Kiruna en Verin?’ wilde hij weten, ‘Ik heb jullie allemaal opgeroepen.’

‘Dat heeft u inderdaad, mijn heer Draak,’ antwoordde Bera gladjes. Ze maakte nog een tweede knix, slechts een heel kleine, maar hij keek ervan op. ‘We konden Verin niet vinden. Ze bevindt zich ergens in de Aieltenten. Ze ondervraagt de’ – haar vlotte woorden haperden even – ‘de gevangenen, geloof ik, in een poging erachter te komen wat hun plannen waren, als ze Tar Valon hadden bereikt.’ Als hij Tar Valon had bereikt. Ze was wel zo wijs om dat niet te zeggen waar iedereen het kon horen. ‘En Kiruna is... in overleg met Sorilea over gedragsregels. Maar ik ben er zeker van dat ze heel verheugd zal zijn om zich bij ons te voegen als u een persoonlijke oproep naar Sorilea stuurt. Ik wil zelf wel gaan als u me...’

Hij wuifde het weg. Vijf zou genoeg moeten zijn. Misschien kon Verin er wat van opsteken. Wilde hij het wel weten? En Kiruna! Gedragsregels? ‘Ik ben blij dat jullie her met de Wijzen kunnen vinden.’ Bera wilde wat terug zeggen, maar klemde toen haar lippen op elkaar.

Hij vroeg zich af wat Alanna tegen Min zei, want die had opeens vuurrode wangen en haar kin hoog in de lucht, hoewel ze toch kalm antwoord leek te geven. Hij vroeg zich af of ze het hem zou vertellen. Van één ding bij vrouwen was hij rotsvast overtuigd: stuk voor stuk hadden ze een geheim plekje in hun hart. Soms deelden ze dat met een andere vrouw, maar nooit met een man. Dat was het enige waar hij bij vrouwen zeker van was.

‘Ik ben hier niet om de hele dag te blijven staan,’ zei hij geërgerd. De Aes Sedai hadden zich zo opgesteld dat Bera vooraan liep, met de anderen een halve stap achter haar. Als Kiruna er was geweest, zou die de leiding genomen hebben. Hun eigen afspraak, niet van hem. Hij gaf er werkelijk niet om zolang ze zich aan hun eed hielden en hij zou er niets van hebben gezegd, als Min en Alanna daar niet hadden gestaan. ‘Van nu af aan spreekt Merana voor jullie en nemen jullie haar bevelen aan.’

Gezien de ogen die opeens groter werden, zou hij hebben kunnen denken dat hij ieder een klap had gegeven. Zelfs Merana. Alanna’s hoofd draaide zich eveneens met een ruk naar hem toe. Waarom waren ze zo geschokt? Weliswaar hadden Bera en Kiruna na Dumais Bron alle gesprekken gevoerd, maar Merana was in Caemlin het hoofd van het gezantschap geweest.

‘Klaar, Min?’ vroeg hij en zonder op antwoord te wachten schreed hij het paleisplein op. De grote, vurig ogende ruin die hij op de terugweg van Dumais Bron had bereden, was voor hem klaargezet met een zadel met hoge zadelboom en veel goudwerk op een vuurrood kleed met borduurwerk, waarin op elke hoek de zwart-witte schijf stond. Het tuig paste bij het dier en bij zijn naam, Tai’daishar. In de Oude Spraak: ‘Roemrijke heer.’ Zowel paard als tuig paste bij de Herrezen Draak. Bij het opstijgen leidde Min de muisgrijze merrie naar voren die zij sinds de slag had gebruikt. Ze trok haar rij handschoenen aan, voor ze zich in het zadel zwaaide. ‘Seiera is een fijn dier,’ zei ze, een klopje op de gebogen nek gevend, ‘Ik wou dat ze van mij was. Ik vind haar naam ook mooi. We noemen die bloem in Baerlon een blauwoogje en in de lente kun je ze overal vinden.’

‘Ze is van jou,’ zei Rhand. Hij wist niet van welke Aes Sedai de merrie was, maar ze zou niet weigeren haar te verkopen. Hij zou Kiruna duizend kroon voor Tai’daishar geven en dan mocht ze niet klagen. De mooiste rashengst van Tyr kostte nog geen tiende daarvan. ‘Had je een boeiend gesprek met Alanna?’

‘Niets waarin jij belang zou stellen.’ zei ze achteloos. Maar haar wangen kleurden wel iets rood.

Hij snoof zachtjes en verhief toen zijn stem. ‘Heer Dobraine, ik denk dat ik het Zeevolk nu lang genoeg heb laten wachten.’

De stoet trok een grote menigte aan langs de brede lanen en vulde vensters en daken terwijl het nieuws voor hen uit snelde. Twintig lansiers van Dobraine reden voorop om de straat vrij te maken, samen met dertig Speervrouwen en evenveel Zwartogen. Daarop volgden de trommelaars die de trommen roerden: brroem – brroem – brroem – brroem – brroem, en de trompetters verlevendigden het geheel uitbundig. Trommen en trompetten verdronken bijna in het geschreeuw van de toeschouwers, een woordeloos gebrul dat net zo gemakkelijk woede als bijval kon zijn. Naast de wimpels en vaandels wapperden vlak voor Dobraine en Rhand de banier van de witte Draak en de vuurrode banier van het Licht. Gesluierde Aiel draafden naast de lansiers, wier lansvaantjes eveneens in de wind bewogen. Nu en dan werden hem enkele bloemen toegegooid. Misschien haatten ze hem niet. Misschien waren ze alleen bang. Hij moest het ermee doen.

‘Een optocht, een koning waardig,’ merkte Merana luid op met de bedoeling te worden gehoord.

‘Dan volstaat het ook wel voor de Herrezen Draak,’ antwoordde hij scherp. ‘Willen jullie alsjeblieft wat achter me blijven. Jij ook, Min.’ Er waren eerder huisdaken geweest waarop moordenaars zich verborgen hadden. De voor hem bestemde pijl of kruisboogschicht zou vandaag geen vrouw treffen.

Ze lieten zich terugzakken tot achter zijn grote zwarte hengst, maar amper drie pas verder reden ze weer vlak naast hem. Min vertelde hem wat Berelain over het Zeevolk op de schepen had geschreven, over de Jendai-voorspelling en de Coramoor. Merana vulde dat aan met wat zij erover wist, al gaf ze toe dat het niet veel was, weinig meer dan wat Min zei.

De daken in het oog houdend, luisterde hij met een half oor. Hij hield saidin niet vast, maar hij kon het achter zich voelen, in Dashiva en de andere twee mannen. Hij voelde niet de kriebels die zouden aangeven dat de Aes Sedai de Ware Bron omhelsden, maar hij had ze opgedragen dat niet zonder zijn toestemming te doen. Misschien moest hij dat bevel wijzigen. Ze leken zich aan hun eed te houden. Maar daar konden ze ook niet onderuit. Het waren Aes Sedai. Het zou mooi zijn als het wapen van een moordenaar op hem werd gericht, terwijl een zuster trachtte te beslissen of dienen nu inhield hem te redden of dat gehoorzaamheid betekende niet te geleiden.

‘Waarom zit je te lachen?’ wilde Min weten. Seiera danste wat dichterbij en ze glimlachte naar hem omhoog.

‘Dit is niet om te lachen, mijn heer Draak,’ zei Merana zuur aan zijn andere kant. ‘De Atha’an Miere kunnen heel merkwaardig zijn. Elk volk is lichtgeraakt wanneer het over hun voorspellingen gaat.’

‘De wereld is om te lachen,’ gaf hjj terug. Min lachte met hem mee, maar Merana snoof en ging weer door met haar verhaal over het Zeevolk zodra hij uitgelachen was.

Aan de rivier liepen de hoge stadswallen tot in het water en omvatten zo de lange grijsstenen pieren, die van de kade in het water staken. Rivierschepen, boten en barkassen van elke soort en grootte lagen overal vastgebonden. De bemanning stond op de dekken te kijken waar al die opwinding voor was, maar het vaartuig dat Rhand zocht, lag duidelijk aan de kop van een pier op hen te wachten, want daar waren de dokwerkers reeds weggestuurd. Een bark werd het genoemd, een lage smalle romp zonder masten; enkel een paal in de boeg van vier voet hoog met aan de top een lantaarn en nog een bij de steven. De boot was bijna dertig pas lang met aan beide kanten even zoveel lange riemen. Het schip kon niet de vracht van een zeilboot van dezelfde grootte meenemen, maar het had geen wind nodig en met een beetje stroming kon het dag en nacht doorvaren, wanneer de roeiers in ploegen werkten. Barken bevoeren de rivieren met belangrijke en dringende ladingen. Het had passend geleken.

De kapitein boog herhaaldelijk nadat Rhand de loopplank was afgelopen met Min aan zijn arm en de Aes Sedai en Asha’man achter hem. Elver Shaene was nog smaller dan zijn vaartuig en droeg een gele Morlandse jas die tot de knieën reikte. ‘Het is een eer u te mogen vervoeren, mijn heer Draak,’ mompelde hij, en hij depte zijn kale hoofd met een grote doek. ‘Het is een eer. Een echte eer. Een grote eer.’

De man had zichtbaar veel liever gezien dat zijn schip tot het randje vol zat met levende gifslangen. Beduusd keek hij naar de stola’s van de Aes Sedai, staarde naar hun tijdloze gezichten en likte zijn lippen af, terwijl zijn ogen verontrust tussen hen en Rhand heen en weer schoten. De Asha’man deden zijn mond wijd openvallen, nadat hij hun zwarte kleren in verband had gebracht met de geruchten, waarna hij vermeed nog hun kant op te kijken. Shaene zag hoe Dobraine de vaandeldragers aan boord leidde, evenals de trompetblazers en trommelaars die hun instrumenten meezeulden. Waarna hij de ruiters op de kade in ogenschouw nam alsof hij vermoedde dat die ook aan boord wilden komen. Nandera met twintig Speervrouwen en Camar met twintig Zwartogen, allen met de sjoefa rond her hoofd gewikkeld, al waren ze niet gesluierd, zorgden ervoor dat de schipper haastig opzij stapte om de Aes Sedai tussen hem en de Aiel te houden. De Aiel hadden een hekel aan de vertraging van het sluieren, maar het Zeevolk wist wellicht wat een sluier betekende en het zou niet gepast zijn de indruk te wekken dat ze werden aangevallen. Rhand dacht dat Shaenes doek zijn smalle randje grijs haar weg zou kunnen wrijven.

De lange riemen deden de bark van de kade wegzwaaien. Op de boeg wapperden de twee banieren, de trommen dreunden en de trompetten schetterden. Op en langs de rivier verschenen mensen aan dek of klommen zelfs in het want. Ook op het schip van het Zeevolk kwam men naar buiten, gekleed in felle kleuren, een grote tegenstelling met de grauwe kleding van de andere scheepsbemanningen. De Wit Schuim was een groter vaartuig dan de meeste schepen, maar ondanks de twee hoge masten die schuin achterover helden en de dwarsgetuigde zeilen aan de ra’s maakte het een ranke indruk. Bijna alle andere boten hadden schuine dwarsbomen die nog langer waren dan de mast om er veel zeil aan te bevestigen. Alles aan dit schip sprak van verschillen, maar in één ding moesten de Atha’an Miere volgens Rhand net zo zijn als ieder ander. Ze konden hem ofwel uit zichzelf volgen of ertoe gedwongen worden. De Voorspellingen zeiden dat hij de volkeren van elk land zou verenigen. ‘Het noorden zal hij binden aan het oosten en het westen zal hij binden aan het zuiden,’ zeiden die en niemand mocht worden toegestaan zich afzijdig te houden. Dat wist hij nu.

Toen hij vanuit de badkuip zijn bevelen had gegeven, had hij geen gelegenheid gekregen zijn plannen na aankomst op Wit Schuim uiteen te zetten, dus vertelde hij die nu. De bijzonderheden veroorzaakten zoals verwacht een grijns bij de Asha’man. Nou ja, Flin en Narishma grijnsden, Dashiva stond verstrooid met zijn ogen te knipperen. Onder de Aiel zag hij veel fronsen, en daar had hij ook op gerekend. Ze hielden er niet van achtergelaten te worden. Dobraine knikte slechts. Hij wist dat hij hier vandaag alleen voor het uiterlijke vertoon was. Wat Rhand niet had verwacht, was de reactie van de Aes Sedai.

‘Het zal zijn zoals u beveelt, mijn heer Draak,’ zei Merana, en ze maakte een kleine knix. De andere vier zusters keken elkaar aan, maar maakten ook een buiging en mompelden meteen na Merana: ‘Zoals u beveelt.’ Niemand ging er tegenin, niemand fronste, niet één staarde hem hooghartig aan of spelde uit waarom het op elke andere manier diende te gebeuren dan zoals hij wenste. Kon hij hen beginnen te vertrouwen? Of zouden ze weer zo’n Aes Sedai-manier vinden om zich onder hun belofte uit te wriggelen, zodra hij hun de rug had toegekeerd?

‘Ze zullen zich aan hun woord houden,’ mompelde Min opeens, alsof ze zijn gedachten had gelezen. Ze had een arm in de zijne gehaakt, haar beide handen hielden zijn mouw vast en ze zorgde dat alleen hij haar kon horen, ‘Ik zag gewoon die vijf in jouw hand,’ voegde ze eraan toe voor het geval hij het niet begreep. Hij wist niet zeker of hij het nu snapte, zelfs al had zij het in een beeld gezien.

Hij kreeg niet veel tijd om het te proberen. De bark vloog over het water en binnen de kortste keren sloegen de roeiers op zo’n twintig pas afstand van de veel grotere Wit Schuim achteruit. Trommen en trompetten zwegen en Rhand geleidde, maakte een brug van Lucht, afgezet met Vuur, dat het hekwerk van de bark met het schip van het Zeevolk verbond. Met Min aan zijn arm liep hij eroverheen. Voor ieders oog, behalve de Asha’man, leken ze over lucht te lopen.

Hij rekende er min of meer op dat Min zou struikelen. In het begin tenminste, maar ze liep gewoon naast hem mee alsof er zich rotsbodem onder haar laarzen met de groene hoge hakken bevond.

‘Ik vertrouw je,’ zei ze kalm. Volgens hem glimlachte ze half om hem op zijn gemak te stellen en half uit vermaak dat zij wederom zijn gedachten las.

Hij vroeg zich af hoe groot haar vertrouwen in hem zou zijn, wanneer ze wist dat dit de langste brug was die hij kon weven. Nog een voet langer, een pas, en het hele geval zou in een zucht verdwijnen. Als het zover kwam, diende hij zichzelf met de Ene Kracht op te tillen en dat was een onmogelijkheid. Zelfs de Verzakers wisten niet hoe dat kwam, net zomin als zij wisten waarom een vrouw een langere brug kon maken dan een man, ook al was ze lang niet zo sterk. Met gewicht had het niets te maken. Zo’n brug kon elk gewicht hebben.

Vlak voor de Wit Schuim bleef hij midden in de lucht staan. Ondanks Merana’s beschrijving kwam het uiterlijk van de naar hem kijkende mensen toch als een schok. Donkere vrouwen en mannen met ontblote borsten en kleurrijke sjerpen die tot op hun knieën hingen. Ze droegen gouden of zilveren kettingen rond de nek, ringetjes in de oren en ongelooflijk genoeg ook in de neus, althans bij sommige vrouwen. Hun hemden vormden een regenboog van kleuren boven donkere pofbroeken. Geen van hen vertoonde meer uitdrukking dan een Aes Sedai die zichzelf geheel beheerste. Vier vrouwen, net als de anderen barrevoets, droegen bonte zijde, twee van hen brokaat en bovendien meer kettingen en oorringen dan ieder ander, met een kettinkje van gouden penningen dat van een oorring naar een ring in de neusvleugel liep. Ze zeiden niets. Ze stonden slechts gezamenlijk naar hem te kijken, snuivend aan kleine doosjes met goudsierwerk dat aan een kettinkje aan hun hals hing. Hij richtte zich tot deze vier.

‘Ik ben de Herrezen Draak. Ik ben de Coramoor.’

Er steeg een zucht op bij allen op het dek, echter niet bij de vier vrouwen.

‘Ik ben Harine din Togara Tweewinden, golfvrouwe van de Shodein-clan,’ verkondigde degene met de meeste oorringen, een in rood brokaat gehulde knappe vrouw met een volle mond, die in elk oor vijf dikke gouden ringen droeg. Er zaten zilverwitte lokken in haar sluike zwarte haar en fijne kraaienpootjes bij haar ogen. Ze had een indrukwekkende waardigheid. ‘Ik spreek namens de Vrouwe der Schepen. Als dat het Licht behaagt, mag de Coramoor aan boord komen.’ Om de een of andere reden schrok ze, net als de drie bij haar, maar de woorden klonken te veel als een soort toestemming. Rhand stapte het dek op, samen met Min, die graag had gezien dat hij op zijn brug niet stil was blijven staan.

Hij liet de brug en saidin los, maar voelde hoe zijn brug meteen door een tweede werd vervangen. Al snel waren de Asha’man en Aes Sedai bij hem. De zusters leken net als Min niet echt opgewonden, al streken een of twee hun rok wat vaker glad dan noodzakelijk was. Wat ze ook voorgaven, ze voelden zich nog steeds niet zo op hun gemak bij de Asha’man.

De vier Zeevolkvrouwen wierpen een blik op de Aes Sedai en groepten meteen fluisterend samen. Harine sprak het meest, gevolgd door een leuke jonge vrouw in groen brokaat, met acht oorringen. Het tweetal in gewone zijde bracht slechts nu en dan wat naar voren.

Merana kuchte zachtjes en fluisterde achter haar voor de mond gehouden hand: ‘Ik hoorde dat ze je Coramoor noemde. Ik heb vernomen dat de Atha’an Miere geweldige onderhandelaars zijn, maar ik denk dat ze iets hebben weggegeven.’ Rhand knikte instemmend en wierp een blik op Min. Ze bezag het Zeevolk met toegeknepen ogen, maar zodra ze hem zag kijken, schudde ze wat zielig haar hoofd. Ze had nog niets gezien wat hem zou kunnen helpen.

Harine draaide zich zo kalm om dat het leek of er nooit haastig overleg had plaatsgevonden. ‘Dit is Shalon din Togara Vroegtij, windvindster van de Shodein-clan,’ zei ze met een kleine buiging naar de vrouw in groen brokaat. ‘Dit is Derah din Selaan Stroomgolf, zeilvrouwe van de Wit Schuim.’ Elke vrouw maakte een lichte buiging bij het noemen van haar naam en raakte met de vingers haar lippen aan. Derah, een knappe vrouw van bijna middelbare leeftijd, droeg eenvoudig blauw en ook acht oorringen, hoewel haar oorringen, neusring en het kettinkje ertussen dunner waren dan die van Harine en Shalon. ‘Mijn schip verwelkomt u,’ zei Derah, ‘en de genade van het Licht zij met u, tot u zijn dekken verlaat.’ Ze maakte een buiging naar de vierde vrouw, die in het geel. ‘Dit is Taval din Chanai Negen Meeuwen, windvindster van de Wit Schuim.’ Er hingen slechts drie ringen aan Tavals oren, net zo dun als die van de Zeilvrouwe. Ze zag er jonger uit dan Shalon, niet ouder dan Rhand.

Harine nam het weer over en gebaarde naar het hoge achterdek van het schip. ‘We zullen, als het u behaagt, in mijn hut spreken. Een scheerder is geen groot schip, Rhand Altor, en de hut is klein. Komt u alleen, met uw welnemen; allen hier aanwezig zullen uw veiligheid verzekeren.’ Zo zo. Van Coramoor weer terug naar Rhand Altor. Ze zou graag willen terugnemen wat ze had gegeven.

Hij wilde al instemmen, want het liefst zag hij alles zo snel mogelijk afgerond. Harine liep reeds naar achteren en gebaarde nog steeds dat hij haar moest volgen. De andere vrouwen liepen haar al na, toen Merana opnieuw zacht kuchte.

‘De windvindsters kunnen geleiden,’ fluisterde ze haastig achter haar hand. ‘Je moet twee zusters meenemen, anders zullen ze denken dat ze de overhand hebben.’

Rhand fronste. De overhand? Hij was uiteindelijk de Herrezen Draak. Niettemin... ‘Ik zou heel graag alleen mee willen gaan, golfvrouwe, maar Min hier vergezelt mij overal.’ Hij gaf Min een klopje op haar arm – ze had hem geen tel los gelaten – en Harine knikte. Taval hield de deur reeds open en Derah maakte weer zo’n kleine buiging en gebaarde hem naar binnen te stappen.

‘En natuurlijk Dashiva.’ De man schrok toen hij werd genoemd, alsof hij had staan slapen. Hij keek tenminste niet met uitpuilende ogen rond, zoals Flin en Narishma die naar de vrouwen staarden. De verhalen noemden de verlokkende schoonheid en sierlijkheid van Zeevolkvrouwen en Rhand kon dat duidelijk zien, maar hij had de mannen niet meegenomen om hun ogen hier de kost te geven. ‘Hou je ogen open,’ zei hij ruw. Narishma kreeg een kleur en schoot in de houding. Hij drukte zijn vuist tegen zijn borst. Flin gaf gewoon een groet maar beiden leken waakzamer. Om de een of andere reden keek Min met een wrang grimlachje naar hem op.

Harine knikte wat ongeduldiger. Een man stapte uit de bemanning naar voren, in een ruim vallende, groenzijden kniebroek. Hij had een zwaard met een ivoren gevest en een dolk in zijn sjerp gestoken. Hij had witter haar dan zij, maar droeg eveneens vijf dikke gouden ringen in zijn oor. Ze gebaarde hem nog ongeduldiger weg te gaan. ‘Met uw welnemen, Rhand Altor,’ zei ze.

‘En natuurlijk,’ voegde Rhand eraan toe, alsof het hem nu pas inviel, ‘moet ik Merana en Rafela bij me hebben.’ Hij wist niet zeker waarom hij de tweede naam koos. Misschien omdat de gezette Tyreense de enige hier was die niet van de Groene Ajah was, afgezien van Merana, maar tot zijn verbazing knikte Merana goedkeurend. Bera trouwens ook, net als Faeldrin en Alanna.

Harine vond dit niet prettig. Haar mond verstrakte voor ze zich kon beheersen. ‘Zoals u wenst,’ zei ze, maar ze klonk minder vriendelijk dan eerst.

Toen hij eenmaal in de kajuit op het achterschip was, waar alles, afgezien van enkele met koper beslagen kisten, in de wanden leek te zijn ingebouwd, was Rhand er niet zeker van of de vrouw al geen voordeel had behaald door hem hierheen te brengen. Om te beginnen was hij gedwongen zich te bukken, zelfs tussen de nokbalken, of hoe ze zoiets op een schip ook noemden. Hij had verschillende boeken over schepen gelezen, maar geen enkel boek had het hierover. De stoel die hem werd aangeboden, aan het hoofd van een smalle tafel, kon niet worden verschoven, omdat hij aan het dek was vastgemaakt. Min moest hem voordoen hoe hij de armleuning kon losklikken en naar buiten zwaaien, zodat hij kon gaan zitten. Zijn knieën raakten de onderkant van het tafelblad. Er stonden slechts acht stoelen. Harine zat aan de andere kant van de tafel, met haar rug naar de van rode luiken voorziene vensters in de achtersteven. Haar windvindster zat links naast haar, de zeilvrouwe en Taval rechts. Merana en Rafela namen de stoelen naast Shalon, terwijl Min links van Rhand plaatsnam. Dashiva had geen stoel en ging naast de deur staan, waar hij met gemak rechtop kon staan, hoewel zelfs bij hem de zolderbalken zijn haren raakten. Een jonge vrouw in een lichtblauw hemd en met een dun ringetje in elk oor, bracht koppen van dik aardewerk met zwarte, bittere thee.

‘Laten we dit snel afhandelen,’ zei Rhand kribbig, zodra de vrouw met het dienblad was verdwenen. Na één slokje liet hij zijn mok op tafel staan. Hij kon zijn benen niet strekken. Hij haatte deze kleine ruimte. De gedachte aan dubbel gebogen in een kist te zitten, flitste door zijn hoofd en hij had de grootste moeite om zijn drift te beheersen. ‘De Steen van Tyr is gevallen, de Aiel zijn over de Drakenmuur getrokken en alle woorden van jullie Jendai-voorspelling zijn uitgekomen. Ik ben de Coramoor.’

Harine glimlachte over haar mok heen, een kleine glimlach waarin geen enkel vermaak lag. ‘Dat kan wel zo zijn, als dat het Licht bevalt, maar...’

‘Het is zo,’ snauwde Rhand, ondanks een waarschuwende blik van Merana, die zelfs zover ging om zijn been met haar voet aan te stoten. Ook dat negeerde hij. Op de een of andere manier leken de wanden op hem af te komen. ‘Wat gelooft u niet, golfvrouwe? Dat de Aes Sedai mij dienen? Rafela, Merana?’ Hij gebaarde fel.

Hij wilde eigenlijk alleen dat ze naar hem toe zouden komen en dat het Zeevolk dat zou zien, maar ze zetten hun mokken zachtjes neer, rezen sierlijk op, zweefden naar hem toe en knielden naast hem neer. Ieder nam een hand in beide handen en drukte haar lippen op de rug. Boven op de glanzende drakenkop met de gouden manen die zich rond zijn onderarm slingerde. Hij slaagde er maar net in zijn geschoktheid te verbergen en bleef Harine strak aankijken. Haar gezicht werd wat grijs.

‘Aes Sedai dienen me en dat zal het Zeevolk ook doen.’ Hij wuifde de zusters terug naar hun stoel. Vreemd genoeg leken ze wat verbaasd. ‘Dat is wat de Jendai-voorspelling zegt. Het Zeevolk zal de Coramoor dienen. Ik bén de Coramoor.’

‘Zeker, maar we hebben nog de zaak van de Overeenkomst.’ Aan Harine te horen werd dit woord met een hoofdletter geschreven. ‘De Jendai-voorspelling zegt dat u ons roem zult brengen en dat alle zeeën van de wereld de onze zullen zijn. Wat wij u geven, moet u ons geven. Als ik de Overeenkomst niet goed sluit, zal Nesta me naakt aan mijn enkels aan de ra hangen en de Eerste Twaalf van de Shodein-clan bijeenroepen om een nieuwe golfvrouwe te kiezen.’ Terwijl ze deze woorden sprak, gleed er een blik van volkomen afgrijzen over haar gezicht, dat met elk woord ongeloviger stond. Haar windvindster keek haar met grote ogen aan en Derah en Taval probeerden dat juist angstvallig te vermijden; ze hadden hun ogen zo strak op het tafelblad gericht dat het leek of hun gezicht zou barsten.

Opeens begreep Rhand het. Ta’veren. Hij had de invloed gezien, de onverwachte ogenblikken waarop het minst waarschijnlijke plaatsvond, omdat hij in de buurt was, maar hij had pas geweten wat er zich afspeelde als het voorbij was. Hij maakte het zijn benen zo gemakkelijk mogelijk en steunde met zijn armen op de tafel. ‘De Atha’an Miere zullen me dienen, Harine. Dat is een gegeven.’

‘Ja, we zullen u dienen, maar...’ Harine kwam half uit haar stoel omhoog, daarbij thee morsend. ‘Wat doen jullie me aan, Aes Sedai!’ riep ze bevend. ‘Dit is geen eerlijke wijze van onderhandelen.’

‘Wij doen niets,’ merkte Merana kalm op. Ze slaagde er zelfs in een slokje thee te nemen zonder haar gezicht te vertrekken.

‘Jullie zijn in het bijzijn van de Herrezen Draak,’ voegde Rafela eraan toe. ‘Jullie voorspelling zegt jullie de Coramoor te dienen, naar ik aanneem.’ Ze zette een vinger tegen haar dikke wang. ‘U zei te spreken namens de Vrouwe der Schepen. Betekent dit dat uw woord bindend is voor de Atha’an Miere?’

‘Ja,’ fluisterde Harine schor en ze liet zich in haar stoel terugvallen. ‘Wat ik zeg, bindt elk schip en allen erop tot aan de Vrouwe der Schepen zelf.’ Leden van het Zeevolk konden onmogelijk wit wegtrekken, maar starend naar Rhand kwam ze er wel heel dichtbij. Hij glimlachte Min toe om dit ogenblik te vieren. Eindelijk kwam een volk achter hem staan zonder dat vooraf elke stap bevochten moest worden of dat het, zoals de Aiel, verdeeld raakte. Misschien meende Min dat hij haar hulp wenste om de zaken af te ronden of wellicht was het ta’veren, maar ze boog zich naar de Golfvrouwe toe. ‘U zult gestraft worden voor wat hier vandaag gebeurt, Harine, maar niet zo erg als u vreest, denk ik. En op een dag zult u de Vrouwe der Schepen zijn.’

Harine keek haar fronsend aan en wierp toen een blik op haar windvindster.

‘Ze is geen Aes Sedai,’ zei Shalon en Harine leek gevangen tussen opluchting en teleurstelling. Tot Rafela het woord nam.

‘Verscheidene jaren geleden hoorde ik verslagen van een meisje met een opmerkelijke aanleg om dingen te voorzien. Ben jij dat, Min?’ Min grimaste in haar mok en knikte toen aarzelend. Ze zei altijd dat hoe meer mensen van haar wisten, hoe minder goeds het bracht. Ze wierp een blik over de tafel op de Aes Sedai en zuchtte. Rafela knikte slechts, maar Merana staarde haar aan en haar nootbruine ogen fonkelden in een masker van plechtstatige rust. Ongetwijfeld rekende ze erop dat ze Min zo snel mogelijk apart kon nemen om uit te zoeken wat het was en hoe het werkte. Ongetwijfeld verwachtte Min dat eveneens en Rhand voelde een steek van ergernis. Ze hoorde te weten dat hij haar tegen dat lastig vallen zou beschermen. Een steek van ergernis, en een gevoel van warmte dat hij haar hier tenminste tegen beschermen kon.

‘U kunt vertrouwen op wat Min heeft gezegd, Harine,’ zei Rafela. ‘De verslagen die ik heb gehoord, zeggen dat wat zij ziet, altijd uitkomt. En al beseft ze het niet: ze heeft ook nog iets anders gezien.’ Ze hield haar ronde gezicht schuin en een glimlach krulde rond haar lippen. ‘Als u gestraft wordt voor wat hier gebeurt, dan moet het betekenen dat u met alle wensen van de Coramoor instemt.’

‘Tenzij ik nergens mee instem,’ tierde Harine. ‘Als ik geen Overeenkomst sluit...’ Haar handen op de tafel balden zich tot vuisten. Ze had reeds toegegeven dat ze die moest sluiten. Ze had toegegeven dat het Zeevolk moest dienen.

‘Wat ik van u eis, is geen zware last,’ zei Rhand. Hij had erover nagedacht sinds zijn besluit om hier te komen. ‘Wanneer ik schepen wil om mannen of voorraden te vervoeren, zal het Zeevolk die verschaffen. Ik wil weten wat er in Tarabon en Arad Doman en in de naburige landen gaande is. Uw schepen kunnen vernemen, zullen vernemen wat ik wil weten. Ze doen Tanchico en Bandar Eban aan, en honderden vissersdorpjes en stadjes ertussen. Uw schepen zeilen verder de zee op dan ieder ander. Het Zeevolk dient zo ver als zij op de Arythische Oceaan naar het westen kunnen zeilen, de wacht te houden. Er is een volk, de Seanchanen, dat aan de overkant van de Arythische Oceaan woont en op een dag zullen ze hierheen komen om ons te onderwerpen. Het Zeevolk moet me op de hoogte houden van hun komst.’

‘U eist veel,’ mompelde Harine verbitterd. ‘Wij kennen die Seanchanen die blijkbaar afkomstig zijn van de Eilanden van de Dood, vanwaar geen schip wederkeert. Enkele van onze schepen hebben de hunne ontmoet. Ze gebruiken de Ene Kracht als wapen. U eist meer dan u weet, Coramoor.’ Ditmaal was er geen hapering voor ze de titel gebruikte. ‘Een of ander duister kwaad is over de Arythische Oceaan gekomen. Al vele maanden is er geen enkel schip uit die richting teruggekeerd. Schepen die naar het westen zeilen, verdwijnen.’

Rhand voelde een rilling. Hij draaide de Drakenstaf om en om, gemaakt van een deel van een Seanchaanse speer. Waren ze al terug? Ze waren een keer verdreven, uit Falme. Hij droeg de speerpunt met zich mee ter herinnering dat er meer vijanden in de wereld waren dan hij kon zien. Desondanks was hij zeker geweest dat het de Seanchanen jaren zou kosten om hun nederlaag te boven te komen, nadat ze in zee waren teruggedreven door de Herrezen Draak en de dode helden die waren opgeroepen door de Hoorn van Valere. Lag de Hoorn nog steeds in de Witte Toren? Hij wist dat die erheen was gebracht.

Opeens kon hij de krappe ruimte van de kajuit niet meer verdragen. Hij rommelde aan de grendel op de armleuning. Die wilde niet open. Hij greep het gladde hout beet en trok met een forse ruk de leuning aan splinters. ‘We zijn overeengekomen dat het Zeevolk me zal dienen,’ zei hij, overeind komend. Door de lage zoldering moest hij zich bukken, waardoor hij dreigend over de tafel leek te buigen. De kajuit voelde echt kleiner aan. ‘Als er nog meer voor jullie Overeenkomst te regelen is, zullen Merana en Rafela hier dit verder met jullie bespreken.’ Hij wachtte niet op antwoord en draaide zich snel om naar de deur, waar Dashiva weer in zichzelf stond te mompelen.

Daar haalde Merana hem in, greep zijn mouw en zei zacht en snel: ‘Mijn heer Draak, het zou veel beter zijn als u bleef. U hebt gezien wat er gebeurt als er een ta’veren aanwezig is. Indien u erbij bent, zullen ze volgens mij nog meer onthullen van wat ze willen verbergen en instemmen voor wij iets toegeven.’

‘Jullie zijn van de Grijze Ajah,’ beet hij haar toe. ‘Onderhandel! Dashiva, kom mee.’

Op het dek haalde hij diep adem. De wolkeloze lucht boven hem strekte zich eindeloos uit.

Het duurde even voor hij Bera en de andere twee zusters zag die hem vol verwachting aankeken. Flin en Narishma hielden zich bezig met wat zij geacht werden te doen. Een deel van hun blikken op het schip en verder op de rivieroevers, de stad aan de ene kant en de half afgebouwde graanpakhuizen op de andere oever. Een boot midden op de rivier was een kwetsbare plek om te zijn als een Verzaker wilde toeslaan. Maar eigenlijk was alles nu een gevaarlijke plaats. Rhand begreep niet waarom een van hen niet had getracht het hele Zonnepaleis met hem erin volkomen te verwoesten.

Min greep zijn arm en hij schrok.

‘Het spijt me,’ zei hij, ‘ik had je niet in de steek moeten laten.’

‘Dat is wel in orde,’ lachte ze. ‘Merana heeft zich reeds op haar taak gestort. Ik denk dat ze van plan is Harines mooiste hemd er voor je uit te slepen, en misschien ook haar op een na mooiste. De golfvrouwe is net een haasje tussen twee fretten.’

Rhand knikte. Het Zeevolk behoorde hem toe, of zo goed als. Wat deed het ertoe of de Hoorn van Valere in de Witte Toren lag? Hij was ta’veren. Hij was de Herrezen Draak, de Car’a’carn en de Coramoor. De goudgele zon brandde heet, maar was nog niet op zijn hoogste punt. ‘De dag is nog jong, Min.’ Hij kon alles. ‘Zou je graag willen zien hoe ik het met de opstandelingen regel? Duizend kronen tegen een kus dat ze vóór zonsondergang de mijne zijn.’

35

De bossen in

Als een kleermaker op Rhands bed gezeten, keek Min naar hem, terwijl hij in hemdsmouwen tussen de jassen zocht in zijn enorme, met ivoor ingelegde kledingkast. Hoe kon hij slapen, in deze kamer met al die zware, zwarte meubels? Een deel van haar gedachten hield zich vaag bezig met alles eruit halen en vervangen door enkele prachtig bewerkte meubels, die ze in Caemlin had gezien. Die hadden hier en daar wat verguldsel. In Caemlin waren ook lichte gordijnen en linnen, wat hij niet zo somber zou vinden. Vreemd, ze had nooit veel om meubels of linnengoed gegeven. Maar dat wandkleed van een veldslag, waarop een eenzame zwaardvechter omringd was door vijanden die hem dreigden te overweldigen, moest zeker weg. Ze keek echter vooral naar hem.

Er lag zo’n doelbewuste blik in zijn ochtend-blauwe ogen en het sneeuwwitte hemd spande zich over zijn rug en schouders toen hij zich omdraaide en diep achter in de kast zocht. Hij had mooie benen en prachtige dijen die zich fraai aftekenden in de donkere strakke kniebroek en de laarzen met hun omgeslagen randen. Soms fronste hij diep en harkte met zijn vingers door zijn donkerrode haren. Hoe vaak hij het ook borstelde, het bleef slordig. Het krulde altijd een beetje rond zijn oren en in de nek. Ze was niet een van die dwaze vrouwen die hun verstand tegelijk met hun hart aan de voeten van een man legden. Het was enkel zo dat in zijn nabijheid goed nadenken soms wat moeilijk werd. Meer niet.

Jas na geborduurde zijden jas werd eruit gehaald en op de jas gegooid die hij op het Zeevolkschip had gedragen. Zouden de onderhandelingen zelfs maar half zo goed gaan zonder dat hij er als ta’veren bij aanwezig was? Had ze maar een echt nuttig beeld bij het Zeevolk gehad. In haar ogen flikkerden zoals gewoonlijk beelden en kleurrijke aura’s om hem heen. De meesten waren te snel verdwenen om er iets in te zien en op een na kon ze er op dit moment niets van maken. Dat ene beeld kwam en ging wel honderd keer per dag en telkens als Perijn of Mart er waren, omvatte dat beeld ook hen, soms anderen. Een enorme schaduw doemde onzichtbaar achter hem op en slokte duizenden en duizenden kleine lichtjes op die als vuurvliegjes neerdaalden in een poging de duisternis te vullen. Vandaag leken er tienduizenden vuurvliegjes te zijn, maar de schaduw leek eveneens groter. Op de een of andere manier hield dat beeld verband met zijn strijd tegen de Schaduw, maar hij wilde bijna nooit weten hoe het ermee stond. Niet dat ze het echt kon zeggen, behalve dat de schaduw altijd min of meer leek te winnen. Ze zuchtte opgelucht toen het beeld verdween.

Een klein scheutje berouw maakte haar wat ongedurig. Ze had niet echt gelogen op zijn vraag welke beelden ze achter had gehouden. Wat voor nut had het te zeggen dat hij vrijwel zeker zou verliezen zonder een vrouw die dood en verdwenen was? Hij had al te zeer de neiging zwaarmoedig te worden. Ze moest hem opgewekt houden, hem eraan herinneren dat hij moest lachen. Maar...

‘Ik vind dit eigenlijk geen goed idee, Rhand.’ Zoiets zeggen kon een fout zijn. Mannen waren in zoveel opzichten vreemde schepsels. Het ene ogenblik namen ze een redelijke raad aan en het volgende ogenblik deden ze precies het tegenovergestelde. Opzettelijk het tegenovergestelde, leek wel. Om de een of andere reden echter koesterde ze een... beschermend gevoel voor die lange man die haar met alleen zijn linkerhand al kon optillen. En dat zonder te geleiden.

‘Het is een prachtidee,’ zei hij, en hij gooide een blauwe jas met zilveren borduurwerk opzij, ‘Ik ben ta’veren en vandaag lijkt dat voor de verandering eens in mijn voordeel te werken.’ Een groene jas met goudborduursel viel op de grond.

‘Wil je me niet liever nog eens troosten?’

Hij verstarde en staarde haar aan, een met zilver afgezette rode mantel vergeten in zijn handen. Ze hoopte dat ze niet rood was. Troosten. Hoe háálde ze het in haar hoofd? vroeg ze zich stilletjes af. De tantes die haar hadden opgevoed, waren lieve vriendelijke vrouwen, maar hadden zedig gedrag hoog in hun vaandel staan. Ze hadden het niet goed gevonden dat ze een broek droeg, hadden haar baantje in de stallen afgekeurd, hoewel ze dat het liefste deed omdat ze dan met paarden kon werken. Ze hoefde zeker niet te vragen wat zij van het troosten zouden vinden. Door een man met wie ze niet was getrouwd. Als ze het ooit ontdekten, zouden ze uit Baerlon komen snellen om haar te villen. En hem natuurlijk ook.

‘Ik... ik moet doorgaan, zolang het zeker is dat het nog werkt,’ zei hij langzaam, en hij draaide zich snel om naar de klerenkast. ‘Dit is wel goed,’ riep hij uit, toen hij een eenvoudige jas van groene wol pakte, ‘Ik wist niet eens dat die hier hing.’

Het was de jas die hij op de terugweg van Dumais Bron had gedragen en Min kon zijn handen zien beven toen hij zich dat herinnerde. Ze probeerde heel gewoon te doen, stond op, ging naar hem roe en sloeg haar armen om hem heen, waardoor ze de jas tussen hen in verkreukelde. Ze vlijde haar hoofd tegen zijn borst.

‘Ik hou van je,’ zei ze alleen. Door zijn hemd heen kon ze het ronde, half geheelde litteken in zijn linkerzij voelen. Ze kon zich als de dag van gisteren herinneren hoe hij dat had opgelopen. Het was de eerste keer geweest dat ze hem in haar armen had gehouden, die keer dat hij bewusteloos en bijna dood op de grond had gelegen. Zijn handen drukten zich in haar rug, drukten haar bijna plat, persten alle lucht uit haar longen, maar lieten haar vervolgens tot haar teleurstelling weer los. Ze meende hem binnensmonds iets over ‘oneerlijk’ te horen mompelen. Stond hij aan het Zeevolk te denken terwijl ze hem omhelsde? Dat zou hij wel moeten. Merana was een Grijze, maar er werd gezegd dat het Zeevolk Domani konden laten zweten. Hij zou het moeten doen, maar... Ze overwoog hem een trap tegen zijn schenen te geven. Zachtjes duwde hij haar weg en begon de jas aan te trekken.

‘Rhand,’ zei ze ferm, ‘je kunt er niet zeker van zijn dat het ook maar enige invloed heeft, alleen omdat het bij Harine werkte. Als dat ta’veren van jou op alles werkte, zou elke vorst en vorstin inmiddels voor je zijn neergeknield en de Witmantels erbij.’

‘Ik ben de Herrezen Draak,’ antwoordde hij trots, ‘en vandaag kan ik alles.’ Hij raapte zijn zwaardgordel op en bevestigde die om zijn middel. Er zat nu een eenvoudige koperen gesp aan. De vergulde drakengesp lag boven op de sprei. Hij trok handschoenen van dun zwart leer aan om de drakenkoppen met de gouden manen op de rug van zijn handen en de reigers op de handpalmen te bedekken. ‘Maar nu lijk ik niet op hem, hè?’ Glimlachend stak hij allebei zijn armen uit. ‘Ze merken het pas wanneer het te laat is.’

Ze stak bijna wanhopig haar armen in de lucht. ‘Je ziet er ook niet als een dwaas uit.’ En dat mocht hij naar eigen believen uitleggen. De schaapkop nam haar wantrouwig op, alsof hij het niet zeker wist.

‘Rhand, zodra ze de Aiel zien, hollen ze weg of gaan ze vechten. Als je geen Aes Sedai meeneemt, neem dan die Asha’man mee. Eén pijl en je bent dood, of je nu de Herrezen Draak bent of een geitenhoeder.’

‘Maar ik bén de Herrezen Draak, Min,’ zei hij ernstig. ‘En ta’veren. We gaan alleen, jij en ik. Als je tenminste nog steeds mee wilt.’

‘Jij gaat nergens heen zonder mij, Rhand Altor.’ Ze kon nog net voorkomen dat ze zei dat hij over zijn eigen voeten zou struikelen wanneer hij dat deed. Deze overmoed was bijna even erg als zijn zwartste zwaarmoedigheid. ‘Nandera zal dit niet fijn vinden.’ Ze wist niet precies wat er tussen hem en de Speervrouwen aan de hand was – er zat echt iets heel merkwaardigs aan de dingen die ze had gezien – maar elke hoop dat het hem zou tegenhouden vervloog bij zijn grijns, als van een klein jongetje dat zijn moeder ontloopt.

‘Ze zal het nooit weten, Min.’ Er vonkte zelfs iets in zijn ogen! ‘Ik doe dit voortdurend en ze weten er niets van.’ Hij hield haar zijn in een handschoen gestoken hand voor en rekende er blijkbaar op dat ze kwam aanrennen wanneer hij riep.

Ze kon eigenlijk niets anders doen dan haar groene jas glad strijken, in de staande spiegel naar haar haren turen en zijn hand vastpakken. De ellende was dat ze écht in staat was te komen aanrennen, als hij wenkte; ze hoopte dat hij dat nooit ontdekte.

In het voorvertrek maakte hij een poort boven op de gouden Rijzende Zon die in de vloer was gelegd. Zij liet zich erdoor leiden, naar een heuvelachtige bosbodem vol dode bladeren. Een vogel met felrode vleugels flitste weg. Een eekhoorn verscheen op een tak, twitterde naar hen en bewoog de witte punt van zijn bontstaart.

Het was amper het soort bos dat ze zich van de omgeving van Baerlon herinnerde. Er waren maar weinig echte bossen in de buurt van de stad Cairhien. De meeste bomen stonden vier, vijf, ja zelfs tien pas van elkaar af. Hoge lederbladbomen en naaldbomen, nog grotere eiken en bomen die ze niet kende, groeiden op het veld waar zij en Rhand stonden en tegen een helling die slechts een paar stap verder lag. Zelfs het struikgewas leek schaarser dan thuis. Struiken, wingerds en boomhei stonden overal in plukjes verspreid, hoewel sommige bosjes niet klein waren. Alles was bruin en droog. Ze trok een met kant omzoomd doekje uit haar mouw en depte het zweet weg dat opeens op haar gezicht lag.

‘Welke kant gaan we op?’ vroeg ze. Aan de zon te zien lag het noorden achter de helling; zij zou die richting kiezen. De stad zou dan ongeveer zeven of acht span die kant op liggen. Als ze geluk hadden, konden ze een wandeling van een dag maken en niemand tegenkomen. Of wellicht besloot Rhand dit op te geven en een tweede poort naar het Zonnepaleis te maken, wat nog beter was, als ze aan haar hoge hakken en aan het terrein dacht, om over de hitte nog maar te zwijgen. Hierbij vergeleken waren de paleisvertrekken koel.

Voor hij kon antwoorden, kondigden krakende takken en ritselende bladeren iemands komst aan. De ruiter die op een grijze, hoogbenige ruin met fleurige teugels en halster verscheen, was een Cairhiense. Ze was klein en slank, gekleed in een donkerblauw, bijna zwart rijgewaad met voorop dwarse rode, groene en witte banen die vanaf haar nek tot onder haar knieën reikten. Het zweet op haar gezicht kon haar hoogblonde schoonheid niet aantasten noch de grote donkere poelen van haar ogen verdoffen. Op haar voorhoofd hing een kleine, heldergroene steen aan een dun gouden kettinkje dat in haar zwarte haren was gevlochten die golvend op haar schouders vielen.

Min snakte naar adem, en niet vanwege de jachtkruisboog die de vrouw terloops in een groene handschoen had. Heel even was ze er heel zeker van geweest dat het Moiraine was. Maar...

‘Ik herinner me niet een van jullie tweeën in het kamp te hebben gezien,’ zei de vrouw met een hese, bijna zwoele stem. Moiraines stem had kristalhelder geklonken. De kruisboog zakte, nog steeds heel terloops, tot die rotsvast op Rhands borst was gericht.

Hij negeerde het. ‘Ik bedacht dat ik graag eens uw kamp wil bekijken,’ zei hij met een kleine buiging. ‘Mag ik aannemen dat u vrouwe Caraline Demandred bent?’ De slanke vrouw beaamde het met een knikje. Min zuchtte bedroefd, al had ze er niet echt op gerekend dat Moiraine in levenden lijve zou opduiken. Het enige beeld dat nooit was uitgekomen, betrof Moraine. Maar Caraline Demandred zelf, een van de leidsters van de opstand tegen Rhand hier in Cairhien, die ook aanspraak maakte op de Zonnetroon... Hij trok echt alle draden van het Patroon om zich heen, dat uitgerekend zij hier verscheen.

Vrouwe Caraline hief langzaam de kruisboog zijdelings omhoog. De pees knalde luid toen de breedpuntpijl de lucht in schoot.

‘Ik betwijfel of een ervan me tegen jou zou beschermen,’ zei ze, en ze liet haar ruin langzaam naar hem toe stappen, ‘Ik zou ook niet graag hebben dat je mij een bedreiging vindt.’ Ze keek maar één keer naar Min – één blik die haar van kruin tot tenen opnam, al was Min er zeker van dat alles voor later gebruik onthouden werd. Afgezien daarvan bleef vrouwe Caraline Rhand strak aankijken. Ze trok op drie stappen afstand de teugels aan, net ver genoeg om het paard tot galop te kunnen aansporen voor hij haar kon bereiken, ‘Ik kan maar één man van deze lengte en met zulke grijze ogen bedenken, een man die opeens uit het niets kan verschijnen, tenzij je een vermomde Aiel bent, maar misschien wil je zo vriendelijk zijn je naam te noemen?’

‘Ik ben de Herrezen Draak,’ zei Rhand en weer was hij zoals hij bij het Zeevolk was geweest, een en al hooghartigheid, maar als er ergens een ta’veren werveling in het Patroon plaatsvond, dan liet de vrouw te paard daar toch niets van merken.

Ze sprong niet omlaag om op haar knieën te vallen, maar knikte slechts, waarbij ze haar lippen op elkaar perste. ‘Ik heb veel over je gehoord. Bijvoorbeeld dat je naar de Witte Toren bent gegaan om je aan de Amyrlin Zetel te onderwerpen. En dat je van plan bent de Zonnetroon aan Elayne Trakand te geven. Ik heb ook gehoord dat je Elayne en haar moeder hebt gedood.’

‘Ik onderwerp me aan niemand,’ antwoordde Rhand scherp. Hij keek haar strak aan met zulke vurige ogen dat die haar al uit het zadel konden trekken. ‘Terwijl wij hier praten, is Elayne reeds onderweg naar Caemlin om de troon van Andor te aanvaarden. Daarna zal ze eveneens de troon van Cairhien krijgen.’ Min kromp in elkaar. Moest hij nou echt praten als een opgeblazen pompoen? Ze had gehoopt dat hij na het Zeevolk wat afgekoeld zou zijn.

Vrouwe Caraline legde haar kruisboog dwars voor zich op het zadel en streek er met een gehandschoende hand over. Betreurde ze misschien de afgeschoten pijl? ‘Ik kan mijn jonge nicht op de troon aanvaarden – beter zij dan sommige anderen tenminste – maar...’ Haar grote donkere ogen die zo levendig leken, werden steenhard. ‘Maar ik weet niet zeker of ik jou in Cairhien kan aanvaarden en ik doel nu niet op je veranderingen van wet en gebruik. Je... verandert het lot door je aanwezigheid. Sinds je komst sterven er elke dag mensen door zulke vreemde ongelukken dat niemand ze kan geloven. Zoveel mannen laten hun vrouwen in de steek en vrouwen hun man, dat niemand het er meer over heeft. Je zult Cairhien in stukken scheuren, alleen al door hier te blijven.’

‘Evenwicht,’ onderbrak Min haar snel. Rhands gezicht stond zo dreigend; hij leek elk ogenblik te kunnen ontploffen. Misschien had hij achteraf gelijk hierheen te gaan. Maar het was volkomen zinloos deze ontmoeting te verknoeien met een woedeaanval. Ze bood niemand de kans wat te zeggen. ‘Er is altijd een evenwicht tussen goed en kwaad. Zo werkt het Patroon nu eenmaal. Zelfs hij verandert daar niets aan. Zoals de nacht aan de dag paart, zo houdt het goede het kwade in evenwicht. Sinds zijn komst is geen enkele boreling een wiegendood gestorven, is geen enkel kind mismaakt ter wereld gekomen. Op sommige dagen zijn er meer trouwerijen dan er vroeger in een week plaatsvonden en voor elke man die door een veertje stikt, valt er een vrouw holderdebolder drie lange trappen af en staat ze zonder een schrammetje op. Noem iets kwaads en je kunt op iets goeds wijzen. De wenteling van het Rad vereist evenwicht en hij vergroot slechts de kansen op dingen die van nature ook zouden gebeuren.’ Opeens kreeg ze een kleur en besefte ze dat beiden haar aankeken. In feite staarden ze haar met grote ogen aan.

‘Evenwicht?’ mompelde Rhand met opgetrokken wenkbrauwen. ‘Ik heb wat boeken van meester Fel gelezen,’ zei ze zwakjes. Ze wilde niet de indruk wekken dat ze zich uitgaf voor een wijsgeer. Vrouwe Caraline glimlachte haar vanuit het zadel toe en speelde met de teugels. Die vrouw lachte haar uit! Ze zou haar eens laten merken wie ze kon uitlachen.

Opeens kwam er een grote zwarte ruin, zo fors als een krijgspaard, door het struikgewas aandraven, bereden door een man van middelbare leeftijd met kortgeknipt haar en een spits baardje. Boven zijn gele Tyreense mantel, waarvan de pofmouwen groen satijnen splitten hadden, stonden twee opmerkelijk mooie ogen als helder geslepen saffieren in een bezweet donker gezicht. Geen bijzonder knappe man, maar die ogen maakten veel van zijn te lange neus goed. Zijn met een handschoen bedekte hand hield een breedpuntpijl omhoog.

‘Die kwam op een paar duim van mijn gezicht omlaag vallen, Caraline. Jouw teken staat erop. Ook al is er geen wild, dan wil dat nog niet zeggen...’ Op dat ogenblik drong de aanwezigheid van Rhand en Min tot hem door en zijn gespannen kruisboog werd op hen gericht. ‘Zijn dit zwervers, Caraline, of heb je spionnen uit de stad gevonden? Ik heb nooit geloofd dat Altor ons hier ongemoeid zou laten.’

Nog een zestal ruiters verscheen achter hem. Zwetende mannen in satijnen mantels met pofmouwen en bezwete vrouwen in rijkleding met omvangrijke, dikke kantkragen. Ze hadden allemaal een kruisboog. De laatste ruiter stond nog niet stil, waarbij de paarden met de hoeven stampten en hun hoofden bewogen, of nog twee keer zoveel ruiters kwamen van alle kanten door het struikgewas aanrijden en stelden zich achter Caraline op. Slanke bleke mannen en vrouwen in donkere kleren met gekleurde banden die soms tot aan hun middel reikten. Allen droegen kruisbogen. Bedienden te voet volgden, zuchtend en puffend vanwege de hitte. Het waren de mannen die elk afgeschoten wild zouden doden en meenemen. Het leek er amper toe te doen dat geen ervan meer dan een mes aan zijn riem had. Min slikte en begon onbewust wat ijveriger met het doekje haar wangen te deppen. Als er eentje Rhand herkende voor hij het besefte...

Vrouwe Caraline aarzelde niet. ‘Geen spionnen, Darlin,’ zei ze, en ze wendde haar paard om de andere Tyreners aan te kijken. Hoogheer Darlin Sisnera! Nu hoefde alleen heer Toram Riatin zijn gezicht nog maar te vertonen. Min had graag gezien dat Rhands ta’veren getrek aan het Patroon wat minder uitbundig was. ‘Een neef met zijn vrouw,’ vervolgde Caraline. ‘Ze komen mij uit Andor bezoeken. Mag ik jullie voorstellen: Thomas Trakand, van een lagere tak van het Huis, en zijn vrouw Flatona.’

Min keek haar bijna woest aan. De enige Flatona die ze ooit had gekend, was al voor haar twintigste een bestofte pruim en bovendien een verzuurd en slechtgeluimd mens.

Darlins blik gleed weer over Rhand en bleef een ogenblik op Min hangen. Hij liet zijn kruisboog zakken en boog bijna onmerkbaar; een Tyreense Hoogheer tegen een landedelman. ‘U bent welkom, heer Thomas. Het zijn dappere mannen die zich in de huidige omstandigheden bij ons willen voegen. Altor kan elke dag die wilden op ons afsturen.’ Vrouwe Caraline keek hem verbitterd aan, wat hij overduidelijk niet wenste op te merken.

Hij zag echter wel dat Rhand reageerde met een even kleine buiging. Het deed hem fronsen. Een donkere knappe vrouw in zijn gevolg mopperde binnensmonds. Ze had een lang en hard gezicht, dat heel ervaren was met boosheid. Een stevige man in een lichtgroene mantel met rode strepen, bezweet en stuurs kijkend, stuurde zijn paard een paar stappen naar voren, alsof hij eraan dacht Rhand omver te rijden.

‘Het Rad weeft wat het Rad wil,’ zei Rhand koeltjes alsof hij niets merkte. Als de Herrezen Draak tegen... Als de Herrezen Draak tegen zo ongeveer iedereen, dat was het. Hoogmoed op een bergtop. ‘Veel gebeurt niet zoals we verwachten. Ik heb bijvoorbeeld gehoord dat u in Tyr was, in Haddon Mirk.’

Min had graag wat willen zeggen, had de moed willen hebben iets kalmerends te zeggen. Ze volstond met over zijn arm te strelen. Zomaar terloops. Zijn vrouw – kijk, dat was een woord dat heerlijk klonk. Een vrouw die zomaar haar echtgenoot een klopje op de arm gaf. Nog een heerlijk woord. Licht, het was moeilijk eerlijk te zijn! Het was amper eerlijk om eerlijk te moeten zijn.

‘Hoogheer Darlin is hier kortgeleden met enkele van zijn beste vrienden op een bark aangekomen, Thomas.’ Caralines hese stemgeluid veranderde niet, maar haar ruin danste opeens opzij, ongetwijfeld na haar hakken te hebben gevoeld. Terwijl ze de ruin in het gareel bracht en Darlin haar rug toewendde, wierp ze Rhand een korte waarschuwende frons toe. ‘Val de Hoogheer niet lastig, Thomas.’

‘Ik vind het niet erg, Caraline,’ merkte Darlin op terwijl hij zwierig zijn kruisboog aan zijn zadel hing. Hij reed wat naderbij en liet een arm op de hoge zadelboog rusten. ‘Een man hoort te weten waar hij in terecht komt. Misschien heb je horen zeggen dat Altor naar de Toren is getrokken, Thomas. Ik ben gekomen omdat ik maanden geleden benaderd werd door Aes Sedai die bepaalde suggesties deden en je nicht heeft me verteld dat haar hetzelfde is overkomen. We dachten haar op de Zonnetroon te kunnen plaatsen voor Colavaere die innam. Nou ja, Altor is geen dwaas, neem nooit aan dat hij dat is. Zelf denk ik dat hij de Toren als een harp heeft bespeeld. Colavaere is opgehangen en hij zit veilig achter de muren van Cairhien. En niet onder een Aes Sedai-juk, wed ik, wat voor geruchten er ook gaan. Tot we een manier vinden om deze knoop te ontwarren, zitten we afwachtend in zijn hand tot hij een vuist maakt.’

‘Een schip heeft je gebracht,’ zei Rhand slechts, ‘een schip kan je wegbrengen.’ Opeens drong tot Min door dat hij zachte klopjes op haar arm gaf. Hij probeerde haar te kalmeren!

Tot haar verbazing gooide Darlin zijn hoofd in de nek en lachte. Heel wat vrouwen zouden om die ogen en lach zijn neus willen vergeten. ‘Dat zou kunnen, Thomas, maar ik heb je nicht gevraagd mij te huwen. Ze wil geen ja of nee zeggen, maar een man kan een toekomstige vrouw niet aan de genade van de Aiel overlaten en zij weigert te vertrekken.’

Caraline Damodred richtte zich in haar zadel op. Haar gezicht was zo ijskoud dat het een Aes Sedai zou beschamen. Opeens flitsten echter rode en witte aura’s rond haar en Darlin op en Min wist het. De kleuren leken er nooit veel toe te doen, maar ze wist dat die twee zouden trouwen, nadat Caraline hem vrolijk jacht op haar had laten maken. Er was nog meer. Voor haar ogen verscheen opeens een kroon boven Darlins hoofd, een eenvoudige gouden band met een licht gebogen zwaard dat vlak boven zijn voorhoofd op de band lag. Op een dag zou hij een koningskroon dragen, maar van welk land, kon ze niet zeggen; en Tyr had hoogheren, geen koning.

Het beeld en de aura’s verdwenen, terwijl Darlin zijn paard wendde om Caraline aan te kijken. ‘Vandaag hoeven we niet op wild te rekenen. Toram is al naar het kamp teruggekeerd. Ik stel voor hetzelfde te doen.’

Zijn blauwe ogen namen snel de omringende bomen op. ‘Blijkbaar zijn je neef en zijn gade in een zorgeloos ogenblik hun paard kwijtgeraakt. Ze zullen wel ergens rondzwerven,’ voegde hij er vriendelijk tegen Rhand aan toe. Hij wist heel goed dat ze geen paarden bezaten. ‘Maar ik weet zeker dat Rovair en Ines hun rijdieren willen afstaan. Een wandelingetje onder de blauwe hemel zal ze goeddoen.’

De stevige man in de roodgestreepte mantel liet zich meteen van zijn grote vos glijden, met een kruiperige glimlach voor Darlin en een even vettige grimlach voor Rhand. De vrouw met het boze gezicht volgde even later en klom stijf van haar zilvergrijze merrie af. Ze leek er niet blij mee te zijn.

Min evenmin. ‘Ben je van plan hun kamp in te gaan?’ fluisterde ze, terwijl Rhand haar naar de twee paarden leidde. ‘Ben je gek?’ voegde ze er onnadenkend aan toe.

‘Nog niet,’ zei hij zachtjes, en hij raakte haar neus aan met het topje van zijn vinger. ‘Dankzij jou weet ik dat.’ En hij tilde haar op de merrie, waarna hij zich in het zadel van de vos zette en het dier aanspoorde tot hij naast Darlin was.

Ze reden naar het noorden, hielden iets westelijk aan, gingen een helling op en lieten Rovair en Ines, die elkaar zuur aankeken, onder de bomen staan. Terwijl ze zich achter de Cairhienin aansloten, wensten de andere Tyreners hun lachend toe te genieten van hun wandeling. Min zou graag naast Rhand hebben gereden, maar Caraline legde een hand op haar arm en hield haar tegen, zodat ze de twee mannen volgden. ‘Ik wil zien wat hij doet,’ zei Caraline kalm. Wie van de twee? vroeg Min zich af. ‘Ben je zijn minnares?’ vroeg Caraline.

‘Ja,’ zei Min verdedigend nadat ze haar adem weer terug had. Haar wangen voelden vuurrood. De vrouw knikte echter alleen alsof het de gewoonste zaak ter wereld was. Misschien was het dat in Cairhien ook wel. Er waren tijden, besefte ze, dat alle wereldwijsheid die ze had opgepikt ongeveer even dun was als haar hemd.

Rhand en Darlin reden knie aan knie vlak voor hen. De jongere man was een half hoofd groter dan de ander, beiden droegen hun trots als mantels om hen heen. Niettemin waren ze in gesprek. Het was niet gemakkelijk om iets op te vangen. Ze spraken zacht en de dode bladeren ritselden onder de hoeven, gevallen takken kraakten en dat was vaak voldoende om de woorden te dempen. Toch was het mogelijk wat flarden op te vangen.

‘Vergun mij op te merken, Thomas,’ zei Darlin op een gegeven moment, terwijl ze na de eerste helling weer omlaag reden, ‘en bij het Licht, ik wil niet neerbuigend doen, maar je mag je gelukkig prijzen met zo’n knappe vrouw. Als het Licht het wenst, zal ik zelf een even knappe krijgen.’

‘Waarom hebben ze het niet over iets belangrijks,’ mopperde Caraline. Min wendde haar hoofd af om een glimlachje te verbergen. Vrouwe Caraline keek lang niet zo verstoord als ze klonk. Zelf had ze er nooit veel om gegeven of iemand haar knap vond of niet. Nou ja, tot ze Rhand in Baerlon had ontmoet. Misschien was die neus van Darlin eigenlijk zo lang nog niet.

‘Ik zou hem Callandor uit de Steen hebben laten meenemen,’ zei Darlin wat later bij het beklimmen van een spaarzaam begroeide helling, ‘maar ik kon niet verdragen dat hij die Aielrovers naar Tyr bracht.’

‘Ik heb De Voorspellingen van de Draak gelezen,’ zei Rhand, voorover leunend over de nek van de vos en het dier aansporend. Ondanks het fijnglanzende uiterlijk had het paard even weinig ruggengraat als zijn eigenaar, vermoedde Min. ‘De Steen diende te vallen voor hij Callandor kon opnemen,’ vervolgde Rhand. ‘Ik heb gehoord dat andere Tyreense heren hem wel volgen.’

Darlin snoof. ‘Ze kruipen en likken zijn laarzen. Ik had hem kunnen volgen als hij dat had gewild, als...’

Zuchtend schudde hij zijn hoofd. ‘Te veel “alsen”, Thomas. Er is een spreekwoord in Tyr: “Elke ruzie kan vergeven worden, maar koningen vergeten nooit.” Na Artur Haviksvleugel heeft Tyr nooit meer een koning gekend, maar ik denk dat de Herrezen Draak veel van een koning weg heeft. Nee, hij heeft me, zoals hij het noemt, verraad aangewreven en ik dien verder te gaan op het ingeslagen pad. Als het Licht het wil, zal ik nog voor mijn dood mogen meemaken dat Tyr weer over zijn eigen streken heerst.’

Het moest iets van dat ta’veren zijn, wist Min. De man zou anders nooit zo open zijn tijdens een toevallige ontmoeting, of hij het nu tegen een neef van Caraline Damodred had of niet. Maar wat dacht Rhand? Ze kon amper wachten om hem van de kroon te vertellen.

Ze reden de heuveltop over en stootten onverwachts op een groep speerdragers van wie sommigen een gedeukte kuras of helm droegen. De meesten moesten het zonder zoiets doen en ze bogen bij het zien van de jachtpartij. Links en rechts kon Min tussen de bomen andere groepen schildwachten zien. Beneden hen strekte het kamp zich uit in een schijnbaar eeuwig waas van stof. Het nam de bijna boomloze helling, het dal en de volgende heuvel in beslag. De paar tenten die er stonden, waren groot en sommige toonden de banier van een edelman, slap aan de punt van een stok hangend. Er stonden bijna evenveel paarden aan lijnen als er mensen waren en er slenterden duizenden mannen en een handvol vrouwen tussen de kookvuren en wagens. Niemand juichte toen hun aanvoerders binnenreden.

Min nam hen over het doekje heen op, dat ze vanwege het stof tegen haar neus drukte. Het kon haar niet schelen of Caraline zag wat ze deed. Ontmoedigde en grimmige gezichten zagen hen langsrijden; mensen die wisten dat ze in de val zaten. Hier en daar stond de koin van een Huis stijf boven een mannenhoofd, maar de meesten leken alles te dragen wat ze hadden kunnen vinden: stukken en delen van wapenrustingen die vaak niet of slecht pasten. Een groot aantal echter, mannen die te lang waren voor Cairhienin, droeg rode jassen onder beschadigde kurassen. Min zag een bijna zwart geworden witte leeuw, geweven in een smerige rode mouw. Darlin kon maar enkele mannen op de bark hebben meegenomen, misschien weinig meer dan waaruit zijn jachtpartij bestond. Caraline keek links noch rechts terwijl ze door het kamp reden, maar telkens wanneer ze in de buurt van die mannen in het rood kwamen, verstrakte haar mond.

Darlin steeg af voor een indrukwekkende tent. De grootste die Min ooit had gezien, groter dan ze zich ooit had kunnen voorstellen. Een reusachtige ovaal met rode strepen, glanzend als zijde in het zonlicht, terwijl er niet minder dan vier hoge kegelvormige punten in het dak zaten. Op het dak stond de Opgaande Zon van Cairhien in goud op blauw, traag bewegend in een luie bries. Het getokkel van harpen steeg op uit het gemompel van vele stemmen, als het geluid van ganzen. Terwijl bedienden de paarden wegleidden, bood Darlin Caraline zijn arm. Na enige tijd legde ze haar vingers licht op zijn pols zonder dat er iets van haar gezicht viel af te lezen en liet ze zich naar binnen leiden.

‘Mijn gade?’ mompelde Rhand met een glimlach, zijn arm aanbiedend. Min snoof en legde haar hand op de zijne. Nog liever zou ze hem een klap hebben verkocht. Hij had niet het recht van zoiets een grapje te maken. Hij had niet het recht haar hierheen te brengen, ta’veren of niet. Bloedvuur, hij kon hier zijn dood vinden. Maar gaf hij er wat om, als zij de rest van haar leven bleef huilen? Ze voelde bij het binnengaan aan een gestreepte voorhang en schudde verbaasd haar hoofd. Hij was van zijde. Een tent van zijde!

Ze waren amper binnen of ze voelde Rhand verstrakken. Darlins kleinere gevolg en dat van Caraline haastten zich met onoprechte, gefluisterde verontschuldigingen weg. Tussen de vier hoofdtentpalen kreunden lange schragen onder het vele voedsel en de drank. Ze stonden op kleurrijke tapijten die hier als vloerbedekking dienden. Overal waren mensen. Cairhiense edelen in hun fraaiste kledij, enkele soldaten met hun kaalgeschoren en bepoederde hoge voorhoofden, duidelijk mannen van hoge rang, aan de mooie snit van hun kleding te zien. Een handvol barden bewoog zich al spelend door de menigte, opvallend zowel door hun veel gemoedelijker uiterlijk als door de fraai gesneden en vergulde harpen. Niettemin schoten Mins ogen – alsof haar blikken door het voorwerp van Rhands zorgen werden aangetrokken – naar drie pratende Aes Sedai. Ze hadden stola’s om met groene, bruine en grijze franje. Beelden en kleuren flitsten rondom hen, maar er was niets wat ze kon duiden. Een beweging in de menigte onthulde er nog een, een gezellig uitziende vrouw met een rond gezicht. Nog meer beelden en flitsende kleuren maar Min wist al genoeg toen ze de stola met de rode franje over haar volle armen zag.

Rhand stak zijn hand onder haar arm en gaf er een klopje op. ‘Maak je geen zorgen,’ zei hij zachtjes. ‘Alles gaat heel goed.’ Ze had hem moeten vragen wat ze hier deden, maar was bang voor zijn antwoord. Darlin en Caraline waren samen met hun volgelingen in de menigte verdwenen, maar toen een buigende dienstknecht in rood, groen en wit een blad vol zilveren roemers wijn voorhield aan Rhand en Min, verscheen Caraline weer en wimpelde de wenkende gebaren van een kerel met een beulsgezicht in zo’n rode jas af. Hij keek haar woest na, terwijl ze een roemer vruchtenwijn nam en de bediende wegwuifde. Mins adem stokte door de aura die ze plotseling om hem heen zag opflitsen, van zulke ziekelijke donkere tinten dat ze bijna zwart leken. ‘Vertrouw die man niet, vrouwe Caraline.’ Ze kon zich niet bedwingen. ‘Hij zal iedereen vermoorden die hem iets in de weg legt. Hij zal moorden om niets en iedereen doden.’ Ze perste haar tanden op elkaar om niet meer te zeggen.

Caraline wierp een blik over haar schouder naar de beul die zich met een ruk omdraaide. ‘Dat wil ik van Daved Hanlon best aannemen.’ zei ze wrang. ‘Zijn Witte Leeuwen vochten om het goud, niet om Cairhien, en ze plunderen nog erger dan de Aiel. Andor werd ze blijkbaar te heet onder de voeten.’ Dat laatste met een opgetrokken wenkbrauw naar Rhand. ‘Toram heeft hem vermoedelijk een groot deel van het goud aangeboden, en zeker landgoederen.’ Ze sloeg haar ogen op naar Min. ‘Ken je die man, Flatona?’

Min kon slechts haar hoofd schudden. Hoe kon ze haar nieuwe kennis over Hanlon nu uitleggen en zeggen dat zijn handen rood zouden zijn van nog meer aanrandingen en moorden voor hij stierf? Als ze had geweten wanneer en wie... Ze wist echter alleen dat hij het zou doen. In elk geval liep een beeld waarover ze vertelde nooit anders af. Wat ze zag gebeurde, hoe vaak of dringend ze ook waarschuwde. Soms was het zelfs gebeurd dóór haar waarschuwing, voordat ze wijzer was geworden.

‘Ik heb van de Rode Leeuwen gehoord,’ zei Rhand kil. ‘Zoek onder hen naar Duistervrienden en je zult niet teleurgesteld worden.’ Ze hadden een deel van Gaebrils strijdmacht gevormd. Dat wist Min in elk geval en weinig meer, behalve dat heer Gaebril in werkelijkheid Rahvin was geweest. Het kon haast niet anders of onder de dienaren van een Verzaker zouden veel Duistervrienden te vinden zijn. ‘Hoe staat het met hem?’ Rhand knikte naar een man verderop in de tent, wiens lange donkere mantel evenveel banden vertoonde als Caralines gewaad. Hij was heel lang voor een Cairhiener, misschien amper een hoofd kleiner dan Rhand, met een forse kaaklijn en iets van grijs bij zijn slapen. Om de een of andere reden werden Mins ogen naar de man naast hem getrokken, een mager kereltje met een grote neus en flaporen, gekleed in een roodzijden mantel die hem slecht paste. Hij voelde telkens aan een kromme dolk aan zijn riem, een prachtig stuk in een gouden schede en met boven op het heft een grote rode steen die het licht duister leek te binden. Ze zag geen aura’s om hem heen. Hij kwam haar vaag bekend voor. Ze keken beiden naar haar en Rhand.

‘Dat is heer Toram Riatin zelf,’ verzuchtte Caraline met gespannen stem. ‘En zijn eeuwige gezel van de laatste dagen, meester Jeraal Mordeth. Een verfoeilijk mannetje. Zijn ogen zorgen dat ik meteen erna in bad wil. Beiden bezorgen me een smerig gevoel.’ Ze stond te kijken van haar eigen woorden, maar herstelde zich snel. Min had het gevoel dat er maar weinig was dat Caraline Damodred lang van haar stuk kon brengen. Daarin leek ze sterk op Moiraine. ‘Ik zou maar voorzichtig zijn als ik jou was, neef Thomas,’ ging ze door. ‘Misschien heb je wat wondertjes gewrocht of wat ta’veren spul op mij toegepast, en wellicht zelfs op Darlin – hoewel ik niet kan zeggen waartoe dat kan leiden, ik beloof je niets – maar Toram koestert een ziekelijke haat tegen je. Voordat Mordeth zich bij hem aansloot, was het niet zo erg, maar sindsdien... Toram zou ons ’s nachts meteen de stad laten aanvallen. Als jij dood bent, zullen de Aiel volgens hem wel verdwijnen, maar ik denk dat hij jouw dood nu zelfs nog verbetener nastreeft dan de troon.’

‘Mordeth,’ zei Rhand. Zijn ogen bleven aan Toram Riatin en de magere kerel kleven. ‘Hij heet Padan Fajin en er staan honderdduizend gouden kronen op zijn hoofd.’

Caraline liet haar roemer bijna vallen. ‘Koninginnen zijn wel voor minder vrijgekocht. Wat heeft hij gedaan?’

‘Hij verwoestte mijn thuis omdat het mijn thuis was.’ Rhands gezicht was bevroren, zijn stem als ijs. ‘Hij heeft Trolloks mijn vrienden laten doden, omdat zij mijn vrienden waren. Hij is een Duistervriend en een dood kadaver.’ De laatste woorden werden tussen zijn opeengeklemde tanden door gestoten. Vruchtenwijn spatte op het tapijt, doordat hij de zilveren bokaal in zijn in een handschoen gehulde vuist in elkaar kneep. Min leed met hem mee, voelde zijn pijn en werd misselijk. Ze had gehoord wat Fajin in Tweewater had gedaan – maar bijna paniekerig legde ze haar hand op Rhands borst. Als hij nu toegaf en geleidde, met een onbekend aantal Aes Sedai in de buurt...

‘Omwille van het Licht, beheers je,’ begon ze en achter haar klonk een aangename vrouwenstem.

‘Wil je me aan je lange jonge vriend voorstellen, Caraline?’

Min keek om, recht in een leeftijdloos gezicht met koele ogen onder een knot van ijzergrijs haar, waaruit kleine gouden sieraden bungelden. Ze slikte wat gepiep in en kuchte. Ze had gedacht dat Caraline haar met één blik had opgenomen, maar deze koele ogen leken dingen over haar te weten die zij zelf allang vergeten was. De glimlach van de Aes Sedai terwijl ze haar stola met de groene franje goed schikte, was maar half zo vriendelijk als haar stem.

‘Natuurlijk, Cadsuane Sedai.’ Caraline klonk geschokt, maar ze wist haar stem heel vlak te houden bij het voorstellen van haar overgekomen ‘neef’ en zijn ‘gade’, ‘Ik vrees echter dat Cairhien vandaag de dag niet de juiste plek voor hen is,’ zei ze weer volkomen beheerst. Ze glimlachte treurig omdat ze Thomas en Flatona niet enkele dagen langer bij zich kon houden. ‘Ze zijn het ermee eens en keren terug naar Andor.’

‘Is dat zo?’ zei Cadsuane droogweg. Mins hart zakte naar haar maag. Zelfs als Rhand haar niet genoemd had, bleek uit haar manier van kijken duidelijk dat ze hem kende. Gouden vogeltjes, manen en sterren zwierden door haar hoofdschudden heen en weer. ‘De meeste jongens leren bij de eerste keer dat ze zich branden als ze hun vingers in het mooie vuur moeten steken, Thomas. Anderen krijgen een pak voor hun broek om het te leren. Beter zere billen dan een verschroeide hand.’

‘Je weet dat ik geen kind meer ben,’ antwoordde Rhand haar scherp. ‘O, weet ik dat?’ Ze nam hem van top tot teen op en wekte de indruk dat hij maar heel klein was. ‘Nou ja, blijkbaar zal ik spoedig merken of je al dan niet een pak slaag verdient.’ Haar koele ogen zweefden naar Min en Caraline en met een laatste rukje aan haar stola liet Cadsuane zich weer in de menigte opnemen.

Min slikte het brok in haar keel weg en zag met genoegen dat Caraline ondanks al haar zelfbeheersing hetzelfde deed. Rhand – die blinde zot – staarde de Aes Sedai na alsof hij achter haar aan wilde gaan. Ditmaal legde Caraline een hand op Rhands borst.

‘Ik neem aan dat je Cadsuane kent,’ zei ze zuchtend. ‘Pas op voor haar, zelfs de andere zusters gaan vol ontzag voor haar opzij.’ Haar zwoele stem kreeg iets ernstigs, ‘Ik heb geen idee hoe deze dag zal aflopen, maar hoe dan ook, ik denk dat je allang verdwenen had moeten zijn, neef Thomas. De hoogste tijd. Ik zal paarden...’

‘Is dit je neef, Caraline?’ vroeg een lage, volle mannenstem en Min veerde onwillekeurig op.

Toram Riatin was van dichtbij nog aantrekkelijker dan op een afstand. Hij bezat de sterke mannelijke schoonheid en het wereldwijze uiterlijk die Min vóór haar ontmoeting met Rhand zouden hebben aangetrokken. Ze vond hem eigenlijk nog steeds aantrekkelijk, maar minder dan Rhand. Torams strakke glimlach was heel appetijtelijk.

Torams blik viel op Caralines hand die nog tegen Rhands borst lag. ‘Vrouwe Caraline wordt mijn vrouw,’ zei hij lui. ‘Wist je dat?’

Caralines wangen werden vuurrood van boosheid. ‘Zeg dat niet, Toram! Ik heb je meegedeeld dat ik nee zeg en dat blijft zo.’

Toram glimlachte Rhand toe. ‘Ik denk dat vrouwen nooit goed weten wat ze willen, totdat je het ze toont. Wat zeg jij, Jeraal? Jeraal?’ Hij keek fronsend rond. Min staarde hem verbijsterd aan. Terwijl hij zo knap was, met precies het goede uiterlijk om... Ze had graag beelden kunnen oproepen. Ze zou dolgraag weten wat de toekomst deze man zou brengen.

‘Ik zag je vriend die kant uit schieten, Toram.’ Met een van afkeer verwrongen mond wuifde Caraline vaagjes een richting op. ‘Ik neem aan dat je hem bij de drankjes zult vinden, of anders onder de meisjes die hij lastig valt.’

‘Later, mijn schat.’ Hij probeerde haar wang te strelen en keek vermaakt toen ze achteruitstapte. Meteen richtte hij zijn vermaak op Rhand. En op het zwaard aan zijn heup. ‘Zullen we wat aan sport doen, neef? Ik noem je maar zo, omdat we neven zullen zijn zodra Caraline mijn vrouw is geworden. Met oefenzwaarden, uiteraard.’

‘Zeker niet,’ lachte Caraline. ‘Hij is een jongen, Toram, en hij weet amper het ene eind van dat ding van het andere te onderscheiden. Zijn moeder zou het me nooit vergeven wanneer ik hem toestond...’

‘Sport,’ zei Rhand opeens. ‘Ik wil weleens zien waar dit toe leidt. Ik stem toe.’

36

Wapens

Min wist niet of ze moest kreunen, schreeuwen of gaan zitten huilen. Caraline staarde met grote ogen naar Rhand en leek door dezelfde keus bevangen.

Lachend wreef Toram zijn handen over elkaar, iedereen! Luister! Jullie gaan een mooie sport zien. Maak ruimte vrij. Maak ruimte vrij.’ Hij beende weg en gebaarde mensen uit het midden van de tent opzij te stappen.

‘Schaapherder,’ gromde Min, ‘je hersens zijn niet eens van wol, je hebt helemaal geen hersens in je kop.’

‘Ik zou het niet op die manier willen stellen,’ merkte Caraline wel heel droog op, ‘maar ik stel wel voor dat je nu weggaat. Welke... kunstjes je ook denkt te gebruiken, er zijn zeven Aes Sedai in deze tent, waaronder vier Roden die recentelijk vanuit het zuiden zijn aangekomen en op weg zijn naar Tar Valon. Als een van hen ook maar het flauwste vermoeden heeft, vrees ik zeer dat wat er van deze dag had kunnen komen, nooit zal gebeuren. Vertrek.’

‘Ik ga geen enkel... kunstje gebruiken.’ Rhand gespte zijn zwaardriem los en overhandigde die aan Min. ‘Als ik jou en Darlin op de een of andere manier heb beïnvloed, kan ik Toram wellicht op een andere manier raken.’ De menigte drong naar achteren en liet een stuk van twintig bij twintig pas vrij tussen twee van de grote middenpalen. Sommigen keken naar Rhand en er werd nogal wat in ribben gepord of besmuikt gelachen. De Aes Sedai kregen natuurlijk ereplaatsen aangeboden: Cadsuane en haar twee vriendinnen aan de ene kant, vier leeftijdloze vrouwen met Rode stola’s aan de andere. Cadsuane en haar gezellinnen namen Rhand met openlijke afkeuring op en toonden nog net geen ergernis, maar wel meer dan elke Aes Sedai ooit liet blijken. De Rode zusters leken zich echter meer zorgen te maken over de drie andere vrouwen. Ze stonden weliswaar tegenover elkaar, maar wisten het te doen voorkomen alsof de andere drie er niet waren. Niemand kon zo blind zijn zonder er moeite voor te doen.

‘Luister naar me, nééf.’ Caralines zachte stem trilde van spanning. Ze stond heel dicht bij hem, met haar hoofd achterover om naar hem op te kijken. Ze reikte amper tot zijn borst maar leek bereid hem een draai om de oren te geven. ‘Als je geen bijzonder kunstje gebruikt,’ vervolgde Caraline, ‘kan hij je heel erg verwonden, zelfs met oefenzwaarden, en dat zal hij doen ook. Hij heeft er nooit van gehouden dat iemand aan dingen komt die hij als de zijne beschouwt. Hij neemt aan dat iedere leuke jongeman die mij aanspreekt mijn minnaar is. Als kind heeft hij een vriend – een vriend nog wel! – van de trap geduwd, wat diens rug heeft gebroken. Enkel omdat Derowin zonder zijn toestemming op Torams paardje reed. Vertrek, neef. Niemand zal je erom minachten. Niemand verwacht van een jongen dat hij het tegen een zwaardmeester kan opnemen. Flatona – of hoe je ook heet – help me hem over te halen!’

Min wilde wat zeggen en Rhand legde een vinger op haar lippen. ‘Ik ben wie ik ben,’ glimlachte hij. ‘En ik denk niet dat ik voor hem kon wegvluchten als ik dat niet was. Dus hij is een zwaardmeester.’ Hij knoopte zijn jas los en schreed het vrijgemaakte stuk op.

‘Waarom zijn ze koppig als je dat het minst kunt gebruiken?’ fluisterde Caraline met een stem vol ergernis. Min kon slechts instemmend knikken.

Toram had zich tot op zijn hemd en broek uitgekleed en droeg twee oefenzwaarden. De klingen waren bijeengebonden dunne latjes. Hij trok een wenkbrauw op bij de aanblik van Rhand die alleen zijn jas open had hangen. ‘Dat zal je bewegingen hinderen, neef.’ Rhand haalde zijn schouders op.

Zonder waarschuwing gooide Toram hem een zwaard toe. Rhand plukte het lange gevest uit de lucht.

‘Door die handschoenen wordt het glad, neef. Je hebt een vaste greep nodig.’

Rhand pakte het gevest met beide handen vast en draaide zich wat opzij, de kling omlaag en de linkervoet naar voren.

Toram hief beide handen op, alsof hij wilde zeggen dat hij al het mogelijke had gedaan. ‘Nou ja, in elk geval weet hij hoe hij moet staan,’ lachte hij en bij het laatste woord sprong hij naar voren, waarbij hij met al zijn snelheid en kracht uithaalde naar Rhands hoofd.

Met een luid geklak sloeg de bos latten op de andere lattenbos. Rhand had niets bewogen, alleen het zwaard. Heel even staarde Toram hem aan en Rhand keek kalm terug. Toen begon hun dans.

Het was het enige woord dat Min kon bedenken om die glijdende, vloeiende bewegingen van flitsende en tollende houten wapens te beschrijven. Ze had Rhand op het zwaard zien oefenen tegen de beste mannen die hij kon vinden, vaak tegen twee, drie of vier man tegelijk, maar hierbij vergeleken stelde dat niets voor. Het ging zo mooi en zo gemakkelijk dat je kon vergeten dat er bloed gevloeid zou hebben als die latten van staal waren geweest. Behalve dat geen enkele kling vlees raakte. Ze dansten voor- en achteruit, draaiden om elkaar heen, nu eens tastend, dan weer uithalend. Rhand viel aan, verdedigde, en elke beweging werd onderstreept door dat luide geklak.

Caraline greep Mins arm hard beet zonder haar ogen van de schermutseling af te wenden. ‘Hij is ook een zwaardmeester,’ zuchtte ze. ‘Dat moet. Moet je zien!’

Min keek en klemde Rhands zwaardgordel en schede tegen zich aan, alsof die hemzelf waren. Elke beweging was pure schoonheid en wat Rhand ook dacht, Toram had zichtbaar liever een wapen van staal gehad. Kille woedde brandde op zijn gezicht en hij drukte harder en harder door. Toch raakte zijn wapen slechts het wapen van de ander, maar nu trok Rhand zich voortdurend verder terug en gebruikte zijn zwaard verdedigend, terwijl Toram naar voren bewoog, aanviel, de ogen glinsterend van ijzige woede.

Ergens buiten krijste iemand, een gehuil van volkomen afgrijzen, en opeens werd de enorme tent in de lucht opgeheven en verdween in een dik grijs dat de hemel verborg. Aan alle kanten kolkte mist rond, gevuld met ver geschreeuw en gegil. Dunne slierten kringelden het gat in dat de tent had achtergelaten. Iedereen keek verbijsterd om zich heen. Bijna iedereen.

Torams houten kling trof met een botten krakend geluid Rhands zijde, waardoor hij dubbelboog. ‘Je bent dood, neef,’ spotte Toram die zijn zwaard hoog ophief voor een volgende slag, en toen verstarde, starend naar een deel van de zware grijze mist boven hen... dat stevig werd, tastbaar. Het had een misttentakel kunnen zijn, maar een dikke drietenige arm reikte omlaag, sloot zich om de stevigste Rode zuster en griste haar de lucht in, voor iemand zich had kunnen bewegen.

Cadsuane was de eerste die de schok te boven kwam. Haar armen gingen omhoog en schudden de stola van haar schouders, haar handen maakten een draai en een vuurbol leek uit iedere handpalm omhoog te schieten en in de mist door te dringen. Ergens in de hoogte barstte iets opeens in vlammen uit, een felle vuurschicht die onmiddellijk verdween en de Rode zuster kwam in zicht en viel met een plof op het tapijt, vlak bij de op één knie gezeten Rhand, die zijn hand tegen zijn zij drukte. Ze zou met haar gezicht omlaag zijn neergekomen, als haar hoofd niet zo was rondgedraaid dat haar dode ogen in de mist omhoogstaarden.

Het beetje rust dat in de tent was overgebleven, vervloog nu volkomen. De Schaduw was vlees gegeven. Krijsende mensen vluchtten alle kanten op, liepen schragen omver. Heren en vrouwes worstelden zich langs dienaren, en bedienden stootten edelen opzij.

Met haar vuisten en ellebogen baande Min zich een weg naar Rhand; ze gebruikte zijn zwaard als knuppel.

‘Ben je in orde?’ vroeg ze, hem overeind trekkend. Ze zag verbaasd dat Caraline aan zijn andere zij hem eveneens omhooghielp. Caraline keek trouwens ook verbaasd.

Hij haalde zijn hand onder zijn jas vandaan; op zijn vingers zat gelukkig geen bloed. Het half geheelde, kwetsbare litteken was niet opengebarsten. ‘Ik denk dat we maar beter kunnen gaan,’ zei hij, zijn zwaardgordel aanpakkend. ‘We moeten hier weg zien te komen.’ De omgekeerde schaal lucht was merkbaar kleiner geworden. Bijna alle anderen waren gevlucht. Buiten in de mist rees gegil op; het meeste werd abrupt afgesneden, maar telkens volgde weer nieuw geschreeuw, ‘Ik ben het ermee eens, Thomas,’ zei Darlin. Met het zwaard in de hand plaatste hij zichzelf met zijn rug naar Caraline toe, tussen haar en de mist. ‘De vraag is: in welke richting? Maar ook: hoe ver moeten we gaan?’

‘Dit komt van hem af!’ spoog Toram. ‘Van Altor.’ Hij gooide zijn oefenzwaard opzij en schreed naar zijn opzij gelegde mantel en trok die kalm aan. Wat hij verder ook mocht zijn, een lafaard zeker niet. ‘Jeraal?’ schreeuwde hij de mist toe, terwijl hij zijn zwaardriem omgespte. ‘Jeraal! Bloedvuur man, het Licht hale je, waar ben je? Jeraal!’ Mordeth of Fajin antwoordde niet en hij ging door met roepen.

De enige andere mensen waren Cadsuane en haar twee zusters. Hun gezichten stonden kalm, maar hun handen streken zenuwachtig over hun stola’s. Cadsuane zelf wekte de indruk dat ze aanstalten maakte een ommetje te maken, ‘Ik zou zo denken, naar het noorden,’ zei ze. ‘De dichtstbijzijnde helling ligt die kant op en een klim kan ons boven dat daar uitbrengen. Hou op met dat krolse gejank, Toram. Of je man is dood, of hij kan je niet horen.’ Toram keek haar woest aan, maar hield wel op met schreeuwen. Cadsuane leek het niet te merken, of gaf er niet om, zolang hij maar stil was. ‘Naar het noorden dus. Wij drieën zullen alles afhandelen wat jullie staal niet aan kan.’ Ze keek Rhand bij die woorden recht aan en hij knikte heel even, voor hij zijn zwaardgordel omgespte en zijn zwaard trok. Min probeerde niet stomverbaasd te kijken toen ze een blik met Caraline wisselde. De ogen van de andere vrouw leken zo groot als kopjes. De Aes Sedai wist wie hij was en zij ging ervoor zorgen dat niemand anders het te weten kwam. ‘Ik wou dat we onze zwaardhanden niet in de stad hadden gelaten,’ zei de slanke Gele zuster. Kleine zilveren belletjes in het donkere haar klingelden door haar hoofdschudden. Ze zag er bijna even bazig uit als Cadsuane, zozeer dat je aanvankelijk niet besefte hoe knap ze was, hoewel haar ruk met het hoofd een tikkeltje... nou ja... pruilerig aandeed. ‘Ik wou dat Roshan hier was.’

‘Een cirkel, Cadsuane?’ vroeg de Grijze. Haar hoofd draaide alle kanten uit om naar de mist te kijken. Ze zag eruit als een gezette lichtblonde mus met haar scherpe neus en onderzoekende ogen. Geen bang musje, maar wel een die klaarstond op te vliegen. ‘Dienen we niet te koppelen?’

‘Nee, Niande,’ zuchtte Cadsuane. ‘Als je iets ziet, moet je meteen toeslaan en niet wachten om het mij te wijzen. Samitsu, hou op met die drukte over Roshan. We beschikken hier over drie goede zwaarden en ik zie dat twee ervan het reigerteken dragen. Dat is voldoende.’

Toram liet zijn tanden zien bij het opmerken van de reiger op het wapen dat Rhand had getrokken. Als het een glimlach was, zat er niets vrolijks in. Zijn eigen wapen vertoonde ook een reiger. Dat van Darlin niet, maar hij nam Rhand en zijn zwaard schattend op, waarna hij hem eerde door zijn hoofd aanmerkelijk dieper te neigen dan bij zijn kennismaking met Thomas Trakand van de lagere tak van het Huis.

De grijsharige Groene nam duidelijk de leiding op zich en behield die, ondanks de pogingen van Darlin, die als menige Tyrener niet veel van Aes Sedai moest hebben, en ondanks Toram, die iedereen verafschuwde die bevelen gaf als hij dat zelf niet deed. Eigenlijk ergerde Caraline zich ook, maar Cadsuane negeerde haar frons even volkomen als de hardop geuite klachten van de mannen. In tegenstelling tot de mannen leek Caraline te beseffen dat klagen niet hielp. Wonder boven wonder liet Rhand zich mak zijn plaats wijzen, rechts van Cadsuane. Nou ja, niet zo mak, want hij keek haar hooghartig langs zijn neus aan. Min zou hem een mep hebben gegeven als hij haar dat geflikt had. Cadsuane schudde enkel haar hoofd en mompelde iets wat hem rood deed aanlopen, maar gelukkig hield hij zijn mond gewoon dicht. Op dat ogenblik dacht Min bijna dat hij zou verkondigen wie hij was. En er misschien op rekende dat de mist uit angst voor de Herrezen Draak zou verdwijnen. Hij schonk haar een glimlach alsof een mist in dit weer niets te betekenen had, zelfs een mist die tenten en mensen opslokte. Toen ze waren opgesteld in de vorm van een zespuntige ster, liepen ze de dikke mist in. Cadsuane ging voorop, met de twee andere Aes Sedai op de punten naast haar en de mannen met de zwaarden op de drie andere punten. Toram schold natuurlijk luid op zijn plaatsje achteraan, tot Cadsuane een opmerking maakte over eervolle wacht in de achterhoede zijn. Dat kalmeerde hem. Min had geen enkel bezwaar tegen haar plekje met Caraline in het midden van de ster. In beide handen had ze een mes, maar ze vroeg zich af of dat enig nut had. Ze zag opgelucht hoe de dolk in Caralines vuist trilde. Haar eigen handen waren tenminste vast. Aan de andere kant was zij wellicht te bang om te beven.

De mist was koud alsof het winter was. De grijze nevel omsloot hen in zulke dikke wervelingen dat de anderen moeilijk te zien waren. Horen ging echter al te goed. Gekrijs dreef hol door de sombere schemer, luid schreeuwende mensen en gillende paarden. De mist leek geluiden dood te drukken; ze was dankbaar dat de afschuwelijke kreten veraf leken. De nevel voor hen werd dikker, maar meteen schoten vuurbollen uit Cadsuanes handen die door het ijzige grijs sisten. De dikkere flarden ontploften in loeiend opflakkerende vlammen. Gebrul achter hen en lichtflitsen in de mist als bliksems tegen de wolken maakten duidelijk dat de andere twee zusters ook druk bezig waren.

Min had niet de behoefte om te kijken. Wat ze voor zich zag was al erg genoeg. Ze bewogen zich langs tenten die door de grijze nevel half zichtbaar waren, langs lijken en soms delen van lijken die veel te zichtbaar waren. Een been. Een arm. Een man zonder onderlijf. Eenmaal een grijzend vrouwenhoofd op de rand van een omgegooide wagen. Het land liep omhoog en werd steiler. Voor het eerst zag Min behalve hun groepje nog een overlevende; ze had het liever niet gezien.

Een man in zo’n rode mantel wankelde naar hen toe, met een zwak zwaaiende arm. De andere arm was verdwenen en de helft van zijn gezicht eveneens, zodat vochtig wit bot blootlag. Iets wat woorden hadden kunnen zijn, borrelde tussen zijn tanden door, en hij stortte ter aarde. Samitsu knielde even naast hem neer, legde haar vingers op de bebloede resten van zijn voorhoofd. Toen ze overeind kwam, schudde ze haar hoofd en ze liepen door, de helling op en verder omhoog, tot Min zich begon af te vragen of ze een berg of een heuvel beklommen.

Vlak voor Darlin begon de mist opeens tot een gestalte te stollen, een manshoge vorm die geheel uit tentakels en wijd open muilen met scherpe tanden bestond. De Hoogheer mocht dan geen zwaardmeester zijn, hij was zeker niet traag. Zijn wapen kliefde dwars door de zich nog vormende gestalte heen, maakte een lus en hakte hem doormidden. Vier mistwolken, dikker dan de omringende nevel, zakten naar de grond. ‘Zo,’ zei hij, ‘nu weten we tenminste dat staal deze... schepsels kan neerslaan.’

De dikkere klonten vloeiden samen en het wezen begon zich opnieuw op te richten.

Cadsuane strekte een hand en druppels vuur schoten uit haar vingers, een felle vlam zengde de dikker wordende mist uit zijn bestaan. ‘Maar niet meer dan een neerslaan, blijkbaar,’ mompelde ze.

Rechts voor hen verscheen in het wervelende grijs opeens een vrouw die haar zijden rok hoog ophield, terwijl ze half rennend, half vallend de heuvel af kwam, op hen af. ‘Het Licht zij dank,’ gilde ze. ‘Het Licht zij dank! Ik dacht dat ik alleen was.’ Vlak achter haar trok de mist zich samen, een nachtmerrie van tanden en klauwen die hoog boven haar uittorende. Als het een man was geweest, zou Rhand volgens Min zeker hebben gewacht.

Hij hief zijn hand nog voor Cadsuane zich kon bewegen en een staaf van iets als... vloeibaar wit vuur, helderder dan de zon... schoot over het hoofd van de hollende vrouw heen. Het wezen verdween gewoon. Heel even was de lucht waar het zich had bevonden, helder, evenals de baan die de staaf had uitgebrand, tot de mist zich weer begon te sluiten. Het duurde kort, terwijl de vrouw ter plekke verstijfde. Uit alle macht krijsend draaide ze zich vervolgens om en rende van hen weg, nog steeds hellingafwaarts, vluchtend voor wat ze meer vreesde dan deze nachtmerries in de mist.

‘Jij!’ brulde Toram zo luid dat Min zich pijlsnel omdraaide met haar messen in de aanslag. Hij stond met zijn zwaard naar Rhand te wijzen. ‘Jij bent het! Ik had gelijk! Dit komt door jou! Mij zul je niet in de val laten lopen, Altor!’ Opeens liep hij schuin van hen weg en klauterde wild de helling op. ‘Mij krijg je niet te pakken.’

‘Kom terug,’ riep Darlin hem na. ‘We moeten bijeen blijven. We moeten...’ Zijn stem verstierf en hij staarde naar Rhand. ‘Je bént hem. Het Licht brande me, je bent hem.’ Hij bewoog zich half en half alsof hij zich tussen Rhand en Caraline wilde plaatsen, maar vluchtte gelukkig niet weg.

Kalm stapte Cadsuane over de helling naar Rhand toe. En gaf hem zo’n harde klap in zijn gezicht dat zijn hoofd opzijschoot. Min snakte geschokt naar adem. ‘Dat doe je niet meer,’ zei Cadsuane. Ze klonk niet opgewonden, ze klonk als staal. ‘Hoor je me? Geen lotsvuur. Nu niet, nooit!’

Tot Mins verbazing wreef Rhand enkel over zijn wang. ‘Je had ongelijk, Cadsuane. Hij is echt. Ik weet het zeker. Ik weet dat hij het is.’ Nog verrassender was dat hij klonk alsof hij graag wilde dat ze hem zou geloven.

Mins hart ging naar hem uit. Hij had verteld dat hij stemmen hoorde, dat moest hij bedoelen. Ze wilde hem aanraken en vergat dat ze een mes vasthield. Ze wilde reeds iets bij wijze van troost laten horen. Hoewel ze er eigenlijk niet helemaal zeker van was of ze dat woord ooit nog onschuldig kon gebruiken. Ze deed haar mond open en Padan Fajin leek uit de mist achter Rhand naar voren te springen; het staal glansde in zijn vuist.

‘Achter je!’ gilde Min en ze wees met het mes in haar uitgestrekte rechterhand, terwijl de linker het tweede mes wierp. Alles leek tegelijk te gebeuren, half zichtbaar in de winterse mist.

Rhand wilde zich omdraaien, schoot opzij en Fajin schoot eveneens opzij, om op hem af te springen. Door die beweging miste haar mes, maar Fajins dolk jaapte in Rhands linkerzij. Het leek amper Rhands jas open te snijden, maar hij gilde. Hij gilde en het geluid maakte dat zich een klem om Mins hart leek te sluiten. Hij drukte een hand op zijn zij en viel tegen Cadsuane aan, waarbij hij haar vastgreep om zich staande te houden, zodat hij beiden omlaag trok.

‘Opzij!’ riep een van de andere zusters. Samitsu, vermoedde Min, en opeens werd ze omvergestoten. Ze sloeg met een klap tegen de grond en kreunde toen ze op de helling plofte, tegelijk met Caraline die hijgend snauwde: ‘Bloedvuur!’

Alles tegelijk.

‘Opzij!’ riep Samitsu opnieuw, terwijl Darlin met zijn zwaard op Fajin afschoot. De botmagere man bewoog zich wederom met schrikwekkende snelheid, liet zich vallen en rolde buiten het bereik van Darlins zwaard. Vreemd genoeg lachte hij kakelend, terwijl hij zich opwerkte, wegrende en bijna meteen door het sombere duister werd opgenomen.

Min duwde zich bevend overeind.

Caraline was krachtdadiger. ‘Laat het goed duidelijk zijn, Aes Sedai,’ zei ze met kille stem, haar rok ferm afkloppend, ‘dat ik zó niet behandeld wens te worden. Ik ben Caraline Damodred, Hoogzetel van Huis...’

Min luisterde niet meer. Cadsuane zat wat hoger op de helling met Rhands hoofd in haar schoot. Het was maar een snee geweest. Fajins dolk heeft hem amper geraakt... Met een schreeuw wierp Min zich op Rhand. Aes Sedai of niet, ze duwde de vrouw bij Rhand weg en nam zijn hoofd in haar armen. Zijn ogen waren gesloten en hij ademde rauw en haperend. Zijn gezicht voelde bloedheet aan.

‘Help hem,’ krijste ze Cadsuane toe als een echo van het verre geschreeuw in de mist. ‘Help hem.’ Een deel van haar zei dat zoiets een domme indruk maakte, nadat ze haar eerst had weggeduwd, maar zijn gezicht leek haar handen te verbranden en elk gezond verstand erbij. ‘Samitsu! Snel!’ zei Cadsuane, opstaand en haar stola schikkend. ‘Dit gaat mijn Talent van Heling te boven.’ Ze legde een hand op Mins hoofd. ‘Meisje, zou ik die jongen laten doodgaan voor ik hem manieren heb bijgebracht? Hou op met dat gehuil.’

Het was heel vreemd. Min was er zeker van dat de vrouw niets met de Ene Kracht had gedaan, maar ze geloofde het. Hem manieren bijbrengen? Dat zou me een gebakkelei opleveren. Ze trok haar armen van zijn hoofd, maar met grote aarzeling. Op haar knieën schoof ze achteruit. Heel vreemd. Ze had niet eens beseft dat ze zat te huilen, maar Cadsuanes geruststelling was afdoende om haar tranenvloed te stuiten. Nasnikkend wreef ze over haar wangen, terwijl Samitsu naast Rhand knielde en haar vingertoppen op zijn voorhoofd plaatste. Min vroeg zich af waarom ze niet beide handen om zijn hoofd legde, zoals Moiraine altijd had gedaan.

Opeens verkrampte Rhand, stootte zijn adem uit en kronkelde zo heftig dat een rondzwaaiende arm de Gele zuster achterover sloeg. Zodra haar vingers hem niet meer raakten, bedaarde hij. Min kroop dichterbij. Hij ademde wat gemakkelijker, maar zijn ogen waren nog steeds gesloten. Ze raakte zijn wang aan. Koeler dan net, maar nog steeds warm. En lijkbleek.

‘Er is iets verkeerd,’ zei Samitsu wrevelig, terwijl ze rechtop ging zitten. Ze trok Rhands jas open, greep de scheur in zijn met bloed bevlekte hemd en trok een groot gat in het linnen.

De snee van Fajins dolk, niet langer dan haar hand en niet zo diep, liep recht over het oude ronde litteken. Zelfs in deze schemer kon Min zien dat de randen van de snee er gezwollen en kwaadaardig uitzagen, alsof de wond al dagen onverzorgd was geweest. Het bloedde niet meer, maar de wond had verdwenen moeten zijn. Dat deed een Heling: wonden groeiden dicht terwijl je toekeek.

‘Dit lijkt een zweer,’ zei Samitsu op belerende toon, eventjes het litteken aanrakend, ‘die niet vol etter zit, maar vol kwaad. En dit’ – ze streek met haar vinger langs de snee – ‘lijkt vol van een ander kwaad.’ Opeens keek ze fronsend op naar de Groene zuster die over haar heen gebogen stond en haar stem klonk knorrig en verdedigend. ‘Als ik de woorden had, Cadsuane, zou ik ze gebruiken. Ik heb nog nooit iets dergelijks gezien. Nooit. Maar dit kan ik je wel zeggen: als ik een tel had gewacht, als jij niet al meteen wat had gedaan, zou hij nu dood zijn. Zoals...’ Zuchtend leek de Gele zuster in elkaar te zakken, haar gezicht verslapte. ‘Zoals het er nu voorstaat, geloof ik dat hij zal sterven.’

Min schudde haar hoofd, probeerde het te ontkennen, maar leek haar tong niet te kunnen bewegen. Ze hoorde Caraline smekend iets prevelen. De vrouw had een van Darlins jaspanden met beide handen vastgegrepen. Darlin zelf keek fronsend op Rhand neer alsof hij trachtte te begrijpen wat hij voor zijn ogen zag gebeuren.

Cadsuane bukte zich voor een klopje op Samitsu’s schouder. ‘Van alle levende zusters ben je de beste, misschien wel de beste die er ooit geweest is,’ zei ze kalm. ‘Niemand kan zo goed Helen als jij.’ Samitsu knikte, stond op, en voor ze stond, was ze weer volkomen Aes Sedai, waardig en beheerst. Cadsuane keek grimmig neer op Rhand, zij was nog niet zover. ‘Poe! Ik laat niet toe dat je in mijn handen sterft, jongen,’ gromde ze. Het klonk of het zijn schuld was. Ditmaal gaf ze Min geen zacht tikje op het hoofd, maar klopte er met haar knokkels op. ‘Ga staan, meisje. Je bent geen zak meel, dat kan een dwaas nog zien, dus doe niet alsof. Darlin, jij draagt hem. Verbinden moet wachten. Deze mist zal niet van ons wegdrijven, dus kunnen wij er beter uit weggaan.’

Darlin aarzelde. Misschien kwam het door Cadsuanes gebiedende toon en misschien door de hand die Caraline naar zijn gezicht uitstrekte, maar opeens stak hij binnensmonds mompelend zijn zwaard weg en hees Rhand over zijn schouder.

Min nam het wapen met het reigermerk op en liet het voorzichtig in de schede aan Rhands zij glijden. ‘Hij zal het nodig hebben,’ zei ze tegen Darlin en even later knikte die. Het was maar goed dat hij dat deed want ze had al haar hoop op de Groene zuster gevestigd en zou niet toestaan dat iemand iets anders dacht.

‘Doe voorzichtig, Darlin,’ zei Caraline met haar hese stem, nadat Cadsuane hun opstelling duidelijk had gemaakt. ‘Blijf achter me, ik zal je beschermen.’

Darlin lachte en lachte tot hij ervan piepte, en grinnikte nog na toen ze verder omhoogklommen in de kille mist en het verre gekrijs. Hij liep met Rhand in het midden en de vrouwen bewogen in een kring rond hem mee.

Min wist dat ze alleen als uitkijk kon dienen, net als Caraline aan de andere kant van Cadsuane. Ze wist dat ze met haar mes geen partij was voor de mistgestalten, maar Padan Fajin kon daarginds nog levend rondlopen. Ditmaal zou ze hem niet missen. Caraline hield eveneens een dolk gereed en te oordelen naar de blikken die ze over haar schouder op Darlin wierp, die struikelend onder Rhands gewicht de helling op kwam, was ook zij van plan de Herrezen Draak te beschermen. Maar misschien was het niet vanwege Rhand. Met zo’n lach kon een vrouw de langste neus vergeten.

Nog steeds vormden zich in de mist gestalten die door vuur stierven en eenmaal scheurde een enorm iets een gillend paard in stukken, voor een Aes Sedai het kon vernietigen. Min werd er behoorlijk misselijk van en schaamde zich daar helemaal niet voor. Er stierven ook mensen, maar die waren hier tenminste uit vrije wil gekomen. De laagste soldaat had naar verkiezing gisteren kunnen weglopen, maar dit paard niet. Gestalten vormden zich en werden vernietigd. Mensen stierven krijsend in de verte, zo leek het, hoewel ze nog steeds struikelend langs opengereten kadavers liepen, die nog maar kortgeleden mensen waren geweest. Min begon zich af te vragen of ze ooit nog daglicht zou zien. Met een plotselinge schok en zonder waarschuwing struikelden ze het daglicht in. Het ene ogenblik waren ze nog omringd door grijs, het volgende stond de zon hoog boven hen aan de blauwe hemel te branden. Het licht was zo fel dat ze haar ogen moest beschutten. Verderop, misschien nog geen vijf span van geheel kale heuvels, rees Cairhien stevig en vierkant boven zijn eigen omwalling uit. Het leek een droombeeld, onecht.

Ze staarde naar de rand van de mist achter haar en huiverde. Het was een rand, een bollende muur die zich tussen de bomen op deze heuvel uitstrekte. Veel te recht, zonder uitlopers of dunne plekken. Hier slechts heldere lucht, daar een dik grijs dek. Rechts voor haar werd iets meer van een boom zichtbaar en ze besefte dat de mist terugkroop, misschien weggebrand door de zon. Maar het ging veel te langzaam om natuurlijk te zijn. De anderen staarden er even doordringend naar, de Aes Sedai niet uitgezonderd.

Twintig pas links van hen kwam opeens een man op handen en voeten uit de mist gekropen. De voorkant van zijn hoofd was geschoren en aan zijn verweerde zwarte borstplaat was te zien dat hij een gewoon soldaat was. Hij blikte wild in het rond en leek hen niet op te merken. Vliegensvlug klauterde hij aan de andere kant van de heuvel omlaag, nog steeds op handen en voeten. Verderop, rechts van hen, verschenen twee mannen en een vrouw, hard hollend. Ze had gekleurde banden op haar kleding, maar het aantal was moeilijk te schatten omdat ze haar rok zo hoog mogelijk had opgetrokken om harder te kunnen hollen; ze hield de mannen pas voor pas bij. Geen van hen keek links of rechts; ze stortten zich van de helling af, vallend, rollend en weer overeind krabbelend om verder te hollen.

Caraline bekeek even het dunne lemmet van haar wapen en stak het met een ruk in de schede. ‘Ziedaar de teloorgang van mijn leger,’ zuchtte ze.

Darlin, nog steeds met de bewusteloze Rhand over een schouder, keek haar aan. ‘Er is een leger in Tyr, op jouw afroep.’

Ze wierp een blik op Rhand, die als een zak over zijn schouder hing. ‘Misschien,’ zei ze. Darlin draaide met een bezorgde frons zijn hoofd naar Rhands gezicht.

Cadsuane was volkomen nuchter en zakelijk. ‘De weg is die kant op,’ zei ze, naar het westen wijzend. ‘Dat gaat sneller dan dwars door de velden. Een gemakkelijke wandeling.’

Min zou het niet echt gemakkelijk hebben genoemd. De lucht leek tweemaal zo dik na de kou van de mist. Het zweet gutste van haar af en leek haar krachten weg te spoelen. Haar benen trilden. Ze struikelde over uitstekende wortels en viel plat op haar gezicht. Ze struikelde over rotsen en ging onderuit. Ze struikelde over haar eigen hoge hakken en viel weer. Eenmaal vonden haar voeten geen houvast en gleed ze op haar zitvlak met zwaaiende armen zo’n veertig pas een helling af, tot ze een jonge twijg kon grijpen. Caraline ging even vaak onderuit, misschien wel vaker. Een gewaad, zelfs een rijrok, was niet voor dit soort uitstapjes gemaakt. Het duurde niet lang – na een tuimeling die haar omlaag had laten rollen, waarna de rok zowat om haar middel zat – of ze vroeg Min om de naam van de naaister die haar jas en broek had gemaakt. Darlin viel niet. Hij struikelde wel, verstapte zich en gleed even vaak half weg als zij, maar telkens wanneer hij dreigde te vallen, leek iets hem vast te grijpen en hem zijn evenwicht terug te geven. Aanvankelijk keek hij woest naar de Aes Sedai, van top tot teen de trotse Tyreense heer die Rhand zonder hulp wel even naar Cairhien zou dragen. Cadsuane en de anderen deden of ze het niet zagen. Zij vielen geen enkele keer. Ze liepen gewoon en babbelden wat onder elkaar en vingen Darlin al op voor hij zelf iets kon doen. Tegen de tijd dat ze de weg bereikten, zag hij er zowel gejaagd als dankbaar uit.

Cadsuane stond midden op de brede weg van hard aangereden zand in het zicht van de rivier. Ze stak een hand op om het eerste het beste vervoermiddel aan te houden. Het was een rammelende kar, getrokken door twee door motten aangevreten muilezels. De menner, een magere boer in een verstelde jas, hield de teugels monter in. Wie zou die tandeloze kerel denken dat hij had ontmoet? Drie leeftijdloze Aes Sedai, met deftige stola’s die een tel geleden uit een koets hadden kunnen komen. Een bezwete en smerige Cairhiense vrouwe van hoge rang, aan de banden op haar kleding te zien, of misschien een bedelares die zich had gekleed in de afdankertjes van een vrouwe, gezien haar vervuilde staat. Een heer met een spits baardje, duidelijk uit Tyr, die het zweet van de neus droop en die een andere man over de schouder had, alsof het een zak graan was. En dan zijzelf nog. Met gaten in haar knieën en een scheur in haar zitvlak, het Licht zij dank onder haar jas, en een jasmouw die alleen nog aan wat draadjes vastzat. En met meer vlekken en stof dan ze kon en wilde bedenken.

Ze verspilde geen tijd, trok een mes uit haar mouw, wat de laatste draden bijna deed knappen, en liet het zwierig draaien zoals Thom Merrilin haar had bijgebracht. Het lemmet flitste in de zon. ‘We willen meerijden naar het Zonnepaleis,’ verkondigde ze en Rhand zelf had het niet beter kunnen doen. Er waren tijden dat hoogmoed getwist voorkwam.

‘Kind,’ zei Cadsuane spottend, ‘Ik ben er zeker van dat Kiruna en haar vriendinnen alles wat in hun vermogen ligt zullen doen, maar er is geen Gele zuster onder hen. Samitsu en Corele zijn werkelijk de twee besten sinds eeuwen. Vrouwe Arilyn is zo vriendelijk geweest ons haar paleis in de stad te lenen, dus brengen we hem naar...’

‘Nee.’ Min had geen idee waar ze de moed vond om dat woord tegen deze vrouw te gebruiken. Maar... ze hadden het wel over Rhand. ‘Als hij bijkomt...’ Ze stopte om te slikken; hij zou wakker worden. ‘Als hij bijkomt op een vreemde plek en opnieuw omringd wordt door onbekende Aes Sedai, kan ik me niet eens voorstellen wat hij gaat doen. En jullie willen het je niet eens voorstellen.’ Ze moest heel lang een koele blik doorstaan, waarna de Aes Sedai knikte.

‘Het Zonnepaleis,’ droeg Cadsuane de boer op. ‘Zo snel als die vlooienbalen van je kunnen draven.’

Natuurlijk was dat niet zo eenvoudig, zelfs niet voor een Aes Sedai. Ander Tol had een kar vol rimpelige knollen die hij in de stad wilde gaan verkopen. Hij was van zins zo ver mogelijk uit de buurt van het Zonnepaleis te blijven, waar de Herrezen Draak naar zijn zeggen mensen opat die aan het spit waren gebraden door Aielvrouwen van wel tien voet lang. Al kwamen alle Aes Sedai erom smeken, hij waagde zich nog geen span in de buurt van het paleis. Waarop Cadsuane hem een beurs toegooide, waardoor zijn ogen na een blik op de inhoud uit de kassen dreigden te rollen, zeker toen ze hem meedeelde dat ze zojuist zijn knollen had gekocht en hem en zijn kar had gehuurd. Als het idee hem tegenstond, kon hij de beurs weer teruggeven. Dat zei ze met de vuisten in de zij en een blik die hem duidelijk maakte dat ze de kar ter plekke zou verslinden als hij waagde die beurs terug te geven. Waarna zelfs Ander Tol een redelijk man werd. Samitsu en Niande laadden de kar af en de knollen vlogen zomaar door de lucht om netjes aan de kant van de weg te worden gestapeld. Gezien hun ijzige gezichten was dat niet iets waarvoor ze ooit hadden gedacht de Ene Kracht te gebruiken. Aan Darlins gezicht te zien was hij opgelucht dat ze hem niet vroegen te helpen. Ander Tol zat op de bok van de kar, met zijn kaak op zijn knieën. Hij voelde aan de beurs, alsof hij zich afvroeg of er voor zoiets wel genoeg munten bestonden.

Ze maakten het zich in de kar gemakkelijk en legden een bed aan voor Rhand van het stro dat onder de knollen had gelegen. Cadsuane zat tegenover Min die naast Rhand zat. Baas Tol klakte met de teugels en vond verrassend veel snelheid in zijn muilezels. De kar schokte en hotste verschrikkelijk; de wielen rammelden niet alleen, ze waren blijkbaar ook niet volkomen rond. Min had graag wat stro voor zichzelf overgehouden, maar zag vermaakt dat Samitsu en Niande een steeds strakker gezicht toonden, terwijl ze op en neer hupten. Caraline glimlachte hen breeduit toe. De Hoogzetel van Huis Damodred deed geen moeite haar pret te verbergen dat Aes Sedai ook eens tot een woeste rit veroordeeld waren, al schoot zij door haar lichte gewicht eerder en hoger omhoog en kwam ze met een hardere klap neer dan de andere vrouwen. Darlin hield zich vast aan de zijplanken van de kar en leek niet te merken dat hij zo stevig door elkaar werd geschud. Hij bleef fronsend van Caraline naar Rhand kijken.

Ook Cadsuane maalde klaarblijkelijk weinig om haar klapperende tanden. ‘Ik reken erop dat we er voor de avond zijn, baas Tol,’ riep ze, wat wel meer geklets met de teugels opleverde, maar geen hogere snelheid. ‘Goed, vertel me nu eens,’ zei ze, zich tot Min wendend. ‘Wat is er precies gebeurd, de laatste keer dat deze jongen wakker werd met allemaal onbekende Aes Sedai om zich heen?’ Haar ogen hielden die van Min stevig vast.

Hij wilde dat het geheim werd gehouden, zo lang als mogelijk was. Maar hij lag op sterven en de enige kans die hij volgens Min had, lag bij deze drie vrouwen. Misschien zou die kennis niets helpen. Misschien zouden ze door die kennis tenminste iets van hem begrijpen. ‘Ze hebben hem in een kist gestopt,’ begon ze.

Ze wist niet precies hoe het haar lukte verder te vertellen, behalve dat ze gewoon moest. Of waarom ze niet in tranen uitbarstte, maar ze was niet van plan opnieuw in te storten, wanneer Rhand haar nodig had. Op de een of andere manier kon ze van de opsluiting en de aframmelingen verhalen zonder dat haar stem trilde, tot aan de eed van trouw van Kiruna en de anderen. Darlin en Caraline keken stomverbaasd. Samitsu en Niande vonden het blijkbaar gruwelijk. Naar bleek om een andere reden dan ze dacht.

‘Hij heeft drie zusters... gesust?’ zei Samitsu schril. Opeens sloeg ze een hand voor haar mond, boog zich over de zijkant van de zwaaiende kar en begon luid over te geven. Niande deed al hetzelfde nog voor zij begon. Het tweetal hing over de zijplank en braakte hun maag leeg. En Cadsuane... Cadsuane raakte Rhands bleke gezicht aan en veegde wat lokken van zijn voorhoofd. ‘Wees niet bang, jongen,’ zei ze zachtjes. ‘Ze heeft mijn taak en die van jou zwaarder gemaakt, maar ik zal je niet meer pijn doen dan noodzakelijk is.’ Inwendig voelde Min zich verkillen.

De poortwachters van de stad schreeuwden de voortbolderende kar toe te stoppen, maar Cadsuane beval baas Tol door te rijden en hij ranselde zijn dieren nog harder voort. De mensen op straat sprongen opzij om niet overreden te worden en de ratelende kar liet een spoor achter van geschreeuw en gevloek, van omgevallen draagstoelen en koetsen die zich in kraampjes hadden geboord.

De kar denderde door straten, over de brede helling omhoog naar het Zonnepaleis, waar schildwachten in de kleuren van heer Dobraine zich naar buiten repten, alsof ze gereed waren om horden krijgslieden af te slaan. Terwijl baas Tol uit alle macht schreeuwde dat hij dit van de Aes Sedai moest doen, zagen de soldaten Min. En daarna Rhand. Min had al eerder gedacht dat ze in een wervelwind beland was, maar ze had ongelijk gehad.

Een twintigtal mannen probeerde tegelijk Rhand uit de kar te tillen en zij die erin slaagden hem vast te pakken, behandelden hem even zacht als een boreling. Vier droegen hem aan weerszijden met in elkaar gehaakte armen. Cadsuane moest wel duizend keer herhalen dat hij niet dood was, terwijl ze zich het paleis in haastten en door gangen renden die langer leken dan Min zich herinnerde. Steeds meer Cairhiense soldaten sloten zich achter hen aan. Het leek of in elke deur en zijgang edelen opdoken, die met bloedeloze gezichten toekeken hoe Rhand langs hen werd gedragen. Ze zag Caraline en Darlin niet meer en besefte dat ze zich niet kon herinneren hen na Tols kar nog gezien te hebben. Ze wenste hun alle geluk en vergat hen weer. Rhand was de enige om wie ze gaf. De enige ter wereld.

Nandera stond voor de deuren met de vergulde opgaande zonnen bij de andere Far Dareis Mai die Rhands vertrekken bewaakten. Toen de grijzende Speervrouw Rhand zag, stortte haar rotsharde Aiel-uiterlijk volkomen in elkaar. ‘Wat is er met hem gebeurd?’ huilde ze met wijd open ogen. ‘Wat is er gebeurd?’ Enkele andere Speervrouwen begonnen te kreunen, een zacht huiveringwekkend geluid als een klaagzang. ‘Stil!’ bulderde Cadsuane, en ze klapte eenmaal donderend in haar handen. ‘Jij, meisje. Hij moet in bed. Hop-hop.’ Nandera hopte. Rhand werd uitgekleed en lag in een oogwenk in bed, met Samitsu en Niande over hem heen gebogen. De Cairhienin werden de kamer uit gejaagd en Nandera bij de deur herhaalde Cadsuanes aanwijzingen dat hij door niemand gestoord mocht worden. Dit alles gebeurde zo snel dat het Min duizelde. Ze hoopte op een dag mee te maken dat Cadsuane de Wijze Sorilea ontmoette. Het zou zeker gebeuren en bijzonder het heugen waard zijn.

Maar als Cadsuane dacht dat haar aanwijzingen echt alles en iedereen buiten zouden houden, had ze het mis. Ze had met de Ene Kracht haar stoel nog niet naast Rhands bed geplaatst of Kiruna en Bera schreden trots naar binnen, de heerseres van een hof en de meesteres van een hofstede.

‘Wat hoor ik allemaal over...?’ begon Kiruna woest. Ze zag Cadsuane. Bera zag Cadsuane. Tot Mins verbijstering bleven ze stokstijf staan en vielen hun monden half open.

‘Hij is in goede handen,’ merkte Cadsuane op. ‘Tenzij een van jullie de laatste tijd opeens veel meer aanleg voor Heling heeft ontwikkeld dan ik me kan herinneren.’

‘Goed, Cadsuane,’ zeiden ze bedeesd. ‘Nee, Cadsuane.’ Min deed haar mond dicht.

Samitsu pakte een met ivoor ingelegde stoel die tegen de muur stond, spreidde haar donkergele rok en ging met gevouwen handen zitten kijken hoe Rhands borst onder het laken rees en daalde. Niande liep naar Rhands boekenplank, koos een boek uit en vlijde zich bij een venster neer om wat te lezen. Lézen! Kiruna en Bera wilden gaan zitten, maar keken eerst naar Cadsuane en wachtten op haar ongeduldige knik voor ze dat deden.

‘Waarom doen jullie niets?’ riep Min.

‘Dat zou ik ook willen vragen,’ zei Amys terwijl ze de kamer binnen liep. De jeugdige Wijze met het witte haar keek even strak naar Rhand, verschoof haar bruine omslagdoek en wendde zich tot Kiruna en Bera. ‘Jullie kunnen gaan. En Kiruna, Sorilea wenst je wederom te zien.’ Kiruna’s donkere gezicht werd bleek, maar het tweetal stond op, maakte een knix en mompelde: ‘Ja, Amys.’ Zelfs nog gedweeër dan voor Cadsuane, en ze vertrokken met een verlegen blik op de Groene zuster.

‘Belangwekkend,’ stelde Cadsuane na hun vertrek. Haar donkere ogen keken hard in de blauwe van Amys en het leek Cadsuane aan te staan wat ze daarin zag. Ze glimlachte in elk geval, ‘Ik zou die Sorilea graag eens ontmoeten. Is ze een sterke vrouw?’ Ze leek het woord ‘sterk’ te benadrukken.

‘De sterkste die ik ooit heb gekend,’ zei Amys eenvoudig. Kalm. Niemand zou ooit hebben gedacht dat Rhand vlak voor haar bewusteloos op bed lag. ‘Ik weet niets van jullie Heling, Aes Sedai. Ik vertrouw erop dat jullie hebben gedaan wat gedaan kan worden.’ Haar stem klonk vlak; Min betwijfelde of Amys wel alles vertrouwde.

‘Wat gedaan kan worden, is gedaan,’ verzuchtte Cadsuane. ‘We kunnen nu alleen maar wachten.’

‘Op zijn sterven?’ zei een harde mannenstem en Min sprong op. Dashiva beende de kamer in, zijn alledaagse gezicht stond afkeurend. ‘Flin!’ snauwde hij.

Niandes boek plofte uit haar trillende vingers. Ze staarde naar de drie mannen in het zwart, zoals ze naar de Duistere zelf zou hebben gekeken. Met een bleek gezicht mompelde Samitsu iets wat klonk als een smeekbede aan het Licht.

Op Dashiva’s bevel snelde de grijze Asha’man hinkend naar het bed, aan de andere kant van Cadsuane. Ongeveer een voet boven het laken liet hij zijn handen over Rhands hele lichaam glijden. De jonge Narishma stond fronsend bij de deur en voelde aan het gevest van zijn zwaard, terwijl zijn grote zwarte ogen trachtten alle Aes Sedai tegelijk in de gaten te houden. De Aes Sedai én Amys. Hij leek niet bang, enkel een man die vol zelfvertrouwen afwachtte of deze vrouwen zich vijandig zouden tonen. In tegenstelling tot de Aes Sedai negeerde Amys de Asha’man, behalve Flin. Haar ogen volgden hem en haar gladde gezicht liet niets blijken. Haar duim gleed echter op een zeer beeldende manier over de greep van haar mes.

‘Wat doe je?’ wilde Samitsu weten terwijl ze van haar stoel sprong. Al was ze nog zo verontrust door de Asha’man, de zorg voor haar bewusteloze zieke won het. ‘Ik heb het tegen jou, Flin, of wie je ook bent.’ Ze liep op het bed af, maar Narishma schoot naar voren en hield haar tegen. Fronsend probeerde ze om hem heen te stappen en hij legde een hand op haar arm.

‘Weer een ongemanierde knul,’ mompelde Cadsuane. Zij was de enige van de drie zusters die geen schrik toonde bij het zien van de Asha’man. Integendeel, over haar tegen elkaar geplaatste vingertoppen heen bekeek ze hen aandachtig.

Narishma werd rood door haar opmerking en trok zijn hand weg, maar toen Samitsu opnieuw trachtte langs hem heen te stappen, ging hij opnieuw voor haar staan.

Ze stelde zich tevreden met langs zijn schouder te gluren. ‘Flin, jij! Wat doe je? Ik sta niet toe dat je onwetendheid hem de dood in jaagt! Hoor je me?’ Min wipte van haar ene voet op de andere. Ze dacht niet dat een Asha’man Rhand zou doden, niet opzettelijjk, maar... Hij vertrouwde hen, maar... Licht! Zelfs Amys leek onzeker, ze keek fronsend van Flin naar Rhand en weer terug.

Flin trok het laken tot Rhands middel omlaag en maakte de wond zichtbaar. De snee zag er niet veel beter uit dan ze zich herinnerde, een gapende, kwaadaardige, bloedeloze wond die over een rond litteken sneed. Rhand leek te slapen.

‘Hij kan Rhand niet slechter maken dan hij is,’ zei Min. Niemand besteedde er enige aandacht aan.

Dashiva liet een kelig geluid horen en Flin keek hem aan. ‘Zei je iets, Asha’man?’

‘Ik heb geen Talent voor Heling,’ zei Dashiva met een wrange grimas.

‘Jij bent degene die mijn idee overnam en het leerde.’

‘Welk idee?’ wilde Samitsu weten, ‘Ik sta erop dat je...’

‘Hou je stil, Samitsu,’ zei Cadsuane. Ze leek de enige in het vertrek die kalm was. Behalve Amys dan, en de manier waarop de Wijze over haar messchede streek, maakte dat Min daar niet echt zeker van was. ‘Ik denk dat die jongen schaden het laatste is wat hij wil.’

‘Maar, Cadsuane,’ drong Niande nadrukkelijk aan, ‘die man is...’

‘Ik zei: stil!’ kapte de grijze Aes Sedai haar af.

‘Ik verzeker je,’ zei Dashiva, die erin slaagde het zowel vettig als grof te laten klinken, ‘dat Flin weet wat hij doet. Hij kan dingen waarvan een Aes Sedai nog niet eens droomt.’ Samitsu snoof. Luid. Cadsuane knikte slechts en maakte het zich in haar stoel gemakkelijk. Flin liep met zijn vinger de gezwollen jaap in Rhands zij en het oude litteken na. Dat leek wel kwetsbaarder. ‘Deze zijn hetzelfde, maar anders, alsof er twee soorten besmetting aan het werk zijn. Alleen, dit is geen besmetting. Het is... duisternis. Ik kan er geen beter woord voor vinden.’ Hij trok zijn schouders op, bekeek de stola met de gele franje van Samitsu, alsof die hem boos aankeek, maar ze nam hem eigenlijk gewoon nadenkend op.

‘Maak voort, Flin,’ mopperde Dashiva. ‘Als hij sterft...’ Hij had zijn neus opgetrokken alsof hij iets smerigs rook, maar leek niet in staat zijn ogen van Rhand af te wenden. Zijn lippen bewogen alsof hij in zichzelf praatte en eenmaal maakte hij een geluid, half een snik, half een bittere lach, zonder dat er een spiertje in zijn gezicht bewoog. Flin haalde diep adem en keek de kamer rond, naar de Asha’man, de Aes Sedai en naar Amys. Bij het zien van Min, schrok hij en zijn verweerde gezicht werd rood. Haastig trok hij het laken op, zodat Rhand tot aan zijn kin bedekt was, waarna alleen de oude en de nieuwe wond zichtbaar waren.

‘Ik hoop dat niemand het erg vindt als ik erbij praat,’ zei hij, en hij begon zijn harde vereelte handen boven Rhand te bewegen. ‘Praten lijkt een pietsje te helpen.’ Hij kneep zijn ogen half toe, strak op de wonden gericht, en zijn vingers bewogen langzaam. Zo’n beetje alsof hij draden weefde, besefte Min. Zijn stem klonk bijna verstrooid, alsof slechts een deel van hem de woorden bedacht. ‘Je zou kunnen zeggen dat ik door Heling besloot naar de Zwarte Toren te gaan. Ik was gardist, tot ik een lans in m’n zij kreeg. Daarna voelde ik me niet meer zo lekker in het zadel, kon niet eens lang achter elkaar lopen. Dat was de vijftiende wond die ik opliep in de bijna veertig jaar dat ik in de Koninginnengarde diende. Vijftien die echt tellen, bedoel ik. Als je na zoiets kunt lopen of rijden, telt het niet. In die veertig jaar heb ik een hoop vrienden zien sterven. Dus ben ik gegaan en de M’Hael heeft me leren helen. En andere dingen. Een ruw soort Heling. Ik ben een keer door een Aes Sedai geheeld – zal alweer zo’n dertig jaar terug zijn -en dit doet pijn, als je het daarmee vergelijkt. Maar het werkt evengoed. Op een goeie dag zei Dashiva – neem me niet kwalijk – zei Asha’man Dashiva dar hij zich afvroeg waarom het allemaal hetzelfde was, of een man nou zijn been had gebroken of kou had gevat. We raakten aan de praat en... Nou ja, hij heeft er het gevoel niet voor, ik wel. Blijkbaar heb ik er een knobbel voor, zou je kunnen zeggen. Het Talent. Nou, toen ging ik zo eens denken. Wat zou er...? Zo. Dat is het beste dat ik kan doen.’

Dashiva gromde, terwijl Flin opeens op zijn hielen ging zitten en met de rug van zijn hand zijn voorhoofd afveegde. Het zweet parelde op zijn gezicht en dat was de eerste keer dat Min zoiets bij een Asha’man zag. De snee in Rhands zij was niet weg, maar leek een beetje kleiner, wat minder rood en kwaadaardig. Hij sliep nog, maar zijn gezicht was niet meer zo wit.

Samitsu schoot zo snel langs Narishma heen dat hij niet de kans kreeg ertussen te gaan staan. ‘Wat heb je gedaan?’ wilde ze weten, en ze legde haar vingers op Rhands voorhoofd. Ze vond blijkbaar iets met de Ene Kracht, want haar wenkbrauwen rezen tot halverwege haar voorhoofd en haar stem klonk niet meer gebiedend maar ongelovig. ‘Wat heb je gedaan?’

Flin trok bedroefd zijn schouders op. ‘Niet zoveel. Ik kon dat verkeerde eigenlijk niet raken. Ik heb ze zo’n beetje verzegeld, voor een tijdje tenminste. Het houdt geen stand. Ze bevechten elkaar nu. Wellicht zullen ze elkaar doden, waarna hij zichzelf geneest van wat overblijft.’ Zuchtend schudde hij het hoofd. ‘Maar ik kan niet stellen dat het hém niet zal doden. Toch denk ik dat hij nu meer kans heeft dan eerst.’

Dashiva knikte eigenwijs. ‘Ja, nu heeft hij een kans.’ Je zou kunnen denken dat hij zelf de Heling had uitgevoerd.

Tot Flins zichtbare verbazing liep Samitsu om het bed heen en hielp hem opstaan. ‘Jij gaat me vertellen wat je hebt gedaan,’ zei ze en haar koninklijke toon vormde een vreemde tegenstelling met de wijze waarop haar snelle vingers de kraag van de oude man netjes schikten en zijn jaspanden gladstreken. ‘Was er maar een manier dat je het mij kon tónen. Maar je gaat het beschrijven. Dat moet! Ik zal je al het goud geven dat ik bezit. Ik zal je kind dragen, wat je ook wenst, maar je móét me zoveel mogelijk vertellen.’ Ze was er blijkbaar zelf niet helemaal zeker van of ze nu bevelen gaf of smeekte, maar ze leidde een heel verdwaasde Flin naar het venster toe. Meermalen wilde hij wat gaan zeggen, maar zij had het te druk met hem aan de praat te krijgen en merkte het niet.

Min ging op het bed liggen en gaf er niet om wat de anderen ervan zouden denken. Ze legde zich zo neer, dat ze Rhands hoofd onder haar kin had en haar armen om hem heen kon slaan. Een kans. Stiekem nam ze de drie mensen rond het bed op. Cadsuane in haar stoel, Amys tegenover haar, Dashiva die tegen een van de vierkante beddenstijlen aan het voeteneind leunde, alle drie met onleesbare aura’s en beelden die om hen heen dansten. Alle drie met hun ogen strak op Rhand gericht. Ongetwijfeld voorzag Amys een soort ramp voor de Aiel wanneer hij stierf, en voorzag Dashiva – de enige die een sombere, bezorgde frons toonde – rampen voor de Asha’man. En Cadsuane... Cadsuane die niet alleen Bera en Kiruna kende, maar ze ondanks hun eed aan Rhand liet rennen als kleine meisjes. Cadsuane die Rhand niet ‘meer pijn zou doen dan noodzakelijk was’.

Heel even keken Cadsuanes ogen in die van Min en Min rilde. Op de een of andere manier zou ze hem beschermen zolang hij zichzelf niet kon beschermen, tegen Amys, tegen Dashiva en tegen Cadsuane. Hoe dan ook. Onbewust begon ze een slaapliedje te neuriën waarbij ze Rhand zacht wiegde. Hoe dan ook.

37

Een bericht van het paleis

De dag na het Festival van de Vogels stak er een sterke wind op vanuit de Zee der Stormen, die de hitte van Ebo Dar zowaar deed afnemen. Maar een lucht zonder een enkel wolkje en de rood gouden zonneschijf aan de einder beloofden iets, als de wind eenmaal ging liggen. Mart haastte zich het Tarasin-paleis door en had reeds een voorschot genomen door zijn groene mantel helemaal en zijn hemd half open te laten. Hij sprong wel niet meteen bij elk geluid op, maar zijn ogen stonden aanzienlijk meer geschrokken dan hij wilde toegeven, toen een dienstmeisje langsliep met wapperende onderrokken en naar hem glimlachte. Ze glimlachten allemaal, de een na de ander, op een heel bijzondere... veelbetekenende... manier. Met moeite kon hij voorkomen het op een holletje te zetten.

Eindelijk kon hij wat langzamer lopen en bijna op zijn tenen de beschaduwde omloop rond de stallen inglippen. Tussen de gegroefde zuilen van de omloop vormden gelige rietplanten in grote rode aardewerken potten en hangplanten met brede rood gestreepte bladeren in metalen bakken aan kettingen een soort scherm. Onbewust trok hij zijn hoed naar beneden om zijn gezicht te verbergen. Zijn handen gleden over zijn speer, die Birgitte een ashandarei noemde, en speelden gedachteloos met de schacht, alsof hij zich misschien zou moeten verdedigen. De dobbelstenen rammelden luid in zijn hoofd, maar het had niets te maken met zijn onrust. Die kwam door Tylin.

Zes gesloten koetsen met het groene anker en zwaard van Huis Mitsobar op de deuren stonden in een rij voor de hoge buitenpoort. De paarden waren ingespannen en werden bereden door koetsiers in livrei. Aan de overkant zag hij Nalesean in een geel gestreepte mantel gapen, en Vanin ineengezakt op een ton naast de staldeuren zitten. De meeste andere Roodarmen hurkten geduldig op de plavuizen van de binnenplaats. Een paar mannen dobbelden in de schaduw van de hoge, witte stallen. Elayne stond tussen Mart en de koetsen in, net aan de andere kant van het plantenscherm. Reanne Corlie stond naast haar, met zeven andere vrouwen die op die merkwaardige bijeenkomst waren geweest, waar hij gisteravond was binnengevallen. Reanne was de enige die niet de rode riem van een Wijzevrouw droeg. Hij had zo half en half verwacht dat ze deze ochtend niet zouden komen opdagen. Ze hadden het uiterlijk van vrouwen die gewend waren hun eigen leven en dat van anderen te regelen. De meesten hadden minstens enkele grijze lokken, maar keken toch verwachtingsvol naar Elaynes jeugdige gezicht. Het leek of ze bereid waren op haar bevel te springen. Al die vrouwen hielden zijn aandacht maar even vast; er was geen enkele vrouw bij die hem de stuipen op het lijf kon jagen. Door Tylin voelde hij zich zo... hulpeloos. Het enige woord dat juist scheen, hoe belachelijk dat ook leek.

‘We hebben ze niet nodig, vrouw Corlie,’ zei Elayne. De erfdochter zei het als een vrouw die een kind een vriendelijk klopje op haar hoofd geeft, ‘Ik heb hun gezegd hier op onze terugkeer te wachten. Als niemand te herkennen is als Aes Sedai, trekken we minder de aandacht, vooral aan de andere kant van de rivier.’ Haar idee van onopvallende kleding voor een bezoek aan de rauwste wijk was een grote groene hoed met groen geverfde veren, een lichte reismantel van groen linnen met gouden linten op haar rug, en groenzijden rijkleding met een hoge kraag en goudborduursel langs de rok. Het benadrukte heel erg het ovaal van haar halve boezem. Ze droeg zelfs een ketting met een trouwdolk. Zo’n brede band van gevlochten goud zou de handen van elke dief in de Rahad doen jeuken. Behalve een kleine dolk had ze geen ander wapen – niet dat een geleidster een wapen nodig had. Uiteraard droeg iedere vrouw met een rode riem een kromme dolk. Net als Reanne, al was haar riem van gewoon leer.

Reanne zette haar grote blauwe strohoed af, keek er fronsend in, deed hem weer op en bond de linten weer vast. Ze leek echter niet bezorgd over Elaynes toon. Mét de hoed verscheen ook een bedeesd glimlachje en ze vroeg beschroomd: ‘Maar waarom denkt Merilille Sedai dat we liegen, Elayne Sedai?’

‘Ze denken het allemaal,’ zei een van de andere vrouwen fluisterend. Allen droegen Ebodaraanse kleren in rustige kleuren, met een nauwe hals en een rok die aan een kant was opgenomen om de vele onderrokken te tonen. Maar alleen de spreekster – een magere vrouw met meer wit dan zwart in haar lange haren – had de olijfkleurige huid en de donkere ogen van een Ebodaraanse. ‘Sareitha Sedai zei me recht in mijn gezicht dat ik loog over onze aantallen, over...’ Ze zweeg na een frons en een ‘Stil, Tamarla,’ van Reanne. Vrouw Corlie mocht dan bereid zijn om een knix voor een kind te maken als dat kind een Aes Sedai was, ze hield haar gezellinnen behoorlijk onder de duim.

Mart keek nadenkend naar de ramen boven de binnenplaats. Tenminste, naar de ramen die hij kon zien vanaf de plek waar hij stond. Veel waren onzichtbaar door schermen van wit smeedijzer of bewerkelijk gesneden hout. Waarschijnlijk was Tylin niet eens daarboven en zou ze ook niet op de binnenplaats verschijnen. Hij had zich heel behoedzaam aangekleed om haar niet wakker te maken. Bovendien, ze zou hier toch niets proberen? Dat dacht hij tenminste. Maar die vrouw was al te erg. Ze had hem gisteravond in de gang door een handvol kamermeisjes laten oppakken en hem naar haar kamers laten sleuren! Dat vreselijke mens behandelde hem als een stuk speelgoed! Hij had er genoeg van. Genoeg! Licht, wie probeerde hij te belazeren? Als ze die Schaal der Winden niet vonden en uit Ebo Dar verdwenen, zou Tylin hem vannacht weer in zijn bil knijpen en hem haar duifje noemen. ‘Het is jullie leeftijd, Reanne.’ Het klonk niet echt weifelend – dat was Elayne nooit – maar haar toon was heel behoedzaam. ‘Onder Aes Sedai wordt het als zeer onbeleefd beschouwd om over leeftijd te praten, maar... Reanne, sinds het Breken schijnt geen enkele Aes Sedai ooit zo lang geleefd te hebben als jullie van het Naaikransje beweren.’ Dat was de rare naam waarmee deze Kinsvrouwen hun hoogste raad aanduidden. ‘In jouw eigen geval... Dat benaderen ze met nog geen honderd jaar.’ De Wijzevrouwen zuchtten met grote starende ogen. Een slanke vrouw met bruine ogen en lichtblond haar giechelde zenuwachtig en hield onmiddellijk een hand voor haar mond toen Reanne fel uitviel: ‘Famelle!’

‘Dat kan niet waar zijn,’ zei Reanne zwakjes tegen Elayne. ‘Aes Sedai zijn toch minstens...’

‘Goedemorgen,’ zei Mart en hij kwam achter het plantenscherm vandaan. Dit hele gesprek was te zot; iedereen wist dat Aes Sedai langer leefden dan wie dan ook. In plaats van tijd te verspillen konden ze maar beter naar de Rahad vertrekken. ‘Waar zijn Thom en Juilin? En Nynaeve?’ Ze moest vannacht beslist zijn teruggekomen, anders zou Elayne behoorlijk over haar toeren zijn geweest. ‘Bloedvuur, ik zie Birgitte ook al niet. We moeten weg, Elayne, niet blijven rondhangen. Gaat Aviendha mee?’

Ze keek hem ierwat fronsend aan en wierp heel even een blik op Reanne, en hij wist dat ze overdacht welke voorstelling ze hem ging voorschotelen. De vermoorde onschuld spelen zou haar aanzien bij die vrouwen schaden, maar een flitsende glimlach met kuiltjes evenzeer. Elayne rekende er altijd op dat die kuiltjes zouden werken als al het andere gefaald had. Haar kin kwam wat omhoog. ‘Thom en Juilin helpen Aviendha en Birgitte door Carridins paleis in het oog te houden, Mart.’ Het werd dus de erfdochter van Andor in bloesemende pracht. Niet volledig in bloei, aangezien ze beslist wist hoe hij daarop zou reageren, maar een ferme toon, koele, bevelende ogen, en een kille, zo niet hooghartige trek op haar aardige gezichtje. Was er nou nergens ter wereld een vrouw te vinden die gewoon één enkele persoon was? ‘Nynaeve komt zo wel beneden, dat weet ik zeker. Weet je, Mart, je hoeft niet mee. Nalesean en jouw soldaten bieden genoeg bescherming. Je kunt je hier in het paleis tot onze terugkomst wat ontspannen.’

‘Carridin!’ riep hij uit. ‘Elayne, we zijn niet in Ebo Dar gebleven om met Jaichim Carridin af te rekenen. We gaan die Schaal ophalen, en vervolgens maken jij of Nynaeve zo’n poort, en vertrekken we. Is dat duidelijk? En ik ga met je mee naar de Rahad.’ Ontspannen! Het Licht mocht weten wat Tylin zou uitspoken als hij de hele dag in het paleis bleef. De gedachte alleen al maakte dat hij bijna in zenuwachtig gegiechel uitbarstte.

De Wijzevrouwen wierpen hem ijzige blikken toe en Sumilo klemde haar lippen boos op elkaar. Meiore, een gezette Domaanse van middelbare leeftijd, wier boezem hij gisteravond nog met plezier had opgenomen, plantte met een gezicht als een donderwolk haar beide vuisten in de zij. Ze moesten na gisteren weten dat hij niet bang was van Aes Sedai, maar zelfs Reanne keek hem zo vuil aan dat hij half en half dacht dat ze hem een draai om de oren wilde geven. Blijkbaar struikelden ze gedienstig over hun eigen voeten met een Aes Sedai in de buurt, en hoorde ieder ander datzelfde te doen.

Elayne had het zichtbaar te kwaad. Ze kneep haar lippen op elkaar, maar één ding moest hij haar nageven: ze was te verstandig om door te gaan met iets wat overduidelijk niet werkte. Aan de andere kant ging nederigheid haar niet gemakkelijk af. En de andere vrouwen stonden toe te kijken. ‘Mart, je weet dat we pas kunnen vertrekken na de Schaal te hebben gebruikt.’ Die hooghartige kin bleef hoog, en haar toon hield op z’n best het midden tussen vertellen en gewichtig uitleggen. ‘Het kan ons dagen kosten voor we echt weten hoe we hem kunnen gebruiken. Misschien wel een halve week of meer. In die tijd kunnen we net zo goed Carridin te pakken nemen.’ Haar stem werd zó scherp bij de naam van de Witmanrel, dat je gedacht zou hebben dat ze een persoonlijke wrok jegens de man koesterde, maar toen viel hem iets anders op wat zijn gedachten overheerste.

‘Een halve week!’ Het leek of hij stikte. Hij haakte een vinger achter zijn sjaal en trok eraan om meer lucht te krijgen. Gisteravond had Tylin die reep zwarte zij gebruikt om zijn handen vast te binden voor hij er erg in had. Een halve week. Of langer! Ondanks al zijn pogingen klonk zijn stem ietwat heftig. ‘Elayne, je kunt die Schaal waarachtig toch overal gebruiken? Dat hoeft niet hier te gebeuren. Egwene wil je zo spoedig mogelijk terug hebben; ik durf te wedden dat ze wel enkele vriendinnen kan gebruiken.’ Denkend aan de laatste keer dat hij haar had gezien, kon ze er wel een paar honderd gebruiken. Als hij met dit stel terugkwam, vergat Egwene misschien wel die onzin over dat Amyrlinschap en liet ze zich door hem meetronen naar Rhand. Samen met Elayne, Nynaeve en Aviendha. ‘En Rhand dan, Elayne? Caemlin. De Leeuwentroon. Bloed en as, je weet zelf dat je zo snel mogelijk terug wilt naar Caemlin, zodat Rhand je de Leeuwentroon kan geven.’ Om de een of andere reden werd haar gezicht bij zijn laatste woorden donkerder en flitsten haar ogen boos. Ze leek wel verontwaardigd, maar daar was natuurlijk geen enkele reden toe.

Ze wilde boos wat tegen hem zeggen zodra hij uitgesproken was, en hij bereidde zich erop voor haar aan haar beloften te herinneren. En naar de Doemkrocht als ze daarmee in de ogen van Reanne en de andere vrouwen afging. Aan hun gezichten te zien zouden zij, als ze in Elaynes plaats geweest waren, hem al afgeblaft hebben.

Voordat iemand iets kon zeggen kwam een dikke vrouw in het livrei van Huis Mitsobar aanlopen en maakte een knix. Eerst voor Elayne, daarna voor de vrouwen met de rode riemen en ten slotte voor hem. ‘Koningin Tylin laat u dit sturen, meester Cauton,’ zei Laren, en ze hield hem een mand voor die met een gestreepte doek was afgedekt. Om het hengsel waren rode bloemetjes gevlochten. ‘U heeft geen ontbijt genoten, en u moet uw krachten op peil houden.’

Marts wangen kleurden. De vrouw had slechts een vlugge blik voor hem over, maar na die eerste keer dat ze hem naar Tylin had gebracht, had ze heel wat meer van hem gezien. Behoorlijk wat meer. Gisteravond had ze een late maaltijd op een dienblad gebracht, terwijl hij zich onder het zijden laken probeerde te verstoppen. Hij begreep er niets van. Die vrouwen hier lieten hem opschrikken en blozen als een jong meisje. Hij begreep het gewoon niet.

‘Wil je echt niet liever hier blijven?’ vroeg Elayne. ‘Ik weet zeker dat Tylin het leuk vindt om samen met jou te ontbijten. De koningin zegt dat je haar geweldig bezighoudt en heel hoffelijk en meegaand bent,’ voegde ze er wat weifelend aan toe.

Mart vluchtte naar de koetsen met de mand in zijn ene en de ashandarei in zijn andere hand.

‘Zijn alle mannen uit het noorden zo verlegen?’ vroeg Laren.

Hij waagde het bij het weglopen om te kijken en slaakte een zucht van verlichting. De dienstmeid nam haar rok al op en wendde zich naar het plantenscherm om weg te gaan. Elayne verzamelde Reanne en de Wijzevrouwen dicht om zich heen. Desondanks rilde hij. Vrouwen werden nog eens zijn dood.

Hij liep om de dichtstbijzijnde koets heen en liet bijna zijn mand vallen bij het zien van Beslan, die op de treeplank zat. Het zonlicht glinsterde op de dunne kling van zijn zwaard, terwijl hij de snede bekeek. ‘Wat doe jij hier?’ riep Mart.

Beslan liet het zwaard in de schede glijden en een grijns spleet zijn gezicht in tweeën. ‘Met jou mee naar de Rahad gaan. Ik denk dat je nog wel wat lol voor ons zult regelen.’

‘Als we maar lol beleven,’ gaapte Nalesean achter zijn hand. ‘Ik heb vannacht niet veel slaap gehad en nu sleur je me mee, terwijl er Zeevolkvrouwen in het paleis zijn.’ De op een ton gezeten Vanin keek om zich heen, zag dat er niets bewoog en zakte weer met gesloten ogen achterover.

‘Als het aan mij ligt, hebben we géén lol,’ mompelde Mart. Had Nalesean weinig slaap gehad? Het mocht wat! Dit hele stel had zich opperbest vermaakt op het festival. Niet dat hij zich niet af en toe. vermaakt had, maar dat was alleen wanneer hij kon vergeten dat hij bij een vrouw was die hem een lieve speelpop vond. ‘Wat voor Zeevolkvrouwen?’

‘Toen Nynaeve Sedai gisteravond terugkwam, bracht ze er ruim tien mee, Mart.’ Beslan blies en zijn handen maakten golvende bewegingen. ‘Zoals zij zich bewegen, Mart...’

Mart schudde zijn hoofd. Hij kon niet helder denken; Tylin maakte een puinhoop van zijn hersens. Nynaeve en Elayne hadden hem met tegenzin over de windvindsters verteld en hem geheimhouding bezworen. Dat was nadat ze hadden getracht te verzwijgen waar Nynaeve heen wilde gaan, laat staan waarom. En ze schaamden zich in het geheel niet voor die poging. ‘Vrouwen houden beloften op hun eigen wijze,’ luidde het gezegde. Hij bedacht opeens dat Lavtin en Belvin zich niet bij de Roodarmen hier bevonden. Misschien dacht Nynaeve dat ze het goed kon maken door die twee nu bij zich te houden. ‘Op hun eigen wijze...’ Maar als de windvindsters al in het paleis waren, hoefde het toch geen halve week te duren om de Schaal te gebruiken? Licht, alsjeblieft niet!

Alsof zijn gedachte een oproep was geweest, kwam Nynaeve tussen de planten door de binnenplaats oplopen. Marts mond viel open! De grote man in de donkergroene mantel aan haar arm was Lan! Eigenlijk hing zij aan Lans arm. Met beide handen, en glimlachend. Bij iedere andere vrouw zou Mart gezegd hebben dat ze met kalfsogen aan het dagdromen was, maar Nynaeve!

Ze schrok op in het besef waar ze was en deed haastig een stap opzij, hoewel ze Lans hand nog even bleef vasthouden. Ze had al net zulke verkeerde kleding uitgekozen als Elayne: blauwe zijde met groen borduurwerk, zo laag uitgesneden dat een zware gouden ring zichtbaar was, waar haar twee duimen met gemak in konden. De ring hing aan een dunne gouden ketting tussen haar borsten. De brede hoed die ze aan de linten meedroeg, was getooid met blauwe pluimen en haar reismantel was van groen linnen met blauw borduurwerk. Door haar en Elayne zagen de andere vrouwen in hun wollen kleren er maar saai uit. Nou ja, kalfsogen of niet, ze was weer gauw zichzelf, met haar rondzwierende vlecht. ‘Ga maar naar de andere mannen, Lan,’ zei ze gebiedend, ‘dan kunnen we vertrekken. De laatste vier koetsen zijn voor de mannen.’

‘Zoals je wilt,’ zei Lan, en hij boog met zijn hand op het gevest van zijn zwaard.

Ze keek met een verbaasd gezicht hoe hij naar Mart liep, omdat ze kennelijk niet kon geloven dat hij zo volgzaam gehoorzaamde. Toen bewoog ze haar schouders even en werd weer haar bekende, stekelige zelf. Ze riep Elayne en de andere vrouwen en leidde hen als een ganzenhoedster naar de voorste twee koetsen. Na de wijze waarop ze riep dat de poort van de binnenplaats geopend moest worden, zou niemand hebben geraden dat hun vertrek door haar was vertraagd. De koetsiers kregen eenzelfde soort schreeuw, waardoor die de teugels aanhaalden en de zwepen lieten knallen. Het was een wonder dat ze nog wachtten tot iedereen naar binnen was geklommen.

Mart haastte zich achter Lan, Nalesean en Beslan aan en stapte de derde koets in. Hij zette de speer tegen de deur en smakte tegen de bank met de mand op schoot toen de koets naar voren schokte. ‘Waar ben jij vandaan gekomen, Lan?’ barstte hij los, zodra iedereen zich had voorgesteld. ‘Jij was wel de laatste die ik verwachtte. Licht, ik dacht dat je dood was. Ik weet dat Rhand vreesde dat je dat ook was. En dan laat je je zo door Nynaeve ringeloren. Waarom sta je dat in Lichtsnaam toe?’

De zwaardhand leek te overwegen welke vraag hij eerst zou beantwoorden. ‘Nynaeve en ik zijn gisteravond door de Vrouwe der Schepen getrouwd,’ zei hij ten slotte. ‘De Atha’an Miere hebben een paar ongewone... huwelijksgewoonten. Die waren voor ons beiden nogal verrassend.’ Een zuinige glimlach raakte zijn mondhoeken, zij het niet meer dan dat. Hij haalde even de schouders op; dat was kennelijk alles wat hij kwijt wilde.

‘De zegen van het Licht voor jou en je bruid,’ murmelde Beslan beleefd, met zoveel van een buiging als de ruimte toeliet, en Nalesean mompelde ook iets, hoewel van zijn gezicht duidelijk viel af te lezen dat Lan volgens hem gek moest zijn. Nalesean had behoorlijk veel in Nynaeves gezelschap verkeerd.

Mart wiegde zwijgend mee op het zwaaien van de koets en staarde hem aan. Nynaeve getrouwd? Lan was met Nynaeve getrouwd? De man was gek. Geen wonder dat zijn ogen zo somber stonden. Mart had nog liever een dolle vos onder zijn hemd gestopt. Alleen stommelingen trouwden, en alleen een gek trouwde met Nynaeve.

Misschien had Lan door dat niet iedereen overliep van blijdschap, maar hij gaf geen krimp. Behalve in zijn ogen leek hij niet anders dan Mart zich herinnerde. Misschien wat harder, indien dat mogelijk was. ‘Ik heb belangrijker nieuws voor je,’ zei Lan. ‘Nynaeve wil niet dat je het hoort, Mart, maar je moet het weten. Je twee mannen zijn dood, vermoord door Moghedien. Ze waren dood voor ze het wisten, als dat een troost voor je is. Het spijt me. Nynaeve denkt dat Moghedien verdwenen is, omdat ze het anders opnieuw zou hebben geprobeerd, maar ik ben daar nog niet zo zeker van. Blijkbaar koestert ze een wrok tegenover Nynaeve, hoewel die de reden daarvan wist te omzeilen.’ Opnieuw die glimlach; Lan leek het niet te beseffen. ‘Niet de hele reden tenminste, maar dat doet er verder niet toe. Ik vond dat we maar beter konden weten wat ons aan de andere kant van de rivier te wachten kan staan.’

‘Moghedien,’ zuchtte Beslan. Zijn ogen schitterden. De man zag waarschijnlijk een kans op lol.

‘Vreselijke bloedwijven,’ mompelde Mart.

‘Ik hoop dat je mijn vrouw daar niet mee bedoelt,’ zei Lan koud, terwijl een hand naar zijn gevest ging. Mart hief haastig zijn eigen handen op.

‘Natuurlijk niet. Alleen Elayne en... de Kinne.’

Even later knikte Lan en Mart zuchtte zacht van opluchting. Het zou echt iets voor Nynaeve zijn hem door haar echtgenoot te laten doden. Haar echtgenoot! Maar zoals een brood bruin was, zou ze rustig het feit verzwijgen dat er een Verzaker in de stad kon zijn. Met het vossenzegel op zijn borst joeg zelfs Moghedien hem niet echt angst aan, maar het zegel zou Nalesean of de anderen niet beschermen. Ongetwijfeld meende Nynaeve dat zij en Elayne dat wel konden. Ze lieten hem Roodarmen meenemen, terwijl ze de hele tijd in hun vuistje om hem lachten en...

‘Moet je mijn moeders briefje niet lezen, Mart?’

Pas toen Beslan het noemde, zag hij het papier dat onder de gestreepte doek was geschoven. Het stak net genoeg uit om het groene zegel met het teken van anker en zwaard te zien.

Hij verbrak het waszegel met zijn duim, vouwde het open en hield het zo vast dat Beslan niet mee kon lezen. Dat was maar goed ook. Aan de andere kant... als je bedacht hoe Beslan de dingen zag, maakte het waarschijnlijk niet uit. Hoe dan ook, Mart was wel zo blij dat alleen zijn ogen die woorden zagen. Bij elke regel voelde hij zich neerslachtiger worden.

Mart, mijn lieveling,

Ik heb je spullen naar mijn verblijven laten overbrengen. Veel gemakkelijker zo. Als je terug bent, zit Riselle in je oude kamers om voor de jonge Olver te zorgen. Hij schijnt haar gezelschap op prijs te stellen.

Ik laat een naaister komen om je de maat te laten nemen en ik zal er met plezier naar kijken. Je moet kortere mantels dragen. En natuurlijk andere broeken. Je hebt een verrukkelijk achterwerk. Eendje, wie is die Dochter van de Negen Manen? En waarom denk je door mij aan haar? Ik heb een paar verrukkelijke manieren bedacht om te zorgen dat je het vertelt.

Tylin

De anderen keken hem vol verwachting aan. Nou ja, Lan keek gewoon, maar zijn blik maakte hem nog zenuwachtiger dan die van de anderen. Zijn blik leek bijna... doods.

‘De koningin vindt dat ik nieuwe kleren nodig heb,’ zei Mart, waarna hij het briefje in zijn zak stopte, ik ga een tukje doen.’ Hij trok de rand van zijn hoed over zijn ogen, maar sloot ze niet en staarde uit het raam. De opgebonden gordijntjes lieten van tijd tot tijd wat stofwolkjes binnen, maar ook wind, wat beslist beter was dan de hitte van een gesloten koets.

Moghedien en Tylin. Als hij mocht kiezen nam hij het ’t liefst tegen Moghedien op. Hij raakte de vossenkop in de open hals van zijn hemd aan. Tegen Moghedien had hij tenminste nog enige bescherming. Tegen Tylin niet meer dan tegen die Dochter van de rottige Negen Manen, wie zij ook mocht zijn. Tenzij hij een manier kon bedenken om Nynaeve en Elayne vóór vannacht uit Ebo Dar te laten verdwijnen, zou iedereen het weten. Gemelijk trok hij zijn hoed lager. Door die wijven gedroeg hij zich echt als een meisje. Nog even, vreesde hij, en hij zou het op een janken zetten.

38

Vijf verdiepingen

Als het had gekund, zou Mart eruit zijn gesprongen om de koets zelf te trekken. Volgens hem zouden ze dan sneller gaan. De zon was nog niet eens helemaal op, maar de straten waren reeds verstopt door wagens en karren die zich een weg door de menigte en door de wind opgewaaide stofwolken zochten. Overal klonk geschreeuw en vloekten voerlui tegen mensen die opzij gedwongen moesten worden. Er gleden zoveel boten door de grachten dat iemand door van de ene op de andere boot te stappen ze bijna als straat had kunnen gebruiken. De stad gonsde van het lawaai. Ebo Dar scheen de verloren tijd van gisteren en wellicht van Hoog Gesselein en het Lichtfeest te willen inhalen. Dat mocht ook wel als je in aanmerking nam dat morgenavond het Gloeikooltjes-feest werd gevierd, en twee dagen daarna Maddinsdag, ter ere van de stichter van Altara, waarna het Halfmaansfeest de avond daarop volgde. Zuiderlingen hadden de naam harde werkers te zijn, maar hij dacht dat dat meer kwam doordat ze zo hard moesten werken om al die feesten en vrije dagen goed te maken. Het wonderlijke was dat ze dat nog opbrachten ook.

Eindelijk kwamen de koetsen bij de rivier aan en stopten bij een lange stenen kade, waarlangs zich talloze stenen trappen bevonden om op de boten te kunnen stappen die lagen aangemeerd. Hij stak een stuk donkergele kaas en een homp brood in zijn zak en propte de mand onder de bank. Hij had honger, maar iemand in de keuken had zich te veel gehaast; een groot deel van de mand werd in beslag genomen door een aardewerken pot vol oesters, maar de keuken was vergeten ze te koken.

Hij haastte zich achter Lan aan en liet het aan Nalesean en Beslan over om Vanin en de anderen uit de achterste koetsen te helpen. Er waren ruim tien man, en zelfs de Cairhiener was niet echt klein, zodat ze als appelen in een vat hadden gezeten. Stijfjes klauterden ze naar buiten.

Mart liep voor de zwaardhand uit naar de eerste koets, met de ashandarei aan zijn schouder. Al zou iedereen het horen, Nynaeve en Elayne zouden er allebei van langs krijgen. Proberen om Moghediens aanwezigheid te verbergen! Om nog maar te zwijgen van de dood van twee van zijn mannen! Hij zou ze... Opeens drong scherp tot hem door dat Lan achter hem als een stenen standbeeld boven hem oprees, met een zwaard aan de zij, dus paste hij zijn gedachten aan. In ieder geval zou de erfdochter te horen krijgen hoe hij dacht over het geheimhouden van zoiets.

Bij de koets aangekomen stond Nynaeve op de kade haar hoed vast te binden terwijl ze met de vrouwen in de koets praatte. ‘... het gaat natuurlijk wel over, maar wie had gedacht dat uitgerekend het Zeevolk zoiets zou willen, zelfs als je alleen bent?’

‘Maar Nynaeve,’ zei Elayne, toen ze met haar hoed in de hand uitstapte, ‘je zei toch dat het gisteravond zo verrukkelijk was? Hoe kun je dan klagen over...’

En op dat ogenblik merkten ze hem en Lan op. Nou ja, eigenlijk alleen Lan. Nynaeves ogen werden steeds groter, en haar blos kon het opnemen tegen een zomerse zonsondergang. Misschien wel een hoog-zomerse. Elayne stond stokstijf stil, nog steeds met haar voet op de treeplank, en keek de zwaardhand zo dreigend aan dat je gedacht zou hebben dat hij hen steels had beslopen. Lan keek echter op Nynaeve neer en van zijn gezicht viel evenveel af te lezen als van een schutting-paal. En hoewel Nynaeve van plan leek te zijn om zich onder de koets te verstoppen, keek ze op naar Lan alsof er niemand anders op de hele wereld bestond. Toen Elayne merkte dat haar boze blik verspild was, stapte ze van de treeplank en ging opzij voor Reanne en de twee Wijzevrouwen met wie ze de koets had gedeeld; Tamarla en een oudere Saldeaanse, die Janira heette. Niet dat de erfdochter het opgaf, o nee. Ze richtte haar blik op Mart Cauton, en als die al veranderde, dan was het slechts om bozer te kijken. Hij snoof en schudde zijn hoofd. Als een vrouw ongelijk had, zocht ze meestal zoveel verkeerde dingen bij de eerste de beste man, dat die uiteindelijk dacht dat hij het eigenlijk fout had gedaan. Volgens al zijn oude of eigen herinneringen waren er slechts twee gelegenheden waarbij een vrouw haar fout toegaf: als ze iets van hem wilde en als het midden in de zomer sneeuwde.

Nynaeve trok aan haar vlecht, maar niet met overgave. Haar vingers frommelden wat en vielen omlaag, waarna ze in haar handen begon te wringen. ‘Lan,’ zei ze onzeker, ‘je moet niet denken dat ik over...’

De zwaardhand onderbrak haar rustig, boog en bood haar zijn arm aan. ‘We zijn in gezelschap, Nynaeve. Alles wat jij in gezelschap wilt zeggen, kun je zeggen. Mag ik je naar de boot begeleiden?’

‘Ja,’ zei ze, en ze knikte zo heftig dat ze bijna haar hoed verloor. Haastig zette ze hem met twee handen recht. ‘Ja. In gezelschap. Je kunt me begeleiden.’ Ze legde haar arm op de zijne en kon zich weer iets beter beheersen, haar gezicht althans. Ze hield haar mantel met haar vrije hand op en trok Lan zowat over de kade naar de aanlegplaats. Mart vroeg zich af of ze misschien ziek was. Hij vond het prachtig als Nynaeve een toontje of zes lager moest zingen, maar dat duurde nooit langer dan twee zuchten. Aes Sedai konden zichzelf niet Helen. Misschien moest hij Elayne voorstellen om Nynaeve te behandelen voor wat haar mankeerde. Zelf vermeed hij Heling als de dood, of als trouwen, maar hij geloofde best dat andere mensen er baat bij konden hebben. Eerst wilde hij echter nog wat kwijt over geheimen.

Hij deed zijn mond open en hief vermanend zijn vinger...

... en Elayne porde in zijn ribben met de hare. De boze blik onder haar pluimhoed was zo koud dat zijn tenen er pijn van deden. ‘Vrouw Corlie,’ zei ze op de ijzige toon van een koningin op haar troon, ‘heeft mij en Nynaeve de betekenis van die rode bloemen op die mand uitgelegd. Ik zie dat je gelukkig nog het fatsoen hebt om ze te verbergen.’

Zijn gezicht werd nog roder dan dat van Nynaeve. Een paar stappen verder stonden Reanne Corlie en de andere twee vrouwen hun hoeden vast te maken en hun kleren goed te doen, zoals vrouwen altijd deden nadat ze zijn opgestaan, gaan zitten of drie passen hebben gelopen. Ondanks de aandacht die ze aan hun kleren besteedden, was er genoeg over om ook zijn kant op te gluren, en ditmaal nu eens niet afkeurend of geschokt. Hij had niet geweten dat die bloedbloemen iets betekenden! Geen enkele zonsondergang was met zijn gezicht te vergelijken.

‘Zo!’ Elaynes stem was zacht en haar woorden waren alleen voor zijn oren bedoeld, maar ze dropen van afkeer en walging. Met een ruk trok ze haar mantel van hem weg. ‘Het is waar! Ik kon het niet gelóven. Zelfs niet van jou! En Nynaeve zéker niet. Elke belofte die ik je gedaan heb, is hierbij van nul en génerlei waarde! Ik hou nooit een belofte aan een man die zich met geweld aan een vrouw opdringt. Aan welke vrouw dan ook en zeker aan een koningin, die hem heeft aangeboden om...’

‘Mij opdringen aan haar!?’ brulde hij. Dat probeerde hij tenminste, maar omdat hij zich verslikte klonk het als gepiep.

Hij greep Elayne bij de schouders en trok haar van de koets weg. Dokwerkers in smerige groenleren vesten haastten zich voorbij met zakken op hun schouders of rolden vaten over de kade. Een paar duwden lage handkarren vol kisten. Allen vermeden met een grote bocht de koetsen. De koningin van Altara mocht dan niet veel macht bezitten, maar haar zegel op de koetsen zorgde ervoor dat burgers haar de ruimte gaven. Pratend liepen Nalesean en Beslan voor de Roodarmen uit naar de aanlegsteiger. Vanin sloot de rij en staarde mismoedig naar de woelige rivier; hij beweerde dat hij een gevoelige maag voor boten had. De Wijzevrouwen uit de twee koetsen hadden zich om Reanne verzameld en keken toe, maar waren te ver weg om het te horen.

Toch fluisterde hij hees: ‘Nou moet jij eens naar mij luisteren! Die vrouw weet niet wat nee is! Ik zeg nee, en ze lacht me uit! Ze heeft me uitgehongerd, bedreigd, achtervolgd! Ze heeft meer handen dan de dolste vrouw die ik ooit ben tegengekomen. Ze heeft gedreigd mij door haar kamermeisjes te laten uitkleden als ik haar niet...’ Opeens besefte hij wat hij er allemaal uitflapte. En tegen wie. Verwoed klemde hij zijn kiezen op elkaar om zijn mond niet open te laten hangen. Hij richtte al zijn aandacht op een van de metalen raven waarmee de schacht van de ashandarei was ingelegd, zodat hij haar niet aan hoefde te kijken. ‘Ik bedoel alleen maar: je begrijpt er niks van,’ mompelde hij. ‘Je zet alles op z’n kop.’ Hij waagde haar vanonder de rand van zijn hoed even aan te kijken.

Er kroop een blosje over haar wangen, maar haar gezicht werd even ernstig als dat van een marmeren borstbeeld. ‘Blijkbaar... schijn ik het verkeerd begrepen te hebben,’ zei ze ernstig. ‘Dat is... heel slecht van Tylin.’ Hij meende haar lippen te zien krullen. ‘Heb je weieens overwogen andere glimlachjes voor de spiegel te oefenen, Mart?’

Hij stond met zijn ogen te knipperen. ‘Wat?’

‘Ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat jonge vrouwen daarmee de ogen van een koning trekken.’ Er barstte iets door de ernst van haar stem heen en deze keer vertrokken haar lippen wel degelijk. ‘Probeer eens met je wimpers te werken.’ Ze beet op haar onderlip, draaide zich om en liep met wapperende mantel en schokkende schouders haastig naar de aanlegsteiger. Voor ze buiten zijn gehoor was, hoorde hij haar iets zeggen over ‘een koekje van eigen deeg’. Reanne en de Wijzevrouwen haastten zich achter haar aan als een stel kippen achter een kuiken in plaats van andersom. De paar bootslieden die in de buurt waren, hielden op met het oprollen van touwen en andere werkzaamheden en bogen eerbiedig het hoofd toen de stoet voorbijkwam.

Mart rukte zijn hoed af en overwoog erop te gaan springen. Vrouwen! Hij had beter moeten weten dan op medelijden te rekenen. Hij had dat nest van een erfdochter graag willen wurgen. En Nynaeve er meteen achteraan. Maar natuurlijk kon hij dat niet doen. Hij had iets beloofd. En die dobbelstenen gebruikten nog steeds zijn schedel als beker. En die Verzaker kon nog steeds in de buurt zijn. Hij plantte de hoed op zijn hoofd en beende naar de steiger, langs de Wijzevrouwen, tot hij Elayne had ingehaald. Ze probeerde nog steeds haar lachen te bedwingen, maar elke keer als ze zijn kant opkeek, werd ze rood en begon ze opnieuw te giechelen.

Hij keek strak voor zich uit. Bloedvrouwen! Bloedbeloften! Hij nam even zijn hoed af, schoof het leren koord omhoog en hield haar met tegenzin het vossenzegel voor. De zilveren vossenkop slingerde onder zijn vuist heen en weer. ‘Jij en Nynaeve moeten maar uitmaken wie dit draagt. Maar ik wil het voor ons vertrek uit Ebo Dar terug hebben. Hoor je me? Zodra we weggaan...’

Opeens merkte hij dat hij alleen liep. Hij draaide zich om en zag Elayne een paar passen terug stokstijf stilstaan en hem aanstaren. Reanne en de anderen vormden een groepje achter haar.

‘Wat is er nou weer?’ vroeg hij. ‘O ja. Ik weet alles van Moghedien.’ Een magere kerel, met rode stenen aan zijn koperen oorringen, die zich over een meertouw had gebogen, draaide zich bij het horen van die naam zo snel om dat hij met een harde schreeuw en een nog grotere plons over de rand viel. Mart maalde er niet om wie het hoorde. ‘Proberen om haar aanwezigheid geheim te houden terwijl twee van mijn mannen dood zijn! Nog wel na jullie belofte. Nou, daar zullen we het later wel over hebben. Ik heb ook iets beloofd: ik heb beloofd dat ik jullie tweeën in leven zou houden. Als Moghedien opduikt, gaat ze achter jullie aan. Hier!’ Opnieuw hield hij het vossenzegel op.

Ze schudde verward haar hoofd, draaide zich toen om en fluisterde iets tegen Reanne. Pas toen de vrouwen doorliepen naar Nynaeve die op de aanlegsteiger stond te wenken, nam Elayne de vossenkop aan en draaide hem om en om in haar vingers.

‘Heb je enig idee van wat ik er voor over zou hebben om dit te kunnen bestuderen?’ vroeg ze zacht. ‘Enig idee?’ Ze was lang voor een vrouw, maar ze moest nog steeds naar hem opkijken. Het leek wel of ze hem nooit eerder had gezien. ‘Je bent een lastige man, Mart Cauton. Lini zou zeggen dat ik tweemaal hetzelfde zeg, maar met iemand als jij...’ Ze liet haar adem ontsnappen, trok zijn hoed af en liet het koord over zijn hoofd glijden. Ze stopte zowaar de vossenkop weg in zijn hemd en gaf er een klopje op voor ze zijn hoed weer opzette, ‘Ik wil dit niet dragen als Nynaeve of Aviendha er geen hebben en ik denk dat zij er net zo over denken. Jij draagt het. Per slot van rekening kun je moeilijk je belofte nakomen als Moghedien jóu doodt. Al denk ik niet dat zij nog hier is. Volgens mij gelooft ze Nynaeve gedood te hebben, en het zou me helemaal niet verbazen als ze alleen daarvoor hiernaartoe was gekomen. Maar je moet voorzichtig zijn. Nynaeve zegt dat er een storm zal opsteken, en dan heeft ze het niet over deze wind. Ik...’ Het zwakke blosje kwam weer terug. ‘Het spijt me dat ik je uitlachte.’ Ze schraapte haar keel en keek de andere kant op. ‘Soms vergeet ik mijn plicht tegenover mijn onderdanen. Je bent een achtenswaardige onderdaan, Mart Cauton. Ik zal ervoor zorgen dat Nynaeve weet hoe het werkelijk staat... tussen jou en Tylin. Misschien kunnen we helpen.’

‘Nee,’ sputterde hij. ‘Ik bedoel: ja. Ik bedoel... Ik wil zeggen... O, geitenballen en geitenkeutels, ik weet niet meer wat ik bedoel.’ Hij zag het al voor zich. Nynaeve en Elayne die met Tylin een kopje thee dronken en over hem zaten te babbelen. Zoiets was toch niet te overleven? Kon hij hen daarna ooit nog onder ogen komen? Maar als zij het niet deden... Hij zat klem tussen de wolf en de beer, en kon nergens heen vluchten. ‘O, schapenstront nog aan toe! Schapenstront en bloedbollen!’ Bijna verlangde hij naar een berisping vanwege zijn taalgebruik, zoals Nynaeve gedaan zou hebben, al was het maar om van onderwerp te veranderen.

Haar lippen bewogen geluidloos en even had hij de vreemde indruk dat ze zijn woorden herhaalde. Natuurlijk niet. Hij begon zich dingen te verbeelden, dat was alles. Hardop zei ze: ‘Ik begrijp het.’ Het klonk inderdaad of dat zo was. ‘Kom mee, Mart. We moeten geen tijd verspillen door hier te blijven staan.’

Zijn mond viel open terwijl hij zag hoe ze rok en mantel optilde en verder naar de steiger liep. Ze begreep het? Ze begreep het, zonder een of andere bitse toevoeging, zonder één snijdende opmerking? En hij was haar onderdaan. Haar achtenswaardige onderdaan. Zijn vingers speelden met het zegel terwijl hij achter haar aan liep. Hij had zo zeker geweten dat hem een zware strijd te wachten stond wanneer hij het zegel weer zou opeisen. Al leefde hij tweemaal zo lang als de oudste Aes Sedai, dan nog zou hij vrouwen nooit begrijpen, en edelvrouwen waren beslist de ergste.

Toen hij de trap bereikte, was Elayne al beneden. De twee roeiers met koperen oorringen duwden met de lange riemen de boot reeds af. Elayne leidde de laatste Wijzevrouw de kajuit in, en Lan stond naast Nynaeve op de voorplecht. Een kreet van Beslan wenkte hem naar de boot erachter, waarop alle mannen zaten.

‘Nynaeve zei dat er voor ons geen ruimte meer was,’ zei Nalesean, terwijl de boot schommelend de Eldar opvoer. ‘Ze zei dat het te veel gedrang opleverde.’ Beslan lachte en keek hun boot rond. Vanin zat met gesloten ogen naast de kajuitdeur en gaf voor ergens anders te zijn. Harnan en Tad Kandel, een Andoraan die leek op de roeiers, waren boven op de kajuit geklommen. De overige Roodarmen waren over het dek verspreid en probeerden de roeiers niet in de weg te zitten. Niemand ging de kajuit in; ze wachtten kennelijk allemaal om te zien of Mart, Nalesean of Beslan er gebruik van wilden maken.

Mart ging bij het hoge boeghek staan en tuurde naar de andere boot, die vlak voor hen voer. De wind joeg donkere, onrustige golven op en liet zijn sjaal wapperen. Hij moest zijn hoed vasthouden. Wat was Nynaeve van plan? De negen vrouwen op de tweede boot waren allemaal in de kajuit, zodat het dek voor haar en Lan alleen was. Ze stonden op de voorplecht, Lan met gevouwen armen en Nynaeve, gebarend alsof ze iets uitlegde. Maar Nynaeve legde zelden iets uit. Legde nóóit iets uit. Wat ze ook aan het doen was, het duurde niet lang. Verderop in de baai, waar de snelle klippers, zoevers en scheerders van het Zeevolk aan hun ankers trokken, waren schuimkoppen te zien. De rivier was niet erg wild, maar de boot schommelde erger dan Mart zich van vorige tochtjes kon herinneren. Het duurde niet lang, of Nynaeve moest zich over het hekwerk buigen en voerde haar ontbijt aan de vissen terwijl Lan haar vasthield. Dat herinnerde Mart aan zijn eigen maag. Hij stak de hoed onder zijn arm zodat die niet weggeblazen kon worden, en pakte het stuk kaas.

‘Beslan, breekt die storm los voor we terugkomen uit de Rahad?’ Hij nam een hap van de pittige kaas. In Ebo Dar hadden ze vijftig verschillende soorten en die waren allemaal goed. Nynaeve hing nog steeds over het hekwerk. Hoeveel had zij vanochtend gegeten? ‘Ik weet nergens een goede schuilplek als we erdoor overvallen worden.’ Hij kon geen enkele herberg in de Rahad bedenken waar hij de vrouwen mee naartoe kon nemen.

‘Dit is geen storm,’ zei Beslan, en hij ging op het hekwerk zitten. ‘Dit is de winterpassaat. Die winden komen twee keer per jaar, in de late winter en de late zomer, maar het moet veel harder waaien wil het een storm worden.’ Hij keek mismoedig uit over de baai. ‘Elk jaar brengen – brachten – de winden schepen van Tarabon en Arad Domein. Ik vraag me af of dat ooit nog zal gebeuren.’

‘Het Rad weeft,’ begon Mart, en hij verslikte zich in een stukje kaas. Bloed en as, hij sprak al bijna als een grijsaard die zijn botten voor de haard moest warmen. En hij maakte zich zorgen of hij de vrouwen naar een herberg van laag allooi kon meenemen. Een jaar, nee, een halfjaar geleden, zou hij ze hebben meegenomen om te lachen om hun uitpuilende ogen en hun preutse gesnuif. ‘Nou ja, misschien hebben we toch nog pret in de Rahad. Op z’n minst zal iemand proberen een beurs te stelen of Elaynes ketting af te trekken.’ Wellicht had hij zoiets nodig om de smaak van ernst weg te krijgen. Ernst. Licht, wat een woord om Mart Cauton mee te beschrijven! Tylin moest hem meer angst hebben aangejaagd dan hij dacht, als hij op die manier al in elkaar kromp. Wellicht had hij meer van Beslans pleziertjes nodig. Dit was waanzin – hij had nog nooit een gevecht meegemaakt dat hij niet liever had ontweken – maar misschien...

Beslan schudde zijn hoofd. ‘Als iemand zoiets kan vinden, ben jij het wel, maar... We worden vergezeld door zeven Wijzevrouwen, Mart. Met eentje naast je kun je iemand zelfs in de Rahad een opdonder geven, waarna hij zich verbijt en wegloopt. Met vrouwen net zo. Een vrouw kussen is toch heel vervelend als je niet het gevaar loopt haar mes in je ribben te krijgen?’

‘Bloedvuur,’ gromde Nalesean in zijn baard. ‘Dat klinkt alsof ik me voor niets uit bed heb gesleept. Dit wordt dus een vervelende ochtend.’ Beslan beaamde het, een en al medeleven. ‘Maar als we geluk hebben... De stadswacht doet van tijd tot tijd de ronde in de Rahad, en als ze op smokkelaars uit zijn, kleden ze zich als gewone mensen. Ze denken blijkbaar dat niemand een groep van tien opvalt, terwijl die mannen naast hun andere dingen allemaal een zwaard dragen. Ze zijn altijd zo verbaasd als de smokkelaars ze in een hinderlaag lokken, en dat gebeurt bijna altijd. Als Marts ta’verengeluk voor ons werkt, heb je kans dat ze ons aanzien voor de stadswacht, en dan zullen enkele smokkelaars proberen ons aan te vallen voor ze die rode riemen opmerken.’ Nalesean richtte zich op en wreef in zijn handen.

Mart staarde hen dreigend aan. Misschien waren Beslans pleziertjes niet echt wat hij nodig had. Om maar iets te noemen; hij had meer dan genoeg van vrouwen met messen. Nynaeve hing nog steeds over de rand van de boot voor hen; dat zou haar leren om zich vol te proppen. Hij schrokte het laatste stuk kaas naar binnen en begon aan het brood, terwijl hij de dobbelstenen in zijn hoofd probeerde te negeren. Een rustige tocht zonder moeilijkheden klonk helemaal niet slecht. Alles vlug afgehandeld en dan even snel uit Ebo Dar weg.

De Rahad was weer geheel de buurt zoals hij die kende en voldeed volledig aan Beslans vrees. De wind maakte het gevaarlijk om na de steiger de gebarsten stenen trap te beklimmen, en daarna werd het alleen maar erger. Overal waren kanalen te zien, net als aan de overkant van de rivier, maar hier waren de bruggen heel gewoontjes. De smerige stenen brugleuningen waren gebroken of vergaan, en de helft van de kanalen was zo verzand dat jongens er tot aan hun middel in konden rondwaden. Er was nauwelijks een boot te zien. Aan de smalle straatjes met hun kapotte plaveisel – waar dat niet opgebroken en weggehaald was – stonden hoge gebouwen vlak naast elkaar en vele huizenblokken toonden aangetaste baksteen waar grote plakken van het schilferende pleisterwerk waren verdwenen. In de schaduwen rond de gebouwen was de ochtend nog niet doorgedrongen. Van elke drie vensters was er een waarvoor goor wasgoed te drogen hing, behalve bij leegstaande gebouwen. Daar gaapten de ramen als lege oogkassen in een schedel. Er hing een verstikkende zuurzoete geur van verrotting. Het kwam van de pispotten die de afgelopen maand waren geledigd en van wegrottend oud vuil dat zomaar overal was neergegooid. Voor elke vlieg aan de overkant zoemden er hier honderden rond in groene en blauwe wolken. Zijn oog viel op de afgebladderde blauwe deur van De Gouden Hemelkroon en hij huiverde bij de gedachte van een schuilplaatsje tegen de storm voor de vrouwen, wat Beslan ook gezegd had. Toen huiverde hij weer omdat hij gehuiverd had. Er gebeurde iets met hem, en het stond hem helemaal niet aan.

Nynaeve en Elayne wilden met alle geweld de leiding nemen. Reanne liep tussen hen in en de Wijzevrouwen liepen dicht achter hen aan. Lan bleef als een wolfshond vlak naast Nynaeve lopen. Zijn hand rustte op het gevest van zijn zwaard en zijn ogen zwierven overal zoekend rond en verspreidden een stille dreiging. Eigenlijk betekende hij zelfs hier al meer dan genoeg bescherming voor handenvol knappe zestienjarige meisjes die allemaal een zak goud droegen, maar Mart stond erop dat Vanin en de anderen hun ogen openhielden. De vroegere paardendief en stroper liep zo dicht bij Elayne, dat het niemand kwalijk genomen kon worden als die dacht dat hij haar zwaardhand was, zij het enigszins dik en verfomfaaid. Op Marts bevel sperde Beslan betekenisvol zijn ogen open, en Nalesean streelde geprikkeld zijn baard en bleef mopperen dat hij nog steeds in bed had kunnen liggen.

In de Rahad schreden de mannen hooghartig door de straten. Ze droegen vaak gerafelde vesten op het blote lijf, grote koperen oorringen en ringen aan hun vingers, ook van koper en bezet met gekleurd glas. Ze hadden een mes, soms wel twee, in hun riem gestoken. Hun handen zweefden boven die messen en ze staarden uitdagend rond naar ieder die een verkeerde blik wierp. Anderen slopen verstolen van hoek tot hoek of van deuropening naar deuropening, zoals de broodmagere blaffende honden in smalle donkere steegjes waar een mens zich nog maar net in kon persen. Deze lieden hielden hun messen bij de hand, en niemand kon zeggen wie zou wegrennen en wie zou toesteken.

Over het algemeen deden de mannen ver onder voor de vrouwen, die wel tweemaal zoveel koperen sieraden droegen, al stapten ook zij rond in versleten kleren. Uiteraard hadden ze messen bij zich, en hun trotse, donkere blikken stuurden meerdere soorten uitdagingen rond. Kortom, de Rahad was een plaats waar mensen in zijde nauwelijks tien stappen konden lopen zonder neergeslagen te worden. En wanneer ze volkomen uitgekleed in een steegje op een hoop vuil bijkwamen, dan kwamen ze er nog goed af. Het alternatief was dat ze helemaal niet meer wakker werden. Maar...

Uit minstens de helft van de huizen schoten kinderen met geschilferde aardewerken kommetjes op hen af. Ze waren door hun moeders gestuurd voor het geval de Wijzevrouwen wat water wilden drinken. Mannen met littekens in hun gezicht en moordlust in de ogen staarden met open mond naar de groep van zeven Wijzevrouwen, bogen dan houterig en vroegen beleefd of ze hen van dienst konden zijn of iets konden dragen. Vrouwen met soms nog meer littekens en zulke felle ogen dat zelfs Tylin zou terugdeinzen, maakten een onhandige knix en vroegen fluisterend of ze de weg konden wijzen, en of iemand zich zo had misdragen dat er zoveel Wijzen moesten komen? Als dat het geval was, werd stilzwijgend maar nadrukkelijk aangeduid, hoefden Tamarla en de rest geen moeite meer te doen en slechts de naam te noemen.

Ze staarden nog even woest naar de soldaten, al dook zelfs de meest geharde straatvechter na een enkele blik op Lan weg. En vreemd genoeg ook voor Vanin. Enkelen gromden boos tegen Beslan en Nalesean wanneer hun ogen iets te lang bleven rusten op boezems boven laag uitgesneden halslijnen. Er waren er een paar die tegen Mart bromden, hoewel hij dat niet begreep. In tegenstelling tot de andere twee gleed zijn blik nooit hinderlijk over het lijfje van een vrouw. Hij wist hoe hij omzichtig moest kijken. Naar Nynaeve en Elayne, hoe duur ze er ook uitzagen, werd niet omgekeken en evenmin naar Reanne in haar rood wollen kleren, terwijl ze toch geen rode riem droegen. Maar ze stonden onder de bescherming van die riem. Mart besefte dat Beslan gelijk had gehad. Hij had zijn beurs op de grond kunnen leegschudden en er zou nog geen koperstukje worden geroofd zolang de Wijzevrouwen in het zicht waren. Hij had in elk voorbijkomend vrouwelijk achterwerk kunnen knijpen, en ze zou zowat ontploft zijn maar toch doorgelopen zijn.

‘Wat een aardige wandeling,’ zei Nalesean droog, ‘zulke belangwekkende geurtjes en doorkijkjes. Had ik je al verteld dat ik vannacht niet al te veel slaap heb genoten, Mart?’

‘Wou je in bed doodgaan?’ mopperde Mart. Ze hadden allemaal in bed kunnen blijven; ze waren hier overduidelijk volkomen nutteloos. De Tyrener snoof verontwaardigd. Beslan lachte, maar hij dacht waarschijnlijk dat Mart op iets anders doelde.

Ze stapten door de Rahad, tot Reanne eindelijk voor een gebouw bleef staan dat er net zo uitzag als elk ander. Het pleisterwerk was afgeschilferd en de baksteen gebarsten, maar de Wijzevrouw die Mart gisteren volgde, had hetzelfde gebouw betreden. Hier hing geen wasgoed voor de ramen; hier leefden slechts ratten. ‘Hierbinnen,’ zei ze.

Elaynes ogen rezen langzaam omhoog, tot aan het platte dak. ‘Vijf,’ mompelde ze voldaan.

‘Vijf,’ zuchtte Nynaeve, en Elayne klopte meelevend op haar arm. ‘Ik was er niet zeker van,’ zei Elayne. Waarna Nynaeve glimlachte en haar een klopje terug gaf. Mart begreep er geen snars van. Dus het huis had vijf verdiepingen. Vrouwen gedroegen zich soms erg vreemd. Meestal eigenlijk.

Binnen verdween een lange, stoffige gang in de schemerige diepte. Het eind was in het donker niet te zien. Er waren maar enkele openingen waar nog een ruwhouten deur in zat. Ongeveer op een derde van de gang leidde een opening naar een smalle, steile stenen trap. Daar had hij gisteren ook gelopen door de voetstappen in het stof te volgen, maar volgens hem waren een paar andere openingen zijgangen. Hij had toen niet de tijd genomen om rond te kijken, maar het gebouw was te diep en te breed voor slechts één enkele gang. Het was ook te groot om slechts één toegang te hebben.

‘Kom nou, Mart,’ zei Nynaeve, toen hij Harnan en de helft van de Roodarmen opdroeg een achteringang te zoeken en die te bewaken. Lan bleef zo dicht aan haar zijde dat hij wel aan haar vastgeplakt leek. ‘Je hebt toch inmiddels gemerkt dat het niet nodig is?’ Ze klonk zo vriendelijk dat Elayne haar de waarheid over Tylin verteld moest hebben, en dat stemde hem bitter. Van hem mocht niémand het weten. Wat had hij eraan, vervloekt! Maar nog steeds kletterden de dobbelstenen in zijn hoofd. ‘Misschien houdt Moghedien van achterdeuren,’ zei hij droog. Er piepte iets aan het zwarte eind en een van Harnans mannen vloekte luid over ratten.

‘Je hebt het hem verteld,’ viel Nynaeve woest uit naar Lan, en ze greep haar vlecht.

Elayne slaakte een vermoeide zucht. ‘We hebben geen tijd om ruzie te maken, Nynaeve. De Schaal is boven! De Schaal der Winden!’ Opeens dreef er een kleine lichtbol voor haar uit, en zonder te kijken of Nynaeve haar wel volgde, trok ze haar rok op en stoof de trap op. Vanin rende achter haar aan – verrassend snel voor iemand van zijn omvang – gevolgd door Reanne en de meeste Wijzevrouwen. Sumilo en Ieine, een lange, donkere en knappe vrouw ondanks de lijntjes in haar ooghoeken, aarzelden en bleven toen bij Nynaeve.

Mart zou ook gegaan zijn, als Nynaeve en Lan niet in de weg hadden gestaan. ‘Mag ik erlangs, Nynaeve?’ vroeg hij. Hij had het op z’n minst verdiend om erbij te zijn wanneer die roemruchte Schaal te voorschijn kwam. ‘Nynaeve?’ Ze keek zo strak naar Lan dat ze ieder ander vergeten scheen te zijn. Mart wisselde een blik met de grinnikende Beslan, die bij Corevin en de overige Roodarmen neerhurkte. Nalesean leunde tegen de muur en gaapte opzichtig. Dat was een vergissing met al dat stof in de hal. Zijn geeuw veranderde in een hoestbui waardoor hij vuurrood aanliep en dubbel klapte.

Zelfs dat leidde Nynaeve niet af. Behoedzaam liet haar hand de vlecht los. ‘Ik ben niet boos, Lan,’ zei ze.

‘Dat ben je wel,’ zei hij kalm, ‘maar hij moest het weten.’

‘Nynaeve?’ zei Mart. ‘Lan?’ Geen van beiden had een blik voor hem over.

‘Ik zou het hem verteld hebben wanneer ik er klaar voor was, Lan Mandragoran!’ Haar mond klapte dicht, maar haar lippen bewogen, alsof ze in zichzelf praatte. ‘Ik zal niet boos op je zijn,’ ging ze op een veel rustiger toon door, en het klonk of ze ook tegen zichzelf praatte. Heel bewust gooide ze haar vlecht over haar schouders, klapte haar hoed recht en sloeg haar armen over elkaar.

‘Dat neem ik aan,’ zei Lan kalm.

Nynaeve huiverde. ‘Praat niet op die toon tegen mij!’ schreeuwde ze. ‘Ik zeg je dat ik niet boos ben! Hoor je me?’

‘Bloed en as, Nynaeve,’ gromde Mart. ‘Hij denkt niet dat je boos bent. Ik denk niet dat je boos bent.’ Het was maar goed dat vrouwen hem hadden geleerd met een uitgestreken gezicht te liegen. ‘Kunnen we nu naar boven gaan om die stomme Schaal der Winden te halen?’

‘Een voortreffelijk idee,’ klonk een vrouwenstem vanuit de voordeur. ‘Zullen we samen naar boven gaan en Elayne verrassen?’ Man had de twee vrouwen die de gang in kwamen lopen, nog nooit gezien, maar ze hadden Aes Sedai-gezichten. Dat van de spreekster was even lang en koud als haar stem. Het gezicht van haar gezellin was omlijst door een heleboel zwarte vlechtjes waarin gekleurde kralen waren geregen. Achter hen drongen zo’n twintig mannen binnen, forse, zwaar geschouderde kerels met knuppels en messen in de hand. Mart verplaatste zijn greep op de ashandarei; hij herkende moeilijkheden als hij ze zag, en de vossenkop op zijn borst lag koel, bijna koud tegen zijn huid. Iemand gebruikte de Ene Kracht.

De twee Wijzen vielen bijna om bij hun knix, zodra ze die leeftijdloze gezichten zagen, maar ook Nynaeve wist beslist dat er problemen kwamen. Haar mond bewoog maar maakte geen enkel geluid, terwijl het stel dichterbij kwam. Haar gezicht stond ontsteld en schuldbewust. Achter zich hoorde Mart een zwaard uit een schede glijden, maar hij wilde niet omkijken. Lan stond rustig toe te kijken, wat uiteraard inhield dat hij op een luipaard leek die gereed was om toe te slaan. ‘Ze zijn van de Zwarte Ajah,’ zei Nynaeve ten slotte. Haar stem begon beverig maar werd geleidelijk aan sterker. ‘Falion Bhoda en Ispan Shefar. Ze hebben moorden gepleegd in de Toren, en sindsdien nog ergere dingen gedaan. Het zijn Duistervrienden en’ – haar stem haperde even – ‘ze hebben me afgeschermd.’

De nieuwkomers stapten kalm door. ‘Heb je ooit zulke onzin gehoord, Ispan?’ vroeg de Aes Sedai met het lange gezicht aan haar gezellin, die afkeurend naar het stof keek maar zich even de tijd gunde om Nynaeve spottend en minachtend op te nemen, ‘Ispan en ik komen van de Witte Toren, terwijl Nynaeve en haar vriendinnen in opstand zijn tegen de Amyrlin Zetel. Daar zullen ze zwaar voor gestraft worden, en dat geldt ook voor iedereen die hen helpt.’ Met een schok besefte Mart dat de vrouw het niet wist; ze dacht dat hij en Lan en de anderen slechts ingehuurde vechtjassen waren. Falion schonk Nynaeve een glimlach waarbij een sneeuwstorm warm leek. ‘Er is iemand die heel blij zal zijn, als we jou mee terug nemen, Nynaeve. Ze denkt dat je dood bent. De anderen hier kunnen maar beter gaan. Jullie willen je niet bemoeien met Aes Sedai-zaken. Mijn mannen zullen jullie naar de rivier begeleiden.’ Zonder haar ogen van Nynaeve af te wenden, gebaarde Falion haar mannen om naar voren te komen.

Lan bewoog. Hij trok zijn zwaard niet, tegen een Aes Sedai zou hij daarmee toch geen schijn van kans hebben, maar het ene ogenblik stond hij nog roerloos en een tel daarna had hij zich op het tweetal geworpen. Vlak bij hen gromde hij alsof hij hard werd geraakt, maar hij stortte zich op hen en sloeg beide Zwarte zusters tegen de stoffige vloer. Wat alle sluizen wijd openzette.

Lan duwde zichzelf op handen en knieën overeind, duizelig zijn hoofd schuddend. Een bonkige vechtjas hief een met ijzer beslagen knuppel op om zijn schedel in te slaan. Mart stak de man met zijn speer in de buik, terwijl Beslan en Nalesean naar voren stoven om de aanvalskreten van de Duistervrienden te beantwoorden. Lan kwam wankelend overeind, en zijn zwaard schoot zoevend vrij om een Duistervriend van kruis tot hals open te kerven. Er was niet veel ruimte in de gang om met een zwaard of ashandarei te werken, maar daardoor konden ze het tegen de grote overmacht opnemen zonder meteen onder de voet te worden gelopen. Grauwende mannen verdrongen elkaar om hen aan te vallen, elkaar wegduwend voor meer ruimte om toe te steken of met hun knuppels te zwaaien.

Rond de Zwarte zusters en Nynaeve bleef enige ruimte over; daar zorgden ze zelf voor. Een magere Andoraanse Roodarm botste bijna tegen Falion op, maar schoot op het allerlaatste moment ineens omhoog en vloog de gang door, twee breedgeschouderde Duistervrienden neermaaiend voor hij tegen de muur klapte en omlaag gleed. De achterkant van zijn hoofd liet een bloedige vlek achter op het gebarsten, stoffige pleisterwerk. Een kale Duistervriend wrong zich door de verdedigers heen en vloog met een uitgestrekt mes op Nynaeve af; hij krijste toen zijn voeten plotseling onder hem vandaan werden gerukt. Hij verstomde toen zijn gezicht zo hard de vloer raakte dat zijn hoofd weer terugkaatste.

Het was duidelijk dat Nynaeve niet meer afgeschermd was. Dat bleek niet alleen uit de kilte van de vossenkop die over Marts borst heen en weer schoof, maar ook uit de woeste blikken van Nynaeve en de Zwarte zusters die in een of ander gevecht waren gewikkeld en de strijd om hen heen negeerden. De twee Wijzevrouwen keken vol afgrijzen toe; ze hadden hun kromme dolken in de vuist, maar drukten zich tegen de muur en staarden met grote ogen en open monden van Nynaeve naar de anderen.

‘Vecht!’ snauwde Nynaeve. Ze wendde haar hoofd net genoeg om hen aan te kijken en Falion en Ispan toch in het oog te houden, ‘Ik kan het niet alleen af; ze zijn verbonden. Als jullie dat niet doen, zullen zij je doden. Jullie zien toch wat ze zijn!’ De Wijzen keken haar aan alsof ze eiste dat zij de koningin in het gezicht spuwden. Temidden van al het geschreeuw en gegrom lachte Ispan welluidend, maar vanboven klonk ook onverwachts een schrille kreet vanuit het trapgat. Nynaeves ogen schoten die kant op. Plotseling wankelde ze en haar hoofd draaide terug, als dat van een verwonde das. Ze keek zo razend dat Falion en Ispan er wijzer aan zouden doen op de vlucht te slaan. Nynaeve gunde zich echter tijd voor een gekwelde blik op Mart. ‘Daarboven werd geleid,’ zei ze tussen haar tanden door. ‘Moeilijkheden daar.’

Mart aarzelde. Waarschijnlijk had Elayne een rat gezien. Waarschijnlijk... Hij slaagde erin een dolkstoot te ontwijken die op zijn ribben was gericht, maar er was geen ruimte om terug te stoten met de ashandarei of om de schacht als vechtstok te gebruiken. Beslan stak langs hem heen en trof zijn aanvaller in het hart. ‘Alsjeblieft, Mart,’ zei Nynaeve strak. Ze smeekte nooit. Ze zou liever haar eigen keel doorsnijden. ‘Alsjeblieft.’

Met een vloek trok Mart zich terug uit het gevecht en sprong de steile smalle treden op. Hij rende in één ruk alle vijf de donkere trappen op. Er was geen enkel venster dat licht doorliet. Als het alleen maar een rat was, zou hij Elayne door elkaar rammelen tot haar tanden... Hij vloog de bovenste verdieping op, die nauwelijks beter verlicht was dan het trappenhuis. Er was slechts een enkel raam aan de straatkant. Hij belandde in een tafereel als uit een nachtmerrie.

Overal om hen heen lagen vrouwen plat op de vloer, onder wie Elayne. Ze lag half tegen de muur en haar ogen waren gesloten. Vanin kroop met bloedende neus en oren op zijn knieën rond, terwijl hij zich zwakjes aan de muur probeerde op te trekken. De laatste vrouw die nog overeind stond, Janira, vloog bij het zien van Mart meteen op hem af. Hij vond haar op een valk lijken door haar kromme snavelneus en hoge jukbeenderen, maar nu was haar gezicht met de opengesperde zwarte ogen vertrokken en vol afgrijzen.

‘Help!’ krijste ze hem toe, en een man greep haar van achteren. Hij zag er gewoon uit, misschien iets ouder dan Mart, even lang en even slank, gekleed in een eenvoudige grijze mantel. Glimlachend hield hij Janira’s hoofd met twee handen vast en gaf een felle ruk. Het geluid van haar brekende nek klonk als een knappende droge tak. Ze viel in een vormeloze hoop neer en hij keek omlaag. Heel even toonde zijn glimlach iets van... vervoering.

Achter Vanin was een groep mannen bij het licht van een paar lantaarns bezig een deur open te wrikken. Mart merkte het gepiep van de verroeste scharnieren nauwelijks op. Zijn ogen vlogen van Janira’s levenloze lichaam naar dat van Elayne. Hij had Rhand beloofd haar te beschermen. Hij had het beloofd. Met een schreeuw wierp hij zichzelf met uitgestoken ashandarei op de moordenaar.

Mart had gezien hoe Myrddraal zich bewogen, maar deze kerel was nog sneller, hoe ongelooflijk dat ook leek. Hij scheen gewoon voor de speer opzij te vloeien, de schacht vast te grijpen, waarna hij zich op zijn hakken omdraaide en Mart vijf stappen van zich afwierp, de gang in.

Mart raakte de grond in een stofwolk en hapte naar adem. De ashandarei schoot uit zijn handen. Gierend naar lucht duwde hij zich overeind. De vossenkop bengelde uit zijn open hemd. Hij trok een mes onder zijn mantel vandaan en wierp zich weer op de man, terwijl Nalesean met getrokken zwaard net boven aan de trap verscheen. Nu hadden ze hem, hoe snel hij...

De man deed een Myrddraal stijf lijken. Hij gleed langs Naleseans stoot, alsof hij geen botje in zijn lijf had. Zijn rechterhand schoot naar Naleseans keel. Met een nat scheurend geluid trok hij zijn hand weer terug. Bloed spoot langs Naleseans baard. Zijn zwaard viel rinkelend op de stoffige stenen vloer en hij greep met beide handen zijn opengescheurde nek vast. Terwijl hij viel, spoot het bloed tussen zijn vingers door.

Mart wierp zich op de rug van de doder en gedrieën stortten ze op de vloer. Hij had geen gewetenswroeging om zonodig een man in de rug te steken, en zeker niet bij een man die iemands keel kon openrukken. Hij had Nalesean in bed moeten laten. Die droevige gedachte kwam bij hem op toen hij het lemmet hard naar binnen dreef, en vervolgens een tweede keer, een derde keer.

De man wrong zich los uit zijn greep. Het was onmogelijk maar op de een of andere manier wist de kerel onder hem zich om te draaien en het mes uit zijn hand te trekken. Vlak voor zich zag hij Naleseans starende ogen en bloedende keel als waarschuwing. Wanhopig greep hij de polsen van de man beet. Een hand gleed opzij door het bloed dat over de hand van de kerel vloeide.

De man glimlachte naar hem. Hij had een mes in zijn zij en glimlachte! ‘Hij wil jou evenzeer dood als haar,’ zei hij zacht. En hij bewoog zijn handen naar Marts hoofd, alsof die hem helemaal niet vasthield, en drukte Marts armen opzij.

Mart duwde uit alle macht en gooide vergeefs al zijn gewicht op de armen van de kerel. Licht, hij leek op een kind dat tegen een volwassen man vocht. De man maakte er een spelletje van, nam er de tijd voor. Handen raakten zijn hoofd aan. Waar bleef zijn bloedgeluk? Hij gaf een ruk met wat misschien zijn laatste krachten waren... en de vossenkop raakte de wang van de man aan. De kerel brulde luid. Er kringelde rook langs de randen van de vossenkop, en zijn huid siste als gebraden spek. Hij wierp Mart krampachtig met handen en voeten van zich af. Ditmaal vloog Mart tien stappen ver weg en gleed hij door.

Toen hij duizelig overeind krabbelde, stond de man alweer rechtop. Zijn handen raakten bevend zijn gezicht aan. Waar de vossenkop hem had geraakt, was zijn wang getekend door een rauw en rood merkteken. Aarzelend voelde Mart aan de vossenkop. Die was koud. Niet de kou van een geleidster – misschien waren ze beneden nog steeds bezig, maar dat was te ver weg – maar slechts de koelte van zilver. Hij had geen idee wie deze kerel was, maar hij was beslist niet menselijk. Niet met zo’n brandwond en drie steekwonden, en met het mes nog steeds in z’n zij. Dat alles moest hem echter wel zoveel ophouden dat Mart de kans zou krijgen de trap te bereiken. Het was heel mooi om Elayne en Nalesean te wreken, maar dat zou kennelijk vandaag niet meer gebeuren, en hij wilde geen reden zoeken om Mart Cauton te wreken.

De man rukte het mes uit zijn zij en wierp het naar hem toe. Zonder nadenken plukte Mart het uit de lucht. Thom had hem de kunst van messenwerpen geleerd en die had gezegd dat hij de snelste handen bezat die hij ooit gezien had. Hij draaide het mes om zodat hij het goed vasthield, met de punt naar boven, en zag toen het glanzende lemmet en de moed zakte hem in de laarzen. Geen bloed. Er had minstens bloed moeten zitten, maar het staal glinsterde fel en schoon. Misschien waren zelfs drie steekwonden niet genoeg om deze man, of wat het ook was, af te stoppen.

Hij waagde het snel even om te kijken. De andere mannen stroomden de deur uit die ze hadden opengewrikt, de deur waar de voetstappen van de vrouw hem gisteren naartoe hadden gebracht. Ze waren beladen met rommel: half vergane kistjes, een vat met in doeken gewikkelde voorwerpen die door ontbrekende duigen naar buiten puilden, zelfs een gebroken stoel en een kapotte spiegel. Ze moesten bevel hebben gekregen om alles mee te nemen. Ze besteedden geen enkele aandacht aan Man, maar haastten zich naar de andere kant van de gang en verdwenen om een hoek. Daar moest nog een trap zijn. Misschien kon hij hen op afstand volgen. Misschien... Opeens trachtte Vanin, die naast de deur zat waar ze uitgekomen waren, nogmaals op te staan en viel terug. Mart slikte een vloek in. Als hij Vanin meesleepte, was hij niet zo snel, maar met enig geluk... Het had Elayne niet kunnen redden, maar misschien... Vanuit zijn ooghoeken zag hij haar bewegen, een hand naar haar hoofd brengen.

De man in het grijs zag het ook. Met een glimlach keerde hij zich naar haar toe.

Met een zucht stak Mart het nutteloze mes in de schede. ‘Je kunt haar niet krijgen,’ zei hij hard. Beloften. Een enkele ruk brak het leren koord om zijn hals; de zilveren vossenkop slingerde onder zijn vuist heen en weer. Het zegel zoemde zacht toen hij het twee keer rondzwaaide. ‘Bij het bloed van de Draak, je krijgt haar niet.’ Hij kwam naar voren en liet de vossenkop ronddraaien. De eerste stap was de moeilijkste, maar hij moest een belofte nakomen.

De glimlach van de kerel vervloog. Hij hield de rondflitsende vossenkop behoedzaam in de gaten, terwijl hij op zijn tenen achteruitging. Hetzelfde licht dat het rondwentelende zilver deed glinsteren, maakte een lichtkring om hem heen. Als Mart hem zover terug kon drijven, kon hij misschien ontdekken of een val van vijf hoog kon bewerkstelligen wat een mes niet kon.

De kerel met het brandend rode litteken week achteruit. Soms hief hij half en half zijn arm op alsof hij trachtte Mart langs het zegel vast te pakken. Plotseling schoot hij opzij, een kamer in. Deze had een deur die hij achter zich dichtsloeg. Mart hoorde de balk neervallen.

Misschien had hij het hierbij moeten laten, maar voor hij het wist, tilde hij zijn voet op en ramde met de hak van zijn laars tegen het midden van de deur. Stof wolkte uit het ruwe hout. Een tweede trap en tegelijk met een verroest scharnier begaven de vergane beugels het. De deur viel naar binnen open en bleef scheef hangen.

De kamer was niet helemaal donker. Door het venster in de gang viel nog wat licht naar binnen. Een gebroken driehoekig stuk van een spiegel verspreidde ook wat zwak licht. Door de spiegel kon hij zonder naar binnen te gaan alles zien. Behalve de spiegel en een wrakkige stoel was er niets. De enige openingen waren de deur en een rattengat naast de spiegel, maar de man in het grijs was verdwenen.

‘Mart,’ riep Elayne zwakjes. Hij haastte zich naar haar toe. Ergens beneden klonk geschreeuw, maar Nynaeve en de anderen moesten zich nu maar even zelf helpen.

Elayne zat rechtop, bevoelde haar kaak en kreunde even toen hij naast haar neerknielde. Haar kleren zaten onder het stof, haar hoed hing scheef en een paar pluimen waren geknakt. Ze leek aan haar rood gouden haar te zijn meegesleept. ‘Hij raakte me zo hard,’ zei ze pijnlijk, ‘Ik geloof niet dat ik iets heb gebroken, maar...’ Haar ogen hielden de zijne vast; ze keek hem aan alsof hij een vreemde was. ‘Ik heb gezien wat je deed, Mart. Mer hem. We leken wel kippen die met een wezel in een mand waren opgesloten. De Ene Kracht liet hem volmaakt onverschillig; de stromen smolten weg zoals bij jouw...’ Ze keek naar de vossenkop die nog steeds onder zijn vuist hing en haalde diep adem, wat heel aardige dingen deed met de ovaal uitgesneden halslijn. ‘Dank je, Mart. Ik bied mijn verontschuldigingen aan voor alles wat ik ooit gedaan of gedacht heb.’ Het klonk of ze het echt meende. ‘Ik blijf maar toh jegens jou opbouwen,’ zei ze spijtig, ‘maar ik laat me niét door je verslaan. Je zult me minstens een keer de kans geven om jou te redden en alles weer in evenwicht te brengen.’

‘Ik zal zien of ik dat kan regelen,’ zei hij droog, en hij stopte de vossenkop in zijn jaszak. Toh? Haar verslaan? Licht! Die vrouw ging beslist te veel met Aviendha om.

Nadat hij haar overeind had geholpen, keek ze de gang in, naar Vanin met zijn met bloed besmeurde gezicht en de her en der verspreide lichamen van vrouwen. Haar gezicht vertrok. ‘O Licht!’ fluisterde ze. ‘O, bloed en bloedvuuras!’ Ondanks het gebeuren schrok hij even. Niet alleen doordat hij dat uit haar mond nooit had verwacht, maar de woorden klonken zo vreemd, alsof ze de geluiden kende, maar niet hun betekenis. Het maakte haar jonger dan ze eruitzag.

Ze schudde zijn arm af, gooide haar hoed weg en knielde haastig neer bij de dichtstbijzijnde vrouw, Reanne Corlie. Ze omvatte met beide handen haar hoofd. De vrouw lag slap op de grond met haar gezicht omlaag en haar armen uitgestrekt, alsof ze al rennend was gestruikeld. Naar de kamer waar iedereen zich heen had gerept, op haar aanvaller af, niet van hem vandaan.

‘Dit kan ik niet aan,’ mompelde Elayne. ‘Waar is Nynaeve? Waarom is ze niet met jou mee naar boven gegaan, Mart? Nynaeve!’ schreeuwde ze in de richting van de trappen.

‘Je hoeft niet zo te krijsen. Je bent geen kat,’ gromde Nynaeve, die in het trapgat verscheen. Ze keek om naar beneden. ‘Hou haar stevig vast, hoor je me?’ krijste ze zelf als een kat. Ze had haar hoed in haar hand en schudde er woest mee naar de mensen die ze dit toeriep. ‘Als jullie haar ook laten ontsnappen, geef ik je zo’n oplawaai dat je oren tot volgend jaar blijven galmen!’

Toen draaide ze zich om en vielen haar ogen bijna uit haar hoofd. ‘Het Licht schijne op ons,’ zuchtte ze, haastig naar Janira lopend en over haar heen buigend. Ze raakte de vrouw eenmaal aan en kwam huiverend overeind. Hij had haar kunnen zeggen dat de vrouw dood was. Nynaeve scheen de dood altijd persoonlijk te nemen. Ze staalde zich en liep naar de volgende. Tamarla, en deze keer was er kennelijk iets dat geheeld kon worden. Tamarla’s verwondingen waren echter niet oppervlakkig, want ze knielde bij haar neer en keek nadenkend. ‘Wat is er gebeurd, Mart?’ vroeg ze, zonder om zich heen te kijken. Hij zuchtte bij haar toon. Hij had kunnen weten dat alles volgens haar zijn schuld was. ‘Nou, Mart? Wat is er gebeurd? Zeg je nog wat, of moet ik...’ Hij zou nooit te weten komen waarmee ze wilde dreigen.

Lan was uiteraard achter Nynaeve aan uit het trapgat gekomen, met Sumilo op zijn hielen. De Wijzevrouw wierp een blik de hal in, trok onmiddellijk haar rok op en snelde op Reanne af. Ze wierp Elayne een bezorgde blik toe voor ze neerknielde, waarna ze haar handen op een merkwaardige manier over Reanne begon te bewegen. Haar aanpak bracht Nynaeve tot zwijgen.

‘Wat ben je aan het doen?’ vroeg ze scherp. Ze hield niet op met haar eigen Heling van Tamarla, maar wierp de vrouw nu en dan een blik toe, die even scherp was als haar stem. ‘Waar heb je dat geleerd?’

Sumilo schrok even, maar haar handen hielden niet op. ‘Vergeef me, Aes Sedai,’ zei ze ademloos en hakkelend. ‘Ik weet dat ik niet geacht word... Ze gaat dood als ik niet... Ik weet dat ik niet geacht werd door te gaan met mijn pogingen... Ik wilde alleen maar leren, Aes Sedai. Alstublieft.’

‘Nee, nee, ga door,’ zei Nynaeve verstrooid. Ze schonk de meeste aandacht aan de vrouw naast haar, maar niet alles. ‘Je schijnt een paar dingen te kennen die zelfs ik niet... Ik bedoel, je gaat op een heel aparte manier met de stromingen om. Ik vermoed dat een heleboel zusters dat van je zullen willen leren.’ Half binnensmonds voegde ze eraan toe: ‘Misschien laten ze mij dan met rust.’ Dat laatste kon Sumilo niet gehoord hebben, maar door Nynaeves eerdere woorden leek haar kin tot op haar omvangrijke boezem open te vallen. Haar handen bewogen echter onvermoeid verder.

‘Elayne,’ ging Nynaeve door, ‘zou jij naar de Schaal kunnen kijken. Ik vermoed dat het dié deur is.’ Ze knikte naar de juiste deur, die net als een handvol andere deuren openstond. Dat deed Mart even met zijn ogen knipperen, tot hij twee in doeken gewikkelde bundeltjes ervoor zag liggen, waar de plunderaars ze kennelijk hadden laten vallen. ‘Ja,’ mompelde Elayne. ‘Ja, dat kan ik tenminste.’ Ze hief een hand op naar de nog steeds geknielde Vanin, liet hem zuchtend zakken en liep de kamer in, waaruit onmiddellijk een stofwolk dreef en het geluid van hoesten klonk.

De Wijzevrouw was niet de enige die Nynaeve en Lan had gevolgd. Ieine stapte het trapgat uit, de Taraboonse Duistervriend voor zich uit duwend. Ze hield de arm van de Zwarte zuster op haar rug gebogen en had haar nek in een stalen greep. leines kaak stond strak en haar mond was dichtgeknepen; haar gezicht was min of meer vertrokken uit vrees dat ze nu zeker levend gevild zou worden voor het mishandelen van een Aes Sedai. Ze straalde ook iets van vastberadenheid uit om vast te blijven houden, wat er ook mocht gebeuren. Nynaeve had soms zo’n soort invloed op mensen. De ogen van de Zwarte zuster stonden groot van afgrijzen, en ze zou in elkaar gezakt zijn als Ieine haar niet zo stevig had vastgehouden. Ze moest beslist afgeschermd zijn, en het was even zeker dat ze liever gevild zou worden dan wat haar nu te wachten stond. Er druppelden tranen uit haar ogen, en haar mond was vertrokken in geluidloze snikken.

Ze werden gevolgd door Beslan, die een bedroefde zucht slaakte toen hij Nalesean zag, en een nog diepere zucht bij het zien van de vrouwen. Hij werd gevolgd door Harnan en drie Roodarmen: Fergin, Gorderan en Metwin. De drie die aan de voorzijde van het gebouw hadden gestaan. Harnan en de anderen hadden bloederige sneden in hun jassen, maar Nynaeve moest ze beneden al geheeld hebben. Ze bewogen zich niet alsof ze gewond waren. Maar ze zagen er heel onderdanig uit.

‘Wat is er aan de achterkant van het huis gebeurd?’ vroeg Mart zacht. ‘Bloedvuur als ik het weet,’ zei Harnan. ‘We botsten recht op een troep schurken met verborgen messen. Er was er een die zich bewoog als een slang...’ Hij trok zijn schouders op en voelde verstrooid aan het met bloed bevlekte gat in zijn jas. ‘Iemand van dat stel reeg me aan het mes, en toen ik mijn ogen weer opendeed, boog Nynaeve Sedai zich over mij heen en waren Mendair en de anderen zo dood als een schapenbout van gisteren.’

Mart knikte. Een man die bewoog als een slang. En als een slang uit kamers wist te komen. Hij keek de hal rond. Reanne en Tamarla stonden weer – en schikten hun kleren goed, uiteraard – net als Vanin, die in de kamer tuurde waar Elayne nog wat meer vloeken uitprobeerde, kennelijk met even weinig resultaat als daarnet. Het was door haar gehoest moeilijk uit te maken. Nynaeve stond op en hielp Sibelle overeind, een magere vrouw met stroblond haar. Sumilo hield zich nog steeds bezig met Famelle. Maar hij zou nooit meer Melores boezem bewonderen; Reanne knielde neer, legde haar benen en armen recht en sloot haar ogen. Tamarla deed hetzelfde bij Janira. Twee Wijzevrouwen dood, en zes Roodarmen. Gedood door een... man die niet aangeraakt kon worden door de Kracht.

‘Ik heb hem!’ riep Elayne opgewonden. Ze liep de gang weer op en hield een omvangrijk, rond pak in vergane stof in haar armen, dat Vanin niet van haar mocht overnemen. Ze zat van onder tot boven onder het stof, alsof ze erin had liggen rollen. ‘We hebben de Schaal der Winden, Nynaeve!’

‘In dat geval,’ kondigde Mart aan, ‘zorgen we ervoor dat we hier als de gesmeerde bliksem vertrekken.’ Niemand bestreed dat. O ja, Nynaeve en Elayne stonden erop dat alle mannen zakken van hun mantels maakten voor de dingen die ze in de kamer hadden aangetroffen – ze belaadden er zelfs de Wijzevrouwen en zichzelf mee – en Reanne moest naar beneden gaan om mannen te werven om hun doden naar de steiger te brengen, maar niemand ging ertegen in. Hij betwijfelde of de Rahad ooit zo’n vreemde of haastige groep mensen had gezien als de stoet die zijn weg naar de rivier zocht.

39

Beloften nakomen

‘Bloedvuur, we gaan hier nu weg,’ zei Mart wat later opnieuw, en ditmaal werd hij tegengesproken. Er was het laatste halve uur bijna ruzie uitgebroken. Buiten was de zon net voorbij het hoogste punt. De passaatwinden verminderden de hitte iets. De strakke gele gordijnen voor de grote ramen bolden op en klapten bij een windvlaag. Zo’n drie uur geleden, in het Tarasin-paleis, hadden de dobbelstenen nog gekletterd, en hij was zo geïrriteerd dat hij tegen iets of iemand aan wilde schoppen. Hij trok aan de sjaal die hij rond zijn nek had gebonden. Het voelde alsof het touw van het litteken er weer zat en aangetrokken werd. ‘Bij de liefde van het Licht, zijn jullie allemaal blind? Of gewoon doof?’

Tylin had een groot vertrek beschikbaar gesteld, met groene wanden en een hoog blauwe plafond. Er stonden bijna geen meubels, slechts wat vergulde stoelen en tafeltjes die met paarlemoer waren ingelegd, maar desondanks was het er overvol. Die indruk wekte het althans. Tylin zelf zat voor een van de drie marmeren haarden met haar benen over elkaar, lichtjes schoppend tegen haar blauwe en gele onderrokken. Ze glimlachte flauwtjes, terwijl haar donkere arendsogen op hem gericht waren en haar vingers afwezig het met juwelen bezette heft van haar kromme mes streelden. Hij vermoedde dat Elayne of Nynaeve met haar gepraat hadden. Zij zaten er ook, aan weerszijden van de koningin en op de een of andere manier droegen ze niet alleen schone kleren, maar hadden zelfs een bad genomen, hoewel ze na hun terugkomst in het paleis bijna niet uit zijn zicht waren verdwenen. Ze waren in hun lichte zijden gewaden haast even waardig en koninklijk als Tylin. Hij wist niet zeker op wie ze indruk wilden maken met al dat kant en dat ingewikkelde borduurwerk. Ze leken klaar te zijn voor een paleisbal, niet voor een reis. Zelf had hij nog steeds zijn vuile kleren aan. De stoffige groene jas stond open en de zilveren vossenkop hing strak in de hals van zijn halfopen hemd. Een knoopje had het leren koord korter gemaakt, maar hij wilde het zegel tegen zijn blote huid voelen. Per slot van rekening was hij in het gezelschap van geleidsters. Eigenlijk hadden die drie vrouwen op zich de kamer al overvol kunnen laten lijken. Wat hem betrof, kon Tylin dat in haar eentje nog wel klaarspelen. Als Nynaeve of Elayne écht met haar hadden gepraat, kwam het goed uit dat hij vertrok. Ieder van het drietal had het alleen klaar kunnen spelen, maar...

‘Dit is belachelijk,’ verkondigde Merilille. ‘Ik heb nog nooit gehoord van schaduwgebroed dat gholam wordt genoemd. Hebben jullie erover gelezen?’ Dat laatste was tegen Adeleas en Vandene, Sareitha en Careane. Ze zaten tegenover Tylin en de koele waardigheid van deze vijf Aes Sedai maakte tronen van hun stoelen met de hoge ruggen. Hij begreep niet waarom Nynaeve en Elayne er als standbeelden bij zaten, even koel en ernstig, maar doodstil. Ze wisten ervan en ze begrepen het, maar om de een of andere reden hadden Merilille en dat stel nu hun tongen gekluisterd. Mart Cauton daarentegen, was een boeren-schelm die een schop verdiende, en ze waren allen bereid die te geven, met Merilille voorop.

‘Ik heb het ding gezien,’ snauwde hij, ‘Elayne zag het, Reanne en de Wijzevrouwen zagen het. Vraag het hun maar!’

Reanne en de vijf Wijzevrouwen die het hadden overleefd, stonden bijeen aan één kant van het vertrek, als een toom kippen in een hoekje. Ze krompen allemaal ineen uit angst voor die vragen, behalve Sumeko, die haar duimen in de lange rode doek om haar middel had gestoken. De gezette vrouw bleef fronsend naar de Aes Sedai kijken, schudde vervolgens haar hoofd, fronste opnieuw en schudde weer haar hoofd. Nynaeve had heel lang onder vier ogen met haar gepraat in de kajuit van de boot waarin ze terugvoeren en Mart meende dat het gesprek iets met haar nieuw aangenomen houding te maken had. Hij had meermalen de woorden Aes Sedai opgevangen, al had hij niet geprobeerd hen af te luisteren. De anderen leken zich af te vragen of ze moesten aanbieden om thee te serveren. Alleen Sumeko had de indruk gewekt het aanbod van een stoel te overwegen. Sibelle, druk met haar broodmagere armen gebarend, was bijna flauwgevallen bij het idee alleen al.

‘Niemand trekt de woorden van Elayne Aes Sedai in twijfel, meester Cauton,’ zei Renaile din Calon Blauwster met een koele lage stem. Ze was een waardige vrouw, gekleed in een kleur zijde die paste bij de roodgele vloertegels, met tien dikke gouden ringen in haar beide oorlelletjes, in elk oor met een gouden kettinkje verbonden, en half weggestopt onder de smalle witte lokken in haar sluike, zwarte haar. Al was ze niet aan hem voorgesteld, volgens de oude herinneringen die zich tussen die van hemzelf bevonden, betekenden die ringen dat ze de windvindster van de Vrouwe der Schepen was. De muntjes die dicht op elkaar aan het fijnere kettinkje hingen dat naar haar neusring liep, zeiden hem onder andere uit welke clan ze kwam. Evenals de tatoeages op haar slanke donkere handen. ‘Waar wij vraagtekens bij zetten is dat gevaar,’ vervolgde ze. ‘We houden er niet van zonder goede reden het water te verlaten.’

Bijna twintig vrouwen van het Zeevolk stonden bijeen achter Renailes stoel; een fleurige baaierd van zijde, oorringen en penningen die voor het grootste deel aan kettinkjes hingen. Het eerste vreemde dat hij had opgemerkt, was hun houding tegenover de Aes Sedai. Ze waren ogenschijnlijk volmaakt eerbiedig, maar nooit eerder had hij mensen gezien die zelfvoldaan naar Aes Sedai keken. Het tweede vreemde kwam uit de herinneringen van die andere mannen. Hij wist door hen niet veel van het Zeevolk, maar wel voldoende. Iedere Atha’an Miere, man of vrouw, begon als laagste scheepsmaat, en het maakte niet uit of ze voorbestemd waren om op een dag Meester der Klingen of zelfs Vrouwe der Schepen te worden. Bij elke stap ertussen stelde het Zeevolk prijs op zoveel rang en stand, dat iedere koning of Aes Sedai er een sloddervos bij leek. De vrouwen achter haar waren naar alle maatstaven een merkwaardig stel. Aan hun penningen te zien stonden daar windvindsters van Golfvrouwes vlak naast windvindsters van scheerders. Twee van de vrouwen achter Renaile droegen lichte hemden van eenvoudige wol op donker glimmende scheepsmaatbroeken, en hadden een eenvoudig smal ringetje in het linkeroor. De tweede en derde ring in het rechteroor gaven aan dat ze werden opgeleid tot windvindsters. Ze dienden er nog twee te verdienen, en bovendien de neusring. Ze zouden nog een hele tijd worden opgeroepen om het zeil te hijsen wanneer de dekmeester ze nodig had, en de kat voelen als ze niet snel genoeg reageerden. Al zijn herinneringen zeiden dat deze twee niet in deze groep thuishoorden; gewoonlijk zou de windvindster van de Vrouwe der Schepen ze niet eens aanspreken.

‘Zoals ik al opmerkte, Renaile,’ zei Merilille ijzig neerbuigend. Ze had die zelfvoldane blikken zeker opgemerkt. Ze schonk hem weer alle aandacht en haar toon veranderde niet. ‘Word niet kribbig, baas Cauton. We zijn bereid naar rede te luisteren. Als u daar tenminste over beschikt.’

Mart schraapte al zijn geduld bijeen en hoopte dat het voldoende was. Misschien als hij zowel zijn handen en voeten gebruikte. ‘De gholams werden geschapen tijdens de Oorlog van de Kracht, in de Eeuw der Legenden,’ begon hij bij het begin. Bijna bij het begin van wat Birgitte hem verteld had. Hij draaide zich om en nam al pratend elke groep vrouwen op. Bloedvuur, hij ging één zo’n stel niet het idee geven dat ze belangrijker waren dan de anderen. Of dat hij aan het smeken was. Vooral omdat hij dat eigenlijk aan het doen was. ‘Ze werden gemaakt om Aes Sedai te vermoorden. Ze hadden geen enkel ander doel dan het doden van geleiders en geleidsters. De Ene Kracht zal je niet helpen, want de Kracht kan een gholam niet raken. Feitelijk kunnen ze je vermogen tot geleiden voelen als ze minder dan... zo’n vijftig stap van je af staan. Ze kunnen ook voelen of je die aanleg hebt. Je herkent een gholam pas wanneer het te laat is. Ze zien er vanbuiten net zo uit als ieder ander. Vanbinnen... Gholams hebben geen botten. Ze kunnen onder een deur door vloeien. En ze zijn sterk genoeg om met één hand een deur uit stalen scharnieren te rukken.’ Of een keel open te rijten. Licht, hij had Nalesean in bed moeten laten.

Hij onderdrukte een huivering en zette door. De vrouwen, allemaal, keken hem aan en leken niet eens met hun ogen te knipperen. Hij gunde het die vrouwen niet hem te zien rillen. ‘Er werden maar zes gholams gemaakt. Drie mannelijke en drie vrouwelijke. Tenminste, zo zien ze eruit. Blijkbaar voelden zelfs de Verzakers zich door hen verontrust. Of misschien besloten ze dat zes meer dan voldoende was. Hoe dan ook, we weten dat er een in Ebo Dar is, die waarschijnlijk sinds het Breken in een stasiskist in leven is gehouden. We weten niet of er nog meer in die doos zijn gestopt, maar een is al meer dan genoeg. Wie hem ook heeft gestuurd – en het moet een Verzaker zijn geweest – hij wist ons te volgen, de rivier over. Hij moet op de Schaal der Winden zijn afgestuurd en, gezien wat hij tegen me zei, ook om Nynaeve of Elayne te doden, misschien wel allebei.’ Hij gunde hun een snelle blik, kalmerend en medelevend. Niemand zou zich goed voelen in de wetenschap dat zoiets achter hen aan zat. Bij wijze van antwoord ontving hij van Elayne een verwonderde frons, een miniem rimpeltje in haar voorhoofd, en van Nynaeve een ongeduldig gebaartje om door te gaan.

‘Om verder te gaan,’ zei hij terwijl hij het tweetal woest aankeek. Het was heel moeilijk niet te zuchten als je met vrouwen te maken had. ‘Wie die gholam ook heeft gezonden weet nu dat de Schaal hier in het Tarasin-paleis is. Als hij of zij de gholam hierheen stuurt, zullen sommige van jullie sterven. Misschien wel velen. Ik kan jullie niet allemaal tegelijk beschermen. Misschien krijgt hij daarbij ook de Schaal der Winden te pakken, en dan hebben we bovendien nog te maken met Falion Bhoda. Er is weinig kans op dat ze alleen is, zelfs nu Ispan gevangenzit, dus dar betekent dat we ons eveneens zorgen moeten maken over de Zwarte Ajah. Voor het geval Verzakers en gholams nog niet genoeg voor jullie zijn.’ Reanne en de Wijzevrouwen richtten zich nog verontwaardigder op dan Merilille en haar vriendinnen bij het noemen van de Zwarte Ajah. De Aes Sedai verstijfden, schikten hun rokken en leken bereid op hoge benen en met opgestoken stekels naar buiten te schrijden. Doordrukken, iets anders kon hij niet doen. ‘Goed. Begrijpen jullie nu waarom jullie allemaal het paleis moeten verlaten en de Schaal ergens heenbrengen waar de gholam niets van weet? Een plek die de Zwarte Ajah niet kent? Begrijpen jullie nu waarom het meteen moet gebeuren?’

Renailes gesnuif had ganzen in de kamer ernaast kunnen laten schrikken. ‘Je herhaalt jezelf, meester Cauton. Merilille Sedai zegt dat ze nog nooit van een gholam heeft gehoord. Elayne Sedai zegt dat er een vreemde man was, een wezen, maar weinig meer. Wat is dat... een stasiskist? Dat heb je niet uitgelegd. Hoe weet je wat je beweert te weten? Waarom zouden we nog verder van het water weggaan dan we nu al zijn, op grond van het woord van een man die sprookjes schept uit lucht?’

Mart keek naar Nynaeve en Elayne, zij het met weinig hoop. Deden ze nou hun mond maar eens open, dan had dit allang afgelopen kunnen zijn. Ze keken echter strak naar hem terug en oefenden het uitdrukkingsloze masker van een Aes Sedai tot hun kaken ervan moesten kraken. Hij begreep hun zwijgen niet. Een tot op het bot afgekloven relaas van de gebeurtenissen in de Rahad was het enige geweest dat ze hadden verstrekt en hij wilde wedden dat ze de Zwarte Ajah niet eens zouden hebben genoemd, als ze op een andere manier hadden kunnen uitleggen hoe ze in het paleis konden verschijnen met een gebonden en afgeschermde Aes Sedai. Ispan werd in een ander deel van het paleis vastgehouden en haar aanwezigheid was slechts bij een handvol mensen bekend. Nynaeve had een of ander drankje door Ispans keel gewurgd, een smerig stinkend kruidenmengsel, waardoor de vrouw haar uitpuilende ogen had neergeslagen en meteen erna was gaan giechelen en wankelen. Ze zat nu in een kamer vol vrouwen van die Naaikrans die haar met tegenzin maar met grote toewijding bewaakten. Nynaeve had hun goed duidelijk gemaakt dat, als zij Ispan lieten ontsnappen, ze maar beter meteen mee konden vluchten voor ze in Nynaeves handen vielen.

Zorgvuldig waakte hij ervoor niet naar Birgitte te kijken die samen met Aviendha naast de deur stond. De Aielvrouw droeg een Ebodaraans gewaad, maar niet die van gewone wol waarin ze was teruggekomen. Ze had zilvergrijze rijkleding aan die slecht paste bij de eenvoudige schede van de dolk met het hoornen heft. Birgitte had heel snel haar eigen kleding omgeruild voor de gebruikelijke korte jas en ruime broek, ditmaal donkerblauw en donkergroen. Aan haar heup had ze reeds een pijlenkoker. Zij was de bron van zijn kennis van gholams en stasiskisten, afgezien van wat hij met eigen ogen in de Rahad gezien had. En dat hij het van Birgitte wist, zou hij op een witheet rooster nog niet toegeven.

‘Ik heb er eens een keer een boek over gelezen waarin...’ begon hij, maar Renaile onderbrak hem.

‘Een boek,’ spotte ze. ‘Ik geef geen korrel zout voor een boek dat Aes Sedai onbekend is.’

Opeens trof het Mart dat hij hier de enige man was. Lan was op Nynaeves bevel vertrokken en Beslan was in opdracht van zijn moeder even mak verdwenen. Thom en Juilin waren voor hun vertrek aan het pakken. Waren daar nu waarschijnlijk al mee klaar. Als dat tenminste nog nodig zou blijken; als ze ooit nog zouden vertrekken. De enige man omringd door een muur van vrouwen die blijkbaar van plan waren hem zijn hoofd tegen die muur te laten stoten tot zijn hersens ochtendpap vormden. Er klopte iets niet. Helemaal niet. Ze keken hem afwachtend aan.

Nynaeve, in haar met gele splitten en kant afgezette blauwe gewaad, had haar vlecht over haar schouder getrokken, zodat die tussen haar borsten hing. De zware gouden ring – van Lan, had hij gehoord – was met zorg zo geschikt dat die zichtbaar was. Ze bleef effen kijken en haar handen rustten in haar schoot, maar af en toe moest ze het trommelen van haar vingers bedwingen. Elayne, in groene Ebodaraanse zijde die ondanks de rook-dunne wit kanten kraag de indruk wekte dat ze niets aan had, keek hem aan met ogen als koele poelen vol diepblauw water. Haar handen lagen ook in de schoot, maar zo nu en dan bevoelde ze het gouddraad op haar rok en stopte er dan weer meteen mee. Waarom zeiden ze niets? Probeerden ze hem nu te straffen? Was het iets van: Mart wil zo graag de leiding, eens kijken hoe hij het zonder ons klaarspeelt? Hij had het van Nynaeve kunnen geloven, elke andere keer dan nu, maar niet van Elayne. Niet meer. Dus waarom? Reanne en de Wijzevrouwen deinsden niet voor hem terug zoals ze voor de Aes Sedai deden, maar hun manier van doen tegen hem was veranderd. Tamarla schonk hem een beschaafd beleefd knikje. De honingblonde Famelle bracht zelfs een vriendelijke glimlach op. Vreemd genoeg bloosde Reanne bleekjes. Maar eigenlijk vormden zij geen tegenstanders. De zes vrouwen hadden na hun binnenkomst nog geen tien woorden met elkaar gewisseld. Ieder van hen zou opspringen wanneer Nynaeve of Elayne met de vingers knipte, en blijven springen tot hun bevolen werd ermee op te houden.

Hij wendde zich tot de andere Aes Sedai. Oneindig kalme gezichten en oneindig geduld. Behalve... Merililles ogen flitsten even langs hem heen naar Nynaeve en Elayne. Sareitha begon traag haar rok glad te strijken terwijl hij keek, en leek dat blijkbaar niet te beseffen. Een donkerbruin vermoeden kwam in hem op. Handen die langs rokken gleden, Reannes blos. De klaar hangende pijlkoker van Birgitte. Een achterdochtig vermoeden. Hij wist eigenlijk niet van wat. Alleen dat hij dit verkeerd had aangepakt. Hij keek Nynaeve streng aan en Elayne nog strenger. Boter zou niet smelten op hun bloedtongen. Langzaam liep hij naar het Zeevolk toe. Hij liep gewoon, maar hij hoorde bij het stel van Merilille iemand snuiven en Sareitha mopperde: ‘Wat onbeschoft!’ Nou, hij zou ze eens wat onbeschoft gedrag laten zien. En als Nynaeve en Elayne het niet leuk vonden, dan hadden ze hem maar in vertrouwen moeten nemen. Licht, wat had hij er een hekel aan gebruikt te worden. Vooral wanneer hij het hoe of waarom niet wist.

Hij bleef voor Renailes stoel staan en nam de donkere gezichten van de Atha’an Miere-vrouwen achter haar op voordat hij op haar neerkeek. Fronsend streelde ze een dolk vol maanstenen die in haar buikband was gestoken. Ze was eerder mooi dan knap, van middelbare leeftijd, en onder andere omstandigheden zou hij het prettig hebben gevonden om haar recht in de ogen te kijken. Het waren grote zwarte poelen waarin een man met plezier een avond lang zou turen. Hoe dan ook, het Zeevolk was de vlieg in de karnton en hij had geen enkel idee hoe hij die eruit moest krijgen. Het lukte hem zijn ergernis te beheersen. Amper. Bloedvuur, wat nu?

‘Jullie kunnen allemaal geleiden, heb ik begrepen,’ zei hij kalm, ‘maar dat zegt me niet zoveel.’ Hij kon vanaf het begin maar beter recht door zee zijn. ‘Jullie kunnen Adeleas of Vandene vragen hoeveel ik erom geef dat een vrouw kan geleiden.’

Renaile keek langs hem heen naar Tylin, maar sprak de koningin niet aan. ‘Nynaeve Sedai,’ zei ze droogjes, ‘ik neem aan dat er in onze overeenkomst geen sprake was van een verplichting tot luisteren naar deze jonge touwpluizen Ik...’

‘Ik geef geen zak om je afspraakjes met iemand anders, dochter van de zanden,’ snauwde Mart. Wel wel, hij beheerste zijn ergernis dus niet zo geweldig. Een man kan ook niet alles slikken. De vrouwen achter haar snakten naar adem. Ongeveer duizend jaar geleden had een vrouw van het Zeevolk een Esseense krijgsman ‘zoon van de zanden’ genoemd, vlak voor ze hem een dolk tussen de ribben probeerde te jagen. De herinnering lag nu ergens in Mart Cautons hoofd begraven. Het was niet de ergste belediging onder de Atha’an Miere, maar het kwam er dichtbij. Renailes gezicht werd bloedrood. Sissend, met uitpuilende ogen van woede, sprong ze overeind en haar dolk flitste uit de schede.

Mart rukte die uit haar hand voor het lemmet zijn borst bereikte en drukte haar terug in de stoel. Hij had inderdaad snelle handen. En hij had zijn gevoelens nog steeds in de hand. Het deed er niet toe hoeveel vrouwen dachten dat ze hem als een speelpop konden laten dansen, maar hij kon... ‘Nu luister je naar mij, scheepswrak.’ Goed, misschien beheerste hij zich toch niet goed. ‘Het is maar goed dat Nynaeve en Elayne jullie nodig hebben, anders liet ik jullie over aan de gholam om je botten te kraken en aan de Zwarte Ajah om de restjes af te kluiven. Welnu, voor zover het jullie aangaat, ben ik de Meester der Klingen en mijn klingen zijn uit de schede.’ Hij had geen enkel idee wat dat precies betekende, maar hij had ooit een gezegde gehoord: Wanneer de klingen uit de schede zijn, buigt zelfs de Vrouwe der Schepen voor de Meester der Klingen. ‘Dit is de overeenkomst tussen jou en mij. Jij gaat waar Nynaeve en Elayne willen dat je gaat, en in ruil daarvoor zal ik jullie niet met z’n allen als pakzadels op een paard binden en je erheen sleuren!’

Dat was nier de manier om iets te bereiken. Niet bij de windvindster van de Vrouwe der Schepen. Niet eens met de scheepsjongen van een lekke springer. Renaile beefde doordat ze zich bedwong om niet met blote handen op hem af te springen, dolk of geen dolk. ‘Afgesproken, onder het Licht,’ gromde ze. Haar ogen rolden bijna uit haar hoofd. Haar mond bewoog hevig, verwarring en ongeloof joegen na elkaar over haar gezicht. Ditmaal klonk het snakken naar adem alsof de wind de gordijnen had los gesleurd.

‘Afgesproken,’ zei Mart snel; hij raakte met zijn vingers z’n lippen aan en drukte die op haar mond.

Even later deed ze hetzelfde, waarbij haar vingers tegen zijn mond trilden. Hij hield haar de dolk voor en ze staarde dof voor ze hem weer aannam. Het wapen ging terug in de met juwelen bezette schede. Het was onbeleefd iemand te doden met wie je een overeenkomst had bezegeld. Tenminste, zolang de voorwaarden nog niet waren nagekomen. Er klonk gefluister onder de vrouwen achter haar stoel. Het werd luider en Renaile dwong zich nogmaals eenmaal in haar handen te klappen. Dat bracht windvindsters en Golfvrouwen even snel tot zwijgen als twee scheepsmaten in opleiding.

‘Ik neem aan dat ik zojuist een overeenkomst heb gesloten met een ta’veren,’ zei ze koel en laag. Die vrouw kon een Aes Sedai leren hoe je je snel van iets herstelde. ‘Maar als dat het Licht behaagt, meester Cauton, komt er een dag dat je voor mij over een touw zult gaan.’ Hij wist niet wat dat inhield, maar het klonk onprettig. Hij maakte zijn fraaiste buiging met het linkerbeen iets naar achteren. ‘Alles is mogelijk, als dat het Licht behaagt,’ mompelde hij. Hij moest haar hoffelijkheid immers beantwoorden. Maar haar glimlach was verontrustend hoopvol.

Toen hij zich weer naar de anderen in de kamer omdraaide, zou hij bij al hun blikken hebben gedacht de Duistere zelf te zijn. ‘Verder nog iemand wat te zeggen?’ vroeg hij zuur en hij wachtte niet eens op antwoord. ‘Ik dacht al van niet. In dat geval stel ik voor dat jullie een plekje kiezen dat behoorlijk ver weg is, dan kunnen we vertrekken zodra jullie je bezittingen verzameld hebben.’

Ze maakten een fraai toneeltje van het gesprek. Elayne stelde Caemlin voor – het klonk min of meer ernstig – en Careane noemde enkele verafgelegen dorpjes in de Zwarte Heuvels die met een poort gemakkelijk te bereiken waren. Licht, alles lag binnen handbereik met zo’n poort. Vandene noemde Arafel en Aviendha stelde Rhuidean in de Aielwoestenij voor. De Zeevolkvrouwen werden steeds mistroostiger, naarmate een plek verder van zee lag. Een toneelstuk. Voor Mart tenminste, gezien het ongeduldige gespeel van Nynaeve met haar vlecht, ondanks de snelheid waarmee de voorstellen werden gedaan, indien ik wat mag zeggen,’ zei Reanne eindelijk bedeesd. Ze stak zelfs haar hand omhoog. ‘De Kinne houdt aan de overzijde van de rivier een boerderij aan, een paar span noordwaarts. Iedereen weet dat het een plaats is waar vrouwen zich bezinnen, maar niemand legt een verband met ons. De gebouwen zijn ruim en heel goed ingericht voor het geval iemand er lang moet verblijven en...’

‘Ja,’ onderbrak Nynaeve haar. ‘Ja, ik denk dat dat goed zou voldoen. Wat zeg jij ervan, Elayne?’

‘Ik denk dat het prachtig klinkt, Nynaeve. Ik weet dat Renaile het zal waarderen in de buurt van de zee te blijven.’ De andere vijf zusters wisten niet hoe snel ze hun instemming moesten betuigen. Het klonk zo aangenaam, zoveel beter dan de eerdere voorstellen.

Mart keek wanhopig naar het plafond. Tylin deed grote moeite om te doen alsof haar neus bloedde, maar Renaile greep het aan zoals een forel een webvleugel vangt. Wat natuurlijk de bedoeling was. Om de een of andere reden mocht ze niet weten dat Nynaeve en Elayne alles vooraf hadden geregeld. Ze ging de andere Zeevolkvrouwen voor om hun meegenomen bezittingen in te pakken, voor Nynaeve en Elayne van gedachten konden veranderen.

Die twee wilden Merilille en de andere Aes Sedai al volgen, maar hij wenkte ze terug. Ze keken elkaar aan – hij zou lang moeten praten om evenveel te zeggen als er in die blikken werd uitgewisseld – en kwamen daarna min of meer tot zijn verbazing naar hem toe. Aviendha en Birgitte keken vanuit de deuropening toe, Tylin vanaf haar stoel. ‘Het spijt me erg dat ik je heb gebruikt,’ zei Elayne voor hij ook maar iets had kunnen zeggen. Haar flitsende glimlach zorgde voor kuiltjes in haar wangen. ‘We hadden er reden toe, Mart, dat moet je van me aannemen.’

‘Een reden die je niet hoeft te kennen,’ bracht Nynaeve ferm naar voren, terwijl ze met een geoefende ruk van haar hoofd haar vlecht over de schouder zwierde, waarbij de gouden ring op haar boezem op en neer wipte. Lan móest gek zijn. ‘Ik moet zeggen dat ik nooit had gedacht dat je dit zou doen. Wat ter wereld bracht je ertoe hen uit te schelden? Je had alles kunnen bederven.’

‘Wat is het leven als je niet zo nu en dan een gokje waagt?’ zei hij monter. Van hem mochten ze best geloven dat het overdacht was en niet door zijn slechte bui kwam. Maar ze hadden hem wederom gebruikt zonder hem vooraf in te lichten en hij wilde ze terugpakken. ‘Laat het de volgende keer dat je een handeltje met het Zeevolk wilt sluiten, aan mij over. Misschien loopt het dan minder slecht af dan het vorige.’ Er verschenen vuurrode blossen op Nynaeves wangen die hem vertelden dat hij de roos had geraakt. Niet gek voor een blind schot.

Elayne echter bromde zachtjes: ‘Een heel oplettend onderdaan,’ op een spottendzielige toon. Op goede voet met haar staan zou weleens minder gemakkelijk kunnen zijn dan op slechte voet.

Ze zwierden weg zonder hem de kans te geven meer te zeggen. Nou ja, hij had niet echt gedacht dat ze alles zouden uitleggen. Beiden waren nu tot in hun merg Aes Sedai. Een man leerde te leven met wat hij had. Tylin was volkomen uit zijn gedachten, maar hij niet uit de hare. Ze had hem al te pakken voor hij twee stappen had gezet. Nynaeve en Elayne bleven samen met Aviendha en Birgitte in de deur toekijken. Dus zagen ze hoe Tylin hem in zijn bil kneep. Met sommige zaken kon niemand leren leven. Elayne trok een gezicht van innig medeleven, Nynaeve van laaiende afkeuring. Aviendha onderdrukte zonder veel resultaat een stille lach, terwijl Birgitte haar grijns openlijk toonde. Bloed en as, ze wisten het allemaal.

‘Nynaeve vindt jou een klein jongetje dat bescherming behoeft,’ verzuchtte Tylin. ‘Ik weet dat je een grote kerel bent.’ Haar hese gegrinnik maakte het de smerigste opmerking die hij ooit had gehoord. De vier vrouwen bij de deur zouden nu zien hoe zijn hoofd zo rood werd als een biet. ‘Ik zal je missen, duifje. Wat je daar met Renaile deed, was schitterend. Ik heb toch zo’n bewondering voor overheersende mannen.’

‘Ik zal jou ook missen,’ fluisterde hij. Geschokt bedacht hij dat het nog waar was ook. Hij vertrok net op tijd uit Ebo Dar. ‘Maar als we elkaar weer zien, ben ik de jager.’

Ze grinnikte hem toe en haar donkere arendsogen gloeiden bijna, ‘Ik bewonder overheersende mannen, haasje, behalve wanneer ze proberen mij te overheersen.’ Ze greep zijn oren en trok zijn hoofd omlaag, zodat ze hem kon kussen.

Hij wist niet wanneer Nynaeve en de anderen vertrokken waren en liep op onvaste benen naar buiten terwijl hij zijn hemd weer goed deed. Hij moest nog terug om zijn speer en zijn hoed uit de hoek te pakken. Die vrouw kende geen schaamte. Nog geen greintje.

Bij het verlaten van Tylins vertrekken trof hij Thom en Juilin aan, met achter hen Nerim en Lopin, Naleseans stevige lijfknecht. Elk droeg een grote rieten mand die gemaakt was voor een pakzadel. Gevuld met zijn eigendommen, besefte hij. Juilin droeg Marts ontspannen boog en had zijn pijlkoker over de schouder hangen. Nou ja, ze had gezegd dat ze hem zou verhuizen.

‘Ik vond dit op je kussen,’ zei Thom, en hij gooide hem de ring toe die hij gekocht had. Dat leek wel een jaar geleden. ‘Blijkbaar een afscheidsgeschenk. Over beide kussens waren liefdesknoopjes en andere bloemen gestrooid.’

Mart ramde de ring aan zijn vinger. ‘Die is van mij, bloedvuur. Ik heb hem zelf betaald.’

De oude speelman wreef met de knokkels langs zijn snor en kuchte in een vergeefse poging een plotseling brede grijns te onderdrukken. Juilin griste zijn belachelijke Taraboonse hoed af en begon heel strak naar het binnenwerk te turen.

‘Bloed en vervloekte...’ Mart haalde diep adem. ‘Ik hoop dat jullie nog wat tijd hebben besteed aan je eigen spullen,’ zei hij effen, ‘want zodra ik Olver bij zijn lurven heb gepakt, vertrekken we. Zelfs als we daarbij per ongeluk een rottige harp en een roestige hartsvanger achter moeten laten.’ Juilin trok met een vinger aan een ooghoek en Mart wist niet wat dat betekende, maar Thom fronste werkelijk. Beledigingen van Thoms fluit of harp waren beledigingen van hemzelf.

‘Mijn heer,’ zei Lopin treurig. Hij was een donkere kalende man, nog dikker dan Sumeko. Zijn zwarte Tyreense burgerjas zat strak om z’n middel en liep naar beneden uit, net als die van Juilin, maar bij hem zat de jas wel erg strak. Hij was gewoonlijk even plechtstatig als Nerim, maar zijn ogen zagen nu rood alsof hij gehuild had. ‘Mijn heer, bestaat er enige kans dat ik erbij kan zijn wanneer heer Nalesean wordt begraven? Hij was een goede meester.’

Mart vond het naar om nee te moeten zeggen. ‘Wie we achterlaten, moet misschien heel lang hier blijven, Lopin,’ zei hij vriendelijk. ‘Luister, ik heb iemand nodig die me met Olver helpt. Nerim heeft zijn handen al vol aan mij. Nerim gaat trouwens weer terug naar Talmanes, weet je. Als je wilt, neem ik jou dan in dienst.’ Hij was gewend geraakt aan een lijfknecht en dit waren moeilijke tijden voor een man die op zoek was naar werk.

‘Dat zou ik heel prettig vinden, mijn heer,’ zei de man somber. ‘De jonge Olver herinnert me sterk aan de zoon van mijn jongste zus.’ Maar toen ze de vroegere kamers van Mart binnenkwamen, was alleen vrouwe Riselle er, veel netter gekleed dan toen hij haar de vorige keer had gezien.

‘Waarom zou ik hem aan de lijn leggen?’ zei ze met haar vuisten in haar zij geplant, terwijl haar formidabele borsten gevoelvol op en neer bewogen. Het kuikentje van de koningin werd blijkbaar niet geacht een snibbige toon aan te slaan tegen iemand uit het gevolg van de koningin. ‘Als je de vleugels van een jongen te zeer kortwiekt, zal hij nooit tot een echte man uitgroeien. Hij heeft zijn bladzijden hardop voorgelezen terwijl hij op m’n schoot zat – en misschien had hij wel de hele dag gelezen, als ik dat had toegestaan. Hij heeft ook gerekend, dus ik heb hem laten gaan. Waarom maakt u zich zo druk? Hij heeft beloofd om met de schemer terug te zijn en hij lijkt grote waarde te hechten aan het nakomen van zijn beloftes.’

Mart zette de ashandarei in de hoek terug en beval de anderen hun pakken neer te zetten om Vanin en de andere Roodarmen te gaan zoeken. Daarna verliet hij Riselles indrukwekkende boezem en rende in een ruk naar de vertrekken van Nynaeve en de andere vrouwen. Ze waren allemaal in de zitkamer, evenals Lan, met zijn zwaardarmmantel reeds om en zadeltassen over de schouders. Zijn eigen zadeltassen en die van Nynaeve, zo te zien. Een groot aantal kledingstukken en behoorlijk grote kisten lagen her en der en stonden overal. Mart vroeg zich af of ze die ook door Lan zouden laten dragen. ‘Natuurlijk moet je hem zoeken, Mart Cauton,’ zei Nynaeve. ‘Dacht je echt dat we hem zomaar in de steek zouden laten?’ Aan haar toon te horen zou je denken dat hij dat van plan was geweest.

Opeens werd hij bedolven onder aanbiedingen tot hulp. Niet alleen stelden Nynaeve en Elayne voor hun vertrek naar de boerderij uit te stellen, maar Lan, Brigitte en Aviendha boden ook aan te helpen zoeken. Lan was even rots-koud grimmig als altijd, maar Birgitte en Aviendha...

‘Mijn hart zou breken als er iets met die jongen gebeurde,’ zei Birgitte en Aviendha voegde er even warm aan toe: ‘Ik heb altijd al gezegd dat je niet goed op hem past.’

Mart klemde zijn tanden op elkaar. In de straten van de stad zou het Olver weinig moeite kosten acht man te ontlopen tot hij bij zonsondergang weer in het paleis opdook. Hij hield zich wel aan zijn beloftes, maar er was weinig kans dat hij uit zichzelf die paar ogenblikken van vrijheid zou opgeven. Meer ogen betekende dat ze sneller konden zoeken, vooral als alle Wijzevrouwen erbij werden gehaald. Enkele tellen aarzelde hij. Hij moest zich aan zijn eigen beloftes houden, maar hij was wel zo wijs dat niet op die manier te zeggen. ‘De Schaal is te belangrijk,’ zei hij. ‘Die gholam is nog ergens, Moghedien misschien ook, en de Zwarte Ajah zeker.’ De dobbelstenen kletterden als waanzinnig door zijn hoofd. Aviendha zou het niet waarderen bij Nynaeve en Elayne gerekend te worden, maar op dat ogenblik kon het hem niet schelen. Hij richtte zich tot Lan en Birgitte. ‘Zorg dat ze veilig zijn tot ik weer terug ben. Zorg dat ze allemaal veilig zijn.’

Tot zijn verrassing zei Aviendha: ‘Dat zullen we. Ik beloof het.’ Ze voelde aan het heft van haar mes. Blijkbaar begreep ze niet dat zij een van degenen was die beschermd moest worden. Nynaeve en Elayne wel. De plotselinge woeste blik van Nynaeve probeerde een gat in zijn schedel te boren. Elk ogenblik verwachtte hij dat ze aan haar vlecht zou rukken, maar vreemd genoeg bewoog haar hand wel, maar werd die vastberaden weer omlaag gedwongen. Elayne stelde zich tevreden met haar kin te heffen; haar grote blauwe ogen waren vrieskoud. Geen leuke kuiltjeswangen ditmaal.

Lan en Birgitte begrepen het ook.

‘Nynaeve is mijn leven,’ zei Lan gewoonweg, en hij legde een hand op haar schouder. Het gekke was dat ze opeens heel bedroefd keek en toen even plotseling haar tanden op elkaar klemde, alsof ze zich sterkte om door een stenen muur heen te lopen.

Birgitte keek Elayne vol genegenheid aan, maar richtte zich wel tot Mart. ‘Dat doe ik,’ zei ze. ‘De waarheid van eer.’ Mart trok aan zijn hoed, niet op zijn gemak. Hij was er nog steeds niet zeker van hoeveel hij haar in zijn dronken bui had verteld. Licht, die vrouw kon het ook verstouwen als een droge akker. Desondanks aanvaardde hij haar belofte met het gepaste antwoord van een Barashandaanse heer: ‘De eer van bloed, de waarheid van bloed.’ Birgitte knikte en door de geschokte blikken van Nynaeve en Elayne wist hij dat ze zijn geheimen nog steeds voor zich hield. Licht, als een Aes Sedai ooit achter die herinneringen zou komen, konden ze net zo goed horen dat hij de Hoorn van Valere had gestoken. Vossenkop of niet: ze zouden hem uitpersen tot ze het laatste vezeltje hadden losgepeuterd.

Terwijl hij zich omdraaide om weg te gaan, pakte Nynaeve hem bij de schouder. ‘Denk aan de storm, Mart. Die breekt gauw los. Ik weet het. Pas goed op jezelf, Mart Cauton. Tylin kan je wijzen hoe je bij de boerderij komt, wanneer je Olver hebt.’

Knikkend ontsnapte hij uit de kamer en de dobbelstenen in zijn hoofd leken een razende roffel van hollende laarzen. Werd hij geacht goed op zichzelf te passen gedurende de speurtocht, of tijdens de aanwijzingen van Tylin? Die Nynaeve ook, met haar Luisteren naar de Wind. Dacht ze nou werkelijk dat hij zou smelten van een paar spatjes regen? Nu hij eraan dacht: wanneer ze de Schaal der Winden hadden gebruikt, zou het weer regenen. Het leek jaren geleden dat er een bui was geweest. Er speelde iets door zijn hoofd, iets over het weer en over Elayne. Die hadden niets met elkaar te maken, hij zette het van zich af. Eén ding tegelijk, en op dit ogenblik was dat Olver.

De mannen wachtten allemaal op hem in de lange kamer van de Roodarmen bij de stallen. Iedereen stond, uitgezonderd Vanin die plat op zijn rug op een bed lag, met zijn handen over zijn buik gevouwen. Vanin zei altijd dat een man waar mogelijk zijn rust moest nemen. Bij Marts binnenkomst zwaaide hij echter zijn laarzen opzij en ging rechtop zitten. Hij gaf evenveel om Olver als ieder ander, al was Mart bang dat de man de jongen enkel leerde paardenstelen en fazantenstropen. Zeven paar ogen richtten zich strak op Mart.

‘Riselle vertelde dat Olver zijn rode jas draagt,’ zei hij. ‘Hij geeft die soms weg, maar als je een straatbengel ziet in een goede, rode jas, weet die waarschijnlijk waar hij Olver voor het laatst heeft gezien. We gaan ieder een eigen kant op. Loop in een lus, uitgaande van het Mol Haraplein en probeer in ongeveer een uur weer terug te zijn. Wacht tot iedereen terug is voordat je een nieuwe ronde maakt. Zo blijven de anderen niet tot morgenochtend zoeken als iemand hem heeft gevonden. Allemaal begrepen?’ Ze knikten.

Soms stond hij er zelf versteld van. De magere Thom, met zijn witte haren en snor, die vroeger de minnaar van een koningin was geweest, en met minder tegenzin dan hijzelf. En als je de helft geloofde van wat hij zei, had hij nog wel meer voor haar betekend. Harnan, met die tatoeage op zijn vierkante kaak en nog meer op andere lichaamsdelen, die zijn hele leven een krijgsman was geweest. Juilin, met zijn bamboestaf en hartsvanger aan de heup, die zichzelf even goed vond als een heer, ook al vond hij het idee zelf een zwaard om te gorden een tikkeltje verontrustend. De dikke Vanin, die zelfs Juilin nog een stroop-likker deed lijken. De magere Fergin, en Gorderan, bijna even breedgeschouderd als Perijn. En Metwin, wiens bleke Cairhiense gezicht er nog steeds jongensachtig uitzag, hoewel hij jaren ouder was dan Mart. Sommigen volgden Mart Cauton, omdat ze dachten dat hij geluk bracht, dat zijn geluk hen in leven zou kunnen houden wanneer de zwaarden kletterden. Sommigen om redenen die hij eigenlijk niet kende, maar ze volgden hem, een boerenzoon uit Emondsveld. Zelfs Thom stribbelde op z’n hoogst wat tegen na een bevel van Mart. Misschien was het bij Renaile meer dan geluk geweest. Misschien zorgde ta’veren er niet alleen voor dat hij midden in de moeilijkheden werd gesmeten. Opeens voelde hij zich... verantwoordelijk voor die mannen. Hij vond het geen prettig gevoel. Mart Cauton en verantwoordelijkheid pasten niet bij elkaar. Het was onnatuurlijk.

‘Kijk goed uit,’ zei hij. ‘Jullie weten wat daarbuiten aan de hand is. Er steekt een storm op.’ Gek, waarom had hij dat nou gezegd? ‘Vooruit, we verknoeien kostbaar daglicht.’

Van een storm was weinig te merken; er woei nog steeds een flinke wind, die stof en zand over het Mol Haraplein joeg, langs het standbeeld van een reeds lang gestorven koningin. Nariene had bekendgestaan om haar eerlijkheid, al was ze niet zo eerlijk geweest dat ze haar met ontbloot bovenlijf hadden uitgebeeld. De middagzon brandde hoog aan een hemel zonder een enkel wolkje, maar de mensen snelden even snel het plein over als ze in de ochtendkoelte hadden gedaan. Die koelte was hier vlak boven de grond volkomen verdwenen en de wind had dat niet kunnen voorkomen. De plavuizen onder zijn laarzen leken een heet rooster.

Met samengeknepen ogen keek hij buiten voor De Zwerfster het plein over en begaf zich naar de rivier. De helft van de tijd dat ze in de herberg verbleven, was Olver er niet met de straatjongens op uitgegaan. Hij had zich tevredengesteld met loeren naar de dienstmeisjes en de dochters van Setalle Anan. Nou, leuk, die boodschap van de dobbelstenen die hem naar het paleis had doen verhuizen. Alles wat hij na zijn vertrek had gedaan – alles wat hij had willen doen, verbeterde hij zichzelf, denkend aan Tylin en haar ogen... en haar handen – had hij net zo goed vanuit de herberg kunnen doen. Die dobbelstenen tolden nu rond; hij wilde dat ze gewoon verdwenen.

Hij probeerde zich zo snel mogelijk te verplaatsen, sprong ongeduldig om hotsende karren en wagens heen en schold op gelakte draagstoelen en koetsen die hem bijna omverreden. Al die tijd schoten zijn ogen rond op zoek naar een rode jas, maar de drukte op straat dwong hem langzaam tussen de mensen door te stappen. Dat was maar goed ook eigenlijk, want het had geen zin de jongen ongezien voorbij te lopen. Hij had graag Pips uit de paleisstal gehaald en keek fronsend naar de voorbij stromende mensen. Een man te paard kon in deze drukte niet sneller vooruitkomen, maar wel vanuit het zadel verder om zich heen zien. Daarentegen was vragen stellen vanaf een zadel weer onhandig. Bovendien waren er niet veel mensen die binnen de stadsmuren reden en hadden sommigen de neiging kopschuw te zijn voor een ruiter.

Steeds weer dezelfde vraag. De eerste keer stelde hij hem op een brug vlak bij het Mol Hara, aan een man met een plank voor zijn buik die honingappels verkocht. ‘Heb je een jongen gezien, ongeveer zo groot, in een rode jas?’ Olver hield van zoetigheid.

‘Een jongen, mijn heer?’ zei de kerel, zuigend op zijn laatste bruine tanden, ‘’k Heb wel duizend jongens gezien. Herinner me geen klap, nee. Mag ik mijn heer een paar appels aanbieden?’ Hij pakte er twee met zijn magere vingers en hield die Mart voor. Ze voelden heel zacht aan, veel te zacht, en dat kwam niet van het bakken in honing. ‘Heeft mijn heer gehoord van de straatrellen?’

‘Nee,’ zei Mart bitter en hij werkte zich verder door de menigte. Aan het andere eind van de brug hield hij een gezette vrouw met een blad vol linten staande. Linten en strikken trokken Olver wel minder, maar haar felrode onderrokken piepten uit onder een rok die was vastgezet bij haar linkerheup en de ronde borsten onder de halslijn van haar lijfje evenaarden die van Riselle. ‘Heb je een jongen gezien...’

Ook van haar hoorde hij van de rellen; net als van de helft van de aangesprokenen. Dat gerucht was volgens hem begonnen met de gebeurtenissen van die ochtend in een zeker huis in de Rahad. Een koetsier met haar lange zweep om de nek gerold, vertelde hem zelfs dat de rel aan de andere kant van de rivier had plaatsgevonden, nadat ze hem had toevertrouwd dat jongens haar nooit opvielen tenzij ze onder haar muildieren belandden. Een man met een vierkant gezicht die ongelooflijk droog uitziende honingraten verkocht, zei dat de rel zich had afgespeeld nabij de vuurtoren aan het eind van de Baaiweg, aan de oostkant van de baai, wat een even waarschijnlijke plek voor een straatgevecht was als het midden van de baai. Er gingen altijd duizenden geruchten in een stad en hij was genoodzaakt om naar alle snippertjes en beetjes te luisteren. Een van de leukste vrouwen die hij ooit had ontmoet, stond voor een taveerne. Maylin was een dienstmeisje in Het Oude Schaap, maar haar enige taak leek buiten klanten te werven, wat ze zeker klaarspeelde. Zij vertelde hem dat er die ochtend een veldslag had plaatsgevonden. In de Cordeseheuvels in het westen, dacht ze. Of misschien waren het de Rhannonheuvels aan de andere kant van de baai. Of misschien toch... Opmerkelijk leuk, die Maylin, maar geen licht. Olver zou uren naar haar kunnen kijken, zolang ze haar mond niet opendeed. Ze kon zich echter niet herinneren een jongen te hebben gezien, niet sinds... Wat voor kleur jas zei je ook weer? Hij hoorde van straatrellen en gevechten, hij hoorde van genoeg vreemde dingen in de lucht of de heuvels om de Verwording te bevolken. Hij hoorde dat de Herrezen Draak op het punt stond zich vanuit de hemel op de stad te storten met duizenden geleiders, dat de Aiel eraan kwamen, een leger van Aes Sedai, nee, een leger van Witmantels. Hij hoorde dat Pedron Nial dood was en de Kinderen van plan waren hem te wreken, al was niet echt duidelijk waarom dat in Ebo Dar diende te gebeuren. Je zou denken dat de stad tot aan haar middel in paniek rondwaadde door alles wat er gefluisterd werd, maar men geloofde zelfs de eigen verhalen maar half. Dus hoorde hij allerlei onzin aan, maar geen woord over een of andere jongen in een rode jas.

Enkele straten van de rivier af begon hij donder te horen, grote holle knallen die uit zee leken aan te komen rollen. Mensen keken nieuwsgierig naar de wolkeloze lucht, krabden zich op hun hoofd en gingen verder met hun eigen beslommeringen. Net als Mart. Hij ondervroeg elke verkoper van fruit of snoep en elke knappe vrouw die hij tegenkwam. Zonder enig resultaat. Hij bereikte de lange stenen kade die zich langs de gehele rivier uitstrekte, bleef staan en keek naar de grijze pieren en de schepen die eraan afgemeerd lagen. Er stond een sterke wind en de schepen bewogen aan hun meerkabels en werden knarsend tegen de stenen pieren geduwd, ondanks de wolzakken die als stootkussens dienden. In tegenstelling tot paarden konden boten Olver niet interesseren, behalve als een manier om van de ene naar de andere oever te komen. Bovendien waren schepen mannenzaken in Ebo Dar; ook al was de lading dat vaak niet. De vrouwen op deze kade waren of koopvrouwen die een oogje op hun handelswaar hielden of zwaar bewapende leden van het bevrachtersgilde. Snoepverkoopsters vond je hier niet.

Toen hij weer om wilde keren, viel het hem op dat bijna niemand zich bewoog. Het was gewoonlijk heel druk in de haven, maar op elk schip stonden bemanningsleden langs de boorden of waren ze in het want geklommen. Iedereen keek in de richting van de baai. Vaten en kratten werden achtergelaten, terwijl hemdloze mannen en uitgedroogde vrouwen in groenleren lange jassen samendromden op de kop van de pieren om tussen de schepen door naar het gedonder in het zuiden te turen. In die richting klom zwarte rook omhoog in dikke zuilen die dan met de wind scherp afbogen naar het noorden.

Hij aarzelde heel even en draafde toen de meest nabije pier af. Aanvankelijk belemmerden de schepen aan de lange stenen vinger zijn uitzicht op het zuiden en zag hij slechts rook. Door de ronde oever stak iedere pier echter wat verder het water in dan die van de kade ernaast, en nadat hij eenmaal door de mompelende massa heen was gedrongen, bood de brede rivier hem een doorkijk over de woelige groene golven van de baai.

Minstens twintig schepen, misschien wel meer, stonden in de weidse baai in brand en van boeg tot steven laaiden vlammen op. Een aantal andere was al uitgebrand, zichtbaar doordat nog net een langzaam verdwijnende boeg of steven boven het water uitstak. Terwijl hij keek, barstte onder een grote Altaraanse banier van rood, blauw en goud de boeg van een brede tweemaster open. Opeens klapte het schip donderend uit elkaar, en snel dikker wordende rooktentakels dreven weg op de wind terwijl het vaartuig met de achtersteven naar de hemel wijzend zonk. Honderden schepen waren in beweging, elk vaartuig in de baai: de drie- en tweemasters van het Zeevolk – hun klippers, zoevers en scheerders -, kustschepen met driehoekige zeilen en rivierschepen met zeilen of roeiers. Sommigen vluchtten stroomopwaarts, de meesten probeerden naar open zee te ontkomen. Tientallen andere schepen zeilden voor de wind de baai in: schepen met een rechte boeg die zo groot waren als klippers, kliefden door de rollende golven en verspreidden een brede waaier van schuim. Hij snakte naar adem toen hij opeens de vierkante geribde zeilen herkende.

‘Bloed en bloedvuur,’ gromde hij geschokt. ‘Het zijn die vervloekte Seanchanen.’

‘Wie?’ wilde een vrouw met een streng gezicht vlak naast hem weten. Een donkerblauw, fraai gesneden gewaad van wol gaf aan dat ze een koopvrouw was, net als haar leren tas met haar ladingbrieven en het gildespeldje op de borst: een zilveren ganzenveer. ‘Het zijn de Aes Sedai,’ verkondigde ze vol overtuiging, ‘Ik weet wat geleiden is en dat is wat ik daar zie. De Kinderen van het Licht zullen hen wel aanpakken zodra zij aan land komen. Wacht maar af.’

Een slungelige grijze vrouw in een smoezelige lange jas draaide zich om, keek haar aan en tastte naar het houten heft van haar dolk. ‘Hou je bek over Aes Sedai, vervloekte pennerpikker of ik leg je open en ram een Witmantel dwars door je strot je darmen in.’

Mart liet hen met zwaaiende armen en schreeuwend achter en duwde zich de menigte uit. Hij holde naar de kade. Hij kon naar het zuiden drie, nee, vier enorme vliegende wezens met vleugels als van een vleermuis boven de stad zien cirkelen. Op de rug van die schepsels zaten mensen blijkbaar stevig in een soort zadel. Er verscheen nog een vliegend beest en nog een. Onder hen schoten opeens brullende vlammen op tot hoog boven de daken.

De mensen renden nu en botsten tegen Mart op terwijl hij zich door de straten worstelde. ‘Olver!’ riep hij, in de hoop het geschreeuw dat overal vandaan leek te komen, te overstemmen. ‘Olver!’

Opeens leek iedereen de andere kant op te rennen en vochten ze zich langs hem heen. Koppig dwong hij zich tegen de stroom in te gaan. Hij kwam bij een straat waar duidelijk werd waarvoor al die mensen op de vlucht waren geslagen.

Een colonne Seanchanen snelde voorbij, ruim honderd man met helmen als insectenkoppen en wapenrustingen van metalen schubben. Ze bereden allen een soort katten zo groot als paarden, met bronzen schubben in plaats van een vacht. Voorovergebogen in hun zadels, met de lansen met blauwe vaantjes schuin omlaag, galoppeerden ze naar het Mol Haraplein zonder rechts of links te kijken. Hoewel galopperen niet het juiste woord was voor de manier waarop die schepsels zich bewogen. Het ging even snel, maar ze... golfden. Het was hoog tijd ervandoor te gaan, de hoogste tijd. Zodra hij Olver...

De staart van de colonne golfde voorbij, en zijn oog ving een flits rood op ter hoogte van zijn middel in de menigte aan de overkant van de straat. ‘Olver!’ Hij sprong bijna over de hielen van het laatste schub-dier en drong door de mensenmassa. Hij kon nog net zien hoe een vrouw met wilde ogen een meisje in het rood oppakte en met het kind tegen de borst wegholde. Woest drong Mart verder, stootte mensen opzij wanneer ze tegen hem opbotsten, botste tegen anderen en werd zelf ook een aantal keren opzij geduwd. ‘Olver! Olver!’

Hij zag nog tweemaal een vuurkolom vlak boven de daken opstijgen en op tientallen plaatsen hingen rookwolken. Verschillende keren hoorde hij dof gedonder, veel dichterbij dan de baai zelf. Hij wist wel zeker dat het in de stad was. Meermalen trilde de aarde onder zijn voeten.

Opeens stroomde de straat weer leeg en vluchtten de mensen alle kanten uit. Stegen in, huizen en winkels in, want er kwamen Seanchanen te paard aan. Niet iedereen droeg een harnas. Aan het hoofd van de kleine bos lansen reed een donkere vrouw in een blauw gewaad. Mart wist dat de grote rode vierkanten op rok en lijfje zilveren bliksems toonden. Een zilveren lijn, glimmend in de zon, liep van haar linkerpols naar de nek van een vrouw in het grijs, de damane, die als een hond naast de sul’dam te paard meeholde. Hij had na Falme zijn buik vol van de Seanchanen, maar onbewust bleef hij in de opening van een steeg staan toekijken. De donder en het vuur hadden getoond dat iemand in de stad probeerde terug te slaan en hij stond nu op het punt zo’n poging mee te maken.

De Seanchanen waren niet de enige reden dat iedereen uit het zicht was verdwenen. Aan de andere kant van de straat zwaaiden de lange lansen van ruim honderd ruiters omlaag. Ze droegen witte pofbroeken en wit-groene jassen en de gouden koorden onder de helm van de bevelhebber glommen. Brullend stortten Tylins soldaten – de groep was twee keer zo groot als die van de Seanchanen – zich op de aanvallers. ‘Vervloekte dwazen,’ gromde Mart. ‘Zo niet. Die sul’dam zal...’

De enige beweging bij de Seanchanen kwam van de vrouw in de kleding met de bliksems. Ze hief haar hand, alsof ze een havik de lucht in zond of een hond wegstuurde. De goudblonde vrouw aan het andere eind van de zilveren lijn deed een stapje naar voren. De vossenkop tegen zijn borst werd koud.

Onder de voorhoede van de aanvallende Ebodaranen ontplofte de straat. Stenen, mannen en paarden vlogen onder oorverdovend gedonder de lucht in. De ontploffing sloeg Mart plat tegen de grond of misschien was het zo dat de grond onder zijn voeten omhoogsprong. Toen hij zich oprichtte, zag hij nog net hoe een herberggevel aan de overkant opeens in een wolk van stof neerstortte, waardoor de kamers binnen zichtbaar werden.

Overal lagen mannen, paarden en stukken van mannen en paarden. Wie nog in leven was, bewoog wild in het rond bij een kuil die de halve straat besloeg. Gegil van gewonden vulde de lucht, nog niet de helft van de Ebodaranen krabbelde versuft en struikelend overeind. Sommigen grepen de teugels van hun paarden die even wankel stonden als zijzelf en hesen zich in het zadel, waarna ze het dier aanzetten tot een soort draf. Anderen gingen er gewoon te voet vandoor. Weg van de Seanchanen. Staal konden ze aan, dit niet.

Vluchten leek op dat ogenblik een bijzonder goed idee, besefte Mart. Een blik over zijn schouder in de steeg toonde een hoop stof en puin die minstens tot de eerste verdieping reikte. Voor de vluchtende Ebodaranen uit schoot hij de straat door, waarbij hij zo dicht mogelijk bij de muur bleef in de hoop dat de Seanchanen niet zouden denken dat hij een soldaat van Tylin was. Hij had nooit een groene jas moeten aantrekken.

De sul’dam was blijkbaar niet tevreden. De vossenkop werd weer koud en een nieuwe donderslag sloeg hem tegen de straatstenen die omhoogkwamen. Ondanks het gedaver in zijn oren hoorde hij gekraak van metselwerk. Boven zijn hoofd begon een witgepleisterde muur voorover te glijden.

‘Wat is er met m’n bloedgeluk gebeurd?’ schreeuwde hij. En, terwijl de stenen en balken omlaag klapten, had hij nog net de tijd om te beseffen dat de dobbelstenen in zijn hoofd abrupt gestopt waren.

40

Speren

Overal rondom Galina Casban rezen bergen op, achter haar waren het niet meer dan hoge heuvels, maar voor haar lagen besneeuwde bergtoppen, en daarachter nog hogere, maar ze zag er niets van. De stenen van de helling sneden in haar blote voeten. Ze hijgde en haar longen piepten al. Boven haar brandde de zon, zoals hij schijnbaar al vele eindeloze dagen had gedaan, en het zweet stroomde letterlijk van haar af. Ze kon slechts de ene voet voor de andere zetten. Gek dat ze zo zweette en tegelijk geen druppeltje vocht in haar mond voelde.

Ze was een kleine negentig jaar lang Aes Sedai geweest en haar lange zwarte haren vertoonden nog geen spoortje grijs. De laatste twintig jaar had ze aan het hoofd van de Rode Ajah gestaan. Onder elkaar noemden de andere Rode zusters haar de Hoogste; vele Roden beschouwden haar eigenlijk als de gelijke van de Amyrlin Zetel. En op vijf jaar na had ze al die jaren met de stola in feite tot de Zwarte Ajah behoord. Ze kwam haar plichten van de Rode Ajah nog wel na, maar die van de Zwarte waren belangrijker. In de Hoogste Raad van de Zwarte Ajah kwam ze meteen na Alviarin zelf, en zij was een van de slechts drie personen die de naam kende van de vrouw die de bijeenkomsten van in kappen gehulde Zwarte zusters voorzat. Tijdens zo’n bijeenkomst kon ze elke naam noemen, zelfs die van een koning, en weten dat die naam binnenkort aan een dode zou toebehoren. Dat was al gebeurd met een koning, en met een koningin. Ze had twee Amyrlins gebroken, tweemaal geholpen om de machtigste vrouw van de wereld in een krijsend wrak te veranderen, maar al te zeer genegen om al haar kennis eruit te gooien. Ze had bij een van hen geholpen om het op een natuurlijke dood tijdens de slaap te doen lijken, en erop toegezien dat de andere werd afgezet en gesust. Zulke dingen waren een plicht – zoals het uitroeien van geleiders – het was niet iets waarin ze plezier had, afgezien van het genoegen een taak tot een goed eind te brengen. Maar als leidster van de cirkel die Siuan Sanche had gesust, had ze Echt genoten. Want al die dingen hielden toch zeker in dat Galina Casban tot de machtigste en sterkste vrouwen ter wereld behoorde. Dat was toch zo? Dat moest.

Haar benen trilden als veren die geen spankracht meer bezaten, en ze viel met een klap neer. Ze kon haar val niet breken omdat haar armen en ellebogen strak op de rug waren gebonden. Haar ooit witte, zijden nachthemd, het enige kledingstuk dat haar restte, scheurde opnieuw toen ze over het losse puin gleed, wat haar kneuzingen deed schrijnen. Een boom hield haar tegen. Met haar gezicht plat tegen de grond begon ze te huilen. ‘Hoe is dit mogelijk?’ kreunde ze met dichtgeknepen keel. ‘Waarom overkomt mij dit?’

Na een tijdje besefte ze dat ze niet overeind getrokken zou worden. Al viel ze nog zo vaak, geen enkele keer werd haar ooit tijd gegund om weer op adem te komen. Ze knipperde haar tranen weg en hief haar hoofd op.

Overal op de berghelling zag ze Aielvrouwen, enkele honderden hadden zich verspreid tussen de kale bomen, hun speren gereed en hun sluiers op de borst, om ze ogenblikkelijk te kunnen optrekken. Galina wilde lachen. Far Dareis Mai. Maagden van de Speer. Ze noemden deze monsters maagden. Wat had ze graag willen lachen. Er waren tenminste geen mannen aanwezig, een kleine troost. Mannen gaven haar kippenvel, en als eentje haar nu zo halfnaakt kon zien... Haar ogen zochten wanhopig naar Therava, maar de vele Wijzen die in een groep naar iets wat hoger op de helling was keken, belemmerden haar uitzicht. Vooraan in de groep klonk wat gemompel. Misschien overlegden de Wijzen met elkaar. Wijzen. Ze hadden haar heel hardhandig de juiste aanspreektitels bijgebracht; nooit alleen maar Aielvrouw zeggen, en nooit wilder. Ze konden haar minachting ruiken, hoe goed ze die ook probeerde te verbergen. Maar je hoefde niet iets te verbergen als het al uit je geschroeid was.

De meeste Wijzen keken de andere kant op, maar niet allemaal. Om een jong, roodharig meisje met een gevoelige mond hing de gloed van saidar en zij hield Galina met grote, onderzoekende blauwe ogen in de gaten. Misschien hadden ze vanmorgen als teken van hun minachting de zwakste gekozen om haar vandaag af te schermen. Micara was niet echt zwak – geen van hen was dat – maar zelfs met al die pijn van schouders tot knieën, had Galina Micara’s schild met weinig moeite kunnen breken. Een spier in haar hals trilde wild; dat gebeurde altijd als ze dacht aan een nieuwe ontsnappingspoging. De eerste was ai erg geweest. De tweede... Ze huiverde en voorkwam met moeite dat ze in snikken uitbrak. Ze ging niet eerder een poging wagen voor ze er zeker van was dat het zou lukken. Heel zeker, volledig zeker.

De groep Wijzen verdeelde zich en wendde zich om om met hun ogen Therava te volgen, terwijl de vrouw met het havikengezicht op Galina afschreed. Bevreesd ademhalend probeerde Galina zich snel overeind te worstelen. Met haar gebonden armen en slappe spieren kon ze slechts tot op haar knieën komen, voordat Therava zich over haar heen boog, waarbij haar ivoren en gouden kettingen zacht tinkelden. Ze greep een handvol van Galina’s haar en trok haar hoofd achterover. De vrouw was langer dan de meeste mannen en ze deed dit zelfs als ze rechtop stonden, waarbij ze Galina’s nek pijnlijk verboog zodat Galina moest opkijken naar het gezicht van de Wijze. Therava’s vermogen was iets groter dan het hare, wat maar weinig vrouwen konden zeggen, maar dat was niet waarom Galina beefde. Diepblauwe, koude ogen boorden zich in de hare en hadden haar in een sterkere greep dan Therava’s ruwe hand; ze leken haar ziel even makkelijk bloot te leggen als de Wijzen haar gevangenhielden. Ze had zich nog niet verlaagd tot smeken, niet toen ze haar de hele dag lieten lopen met nauwelijks een druppel water, niet toen ze haar dwongen hen bij te houden toen ze het een tijdlang op een hollen zetten, zelfs niet toen hun afranselingen haar deden krijsen. Therava’s wrede, harde gezicht dat ondoorgrondelijk op haar neerkeek, maakte van haar bijna een smekelinge. Soms werd ze ’s nachts wakker, languit liggend tussen de vier staken waartussen ze vastgebonden was, jammerend na dromen waarin Therava voor altijd haar leven in handen had.

‘Ze stort nu al in elkaar,’ zei de Wijze met een stem als van steen. ‘Drenk haar en breng haar dan.’ Ze draaide zich om en verschikte haar omslagdoek. Galina Casban was vergeten tot ze weer op mocht draven; Therava hechtte meer belang aan een zwerfhond dan aan Galina Casban.

Galina probeerde niet overeind te komen; ze was nu vaak genoeg ‘gedrenkt’ om beter te weten. Alleen op deze manier lieten ze haar drinken. Ze snakte naar vloeistof en stribbelde niet tegen toen een forse Speervrouw haar net als Therava bij de haren greep en haar hoofd achterover trok. Ze opende enkel haar mond zo ver mogelijk. Een andere Speervrouw, met een ruw litteken scheef over neus en wang, hield een waterzak schuin en liet langzaam een straaltje in Galina’s wachtende mond lopen. Het water was muf en warm; het smaakte verrukkelijk. Ze slikte krampachtig en probeerde moeizaam haar kaken open te houden. Ze wilde bijna even graag haar gezicht onder dat straaltje houden, zodat het water over haar wangen en voorhoofd kon lopen. In plaats daarvan hield ze haar hoofd onbeweeglijk, zodat elke druppel in haar keel terechtkwam. Het verspillen van water was reden voor een afranseling. Ze hadden haar vlak bij een zes pas brede kreek afgerammeld, omdat ze een mondvol over haar kin had laten lopen.

Nadat de waterzak verdween, trok de Speervrouw haar aan de boeien rond haar ellebogen overeind. Galina kreunde. De Wijzen waren bezig hun rok over hun arm te leggen, zodat hun benen een flink eind boven hun zachte, kniehoge laarzen zichtbaar waren. Ze zouden toch niet weer gaan rennen. Niet nog eens. Niet in deze bergen.

De Wijzen begonnen te hollen; het ging hen even makkelijk af als op vlakke grond. Een onzichtbare Speervrouw sloeg met een tak tegen Galina’s bovenbenen en ze wankelde weg in iets wat op rennen leek, waarbij ze half door de forse Speervrouw werd meegesleept. Telkens wanneer ze iets inhield, bewerkte de tak haar benen. Als dit de rest van de dag duurde, zouden de Speervrouwen elkaar aflossen, waarbij er een de tak gebruikte en de ander haar meetrok. Galina zwoegde de hellingen op en gleed aan de andere kant bijna steeds omlaag, maar ze draafde. Vanaf een rotspunt grauwde een taankleurige bergkat die zwaarder was dan een man. Haar vacht toonde strepen van verschillende tinten bruin. Het was een vrouwtje, zonder de oorpluimen en de brede wangen. Galina wilde haar toeschreeuwen om te vluchten, om weg te rennen voordat Therava haar kon vangen. De Aiel renden onbekommerd onder het blazende beest door, en Galina snikte van afgunst op de vrijheid van de kat.

Ze zou uiteindelijk gered worden, dat wist ze zeker. De Toren zou niet toestaan dat een zuster gevangengehouden werd. Elaida zou niet toestaan dat een Rode zuster werd vastgehouden. Alviarin zou zeker ook een reddingspoging doen. Iemand zou dat doen, wie dan ook, om haar uit handen van deze monsters te redden, vooral uit die van Therava. Daarvoor wilde ze alles beloven en die beloften zelfs nakomen. Nadat ze zich bij de Zwarte Ajah had aangesloten, waren de Drie Geloften vervangen door drie andere, maar nu geloofde ze stellig dat ze haar woord aan haar redster zou houden. Elke belofte aan iedereen die haar zou bevrijden. Zelfs aan een man.

Tegen de tijd dat er lage tenten verschenen, waarvan de donkere kleuren even volmaakt als een bergkat in de beboste berghelling opgingen, werd Galina door twee Speervrouwen ondersteund en voortgetrokken. Aan alle kanten klonk het blije geroep van begroetingen, maar Galina werd nog steeds dravend en struikelend achter de Wijzen verder het kamp in gesleept.

Zonder enige waarschuwing lieten de handen haar armen los. Ze viel voorover op haar gezicht, kwam met haar neus in het stof en dode bladeren, en haalde gierend adem door haar opengesperde mond. Ze hoestte door een stuk blad maar was te zwak om haar hoofd opzij te draaien. Het bloed bonsde in haar oren. Stemmen drongen tot haar door en werden langzamerhand verstaanbaar.

‘... de tijd genomen, Therava,’ klonk een bekende vrouwenstem. ‘Negen dagen. Wij zijn allang terug.’

Negen dagen? Galina schudde haar hoofd, waardoor haar gezicht over de grond schuurde. Sinds de Aiel haar paard onder haar vandaan hadden geschoten, waren in haar herinnering alle dagen een mengelmoes van dorst, hollen en aframmelingen, maar dat was toch al langer dan negen dagen? Beslist weken. Een maand, of meer.

‘Breng haar hier,’ zei de bekende stem ongeduldig.

Handen trokken haar overeind, duwden haar naar voren en dwongen haar onder het dak van een tent, waarvan de zijkanten opgerold waren. Ze werd op vele lagen van kleden geworpen. Naast de rand van blauw-rood Tyreens maaswerk onder haar neus was een ander kleed met opzichtige bloemen zichtbaar. Moeizaam tilde ze haar hoofd op. Aanvankelijk zag ze alleen Sevanna, die op een groot kussen met gele kwasten voor haar zat. Sevanna, met haren als fijngesponnen goud en met heldere, smaragdgroene ogen. Verraderlijke Sevanna, die haar woord had gegeven om de aandacht af te leiden door een inval in Cairhien te doen, en haar woord toen had gebroken met haar poging Altor te bevrijden. Sevanna, die haar in elk geval uit Therava’s klauwen kon bevrijden.

Ze worstelde zich overeind tot op haar knieën en besefte toen voor het eerst dat er anderen in de tent waren. Therava zat op een kussen rechts van Sevanna, aan het hoofd van een halve cirkel van Wijzen, veertien vrouwen die allemaal konden geleiden, hoewel Micara, die nog steeds haar afscherming in stand hield, niet zat, maar aan het einde van de rij bleef staan. De helft had tot de Wijzen behoord die haar met zo’n achteloos gemak gevangen hadden genomen. Ze zou nooit meer zo zorgeloos zijn met Wijzen, nooit meer. Achter de Wijzen bevonden zich kleine mannen en vrouwen in witte kleren, met bleke gezichten. Ze waren druk in de weer met het aanbieden van kommetjes op gouden of zilveren dienbladen. Nog meer deden hetzelfde aan de andere kant van de tent, waar een grijze vrouw aan Sevanna’s linkerkant zat, in een bruingrijze Aielse jas en kniebroek. Ze zat aan het hoofd van een rij van twaalf Aielmannen met uit steen gehouwen gezichten. Mannen. En zij droeg alleen haar gescheurde nachthemd, waarin op een aantal plaatsen grote gaten en scheuren zaten. Galina klemde haar kaken op elkaar om een gil te smoren. Ze dwong zich haar rug te rechten, zodat ze niet zou proberen zich in de tapijten weg te drukken om zich voor die koude mannenogen te verbergen.

‘Blijkbaar kunnen Aes Sedai liegen,’ zei Sevanna, en het bloed trok uit Galina’s gezicht weg. Die vrouw kon het niet weten; dat kon gewoon niet. ‘Je hebt beloften gedaan, Galina Casban, en hebt ze verbroken. Dacht je dat je een Wijze kon vermoorden en vervolgens aan onze speren kon ontkomen?’

Heel even verlamde de opluchting Galina’s tong. Sevanna wist niets van de Zwarte Ajah! Als ze het Licht niet lang geleden verlaten had, zou ze het Licht hebben gedankt. Opluchting en een verontwaardigd vonkje brachten haar tong tot zwijgen. Zij hadden Aes Sedai aangevallen en werden dan kwaad als er enkelen van hen stierven? Ze kon niet meer dan een vonkje opbrengen. Dat Sevanna alle feiten op hun kop zette, was per slot van rekening minder erg dan die dagen van slaag en Therava’s ogen. Een pijnlijke schorre lach welde op door deze dwaasheid. Haar keel was zo droog.

‘Wees blij dat er nog een paar van jullie in leven zijn,’ slaagde ze tussen haar gelach door te zeggen. ‘Zelfs nu is het niet te laat om je fouten recht te zetten, Sevanna.’ Met moeite bedwong ze haar vrolijkheid voordat haar gelach in tranen overging. Het scheelde maar weinig. ‘Wanneer ik naar de Witte Toren terugkeer, zal ik me herinneren wie mij geholpen heeft. Zelfs na dit alles.’ Ze had eraan willen toevoegen: ‘en ook wie dat niet heeft gedaan,’ maar Therava’s strakke blik deed haar maag angstig opspelen. Voor zover zij wist, had Therava nog steeds vrijheid van handelen. Er moest een manier bestaan om Sevanna om te praten, zodat zij... onder Sevanna’s hoede zou komen. Het stemde haar bitter, maar alles was beter dan Therava. Sevanna was eerzuchtig, en hebzuchtig. Terwijl de Shaido Galina fronsend aankeek, viel haar oog opeens op haar eigen hand en had ze een korte bewonderende blik over voor haar ringen, die bezet waren met grote smaragden en vuurdruppels. Ze droeg ringen aan de helft van haar vingers, en kettingen van parels, robijnen en diamanten. Sieraden die een koningin pasten en nu op haar boezem rustten. Sevanna was onbetrouwbaar, maar misschien ook omkoopbaar. Therava was een natuurkracht; je kon net zo goed proberen een overstroming of een lawine om te kopen. ‘Ik vertrouw erop dat je het juiste zult doen, Sevanna,’ besloot ze. ‘De beloning voor vriendschap met de Witte Toren is groot.’

Lange tijd heerste er stilte, behalve het ruisen van de witte kleren van de dienaren die rondgingen met de bladen. En toen...

‘Je bent da’tsang,’ zei Sevanna. Galina knipperde met haar ogen. Ze was verachtelijk? Zeker, ze hadden hun afkeer duidelijk getoond, maar waarom...?

‘Je bent da’tsang,’ zong een onbekende Wijze met een rond gezicht. En een vrouw die een hand langer dan Therava was, herhaalde: ‘Je bent da’tsang.’

Therava’s havikengezicht had uit hout gesneden kunnen zijn, maar haar ogen lieten Galina niet los en vonkten beschuldigend. Galina voelde zich ter plekke vastgenageld en was niet in staat één spier te bewegen. Een vastgenagelde vogel die een slang naderbij zag glijden. Niemand had haar ooit zo’n gevoel kunnen geven. Niemand.

‘Drie Wijzen hebben gesproken.’ Sevanna’s tevreden glimlach was bijna een opluchting. Therava’s gezicht stond streng afkeurend. De vrouw-vond het niet prettig wat er zojuist was voorgevallen. Er was iets gebeurd, al wist Galina niet wat. Behalve dat zij kennelijk van Therava was verlost. Dat was voor het moment meer dan genoeg. Meer dan genoeg.

Toen Speervrouwen haar boeien doorsneden en haar een zwart wollen gewaad aantrokken, was ze zo dankbaar dat ze er bijna niet om gaf dat ze voor al die ijzige mannenogen eerst de resten van haar nachthemd moest uittrekken. De dikke wol was warm en jeukte en schuurde over haar wonden, maar ze verwelkomde het alsof het zijde was. Hoewel Micara haar nog steeds afschermde, had ze kunnen lachen toen de Speervrouwen haar uit de tent haalden. Het duurde niet lang voor elke lust tot lachen geheel verdwenen was. Het duurde niet lang of ze vroeg zich af of het zou helpen om smekend op haar knieën voor Sevanna neer te vallen. Ze zou het gedaan hebben als ze tot die vrouw had kunnen doordringen, maar Micara maakte haar duidelijk dat ze nergens heen ging en haar mond moest houden. Alleen gaan waar het haar gezegd werd, alleen iets zeggen wanneer ze werd aangesproken.

Sevanna keek met over elkaar geslagen armen toe hoe de Aes Sedai, de da’tsang, van de berghelling omlaag strompelde en halt hield naast een gehurkte Speervrouw met een tak. Ze liet een ronde steen uit haar handen vallen. De zwarte kap keerde zich even Sevanna’s kant op, maar de da’tsang bukte zich snel om een andere grote steen op te rapen, waarmee ze de vijftig pas terug zwoegde, waar Micara wachtte met een andere Speervrouw. Daar liet ze de steen vallen, raapte een andere op en liep weer terug. Da’tsang werden altijd vernederd met zinloos werk. Tenzij in uiterste noodzaak zou de vrouw nog geen kommetje water mogen brengen, terwijl dit doelloze gezwoeg haar dagen zou vullen tot ze ontplofte van vernedering. De zomerzon moest nog heel wat klimmen, en er lagen nog vele dagen in het verschiet.

‘Ik had niet gedacht dat ze zichzelf zou veroordelen,’ zei Rhiale bij Sevanna’s schouder. ‘Efalin en de andere Speervrouwen zijn er bijna zeker van dat ze openlijk toegaf Desaine te hebben omgebracht.’

‘Ze is de mijne, Sevanna.’ Therava’s kaak verstrakte. Ze had de vrouw kunnen nemen, maar een da’tsang behoorde niemand. ‘Ik was van plan haar te kleden in gai’shainzijde,’ mopperde ze. ‘Wat heeft dit voor zin, Sevanna? Ik had gerekend op ruzie over of haar de keel zou worden afgesneden, maar dit niet.’

Rhiale wierp het hoofd in de nek en gluurde schuins naar Sevanna. ‘Sevanna is van plan haar te breken. We hebben hele lange gesprekken gevoerd over wat we met een gevangen Aes Sedai zouden doen. Sevanna wil een tamme en gedienstige Aes Sedai in het wit. Een Aes Sedai in het zwart is trouwens al goed genoeg.’

Sevanna rukte geprikkeld aan haar omslagdoek bij het horen van Rhiales toon. Die was niet echt spottend, maar de Wijze besefte heel goed dat Sevanna op de een of andere manier het geleiden van de Aes Sedai wilde gebruiken alsof Sevanna het zelf deed. Het kon gedaan worden. Twee gai’shain liepen langs de drie Wijzen en droegen een grote, met koper beslagen kist tussen hen in. De man en de vrouw, klein en met bleke gezichten, waren edelen geweest in het land van de boomdoders. Het stel boog hun hoofd nederiger dan elke in het wit geklede Aiel ooit zou kunnen. Hun donkere ogen stonden vol angst voor een ruw woord, of, erger nog, een aframmeling. Natlanders konden getemd worden als paarden.

‘De vrouw is al getemd,’ gromde Therava. ‘Ik heb in haar ogen gekeken. Het is een vogeltje dat in je hand fladdert en bang is om te vliegen.’

‘In negen dagen?’ zei Rhiale ongelovig, en Sevanna schudde heftig haar hoofd.

‘Ze is een Aes Sedai, Therava. Je zag hoe haar gezicht bleek van woede werd toen ik haar beschuldigde. Je hoorde haar lachen toen ze sprak over het doden van Wijzen.’ Ze maakte een geërgerd, boos geluid. ‘En je hebt gehoord hoe ze ons bedreigde.’ Die vrouw was net zo glibberig geweest als de boomdoders. Ze had het over beloningen gehad en haar dreigementen waren onuitgesproken gebleven. Maar wat kon je anders verwachten van een Aes Sedai? ‘Het zal lang duren voor ze gebroken is, maar deze Aes Sedai zal smeken om te mogen gehoorzamen, al moet het een jaar kosten.’ En daarna... Natuurlijk konden Aes Sedai niet liegen; ze had verwacht dat Galina de beschuldigingen zou ontkennen. Als ze eenmaal gezworen had te zullen gehoorzamen...

‘Als je ervoor wilt zorgen dat een Aes Sedai je gehoorzaamt,’ zei een mannenstem achter haar, ‘kan dit misschien van pas komen.’

Ongelovig keerde Sevanna zich bliksemsnel om. Caddar stond daar, met naast hem de vrouw – de Aes Sedai – Maisia. Ze hadden dezelfde kleren aan als zes dagen geleden: met fijne kant afgezette donkere zijde. Beiden droegen een uitpuilende zak die onhandig aan een schouderriem hing. Caddar stak een lange, donkere hand uit met een gladde witte staaf.

‘Hoe ben je hier gekomen?’ wilde ze weten, en ze perste boos de lippen op elkaar. Hij was duidelijk op dezelfde manier gekomen als eerst; ze was alleen verrast dat hij hier, midden in het kamp, verschenen was. Ze greep de aangeboden witte staaf wild vast, en als altijd deed hij een stap terug, buiten haar bereik. ‘Waarom ben je gekomen?’ verbeterde ze zichzelf. ‘Wat is dit?’ De staf was iets smaller dan haar pols en volkomen glad, behalve aan het vlakke eind waar een paar vreemde, kronkelende tekens waren ingesneden. Hij voelde niet helemaal als ivoor en ook niet helemaal als glas aan, maar wel heel koel.

‘Je zou het een Eedstaf kunnen noemen,’ zei Caddar, en hij liet zijn tanden zien in wat ongetwijfeld voor een glimlach moest doorgaan, ‘Ik kreeg hem pas gisteren in handen, en ik moest onmiddellijk aan jou denken.’

Sevanna klampte de staf stevig vast om zichzelf ervan te weerhouden hem weg te slingeren. Iedereen wist wat de Eedstaf van de Aes Sedai deed. Ze probeerde er maar niet aan te denken, laat staan erover te spreken, toen ze de staf snel in haar riem stak en losliet.

Rhiale staarde nadenkend naar de staf in Sevanna’s riem. Haar ogen kwamen langzaam omhoog en hechtten zich koud aan Sevanna’s gezicht. Therava trok weer aan haar omslagdoek met veel gekletter van armbanden, en toonde een harde, dunne glimlach. Ze zou hun nooit de kans geven de staf aan te raken, en de andere Wijzen al helemaal niet. Maar ze had Galina Casban nog steeds. Op een dag zou ze breken.

De glimlach van Maisia met haar ravenogen, die iets achter Caddar stond, was bijna even dun als die van Therava. Ze had het gezien, en begrepen. Voor een natlander was ze heel oplettend.

‘Kom,’ zei Sevanna tegen Caddar, ‘laten we theedrinken in mijn tent.’ Ze zou beslist geen water met hem delen. Ze trok haar rok op en maakte aanstalten de berghelling af te gaan.

Tot haar verrassing had Caddar eveneens goed opgelet. Hij liep met zijn lange benen rustig naast haar en zei: ‘Je hoeft er alleen maar voor te zorgen dat jouw Aes Sedai,’ – hier grinnikte hij plotseling aanstekelijk naar Rhiale en Therava – ‘of een andere geleidster de staf vasthoudt en de gelofte uitspreekt die jij wenst, terwijl iemand een beetje Geest in het getal geleidt.’ Het getal? ‘De tekens aan het eind van de staf?’ voegde hij eraan toe, zijn wenkbrauwen beledigend optrekkend. ‘Je kunt hem ook gebruiken om haar van een belofte te ontslaan, maar dat is pijnlijker. Dat heb ik tenminste begrepen.’

Sevanna’s vingers gleden even over de staf. Meer glas dan ivoor, en heel koel. ‘Het werkt alleen bij vrouwen?’ Ze dook voor hem de tent in. De Wijzen en de leiders van de krijgsgenootschappen waren verdwenen, maar zo’n tien gai’shain van de boomdoders waren gebleven en zaten geduldig aan de zijkant neergeknield. Niemand had ooit meer dan tien gai’shain gehouden, en zij had er nog meer. Maar er moest een nieuwe naam voor hen komen, aangezien ze het wit nooit meer zouden afleggen.

‘Bij geleidsters, Sevanna,’ zei Caddar, die haar achterna kwam. De toon van die man was onvoorstelbaar onbeschaamd. Zijn donkere ogen schitterden van openlijk plezier. ‘Je zult moeten wachten tot je Rhand Altor hebt, voor ik je iets geef waarmee je hém aan kunt.’

Hij liet de zak van zijn schouder glijden en ging zitten. Uiteraard niet op een kussen naast haar. Maisia was niet bang voor een mes in haar ribben; steunend op een elleboog raakte ze zowat Sevanna’s zijde.

Sevanna nam haar van opzij op en trok toen achteloos nog een veter van haar hemd los. Ze kon zich niet herinneren dat de boezem van deze vrouw zo opvallend was geweest. En haar gezicht leek trouwens ook veel knapper. Sevanna probeerde niet met haar tanden te knarsen. ‘Maar als je een andere man bedoelt,’ vervolgde Caddar, ‘is er natuurlijk zoiets als een bindingzetel. Het binden van mensen die niet kunnen geleiden is moeilijker dan van hen die het wel kunnen. Misschien heeft een bindingzetel het Breken overleefd, maar je zult moeten wachten tot ik er een gevonden heb.’

Sevanna raakte de staf opnieuw aan en beval toen een gai’shain ongeduldig om thee te halen. Ze kon wachten. Caddar was een dwaas. Vroeg of laat zou hij haar alles geven wat ze van hem wilde hebben. En nu kon de staf Maisia van hem losbreken. De vrouw zou hem dan beslist niet meer willen beschermen. Voor zijn beledigingen zou ze hem zwart laten dragen. Sevanna nam een kleine groene kom van het blad dat de gai’shain ophield en bood het eigenhandig de Aes Sedai aan. ‘Het is op smaak gebracht met munt, Maisia. Je zult het verfrissend vinden.’

De vrouw glimlachte, maar haar zwarte ogen... Nou ja, wat één Aes Sedai kon overkomen, was ook voor twee of meer mogelijk.

‘Hoe staat het met de reisschrijnen?’ vroeg Sevanna kortaf.

Caddar wuifde de gai’shain weg en klopte op de zak naast hem. ‘Ik heb zoveel mogelijk nar’baha – zo werden ze genoemd – meegenomen als ik kon vinden. Genoeg om jullie allemaal voor de avond weg te brengen, als je je haast. En dat zou ik doen, als ik jou was. Het ziet ernaar uit dat Altor van plan is om je af te maken. Uit het zuiden trekken twee stammen op, en nog eens twee komen er uit het noorden op jullie af. Met hun Wijzen, allemaal gereed om te geleiden. Hun bevel luidt pas terug te komen als de laatste van jullie dood of gevangen is.’ Therava snoof, inderdaad een reden voor vertrek, natlander, maar niet om te vluchten. Zelfs vier stammen kunnen niet in één dag door Therins Dolk trekken.’

‘O, had ik het nog niet verteld?’ Caddars glimlach was helemaal niet aangenaam. ‘Blijkbaar heeft Altor ook een paar Aes Sedai aan hem gebonden, en ze hebben de Wijzen geleerd hoe ze zonder een nar’baha over korte afstanden kunnen Reizen. Twintig of dertig span. Het schijnt onlangs herontdekt te zijn. Ze kunnen hier... nou, vandaag zijn. Alle vier de stammen.’

Wellicht loog hij, maar het gevaar... Sevanna kon zich maar al te goed voorstellen hoe het was om in Sorilea’s handen te vallen. Ze stond zichzelf niet toe om te huiveren en stuurde Rhiale weg om de andere Wijzen op de hoogte te brengen. Haar stem verried niets.

Caddar dook in de zak en haalde een grijs stenen vierkant blok te voorschijn, dat kleiner was dan de oproepdoos, veel eenvoudiger en zonder enig teken, behalve een felrode schijf op een van de vlakken. ‘Dit is een nar’baha,’ zei hij. ‘Hij gebruikt saidin, dus niemand van jullie kan iets zien en er zijn beperkingen. Als een vrouw hem aanraakt, zal hij enkele dagen niet meer werken, dus moet ik ze zelf uitdelen. En er zijn meer beperkingen. Als de poort eenmaal geopend is, blijft die een zekere tijd open, lang genoeg om een paar duizend mensen door te laten, als ze geen tijd verspillen. De nar’baha heeft daarna drie dagen nodig om te herstellen. Ik heb er genoeg om ons naar elke bestemming te brengen, maar...’

Therava leunde zo ingespannen voorover dat ze dreigde om te vallen, maar Sevanna luisterde amper. Ze twijfelde niet echt aan Caddar; hij zou het niet aandurven om hen te verraden; hij was zo belust op het goud dat de Shaido-stam hem ging geven. Maar er waren een paar kleinigheden. Maisia leek hem boven haar theekom op te nemen. Waarom? En als er zo’n haast bij was, waarom klonk dat dan niet door in zijn stem? Hij zou hen niet verraden, maar ze zou toch voorzorgsmaatregelen nemen.

Maeric keek nadenkend naar het stenen blok dat de natlander hem gegeven had, en toen naar het... gat... dat na het aanraken van de rode vlek verschenen was. In de lucht hing een gat van vijf pas breed en drie pas hoog. Daarachter lag een golvend landschap met redelijk hoge heuvels, overdekt met bruin gras. Hij hield niet van dingen die met de Ene Kracht te maken hadden, vooral niet met het mannelijke gedeelte ervan. Sevanna stapte door een ander, kleiner gat, met de natlander en een donkere vrouw, daarmee de Wijzen volgend die door Sevanna en Rhiale waren aangewezen. Slechts een handvol Wijzen bleef bij de Moshainesibbe. Achter dat tweede gat kon hij Sevanna zien praten met Bendhuin. De Groenzoutsibbe zou ook met maar weinig Wijzen overblijven, daar was Maeric zeker van.

Dyrele raakte zijn arm aan. ‘Gade,’ mompelde ze, ‘Sevanna heeft gezegd dat hij maar een korte poos open zou blijven.’

Maeric knikte. Dyrele was altijd recht op de man af. Hij sluierde zich, rende naar voren en sprong door het gat dat hij gemaakt had. Wat Sevanna en die natlander ook beweerden, hij zou er zijn Moshaine pas doorheen sturen als hij wist dat het veilig was.

Hij viel zwaar neer op een helling die bedekt was met dood gras en rolde bijna de heuvel af voor hij zich schrap wist te zetten. Even staarde hij naar het gat. Aan deze kant hing het meer dan een voet boven de grond.

‘Vrouw!’ riep hij. ‘Er is een laagte!’

Gesluierde Zwartogen sprongen erdoorheen met de speren in de aanslag, en vervolgens ook Speervrouwen. Je kon net zo goed proberen zand te drinken als Speervrouwen ervan te weerhouden de eersten te zijn. De rest van de Moshaine volgde rennend, algai’d’siswai, vrouwen en kinderen, die in gestrekte draf sprongen. Daarna de handwerkslieden, handelaars en gai’shain, waarvan de meesten zwaarbeladen pakpaarden en muilezels meetrokken. Het waren er bij elkaar bijna zesduizend. Zijn sibbe, zijn volk. Dat zouden ze nog steeds zijn nadat hij naar Rhuidean was gegaan. Sevanna kon hem niet veel langer beletten om stamhoofd te worden.

De verkenners begonnen zich meteen te verspreiden terwijl de sibbe nog steeds door het gat aansnelde. Maeric liet zijn sluier zakken en schreeuwde bevelen; hij stuurde een verdedigingslijn van algai’d’siswai naar de toppen van de omringende heuvels terwijl iedereen beneden verborgen bleef. Je kon nooit weten wie of wat zich achter die heuvels schuilhield. Rijke landen, had de natlander beweerd, maar het zag er hier niet erg rijk uit.

Na de vloedgolf van sibbegenoten kwam een golf algai’d’siswai, die hij niet echt vertrouwde. Het waren mannen die hun eigen stam ontvlucht waren, omdat ze Rhand Altor niet als de echte Car’a’carn aanvaardden. Maeric was er niet zo zeker van wat hijzelf geloofde, maar een man liet zijn stam en sibbe niet in de steek. Deze mannen noemden zichzelf Mer’adin, de Broederlozen, een passende naam. En hij had er tweeho...

Het gat klapte opeens samen tot een rechte zilveren streep, die door tien Broederlozen heen sneed. Stukken van lichamen, armen, benen, vielen op de helling neer. De voorste helft van een man gleed bijna tot aan Maerics voeten.

Hij staarde naar de plaats waar het gat had gezeten en drukte met zijn duim op de rode plek. Hij wist dat het zinloos was, maar... Darin, zijn oudste zoon, was een van de Steenhonden die de achterhoede vormden. Ze zouden er als laatsten doorheen zijn gegaan. Suraile, zijn oudste dochter, was achtergebleven bij een Steenhond. Zij overwoog haar speer voor hem op te geven.

Zijn ogen ontmoetten die van Dyrele, die nog net zo groen en mooi waren als op de dag dat zij de krans aan zijn voeten had gelegd. En gedreigd had zijn keel door te snijden als hij die niet opraapte. ‘We kunnen wachten,’ zei hij zacht. De natlander had gezegd dat het drie dagen duurde, maar misschien had hij het bij het verkeerde eind. Zijn duim drukte opnieuw op de rode plek. Dyrele knikte kalm; hij hoopte dat het niet nodig zou zijn om in eikaars armen te huilen als ze eenmaal alleen waren.

Vanaf de heuveltop kwam een Speervrouw omlaag glijden. Ze trok haastig de sluier naar beneden en hijgde zowaar. ‘Maeric,’ zei Naeise, niet wachtend tot hij haar zou aanspreken, ‘er zijn speren in het oosten, slechts een paar span weg. Ze rennen recht op ons af. Ik geloof dat het Reyn zijn. Minstens zeven- of achtduizend.’

Hij kon andere algai’d’siswai naar hem toe zien rennen. Cairdin, een jonge Broeder van de Adelaar, kwam glijdend tot stilstand en sprak zodra Maeric hem aankeek, ‘Ik zie je, Maeric. Zo’n vijf span naar het noorden bevinden zich speren en natlanders op paarden. Wellicht tienduizend van elk. Ik geloof niet dat iemand van ons boven de top uit is gekomen, maar sommige speren zijn op ons gericht.’

Nog voor de vergrijsde Waterzoeker met de naam Laerad zijn mond had opengedaan, wist Maeric het al. ‘Er komen vanuit het zuiden speren over de heuvels, drie of vier span. Achtduizend of meer. Een van de jongens is gezien.’ Laerad verspilde nooit woorden, en hij zou nooit zeggen om welke jongen het ging. Al kon dat bij Laerad iedereen zonder grijs haar zijn.

Er was geen tijd voor overbodige woorden, besefte Maeric. ‘Hamal!’ schreeuwde hij. Ook geen tijd om de vereiste beleefdheid te tonen. De grote man wist dat er iets verkeerd was; hij beklom haastig de helling en bewoog waarschijnlijk sneller dan ooit sinds hij voor het eerst een moker had opgepakt.

Maeric gaf hem het stenen blokje. ‘Je moet op de rode plek drukken. Blijf drukken, wat er ook gebeurt, hoe lang het ook duurt voordat dat gat weer opengaat. Alleen zo kunnen jullie wegkomen.’ Hamal knikte, maar Maeric wachtte niet eens tot hij zou zeggen dat hij het zou doen. Hamal zou het begrijpen. Maeric raakte Dyreles wang aan; het kon hem niet schelen hoeveel ogen er op hem gericht waren. ‘Schaduw van mijn hart, wees voorbereid om wit te dragen.’ Haar hand gleed naar het heft van haar mes – ze was een Speervrouw geweest toen ze zijn krans had gemaakt – maar hij schudde vastberaden het hoofd. ‘Je moet leven, vrouw, dakvrouwe, om bijeen te houden wat overblijft.’ Ze knikte en drukte haar vingers tegen zijn wang. Hij was verbijsterd; ze was altijd zo terughoudend geweest in het openbaar.

Maeric trok zijn sluier op en hief een speer hoog boven zijn hoofd. ‘Moshaine!’ brulde hij. ‘De dans!’

Ze volgden hem de helling op, mannen en Speervrouwen, bijna duizend krijgers als je de Broederlozen meetelde. Misschien konden ze tot de sibbe worden gerekend. De helling op en naar het westen. Daar waren ze dichtbij en daar waren de minste vijanden. Misschien konden ze genoeg tijd winnen, hoewel hij er niet echt in geloofde. Hij vroeg zich af of Sevanna hiervan geweten had. Ach, de wereld was sinds de komst van Rhand Altor heel vreemd geworden. Maar sommige dingen konden niet veranderen. Lachend begon hij te zingen.

‘Was de speren – wanneer de zonne stijgt;

Was de speren – wanneer de zonne daalt!

Was de speren — wie vreest de dood?

Was de speren – ik ken er geen!’

Zingend snelden de Moshaine Shaido naar de dans van hun dood.

Peinzend zag Graendal de poort achter de laatste Jumai Shaido sluiten. Achter de Jumaisibbe en een groot aantal Wijzen. Anders dan bij de anderen, had Sammael dit web niet zodanig verknoopt dat het uiteindelijk uiteen zou vallen. Ze nam tenminste aan dat hij het tot de laatste tel openhield. Het sluiten van de poort, onmiddellijk op de hielen van de laatste grijsbruine mannen, was anders wel heel toevallig geweest. Lachend gooide Sammael de zak weg, waar nog steeds een paar van die nutteloze stukken steen in zaten. Haar eigen lege zak was al een tijd geleden weggegooid. De zon was de helft van een gloeiende rode bol, vlak boven de bergen in het westen.

‘Er komt een dag,’ zei ze droog, ‘dat jij jezelf nog eens te slim af zal zijn. Een népschrijn, Sammael? Stel dat eentje het had doorzien?’

‘Maar dat gebeurde niet,’ zei hij eenvoudig. Hij bleef echter wel in zijn handen wrijven en naar de plek staren waar de poort geweest was. Of misschien naar iets erachter. Hij verschool zich nog steeds achter een Spiegel der Nevelen, die de indruk wekte dat hij groter was. Ze had de hare laten zakken, zodra de poort zich sloot.

‘Nou, je bent er beslist in geslaagd hen in paniek te brengen.’ Om hen heen lagen de bewijzen: een paar lage tenten die nog steeds overeind stonden, dekens, een kookpot, een lappenpop, allerlei troep die her en der verspreid lag. ‘Waar heb je ze naartoe gestuurd? Op het pad van de voorhoede van Altors leger, neem ik aan?’

‘Een paar,’ zei hij afwezig. ‘Genoeg.’ Zijn in zichzelf gekeerde blik verdween ineens, evenals zijn vermomming. Het litteken op zijn gezicht leek te kloppen. ‘Genoeg om moeilijkheden te veroorzaken, vooral wanneer hun Wijzen geleiden, maar niet zoveel dat iemand mij ervan zal verdenken. De rest is van Illian tot Geldan verspreid. En hoe of waarom dat is gebeurd? Misschien heeft Altor het gedaan, om een reden die alleen hem bekend is, maar ik zou toch nooit zoveel strijders hebben verspild als het mijn werk was, nietwaar?’ Hij lachte opnieuw, onder de indruk van zijn eigen slimheid.

Ze verschikte het lijfje van haar gewaad om haar schrik te verbergen. Op die manier wedijveren was opmerkelijk dwaas. Dat had ze zichzelf wel tienduizend keer verteld, zonder één keer te luisteren. Opmerkelijk dwaas, en nu voelden haar kleren aan alsof ze van haar lijf zouden vallen. Wat niets te maken had met haar schrik. Hij wist niet dat Sevanna elke Shaidogeleidster had meegenomen. Was de tijd om hem te verlaten eindelijk aangebroken? Als ze zich aan de genade van Demandred overleverde...

Alsof hij haar gedachten kon lezen, zei hij: ‘Je bent even stevig met mij verbonden, Graendal, als mijn eigen riem.’ Er opende zich een poort, die zijn eigen vertrekken in Illian liet zien. ‘De waarheid doet er niet meer toe, als dat al ooit zo was. Je stijgt met mij of je valt met mij. De Grote Heer beloont succes, en de wijze waarop dat tot stand komt heeft hem nooit kunnen schelen.’

‘Zoals je zegt,’ zei ze. Demandred kende geen genade. En Semirhage... ‘Ik stijg of val met jou.’ Maar er moest nog iets geregeld worden. De Grote Heer beloonde succes, maar ze wilde niet ten onder gaan als Sammael faalde. Ze opende een poort naar haar paleis in Arad Doman, naar de lange zuilenzaal waar ze haar speeltjes in de vijver zag rondspartelen. ‘En als Altor zelf achter je aan gaat?’

‘Altor gaat achter niemand aan,’ lachte Sammael. ‘Ik hoef slechts af te wachten.’ Nog steeds lachend stapte hij door zijn poort en liet hem sluiten.

De Myrddraal bewoog de diepere duisternis uit en werd zichtbaar. In zijn ogen hadden de poorten een nabeeld achtergelaten – drie gloeiende mistvlekken. Hij kon de ene stroom niet van de andere onderscheiden, maar door de geur kon hij onderscheid maken tussen saidin en saidar. Saidin rook naar de scherpe snee van een mes, naar de punt van een doorn. Saidar rook naar iets zachts, dat zich verhardde naarmate er meer druk op werd uitgeoefend. Geen enkele andere Myrddraal kon dat verschil ruiken. Shaidar Haran leek op geen enkele andere Myrddraal.

Hij pakte een achtergelaten speer op en gebruikte die om de zak om te draaien die Sammael had weggegooid. Hij rolde de stenen om die eruit vielen. Er gebeurde veel buiten het plan om. Zouden deze gebeurtenissen chaos brengen, of...

Woeste zwarte vlammen sprongen van Shaidar Harans hand, de hand van de Hand van de Schaduw, langs de speer omlaag. De houten schacht was ogenblikkelijk verteerd en vervormd; de speerpunt viel eraf. De Myrddraal liet de verkoolde stok vallen en veegde het roet van zijn hand. Als Sammael de chaos diende, dan was alles goed. Zo niet...

Ineens voelde hij pijn aan de achterkant van zijn nek; een zwak week gevoel golfde door zijn ledematen. Te lang weg van Shayol Ghul. Die band moest op een of andere manier worden doorgesneden. Met een snauw draaide hij zich om en zocht naar de schaduwrand die hij nodig had. De dag kwam naderbij. Hij zou komen.

41

Een kroon van zwaarden

Wild woelend lag Rhand te dromen. Woeste dromen waarin hij ruzie maakte met Perijn en Mart smeekte Elayne te vinden. Net buiten zijn gezichtsveld vonkten kleuren en sloeg Padan Fajin toe met een flitsende dolk. Soms meende hij een stem te horen die temidden van mistflarden treurde om een dode vrouw. Dromen waarin hij zich probeerde te rechtvaardigen tegen Elayne, tegen Aviendha, tegen Min, tegen alle drie tegelijk. Dromen waarin zelfs Min hem kwaad aankeek.

‘... niet gestoord worden!’ Cadsuanes stem. In zijn dromen?

De stem joeg hem angst aan; in zijn droom riep hij om Lews Therin en het geluid galmde door een dikke mist waarin gestalten bewogen en mensen en dieren jammerend stierven. Een mist waarin Cadsuane hem onverzettelijk volgde terwijl hij hijgend verder rende. Alanna probeerde hem te kalmeren, maar ook zij was bang voor Cadsuane. Hij kon haar vrees even sterk voelen als de zijne. Zijn hoofd deed pijn. En zijn zijde; het oude litteken brandde. Hij voelde saidin. Iemand hield saidin vast. Deed hij het zelf? Hij wist het niet. Hij vocht verwoed om wakker te worden.

‘Je maakt hem nog dood!’ riep Min. ‘Ik sta niet toe dat je hem doodt!’ Zijn ogen sprongen open en keken strak in haar gezicht. Ze keek hem niet aan, maar omvatte zijn hoofd met beide armen en keek woest naar iemand die ergens stond. Haar ogen waren rood. Ze had gehuild, maar nu niet meer. Ja, hij lag in zijn eigen bed, in zijn kamers in het Zonnepaleis. Hij kon een dikke vierkante bedpost zien van zwart hout, ingelegd met driehoeken van ivoor. Min lag, zonder jas en in een roomkleurig zijden hemd, beschermend om hem heen gekruld boven op het linnen laken dat hem tot de kin bedekte. Alanna was bang; dat lag huiverend achter in zijn hoofd. Bang om hem. Om de een of andere reden was hij daar zeker van.

‘Ik denk dat hij wakker is, Min,’ zei Amys vriendelijk.

Min keek op hem neer en haar gezicht, omkranst door donkere krulletjes, straalde in een plotselinge glimlach.

Voorzichtig – want hij voelde zich zwak – bewoog hij zijn armen en ging rechtop zitten. Zijn hoofd tolde duizelingwekkend, maar hij dwong zich niet opnieuw te gaan liggen. Zijn bed was omsingeld.

Aan de ene kant stond Amys, met aan weerszijden Bera en Kiruna. De veel te jonge gelaatstrekken van Amys lieten helemaal niets blijken, maar ze streek haar lange witte haren naar achteren en verschikte haar donkere omslagdoek, alsof ze zich na een gevecht weer netjes maakte. Op het oog waren de twee Aes Sedai rustig, maar het was de vastberaden rust van een koningin die bereid was voor haar troon te vechten en van een boerenvrouw die haar hofstede verdedigen zou. Vreemd, als hij ooit drie mensen had gezien die met elkaar verbonden waren, dan was het dit drietal, schouder aan schouder.

Aan de andere kant van het bed stonden Samitsu met zilveren belletjes in haar haren en een slanke zuster met dikke zwarte wenkbrauwen en een wilde blik in de ogen. Naast hem bevond zich Cadsuane, met haar vuisten in haar zij geplant. Samitsu en de zuster met het ravenzwarte haar droegen stola’s met gele franje en hun kaken stonden even strak als die van Bera en Kiruna, maar vergeleken met Cadsuanes strenge blik was die van de vier vrouwen weifelend. De twee groepen vrouwen keken strak naar de mannen.

Aan het voeteneind stonden Dashiva, het zilveren zwaardje en de roodgouden draak glinsterend op zijn kraag, en Flin en Narishma. Allen probeerden met grimmige gezichten tegelijkertijd beide groepen vrouwen in het oog te houden. Jonan Adlie stond naast hen, een van zijn zwarte mouwen leek geschroeid. De vier mannen waren blijkbaar tot barstens toe vervuld van saidin. Dashiva hield bijna evenveel vast als Rhand kon hebben. Rhand keek Adlie aan, die een knikje gaf.

Opeens besefte Rhand dat hij onder het laken dat van zijn bovenlijf was gegleden, niets droeg en dat boven het laken alleen een verband om zijn middel was gewikkeld. ‘Hoe lang heb ik geslapen?’ vroeg hij. ‘Hoe komt het dat ik nog leef?’ Hij raakte behoedzaam het witte verband aan. ‘Fajins dolk kwam uit Shadar Logoth. Ik heb een keer gezien hoe een krasje ervan in enkele tellen een man doodde. Hij stierf snel en hij stierf pijnlijk.’ Dashiva mompelde een vloek met Fajins naam erin.

Samitsu en de andere Gele zuster keken elkaar geschrokken aan, maar Cadsuane knikte slechts. De gouden sieraden rond haar grijze knotje zwaaiden uitbundig, inderdaad, Shadar Logoth, Schaduwwaak. Dat verklaart veel. Je hebt het aan Samitsu te danken dat je nog in leven bent, en aan meester Flin.’ Ze keek niet eenmaal naar de grijze man met zijn randje wit haar, maar hij grijnsde alsof ze hem een buiging had geschonken en tot zijn verbazing gaven de Gele zusters hem een knikje. ‘En natuurlijk aan Corele hier,’ vervolgde Cadsuane. ‘Ieder heeft een aandeel geleverd, en er zijn enkele dingen gedaan die naar ik aanneem sinds het Breken niet meer zijn voorgekomen.’ Haar stem kreeg iets grimmigs. ‘Zonder die drie zou je nu dood zijn. Dat kan nog steeds gebeuren als je jezelf niet laat bijstaan. Je moet rusten en je niet inspannen.’ Opeens knorde zijn maag, luid, en ze voegde eraan toe: ‘We hebben je sinds je verwonding alleen wat water en lichte soep kunnen toedienen. Twee dagen zonder voedsel is lang voor een zieke.’

Twee dagen. Maar twee. Hij vermeed Adlie aan te kijken, ‘Ik sta op,’ zei hij.

‘Ik sta niet toe dat ze je doden, schaapherder,’ zei Min met een koppige glans in haar ogen, ‘en evenmin dat jij jezelf doodt.’ Ze sloeg haar armen om hem heen alsof ze hem op die plek wilde vasthouden.

‘Als de Car’a’carn wenst op te staan,’ zei Amys effen, ‘zal ik Nandera vragen om de Speervrouwen uit de gang naar binnen te sturen. Somara en Enaila zullen zeker heel blij zijn hem juist die bijstand te geven die hij nodig heeft.’ Haar mondhoeken bewogen in de richting van een glimlach. Ze was zelf ooit Speervrouw geweest en was volledig op de hoogte van hun onderlinge verhoudingen. Kiruna en Bera glimlachten niet. Ze keken hem fronsend aan, alsof hij volkomen zot was. ‘Jongen,’ zei Cadsuane droog, ‘ik heb al meer van je onbehaarde onderste wangen gezien dan me lief is, maar als je voor ons zessen wilt paraderen, zal er vast wel iemand van genieten. Als je echter plat op je gezicht valt, zul je van mij wat billenkoek krijgen voor je weer in bed ligt.’ Aan Samitsu’s en Coreles gezicht te zien zouden ze daarbij met genoegen helpen.

Narishma en Adlie staarden Cadsuane geschokt aan, terwijl Flin aan zijn jas trok alsof hij met zichzelf ruzie maakte. Dashiva echter liet een rauw en blaffend gelach horen. ‘Als je wilt dat we de vrouwen naar buiten...’ De man met het gewone gezicht begon de stromen voor te bereiden; geen schilden maar ingewikkelde weefsels van Geest en Vuur, waarvan Rhand vermoedde dat iedereen die erin verwikkeld raakte, zoveel pijn zou lijden dat ze niet eens aan geleiden kon denken.

‘Nee,’ zei hij snel. Bera en Kiruna zouden een eenvoudig bevel om te vertrekken gehoorzamen en als Corele en Samitsu hadden geholpen hem in leven te houden, was hij hun meer dan pijn verschuldigd. Maar als Cadsuane dacht dat naaktheid hem in bed en onder het laken zou houden, stond haar een verrassing te wachten. Hij wist niet zeker of de Speervrouwen hem nog wel enige zedigheid hadden gelaten. Hij gaf Min een glimlach, maakte haar armen om hem los, gooide het laken opzij en klom aan Amys’ kant uit bed.

De mond van de Wijze verstrakte. Hij kon bijna zien hoe ze overwoog de Speervrouwen binnen te roepen. Bera keek Amys gekweld en onzeker aan, terwijl Kiruna zich haastig omdraaide, met rood aanlopende wangen. Langzaam liep hij naar de klerenkast. Langzaam, omdat hij Cadsuane misschien haar kans zou geven als hij te snel bewoog. ‘Poe,’ mopperde ze achter hem. ‘Ik zweer je, ik zou die jongen echt een pak voor zijn billen moeten geven.’ Iemand gromde iets wat instemming kon zijn of enkel afkeuring van wat hij aan het doen was. ‘Tja, het is wel een lief kontje, niet?’ zei iemand met een lispelende Morlandse tongval. Dat moest Corele zijn.

Het was maar goed dat hij zijn hoofd in de kast gestoken had. De Speervrouwen hadden misschien toch minder zedigheid weggeschaafd dan hij gedacht had. Licht! Zijn gezicht voelde zo heet als een oven. In de hoop dar het aankleden zou verhullen hoe zwak hij was, schoot hij haastig wat kleren aan. Zijn zwaard stond achter in de klerenkast en de zwaardgordel was rond de donkere zwijnsleren schede gewikkeld. Hij raakte het lange gevest aan en trok zijn hand weer terug.

Blootsvoets wendde hij zich tot de anderen, terwijl hij de koordjes van zijn hemd nog aan het vastmaken was. Min zat in kleermakerszit op het bed in haar strakke zijden broek en aan haar gezicht te zien, kon ze niet besluiten of ze boos of afkeurend zou kijken, ‘Ik moet met Dashiva en de andere Asha’man praten,’ zei hij. ‘Alleen.’

Min klauterde van het bed af en holde naar hem toe voor een omhelzing. Niet echt stevig, ze waakte er zorgvuldig voor zijn gewonde zij niet aan te raken, ‘Ik heb veel te lang op je bijkomen moeten wachten,’ zei ze, en ze liet snel een arm om zijn middel glijden, ‘Ik moet echt bij je blijven.’ Ze benadrukte het iets. Ze moest een beeld hebben gezien. Of misschien wilde ze hem slechts helpen wat steviger op zijn benen te staan. De arm leek hem steun te geven. Hoe dan ook, hij knikte. Zo stevig stond hij immers nog niet. Hij legde een hand op haar schouder en besefte opeens dat hij de Asha’man niet wilde tonen hoe zwak hij was, net zomin als Cadsuane of Amys.

Bera en Kiruna maakten met tegenzin een knix en begaven zich naar de deur. Ze aarzelden echter toen Amys niet meteen meeliep. ‘Zolang je niet van plan bent deze vertrekken te verlaten,’ zei de Wijze, en het klonk in het geheel niet of ze de Car’a’carn aansprak.

Rhand tilde een blote voet op. ‘Zie ik eruit als iemand die ergens heen gaat?’ Amys snoof, maar wierp een blik op Adlie en voegde zich bij Bera en Kiruna om te vertrekken.

Cadsuane en de andere twee namen iets meer tijd om weg te lopen. De grijsharige Groene keek eveneens naar Adlie. Het kon amper een geheim worden genoemd dat hij dagenlang uit Cairhien weg was geweest. Ze bleef in de deuropening staan. ‘Doe geen stomme dingen, jongen.’ Ze klonk als een strenge tante die een rusteloze neef waarschuwde, zonder hoop dat hij zou luisteren. Samitsu en Corele volgden haar naar buiten, hem en de Asha’man beurtelings fronsend aankijkend. Toen ze verdwenen, lachte Dashiva hijgend en hoofdschuddend; hij klonk werkelijk vermaakt.

Rhand stapte bij Min weg om zijn laarzen te pakken die voor de klerenkast stonden en haalde er een opgerold stel sokken uit. ‘Zodra ik mijn laarzen aan heb, voeg ik me bij jullie in het voorvertrek, Dashiva.’ De Asha’man schrok op. Hij had fronsend naar Adlie staan kijken. ‘Zoals u beveelt, mijn heer Draak,’ zei hij, zijn vuist tegen zijn hart drukkend.

Rhand wachtte tot de vier mannen verdwenen waren en ging met een gevoel van opluchting in een stoel zitten, waar hij zijn kousen begon aan te trekken. Hij wist zeker dat zijn benen door het opstaan en rondlopen sterker aanvoelden. Sterker, maar ze wilden hem nog steeds niet echt ondersteunen.

‘Weet je zeker dat dit verstandig is?’ vroeg Min terwijl ze naast zijn stoel neerknielde. Hij keek geschrokken op. Als hij in die twee dagen in zijn slaap had gepraat, zouden de Aes Sedai van zijn plan hebben geweten. Amys zou zeker Enaila en Somara en zo’n vijftig Speervrouwen hebben opgetrommeld zodra hij wakker werd.

Hij trok de kous op tot zijn knie. ‘Zie je een beeld?’

Min zat op haar hielen, sloeg haar armen over elkaar en keek hem vastberaden aan. Even later merkte ze zuchtend dat het niets hielp. ‘Cadsuane. Ze gaat jullie iets leren, jou en de Asha’man. Alle Asha’man, bedoel ik. Het is iets dat je moet leren, maar ik weet niet wat het is, behalve dat niemand van jullie het fijn zal vinden dat van haar te leren. Jij zult het helemaal niet fijn vinden.’

Rhand wachtte, met een laars in zijn handen, en stak er toen zijn voet in. Wat kon Cadsuane of een andere Aes Sedai de Asha’man leren? Geleidsters konden een geleider niets leren, en omgekeerd evenmin. Dat gegeven was even rotsvast als de Ene Kracht. ‘We zullen wel zien,’ kon hij slechts opmerken.

Het stelde Min zichtbaar niet tevreden. Ze wist dat het zou gebeuren en hij eveneens; ze had het nooit mis. Maar wat kón Cadsuane hem in Lichtsnaam bijbrengen? Welke les zou hij haar toestaan? De vrouw maakte dat hij zich onzeker voelde, niet op z’n gemak, en zo had hij zich sinds de val van de Steen van Tyr niet meer gevoeld.

Op de vloer stampend om de laars goed aan te krijgen, haalde hij zijn zwaardgordel uit de kast en een rode jas afgezet met goud. Dezelfde jas die hij naar het Zeevolk had gedragen. ‘Welke overeenkomst heeft Merana voor mij getroffen?’ vroeg hij en Min maakte een verbitterd geluidje.

‘Vanmorgen nog steeds geen enkele,’ zei ze ongeduldig. ‘Zij en Rafela hebben sinds ons vertrek het schip niet verlaten, maar wel een handvol berichten gestuurd met de vraag om terug te komen zodra je je weer beter voelt. Ik denk niet dat de onderhandelingen zonder jou goed verlopen. Ik hoef zeker niet te hopen dat je nu daarheen gaat.’

‘Nog niet,’ vertelde hij haar. Min zei niets maar maakte wel heel duidelijk wat ze ervan dacht, met haar vuisten in haar zij en een hoog opgetrokken wenkbrauw. Nou ja, het meeste zou ze gauw genoeg te horen krijgen.

In het voorvertrek sprongen alle Asha’man behalve Dashiva uit hun stoel op toen Rhand met Min verscheen. Voor zich uit starend en in zichzelf pratend merkte Dashiva helemaal niets tot Rhand bij de Rijzende Zon stond die in de vloer was ingelegd, en vervolgens knipperde hij een paar keer met zijn ogen voor hij opstond.

Rhand richtte zich tot Adlie terwijl hij de drakengesp van zijn zwaardgordel vastmaakte. ‘Heeft het leger de heuvelforten in Illian al bereikt?’ Hij wilde graag in een vergulde leunstoel gaan zitten maar stond het zichzelf niet toe. ‘Hoe kan dat? Op z’n best had het nog enkele dagen moeten duren.’ Flin en Narishma keken even geschokt als Dashiva. Geen van hen had geweten waar Adlie en Hopwil naartoe waren gegaan. Of Mor. Beslissen wie je kon vertrouwen, was altijd de moeilijkheid; vertrouwen was het scherp van een snede.

Adlie richtte zich op. Zijn ogen onder de dikke wenkbrauwen stonden vreemd. Hij had de wolf gezien, zoals ze in Cairhien zeiden. ‘Hoogheer Weiramon heeft het voetvolk achtergelaten en is snel opgetrokken met de ruiterij,’ zei hij, stijf verslag uitbrengend. ‘De Aiel hielden hem natuurlijk bij.’ Hij fronste. ‘We zijn gisteren op Aiel gestoten. Shaido. Ik weet niet hoe ze daar kwamen. Alles bijeen negen- tot tienduizend man, maar ze leken geen Wijzen bij zich te hebben die konden geleiden en ze hebben ons niet echt opgehouden. We hebben in het begin van de middag de heuvelforten bereikt.’

Rhand wilde snauwen. Het voetvolk achterlaten! Meende Weiramon dat hij met ruiters omheinde sterkten op de heuvels kon innemen? Waarschijnlijk wel. De man zou de Aiel nog hebben achtergelaten, als hij sneller had kunnen rijden. Achterlijke edelen en hun vervloekte eer! Maar het deed er niet toe, behalve voor de mannen die omkwamen omdat Hoogheer Weiramon iedereen verachtte die tijdens een veldslag niet op een paard zat.

‘Eben en ik zijn meteen na aankomst de palissades gaan verwoesten,’ vervolgde Adlie. ‘Weiramon vond dat niet prettig. Ik denk dat hij ons had tegengehouden als hij niet bang voor ons was geweest. In elk geval verbrandden we de palen en sloegen bressen in de omwallingen. Voor we echter goed en wel aan de gang waren, verscheen Sammael. Nou ja, een geleider in elk geval, en veel sterker dan Eben of ik. Ik zou zeggen: even sterk als u, mijn heer Draak.’

‘Is hij zo snel gekomen?’ zei Rhand ongelovig, maar hij begreep het meteen. Hij was er zeker van geweest dat Sammael veilig in Illian achter zijn met de Ene Kracht opgebouwde verdedigingslinies zou blijven, als hij vermoedde dat hij het tegen Rhand moest opnemen. Te veel Verzakers die dat geprobeerd hadden, waren nu dood. Onwillekeurig lachte Rhand... en moest zijn zij vastklemmen, want lachen deed pijn. Al dat ingewikkelde bedrog om Sammael ervan te overtuigen dat hij bij het aanvalsleger zou zijn, om de man uit Illian te lokken – alles was door Padan Fajins dolk overbodig geworden. Twee dagen. Inmiddels zou iedereen met ogen-en-oren in Cairhien – waartoe zeker de Verzakers gerekend moesten worden – weten dat de Herrezen Draak op het randje van de dood balanceerde. Het ontkennen was als nat hout op een vuur gooien. Mannen maken plannen en vrouwen intrigeren, maar het Rad weeft wat het Rad wil, zeiden ze in Tyr. ‘Ga door,’ zei hij. ‘Was Mor gisteravond bij je?’

‘Ja, mijn heer Draak. Fedwin komt elke avond zoals afgesproken. Gisteravond was het evenwel zo duidelijk als Ebens neus dat we vandaag de forten zouden bereiken.’

‘Ik begrijp er niets van.’ Dashiva klonk ontsteld; in zijn wang bewoog een spiertje. ‘Je hebt hem weggelokt, maar wat heeft dat voor nut? Zodra hij een geleider voelt die jouw vermogen benadert, vlucht hij als een haas terug naar Illian om weg te duiken achter elke val en strik die hij heeft geweven. Daar krijg je hem niet te pakken. Weef één kleine doorgang op een span afstand van de stad en hij komt het te weten.’

‘We kunnen het leger redden,’ barstte Adlie los. ‘Dat kunnen we doen. Weiramon laat dat fort nog steeds aanvallen en Sammael slaat elke aanval plat, al doen Eben en ik nog zo ons best.’ Hij bewoog de arm met de geschroeide mouw. ‘We moeten terugslaan en meteen weer wegduiken. Desondanks heeft hij ons daar ter plekke meermalen bijna in vuur en vlam gezet. De Aiel hebben ook gesneuvelden. Ze bevechten alleen de Illianers die een uitval doen – de andere heuvelforten moeten leèggestroomd zijn, want er kwamen er verschrikkelijk veel uit bij mijn vertrek – maar telkens als Sammael vijftig of meer man samen ziet, Aiel of wie dan ook, scheurt hij ze aan stukken. Als er drie van hem waren geweest, of zelfs maar twee, zou ik niet weten of ik bij mijn terugkomst nog overlevenden aantref.’ Dashiva staarde hem aan alsof hij waanzinnig was, en Adlie trok opeens de schouders op alsof hij het verschil voelde tussen zijn zwarte kraag en het zwaard en de draak op de kraag van de oudere man. ‘Vergeef me, Asha’man,’ mompelde hij beschaamd, maar hij voegde er vervolgens nog zachter aan toe: ‘Maar we kunnen ze in elk geval redden.’

‘Dat gaan we doen,’ verzekerde Rhand hem. Maar niet op de manier die Adlie dacht. ‘Jullie gaan mij allemaal helpen Sammael vandaag te doden.’ Alleen Dashiva keek geschrokken. De anderen knikten slechts. Zelfs de Verzakers joegen hun geen angst meer aan. Rhand verwachtte tegenwerpingen van Min, misschien de eis dat ze mee moest, maar ze verraste hem. ‘Ik neem aan dat je liever niet hebt dat men van je vertrek hoort, voordat dat echt noodzakelijk is, schaapherder.’ Hij knikte en ze zuchtte. Misschien waren de Verzakers net als ieder ander afhankelijk van duiven en ogen-en-oren, maar te veel aannames konden dodelijk zijn.

‘De Speervrouwen willen mee als ze erover horen, Min.’ Ze zouden het willen en er zou veel druk worden uitgeoefend bij een weigering. Als hij al kon weigeren. Maar de verdwijning van Nandera en wie ze ook maar op wacht had staan, zou al verdenking kunnen wekken. Weer zuchtte Min. ‘Ik zal wel met Nandera praten. Ik kan ze wellicht een tijdlang in de gang houden, maar ze zullen niet al te blij met me zijn als ze erachter komen.’ Opnieuw moest hij bijna weer lachen, maar dacht op tijd aan zijn zij. Ze zouden zeer zeker niet blij zijn, niet met haar en ook niet met hem. ‘Wat erger is, boerenknul, Amys zal het niet fijn vinden, en Sorilea evenmin. Waar jij me telkens in verzeild laat raken...’

Hij wilde al zeggen dat hij haar niets had gevraagd, maar voor hij enig geluid kon maken, kwam ze heel dicht bij hem staan. Ze keek door haar lange wimpers naar hem op, legde haar hand op zijn borst en trommelde met haar vingers. Ze glimlachte warm en hield haar stem zacht, maar het getrommel verried haar. ‘Als jij je ook maar iets laat overkomen, Rhand Altor, help ik Cadsuane een handje, of ze het nodig heeft of niet.’ Haar glimlach werd even stralender, zelfs bijna opgewekt, voor ze zich omdraaide en naar de deur liep. Hij keek haar na. Soms liet ze zijn hoofd tollen – bijna elke vrouw die hij ooit had ontmoet, kon dat klaarspelen – maar haar manier van lopen maakte dat hij haar wel moest nakijken.

Opeens besefte hij dat Dashiva dat ook deed. En zijn lippen aflikte. Rhand schraapte zo luid zijn keel dat hij met gemak over de opengaande en dichtvallende deur heen kwam. Om de een of andere reden hief de man verdedigend beide handen op. Het was niet doordat Rhand hem woest aankeek of zo. Hij kon niet iedereen woest gaan aankijken, alleen omdat Min van die strakke broeken droeg. Hij hulde zich in de Leegte, greep naar saidin en dwong bevroren vuur en gesmolten smerigheid in de weefsels van een poort. Dashiva sprong achteruit toen de poort openging. Misschien zou een afgehakte hand de man leren zijn lippen niet als een geit af te likken. Iets als een rood spinnenweb kromde zich rond de buitenkant van de Leegte.

Hij stapte erdoorheen en kwam op kaal zand, met Dashiva en de anderen op zijn hielen. Hij liet de Bron meteen los nadat de laatste erdoor was. Een verloren gevoel kwam snel op toen saidin verdween, zoals ook zijn besef van Alanna verminderde. Het verlies had niet zo groot geleken, toen Lews Therin er was. Niet zo enorm.

Boven hun hoofd stond de gouden zon ruim halverwege de einder. Een windvlaag joeg zand op rond zijn laarzen zonder enige verkoeling te brengen. De poort was geopend in een lege ruimte, aangegeven door een touw dat tussen vier staken gespannen was. Bij elke hoek stonden twee schildwachten in korte jassen en in laarzen gestoken pofbroeken. Aan hun zij hing een zwaard dat licht gebogen leek. Sommigen hadden grote snorren die afhingen tot aan hun kaken of dikke volle baarden, maar allen hadden ferme neuzen en donkere ogen die wat schuin leken te staan. Zodra Rhand was verschenen, ging een er op een holletje vandoor.

‘Wat doen we hier?’ vroeg Dashiva ongelovig rondkijkend.

Rond hen strekten zich honderden tenten met spitse daken uit. Grijze en grauwe tenten en gespannen lijnen van reeds gezadelde paarden. Caemlin lag enkele spannen verderop, verborgen achter de bomen, en de Zwarte Toren was evenmin ver, maar Taim zou hier niet van horen, tenzij hij een verspieder op wacht had staan. Een van Fedwin Mors taken was geweest te luisteren – of te voelen – of iemand probeerde te spioneren. Geroezemoes rimpelde vanaf de touwen in steeds grotere kringen naar buiten. Mannen met forse neuzen en gebogen zwaarden kwamen overeind en draaiden zich vol verwachting naar Rhand om. Hier en daar stonden ook vrouwen op. Saldeaanse vrouwen reden vaak met hun man ten strijde, vrouwen van heren en aanvoerders tenminste. Vandaag zou daar echter geen sprake van zijn.

Rhand dook onder het touw door en beende recht naar een tent die in niets van de andere verschilde, behalve door de banier aan de stok ervoor. Drie eenvoudige rode bloempjes op een veld van blauw. De koningspenner ging zelfs in een Saldeaanse winter niet dood en wanneer het vuur de bossen zwart had achtergelaten, verschenen deze rode bloempjes altijd weer als eerste. Een bloempje dat door niets gedood kon worden: het teken van Huis Bashere.

In de tent had Bashere zijn laarzen en sporen reeds aan en het zwaard aan de zij. Het was een veeg teken dat Deira bij hem was, in rij kleding in dezelfde tint als de grijze jas van haar man. Al droeg zij geen zwaard, de lange dolk die ze aan haar riem van zwart zilveren schakels droeg, was een uitstekende vervanger. De leren handschoenen in de riem wezen op de verwachting onstuimig uit te rijden.

‘Ik had er niet op gerekend dat het zo gauw zou gebeuren. Nog dagen niet,’ zei Bashere, opstaand uit zijn vouwstoel. ‘Nog weken niet, om je de waarheid te zeggen. Ik had gehoopt de meesten van Taims afgewezenen te kunnen bewapenen op de manier die de jonge Mart en ik hadden bedacht. Ik heb iedere kruisboogmaker die ik kon vinden in een gebouw bij elkaar gezet en ze werken zoals een zeug biggen werpt, maar zelfs nu hebben nog maar zo’n vijftienduizend man een kruisboog waar ze mee om kunnen gaan.’ Met een vragende blik tilde hij een zilveren kan van de kaarten die op zijn opvouwtafel uitgespreid lagen. ‘Hebben we nog tijd voor een drankje?’

‘Geen wijn,’ zei Rhand ongeduldig. Bashere had het al eerder gehad over mannen die door Taim waren beproefd, maar geen aanleg voor geleiden bezaten, maar toen had hij amper geluisterd. Als Bashere vond dat ze voldoende geoefend waren, dan was dat het enige belangrijke. ‘Dashiva en drie andere Asha’man wachten buiten. Zodra Mor er is, zijn we klaar.’ Hij wierp een blik op de boven haar kleine echtgenoot uitstekende Deira ni Ghaline t’Bashere, met haar haviksneus en ogen die haviksogen nog tam deden lijken. ‘Geen vruchtenwijn, heer Bashere. En geen vrouwen. Niet vandaag.’

Deira deed haar mond open; haar donkere ogen vonkten opeens. ‘Geen vrouwen,’ zei Bashere die met zijn knokkels langs zijn grijzende snor streek, ‘Ik zal het bevel doorgeven.’ Hij wendde zich naar Deira en stak zijn hand uit. ‘Vrouw,’ zei hij zacht. Rhand kromp ineen ondanks het zachte woord en wachtte op de uitbarsting.

Deira’s mond werd smaller. Ze keek boos neer op haar echtgenoot, een havik die zich op een muis ging storten. Niet dat Bashere ook maar iets van een muis weg had, natuurlijk; hij leek enkel een kleinere havik. Ze haalde diep adem; Deira wist zó diep adem te halen dat iedereen aannam dat de wereld ervan zou beven. Ze maakte de schede met de dolk los van haar riem en legde die in de hand van haar echtgenoot. ‘We zullen het hier later nog over hebben, Davram,’ zei ze. ‘Uitvoerig.’

Rhand besloot dat hij Bashere ooit zou vragen hem uit te leggen hoe hij dat deed, als hij meer tijd had. Als er ooit tijd voor was.

‘Uitvoerig,’ beaamde Bashere en hij toonde een grijns achter zijn dikke snor, terwijl hij de dolk in zijn eigen riem stak. Misschien had de man een doodsdrang.

Buiten was het touw weggehaald. Rhand stond te wachten met Dashiva en de andere Asha’man, terwijl duizenden manschappen lichte Saldeaanse ruiterij zich in drie rijen achter Bashere opstelden. Ergens daarachter zouden vijftienduizend man voetvolk van het Legioen van de Draak klaarstaan. Rhand had een glimp van de mannen opgevangen. Ieder droeg een blauwe jas die van opzij werd dichtgeknoopt, zodat de rood met gouden draak op de borst één geheel vormde. De meesten hadden met staal versterkte kruisbogen, sommigen zware onhandige schilden, maar niemand had een piek. Rhand wist niet welk vreemd idee Mart en Bashere samen hadden bedacht, maar hoopte dat het merendeel van dit legioen niet ten dode was opgeschreven.

Mor grinnikte gretig hij het wachten en stond bijna op zijn tenen te dansen. Misschien was hij gewoon blij dat hij zijn zwarte jas met het zilveren zwaardje op de kraag weer droeg, maar Adlie en Narishma vertoonden bijna eenzelfde grijns en die van Flin had er eigenlijk ook veel van weg. Ze wisten nu waar ze heen gingen en wat ze er moesten doen. Dashiva keek toornig in het niets, als gewoonlijk, terwijl zijn lippen zwijgend bewogen. Ook als gewoonlijk. Even chagrijnig stonden terzijde de Saldeaanse vrouwen toe te kijken, met Deira aan het hoofd – een nest woedende roofvogels met opgestoken veren. Rhand trok zich weinig aan van hun zure fronsen. Als hij Nandera en de andere Speervrouwen onder ogen durfde te komen, nadat hij ze hiervan had uitgesloten, konden de Saldeaanse mannen ook wel een ruzie met hun vrouwen aan, al zou die nog zo uitvoerig zijn. Als het Licht het wilde, zouden er door hem vandaag geen vrouwen sterven.

Zoveel mannen konden niet in een paar tellen worden opgesteld, zelfs al hadden ze op het bevel gewacht, maar binnen opmerkelijk korte tijd hief Bashere zijn zwaard en riep: ‘Mijn heer Draak!’

Een schreeuw golfde door de lange rij achter hem: ‘Heer Draak!’

Rhand greep naar de Ware Bron en maakte tussen de palen een poort, vier pas hoog en breed, en holde er vervuld van saidin doorheen terwijl hij de weefsels verknoopte. Met de Asha’man op zijn hielen rende hij een groot open stadsplein op, dat omringd werd door enorme witte zuilen die aan de top waren getooid met een krans van marmeren olijftakken. Aan de twee uiteinden van het plein stonden twee bijna identieke paleizen met purperen daken, zuilengalerijen, hoge balkons en slanke torenspitsen. Dat waren het Koningspaleis en de iets kleinere Grote Zaal van de Raad en dit was het Tammuzplein, midden in Illian.

Een magere man in een blauwe jas en met een baard die zijn bovenlip vrij liet, stond met open mond toe te kijken hoe Rhand en de Asha’man in een zwarte jas midden in de lucht uit een gat kwamen gesprongen. Een stevige vrouw in een groen gewaad dat zo kort was geknipt dat haar groene slofjes en kousen te zien waren, keek haar donkere ogen uit. Alle mensen op het plein stonden opeens versteend te staren, kooplui met hun bladen, voerlui op stilstaande karren, mannen, vrouwen en kinderen; allen met de mond wagenwijd open.

Rhand stak zijn handen hoog in de lucht en geleidde, ‘Ik ben de Herrezen Draak!’ De woorden donderden over het plein, versterkt door Lucht en Vuur, en vlammen schoten honderd voet hoog op uit zijn handen. Achter hem vulden de Asha’man de hemel met vuurbollen die alle kanten uit schoten. Alleen Dashiva maakte blauwe bliksems die in een rafelig web boven het plein knetterden.

Meer was niet nodig. Een gillende mensenstroom vluchtte alle kanten uit, weg van het Tammuzplein. Ze vluchtten net op tijd. Rhand en de Asha’man sprongen bij de poort weg en Davram Bashere leidde zijn woest schreeuwende Saldeanen Illian in, een vloed van ruiters met zwaaiende zwaarden. Bashere stuurde de middelste rij van de colonne rechtuit verder, precies zoals ze hadden bedacht op een dag die nu zo lang geleden leek, terwijl de andere twee rijen naar links en rechts uitwaaierden. Ze stroomden van de poort weg en vielen uiteen in kleinere groepen die vanaf het plein de straten in galoppeerden.

Rhand wachtte niet tot de laatste ruiter erdoorheen was. Nu zowat een derde deel de poort door was, weefde hij onmiddellijk een andere, kleinere opening. Je hoefde voor het Reizen een plek niet te kennen als je je maar een heel klein stukje ging verplaatsen. Hij voelde om zich heen hoe Dashiva en de anderen hun eigen poorten weefden, maar hij stapte reeds door zijn eigen poort die hij meteen achter zich sloot, terwijl hij boven op een van de slanke torenspitsen van het Koningspaleis stond. Even vroeg hij zich af of Mattin Stepaneos den Balgar, de koning van Illian, zich op dit ogenblik in een van de paleiskamers onder hem bevond.

De torenspits was maar vijf stappen breed, omringd door een muur van rode steen die amper tot Rhands borst reikte. Met vijftig pas hoogte was dit het allerhoogste punt van de stad. Van hieraf kon hij onder de middagzon uitkijken over de glimmende daken in rood, groen en velerlei kleuren, naar de lange aarden dijken die rond de stad en de haven de uitgestrekte moerassen vol hoog gras doorsneden. De lucht rook scherp en zilt. Illian had geen omwalling nodig omdat moerassen en slikken alles omringden en elke aanvaller konden tegenhouden. Elke aanvaller die geen gaten in de lucht kon maken. Maar dan zouden stadswallen ook niet helpen.

Het was een mooie stad. De gebouwen waren hoofdzakelijk van lichte baksteen en de stad werd doorkruist door evenveel straten als grachten, die vanaf deze hoogte blauwgroene aders leken, maar hij bleef het niet staan bewonderen. Laag boven de daken van taveernes, winkels en paleizen met torenspitsen stuurde hij stromen Lucht en Water, Vuur, Aarde en Geest, terwijl hij ze al doende omkeerde. Hij probeerde de stromingen niet te verweven, maar gooide ze gewoon over de stad uit, tot ruim een span erbuiten, tot boven de moerassen. Van vijf andere torens kwamen laag vegende stromingen en waar ze elkaar per ongeluk raakten, flitste licht, vlamden vonken en barstten kleurige stoomwolken open. Een vertoning waarop elke Vuurwerker jaloers zou zijn geweest. Een betere manier om mensen angstig onder hun bedden te jagen en vrij baan te maken voor Bashere en zijn troepen kon hij zich niet voorstellen, al was dat niet de bedoeling van deze stromen.

Al lang geleden had hij geconcludeerd dat Sammael overal in de stad bannen moest hebben uitgezet, zo afgesteld dat ze zouden afgaan wanneer iemand saidin geleidde. Omgekeerde bannen, zodat alleen Sammael zelf ze kon vinden. Bannen die Sammael precies zouden zeggen waar de onbekende geleider zich bevond, zodat die meteen kon worden vernietigd. Als ze geluk hadden, werd nu elke ban geraakt. Lews Therin was er zeker van geweest dat Sammael hen zou voelen, waar hij ook was, zelfs op grote afstand. Daarom zouden de waarschuwingen nu nutteloos moeten zijn. Dat soort bannen moest opnieuw worden ingesteld als ze waren afgegaan. Sammael zou komen. Nooit in zijn leven had hij iets losgelaten wat hij als zijn eigendom beschouwde, hoe wankel zijn aanspraak ook was, niet zonder strijd. Dat alles kwam van Lews Therin. Als die echt was. Hij moest dat wel zijn. Die herinneringen waren veel te precies. Maar kon een gek zijn waandenkbeelden niet tot in het kleinste detail dromen?

Lews Therin! riep hij zwijgend. De wind boven Illian gaf antwoord. Onder hem lag het Tammuzplein er stil bij, slechts hier en daar stonden wat achtergelaten karren. Van bovenaf was de poort onzichtbaar, afgezien van de weefsels.

Rhand reikte omlaag naar de weefsels, maakte de knoop los en terwijl de poort ophield te bestaan, liet hij met tegenzin saidin los. Alle stromen verdwenen uit de lucht. Wellicht hielden een paar Asha’man de Ware Bron nog vast, maar hij had ze bevolen dat niet te doen. Hij had hun gezegd dat als hij ergens in Illian een geleider voelde nadat hij saidin had losgelaten, hij die zonder waarschuwing zou doden. En dat hij niet achteraf wilde ontdekken dat die geleider een van hen was geweest. Hij leunde afwachtend over de trans en had graag willen zitten. Zijn benen deden pijn en zijn zij brandde in elke houding, maar misschien diende hij Sammaels weefsel zowel te zien als te voelen.

De stad was niet helemaal stil. Van verschillende kanten kon hij geschreeuw horen en het vage gekletter van metaal. Hoeveel man Sammael ook naar de grens verplaatst had, hij zou Illian nooit geheel onbeschermd achterlaten. Rhand draaide zich om en probeerde alle kanten tegelijk uit te kijken. Volgens hem zou Sammael naar het Koningspaleis komen of naar het spiegelbeeld ervan, aan de andere kant van het plein, maar hij kon er niet zeker van zijn. Aan het eind van een straat zag hij een groep Saldeanen stuiten op een even groot aantal ruiters met glimmende kurassen. Opeens galoppeerden nog meer Saldeanen van opzij ernaartoe en het gevecht verdween achter gebouwen uit het zicht. Ergens anders viel hem een afdeling van het Legioen van de Draak op die over de lage brug van een gracht trok. Een officier, aangeduid door een hoge rode pluim op zijn helm, stapte voor zo’n twintig man uit. Ze droegen brede schilden die van voeten tot schouders reikten en werden gevolgd door nog zo’n tweehonderd man met zware kruisbogen. Hoe zouden die vechten? Geschreeuw en wapengekletter in de verte, zwak geschreeuw van stervende mannen.

De zon zakte en de schaduwen over de stad verlengden zich. De schemer viel in, de zon was een lage vuurrode koepel in het westen. Enkele sterren werden zichtbaar. Had hij het mis? Zou Sammael zich gewoon terugtrekken om een ander land te overweldigen? Had hij slechts naar zijn eigen waanzinnige geklets geluisterd?

Een man geleidde. Heel even verstarde Rhand en staarde naar de Grote Zaal van de Raad. Dat was genoeg saidin geweest voor een poort. Veel minder zou hij op zo’n afstand niet gevoeld hebben. Het moest Sammael zijn.

Op hetzelfde ogenblik had hij naar de Bron gegrepen, een poort geweven en was hij erdoorheen gesprongen, terwijl hij in zijn handen de bliksems klaarhield om ze uit te sturen. Het was een groot vertrek, verlicht door enorme gouden staanders met spiegels en door lampen die aan kettingen van de zoldering afhingen. De zaal had sneeuwwitte marmeren muren, waarop in reliëf veldslagen waren uitgebeeld en hele vloten van schepen in de door moerassen omringde haven van Illian. Aan het andere eind van het hoge vertrek leidden treden naar een witte verhoging met negen gebeeldhouwde en vergulde leunstoelen als tronen. De middelste stoel had een hogere rug dan de andere stoelen. Voor hij de poort achter zich kon loslaten, ontplofte de torenspits waarop hij net had gestaan. Hij voelde de vloedgolf van Vuur en Aarde op hetzelfde ogenblik dat een storm van steensplinters en stof door de poort kolkte en hem plat op zijn gezicht wierp. Pijn stak in zijn zij bij de val en dreef een scherpe rode lans in de Leegte waarin hij zweefde. Het maakte dat hij de poort losliet. De pijn van iemand anders. De zwakte van iemand anders. In de Leegte kon hij ze negeren.

Hij bewoog, dwong de spieren van een andere man rewerken, duwde zich op, krabbelde overeind en holde springend recht op de verhoging af, terwijl er honderden gloeiende draden door het plafond brandden, en vervolgens door de zeeblauwe marmeren vloer, in een grote kring rond de plek waar het nabeeld van de poort verflauwde. Een splinter stak door zijn laarshak, door zijn hiel en hij hoorde zich schreeuwen toen hij viel. Niet zijn pijn, niet zijn zij of voet. Niet van hem.

Hij rolde op zijn rug en zag de overblijfselen van die brandende rode draden, nog zo vers dat hij een weefsel van Vuur en Lucht onderscheidde dat hij nog niet kende. Voldoende om precies de richting te herkennen waar dat vandaan was gekomen. Zwarte gaten in de vloer en in het drukbewerkte, witgepleisterde plafond hoog boven hem sisten en knisperden luid in de lucht.

Zijn handen gingen omhoog en hij weefde lotsvuur. Begon het te weven. De wang van iemand anders prikte van een herinnerde klap en Cadsuanes stem siste en kraakte in zijn hoofd als de gaten van de rode vezels. Nooit meer, jongen. Dat doe je nooit meer. Het leek of hij Lews Therin in de verte hoorde snikken, uit angst voor wat hij op het punt stond los te laten, dat wat eenmaal bijna de wereld had verwoest. Alle andere stromingen behalve Vuur en Lucht vielen weg en hij weefde wat hij had gezien. Duizenden fijne draadjes bloeiden roodgloeiend tussen zijn handen op, waaierden uiteen en schoten omhoog. Een cirkel in het plafond van twee voet doorsnee viel in steensplinters en kalkstof neer.

Pas daarna bedacht hij dat iemand anders zich tussen hem en Sammael kon bevinden. Hij was van plan Sammael vandaag de dood in te jagen, maar als hij dat kon doen zonder iemand anders te doden... De weefsels verdwenen, terwijl hij zich wederom overeind trok en haastig naar de zijdeuren van de zaal hinkte. Het waren hoge deuren en elk paneel leek te zijn afgezet met negen gouden bijen ter grootte van een vuist.

Een klein stroompje Lucht duwde een deur open voor hij er was, te klein om op afstand te worden ontdekt. Hij hinkte de gang in en liet zich op een knie zakken. De zij van die andere man was een en al vuur, zijn hiel dodelijk pijnlijk. Rhand trok zijn zwaard en gebruikte dat als steun. Hij wachtte. Een man met een gladgeschoren gezicht en dikke roze wangen gluurde om een hoekje de gang in. Rhand zag voldoende van zijn jas om te weten dat het een dienaar was. Het livrei was tenminste aan een kant groen en aan de andere kant geel. De man zag Rhand en gleed heel langzaam terug en uit het zicht, alsof hij misschien door heel traag te bewegen niet zou worden gezien. Vroeg of laat zou Sammael...

‘Illian behoort mij toe!’ De stem dreunde in de lucht, kwam uit elke richting en Rhand vloekte. Dat moest hetzelfde weefsel zijn dat hij op het plein had gebruikt, of iets wat erop leek. Er was zo weinig van de Ene Kracht voor nodig dat hij de eigenlijke stromingen niet zou voelen, zelfs niet als de man nog geen tien pas verder stond, ‘Illian is van mij. Ik ga jou niet doden door mijn bezit te vernietigen en ik sta ook niet toe dat jij het verwoest. Je had het lef om mij hierheen te volgen. Heb je de moed mij opnieuw te volgen?’ Een sluwe spot drong door in de donderende stem. ‘Heb je die moed?’ Ergens boven hem opende zich een poort en verdween weer; Rhand twijfelde er niet aan dat het een poort geweest was.

De moed? Had hij de moed? ‘Ik ben de Herrezen Draak,’ mopperde hij, ‘en ik ga je doden.’ Hij weefde een poort en stapte erdoorheen naar een plek die vele verdiepingen hoger lag.

Het was weer een gang, verfraaid met muurkleden die schepen op zee vertoonden. Aan het andere eind scheen het laatste randje van een vuurrode zon in een zuilengalerij. Het restje van Sammaels poort hing in de lucht, de verdwijnende stromen leken dovende kaarspitten. Maar niet zo zwak dat Rhand ze niet herkende. Hij begon te weven en stopte toen. Hij was zonder aan een val te denken hierheen gesprongen. Als hij nadeed, precies namaakte wat hij zag, zou hij er op dezelfde plek als Sammael uitstappen of zo dichtbij dat het niet uitmaakte. Hij kon het echter iets wijzigen en al was hij niet zeker of het verschil vijftig voet was of vijfhonderd, hij zou redelijk in Sammaels buurt komen. De loodrechte zilveren lijn draaide open en onthulde de in schaduw gehulde puinhopen van een vroegere grootsheid, waar het niet zo donker was als in de gang. Gezien door de poort was de zon een iets groter rood schijfje, half verborgen achter een ingestorte koepel. Hij kende deze plek. De laatste keer dat hij hier was geweest, had hij een naam moeten toevoegen aan de rij Speervrouwen in zijn hoofd. De eerste keer dat hij hier was, had Padan Fajin hem gevolgd en was meer dan een Duistervriend geworden, erger dan een Duistervriend. Dat Sammael naar Shadar Logoth was gereisd, leek in veel opzichten een soort sluiten van een kring. Hij mocht geen tijd verknoeien nu hij de doorgang had geopend. Voor de poort helemaal was uitgeklapt, schoot hij erdoorheen, een verwoeste stad in die ooit Aridhol heette. Hinkend rende hij verder en liet ogenblikkelijk zijn saidinweefsel los. Zijn laarzen landden knarsend en krakend op gebroken plaveisel en dood onkruid.

Hij kwam bij de eerste hoek en dook eromheen. De grond beefde onder zijn voeten, terwijl het achter hem in de ontvluchte straat donderde en schicht op schicht opflitste in het schemerduister. Hij voelde de toename van Aarde, Vuur en Lucht. Gegil en geschreeuw stegen op uit het donderende gebulder. Saidin klopte trillend door hem heen en hij hinkte verder zonder om te kijken. Hij rende voort, met de Ene Kracht in zich kon hij zelfs in de donkerste nacht goed zien.

Overal om hem heen strekte zich de grote stad uit, vol enorme marmeren paleizen in allerlei vormen, elk met vier of vijf koepels die door de ondergaande zon rood werden gekleurd. Op elke kruising stonden koperkleurige fonteinen en beelden. Lange lanen met zuilen liepen naar torens die scherp afstaken tegen de zon. Ze rezen hoog op; tenminste, wanneer ze nog heel waren. Er waren er meer die opeens in brokstukken en puin eindigden. Voor elke hele koepel leken er tien op gebroken eierschalen. Beelden lagen in stukken op de grond of misten armen of koppen. De snel invallende duisternis schoot naderbij over uitgestrekte hopen puin. De paar kromme bomen die zich vastklemden in de puinhopen, leken met hun verwrongen vormen als gebroken vingers naar de hemel te wijzen.

Een waaier van bak- en natuursteen spreidde zich over de weg uit, de resten van wat vroeger een klein paleis was geweest. De helft van de voorgevel was verdwenen en de laatste zuilen helden dronken over de straat heen. Hij bleef midden in de straat staan, vlak voor de waaier van puin, wachtend en aftastend of de ander saidin gebruikte. Je vlak naast de gevels ophouden was geen goed idee en niet alleen omdat ieder gebouw elk ogenblik kon instorten. Duizend ongeziene ogen keken toe vanuit vensters als lege oogkassen, leken bijna vol verwachting toe te zien. Veraf voelde hij de nieuwe wond in zijn zij kloppen, een snee van vuur, een weerkaatsing van het kwaad dat zelfs aan het kleinste stofje in Shadar Logoth kleefde. Het oude litteken kneep zich als een vuist samen. De pijn van zijn voet leek nu inderdaad heel ver weg. Dichterbij klopte de Leegte om hem zelf, de smet van de Duistere op saidin trilde in hetzelfde ritme als de snee op het litteken. Overdag was Shadar Logoth al een gevaarlijke plek, maar ’s nachts...

Verderop in de straat, achter een beeldhouwwerk dar wonderbaarlijk genoeg nog overeind stond, bewoog iets. Een schaduwachtige gestalte schoot in de duisternis de weg over. Bijna had Rhand geleid maar hij kon niet geloven dat Sammael die kant op zou snellen. Toen hij de stad betrad, had Sammael geprobeerd alles rond zijn poort te verwoesten en was er een verschrikkelijk gekrijs hoorbaar geweest. Op dat ogenblik had hij het amper bemerkt. In Schaduwwaak leefde niets, zelfs geen ratten. Sammael moest beulen hebben meegenomen, kerels om wie hij niets gaf en die bij elke poging om Rhand te treffen, opgeofferd konden worden. Misschien kon een van hen hem naar Sammael leiden. Hij haastte zich zo snel hij kon verder, zo geruisloos mogelijk. Het kapotte plaveisel kraakte als brekende beenderen onder zijn laarzen. Hij hoopte dat het alleen in zijn door saidin versterkte oren hard klonk.

Hij bleef staan aan de voet van de spits, een dikke stenen naald, beschreven met een vloeiend schrift, en tuurde er achterlangs. De onbekende was verdwenen. Alleen dwazen of de waanzinnig dapperen betraden ’s nachts Schaduwwaak. Het kwaad dat Shadar Logoth bezoedelde, het kwaad dat Aridhol had gedood, was niet met Aridhol gestorven. Verderop in de straat kroop uit een venster een tentakel van zilverwitte mist naar een andere sliert die uit een brede spleet in een hoge stenen muur kwam en zoekend rondtastte. Bij het vallen van de avond zwierf Mashadar door de gevangenisstad, een enorm wezen dat op tientallen, honderden plekken tegelijk kon verschijnen. De aanraking van Mashadar was geen aangename dood. In Rhand bonsde de smet op saidin luider. Het verre vuur in zijn zij flikkerde als tienduizend bliksems, de een na de ander. Zelfs de grond onder zijn laarzen leek te bonzen.

Hij draaide zich om, half overwegend nu weg te gaan. Sammael was bijna zeker met Mashadars verschijnen vertrokken. Heel waarschijnlijk had de man hem hierheen gelokt in de hoop dat hij de bouwvallen zou afzoeken tot Mashadar hem doodde. Hij draaide zich om en verstarde, duwde zich dicht tegen de stenen vinger aan. Twee Trolloks kropen de straat door, lompe gestalten in zwarte maliën, anderhalf keer zo groot als hij. Pieken staken bij schouders en ellebogen uit hun wapenrusting en ze droegen speren met zwarte lange punten en gemeen uitziende haken. Voor zijn door saidin versterkte ogen waren hun gezichten goed zichtbaar. Het ene was vervormd tot de snavel van een adelaar, het andere tot de snuit met slagtanden van een everzwijn. Elk stukje van hun gekruip verried vrees. De Trolloks vonden het doden heerlijk, ze hielden van bloed, maar Shadar Logoth joeg hun angst aan. Er zouden Myrddraal in de buurt zijn. Geen enkele Trollok zou deze stad binnengaan zonder een Myrddraal om hem op te drijven. En geen enkele Myrddraal zou hier binnengaan zonder Sammaels zweep. Dat alles hield in dat Sammael er nog was, anders zouden deze Trolloks allang naar de poorten zijn gehold en niet meer op jacht zijn. En ze waren op jacht. De zwijnssnuit snoof de lucht op voor een geur.

Opeens sprong een in vodden geklede gestalte boven de Trolloks uit een venster en stortte zich met reeds toestekende speer op hen. Het was een Aielvrouw met de sjoefa rond haar hoofd gewikkeld, maar haar sluier hing nog omlaag. De Trollok met de snavel krijste toen haar speerpunt diep in zijn zij verdween en opnieuw toestak. Terwijl zijn metgezel neerviel, draaide de eversnuit zich snauwend pijlsnel om en stak vervaarlijk toe. Ze dook echter onder zijn zwarte weerhaakpunt door en stak het monster in de buik waarna het naast de andere neerplofte.

Rhand liep al voor hij had nagedacht. ‘Liah!’ riep hij. Hij had gedacht dat ze dood was, nadat hij haar hier had moeten achterlaten, dood vanwege hem. Liah van de Cosaida Chareen. Op de lijst in zijn hoofd lichtte de naam fel op.

Ze wervelde rond om hem op te vangen, de speer gereed, het ronde schild van stierenleer in de andere hand. Hij herinnerde zich haar gezicht, lief ondanks de littekens op beide wangen, maar nu stond het woest en verwrongen. ‘Van mij!’ siste ze dreigend tussen haar tanden door. ‘Van mij! Niemand mag hier komen! Niemand!’

Hij bleef met een ruk staan. De speer wachtte hem op, wilde ook graag tussen zijn ribben verdwijnen. ‘Liah, je weet wie ik ben,’ zei hij zachtjes. ‘Je kent me. Ik breng je terug naar de Far Dareis Mai, naar je speerzusters.’ Hij stak zijn hand uit.

Haar woede smolt weg tot een vreemde frons. Met haar hoofd schuin keek ze hem aan. ‘Rhand Altor?’ zei ze langzaam. Haar ogen werden groot, vielen op de dode Trolloks en een blik van afgrijzen verspreidde zich over haar gezicht. ‘Rhand Altor,’ fluisterde ze, en ze frommelde de zwarte sluier voor haar gezicht met de hand die de speer vasthield. ‘De Car’a’carn,’ jankte ze. En ze vluchtte weg.

Hij hobbelde achter haar aan, klauterde over de puinhopen die overal op straat lagen, viel, scheurde zijn jas, viel opnieuw en verloor bijna zijn jas, rolde om en werkte zich al hollend weer rechtop. De zwakte van zijn lichaam was een ver gevoel, evenals de pijn, maar zelfs diep in de Leegte zwevend kon hij dit lichaam niet harder dan anders voortjagen. Liah verdween in de nacht, rond de volgende in zwarte schaduwen gehulde hoek, meende hij.

Hij hinkte er zo snel mogelijk omheen. En botste bijna op vier in zwarte maliën gehulde Trolloks en een Myrddraal wiens inktzwarte mantel onnatuurlijk stil op de rug bleef hangen terwijl die naar voren sprong. De Trolloks snauwden verrast, maar hun verbazing duurde minder dan een hartenklop. Van haken voorziene speren en zeisachtige zwaarden werden geheven. Het doods-zwarte zwaard van de Myrddraal lag reeds in zijn vuist; een wapen dat even dodelijke wonden veroorzaakte als Fajins dolk.

Rhand probeerde niet eens het reigerzwaard aan zijn zij te trekken. Hij werd de dood in een gescheurde vuile jas, hij geleidde en een zwaard van vuur lag in zijn handen, donker kloppend in hetzelfde ritme als saidin. Hij zwiepte een oogloos hoofd van de schouders. Het was eenvoudiger hen volkomen te vernietigen, zoals hij de Asha’man bij Dumais Bron had zien doden, maar als hij nu de stromen nog veranderde, zou die aarzeling hem fataal kunnen worden. Deze zwaarden konden zelfs hém doden. Hij danste met het zwaard naar voren in een duisternis die verlicht werd door de vlam in zijn handen. Schaduwen gleden over de boven hem uittorenende gezichten met wolven- en geitensnuiten, gezichten die krijsten terwijl zijn vlammende zwaard door zwarte maliën en vlees kerfde alsof het water was. Trolloks waren sterk door hun aantallen en hun overweldigende beestachtigheid. Tegenover hem en dat zwaard van de Ene Kracht hadden ze evengoed ongewapend en stokstijf stil kunnen staan.

Het zwaard verdween uit zijn handen. Terwijl hij nog steeds het eind in stand hield van de zwaardvorm die Draaien van de wind heette, stond hij midden tussen de dood. De laatste gedode Trollok schokte verkrampt, de geitenhoorns schraapten over de gebarsten plavuizen. De hoofdloze Myrddraal zwaaide natuurlijk nog hevig met zijn armen en de gelaarsde voeten krasten wild rond. Halfmannen stierven niet snel, zelfs niet zonder hoofd.

Hij had zijn zwaard amper laten verdwijnen of een zilveren flits priemde uit de wolkeloze, met sterren bezaaide hemel.

De eerste schicht sloeg met oorverdovend gebrul in, nog geen vier stappen bij hem vandaan. De wereld werd wit en de Leegte stortte ineen. De grond onder hem schokte op en neer, toen een tweede schicht toesloeg en een derde. Pas toen besefte hij dat hij plat op de grond lag. De lucht knisperde. Versuft duwde hij zich omhoog en viel half neer, terwijl hij wegrende voor een hagel van bliksems. Achter hem werd de straat opengescheurd en klonk er een donderend lawaai van instortendegebouwen. Hij rende er struikelend vandoor, gaf er niet om waarheen, zolang hij maar wist weg te komen.

Opeens was zijn hoofd weer zo helder dat hij kon zien waar hij was. Hij snelde over een enorme stenen vloer, vol verspreide rotsbrokken, sommige even groot als hij. Her en der gaapten donkere onregelmatige gaten in de vloer. Om hem heen rezen hoge muren met vele lagen van brede balkons op. Slechts een klein stuk van wat vroeger een enorm dak moest zijn geweest, was nog in een van de hoeken aanwezig. Boven zijn hoofd schitterden heldere sterren.

Hij maakte een sprong en onder hem viel de grond weg. Wanhopig sloegen zijn handen naar voren en met een klap kreeg zijn rechterhand een ruwe rand te pakken. Hij hing wild schoppend in een pikzwarte duisternis. De val onder zijn laarzen kon van alles zijn: een paar stap diep een kelder in, of een span diep. Hij kon stroompjes Lucht verbinden met de gerafelde rand van het gat boven zijn hoofd om zich omhoog te trekken, maar... Op de een of andere manier had Sammael het betrekkelijk kleine beetje saidin van zijn zwaard gevoeld. Er was een oponthoud geweest voor de bliksems hadden toegeslagen, maar hij wist echt niet hoelang het doden van de Trolloks had geduurd. Kort? Heel kort?

Met een zucht zwaaide hij zijn linkerarm omhoog en probeerde de rand van het gat te grijpen. Pijn die niet langer werd afgeschermd door de Leegte, stak als een scherpe dolk in zijn zij. Kleine vlekjes dansten voor zijn ogen. Nog erger was dat zijn rechterhand van de brokkelige rand gleed; hij voelde zijn vingers verzwakken. Hij zou moeten...

Een hand greep zijn rechterpols. ‘Je bent een dwaas,’ zei een lage mannenstem. ‘Prijs jezelf maar gelukkig dat ik je vandaag liever nog niet dood zie gaan.’ De hand begon hem op te trekken. ‘Help je nog mee of niet?’ wilde de stem weten. ‘Ik ben niet van plan jou op mijn schouders te nemen of Sammael voor jou te doden.’

Rhand overwon de schok, reikte naar boven en greep de rand van het gat. Hij trok zich op, ondanks de dodelijke pijn in zijn zij. Het lukte hem de Leegte weer in te stellen en naar saidin te grijpen. Hij geleidde niet, maar hij wilde zich klaar houden.

Zijn hoofd en schouders kwamen boven het gat uit en hij kon de andere man zien. Een grote kerel die wat ouder was dan hij, met haar als de nacht en een jas die even zwart was als die van een Asha’man. Rhand had hem nooit eerder gezien. Gelukkig geen Verzaker. Die gezichten kende hij. Dat dacht hij tenminste. ‘Wie ben jij?’ wilde hij weten.

Nog nahijgend lachte de man bassend. ‘Laten we zeggen dat ik een langskomende zwerver ben. Wil je echt een praatje gaan houden op dit ogenblik?’

Rhand probeerde op adem te komen en klauterde verder omhoog, tot hij zijn middel over de rand had. Opeens besefte hij dat rondom hen een gloed de vloer deed glanzen, als het licht van de volle maan.

Zich omdraaiend zodat hij kon kijken, zag hij Mashadar. Geen mistsliert, maar een glanzende, zilvergrijze golf die van de balkons rolde, zich boven hun hoofden kromde en neerdaalde.

Zonder na te denken, hief hij zijn vrije hand en stuurde lotsvuur omhoog, een staaf vloeibaar wit vuur dat door de neerdalende mistbank sneed. Vaag besefte hij dat een tweede staaf tastbaar vuur uit de vrije hand van de ander schoot en de andere kant op sneed. De twee staven raakten elkaar.

Zijn hoofd trilde als een gong en Rhand verkrampte. Saidin en de Leegte verbrijzelden. Alles in zijn ogen verdubbelde. De balkons, de brokken steen op de vloer. Er leken twee mannen over elkaar afgebeeld te zijn. Ieder omklemde met beide handen het hoofd. Met knipperende ogen keek Rhand op. Mashadars glanzende mistgolven waren verdwenen, op de hoge balkons vervaagde een laatste gloed. Zelfs het geestloze Mashadar vluchtte blijkbaar voor lotsvuur.

Onvast kwam hij overeind en bood een hand aan. ‘Ik denk dat we maar beter kunnen maken dat we wegkomen. Wat gebeurde er?’

De ander duwde zichzelf op met een grimas voor Rhands aangeboden hand. Hij was vrijwel even lang als Rhand, wat zelden voorkwam, behalve onder de Aiel. ‘Ik weet niet wat er gebeurde,’ snauwde hij. ‘Vlucht als je leven je lief is.’ Hij volgde zijn eigen woorden meteen op en schoot op een rij balkonbogen af. Niet naar de zijbalkons die het dichtstbij waren. Van die kant was Mashadar gekomen.

Rhand grabbelde naar de Leegte en hinkte hem zo snel mogelijk achterna, maar voor ze de hele ruimte doorkruist hadden, schoten de bliksems weer omlaag in een storm van zilveren pijlen. Het tweetal schoot onder de bogen door, achtervolgd door het gedonder van instortende muren. Met gebogen hoofd en een arm voor zijn gezicht holde Rhand hoestend door een breed vertrek waar trillende bogen het plafond steunden en een hagel van stenen neerdaalde.

Voor hij het wist sprong hij een straat in en struikelde drie treden omlaag voor hij tot stilstand kwam. De pijn in zijn zij maakte dat hij wilde hurken, maar hij had het gevoel dat zijn benen hem daarna niet meer zouden ondersteunen. Zijn gewonde voet klopte. Het leek wel een jaar geleden dat een rode draad van Vuur en Lucht zijn hiel trof. Zijn redder stond hem aan te kijken. Hoewel hij van top tot teen onder het stof zat, slaagde de man erin om er als een koning uit te zien. ‘Wie ben je?’ vroeg Rhand weer. ‘Een van Taims mannen? Of heb je het jezelf geleerd? Je kunt naar Caemlin, weet je, naar de Zwarte Toren. Je hoeft niet in angst voor Aes Sedai te leven.’ Om de een of andere reden deed dat hem fronsen; hij begreep niet waarom.

‘Ik ben nooit bang geweest voor Aes Sedai,’ snauwde de man en haalde toen diep adem. ‘Eigenlijk hoor je hier nu weg te gaan, maar als je wilt blijven om Sammael te doden, kun je maar beter proberen op zijn manier te denken. Je hebt laten zien dat je dat kunt. Hij heeft het altijd prachtig gevonden om tegenstanders in het zicht van hun overwinning te vernietigen. Of, als dat niet aan de orde was, ergens waar ze een duidelijk baken hadden achtergelaten.’

‘De saidinpoort,’ zei Rhand langzaam. Als er ergens in Shadar Logoth een plek was waarvan gezegd kon worden dat hij er zijn teken had achtergelaten, moest het de saidinpoort zijn. ‘Hij wacht me op bij de poort. En houdt elke val daar open.’ En blijkbaar ook bannen zoals in Illian, om een geleider te ontdekken. Sammael had dit goed voorbereid.

De man lachte grimmig. ‘Blijkbaar kun je je weg vinden als je aan het handje genomen wordt. Probeer geen stommiteiten uit te halen. Heel wat plannen zullen opnieuw moeten worden opgesteld als je je nu laat doden.’ De man draaide zich om en stak de straat over in de richting van een steeg vlak voor hen.

‘Wacht!’ riep Rhand. De kerel liep door en keek niet om. ‘Wie ben je? Welke plannen?’ De man verdween de steeg in.

Rhand wankelde achter hem aan, maar toen hij voor de smalle steeg stond, was die leeg. Onbeschadigde muren liepen wel honderd pas verder naar een andere straat waar een gloed aangaf dat een ander deel van Mashadar rondwaarde, maar de man zelfwas verdwenen. Wat gewoon onmogelijk was. De kerel had natuurlijk de tijd gehad om een poort te maken, maar dan had er een nabeeld moeten zijn en Rhand zou het geweten hebben als er zoveel van de Kracht werd geleid.

Opeens besefte hij dat hij ook geen saidin had gevoeld, toen de man lotsvuur had gebruikt. Alleen al de gedachte aan de twee botsende stromen zorgde ervoor dat hij alles weer dubbel zag. Heel kort zag hij het gezicht van de man weer voor zich, heel scherp, terwijl al het andere een waas vormde. Hij schudde zijn hoofd tor dat weer helder was. ‘Bij het Licht, wie ben jij?’ fluisterde hij. En even later: ‘Bij het Licht, wat ben je?’

Wie of wat het ook was, de man was verdwenen en Sammael bevond zich nog in Shadar Logoth. Het kostte hem moeite de Leegte terug te vinden. De smet op saidin trilde nu, zoemde diep in hem door; de Leegte zelf trilde. Maar de zwakte van zijn slappe spieren en de pijn van verwondingen vervaagden. Voor de nacht om was, zou hij een Verzaker doden.

Hinkend sloop hij door de donkere straten en zette zijn voeten heel zorgvuldig neer. Hij maakte nog wel lawaai, maar de nacht was nu vol geluiden. Gegil en schor gebrul klonken in de verte. Het geestloze Mashadar doodde alles wat het tegenkwam en wederom, zoals lang geleden, stierven er vannacht Trolloks in Schaduwwaak. Soms zag hij er bij het oversteken een paar, twee of vijf of een tiental, zo nu en dan met een Halfman, maar even vaak zonder. Niemand zag hem en hij viel hen niet lastig. Niet simpelweg omdat Sammael elk geleiden zou ontdekken. De Trolloks en Myrddraal die Mashadar niet doodde, waren toch ten dode opgeschreven. Sammael had ze bijna zeker over de saidinwegen hierheen gehaald, blijkbaar zonder precies te beseffen hoe Rhand de poort hier had beveiligd.

Nog voor hij het plein van de saidinpoort bereikte, bleef Rhand staan en keek rond. Vlakbij stond nog een onbeschadigde toren overeind. Hij was lang zo hoog niet als sommige, maar de top bevond zich toch zo’n vijftig pas boven de grond. De donkere opening aan de voet was leeg, het hout van de deur allang weggerot en de scharnieren tot stof vergaan. Hoewel het donker alleen werd verbroken door het zwakke licht van de sterren in de vensters beklom hij langzaam de wenteltrap. Kleine stofwolkjes stegen op onder zijn laarzen en bij elke stap van zijn gewonde voet schoot er een pijnlijke steek doorheen. Een verre pijn. Boven op de toren zocht hij steun tegen het gladde muurtje om op adem te komen. De zinloze gedachte kwam bij hem op dat hij er van Min behoorlijk van langs zou krijgen als zij van dit alles hoorde. Van Min of Amys, of wat dat aanging, van Cadsuane.

Over de dakloze gebouwen heen kon hij de grote ruimte zien die vroeger het belangrijkste plein van Aridhol was geweest. Het was ooit een dichtbegroeide gaarde, maar dertig jaar na het vertrek van de Ogier, die het oudste deel van deze stad hadden gebouwd, hadden de bewoners de bomen omgehakt om ruimte te scheppen voor het zich uitbreidende Aridhol. Paleizen en de resten van paleizen omringden het enorme plein. De gloed van Mashadar scheen diep achter enkele vensters en aan een kant lag een enorme hoop puin. In het midden echter stond de saidinpoort, op het eerste gezicht een hoge en brede rotsplaat. Hij was niet zo dichtbij dat hij de prachtig bewerkte blaadjes en de ranken op de deurdelen kon onderscheiden, maar wel de omgevallen stukken van een hoog hek dat er vroeger omheen had gestaan. Met de Ene Kracht vervaardigd metaal lag er op een hoop naast, smetteloos glanzend in de nacht. Hij kon ook de valstrik zien die hij rond de poort had geweven, omgekeerd, dus alleen zichtbaar voor zijn oog. Het had geen zin om te kijken of de Trolloks en Hallmannen daar inderdaad doorheen waren gekomen, maar als dat was gebeurd zou het niet lang duren of ze zouden sterven. Heel gemeen. De valstrikken van Sammael daar beneden waren voor hem onzichtbaar, maar dat viel te verwachten. Waarschijnlijk waren die evenmin erg prettig.

Aanvankelijk zag hij Sammael niet, maar opeens schoof iemand langs de hoge uitlopende paleispilaren. Rhand wachtte af. Hij wilde zeker zijn; hij zou maar één kans krijgen. De gestalte stapte naar voren, tussen de pilaren vandaan, een stap het plein op, waarbij zijn hoofd heen en weer schoot. Sammael met zijn sneeuwwitte kantkraag keek rond, wachtend tot Rhand het plein op zou lopen en in de valstrikken belandde. Achter hem werd de gloed in de paleisvensters helderder. Sammael tuurde de duisternis van het plein in en Mashadar kolkte uit de vensters, dikke wolken van een zilvergrijze mist gleden samen, verstrengelden zich boven zijn hoofd. Sammael liep een stukje opzij en de golf daalde neer, sneller en sneller.

Rhand schudde het hoofd. Sammael was zijn prooi. De voor lotsvuur benodigde stromen leken zich als vanzelf te verzamelen, ondanks de verre echo van Cadsuanes stem. Hij hief zijn hand.

Een gekrijs verscheurde het duister, een vrouw gillend in onnoemelijke doodsangst. Rhand zag hoe Sammael zich omdraaide en naar de grote hoop puin staarde, terwijl Rhands blik er eveneens heen schoot. Boven op de puinhoop stond een gestalte in een jas en een kniebroek afgetekend tegen de nachthemel. Eén dunne sliert van Mashadar raakte haar been. Met opgeheven armen wankelde ze schokkend rond, niet in staat van die plek weg te komen en haar woordeloos gehuil leek Rhands naam te noemen.

‘Liah,’ fluisterde hij. Onwillekeurig strekte hij zijn arm, alsof hij over de tussenliggende ruimte heen kon reiken om haar weg te sleuren. Niets kon echter redden wat Mashadar aanraakte, zoals ook niets hem had kunnen redden als Fajins dolk zijn hart had getroffen. ‘Liah,’ fluisterde hij, en het lotsvuur sprong uit zijn hand.

Minder dan een hartenklop leek haar gestalte er nog te zijn, geheel in diepzwart en felwit; daarna was ze verdwenen. Dood voor haar doodsstrijd begon.

Gillend zwiepte Rhand het lotsvuur omlaag naar het plein. Het puin stortte nog verder in. Hij wierp de dood omlaag – en liet saidin los voordat de withete staaf het meer van Mashadar raakte dat nu over het plein rolde en voorbij de saidinpoort golfde, naar rivieren van lichtgevend grijs die uit een ander paleis aan de overkant stroomden. Sammael moest dood zijn. Dat moest wel. Hij had geen tijd gehad om te vluchten of een poort te weven en in dat geval zou Rhand hebben gevoeld dat er met saidin werd gewerkt. Sammael was dood, gedood door een kwaad dat bijna even groot was als hijzelf. Gevoelens schoten langs de buitenzijde van de Leegte, Rhand wilde lachen of misschien wel huilen. Hij was hierheen gekomen om een Verzaker te doden, maar had in plaats daarvan een vrouw gedood die hij hier voor haar noodlot had achtergelaten.

Heel lang bleef hij op de toren staan terwijl de afnemende maan langs de hemel schoof, tot alleen de hoogste top van de saidinpoort boven het oppervlak van de mist uitstak. Langzaam begon Mashadar zich terug te trekken om elders op jacht te gaan. Als Sammael nog in leven was geweest, had hij genoeg gelegenheid gehad om de Herrezen Draak gemakkelijk te doden, en Rhand wist niet zeker of hem dat veel had kunnen schelen. Ten slotte opende hij een poort voor Scheren en maakte hij een vlot, een half witte en half zwarte schijf zonder leuning. Scheren ging langzamer dan Reizen. Het duurde langer om weer in Illian terug te komen en al die tijd brandde hij telkens opnieuw Liahs naam in zijn geest en pijnigde zich ermee. Hij had graag willen huilen. Hij dacht dat hij was vergeten hoe dat moest.

Ze zaten in de troonkamer van het Koningspaleis op hem te wachten. Bashere, Dashiva en de Asha’man. Het was precies dezelfde kamer als hij aan de andere kant van het plein had gezien, tot en met de staande lampen, de taferelen op de marmeren muren en de lange witte verhoging. Precies hetzelfde, behalve dat alles net wat groter was. Bovendien stond er op de verhoging, in plaats van negen stoelen, één grote vergulde troon met luipaarden als armleuningen en op de rug negen vuistgrote gouden bijen die boven het hoofd van de koning zichtbaar zouden blijven. Doodmoe zette Rhand zich op de treden aan de voorkant van de verhoging.

‘Ik neem aan dat Sammael dood is,’ zei Bashere, die hem in zijn stoffige en gerafelde jas van top tot teen opnam.

‘Hij is dood,’ zei Rhand. Dashiva zuchtte luid van opluchting.

‘De stad is van ons,’ vervolgde Bashere. ‘Of liever gezegd, van jou.’ Opeens lachte hij. ‘Er kwam heel gauw een eind aan de gevechten, toen de juiste mensen hoorden dat jij het was. Uiteindelijk had het niet veel om het lijf.’ Gedroogd bloed maakte een zwarte vlek op de gescheurde mouw van zijn jas. ‘De Raad heeft heel gretig op je terugkomst gewacht. Bezorgd gewacht, kun je wel zeggen,’ voegde hij er met een wrange grimas aan toe.

Acht zwetende mannen stonden sinds Rhands aankomst aan het andere eind van de troonzaal. Ze droegen donkere zijden jassen met gouden zilverborduursel op borst en mouwen, en vele lagen kant rond nek en polsen. Enkelen hadden een baard onder een volkomen kale bovenlip, en allen droegen ze een brede sjerp van groene zijde met negen vliegende gouden bijen schuin over de borst.

Op Basheres gebaar kwamen ze naar voren. Ze maakten bij elke derde stap een buiging voor Rhand, alsof hij het fraaiste zijden gewaad ter wereld droeg. Een lange man met een rond gezicht en uiteraard een baard leek de leider. Hij bezat een natuurlijke waardigheid, maar leek door zorgen heel gespannen. ‘Mijn heer Draak,’ zei hij, met een nieuwe buiging en beide handen tegen zijn hart gedrukt. ‘Vergeef me, maar heer Brend kan nergens worden gevonden en...’

‘Die is ook nooit meer te vinden,’ zei Rhand effen.

Een spiertje in het gezicht van de man bewoog bij Rhands toon en hij slikte. ‘Wat u zegt, mijn heer Draak,’ mompelde hij. ‘Ik ben trouwens heer Gregorin den Lushenos, mijn heer Draak. In afwezigheid van heer Brend, spreek ik namens de Raad van Negen. Wij bieden u...’ Een hand aan zijn zij gebaarde verwoed naar een kleinere, baardeloze man die naar voren stapte met een kussen waarover een lap groene zijde lag. ‘Wij bieden u Illian aan.’ De kleinere man rukte de doek opzij en onthulde een zware, zeker duimdikke gouden lauwerkrans. ‘Al behoort de stad u uiteraard al,’ ging Gregorin bezorgd verder. ‘We hebben een eind gemaakt aan alle verzet. Wij bieden u de kroon, de troon en heel Illian aan.’

Rhand staarde naar de kroon op het kussen en bewoog geen spier. Men had gedacht dat hij van plan was geweest zich tot koning van Tyr uit te roepen, en gevreesd dat hij dat zou doen in Cairhien en Andor, maar niemand had hem ooit een kroon aangeboden. ‘Waarom? Wil Mattin Stepaneos zo graag zijn kroon opgeven?’

‘Koning Mattin is twee dagen geleden spoorloos verdwenen,’ zei Gregorin. ‘Sommigen van ons vrezen... We vrezen dat heer Brend daar iets mee te maken heeft. Brend heeft zeker...’ Hij wachtte even en slikte. ‘Brend heeft een buitengewoon grote invloed op de koning. Sommigen zouden zeggen te veel invloed, maar de laatste maanden werd Brend nogal afgeleid en begon Mattin zich weer waar te maken.’

Flarden van een smerige mantel en stukken hemdsmouw bungelden omlaag, toen Rhand zijn hand uitstak om de Bladerkroon op te pakken. De draak die zich om zijn onderarm slingerde, glinsterde in het kaarslicht even helder als de gouden kroon. Hij draaide hem rond en rond. ‘Je hebt nog steeds niet gezegd waarom. Omdat ik jullie overwonnen heb?’ Hij had Tyr veroverd en ook Cairhien, maar in beide landen keerden zich nog steeds mensen tegen hem. Het scheen echter de enige manier.

‘Dat had ermee te maken,’ antwoordde Gregorin droog. ‘Desondanks hadden we misschien iemand uit eigen kring gekozen. Er zijn eerder koningen uit de Raad voortgekomen. Maar het graan dat op uw bevel uit Tyr werd gezonden, heeft uw naam als het Licht in ieders mond gelegd. Zonder dat graan zouden velen de hongerdood zijn gestorven. Brend liet elk brood naar het leger gaan.’

Rhand knipperde met zijn ogen en trok snel een hand van de kroon terug om aan een geprikte vinger te zuigen. Half verborgen onder de lauriertakken van de kroon zaten de scherpe punten van zwaarden. Hoe lang was het geleden dat hij de Tyreners had opgedragen het graan aan hun vijanden van weleer te verkopen, het te verkopen of anders wegens ongehoorzaamheid te sterven? Hij had niet geweten dat ze ermee waren doorgegaan, nadat hij was begonnen met de voorbereidingen voor de aanval op Illian. Misschien waren ze bang geweest om erover te beginnen maar ook bang om er een eind aan te maken. Wellicht had hij toch enig recht op deze kroon.

Voorzichtig zette hij de lauwerkrans op zijn hoofd. De helft van die zwaarden wees omhoog, de rest omlaag. Geen enkel hoofd zou deze kroon lichtvaardig dragen.

Gregorin maakte een vloeiende buiging. ‘Het Licht verlichte Rhand Altor, koning van Illian,’ zong hij en de zeven andere heren bogen met hem mee, mompelend: ‘Het Licht verlichte Rhand Altor, koning van Illian.’

Bashere stelde zich tevreden met een hoofdbuiging. Hij was per slot van rekening de oom van een koningin, maar Dashiva riep luid: ‘Alle eer aan Rhand Altor, koning van de wereld.’ Flin en de andere Asha’man namen het over.

‘Alle eer aan Rhand Altor, koning van de wereld.’

‘Alle eer aan de koning van de wereld.’

Dat klonk wel goed.

Het verhaal verspreidde zich, zoals dat gaat met verhalen, en het veranderde, zoals verhalen door tijd en afstand veranderen. Het verspreidde zich vanuit Illian met kustvaarders, handelskaravanen en in het geheim verstuurde postduiven. Het verspreidde zich als een rimpeling die met andere rimpelingen meedeinde en nieuwe veroorzaakte. Een leger was Illian binnengevallen, vertelden de verhalen. Een Aielleger; een leger van Aes Sedai dat neerdaalde uit een heldere hemel; een leger van geleiders die gevleugelde beesten bereden; zelfs een leger van Saldeanen, hoewel maar weinigen dat laatste geloofden. Sommige verhalen vermeldden dat de Herrezen Draak de Bladerkroon van Illian was aangeboden; aangeboden door de Raad van Negen. Er werd ook gezegd dat Mattin Stepaneos zelf op zijn knieën de kroon had weggegeven. Sommigen vertelden dat de Herrezen Draak de kroon van Mattins hoofd had gerukt en dat hoofd op een lans had gestoken. Nee, de Herrezen Draak had Illian met de grond gelijkgemaakt en de oude koning onder het puin begraven. Nee, hij en zijn leger van Asha’man hadden slechts verschroeide aarde achtergelaten. Nee, hij had Ebo Dar verwoest, na Illian.

Eén feit echter kwam in al die verhalen telkens terug. De Bladerkroon van Illian had een nieuwe naam gekregen. De Kroon van Zwaarden. En om de een of andere reden vonden de mensen die de verhalen doorvertelden, het vaak nodig er bijna dezelfde woorden aan toe te voegen. De storm steekt op, zeiden ze bezorgd naar het zuiden starend. De storm steekt op.

Meester van de bliksem, ruiter van de storm,

drager van een zwaardenkroon, ontbinder van het lot.

Wie hem denkt te draaien aan het Rad des Tijds,

moge de waarheid veel te laat vernemen.

Uit een gedeeltelijke vertaling in wat toen de taal van het gemene volk werd genoemd van De Voorspellingen van de Draak

toegeschreven aan heer Mangore Kiramin, zwaardbard van Aramaelle, zwaardhand van Caraighan Maconar (ca. 300 NB)

Content

Robert Jordan
Een Kroon van Zwarden

Proloog Bliksemschichten

1 Hoog Gesselein

2 Het slachtveld

3 Heuvel van de Gouden Dageraad

4 De stad Cairhien

5 Een kapotte kroon

6 Oude en nieuwe vrees

7 Valkuilen en strikken

8 Vaandel

9 Een stel zilvertanden

10 Onzichtbare ogen

11 Een eed

12 Een geslaagde ochtend

13 De Schaal der Winden

14 Witte pluimen

15 Insecten

16 Een tikje op de wang

17 Nuchter denken wint

18 Zoals de ploeg de aarde breekt

19 Diamanten en sterren

20 Patronen binnen Patronen

21 Swovansnacht

22 Kleine opofferingen

23 Naast een weverij

24 De Kinne

25 Geestesval

26 Onherroepelijke woorden

27 Alleen zijn

28 Brood en kaas

29 Het Festival van de Vogels

30 De eerste beker

31 Mashiara

32 Verzegeld tot de Vlam

33 Een bad

34 Ta’veren

35 De bossen in

36 Wapens

37 Een bericht van het paleis

38 Vijf verdiepingen

39 Beloften nakomen

40 Speren

41 Een kroon van zwaarden