Robert Jordan

Het Pad der Dolken

Voor Harriet,

Mijn licht, mijn leven, mijn hart,

voor altijd

Wie aan wil zitten bij de machtigen, moet het pad der dolken betreden.

Aantekening van een onbekende, gekrabbeld in de marge van een geschiedenisrol (naar men aanneemt uit de tijd van Artur Haviksvleugel) over de laatste dagen van de Tovaanse Beradingen

Op de hoogten zijn alle paden geplaveid met dolken.

Oud Seanchaans gezegde

Proloog

Bedrieglijke verschijningsvormen

Ethenielle had bergen gezien die lager waren dan deze verkeerd genaamde Zwarte Heuvels, grote overhellende hopen van half begraven rotsblokken, doorsneden met steile, slingerende passen. Een aantal van die passen zou zelfs een klipgeit afschrikken. Je kon drie dagen door verdorde bossen en weiden vol bruin gras trekken zonder ook maar het minste spoor van menselijke bewoning te zien, en dan opeens op amper een halve dag afstand van zo’n zeven, acht dorpjes zijn die niets van de buitenwereld afwisten. Het was een karig bestaan voor de boeren, omdat de Zwarte Heuvels niet langs de handelswegen lagen. Nu was het nog zwaarder dan anders. Een mager luipaard, die zich eigenlijk uit de voeten had moeten maken bij het zien van mensen, bekeek vanaf een steile helling hoe ze nog geen veertig pas verder met haar bewapende geleide langsreed. In het westen kringelden geduldige aasgieren als een voorteken. Geen enkel wolkje verborg de bloedrode zon maar er waren wel een soort wolken. De hete wind joeg een muur van stof op.

Met vijftig van haar beste krijgslieden achter zich reed Ethenielle onverstoorbaar en ongehaast door. Anders dan haar welhaast legendarische voorgangster Surasa, koesterde ze niet de verwachting dat het weer zich naar haar wensen zou schikken omdat ze op de Wolkentroon zat, en wat haast betrof... In hun brieven – zorgvuldig in geheimschrift en met grote veiligheid omgeven – waren marsorders afgesproken en die waren bepaald door ieders behoefte aan een reis die geen enkele aandacht trok. Geen gemakkelijke taak. Sommigen hadden gedacht dat het onmogelijk was.

Peinzend bedacht ze dat ze tot nog toe geluk hadden gehad. Ze hadden niemand hoeven te doden, doordat ze zelfs de kleinste dorpjes hadden vermeden, ook als dat een omweg van dagen betekende. De paar Ogiersteddings waren geen probleem geweest – Ogier bekommerden zich weinig om wat er zich onder de mensen afspeelde en de laatste tijd zelfs nog minder, naar het scheen – maar de dorpen... Ze waren te klein om bewoond te worden door ogen-en-oren van de Witte Toren; of van die man die beweerde de Herrezen Draak te zijn – misschien was hij dat wel; ze kon niet besluiten wat erger zou zijn te klein, maar uiteindelijk werden ze wel door marskramers aangedaan. Marskramers handelden evenzeer in geruchten als in goederen, en praatten met mensen die weer met anderen praatten, en geruchten stroomden als een zich steeds vertakkende rivier door de Zwarte Heuvels naar de grote buitenwereld. Slechts enkele woorden van één ongeziene herder konden een signaalvuur ontsteken dat vijfhonderd roede verder gezien kon worden. Het soort vuur dat bomen en grasland in vlammen deed opgaan. Misschien wel steden. Naties. ‘Heb ik de juiste keus gemaakt, Serailla?’ Ethenielles gezicht vertrok tot een grimmige uitdrukking. Ze mocht dan geen meisje meer zijn, maar die paar grijze haren maakten haar nauwelijks oud genoeg om loslippigheid te rechtvaardigen. Het besluit was genomen. Maar het bleef haar bezighouden. Bij het waarachtige Licht, ze was minder onverstoorbaar dan ze wilde toegeven.

Ethenielles Eerste Raadsvrouwe leidde haar grijze merrie dichter naar de slanke, zwarte ruin. Met haar ronde, kalme gezicht en peinzende donkere ogen had vrouwe Serailla een boerin kunnen zijn die onverhoeds in het rijgewaad van een edelvrouwe was gestoken, maar het verstand achter haar alledaagse, zwetende gelaatstrekken was even scherp als dat van iedere andere Aes Sedai. ‘De andere keuzes brachten slechts andere, niet minder gevaren met zich mee,’ zei ze gelijkmatig. Serailla was een stevige vrouw, maar ze was in het zadel net zo bevallig als wanneer ze danste, en ze deed alles gelijkmatig. Niet gladjes of gekunsteld; gewoon totaal onverstoorbaar. ‘Hoe het ook zij, majesteit, de Witte Toren schijnt zowel verlamd als verdeeld te zijn. U had de Verwording in de gaten kunnen blijven houden, terwijl de wereld achter u ineenstortte. Dat had u kunnen doen, als u iemand anders was geweest.’

De noodzaak om iets te doen. Was ze daardoor hierheen gekomen? Nou ja, als de Witte Toren niet wilde of kon doen wat gedaan moest worden, moest iemand anders het doen. Wat voor zin had het om de Verwording te bewaken als de wereld inderdaad achter haar ineenstortte?

Ethenielle keek naar de slanke man die aan haar andere zijde reed. De witte strepen bij zijn slapen gaven hem een hooghartig voorkomen. Hij droeg het Zwaard van Kirukan in een rijk bewerkte schede in de kromming van zijn arm. Het zwaard werd in ieder geval zo genoemd en wellicht had de legendarische krijgskoningin van Aramaelle het inderdaad gevoerd. Het wapen was heel oud, en volgens sommigen met de Kracht gewrocht. Het tweehandige gevest was naar oud gebruik naar haar toegekeerd, hoewel ze niet van plan was ooit een zwaard te gebruiken, zoals een heethoofdige Saldeaanse. Een koningin diende na te denken, aan te voeren en te bevelen. En dat lukte niet als ze iets probeerde te doen wat iedere krijgsman in haar leger beter kon. ‘En jij, zwaarddrager?’ zei ze. ‘Heb je nog enige twijfels op dit late tijdstip?’

Heer Baldhere draaide zich om in zijn met goud bewerkte zadel om een blik te werpen op de banieren van de ruiters achter hem, gehuld in kokers van bewerkt leer en geborduurd fluweel. ‘Het bevalt mij niet dat ik mij en mijn naam dien te verbergen, majesteit,’ zei hij luchtig, terwijl hij zich weer oprichtte. ‘De wereld zal spoedig genoeg weten wie wij zijn en wat we gedaan hebben. Of wat wij probeerden. Het einde is onze dood of een speelmanverhaal, of allebei, dus mogen ze best weten welke namen ze moeten opschrijven.’ Baldhere had een scherpe tong, en hij deed alsof hij meer om muziek en kleding gaf dan om wat dan ook – zijn fraaie blauwe mantel was de derde van vandaag – maar net als bij Serailla was de schijn bedrieglijk. De zwaarddrager van de Wolkentroon had veel zwaardere verplichtingen dan dat zwaard in zijn met juwelen ingelegde schede. Sinds de dood van haar gemaal, nu zo’n twintig jaar terug, had Baldhere de legers van Kandor in het veld aangevoerd, en het overgrote deel van haar krijgslieden zou hem zelfs naar Shayol Ghul gevolgd hebben. Hij was niet een van de grote krijgsheren, maar hij wist wanneer hij een gevecht moest aangaan en wanneer niet, en ook hoe hij moest winnen.

‘Ons trefpunt moet nu vlakbij zijn,’ zei Serailla opeens. Op hetzelfde ogenblik zag Ethenielle hoe de verkenner die Baldhere vooruit had gestuurd, zijn paard op het hoogste punt van de pas inhield. Lomas was een geslepen kerel die een vossenkop als helmembleem voerde. Met zijn schuin opgestoken lans maakte hij het teken voor ‘verzamelplaats in zicht’.

Baldhere wendde zijn grote ruin en brulde het geleide een halt toe -hij kon brullen als het moest – en gaf toen zijn vos de sporen om haar en Serailla in te halen. Het zou een ontmoeting tussen oeroude bondgenoten worden, maar toen ze Lomas voorbijreden gaf Baldhere de man met het magere gezicht kortaf een bevel: ‘Zie toe en geef door.’ Als er iets misging, zou Lomas het geleide het teken geven om hun koningin te ontzetten.

Ethenielle zuchtte onhoorbaar bij het instemmende knikje van Serailla voor dat bevel. Bondgenoten van vanouds, maar het heden kweekte achterdocht als vliegen op een mesthoop. Wat zij wilden doen, zou die mesthoop omkeren en de vliegen opjagen. Het afgelopen jaar waren er in het zuiden te veel heersers omgekomen of verdwenen om nog gerust een kroon te dragen. Er waren te veel landen verwoest. Een leger Trolloks had het niet grondiger kunnen doen. Wie hij ook was, die Altor had heel wat op zijn geweten. Heel wat. Voorbij Lomas verbreedde de pas zich tot een ondiepe kom, bijna te klein om vallei genoemd te worden, met bomen die te ver uiteen stonden om een bos te worden genoemd. Lederblad, blauwspar en drienaaldspijnboom droegen nog wat groen, evenals enkele eiken, maar de resterende bomen waren gehuld in dor bruin of droegen slechts kale takken. Naar het zuiden bevond zich echter datgene wat deze plek tot een goed trefpunt maakte. Daar stond een slanke spits, als een scherpe piek van gouden kant, scheef weggezakt en gedeeltelijk begraven in de kale helling. Hij stak zo’n zeventig pas boven de boomtoppen uit. Ieder kind in de Zwarte Heuvels dat oud genoeg was om vrij rond te hollen, wist ervan, maar binnen vier dagreizen viel geen dorp te bekennen en niemand waagde zich vrijwillig binnen tien span. Men verhaalde over waanzinnige verschijningen, over levende doden, en over de dood die wachtte bij het aanraken van de spits. Ethenielle vond zichzelf niet bijgelovig, maar toch huiverde ze even. Nianh had gezegd dat de spits een overblijfsel van de Eeuw der Legenden was, en niet gevaarlijk. Hopelijk zag de Aes Sedai geen aanleiding om zich dat gesprek van jaren terug te herinneren. Het was jammer dat je de doden hier niet kon doen herrijzen. Het verhaal ging dat Kirukan eigenhandig een valse Draak had onthoofd, en twee zonen had gekregen van een andere man die kon geleiden. Misschien was het wel dezelfde. Kirukan zou hebben geweten hoe ze hun plan moesten uitvoeren en het overleven.

Zoals verwacht was het eerste paar van degenen die Ethenielle wilden ontmoeten, al aanwezig. Ieder met twee dienaren. Paitar Nachiman had veel meer rimpels in zijn lange gezicht dan de ongelooflijk knappe, oudere man die zij als meisje had bewonderd. En minder haar, waarvan het meeste ook nog grijs was. Gelukkig had hij de gebruikelijke Arafellaanse vlechten afgezworen en droeg hij zijn haar kort. Maar hij zat kaarsrecht in het zadel, en zijn schouders hadden geen opvulling in zijn geborduurde groenzijden kledij nodig, en ze wist dat hij het zwaard aan zijn zij nog steeds krachtig en vaardig kon voeren. Easar Togita had een hoekig gezicht en zijn hoofdhuid was op een witte haarknot na gladgeschoren. Hij droeg een mantel in de kleur van oud brons en was een hoofd kleiner dan de koning van Arafel, en tengerder ook, maar naast hem leek Paitar niet meer zo sterk. Easar van Shienar zag er niet dreigend uit – er straalde eerder een soort eeuwige droefheid uit zijn ogen – maar hij kon van hetzelfde metaal gemaakt zijn als het grootzwaard op zijn rug. Ze vertrouwde beide mannen – en hoopte dat hun verwantschap dat vertrouwen verder versterkte. Huwelijken hadden de Grenslanden evenzeer verbonden als hun strijd tegen de Verwording. Haar dochter was uitgehuwelijkt aan Easars derde zoon, en haar zoon aan Paitars meest geliefde kleindochter. Bovendien hadden een broer en twee zusters hun Huizen verbonden.

De gezellen verschilden uiterlijk evenzeer als de twee koningen. Is-higari Terasian leek net ontwaakt uit de versufte roes van een dron-kenmansfeest; hij was de dikste man die ze ooit in het zadel had gezien. Zijn fraaie rode mantel was gekreukeld, zijn ogen stonden waterig en hij was ongeschoren. Kiril Shianri was in alles het tegengestelde: lang en mager en, ondanks zijn bezwete en bestofte gezicht, bijna even verfijnd als Baldhere. Er zaten zilveren belletjes aan de rand van zijn laarzen, zijn handschoenen en in zijn vlechten. Zijn gezichtsuitdrukking stond als altijd ontevreden en hij had de gewoonte om koeltjes langs zijn forse neus op iedereen neer te kijken, behalve op Paitar. Shianri was in menig opzicht een dwaas – Arafelse heersers leken zelden naar raadslieden te luisteren, ze vertrouwden op hun koningin – maar hij was meer dan hij op het eerste gezicht leek. Agelmar Jagad had een grotere uitvoering van Easar kunnen zijn, een eenvoudig geklede man van rots en staal, die meer wapens torste dan Baldhere. Een snelle dodelijke dreiging, klaar om toe te slaan. Alesune Chulin daarentegen was even slank als Serailla fors, even lieftallig als Serailla gewoontjes, en even heftig als Serailla kalm was. Alesune scheen geboren te zijn voor haar fijne, blauwzijden gewaad. Ze kon maar beter in gedachten houden dat een aan Serail-la’s uiterlijk ontleend oordeel ook een vergissing was. ‘Vrede en Licht begunstige u, Ethenielle van Kandor,’ zei Easar bars, toen Ethenielle haar paard voor hen inhield, terwijl Paitar tegelijk galmde: ‘Het Licht omgeve u, Ethenielle van Kandor.’ Paitar had nog steeds een stem die vrouwenharten sneller deed slaan. En een vrouw die wist dat hij tot aan zijn kleine tenen de hare was. Ethenielle betwijfelde of Menuki ooit een moment van afgunst in haar leven had gehad, of reden daartoe.

Haar eigen begroeting was even kort en eindigde met een rechtstreeks: ‘Ik hoop dat jullie de verre reis onopgemerkt hebben afgelegd.’

Easar snoof, steunde op zijn zadelboom en keek haar grimmig aan. Hij was een harde man, maar al elf jaar weduwnaar en nog steeds in rouw. Hij had gedichten voor zijn vrouw geschreven. Er was altijd meer dan het oppervlak. ‘Als we gezien zijn, Ethenielle,’ bromde hij, ‘kunnen we net zo goed terugkeren.’

‘U spreekt nu al van terugkeren?’ Shianri wist door zijn toon en een klap van zijn met kwasten versierde teugels minachting en genoeg hoffelijkheid te combineren om een uitdaging te voorkomen. Desondanks nam Agelmar hem kil op, terwijl hij in zijn zadel verschoof, alsof hij naar zijn wapens voelde. Oude bondgenoten in vele veldslagen langs de Verwording, maar nieuwe achterdocht kringelde rond.

Alesune liet haar rijdier dansen, een grijze merrie zo groot als een krijgsros. De dunne witte strepen in haar lange zwarte haar leken plotseling op helmkammen, en haar ogen deden gemakkelijk vergeten dat Shienaraanse vrouwen niet met wapens oefenden noch tweegevechten uitvochten. Haar titel was simpelweg satajane van het koninklijk hof, maar wie meende dat haar invloed slechts reikte tot het bevelen van koks en dienstmeiden en schenkers maakte een ernstige fout. ‘Dwaasheid is niet hetzelfde als moed, heer Shianri. We hebben de Verwording bijna onbewaakt achtergelaten en als we falen, misschien zelfs als we slagen, zullen sommigen onder ons hun hoofd op een spies terugvinden. Misschien wij allen. De Witte Toren kan daar heel goed voor zorgen, als die Altor dat al niet doet.’

‘De Verwording schijnt bijna te zijn ingeslapen,’ mompelde Terasian, terwijl hij over de baardstoppels op zijn vlezige kin streek. ‘Ik heb het er nog nooit zo stil meegemaakt.’

‘De Schaduw slaapt nimmer,’ merkte Jagad kalm op, en Terasian knikte, alsof dat eveneens moest worden overwogen. Agelmar was de beste krijgsheer van hen allen, een van de besten ter wereld, maar Terasian had geen plekje aan Paitars zijde gevonden omdat hij een goede kroegmakker was.

‘Wat ik heb achtergelaten kan de Verwording bewaken, tenzij de Trollok-oorlogen opnieuw uitbreken,’ zei Ethenielle vastberaden. ‘Ik vertrouw erop dat jullie dat eveneens hebben gedaan. Maar het doet er amper toe. Gelooft iemand nog dat we echt op onze schreden kunnen terugkeren?’ Het was nauwelijks een vraag, want ze verwachtte geen antwoord. Dat kreeg ze echter wel.

‘Terugkeren?’ klonk de hoge stem van een jonge vrouw achter haar. Tenobia van Saldea galoppeerde naar de groep en trok de teugels van de witte ruin aan, zodat hij zwierig steigerde. Rijen parels bedekten de donkergrijze mouwen van haar van nauwe rokken voorziene rijgewaad, terwijl borduursel van rood met gouden krullen haar smalle middel en volle boezem benadrukten. Ze was lang voor een vrouw en wist er vrij knap uit te zien, ondanks een neus die op zijn zachtstezegd nogal fors was. Het hielp dat ze grote, schuinstaande diepblauwe ogen had, maar ook dat ze zo vol zelfvertrouwen was, dat ze erdoor leek te stralen. Zoals verwacht werd de koningin van Saldea slechts vergezeld door Kalyan Ramsin, een van haar talloze ooms, een vergrijsde man vol littekens met een arendsgezicht en een forse krulsnor. Tenobia Kazadi aanvaardde slechts raad van een echte krijgsman en van niemand anders. ‘Ik keer niet om,’ ging ze fel verder, ‘wat jullie ook doen. Ik heb mijn geliefde oom Davram bevolen mij het hoofd van die valse Draak Mazrim Taim te brengen, en nu zijn hij en Taim béiden volgelingen van die Altor geworden, als ik de helft geloof van wat ik hoor. Ik heb zowat vijftigduizend man mee, en wat jullie ook beslissen, ik keer niet terug tot mijn oom en Altor precies weten wie er over Saldea heerst.’

Ethenielle wisselde blikken uit met Serailla en Baldhere, terwijl Paitar en Easar Tenobia begonnen te verzekeren dat ook zij wilden doorzetten. Serailla schudde bijna onmerkbaar haar hoofd en haalde al even onmerkbaar haar schouders op. Baldhere sloeg openlijk zijn blik ten hemel. Ethenielle had niet echt gehoopt dat Tenobia uiteindelijk zou besluiten om weg te blijven, maar het kind zou beslist moeilijkheden veroorzaken.

Saldeanen waren een vreemd volk – Ethenielle had zich vaak afgevraagd hoe haar zuster Einone zo’n uitstekend huwelijk kon hebben met weer een andere oom van Tenobia – maar Tenobia voerde die vreemdheid ten top. Men kon van elke Saldeaan verwachten dat hij voor vertoon zorgde, maar Tenobia had er enorm plezier in om Domani te schokken en Altaraansen saai te doen lijken. De Saldeaanse luimen waren beroemd. Die van haar waren uitslaande branden in stormwinden, en je kon er nooit zeker van zijn, waardoor ze werden aangestoken. Ethenielle wilde niet eens denken aan de moeilijkheden om Tenobia over te halen tot het luisteren naar een redelijk voorstel als ze daar geen zin in had; alleen Davram Bashere was dat ooit gelukt. En dan was er nog de zaak van het huwelijk. Tenobia was nog jong, hoewel jaren ouder dan de leeftijd waarop ze had moeten huwen – een echtverbintenis was een plicht voor elk lid van een heersend Huis, dus helemaal voor een vorstin. Er moesten bondgenootschappen worden gesloten en in een erfgenaam worden voorzien, maar Ethenielle had nimmer een van haar zonen voor het meisje overwogen. Tenobia’s eisen aangaande een gemaal pasten volmaakt bij haar andere eigenschappen. Hij moest al dichtend en harp spelend tien Myrddraal tegelijk kunnen bestrijden én verslaan. Hij moest geleerden kunnen verbijsteren, terwijl hij te paard een onmogelijk steile rotshoogte afdaalde, of misschien wel beklom. Natuurlijk moest hij haar achting betonen – per slot van rekening was ze een koningin – al rekende Tenobia er ook op dat hij soms haar woorden negeerde en haar blijmoedig over zijn schouder wegvoerde. Dat was precies wat ze verwachtte! En het Licht mocht hem bijstaan als hij besloot haar te schaken terwijl zij achting verwachtte, of omgekeerd. Ze zei dit alles wel niet hardop, maar iedere verstandige vrouw die haar over mannen had horen praten, kon dit alles concluderen. Tenobia zou als maagd sterven. Wat betekende dat haar oom Davram haar opvolgde, als ze hem na dit alles in leven liet, of anders Davrams erfgenaam.

Toen ving Ethenielle iets op waardoor ze recht overeind schoot. Ze had beter moeten luisteren; er stond te veel op het spel. ‘Aes Sedai?’ vroeg ze scherp. ‘Wat is er met Aes Sedai?’ Behalve die van Paitar hadden al hun raadsvrouwen van de Witte Toren hen verlaten. Haar eigen Nianh en Easars Aisling waren verdwenen zonder een spoor achter te laten. Als de Aes Sedai iéts van hun plannen hadden opgevangen... Nou ja, Aes Sedai hadden altijd eigen plannetjes. Altijd. Ze zou het vervelend vinden om te ontdekken dat ze haar handen in twee wespennesten had gestoken, in plaats van slechts een. Paitar haalde zijn schouders op en leek ietwat beschaamd. Dat was niet gering voor een man als hij; net als Serailla liet hij zich door niets van zijn stuk brengen. ‘Je kon toch moeilijk van me verwachten dat ik Coladara achter zou laten, Ethenielle,’ zei hij kalmerend, ‘zelfs al had ik alle voorbereidingen voor haar verborgen kunnen houden.’ Dat had Ethenielle ook niet verwacht; zijn lievelingszuster was Aes Sedai, en Kiruna had hem een grote liefde voor de Toren bijgebracht. Ze had het niet verwacht, maar ze had het gehoopt. ‘Coladara had bezoek,’ vervolgde hij. ‘Zeven zusters. Het leek me in deze omstandigheden verstandig om ze mee te nemen. Gelukkig was er weinig nodig om hen te overtuigen. Helemaal niets, zelfs.’

‘Het Licht verlichte en beware onze zielen,’ verzuchtte Ethenielle zacht, en ze hoorde bijna hetzelfde van Serailla en Baldhere. ‘Acht zusters, Paitar? Acht?’ De Witte Toren was nu zeker op de hoogte van elke stap die ze wilden zetten.

‘En ik heb er ook nog vijf,’ zei Tenobia terloops, alsof ze aankondigde dat ze een paar nieuwe muiltjes had. ‘Ze liepen me vlak voor mijn vertrek uit Saldea tegen het lijf. Per ongeluk, daar ben ik zeker van, want ze leken even verbaasd als ik. Toen ze er eenmaal achter kwamen wat ik aan het doen was – ik weet nog steeds niet hoe ze het deden, maar ze kwamen erachter – wist ik bijna zeker dat ze Memara een bezoekje zouden brengen.’ Haar wenkbrauwen trokken zich even woest samen. Elaida had een ernstige misser begaan toen ze een zuster had gestuurd om Tenobia aan de lijn te leggen. ‘Het tegendeel bleek waar: Illeisien en de anderen waren nog meer op geheimhouding gebrand dan ik,’ besloot ze.

‘Maar dan nog,’ hield Ethenielle aan. ‘Dertien zusters. Er hoeft er maar één een manier te vinden om een boodschap te sturen. Enkele regels. Een krijgsman of een meid die schrik wordt aangejaagd. Gelooft iemand van jullie dat zoiets kan worden voorkomen?’

‘De stenen zijn geworpen,’ zei Paitar zacht. Wat gebeurd was, was gebeurd. Volgens Ethenielle waren Arafellanen bijna even vreemd als Saldeanen.

‘Meer naar het zuiden,’ voegde Easar eraan toe, ‘kon het weleens goed uitkomen dat we dertien Aes Sedai bij ons hebben.’ Dat veroorzaakte een diepe stilte, terwijl de gevolgtrekkingen in de lucht bleven hangen. Niemand wilde deze verwoorden. Dit was wel iets anders dan de Verwording het hoofd bieden.

Plotseling lachte Tenobia, kort en schokkend. Haar ruin probeerde weg te dansen, maar ze kalmeerde hem. ‘Het is mijn bedoeling zo snel mogelijk verder te trekken naar het zuiden, maar vanavond nodig ik jullie allemaal in mijn kamp uit voor het avondmaal. Jullie kunnen dan praten met Illeisien en haar vriendinnen, en zien of jullie oordeel overeenkomt met het mijne. Misschien kunnen we morgenavond bijeenkomen in Paitars kamp en die vriendinnen van zijn Coladara ondervragen.’ Dat was zo’n verstandig voorstel en zo noodzakelijk, dat iedereen het er onmiddellijk mee eens was. ‘En,’ voegde Tenobia eraan toe, alsof het een losse gedachte was, ‘mijn oom Kalyan zou vereerd zijn als je hem vanavond toestaat aan je zijde te zitten, Ethenielle. Hij bewondert je zeer.’

Ethenielle wierp een blik op Kalyan Ramsin. De man had stil op zijn paard achter Tenobia gezeten, zwijgend en schijnbaar zonder adem te halen. Ze keek slechts kort naar hem en heel even opende die vergrijsde arend zijn ogen. Heel even zag ze iets wat ze sinds de dood van haar Brys niet meer had gezien: een man die niet naar een koningin keek, maar naar een vrouw. De schok was een klap die haar de adem benam. Tenobia’s ogen sprongen van haar oom naar Ethenielle, met een klein, tamelijk tevreden glimlachje. De verontwaardiging vlamde in Ethenielle op. Die glimlach maakte het allemaal zo helder als bronwater, als Kalyans ogen dat al niet gedaan hadden. Dat jonge ding dacht die kerel aan haar uit te huwelijken? Dit kind had de aanmatiging... Al even snel ging haar woede over in spijt. Zelf was zij nog jonger geweest toen ze het huwelijk van haar weduwzuster Nazelle had geregeld. Een staatshuwelijk was het geweest, maar Nazelle was na haar aanvankelijke bezwaren van Ismic gaan houden. Ethenielle had zolang andermans huwelijken geregeld dat ze nooit had bedacht dat een huwelijk van haarzelf een zeer sterke band zou smeden. Ze keek nog eens naar Kalyan, nu langer. Zijn gelaatstrekken vertoonden opnieuw de juiste eerbied, maar ze zag zijn ogen zoals ze geweest waren. Elke toekomstige gemaal zou een harde man moeten zijn, maar ze had bij een huwelijk van haar eigen kinderen altijd geëist dat er een kans op echte liefde was, net als bij die van haar verwanten. Voor zichzelf zou ze niet minder vragen.

‘Laten we geen daglicht verspillen aan loos gepraat,’ zei ze, toch wat ademlozer dan haar lief was. ‘Laten we doen waarvoor we gekomen zijn.’ Het Licht verschroeie haar ziel! Ze was een volwassen vrouw, geen meisje dat voor het eerst een mogelijke aanbidder ontmoette. ‘Nou?’ vroeg ze. Deze keer was haar stem beheerst genoeg. Al hun overeenkomsten waren vastgelegd in die zorgvuldige brieven, en al hun plannen zouden terwijl ze naar het zuiden trokken moeten worden aangepast aan veranderde omstandigheden. Deze bijeenkomst had feitelijk slechts één doel, een eenvoudige en oeroude plechtigheid van de Grenslanden die in alle jaren sinds het Breken slechts zeven keer in de annalen was opgetekend. Een eenvoudige plechtigheid die hen sterker zou verbinden dan woorden ooit konden doen. De heersers lieten hun paarden samendrommen, terwijl de anderen zich terugtrokken.

Ethenielle siste toen haar mes door haar linkerhandpalm ging. Tenobia lachte toen ze in de hare sneed. Paitar en Easar hadden evengoed een splinter kunnen uittrekken. Vier handen strekten zich uit en raakten elkaar, grepen elkaar, en hun hartenbloed vermengde zich, druppelde op de grond en verzonk in het steenstof. ‘Wij zijn één, tot de dood,’ zei Easar. Allen spraken de woorden tegelijk met hem. ‘Wij zijn één, tot de dood.’ Nu waren ze door bloed en aarde verbonden. Nu moesten ze Rhand Altor nog vinden. En doen wat moest geschieden. Tot elke prijs.

Toen ze er zeker van was dat Turanna rechtop en zonder hulp op het kussen kon blijven zitten, kwam Verin overeind. Ze liet de ineengedoken Witte zuster achter terwijl die met kleine slokjes wat water dronk. Of het in ieder geval probeerde. Turanna’s tanden klapperden tegen de zilveren beker, wat geen verrassing was. De ingang van de tent was zo laag dat Verin moest bukken om haar hoofd naar buiten te steken. Ze voelde haar vermoeide rug toen ze vooroverboog. Ze was niet bang voor de vrouw die achter haar zat te huiveren in een ruw zwart wollen gewaad. Verin hield het schild om haar stevig vast, hoewel ze betwijfelde of Turanna thans genoeg kracht in haar benen bezat om zelfs maar te overwegen om haar van achteren aan te vallen. Het viel trouwens te betwijfelen of Turanna in haar huidige staat een haardun stroompje kon geleiden, zelfs als ze niet afgeschermd was.

Het Aielkamp lag op de heuvels die Cairhien aan het gezicht onttrokken. Het bestond uit lage, zandkleurige tenten, opgezet tussen de paar bomen die er, zo dicht bij de stad, nog stonden. Er hingen ijle stofwolken in de lucht, maar stof, hitte of de brandende zon konden de Aiel niet deren. Er heerste een doelbewuste drukte in het kamp, gelijkwaardig aan die in een stad. Ze zag mannen bezig met het slachten van jachtbuit, het herstellen van tenten, het wetten van messen en het maken van de zachte laarzen die ze allemaal droegen. Vrouwen kookten of bakten boven open vuren, werkten aan kleine weefgetouwen en hielden een oogje op de paar kinderen in het kamp. Overal spoedden zich gai’shain in hun witte kleren. Ze droegen dingen, klopten kleden of verzorgden pakpaarden en muilezels. Er waren geen venters of winkeliers. En natuurlijk geen wagens en koetsen. Een stad? Het leek meer op duizend dorpen bij elkaar, hoewel mannen ver in de meerderheid waren. Behalve de smeden droeg elke man die niet in het wit gekleed was, wapens. Net als de meeste vrouwen.

De aantallen waren zeker gelijk aan die van een grote stad, meer dan genoeg om een paar gevangen Aes Sedai geheel op te slokken. Toch zag Verin nog geen vijftig pas verderop een in het zwart geklede vrouw zwoegen om een tot haar middel reikende steenhoop op een koeienhuid achter zich aan te slepen. De grote kap verborg haar gezicht, maar alleen de gevangen zusters droegen deze zwarte kleren. Een Wijze wandelde naast de koeienhuid mee. Ze was gehuld in de Ene Kracht en schermde de gevangene af, terwijl een paar Speervrouwen naast de zuster liepen en haar met twijgen aanspoorden als ze struikelde. Verin vroeg zich af of dit schouwspel voor haar werd opgevoerd. Vanmorgen was ze nog langs Coiren Saldain gekomen. Haar ogen hadden verwilderd gestaan, terwijl het zweet over haar gezicht stroomde. Een Wijze en twee grote Aiel begeleidden haar terwijl zij haar rug kromde onder een grote mand vol zand. Wankelend droeg ze die een helling op. Gisteren was het Sarene Nemdahl geweest. Ze hadden haar handenvol water van de ene naar de andere leren emmer laten overgieten. Ze kreeg slaag om sneller te werken, en daarna weer slaag voor elke druppel die ze door die harde klappen morste. Sarene was even op Verin afgeschoten om naar het waarom te vragen, hoewel ze blijkbaar geen antwoord verwachtte. Verin had er in elk geval geen kunnen bedenken voordat de Speervrouwen Sarene terugjoegen naar haar zinloze werk.

Ze onderdrukte een zucht. Ze kon geen plezier ontlenen aan het schouwspel van zusters die zo behandeld werden, wat de reden of noodzaak ook was. Het was eveneens duidelijk dat een behoorlijk aantal Wijzen iets wilde... Maar wat? Haar laten weten dat een Aes Sedai hier helemaal niet meetelde? Belachelijk. Dat was al dagen geleden overduidelijk gemaakt. Misschien dat ook haar een zwart gewaad kon worden aangetrokken? Ze besloot dat ze daar nog wel veilig voor was, maar de Wijzen hadden een aantal geheimen waar ze nog steeds achter moest komen. Het minste was nog hoe hun rangorde in elkaar zat. Inderdaad het minste geheim, maar toch was dat de sleutel tot het leven en een gave huid. Vrouwen die bevelen verstrekten, kregen soms opdrachten van dezelfde vrouwen die ze even daarvoor bevolen hadden. Later draaide het weer om en Verin kon er geen reden of patroon in ontdekken. Maar niemand gaf Sorilea bevelen, en daarin kon veiligheid zitten. Min of meer. Ze kon een zucht van tevredenheid niet onderdrukken. Eerder op de ochtend, in het Zonnepaleis, had Sorilea willen weten wat natlanders het meest beschamend vonden. Kiruna en de andere zusters hadden het niet begrepen; ze deden weinig pogingen om te zien wat daar buiten gebeurde. Misschien vreesden ze wat ze zouden leren, vreesden dat het hun eed onder druk zou zetten. Ze worstelden nog steeds om rechtvaardigingen te vinden voor het pad dat het noodlot ze had opgedrongen. Verin had echter al redenen voor het pad dat zij volgde, en een doel. Ze had ook een lijst in haar buidel, om aan Sorilea te overhandigen als ze alleen waren. Geen reden om dit de anderen te laten weten. Sommige gevangenen had ze nog nooit ontmoet, maar ze dacht dat die lijst voor de meeste vrouwen de zwakheden opsomde waar Sorilea naar zocht. Het leven zou nog veel moeilijker worden voor de vrouwen in het zwart. En met wat geluk zouden haar eigen pogingen daar zeer bij gebaat zijn.

Twee grote Aiel zaten voor de tent, ieder met een bijl op de schouders. Ze waren schijnbaar verdiept in een spelletje kattenbak, maar hadden onmiddellijk omgekeken toen ze haar hoofd uit de tent stak. Ondanks zijn omvang was Coram opgeveerd als een toeslaande slang, en Mendan volgde na het wegstoppen van het touw slechts een tel later. Rechtop zou ze nauwelijks tot hun borst hebben gereikt. Natuurlijk had ze hen allebei op hun kop kunnen zetten en hun een pak slaag geven. Als ze het gedurfd had. Van tijd tot tijd had ze die aanvechting gehad. Haar waren deze gidsen toegewezen en zij beschermden haar tegen mogelijke misvattingen in het kamp. En brachten ongetwijfeld verslag uit van alles wat ze zei of deed. Voor sommige zaken zou ze liever Tomas bij zich hebben gehad, maar dat gold maar voor een paar dingen. Het was veel moeilijker om voor je eigen zwaardhand geheimen verborgen te houden dan voor vreemden. ‘Wil je Colinda zeggen dat ik klaar ben met Turanna Noril,’ zei ze tegen Coram, ‘en haar vragen om Katerine Alruddin naar me toe te sturen.’ Ze wilde eerst de zusters zonder zwaardhand afhandelen. Hij knikte en draafde zonder iets te zeggen weg. Die Aielmannen hadden niet veel behoefte aan beleefdheid.

Mendan ging op zijn hurken zitten en sloeg haar gade met zijn verrassend blauwe ogen. Een van hen bleef altijd bij haar, wat ze ook zei. Om Mendans slapen was een rode lap gebonden, waarop het oude teken van de Aes Sedai was aangebracht. Net als de andere mannen met dit teken en als de Speervrouwen leek hij te wachten tot ze een fout maakte. Ach, ze waren niet de eersten, en verre van de gevaarlijksten. Er waren eenenzeventig jaar voorbijgegaan sinds haar laatste ernstige vergissing.

Ze schonk Mendan een opzettelijk vaag glimlachje en maakte aanstalten om de tent weer in te duiken, toen haar aandacht plotseling getrokken werd door iets wat haar ter plekke deed verstijven. Als de Aiel op dat moment geprobeerd had om haar de keel af te snijden, zou ze het misschien niet eens gemerkt hebben. Niet ver van de tent knielden negen of tien vrouwen op een rij. Ze rolden stampers over het steenvlak van handmolens, zoals die op afgelegen boerderijen gebruikt werden. Andere vrouwen voerden manden met graan aan en haalden het grove meel weg. De geknielde vrouwen droegen donkere rokken en lichte hemden. Hun haren werden bijeengehouden door opgerolde hoofddoeken. Een ervan was kleiner dan de anderen, en zij was de enige met vrij kort haar. Ze droeg geen kettingen of armbanden. Ze keek even op en de wrok op haar door de zon rossig geworden gezicht werd sterker toen haar blik die van Verin kruiste. Maar dat duurde slechts even, toen dook ze weer in elkaar en werkte haastig door.

Verin trok zich met een ruk terug in de tent. Haar maag speelde op. Irgain was van de Groene Ajah. Nee, dat was ze geweest voor Rhand Altor haar gesust had. Wanneer je werd afgeschermd, werd de binding met je zwaardhand dof en vaag, maar na sussen werd die binding even grondig verbroken als bij de dood. Een van Irgains twee zwaardhanden was door de schok kennelijk dood neergevallen, en de ander was gestorven terwijl hij probeerde horden Aiel te doden zonder de wil om te ontsnappen. Waarschijnlijk wenste Irgain ook te sterven. Gesust. Verin drukte beide handen tegen haar maag. Ze ging niét overgeven. Ze had ergere dingen gezien dan een gesuste vrouw. Veel erger.

‘Er is geen hoop, nietwaar?’ mompelde Turanna met dikke stem. Ze huilde geluidloos en staarde in de zilveren beker in haar bevende handen naar iets verschrikkelijks in de verte. ‘Geen hoop.’

‘Er is altijd een manier, ais je ernaar blijft zoeken,’ zei Verin, afwezig op Turanna’s schouder kloppend. ‘Je moet altijd blijven zoeken.’ Haar gedachten raasden door haar hoofd en geen ervan had met Turanna te maken. Het Licht wist dat de gesuste Irgain maakte dat haar buik vol ranzig vet leek te zitten. Maar waarom zat dat mens graan te malen? En waarom was ze gekleed als een Aielvrouw? Was ze alleen maar aan het werk gezet zodat Verin het kon zien? Domme vraag. Zelfs met zo’n sterke ta’veren als Rhand Altor op slechts een paar span afstand, was er een grens aan het aantal waargenomen toevalligheden. Had ze zich verrekend? In het allerergste geval kon het nooit een erge fout zijn. Hoewel, kleine vergissingen konden soms even fataal zijn als grote. Hoe lang zou zij het volhouden als Sorilea besloot haar te breken? Een angstig korte tijd, vermoedde ze. In zekere zin was Sorilea de hardste die ze ooit ontmoet had. En wat ze ook zou zeggen, het zou geen verschil maken. Een zorg voor de dag van morgen. Het had geen zin om daar nu over te tobben.

Ze knielde neer en probeerde Turanna te troosten, maar wat halfslachtig. Kalmerende woorden die haar even leeg in de oren klonken als Turanna, aan haar dof starende ogen te zien. Alleen Turanna kon Turanna’s omstandigheden veranderen, het moest uit haarzelf komen. De Witte zuster begon slechts harder te huilen. Haar schouders schokten geluidloos terwijl de tranen over haar gezicht stroomden. De komst van twee Wijzen en een tweetal jonge Aielmannen, die in de tent niet eens rechtop konden staan, was een soort opluchting. In ieder geval voor Verin. Ze ging staan en maakte een vlotte knix, maar niemand had enige belangstelling voor haar.

Daviena had groene ogen en peenrood haar, en Losaine had grijze ogen en donker haar dat alleen in de zon wat rosse tinten vertoonde. Beiden staken met kop en schouder boven haar uit, en beiden trokken een gezicht alsof ze een ander hun nare taak toewensten. Geen van beiden was zo’n sterke geleidster dat ze Turanna zonder moeite afgescheiden kon houden, maar ze koppelden zich alsof ze hun hele leven al cirkels gevormd hadden. De gloed van saidar om de een leek te vervloeien met die om de ander, hoewel ze niet vlak naast elkaar stonden. Verin dwong haar gezicht tot een glimlach om een frons te voorkomen. Waar hadden ze dat geleerd? Ze zou er alles om verwed hebben dat zij het een paar dagen geleden nog niet gekund hadden.

Daarna ging alles snel en vlot. Toen de half bukkende mannen Turanna overeind trokken, liet ze de zilveren beker vallen. Gelukkig voor haar was die leeg. Ze verzette zich niet, wat maar goed was ook als je bedacht dat elk van hen haar als een zak graan onder een arm had kunnen meenemen, maar ze slaakte een geluidloze kreet. De Aiel besteedden er geen aandacht aan. Daviena richtte de cirkel en nam het schild over en Verin liet de Bron helemaal los. Geen van hen vertrouwde haar voldoende om haar zomaar saidar te laten behouden, welke eden ze ook had gezworen. Geen van beiden leek het te merken, maar ze zouden dat beslist wel gedaan hebben als ze saidar had vastgehouden. De mannen sleepten Turanna weg, waarbij haar blote voeten over de vele tapijtlagen op de tentvloer schoven, en de Wijzen volgden. Wat met Turanna gedaan kon worden, was gebeurd. Verin liet haar adem langzaam ontsnappen en zonk neer op een van de bonte kussens met kwasten eraan. Naast haar op het tapijt stond een fijnbewerkt gouden blad. Ze vulde een zilveren beker die er niet bij paste, uit een tinnen kan en dronk met diepe teugen. Dit was dorstig en vermoeiend werk. De dag was nog lang, maar ze voelde zich al alsof ze een zware kist ruim twintig span had gedragen. Heuvelop. De beker werd weer op het blad gezet en ze trok het kleine, in leer gebonden opschrijfboekje uit haar riem. Het kostte hun altijd wat tijd om degenen waar ze om vroeg op te halen. Ze had nu enkele ogenblikken over om haar aantekeningen na te lopen en nog wat op te schrijven.

Ze hoefde niets te schrijven over de gevangenen, maar de onverwachte komst, drie dagen geleden, van Cadsuane Melaidhrin was reden tot bezorgdheid. Wat voerde ze in haar schild? Haar gezellen waren van minder belang, maar Cadsuane zelf was een legende, en alleen al de geloofwaardige delen van die legende maakten haar beslist heel gevaarlijk. Gevaarlijk en onvoorspelbaar. Verin nam een pen uit de kleine houten schrijfdoos en reikte naar het vakje waarin een stopflesje met inkt zat. Een andere Wijze verscheen in de tent. Verin kwam zo snel overeind dat ze haar schrijfboekje liet vallen. Aeron kon helemaal niet geleiden, maar Verin maakte een veel diepere knix voor de oudere vrouw dan ze voor Daviena en Losaine had gedaan. Op het laagste punt van de knix liet ze haar rok los om naar het boekje te graaien, maar Aerons vingers hadden het al te pakken. Verin ging rechtop staan en keek kalm toe hoe de langere vrouw het doorbladerde.

Hemelsblauwe ogen vonden de hare. De kleur van een winterhemel.

‘Een paar aardige tekeningen en een heleboel over planten en bloemen,’ zei Aeron koud. ‘Ik zie niets over de vragen die je van ons moest stellen.’ Het boekje werd meer teruggegooid naar Verin dan teruggegeven.

‘Dank u, Wijze,’ zei Verin bescheiden, en ze stak het boekje veilig in haar riem. Ze voegde er voor de zekerheid nog een knix aan toe, die net zo diep was als de eerste. ‘Ik ben gewoon alles op te schrijven wat ik zie.’ Eens zou ze de geheime sleutel moeten opschrijven die ze voor haar schrijfboekjes gebruikte; de vrucht van levenslange arbeid vulde kasten en kisten in haar kamers boven de librije van de Witte Toren. Eens, maar niet gauw, hoopte ze. ‘En wat de... eh... gevangenen aangaat, tot nu toe zeggen ze allemaal min of meer hetzelfde. De Car’a’carn moest tot de Laatste Slag in de Toren worden gehuisvest. Zijn... eh... slechte behandeling begon vanwege een ontsnappingspoging. Maar dat weet u uiteraard al. Maakt u zich niet bezorgd; ik zal beslist meer te weten komen.’ Helemaal waar, zij het niet de hele waarheid. Ze had te veel zusters zien sterven om te riskeren dat anderen zonder goede reden naar hun graf werden gestuurd. Het probleem was te besluiten wat dat risico zou veroorzaken. De wijze waarop de jonge Altor ontvoerd was, door een gezantschap dat zogenaamd met hem onderhandelde, had de Aiel zo razend gemaakt dat ze zouden kunnen moorden. Wat Verin echter zijn ‘slechte behandeling’ noemde, scheen hen zo te zien nauwelijks kwaad te maken.

Aerons gouden en ivoren armbanden tinkelden zachtjes, toen ze haar donkere schouderdoek verschoof. Ze tuurde vanuit de hoogte op haar neer alsof ze Verins gedachten trachtte te lezen. Aeron leek een hoge plaats onder de Wijzen in te nemen, en hoewel Verin soms die donkere wangen tot een glimlach zag vertrekken, een warme en gulle glimlach, was die nooit voor een Aes Sedai bestemd. We hadden nooit gedacht dat jullie degenen waren die zouden falen, had ze Verin ietwat duister gezegd. Maar in haar andere woorden had niets onduidelijks gezeten. Aes Sedai hebben geen eer. Bezorg me slechts een zweempje achterdocht en ik geef je eigenhandig zo’n pak rammel dat je niet meer kunt staan. Geef me twee zweempjes en ik bind je aan staken voor de mieren en de aasgieren. Verin keek op en probeerde er openhartig uit te zien. En onderdanig; ze mocht niet vergeten onderdanig te zijn. Gehoorzaam, in alles meewerkend. Ze voelde geen angst. In haar leven had ze hardere blikken doorstaan, van vrouwen – en mannen – die met minder gewetenswroeging dan Aeron een eind aan haar leven zouden maken. Maar ze had heel wat moeite gedaan om deze vragen te mogen stellen. Ze kon zich nu niet veroorloven dit te verknoeien. Viel er maar meer af te lezen uit die Aielgezichten.

Ineens drong tot haar door dat ze niet langer alleen in de tent stonden. Twee Speervrouwen met vlaskleurig haar waren binnengekomen met een in het zwart geklede vrouw die een hoofd kleiner was. Ze hielden haar min of meer overeind. Tialin stond wat achteraf, een magere roodharige met grimmige trekken achter de gloed van saidar waarmee ze de gevangene afschermde. Het haar van de zuster hing in bezwete krullen tot op haar schouders en over haar gezicht. Dat zat zo onder het stof dat Verin haar eerst niet herkende. Hoge jukbeenderen, maar zelf niet erg groot, een neus met iets snavelachtigs, en bruine ogen die wat schuin stonden... Beldeine. Beldeine Nyram. Ze had het meisje ooit in een paar noviceklassen onderwezen. ‘Mag ik iets vragen?’ zei ze voorzichtig. ‘Waarom is zij hier? Ik had om een ander gevraagd.’ Beldeine had geen zwaardhand, hoewel ze van de Groene Ajah was. Ze was nog geen drie jaar geleden tot de stola verheven en Groenen waren heel kieskeurig over hun eerste zwaardhand. Maar als ze willekeurige zusters kwamen brengen, kon de volgende weleens twee of drie zwaardhanden hebben. Ze dacht dat ze er vandaag nog twee kon hebben, maar niet als een van hen zelfs maar één zwaardhand had. En ze betwijfelde of ze haar een tweede kans zouden geven.

‘Katerine Alruddin is vannacht ontsnapt.’ Tialin spuwde het bijna uit en Verin snakte naar adem.

‘Je hebt haar laten ontsnappen?’ viel ze onnadenkend uit. Vermoeidheid mocht geen invloed hebben, maar de woorden ontvielen haar voor ze zich kon beheersen. ‘Hoe konden jullie zo dwaas zijn? Ze is een Rode! En geen lafaard of een zwakkeling in de Kracht! De Car’a’carn had gevaar kunnen lopen! Waarom kregen we dit niet onmiddellijk te horen?’

‘Het werd pas vanochtend ontdekt,’ gromde een Speervrouw. Haar ogen hadden geslepen saffieren kunnen zijn. ‘Een Wijze en twee Cor Darei zijn vergiftigd, en de gai’shain die drinken kwam brengen, werd de keel afgesneden.’

Aeron trok kil een wenkbrauw op. ‘Sprak ze jou aan, Carahuin?’ De beide Speervrouwen waren opeens heel druk bezig om Beldeine overeind te houden. Aeron keek slechts eventjes naar Tialin, maar de Wijze met de rode haren liet haar blik zakken. Verin was de volgende die haar aandacht kreeg. ‘Je bezorgdheid aangaande Rhand Altor doet je... eer aan,’ zei Aeron met tegenzin. ‘Hij wordt bewaakt. Je hoeft niet meer te weten. Of zoveel.’ Ineens werd haar toon harder. ‘Maar leerlingen slaan een dergelijke toon niet aan tegen Wijzen, Verin Matwin Aes Sedai.’ De laatste woorden waren een sneer. Verin onderdrukte een zucht en maakte wederom een diepe knix. Ergens wenste ze nog net zo slank te zijn als toen ze voor het eerst naar de Witte Toren kwam. Ze was niet gebouwd op al dat gebuig en gekniel. ‘Vergeef me, Wijze,’ zei ze nederig. Ontsnapt! De omstandigheden maakten alles duidelijk, voor haar tenminste, niet voor de Aiel. ‘De schok deed me mijn plaats vergeten.’ Het was jammer dat ze geen kans zou krijgen om Katerine aan een fataal ongeluk te helpen. ‘Ik zal mijn best doen het in de toekomst te onthouden.’ Nog geen trillend wimpertje verried of Aeron dat aanvaard had. ‘Mag ik haar schild overnemen, Wijze?’

Aeron knikte zonder naar Tialin te kijken. Verin omhelsde snel de Bron en nam het schild over dat Tialin losliet. Het bleef haar verbazen dat gewone vrouwen geleidsters zo vrijelijk van alles opdroegen. Tialin was niet veel zwakker in de Kracht dan Verin, maar ze ging even behoedzaam met Aeron om als de Speervrouwen. Toen die twee zich na een gebaar van Aeron uit de tent haastten en Beldeine wankelend achterlieten, zat Tialin hen op de hielen. Aeron ging echter niet meteen weg. ‘Je vertelt de Car’a’carn niets over Katerine Alruddin,’ zei ze. ‘Hij heeft al genoeg aan zijn hoofd zonder lastig te worden gevallen met allerlei wissewasjes.’

‘Ik zal niets tegen hem zeggen,’ stemde Verin haastig in. Een wissewasje? Een Rode met Katerines vermogen was geen wissewasje. Misschien een aantekening waard. Iets om te overwegen. ‘Zorg dat je je tong in bedwang houdt, Verin Matwin, of je zult die gebruiken om te jammeren.’

Daar scheen niets op te zeggen te zijn, dus richtte Verin al haar aandacht op nederigheid en gehoorzaamheid, en maakte nog maar eens een knix. Haar knieën zouden luid willen kreunen. Toen Aeron eindelijk vertrok, slaakte Verin een zucht van opluchting. Ze was bang geweest dat Aeron het plan had opgevat om te blijven. De toestemming om alleen met de gevangene te zijn, had bijna evenveel moeite gekost als Sorilea en Amys zover te krijgen dat de zusters verhoord moesten worden, en door iemand die vertrouwd was met de Witte Toren. Als ze er ooit achter kwamen dat ze bij die beslissing geholpen waren... Dat was een zorg voor morgen. Ze leek behoorlijk wat zorgen te verzamelen.

‘Er is genoeg water om tenminste je gezicht en handen te wassen,’ zei ze kalm tegen Beldeine. ‘En als je wilt, kan ik je helen.’ Iedere ondervraagde zuster had minstens een paar blauwe plekken. De Aiel sloegen geen gevangenen, behalve als ze water verspilden of een opdracht weigerden. Het hooghartigste verzet leverde hoogstens hoongelach op. Maar de vrouwen in het zwart werden voortgedreven als dieren, met een tikje van de zweep om te lopen, om te draaien of stil te staan, en een hardere tik als ze niet snel genoeg gehoorzaamden. Heling maakte andere zaken ook gemakkelijker. Beldeine, smerig en bezweet, zwaaide heen en weer als een riet in de wind, en trok haar lip op. ‘Ik zou nog liever doodbloeden dan door jou geheeld worden,’ spoog ze. ‘Ik had kunnen weten dat je voor die wilders in het stof zou kruipen, voor die wilden, maar ik had nooit gedacht dat je je zou verlagen door geheimen van de Toren te onthullen! Dat stinkt naar verraad, Verin! Naar opstand!’ Ze gromde minachtend. ‘Als je daar niet voor terugschrikt, zul je wel nergens voor terugdeinzen! Wat hebben jij en de anderen hun nog meer geleerd dan koppelingen?’

Verin klakte ongeduldig met haar tong. Ze nam de moeite niet om de jonge vrouw op haar plaats te zetten. Haar nek deed pijn van het opkijken naar de Aiel – zelfs Beldeine was een hand of zo langer dan zijzelf – en haar knieën kreunden na de knixen. Er waren vandaag al te veel vrouwen geweest die beter hadden moeten weten, maar haar desondanks overlaadden met blinde minachting en dwaze trots. Juist een Aes Sedai behoorde te weten dat een zuster vele gezichten aan de wereld diende te tonen! Je kon mensen niet altijd overdonderen of dwingen. Bovendien was het veel handiger je goed te gedragen dan als een novice gestraft te worden, vooral als het slechts pijn en vernedering opleverde. Uiteindelijk zou zelfs Kiruna daar de zin van moeten inzien.

‘Ga zitten voor je omvalt,’ zei ze, en ze voegde zelf de daad bij het woord. ‘Laat me raden wat je vandaag zoal hebt uitgevoerd. Aan dat stof te zien heb je vermoedelijk een gat gegraven. Met je blote handen, of mocht je een lepel gebruiken? Als ze vinden dat het klaar is, mag je het gat gewoon weer dichtgooien, weet je. Eens zien... elk deel van je dat ik kan zien is smerig, maar je kleding is schoon, dus ik neem aan dat je in je blootje moest graven. Weet je zeker dat je geen Heling wilt? Zonnebrand kan pijnlijk zijn.’ Ze vulde opnieuw een beker met water en liet die op een stroom Lucht door de tent zweven, tot hij voor Beldeine bleef hangen. ‘Je keel moet zo droog als perkament zijn.’

De jonge Groene staarde wankelend naar de beker. Toen begaven haar benen het opeens en zakte ze met een bitter lachje op een kussen neer. ‘Ze wateren me vaak genoeg.’ Ze lachte weer, hoewel Verin de grap ervan niet kon inzien. ‘Zoveel ik maar wil, zolang ik het maar allemaal doorslik.’ Ze keek Verin boos aan en ging op verstikte toon verder. ‘Dat gewaad staat je erg goed. Ze hebben het mijne verbrand; ik zag het ze doen. Ze hebben alles gestolen, behalve dit.’ Ze raakte het Grote Serpent om haar linkerwijsvinger aan, een gouden glans tussen het stof. ‘Ik veronderstel dat ze daarvoor de moed niet konden opbrengen. Ik weet wat ze proberen, Verin, en het zal ze niet lukken. Niet met mij, met geen van ons!’

Ze was nog steeds op haar hoede. Verin zette de beker naast Beldeine op het bloementapijt, pakte die van haarzelf en nam een slokje voor ze wat zei. ‘O. En wat proberen ze dan te doen?’ Ditmaal lachte de ander niet alleen ruw maar ook broos. ‘Ons breken, en dat weet je best! Ons eden laten zweren aan Altor, zoals jij gedaan hebt. O Verin, hoe kón je? Trouw zweren! En nog erger, aan een man, aan hém! Zelfs als je jezelf ertoe kon brengen in opstand te komen tegen de Amyrlin Zetel, tegen de Witte Toren...’ Uit haar mond klonken die twee als hetzelfde. ‘Hoe kón je dat doen!?’ Even vroeg Verin zich af of alles er beter voor zou staan als de gevangen vrouwen in het Aielkamp net zo gegrepen waren als zijzelf. Ze vormde slechts een splintertje in het waterrad van Altors ta’verendraaikolk. Haar waren woorden ontvallen nog voor haar eigen gedachten die gevormd hadden. Geen woorden die ze nooit uit zichzelf geuit zou hebben – dat was niet hoe ta’veren je beïnvloedde -maar woorden die ze onder die omstandigheden met een kans van een op de duizend had kunnen uitspreken, een kans van een op de tienduizend. Nee, de twistgesprekken over het nakomen van die eed waren lang en verhit geweest, en de twist over hoe men dat moest doen, ging nog steeds door. Het was veel beter zoals het was. Verstrooid voelde ze aan een harde vorm in haar beurs, een kleine hanger, een doorzichtige steen die bewerkt was tot iets wat leek op een lelie met te veel blaadjes. Ze droeg hem nooit, maar in vijftig jaar was hij nooit buiten haar bereik geweest.

‘Je bent da’tsang, Beldeine. Dat moet je hebben opgevangen.’ Ze had Beldeines korte knikje niet nodig; volgens de Aielwet hoorde dat net als een vonnis aan een verachte medegedeeld te worden. Zoveel wist ze er wel van, zij het niet veel meer. ‘Je kleren en al je brandbare spullen werden in het vuur gegooid, omdat geen Aiel iets wil hebben wat ooit een da’tsang heeft toebehoord. De rest werd in stukken gehakt of kapotgeslagen, zelfs de sieraden die je bij je droeg, en begraven onder een gat dat als stilletje dient.’

‘Mijn... mijn paard?’ vroeg Beldeine angstig.

‘Ze hebben de paarden niet gedood, maar ik weet niet waar het jouwe is.’ Waarschijnlijk reed er nu iemand uit de stad op, of misschien was het dier aan een asha’man gegeven. Het zou meer kwaad dan goed doen om dat haar te zeggen. Verin meende zich te herinneren dat Beldeine een jonge vrouw was die zeer sterke gevoelens voor paarden had. ‘Ze laten je de ring houden om je te herinneren aan wie je was, en daarmee maken ze je schande nog erger. Ik weet niet of ze je trouw zouden laten zweren aan meester Altor, al zou je erom smeken. Ik denk dat er iets ongelooflijks van jouw kant voor nodig zou zijn.’

‘Ik doe het niet! Nooit!’ Maar de woorden klonken hol en Beldeines schouders zakten in elkaar. Ze was nu geschokt, maar nog niet voldoende.

Verin glimlachte warm. Ooit had een man haar eens gezegd dat die glimlach hem aan zijn geliefde moeder deed denken. Ze hoopte althans dat hij daar tenminste niet over gelogen had. Hij had even later geprobeerd een dolk tussen haar ribben te laten glijden, en haar glimlach was het laatste dat hij ooit gezien had. ‘Ik kan geen reden bedenken waarom je het zou doen. Nee, ik vrees dat je slechts op zinloze arbeid mag hopen. Dat vinden zij een schande, een diepe schande. Maar ja, als ze beseffen dat jij het anders ziet... Hemeltje, ik durf te wedden dat je het niet leuk vond om ongekleed te graven, zelfs al word je door Speervrouwen bewaakt. Stel je eens voor dat je naakt in een tent vol mannen moet staan.’ Beldeine schrok op. Verin babbelde door; ze had het babbelen bijna tot een Talent verheven. ‘Ze laten je uiteraard gewoon staan. Het wordt da’tsang niet toegestaan om iets nuttigs te doen tenzij het echt nodig is, en een Aielman zou eerder nog zijn arm om een rottend lijk slaan dan... Tja, dat is geen plezierige gedachte, niet? Hoe dan ook, dit alles kun je verwachten. Ik weet dat je je zo lang mogelijk zult verzetten, hoewel ik niet echt weet waartegen je je moet verzetten. Ze gaan niet proberen om inlichtingen uit je te krijgen, of iets anders wat mensen uit gevangenen willen krijgen. Maar ze zullen je niet laten gaan, nooit meer, tot ze er zeker van zijn dat de schande zo diep in je verankerd is dat er niets anders meer overblijft. Zelfs al zou dat de rest van je leven duren.’

Beldeines lippen bewogen geluidloos, maar ze had de woorden net zo goed hardop kunnen uitspreken. De rest van mijn leven. Ze verschoof ongemakkelijk op het kussen en vertrok haar gezicht. Zonnebrand of bulten, of gewoon de pijn van ongewoon werk. ‘We zullen gered worden,’ zei ze ten slotte. ‘De Amyrlin zal ons niet... We zullen gered worden, of we... We zullen gered worden!’ Ze omklemde de beker, hield haar hoofd achterover om hem helemaal leeg te drinken en stak hem toen uit voor meer water. Verin liet de tinnen schenkkan ernaartoe zweven en zakken zodat Beldeine zelf kon inschenken. ‘Of zullen jullie ontsnappen?’ zei Verin, en Beldeines vuile handen schokten en lieten het water uit de beker spatten. ‘Kijk, kijk. Daar heb je net zoveel kans op als op redding. Je bent omringd door een heel Aielleger. En kennelijk kan Altor naar believen een paar honderd asha’man optrommelen om op je te jagen.’ Beldeine huiverde, en Verin deed dat zelf ook bijna. Dat kleine wespennest had meteen in de kiem gesmoord moeten worden. ‘Nee, ik vrees dat je het zelf moet zien te klaren, hoe dan ook. Je staat er alleen voor. Ik weet dat ze je niet met de anderen laten praten. Helemaal alleen!’ zuchtte ze. Beldeines grote ogen staarden haar aan of ze een roodadder was. ‘Laat het niet erger worden dan nodig is. Laat me je helen.’ Ze wachtte nauwelijks op het zielige knikje van Beldeine voor ze naast haar neerknielde en de handen op haar hoofd legde. De jonge vrouw was er bijna klaar voor. Verin opende zichzelf voor meer saidar en weefde de stromen van Heling. De Groene hijgde en huiverde. De half gevulde beker viel uit haar handen en een bevende arm deed de schenkkan omvallen. Nu was ze helemaal ontvankelijk. In de paar tellen van verwarring die iedereen na elke Heling ervaart, terwijl Beldeine nog steeds met haar ogen knipperde en zichzelf de baas probeerde te worden, opende Verin zich door de bloemangreaal in haar buidel nog meer. Het was geen sterke angreaal, maar wel sterk genoeg, en ze had elk beetje Kracht dat haar werd geschonken, nodig voor wat ze nu deed. De stromen die ze begon te weven, leken helemaal niet op die van Heling. Geest was het sterkst, maar er was Wind en Water, Vuur en Aarde. Die laatste waren niet gemakkelijk, en ze moest de wevingen van Geest verder splitsen en nog eens, tot ze zo’n ingewikkeld en sierlijk vlechtwerk vormden dat het een meestertapijtwever zou hebben verbijsterd. Zelfs als een Wijze per ongeluk haar hoofd in de tent had gestoken, zou ze nog niet beseffen wat Verin deed omdat ze dat zeldzame Talent niet bezat. Er zouden wel moeilijkheden van komen, misschien pijnlijke, maar ze zou met alles kunnen leven zolang de waarheid niet ontdekt werd. ‘Wat...?’ vroeg Beldeine versuft. Haar hoofd zou opzij zijn gevallen als Verin het niet had vastgehouden, en haar oogleden waren gesloten. ‘Wat doe je...? Wat gebeurt er?’

‘Niets wat je schade berokkent,’ zei Verin geruststellend. De vrouw kon als gevolg hiervan binnen een jaar sterven, of over tien jaar, maar de weving zelf zou haar geen kwaad doen. ‘Ik verzeker je dat dit zelfs voor een kind nog veilig is.’ Het hing er natuurlijk van af wat je ermee deed.

Ze moest de wevingen draad voor draad goed leggen, maar blijven praten leek eerder te helpen dan het te bemoeilijken. Een al te lange stilte zou achterdocht kunnen wekken, als haar twee bewaaksters meeluisterden. Haar ogen vlogen voortdurend naar de wapperende tentflappen. Ze wilde antwoorden krijgen die ze niet wilde delen, antwoorden die geen enkele ondervraagde vrouw vrijwillig zou geven, zelfs als zij ze kende. Een neveneffect van deze weving was het losmaken van iemands tong en het openen van de geest. Het ging net zo goed als met een of ander kruid, maar werkte veel sneller. Ze liet haar stem dalen tot een fluistering en ging door. ‘Die jongen van Altor schijnt te denken dat hij volgelingen in de Witte Toren heeft, Beldeine. Natuurlijk in het geheim, dat kan niet anders.’ Zelfs een man met het oor tegen het tentdoek zou alleen maar horen dat ze praatten. ‘Vertel me alles wat je over hen weet.’

‘Volgelingen?’ mompelde Beldeine. Ze probeerde haar voorhoofd te rimpelen, maar leek het niet te kunnen opbrengen. Ze veerde wat op, hoewel nauwelijks van opwinding, eerder zwakjes en doelloos. ‘Van hem? Onder de zusters? Dat kan niet. Behalve de zusters bij jullie die... Hoe kon je dat doen, Verin? Waarom vocht je er niet tegen?’ Verin klakte ongeduldig met haar tong. Niet vanwege het dwaze denkbeeld dat je je tegen een ta’veren kon verzetten. De jongen scheen er zo zeker van te zijn. Waarom? Ze hield haar stem laag. ‘Heb je geen vermoedens, Beldeine? Heb je geen geruchten gehoord voor je vertrek uit Tar Valon? Geen gefluister? Geen wenk dat iemand hem op een andere manier wilde benaderen? Vertel eens.’

‘Niemand. Wie zou het kunnen...? Niemand zou... Ik had zo’n bewondering voor Kiruna.’ Er klonk iets verlorens in Beldeines slaperige stem, en de tranen die uit haar ogen lekten, trokken sporen over haar vuile wangen. Alleen Verins handen hielden haar overeind. Verin ging verder met het neervlijen van de stromen, terwijl haar ogen telkens heen en weer flitsten tussen Beldeine en de tentopening. Ze voelde hoe ze zelf begon te zweten. Sorilea kon besluiten dat ze hulp nodig had bij de ondervraging. Ze zou een zuster uit het Zonnepaleis kunnen laten halen. Als een zuster hierachter kwam, was sussen heel goed mogelijk. ‘Dus je was van plan hem netjes gewassen en welgemanierd aan Elaida af te leveren,’ zei ze op iets luidere toon. De stilte had al te lang geduurd. Ze wilde niet dat het stel daarbuiten zou berichten dat ze met de gevangene fluisterde. ‘Ik kon me... niet verzetten tegen... Galina’s beslissing. Ze had de leiding... op bevel van de Amyrlin.’ Beldeine bewoog opnieuw zwakjes. Haar stem was nog steeds dromerig, maar er groeide iets van onrust. Haar oogleden trilden. ‘Hij moest... gedwongen worden te... gehoorzamen! Dat moest! Had niet zo... ruw behandeld mogen worden. Hem ondervragen. Was verkeerd.’

Verin snoof. Verkeerd? Een ramp was een betere omschrijving. Nu bezag Altor elke Aes Sedai bijna zoals Aeron. En wat zou er gebeurd zijn als ze hem naar Tar Valon hadden kunnen slepen? Een ta’veren als Rhand Altor in de Witte Toren? Een gedachte die een steen zou doen beven. Waar het ook op uitgedraaid zou zijn, woorden als ‘ramp’ zouden beslist niet volstaan hebben. Zelfs de prijs van Dumais Bron was het waard geweest om dat te vermijden. Ze bleef hoorbaar vragen stellen, zodat iedereen buiten haar kon horen. Vragen waarop ze het antwoord allang wist. En ze vermeed vragen die te gevaarlijk waren om beantwoord te worden. Ze sloeg weinig acht op haar eigen woorden of op Beldeines antwoorden. Ze richtte bijna al haar aandacht op het weven.

In al haar jaren hadden vele zaken haar aandacht getrokken, en niet al die zaken konden de goedkeuring van de Toren wegdragen. Bijna elke wilder die voor lessen naar de Toren was gekomen, had minstens één kunstje uit zichzelf geleerd. Dat gold zowel voor de ware wilder, die al begonnen was zichzelf dingen te leren, als voor meisjes die voor het eerst de Bron hadden aangeraakt omdat de aangeboren vonk uit zichzelf was ontvlamd – al maakten sommige zusters daar geen onderscheid tussen. Die kunstjes vielen bijna zonder uitzondering in twee soorten uiteen: een manier om gesprekken af te luisteren en een manier om mensen te laten doen wat zij wilden. Om die eerste groep gaf de Toren niet veel. Zelfs een wilder die een behoorlijke beheersing ontwikkeld had, leerde al snel dat zij in novicewit saidar maar beter niet kon aanraken zonder toestemming van een zuster of een begeleidende Aanvaarde. En dat verminderde de neiging tot afluisteren aanzienlijk. Maar het andere kunstje rook te veel naar de verboden Wilsdwang. Zeker, het was gewoon een manier om te zorgen dat vader ongewild kleren of snuisterijen kocht. Of dat moeder haar zegen gaf aan de jongeman waar ze mee uit wilde. Dat soort dingen. Maar dat kunstje roeide de Toren heel snel uit. Veel meisjes en vrouwen met wie Verin in de loop der jaren had gesproken, konden uit zichzelf de wevingen niet meer vormen, laat staan ze gebruiken. Een behoorlijk aantal kon zich niet eens herinneren hoe het gedaan werd. Verin had uit stukjes en beetjes en rafels van halfvergeten wevingen, die door ongeoefende meisjes voor hun kleine wensjes gemaakt waren, iets gevormd wat de Witte Toren vanaf haar stichting verboden had. In het begin was het voor Verin gewoon nieuwsgierigheid geweest. Nieuwsgierigheid, overdacht ze droog, terwijl ze bleef werken aan de weving op Beldeine, heeft me in méérdere wekpotten doen belanden. Het nut ervan kwam later.

‘Ik neem aan dat het in Elaida’s bedoeling lag om hem beneden in de open kerker te houden,’ zei ze gemeenzaam. De uit tralies bestaande kerkers waren bestemd voor geleiders, maar ook voor in hechtenis genomen ingewijden van de Toren, voor wilders die beweerd hadden dat ze Aes Sedai waren, en verder voor iedereen die zowel vast moest zitten als van de Bron moest zijn afgesneden. ‘Geen plezierige plaats voor de Herrezen Draak. Geen afzondering. Geloof jij dat hij de Herrezen Draak is, Beldeine?’ Deze keer wachtte ze op het antwoord.

‘Ja.’ Het klonk als een lang aangehouden zucht, en Beldeines angstige ogen zochten Verins gezicht. ‘Ja... maar hij moet... beschermd worden. De wereld moet... tegen hem... beschermd worden.’ Belangwekkend. Ze hadden allemaal gezegd dat de wereld tegen hem beschermd moest worden. Even belangwekkend waren de zusters die geloofden dat hijzelf ook bescherming nodig had. Over enkele zusters die dat gezegd hadden, was ze oprecht verbaasd geweest. Voor Verins ogen leek haar weving slechts een stel rommelige doorzichtige draden. Ze omsloten Beldeines hoofd in een vage gloed en er staken vier draden van Geest uit. Twee ervan, die tegenover elkaar lagen, trok ze aan, en het hele bouwsel viel enigszins in elkaar, zodat het bijna ordelijk leek. Beldeines ogen schoten wijd open en staarden naar iets ver weg.

Met besliste en zachte stem gaf Verin haar opdrachten. Het waren meer voorstellen, hoewel ze ze als bevelen formuleerde. Beldeine zou in zichzelf redenen moeten vinden om te gehoorzamen. Als ze dat niet deed, was dit alles verspilde moeite geweest. Na de laatste woorden trok Verin aan de twee andere draden van Geest, en het geheel kromp nog meer ineen. Ditmaal leek het echter of er een volmaakte orde ontstond, een duidelijker en ingewikkelder patroon dan het bewerkelijkste kant. Een voltooid patroon, bijeengehouden door dezelfde handeling die het ineen deed schrompelen. Deze keer bleef het verder krimpen rond Beldeines hoofd. De zwak glanzende draden verzonken erin en verdwenen. Haar ogen rolden in haar hoofd en ze sloeg met schokkende armen en benen om zich heen. Verin hield haar zo goed mogelijk vast, maar Beldeines hoofd rolde nog steeds alle kanten op en haar hielen trommelden op de tapijten. Binnenkort zou alleen de nauwkeurigste Schouwing duidelijk kunnen maken dat er iets gedaan was, en zelfs dat zou de aard van de weving niet verraden. Verin had dat zorgvuldig getest, en al zei ze het zelf, niemand kon haar in Schouwing overtreffen. Natuurlijk was dit hele bouwsel geen echte Wilsdwang, zoals de oude teksten die beschreven. Het weven ging pijnlijk langzaam, omdat het bij elkaar geharkt was, en er was de noodzaak voor een reden.

Het hielp behoorlijk als de ander zich kwetsbaar voelde, maar vertrouwen was zonder meer het belangrijkste. Zelfs als je iemand die achterdocht koesterde, verraste werkte het niet. Dat feit beperkte het gebruik bij mannen aanzienlijk; er waren maar weinig mannen die niet achterdochtig waren tegenover Aes Sedai. Afgezien van hun achterdocht waren mannen trouwens toch heel slechte proefkonijnen. Ze begreep niet waarom. De wevingen van de meeste meisjes waren immers bestemd voor hun vader of andere mannen. Iedere sterke persoonlijkheid zette vraagtekens bij zijn eigen handelingen – sommigen vergaten zelfs dat ze het gedaan hadden, wat weer heel nieuwe problemen opleverde – maar in het algemeen lag zoiets in de aard van mannen. Veel meer in hun aard. Misschien was het toch die achterdocht. Ja, er was zelfs een man geweest die zich had herinnerd dat de weving om hem gevormd werd, maar niet de opdrachten die ze hem had gegeven. De problemen die dat had opgeleverd! Niet iets wat ze nog eens wilde riskeren. Eindelijk werden Beldeines stuiptrekkingen minder en hielden op. Ze hief een vuile hand naar haar hoofd. ‘Wat... wat is er gebeurd?’ zei ze bijna onhoorbaar. ‘Ben ik flauwgevallen?’ Vergeetachtigheid was een ander voordeel van de weving, overigens niet onverwacht. Per slot van rekening mocht vader zich niet herinneren dat je hem die dure kleren had laten kopen.

‘Het is verschrikkelijk heet,’ zei Verin, en ze hielp Beldeine om rechtop te zitten, ik voelde me vandaag ook een paar keer licht in het hoofd.’ Van vermoeidheid, niet van de hitte. Zoveel saidar gebruiken vergde veel van je, vooral als je het die dag al vier keer gedaan had. De angreaal deed niets om de gevolgen te verzachten als je hem niet meer gebruikte. Ze had zelf ook wel een steuntje kunnen gebruiken. ik geloof dat dit wel genoeg is. Als je duizelig wordt, vinden ze misschien een werkje in de schaduw voor je.’ Dat vooruitzicht leek Beldeine helemaal niet op te vrolijken.

Verin wreef over de onderkant van haar rug en stak haar hoofd buiten de tent. Opnieuw hielden Coram en Mendan op met hun spelletje kattenbak. Aan niets was te merken of een van hen geluisterd had, maar ze zou er haar leven niet om durven verwedden. Ze zei hen dat ze klaar was met Beldeine en voegde er na enig nadenken aan toe dat ze een nieuwe waterkan nodig had, aangezien Beldeine de hare had omgegooid. Hun getaande huid werd donkerder. Dat zou doorgegeven worden aan de Wijze die Beldeine zou ophalen. Het zou haar nog wat meer helpen om haar beslissing te nemen. De zon stond nog hoog boven de einder, maar haar rugpijn zei haar dat het tijd was om er voor vandaag mee op te houden. Ze kon nog wel een zuster doen, maar dan zou ze dat de volgende ochtend in iedere spiervezel voelen. Haar ogen vielen op Irgain, die nu bij de vrouwen was die de manden naar de maalstenen brachten. Hoe zou haar leven verlopen zijn als ze niet zo nieuwsgierig was geweest, vroeg Verin zich af. Ze zou in ieder geval Eadwin getrouwd hebben en in Far Maddin zijn gebleven en niet naar de Witte Toren zijn gegaan. Bovendien zou ze dan allang gestorven zijn, net als de kinderen die ze nooit had gekregen, en ook haar kleinkinderen. Met een zucht wendde ze zich weer tot Coram. ‘Zou je, zodra Mendan terug is, Colinda willen zeggen dat ik Irgain Fatamed wil zien?’ De pijn in haar rug van morgen zou maar een soort boetedoening moeten zijn voor wat Beldeine over dat verspilde water te wachten stond. Ze deed het echter niet om die reden, zelfs niet uit nieuwsgierigheid. Ze moest nog steeds een taak volbrengen. Ze moest er op een of andere manier voor zorgen dat Rhand Altor in leven bleef, tot het zijn tijd was om te sterven.

De kamer had in een indrukwekkend paleis gepast, maar er zaten ramen noch deuren in. Het vuur in een goud marmeren haard gaf geen warmte af, en de vlammen verteerden geen houtblokken. De man aan een tafel met vergulde poten, midden op een zijden tapijt dat glinsterde van goud- en zilverdraden, gaf weinig om de praal van deze Eeuw. Het was nodig om indruk te maken, meer niet. Niet dat hij meer dan zichzelf nodig had om de hoogmoedigsten het hoofd te doen buigen. Moridin noemde hij zich, en waarlijk, niemand had ooit meer recht gehad om zichzelf Dood te noemen. Van tijd tot tijd streek hij verstrooid over een van de twee geestvallen die aan eenvoudige zijden koorden om zijn hals hingen. Als hij het bloedrode kristal van de cour’souvra aanraakte, bonsden de eindeloze diepten als hartkloppingen. Zijn aandacht was bij het spel voor hem op tafel. Drieëndertig rode en drieëndertig groene stukken, opgezet op een speelbord van dertien bij dertien vierkanten. De eerste zetten van een beroemd bordspel dat opnieuw tot leven was gebracht. Het belangrijkste stuk, de Visser, uitgevoerd in hetzelfde zwart-wit als het speelbord, stond nog steeds op zijn beginplaats op het middelste vierkant. Een complex spel, sha’rah, en allang voor de Oorlog van de Kracht oeroud. Sha’rah, tcheran en no’ri, het spel dat nu eenvoudig ‘steen’ heette, hadden elk hun eigen volgelingen gehad, die beweerden dat hun bordspel alle subtiliteiten van het leven zelf omvatte, maar Moridin had altijd de voorkeur aan sha’rah gegeven. Er waren nog slechts negen mensen die zich het spel herinnerden. Hij was er een meester in geweest. Het was veel ingewikkelder dan tcheran of no’ri. Het eerste doel was het nemen van de Visser. Dan pas begon het spel in ernst.

Er kwam een dienaar naderbij, een slanke en sierlijke jongeman die geheel in het wit gekleed was en een onbeschrijfelijke schoonheid bezat. Hij boog en bood een kristallen roemer op een zilveren blad aan. Moridin glimlachte, maar de glimlach bereikte nimmer zijn zwarte ogen, die levenlozer waren dan de dood. De meeste mensen zouden zich onder die blik ongemakkelijk hebben gevoeld. Moridin nam de roemer op en zond de dienaar met een handgebaar weg. De wijngaarden van dit tijdperk brachten een aantal voortreffelijke wijnen voort. Maar drinken deed hij niet.

De Visser hield zijn aandacht vast, lokte hem. Verschillende stukken nadden variabele zetten, maar alleen de eigenschappen van de Visser veranderden met de plaats waar hij stond. Op een wit veld was hij zwak in de aanval, maar snel en verreikend bij ontsnappingen; cp een zwart veld was zijn aanval sterk, maar was hij traag en kwetsbaar. In een spel tussen meesters veranderde de Visser vele malen van kamp. De groenrode eindrij om het speelbord kon door elk stuk bestreken worden, maar alleen de Visser kon erop staan. Niet dat hij veilig was, zelfs daar niet. De Visser was nimmer veilig. Als de Visser jouw stuk was, dan probeerde je hem naar een veld van jouw kleur te schuiven, achter de kant van je tegenstander. Dat betekende de overwinning, op de gemakkelijkste manier, maar dat was niet de enige. Als de tegenstander de Visser bezat, probeerde je hem geen andere keus te laten dan de Visser naar jouw kleur te bewegen. Elk punt van de doellijn kwam in aanmerking; het bezit van de Visser kon gevaarlijker zijn dan het gemis. Er was in sha’rah uiteraard een derde pad naar de overwinning, als je dat tenminste insloeg voor je zelf vastliep. Het spel draaide in dat geval altijd uit op een bloedbad, waarbij de overwinning pas vaststond bij de volledige vernietiging van de vijand. Hij had dat ooit eens geprobeerd, uit wanhoop, maar de poging was mislukt. Heel pijnlijk.

Plotseling vlamde de woede in Moridins geest op en zwarte vlekken dansten voor zijn ogen toen hij de Ware Bron greep. Een vervoering die pijn deed stroomde golvend door hem heen. Zijn hand sloot zich om de twee geestvallen en de Ware Bron omsloot de Visser en wierp het stuk de lucht in, slechts een ademteug verwijderd van het verpoederen, het totaal vernietigen. De roemer spatte in zijn hand uit elkaar. Zijn greep kwam dicht bij het verpletteren van de cour’souvra. De saa werd een wervelwind van zwart, maar belemmerde zijn blikveld niet. De Visser werd altijd afgebeeld als een geblinddoekte man met een hand tegen zijn zij, waaruit tussen zijn vingers door een paar bloeddruppels sijpelden. De reden daarvoor was, net als de oorsprong van de naam zelf, opgelost in de mist der tijden. Dat hinderde hem soms, maakte hem woedend; al de kennis die verloren kon raken bij het wentelen van het Rad, kennis die hij nodig had, kennis waar hij recht op had. Het recht!

Traag zette hij de Visser weer terug op het speelbord. Al even traag lieten zijn gekromde vingers de cour’souvra los. Geen reden tot vernietiging. Nog niet. Ijzige kalmte verving in een oogwenk zijn woede. Bloed en wijn dropen uit sneden in zijn hand zonder dat hij het merkte. Misschien kwam de Visser wel uit een vage restherinnering aan Rhand Altor, de schaduw van een schaduw. Het maakte niet uit. Hij merkte dat hij begon te lachen en deed geen moeite ermee op te houden. Op het speelbord stond de Visser te wachten, maar in het grootsere spel bewoog Altor al volgens zijn wensen. En heel spoedig... Het was erg moeilijk om een spel te verliezen als je beide zijden van het bord bespeelde. Moridin lachte zo hard dat de tranen over zijn gezicht rolden, maar hij was het zich niet bewust.

1

De overeenkomst houden

Het Rad des Tijds draait rond en rond. Eeuwen komen en gaan en laten herinneringen achter die legenden worden. Dan vervagen de sagen tot mythen, tot ook die allang zijn vergeten bij de wederkomst van de Eeuw die deze verhalen schiep. In een Eeuw – door sommigen de Derde Eeuw genoemd, een Eeuw die nog zal komen, een Eeuw die reeds lang voorbij is – stak een wind op boven het berglandschap van het grote eiland Tremalkin. De wind was niet het begin. Er is begin noch einde aan de wenteling van het Rad des Tijds. Maar het was een begin.

Naar het oosten blies de wind, over Tremalkin, waar de Amayar met hun lichte huid de velden bewerkten en teer glas en porselein vervaardigden en de vreedzame Waterweg volgden. De Amayar negeerden de wereld voorbij hun verspreide eilanden, want de Waterweg leerde dat deze wereld slechts verbeelding was, een spiegelende weerkaatsing van geloof, maar er waren er die zagen hoe de wind stof en hoge zomerhitte aanvoerde terwijl er koude winterregens hadden moeten vallen, en zij herinnerden zich de verhalen van de Atha’an Miere. Verhalen van de wereld voorbij de einder, en welke voorspelling daar zou ontspruiten. Sommigen keken naar een heuvel waar uit de aarde een machtige stenen hand oprees die een heldere kristallen bol vasthield, groter dan menig huis. De Amayar hadden hun eigen voorspellingen, en sommige daarvan spraken van de hand en de bol. En het einde van alle verbeelding.

Verder blies de wind, de Zee der Stormen in, oostwaarts, onder een verschroeiende zon in een lucht verstoken van wolken, waar hij de toppen van de groene zeegolven tot schuim klopte en snijdend en tollend streed met de winden van het zuiden en het westen, zodat de wateren zich verhieven. Het waren nog niet de stormen van hartje winter, hoewel de winter reeds voor de helft verstreken was, en zeker niet de machtige stormen van een stervende zomer. Het waren winden en stromingen die door zeevaarders gebruikt konden worden om rond het vasteland te koersen, van de Wereldrand tot Mayene en verder, en weer terug. Naar het oosten huilde de wind, over de grote oceaan waar de walvissen omhoogkwamen en van zich lieten horen, waar vliegende vissen met vinnen meer dan een pas over de golven scheerden. Oostwaarts huilde de wind, en zwiepte vervolgens naar het noorden, het oosten en het noorden, over kleine vissersvloten die hun netten door ondiep water sleepten. Sommige vissers keken met open mond toe, terwijl hun handen aan de lijnen stilvielen. Ze staarden naar een enorme vloot van grote en kleinere schepen die doelbewust op de harde adem van de wind voeren. Schepen met stompe boegen die de golven braken, of met scherpe boegen die ze doorkliefden. Hun banieren toonden een gouden havik die bliksems in zijn klauwen klemde, een zee van wapperende banieren, als voortekenen van een storm. Naar het oosten en het noorden raasde de wind verder, tot aan de brede en drukke haven van Ebo Dar, waar net als in veel andere havens honderden vaartuigen van het Zeevolk op de golven reden, wachtend op bericht van de Coramoor, de Uitverkorene.

Over de haven raasde de wind en wierp grote en kleine schepen heen en weer; over de stad zelf, wit glinsterend onder een ontketende zon; over de spitsen en muren en koepels met gekleurde banden; door straten en kanalen, vol van het rumoer van de legendarische zuidelijke drukte. De wind zwierde om de stralende koepels en de slanke torens van het Tarasinpaleis, de geur van zout met zich meevoerend, deed de vlag van Altara wapperen, twee gouden luipaarden op een gedeeld veld van keel en azuur, en de banieren van het heersende Huis Mitsobar, zwaard en anker, sinopel op zilver. Het was nog geen storm, maar een voorbode van stormen.

De huid tussen Aviendha’s schouderbladen prikte, toen ze gevolgd door haar gezellen door de gangen van het paleis beende, over tegels in tientallen heldere en fraaie kleuren. Een gevoel dat ze gadegeslagen werd, wat haar voor het laatst was overkomen toen ze nog met de speer gehuwd was. Verbeelding, sprak ze zichzelf toe. Verbeelding en de wetenschap dat er vijanden zijn die ik niet aan kan! Nog niet zo lang geleden had dat kriebelige gevoel aangegeven dat iemand mogelijk van plan was haar te doden. De dood was niet iets om bang voor te zijn – iedereen ging dood, was het niet vandaag dan was het morgen – maar ze wilde niet sterven als een konijn, spartelend in een strik. Ze diende haar toh te voldoen.

Dicht langs de muren schuifelden dienaren voorbij, voortdurend buigend en knixen makend. Ze sloegen hun ogen neer, bijna alsof ze de schande van het leven dat zij leidden begrepen, maar zij waren toch echt niet de reden waarom ze haar schouderbladen wilde bewegen. Ze had geprobeerd zichzelf aan te leren om dienaren daadwerkelijk te zien, maar zelfs nu, terwijl de huid van haar rug prikte, gleed haar blik langs hen heen. Het moest verbeelding zijn, en zenuwen. Dit was een dag voor verbeelding en zenuwen.

Haar ogen gingen naar de weelderige zijden wandtapijten en de vergulde lampen die in de gang stonden en aan het plafond hingen. In nissen en grote open kasten stond papierdun porselein in vele tinten rood, geel, groen en blauw, naast siervoorwerpen van goud en zilver, ivoor en kristal, en vele rijen schalen, vazen, kistjes en beeldjes. Alleen het mooiste trok haar aandacht; wat natlanders ook dachten, schoonheid was van grotere waarde dan goud. Er was hier veel schoonheid. Ze zou het niet erg hebben gevonden om in deze plaats haar aandeel van het vijfde te kiezen.

Ze schudde haar hoofd, boos op zichzelf. Dit was geen eervolle gedachte onder een dak dat haar vrijelijk schaduw en water had geboden. Zeker, zonder de vereiste handelingen, maar ook zonder schuld of bloed, staal of noodzaak. Het was in ieder geval beter dan de gedachte aan een kleine jongen die in zijn eentje door deze verdorven stad zwierf. Elke stad was verdorven – dat wist ze zeker, nu ze in vier steden geweest was – maar Ebo Dar was wel de laatste stad waar ze een kind de straat op zou laten. Wat ze niet begreep was waarom ze steeds aan Olver moest denken, tenzij ze moeite deed om dat te onderdrukken. Hij maakte geen deel uit van de toh die ze Elayne en Rhand Altor verschuldigd was. Een Shaido-speer had zijn vader geveld, honger en ontbering zijn moeder, maar al zou haar eigen speer hen beiden genomen hebben, dan nog was de jongen een boomdoder uit Cairhien. Waarom zou ze bezorgd zijn over een kind van dat bloed? Waarom? Ze probeerde haar aandacht te richten op de weving die ze wilde vormen, maar hoewel ze onder Elaynes oog geoefend had tot ze die in haar slaap had kunnen maken, Olvers gezicht met zijn brede mond bleef haar aandacht opeisen. Birgitte maakte zich zelfs nog meer zorgen over hem dan zij, maar in Birgittes borst klopte een merkwaardig zachtmoedig hart voor kleine jongens, vooral de lelijke.

Aviendha zuchtte en gaf elke poging op om haar oren te sluiten voor het gesprek van haar gezellen, hoewel er geprikkeldheid doorheen knetterde als bliksems bij een onweer. Zelfs dat was beter dan van streek te raken door een zoon van boomdoders. Eedbrekers. Een verachtelijk soort zonder wie de wereld beter af zou zijn. Het ging haar niet aan; ze hoefde er haar hoofd niet over te breken. Helemaal niet. Mart Cauton zou de jongen wel vinden. Hij kon alles vinden, zo leek het. En door het luisteren kwam ze enigszins tot rust. De kriebels zakten weg.

‘Ik vind het maar niks!’ vervolgde Nynaeve mopperend een ruzie die al op hun kamer begonnen was. ‘Helemaal niks, Lan, hoor je me?’ Ze had haar afkeer al minstens twintig keer laten blijken, maar Nynaeve gaf nooit op louter en alleen omdat ze het pleit verloren had. Ze liep met nijdige passen door waarbij haar blauwe broekrok boos opwarrelde. Een hand gleed steeds weer naar haar lange, dikke vlecht, werd dan weer heftig naar beneden gedrukt, maar gleed vervolgens toch weer omhoog. Als Lan in de buurt was, hield Nynaeve haar boosheid en geprikkeldheid stevig in toom. Ze probeerde het althans. Het feit dat ze hem gehuwd had, vervulde haar met buitensporige trots. De strakke geborduurde blauwe jas over haar zijden rijkleding hing open en toonde, zoals de natlanders gewoon waren, veel te veel boezem. Ze wilde pronken met Lans massieve ring, die aan een fraaie ketting om haar hals hing. ‘Je hebt het recht niet om te beloven voor me te zorgen, Lan Mandragoran,’ ging ze op besliste toon verder. ‘Ik ben geen porseleinen beeldje.’

Hij stapte naast haar door, een forse man, zo lang als een Aiel, die met kop en schouders boven haar uit torende. Een zwaardhandmantel die het oog misleidde, hing op zijn rug. Zijn gezicht leek uit steen gehouwen, en zijn blikken overwogen bij elke passerende bediende of die een gevaar vormde en zochten in elke zijgang en nis naar verborgen aanvallers. Hij straalde gereedheid uit, als een leeuw vlak voor de aanval. Aviendha was opgegroeid tussen gevaarlijke mannen, maar niet een van hen kon Aan’allein evenaren. Als de dood een man was, zou die op hem lijken.

‘Jij bent Aes Sedai, en ik ben een zwaardhand,’ zei hij laag en vlak. ‘Het is mijn plicht voor jou te zorgen.’ Zijn toon verzachtte zich, een scherpe tegenstelling met zijn hoekige gezicht en sombere, nooit veranderende oogopslag. ‘Bovendien verlangt mijn hart ernaar voor jou te zorgen, Nynaeve. Je kunt alles van me vragen of eisen, maar nooit dat ik je laat sterven zonder een poging je te redden. De dag dat jij sterft, sterf ik.’

Dat laatste had hij nooit eerder gezegd in Aviendha’s bijzijn; het raakte Nynaeve als een stomp in haar maag. Haar ogen puilden bijna uit de kassen en haar mond bewoog geluidloos, maar zoals gewoonlijk herstelde ze zich snel. Terwijl ze deed of ze haar blauwe pluimhoed rechtzette, een belachelijk ding, net een op haar hoofd broedende vogel, keek ze hem van onder de brede rand verstolen aan. Aviendha begon te vermoeden dat Nynaeve vaak stiltes en op het oog veelbetekenende blikken gebruikte om haar onwetendheid te verbergen. Ze vermoedde dat Nynaeve nauwelijks meer over mannen wist, en over de omgang met één man, dan zijzelf. Het was eenvoudiger om ze met mes en speer aan te pakken dan om een man lief te hebben. Veel eenvoudiger. Hoe lukte het vrouwen met ze getrouwd te zijn? Aviendha wilde dat dolgraag leren, maar ze had geen idee hoe. Nynaeve was nog maar een dag met Aan’allein getrouwd, en ze was al behoorlijk veranderd. Het waren niet alleen haar pogingen om haar boze buien in toom te houden. Ze leek heen en weer te schieten tussen geschoktheid en verrassing, al probeerde ze dat nog zo hard te verbergen. Ze kon van de ene op de andere tel heel dromerig worden en bloosde bij heel onschuldige vragen. Ze giechelde zelfs om niets, al ontkende ze dat fel, terwijl Aviendha het zelf had gezien. Het had geen zin iets van Nynaeve te leren.

‘Ik neem aan dat jij nu ook gaat losbranden over zwaardhanden en Aes Sedai,’ zei Elayne koeltjes tot Birgitte. ‘Nou, jij en ik zijn niet getrouwd. Ik verwacht dat je mij in de rug dekt, maar ik wil niet hebben dat je buiten mij om dingen over mij belooft.’ Elaynes kleren waren al even ongepast als die van Nynaeve: Ebodaraanse rijkleding met goudbrokaat, hooggesloten, maar met een ovale opening die de welving van haar borsten toonde. Natlanders moesten niets hebben van een zweettent of naaktheid in het bijzijn van gai’shain, maar ze kwamen wel half bloot iedere vreemdeling onder ogen. Nynaeve kon Aviendha niet schelen, maar Elayne was haar naastzuster. En ze zou meer worden, hoopte ze.

De hoge hakken van Birgittes laarzen maakten haar bijna een hand groter dan Nynaeve, al bleef ze kleiner dan Elayne of Aviendha. In haar donkerblauwe jas en wijde groene broek gedroeg ze zich even behoedzaam en zelfverzekerd als Lan, hoewel het bij haar achtelozer overkwam. Een luipaard die op een rots lag, maar beslist minder lui dan ze leek. Er lag geen pijl op Birgittes boog, maar ondanks haar ontspannen stappen en haar glimlach zou ze een pijl uit haar koker hebben voor je met je ogen knipperde, en haar derde pijl afschieten voor een ander een tweede had aangelegd.

Ze grinnikte naar Elayne en schudde haar hoofd, waardoor de goudblonde vlecht meezwaaide die net zo lang en dik was als de donkere vlecht van Nynaeve. ik heb het je recht in je gezicht beloofd, niet stiekem,’ zei ze droog. ‘Zodra je wat wijzer bent, zal ik je niet meer hoeven onderhouden over zwaardhanden en Aes Sedai.’ Elayne snoof, tilde haar kin hooghartig op en hield zich bezig met de linten van haar hoed, waarin lange groene pluimen waren gestoken en die nog gekker leek dan Nynaeves hoed. ‘Misschien een heleboel wijzer,’ voegde Birgitte eraan toe. ‘Je maakt nu een tweede knoop in die strik.’

Als Elayne niet haar naastzuster geweest was, zou Aviendha hard om haar vuurrode wangen hebben gelachen. Iemand die met haar neus in de wolken liep, beentje lichten was altijd leuk. Net zo leuk als erbij te zijn wanneer iemand anders het deed, en zelfs een kleine struikeling was een lachje waard. Maar vanwege Elayne keek ze Birgitte strak aan, ten teken dat meer grappen een prijs zouden hebben. Ze was ondanks al haar geheimen erg op haar gesteld, maar het verschil tussen een vriendin en een naastzuster was iets wat natlanders maar moeizaam leken te vatten. Birgitte glimlachte slechts, en haar blik gleed van haar naar Elayne. Ze mompelde iets binnensmonds. Aviendha ving het woord ‘katjes’ op. Erger nog, het klonk téder! Iedereen moest het gehoord hebben. Iedereen!

‘Wat is er met je, Aviendha?’ vroeg Nynaeve, een vinger in haar schouder porrend. ‘Ben je van plan hier de hele dag te blijven blozen? We hebben haast, weet je.’

Pas toen besefte Aviendha door haar warme wangen dat ze even rood moest zijn als Elayne. Terwijl ze bovendien stokstijf was blijven staan, terwijl ze zich moesten haasten. Met één woord van haar stuk gebracht! Als een meisje dat net met de speer gehuwd was, en nog niet gewend aan plagerijen tussen Speervrouwen. Bijna twintig jaren telde ze, en ze gedroeg zich als een kind met haar eerste boog. Daar werden haar wangen nog roder van, waardoor ze de volgende hoek zowat omstoof en bijna tegen Teslyn Baradon opvloog. Aviendha gleed onhandig uit over de rode en groene vloertegels en viel half, maar greep Elayne en Nynaeve beet om overeind te blijven. Ditmaal bloosde ze tenminste niet als een pioenroos, maar ze had het best gewild. Ze beschaamde haar naastzuster evenzeer als zichzelf. Elayne bewaarde altijd haar kalmte, wat er ook gebeurde. Gelukkig reageerde Teslyn Baradon nauwelijks beter. De vrouw met het scherpe gezicht deinsde verrast en met open mond terug, voor ze zichzelf weer beheerste en geërgerd haar smalle schouders ophaalde. Ingevallen wangen en een dunne neus verborgen de leeftijdloze trekken van de Rode zuster. Haar rode gewaad met blauwzwart brokaat deed haar slechts magerder lijken. Maar ze herwon snel haar zelfverzekerdheid, even groot als die van een dakvrouwe, en haar donkerbruine ogen waren zo koel als diepe schaduwen. Ze gleden geringschattend langs Aviendha, negeerden Lan alsof hij nutteloos gereedschap was, en namen Birgitte even scherp op. De meeste Aes Sedai vonden een vrouwelijke zwaardhand maar niets, hoewel ze daar geen reden voor konden geven, behalve wat zuur gemompel over de gebruiken. Toen bleven haar ogen rusten op Elayne en Nynaeve en haar blik hield hen beurtelings vast. Aviendha had eerder de wind van gisteren kunnen opvangen dan iets van Teslyns gezicht aflezen.

‘Ik heb het Merilille al verteld,’ zei ze met haar zware Illiaanse tongval, ‘maar ik kan jullie evengoed geruststellen. Wat voor... wat jullie ook van plan zijn, Joline en ik zullen niet ingrijpen. Daarvoor heb ik gezorgd. Elaida hoeft het nimmer te weten te komen, als jullie enige voorzichtigheid betrachten. Hou op mij als karpers aan te gapen, kinderen,’ voegde ze er met een afkeurende blik aan toe. ‘Ik ben noch blind noch doof. Ik weet van de windvindsters van het Zeevolk in het paleis en van geheime ontmoetingen met koningin Tylin. Plus andere dingen.’ De dunne lippen klemden zich op elkaar, en hoewel haar toon kalm bleef, vlamde haar donkere blik op. ‘Die andere dingen zullen jullie nog duur te staan komen, jullie en die anderen die jullie toestaan Aes Sedai te spelen. Maar voor nu zal ik de andere kant opkijken. Boetedoeningen kunnen wachten.’ Nynaeve greep haar vlecht beet, rechtte haar rug, wierp haar hoofd in de nek en haar ogen bliksemden. Onder andere omstandigheden zou Aviendha misschien wat medelijden hebben met het slachtoffer van de kastijding die nu ongetwijfeld zou losbarsten. Nynaeves tong had meer stekels dan een zegade, en die waren ook nog scherper. Aviendha staarde kil naar de vrouw die dacht dat ze dwars door haar heen kon kijken. Een Wijze vernederde zich niet door iemand een muilpeer te geven, maar ze was nog maar een leerlinge. Misschien zou het haar geen ji kosten als ze deze Teslyn Baradon enkele tellen bewerkte. Op hetzelfde ogenblik dat Nynaeve haar mond opende, wilde zij wat tegen de Rode zuster zeggen om haar een kans op verweer te bieden, maar het was Elayne die het eerste sprak. ‘Wat wij van plan zijn, Teslyn,’ zei ze met kille stem, ‘gaat jou helemaal niet aan.’ Ook zij stond kaarsrecht, en haar ogen leken van blauw ijs. Een toevallige lichtstraal uit een hoog venster trof haar rood gouden krullen en zette ze in vuur en vlam. Op dat moment kon Elayne een dakvrouwe laten lijken op een geitenhoedster met te veel oosquai op. Het was een kunst die ze met vlijmende scherpte kon opvoeren. Elk woord leverde ze af met kristal-kille waardigheid. ‘Je hebt het recht niet om je te bemoeien met onze bezigheden, met de bezigheden van welke zuster dan ook. Dus haal je neus uit onze mantel, kale zomerham, en wees blij dat we ons niet met jóu bemoeien! Jij die iemand steunt die zich de Amyrlin Zetel heeft toegeëigend.’

Verbijsterd keek Aviendha haar naastzuster aan. Haar neus uit de mantel halen? Zij en Elayne droegen niet eens een mantel. Zomerham? Wat betekende dat nou weer? Natlanders zeiden vaak vreemde dingen, maar de anderen keken al even verbaasd als zijzelf. Alleen Lan, die Elayne steels opnam, scheen het te begrijpen, en hij leek... verrast. En misschien vermaakt. Het was moeilijk te zeggen; Aan’allein hield zijn gezicht goed in de plooi. Teslyn Baradon snoof en perste haar lippen nog meer op elkaar. Aviendha probeerde deze mensen aan te spreken met slechts een deel van hun naam, zoals zij zelf deden – als ze hun hele naam gebruikte, dachten ze dat zij van streek was! – maar ze kon zich in de verste verte niet voorstellen dat ze zo vertrouwelijk met Teslyn Baradon kon zijn. ‘Dwaze kinderen als jullie laat ik maar hun gang gaan,’ gromde de vrouw. ‘Zorg ervoor dat jij je neus niet afknelt in een grotere scheur dan waarin je hem al gestoken hebt.’ Toen ze zich omdraaide om verder te gaan en haar rok met een weids gebaar opnam, greep Nynaeve haar bij de arm. Natlanders toonden hun gevoelens vaak vrijelijk op hun gezicht, en dat van Nynaeve was een plaatje van tegenstellingen; boosheid die door vastberadenheid heen wilde barsten. ‘Wacht, Teslyn,’ zei ze met tegenzin. ‘Jij en Joline kunnen in gevaar zijn. Ik heb het Tylin verteld, maar ze is misschien bang om het door te geven. Ze heeft er in ieder geval geen zin in. Niemand wil hier graag over praten.’ Ze haalde lang en diep adem. Als zij aan haar eigen vrees dacht, had ze er alle reden toe. Het was geen schande om vrees te voelen, wel om eraan toe te geven, of het te laten merken. Aviendha voelde iets in haar eigen maag opspelen toen Nynaeve doorging. ‘Moghedien is hier, in Ebo Dar, geweest. Ze kan er nog steeds zijn. En misschien ook nog een andere Verzaker. Met een gholam, een Schaduwgebroed dat bestand is tegen de Kracht. Het ziet eruit als een man maar is kunstmatig, en gemaakt om Aes Sedai te doden. Staal schijnt het niet te deren, en het kan zich door een muizengaatje persen. De Zwarte Ajah is eveneens hier. En er zal een storm opsteken, een vreselijke storm. Alleen, het is geen storm, het heeft niets met het weer te maken. Ik kan het voelen; dat is een vaardigheid die ik bezit, misschien een Talent. Er komt gevaar op Ebo Dar af, een dreiging die erger is dan welke wind of regen of bliksem ook.’

‘Verzakers, een storm die geen storm is, en ook nog een soort Schaduwgebroed waar ik nooit eerder van gehoord heb,’ zei Teslyn droog. ‘Om nog maar te zwijgen van de Zwarte Ajah. Licht! De Zwarte Ajah! Misschien ook nog de Duistere zelf?’ Haar verwrongen glimlach was messcherp. Ze trok haar mouw verachtelijk los. ‘Als je weer terug bent in de Witte Toren, waar je thuishoort, in het wit, dat jullie waarachtig allemaal horen te dragen, zul je leren je tijd niet te verknoeien met wilde verhalen. Of er zusters mee te vervelen.’ Ze liet haar ogen over hen heen glijden, waarbij ze opnieuw Aviendha oversloeg, snoof luid en liep zo snel de gang uit dat de dienaren opzij moesten springen.

‘Die vrouw waagt het om...!’ sputterde Nynaeve. Ze staarde de verdwijnende vrouw woest na en wurgde haar vlecht met beide handen. ‘Nadat ik nog...’ Ze stikte bijna in haar woorden. ‘Nou ja, ik heb het geprobeerd.’ En ze betreurde het, aan de toon te horen. ‘Dat heb je,’ stemde Elayne met een beslist knikje in. ‘Het is meer dan ze verdient. Ontkennen dat wij Aes Sedai zijn! Ik sta dat niet meer toe. Niet meer!’ Haar stem had eerder slechts koud geleken; nu was die koud, en grimmig.

‘Kan zo iemand vertrouwd worden?’ mompelde Aviendha. ‘Misschien zouden we moeten zorgen dat ze ons niet kan dwarsbomen.’ Ze bekeek haar vuist. Dat zou die Teslyn Baradon overtuigen. Dat mens verdiende het door de Schaduwzielen gepakt te worden, door Moghedien of een ander. Dwazen verdienden alle gevolgen van hun dwaasheid.

Nynaeve leek het te overwegen, maar zei slechts: ‘Als ik niet beter wist, zou ik denken dat ze op het punt stond zich tegen Elaida te keren.’ Ze klakte geërgerd met haar tong.

‘Je maakt jezelf maar duizelig als je probeert om de stromingen in de politiek van Aes Sedai te begrijpen.’ Elayne zei niet dat Nynaeve dat onderhand zou moeten weten, maar haar toon gaf dat wer aan. ‘Zelfs een Rode zuster zou zich tegen Elaida kunnen keren. Wellicht om iets wat wij ons nooit zullen kunnen voorstellen. Of misschien trachtte ze onze waakzaamheid te laten verslappen, zodat ze ons op een sluwe manier in Elaida’s handen kan spelen. Of...’ Lan kuchte. ‘Als er een Verzaker komt,’ zei hij effen, ‘kan die hier elk ogenblik zijn. Of die gholam. Hoe dan ook, het is het beste als wij ons dan elders bevinden.’

‘Met Aes Sedai, altijd een beetje geduld,’ mompelde Birgitte, alsof ze iets opzei. ‘Maar de windvindsters hebben dat niet,’ ging ze door, ‘dus kun je Teslyn maar beter vergeten, en je Renaile voor de geest halen.’

Elayne en Nynaeve wierpen beide zwaardhanden een blik toe die koud genoeg was om tien Steenhonden te doen aarzelen. Geen van beiden vond het een prettige gedachte om te vluchten voor de Schaduwzielen en die gholam, al waren zij degenen die besloten hadden dat ze hierin geen keus hadden. En geen van beiden vond het prettig om eraan herinnerd te worden dat ze evenzeer moesten opschieten om de windvindsters te ontmoeten als om te ontsnappen aan Verzakers. Aviendha had die blikken willen bestuderen. Wijzen speelden met één blik of enkele woorden klaar, waar zij met een speer of vuist moest dreigen; alleen deed een Wijze het vaak sneller en met meer succes. Daarom had ze die blikken willen bestuderen, al hadden ze op het oog weinig effect. Birgitte grinnikte en keek even snel naar Lan, die opzichtig lijdzaam zijn schouders ophaalde. Elayne en Nynaeve gaven het op. Ze streken kalm en geheel overbodig hun rok glad, haakten hun arm in die van Aviendha en liepen door, zonder om te kijken of de zwaardhanden meekwamen. Al hoefde Elayne dat door haar binding niet eens. Nynaeve evenmin, zij het om een andere reden. Aan’alleins binding mocht een ander toebehoren, maar zijn hart hing naast die ring aan haar halsketting. Ze deden hun uiterste best om kalmpjes door te wandelen, niet bereid om Birgitte en Lan de indruk te geven dat hun woorden geholpen hadden, maar ze liepen wel degelijk sneller dan eerst. Alsof ze dat wilden verbergen, babbelden ze luid over de onbenulligste zaken. Elayne betreurde het dat ze niet de kans had gekregen om twee dagen eerder het Vogelfeest bij te wonen, en ze bloosde niet één keer om de schaarse kledij van de feestvierders. Dat deed Nynaeve ook niet, maar ze begon snel te praten over het Gloeikooltjesfeest van die avond. Sommige dienaren beweerden dat er vuurfeesten zouden zijn, vervaardigd door een gevluchte vuurwerker. Er was meer dan een beestenspul in de stad aangekomen, met hun vreemde dieren en evenwichtskunstenaars. Daarin stelden zowel Elayne als Nynaeve belang, aangezien ze enige tijd in zo’n beestenspul hadden doorgebracht. Ze praatten over naaisters en de verschillende kantsoorten die in Ebo Dar verkrijgbaar waren, en de verschillende kwaliteit zijde en linnen die men kon kopen. Aviendha merkte dat zij plezier had om hun opmerkingen dat de grijszijden rijkleding van Tylin Quintara haar zo goed stond, evenals de andere kleren van fijne wol en zijde en de kousen, onderrokken en sieraden. Elayne en Nynaeve hadden eveneens buitensporige geschenken gekregen. Die vulden alles bij elkaar een flink aantal kisten en pakken, die nu samen met hun zadeltassen door de dienaren naar de stallen werden gedragen.

‘Kijk niet zo lelijk, Aviendha,’ zei Elayne glimlachend, en ze gaf haar een klopje op de arm. ‘Maak je geen zorgen. Je kent de weving; je zult het goed doen.’

Nynaeve boog haar hoofd naar Aviendha toe en fluisterde: ‘Als ik de kans krijg, zal ik thee voor je maken. Ik ken een paar soorten die je maag tot rust brengen. En andere soorten voor vrouwenkwaaltjes.’ Ook zij klopte op Aviendha’s arm.

Ze begrepen het niet. Troostende woorden of geneeskrachtige thee konden niet genezen waar zij aan leed. Ze ging het praten over kant en borduurwerk léük vinden! Ze wist niet of ze minachtend moest brommen of krijsen van wanhoop. Ze begon week te worden. Ze had nooit eerder naar vrouwenkleren gekeken, behalve om te bedenken waar die een wapen konden verbergen. Ze had nooit naar kleur of snit gekeken, of zich afgevraagd of het haar zou staan. Het was de hoogste tijd om deze stad te verlaten, om uit die natlander-paleizen te komen. Nog even en ze zou gaan pruilen. Ze had dat Elayne of Nynaeve niet zien doen, maar iedereen wist dat elke natlandse pruilde. Het was duidelijk dat ze even zwak was geworden als een gewone slobberende natlandse. Gearmd wandelen en babbelen over kant! Hoe kon ze zo bij een aanval haar mes pakken? Waarschijnlijk zou een mes geen nut hebben bij hun soort aanvallers, maar ze vertrouwde al op staal sinds lang voor ze wist dat ze kon geleiden. Als iemand Elayne of Nynaeve wat aan wilde doen, zou ze staal in zijn hart planten. Zeker in het geval van Elayne, maar ze had Mart Cauton beloofd hen allebei te beschermen, net als Birgitte en Aan’allein hadden gedaan. Kant! Onder het lopen schreide haar hart over hoe week ze was geworden.

Aan drie zijden omsloten enorme dubbele stalpoorten het grootste erf van het paleis, waar een menigte dienaren in groen-witte livreien druk bezig was. Achter hen, in de witstenen stallen, wachtten paarden, gezadeld of beladen met grote pakmanden. Hoog boven hun hoofden zwierden en krijsten zeevogels, een onplezierige herinnering aan de nabije eindeloze watervlakte. De hitte trilde boven de licht gekleurde plavuizen, maar de lucht leek dik en zwaar door de spanning. Aviendha had bloed zien vloeien op plaatsen waar minder spanningen heersten.

Met haar armen over elkaar en gekleed in rode en gele zijde stond Renaile din Calon Blauwster hooghartig voor negentien andere vrouwen. Net als zij waren ze blootsvoets en hadden ze getatoeëerde handen. De vrouwen hadden felgekleurde lijfjes aan, en de meesten droegen al even bonte broeken en buikbanden. Het glinsterende zweet op hun donkere gezichten deed niets af aan hun ernstige waardigheid. Sommigen snoven uit sierlijke doosjes van gouddraad, die waren gevuld met doordringende reukwerken en om hun hals hingen. Renaille had vijf zware gouden ringen in haar oren. Aan een ervan zat een ketting vol muntjes die over haar linkerwang naar een neusring liep. De drie vrouwen vlak achter haar droegen acht oorringen en iets minder goud. Op die wijze gaf het Zeevolk hun rang aan, althans bij de vrouwen. Allen luisterden naar Renaile din Calon Blauwster, windvindster van de Vrouwe der Schepen van de Atha’an Miere, maar zelfs de twee leerlingen achteraan, in donkere broeken en linnen lijfjes, voegden hun eigen gouden glans aan het geheel toe. Bij de aankomst van Aviendha en de anderen keek Renaile overdreven naar de zon, die al voorbij zijn hoogste stand was. Haar wenkbrauwen schoten omhoog toen ze hen weer aankeek, en haar ogen waren even zwart als haar haren. Haar gebiedende, ongeduldige blik was zo overduidelijk dat ze het net zo goed had kunnen uitschreeuwen.

Elayne en Nynaeve bleven vlak voor haar staan, zodat Aviendha ook opeens stilstond. Ze wisselden bezorgde blikken voor haar langs, en zuchtten diep. Ze zag geen uitweg voor hen. Haar naastzuster en Nynaeve waren door hun verplichting aan handen en voeten gebonden, en zijzelf hadden de knopen gelegd.

‘Ik regel de Weefkring,’ mompelde Nynaeve, en Elayne zei, ietwat dapperder: ik zorg dat de zusters gereed zijn.’ Ze lieten haar los en gingen gevolgd door Birgitte en Lan elk een andere kant op, waarbij ze hun rok ophielden om snel te kunnen lopen. Daardoor moest Aviendha in haar eentje de arendsblik verduren van Renaile din Calon Blauwster, die wist dat zij de overhand bezat en die haar overwicht wilde behouden. Gelukkig keerde dt windvindster van de Vrouwe der Schepen zich zo snel om naar haai gezelschap dat de uiteinden van haar lange gele buikband opzwierden. De andere windvindsters verzamelden zich om haar heen on elk van haar zachte woorden op te vangen. Haar een klap verkopen, zelfs maar eentje, zou beslist alles verknoeien. Aviendha probeerde hen niet al te woest aan te staren, maar haar blikken keerden desondanks steeds weer terug. Niemand had het recht om haar naastzuster zo te bejegenen. Neusringen! Een flinke ruk aan die ketting en Renaile din Calon Blauwster zou heel anders kijken! Aan een kant van de binnenplaats stonden de kleine Merilille Cean devin en vier andere Aes Sedai op een kluitje bijeen. Ook zij keker naar de windvindsters, meestal met een ergernis die nauwelijks onderdrukt werd door hun koele kalmte. Zelfs de slanke Vandene Na melle met haar witte haren en haar evenbeeld, haar eerstezuster Ade leas, die gewoonlijk het onverstoorbaarst bleven. Nu en dar verschikte er een haar dunne linnen stofmantel of streek over een zij den broekrok. Plotselinge windstoten bliezen stof op en bewogen d« van kleur veranderende mantels van de vijf zwaardhanden vlak ach ter hen. Maar het was ergernis die hun handen deed bewegen. Alleen Sareitha, die een grote, witte, schotelvormige bundel bewaakte stond onbeweeglijk, maar haar wenkbrauwen waren gefronst. Merililles... meid... Pol stond achter hen en keek lelijk. De Aes Sedai waren het volkomen oneens met de overeenkomst die de Atha’an Miere van hun schepen had doen komen, zodat ze nu de Aes Sedai gebiedend en ongeduldig aan konden kijken. De overeenkomst had de lippen van de zusters verzegeld en liet ze zowat stikken in hun eigen ergernis. Hetgeen ze probeerden te verbergen; bij natlanders zou ze dat gelukt zijn. De derde groep vrouwen, dicht opeen aan de andere kant, kreeg bijna evenveel aandacht van de Aes Sedai. Die onderzoekende en afkeurende blikken maakten Reanne Corlie en de overige tien overlevenden van de Weefkring van de Kinne behoorlijk ongerust. Ze depten hun bezwete gezichten met geborduurde doekjes, verschikten hun brede, kleurrijke strohoeden en streken hun eenvoudige wollen rokken glad. De rokken waren aan de zijkant opengewerkt om de vele onderrokken te tonen die even kleurig waren als de kleding van het Zeevolk. Het kwam gedeeltelijk door de blikken van de Aes Sedai dat ze stonden te schuifelen. De vrees voor Verzakers en de gholam voegde daar het nodige aan toe, evenals andere zaken. De smalle diepe halslijnen van hun jurken volstonden al. De meeste vrouwen hadden gelukkig enkele rimpels in het gezicht, maar ze leken net meisjes die met handenvol gestolen notenbrood waren betrapt. Alleen de forse Sumeko keek met de handen in haar zij staalhard naar de Aes Sedai terug. Een van hen, Kirstian, gehuld in de heldere glans van saidar, keek voortdurend om. Haar bleke gezicht, dat misschien tien jaar ouder was dan dat van Nynaeve, leek tussen de anderen niet op haar plaats. En ze werd telkens bleker, wanneer haar zwarte ogen die van een Aes Sedai ontmoetten.

Nynaeve haastte zich naar de vrouwen die de Kinne leidden. Haar gezicht straalde bemoedigend, en Reanne en de anderen glimlachten zichtbaar opgelucht, hoewel ze steelse blikken op Lan wierpen. Hem beschouwden ze als de wolf waar hij op leek. Maar het kwam door Nynaeve dat Sumeko niet zoals de anderen verslapte, wanneer een Aes Sedai hun richting op keek. Nynaeve had gezworen dat ze deze vrouwen hun eigenwaarde zou teruggeven, al begreep Aviendha niet helemaal waarom. Nynaeve was zelf een Aes Sedai; geen enkele Wijze zou ooit iemand zeggen tegen andere Wijzen in te gaan. Hoe wonderwel dat ook tegenover de andere Aes Sedai werkte, zelfs Sumeko gedroeg zich enigszins onderdanig ten opzichte van Nynaeve. De Weefkring vond het op zijn minst merkwaardig dat zulke jonge vrouwen als Elayne en Nynaeve aan andere Aes Sedai opdrachten gaven, die gehoorzaamd werden. Zelf vond Aviendha het ook vreemd; hoe kon vermogen in de Kracht, dat je evenzeer was aangeboren als de kleur van je ogen, nu zwaarder wegen dan levensjaren? Maar de oudere Aes Sedai gehoorzaamden inderdaad, en dat was voldoende voor de Kinsvrouwen. Ieine, die bijna net zo groot was als Aviendha, en haast even donker als het Zeevolk, beantwoordde elke blik van Nynaeve met een onderdanige glimlach. Dimana, met haar vuurrode haar met witte lokken, boog daarentegen steeds haar hoofd als Nynaeve keek, en de geelblonde Sibelle verborg haar zenuwachtige gegiechel achter haar hand. Ondanks hun Ebodaraanse klederdracht kwam alleen de magere Tamarla met haar olijfkleurige huid uit Altara, en dan nog niet eens uit Ebo Dar zelf.

Zodra Nynaeve dichterbij kwam weken zij uiteen. Een geknielde vrouw werd zichtbaar. Haar handen waren op haar rug vastgebonden en over haar hoofd zat een leren zak. Haar fraaie kleren waren gescheurd en stoffig. Zij was evenzeer de reden voor hun ongerustheid als Merililles blik of de Verzakers. Misschien wel meer. Tamarla trok de kap weg, waardoor de met kralen versierde vlechtjes van Ispan Shefar in de war kwamen. Ze probeerde op te staan en wist moeizaam gebukt overeind te komen voor ze wankelde en weer in elkaar zakte. Ze knipperde met haar ogen en giechelde dwaas. Het zweet stroomde over haar wangen en haar leeftijdloze trekken werden ontsierd door enkele kneuzingen die ze had opgelopen toen ze gevangen werd genomen. Aviendha vond dat ze te mild behandeld was.

De kruiden die Nynaeve haar gedwongen had te slikken, benevelden nog steeds haar geest en verslapten haar knieën. Kirstian schermde haar echter nog steeds af met elk beetje Kracht dat ze kon oproepen. De Schaduwloper had zelfs als ze niet verdoofd was geweest, onmogelijk kunnen ontsnappen. Kirstian had evenveel vermogen als Reanne – volgens Aviendha was ze sterker dan de meeste Aes Sedai – maar zelfs Sumeko plukte zenuwachtig aan haar rok en vermeed naar de knielende vrouw te kijken.

‘Ze hoort nu toch wel aan de zusters te worden overgedragen?’ Reannes hoge stem klonk zo onzeker dat hij bij de door Kirstian afgeschermde Zwarte zuster leek te horen. ‘Nynaeve Sedai, wij... wij horen een... Aes Sedai niet te... bewa... Niet voor haar te zorgen.’

‘Inderdaad,’ voegde Sumeko er haastig aan toe. En bezorgd. ‘De Aes Sedai dienen haar onder hun hoede te nemen.’ Sibella beaamde dat, en knikjes en instemmend gemompel rimpelden door de Kinne heen. Zij waren er ten diepste van overtuigd dat Aes Sedai ver boven hen stonden. Ze gaven waarschijnlijk eerder de voorkeur aan het bewaken van een Trollok dan van een Aes Sedai.

De afkeurende blikken van Merilille en de andere zusters veranderden, toen Ispan Shefars gezicht onthuld werd. Sareitha Tomares, die haar met bruine franje omzoomde stola nog maar enkele jaren droeg en nog steeds niet het leeftijdloze uiterlijk had verkregen, staarde haar aan met een afkeer die de Schaduwloper nog vijftig pas verder gegeseld zou hebben. Adeleas’ en Vandenes handen grepen hun rok vast en leken hun haat amper te beheersen voor de vrouw die hun zuster was geweest en die hen had verraden. Maar hun blikken op de Weefkring waren niet veel beter. Ook zij wisten in hun hart dat de Kinne ver beneden hen stond. Er zat nog veel meer achter, maar de verraadster hoorde bij de Witte Toren, en alleen Aes Sedai hadden recht op haar. Aviendha was het ermee eens. Een Speervrouw die haar speerzusters verried, kreeg geen snelle, eervolle dood. Nynaeve trok enigszins ruw de zak weer over Ispan Shefars hoofd. ‘Tot nu toe hebben jullie het goed gedaan, en dat zullen jullie blijven doen,’ zei ze ferm tegen de Kinsvrouwen. ‘Als ze tekenen vertoont dat ze bijkomt, giet dan nog wat van mijn brouwsel door haar keel. Het houdt haar even duizelig als een geit vol mede. Knijp haar neus dicht als ze niet wil slikken. Zelfs een Aes Sedai slikt als je haar neus dichtknijpt en dreigt om haar een draai om de oren te verkopen.’ Reannes mond viel open en haar ogen werden net als die van haar vriendinnen heel groot. Sumeko knikte langzaam, en haar ogen waren bijna even groot als die van de anderen. Als Kinsvrouwen ‘Aes Sedai’ zeiden, leken ze het over de Schepper te hebben. De gedachte om de neus van een Aes Sedai dicht te knijpen, zelfs die van een Schaduwloper, beschilderde hun gezicht met afschuw. Aan hun uitpuilende ogen te zien vonden de Aes Sedai het nog veel afgrijselijker. Merilille staarde Nynaeve aan en wilde wat opmerken. Toen stond Elayne echter al bij haar, en sprak de Grijze zuster haar aan, waarbij ze nog net een afkeurende blik voor Birgitte over had. Ze sprak steeds harder, wat aangaf hoe opgewonden ze was. Gewoonlijk was Merilille heel omzichtig. ‘Elayne, je moet met Nynaeve praten. Die vrouwen zijn verward en nu al zo bang als wat. Het helpt niet als zij hen nog meer van hun stuk brengt. Als de Amyrlin Zetel ze werkelijk naar de Toren wil laten komen...’ ging ze door, waarbij ze langzaam haar hoofd schudde als om dat en wellicht nog veel meer te ontkennen. ‘... Als ze dat van plan is, moeten die vrouwen een goed beeld van hun plaats hebben, en...’

‘Dat wil de Amyrlin,’ onderbrak Elayne. Bij Nynaeve was een ferme toon een vuist onder je neus; bij Elayne was het een kalme zekerheid. ‘Zij krijgen de kans om het opnieuw te proberen, maar ook als zij falen zullen ze niet worden weggezonden. Geen enkele geleidster zal ooit nog door de Toren worden losgelaten. Allen zullen deel uitmaken van de Witte Toren.’

Aviendha voelde verstrooid aan haar mes; ze vroeg het zich af. Egwene, Elaynes Amyrlin Zetel, had vrijwel hetzelfde gezegd. Ook zij was een vriendin, maar zij had haar hart gezet op Aes Sedai zijn. Aviendha zelf wilde niet bij de Witte Toren horen. Ze betwijfelde ten zeerste of Sorilea of een andere Wijze dat wilde. Merilille zuchtte en sloeg haar handen in elkaar, en hoewel ze uiterlijk kalm bleef, vergat ze nog steeds zachtjes te praten. ‘Zoals je zegt, Elayne. Maar wat Ispan betreft, kunnen we gewoon niet toestaan...’ Elayne hief haar hand gebiedend op. Na kalme zekerheid volgde heerschappij. ‘Laat af, Merilille. Jullie moeten de Schaal der Winden bewaken. Daar heeft iedereen de handen vol aan. Daar heb jij je handen vol aan.’

Merilille wilde wat zeggen, maar deed haar mond weer dicht en neeg gehoorzaam haar hoofd. Onder Elaynes standvastige blik bogen ook de andere Aes Sedai hun hoofd. Enkelen deden het met tegenzin, hoe verholen ook, maar niet allemaal. Sareitha pakte haastig het schotelvormige pak bij haar voeten op, dat in lagen witte zijde was gewikkeld. Als ze de Schaal der Winden tegen haar boezem drukte, konden haar armen er maar net omheen. Ze glimlachte angstvallig naar Elayne alsof ze wilde aangeven dat ze hem echt goed bewaakte.

Het Zeevolk staarde begerig naar de bundel. Het zou Aviendha niet hebben verbaasd als ze op de Schaal waren afgestormd. Dat zagen de Aes Sedai kennelijk ook. Sareitha hield het witte pak nog steviger vast en Merilille ging zowaar tussen haar en de Atha’an Miere in staan. Kalme Aes Sedai gezichten verstrakten in hun poging om onaangedaan te lijken. Ze geloofden dat de Schaal hun toebehoorde. Volgens hen behoorde alles wat de Kracht gebruikte of beheerste de Witte Toren toe, wie ze op dat moment ook bezat. Maar er was een overeenkomst gesloten.

‘De zon vervolgt zijn weg, Aes Sedai,’ verkondigde Renaile din Calon Blauwster luid, ‘en er dreigt gevaar. Dat beweren jullie tenminste. Als jullie menen je door traagheid aan de overeenkomst te kunnen onttrekken, denk dan maar eens beter na. Probeer de overeenkomst te verbreken en, bij het hart van mijn vader, ik zal onmiddellijk naar de schepen terugkeren. En de Schaal als vergoeding eisen. Die behoorde ons sinds het Breken toe.’

‘Hou je tong in bedwang als je Aes Sedai aanspreekt,’ blafte Reanne verontwaardigd, van haar blauwe strohoed tot de stevige schoenen onder haar groen-witte onderrokken geschokt. De mond van Renaile din Calon Blauwster vertrok verachtelijk. ‘De kwallen blijken een tong te hebben. Verbazend dat ze die zonder toestemming van een Aes Sedai kunnen gebruiken.’ [n een oogwenk rumoerde de binnenplaats van geschreeuwde beledigingen tussen de Kinne en de Atha’an Miere. Scheldwoorden als ‘wilders’ en ‘zwakkelingen’ en erger. Merililles pogingen om Reanne en haar gezellen te doen zwijgen en het Zeevolk te kalmeren, strandden volkomen. Enkele windvindsters speelden niet langer meer met de dolken in hun buikbanden maar grepen het gevest vast. De eerste was al gehuld in de gloed van saidar, waarna anderen in de bont geklede groep volgden. De Kinsvrouwen keken verbaasd, maar scholden door. Toen omhelsde Sumeko de Ware Bron, vervolgens Tamarla en Chilaris met haar zachtbruine ogen, en het duurde niet lang of elke Kinsvrouw en windvindster glansde, terwijl scheldwoorden heen en weer vlogen en de gemoederen begonnen te koken. Aviendha wilde kreunen. Er kon nu elk moment bloed vloeien. Ze zou Elaynes voorbeeld volgen, maar haar naastzuster staarde met kille woede naar de windvindsters en de Weefkring. Elayne had weinig geduld met domheid, bij zichzelf of bij anderen, en het schreeuwen van beledigingen terwijl de vijand ieder ogenblik kon opdagen, was wel het allerstomste. Aviendha greep haar mes stevig vast en omhelsde na enige tellen saidar. Levenskracht en vreugde vervulden haar tot tranen toe. Wijzen gebruikten slechts de Kracht als woorden faalden, maar woorden noch staal zouden hier helpen. Ze had graag willen weten wie ze als eerste moest doden.

‘Genoeg!’ Nynaeves doordringende kreet deed iedereen verstommen. Verbijsterde gezichten draaiden zich naar haar toe. Haar ogen schoten vervaarlijk alle kanten op en ze wees met een priemende vinger naar de Weefkring. ‘Gedraag je niet als kleine kinderen!’ Ze had enigszins ingebonden, maar niet veel. ‘Of willen jullie ruzie maken tot de Verzakers de Schaal én ons bij elkaar vegen?’ Haar vinger wees naar de windvindsters. ‘En houden jullie eens op met die pogingen om onder de overeenkomst uit te komen! Je krijgt de Schaal pas wanneer je die tot de laatste letter bent nagekomen! Daar kun je op rekenen!’ Nynaeve wendde zich tot de Aes Sedai. ‘En jullie...’ Haar woorden botsten op koele verbazing en zakten af tot zuur gemopper. De Aes Sedai hadden zich niet in de schreeuwpartij gemengd, maar slechts geprobeerd er een eind aan te maken. Geen enkele zuster glansde met de gloed van saidar.

Dat was natuurlijk niet voldoende om Nynaeve te kalmeren. Ze trok woest aan haar hoed en ziedde overduidelijk van woede die ze ergens wilde slijten. De Kinsvrouwen staarden echter met rode en nijdige gezichten naar de plavuizen, en zelfs de windvindsters keken een beetje – een heel klein beetje – beschaamd en mompelden wat onder elkaar. Maar ze durfden Nynaeves blik niet te tarten. De gloed verdween bij de een na de ander, tot alleen Aviendha de Bron nog omhelsde.

Ze schrok op toen Elayne haar arm aanraakte. Ze werd inderdaad zwak. Mensen konden haar zomaar besluipen en laten schrikken door een aanraking.

‘Het onweer lijkt te zijn afgedreven,’ mompelde Elayne. ‘Misschien is het tijd om te vertrekken voor het volgende losbarst.’ Wat kleur op haar wangen was het enige teken dat ze kwaad was geweest. Net als bij Birgitte; sinds de binding vormden die twee op verschillende gebieden elkaars spiegelbeeld.

‘De hoogste tijd,’ beaamde Aviendha. Nog langer, en ze werd echt een weekhartige natlander.

Ieder oog volgde haar toen ze naar het midden van de binnenplaats liep, naar de plek die ze bekeken en betast had tot ze hem met haar ogen dicht kende. Er was vreugde in het vasthouden van de Kracht, vreugde in het werken met saidar, een vreugde die ze niet onder woorden kon brengen. Saidar te omhelzen, gehuld te worden in saidar, was alsof je leefde als nooit tevoren. Een waandenkbeeld, zeiden de Wijzen, even vals en gevaarlijk als een waterspiegeling in de Termooi, maar het leek echter dan de plavuizen onder haar voeten. Ze vocht tegen de drang om nog meer te putten; ze hield al bijna zoveel vast als ze kon. Iedereen kwam om haar heen staan toen ze de stromen begon te weven.

Dat er dingen waren die vele Aes Sedai niet konden, verbaasde Aviendha nog steeds, ondanks alles wat ze had meegemaakt. Enkelen van de Weefkring waren sterk genoeg, maar alleen Sumeko en, verrassend genoeg, Reanne keken openlijk naar wat ze deed. Sumeko ging zelfs zover dat ze zich terugtrok van de geruststellende klopjes die Nynaeve haar probeerde te geven. Dat leverde een verbaasde en verontwaardigde blik van Nynaeve op, wat Sumeko niet eens merkte, zo strak lette ze op Aviendha. Alle windvindsters waren sterk genoeg. Ze keken al net zo begerig als naar de Schaal. De overeenkomst gaf hun daartoe alle recht.

Aviendha richtte al haar aandacht op de verwevende stromen die een gelijkheid schiepen tussen deze plek en de plek die zij, Elayne en Nynaeve op een kaart hadden gekozen. Ze maakte een gebaar alsof ze een tent opende. Dat gedeelte van de weving had ze niet van Elayne geleerd, maar dat was het enige dat ze zich herinnerde van wat ze gedaan had, lang voordat Egwene haar eerste poort had gemaakt. De stromen versmolten tot een zilveren, rechtop staande streep, die rondwentelde en een opening in de lucht vormde, langer dan een man en even breed. Daarachter lag een groot veld, omringd door twintig tot dertig voet hoge bomen, vele spannen ten noorden van de stad, aan de overkant van de rivier. Het kniehoge bruine gras reikte tot aan de poort en wuifde erdoorheen, vanwege een briesje. Sommige stengels werden doormidden gesneden, anderen zelfs in de lengte. De randen van een opengaande poort deden een scheermes bot lijken. De poort vervulde haar met ontevredenheid. Elayne kon deze weving met slechts een deel van haar vermogen maken, maar om een of andere reden had Aviendha er bijna al haar vermogen voor nodig. Ze wist zeker dat ze een grotere poort kon weven, even groot als die van Elayne, met de weving die ze onbewust had gevormd toen ze aan Rhand Altor probeerde te ontsnappen. Dat leek een hele tijd geleden, maar al probeerde ze het nog zo vaak, er kwamen haar slechts stukjes voor de geest. Ze voelde geen naijver – integendeel, ze was trots op de vaardigheden van haar naastzuster – maar haar eigen falen liet schaamte in haar hart groeien. Sorilea of Amys zouden haar hard aanpakken als zij dit wisten. Over die schaamte. Te veel trots, zouden ze zeggen. Amys zou het moeten begrijpen; ze was Speervrouw geweest. Natuurlijk was er schande als je faalde in wat je zou moeten kunnen. Als ze de weving niet had moeten vasthouden, was ze weggerend zodat niemand haar had kunnen zien. Het vertrek was zorgvuldig voorbereid, en de hele binnenplaats kwam tot leven zodra de poort helemaal openstond. Twee vrouwen van de Weefkring trokken de Schaduwloper overeind, en de windvindsters vormden haastig een groep achter Renaile din Calon Blauwster. De dienaren voerden paarden uit de stal aan. Lan, Birgitte en een van Careanes zwaardhanden, een magere kerel die Cieril Arjuna heette, doken achter elkaar meteen de poort door. Net als de Far Dareis Mai eisten zwaardhanden altijd het recht op om de voorhoede te vormen. Aviendha’s voeten jeukten om hen achterna te rennen, maar dat had geen zin. Ze was geen Elayne en dus begon haar weving al na vijf of zes stappen te verzwakken, zelfs als ze trachtte de stromen te verknopen. Het was ergerlijk.

Deze keer verwachtte men geen echt gevaar, dus volgden de Aes Sedai meteen, evenals Elayne en Nynaeve. In dit gebied stonden overal boerderijen, en misschien dienden een zwervende herder of een jong stelletje dat zich had afgezonderd te worden afgeleid zodat ze niet te veel zouden zien. Geen Schaduwziel of Schaduwloper kon van deze open plek afweten; alleen zij en Elayne en Nynaeve, en ze hadden niet over hun keus gesproken uit angst voor afluisteren. Elayne keek, staande in de opening, Aviendha vragend aan, maar Aviendha gebaarde haar door te lopen. De bedoeling van een plan was dat het uitgevoerd werd, tenzij er een reden was om het te veranderen. De windvindsters trokken langzaam door naar de open plek. Elk van hen aarzelde bij het naderen van iets waarvan ze zelfs nooit gedroomd hadden, en haalde diep adem voor ze erdoor stapte. Ineens voelde Aviendha het gekriebel weer.

Haar ogen zochten de vensters af die uitkeken over de binnenplaats. Iedereen kon zich verbergen achter de witte schermen van ingewikkeld smeedijzer en opengewerkt houtsnijwerk. Tylin had haar dienaren bevolen bij de ramen weg te blijven, maar wie hield Teslyn of Joline tegen, of... Iets deed haar opkijken, naar de koepels en de slanke torenspitsen. Sommige hadden smalle transen, en op een ervan, heel hoog, bevond zich een zwarte gestalte, omgeven door een helle stralenkrans van de achterliggende zon. Een man. Ze snakte naar adem. Niets in zijn houding of in zijn handen op de stenen balustrade wees op gevaar, maar ze wist dat hij de prikkeling tussen haar schouderbladen veroorzaakte. Een Schaduwziel zou daar niet gewoon staan kijken, maar dat schepsel, die gholam... Haar maag werd een klomp ijs. Het kon een gewone paleisdienaar zijn. Dat kon, maar daar geloofde ze niet in. Het was geen schande om vrees te voelen.

Bezorgd keek ze naar de vrouwen die zo verschrikkelijk traag door de poort gingen. De helft van het Zeevolk was weg en de Weefkring wachtte achter de laatste windvindsters met de stevig afgeschermde Schaduwloper. De poort maakte hen onrustig, maar ze koesterden toch wrok dat het Zeevolk er als eerste doorheen mocht. Als ze haar verdenking uitsprak, zouden de Kinsvrouwen het zeker op een lopen zetten. Het noemen van Schaduwzielen deed hun mond al opdrogen en veranderde hun ingewanden in water. De windvindsters zouden dan de Schaal weleens onmiddellijk kunnen opeisen. Bij hen ging de Schaal boven alles. Maar alleen een blinde zottin bleef zichzelf krabben terwijl een leeuw de kudde besloop die zij moest bewaken. Ze greep een van de Atha’an Miere bij een roodzijden mouw. ‘Zeg tegen Elayne...’ Zwarte kiezels, vlak en hard, staarden haar aan vanuit een gezicht dat zo glad was als een gepolijste zwarte steen en dat erin slaagde de volle lippen dun te laten lijken. Wat voor boodschap kon ze sturen zonder dat die de gevreesde moeilijkheden veroorzaakte? ‘Zeg Elayne en Nynaeve op hun hoede te zijn. Vertel ze dat vijanden altijd komen als je er het minste behoefte aan hebt. Zeg haar dit, zonder uitstel.’ De windvindster knikte met nauwelijks verholen ongeduld, maar het verbaasde Aviendha dat ze wachtte tot ze losgelaten werd voor ze aarzelend de poort door ging. De torentrans was leeg. Aviendha voelde geen opluchting. Hij kon overal zijn, op weg naar deze binnenplaats. Wie of wat hij ook was, hij was gevaarlijk; dit was geen stofwolk waarin je waanbeelden las. De laatste vier zwaardhanden hadden een vierkant om de poort gevormd, een achterhoede die als laatste zou gaan. Hoewel ze hun zwaarden verachtte, was ze blij dat er nog anderen waren die het gebruik van scherp metaal kenden. Niet dat ze daarmee tegen een gholam of, nog erger, tegen een Schaduwziel meer kans hadden dan de dienaren die met de paarden stonden te wachten. Of dan zijzelf. Grimmig putte ze de Ene Kracht, tot de zoetheid van saidar bijna pijn deed. Een heel klein beetje meer en de pijn zou een verblindende doodsstrijd worden die zo lang zou duren als het kostte om te sterven of haar vermogen geheel te verliezen. Konden die voortschuifelende vrouwen hun voeten niet sneller verplaatsen? Er was geen schande in het voelen van vrees, maar ze was heel erg bang dat haar vrees van haar gezicht viel af te lezen.

2

Ontweving

Zodra Elayne de poort door was, stapte ze opzij, maar Nynaeve stampte over de open plek en joeg bruine krekels uit het dode gras op terwijl ze uitkeek naar sporen van zwaardhanden. Of liever gezegd: van één zwaardhand. Een vuurrode vogel flitste over hen heen en was verdwenen. Behalve de zusters bewoog er niets. Ergens tjirpte een eekhoorn in een bijna bladerloze boom, waarna het stil werd. Elayne achtte het onmogelijk dat hier drie zwaardhanden doorheen waren gekomen zonder een spoor zo breed als van Nynaeve achter te laten, maar ze kon nergens uit opmaken dat ze hier één voet hadden gezet.

Ze voelde Birgitte ergens links van haar. Ergens in het zuidwesten, dacht ze, en heel tevreden en duidelijk niet in gevaar. Careane, die deel uitmaakte van een beschermende kring rond Sareitha en de Schaal, hield haar hoofd schuin alsof ze ergens naar luisterde. Kennelijk zat haar Cieril in het zuidoosten. Wat inhield dat Lan in het noorden was. Vreemd genoeg hield Nynaeve het noorden in de gaten, terwijl ze voortdurend binnensmonds bleef mopperen. Misschien had het huwelijk een richtinggevoel bij haar ontwikkeld. Maar waarschijnlijk had ze een voor Elayne onzichtbaar spoortje ontdekt. Nynaeve was al even bedreven in spoorzoeken als met haar kruiden. Vanaf de plek waar Elayne eerst had gestaan, was Aviendha achter de poort duidelijk zichtbaar. Ze keek naar de paleisdaken alsof ze een hinderlaag verwachtte. Haar houding was die van iemand die speren droeg, klaar om zich met rijkleren en al in het strijdgewoel te storten. Het bezorgde Elayne een glimlach, de manier waarop Aviendha verborg hoe verontrust ze zich voelde door haar moeilijkheden met de poort. Ze was zoveel dapperder dan zijzelf. Maar tegelijkertijd maakte ze zich onwillekeurig zorgen. Aviendha was inderdaad dapper, en Elayne kende niemand die zo goed haar hoofd koel kon houden. Maar ze kon ook besluiten dat ji’e’toh haar gebood om te vechten terwijl alleen een vlucht haar enige kans bood. De gloed om haar heen scheen zo helder dat ze duidelijk niet veel meer saidar kon putten. Als er echt een Verzaker verscheen...

Ik had bij haar moeten blijven. Elayne verwierp die gedachte onmiddellijk. Wat voor voorwendsel ze ook zou geven, Aviendha zou de waarheid weten, en soms was ze net zo lichtgeraakt als een man. Meestal eigenlijk, vooral wanneer het om haar eer ging. Met een zucht liet Elayne zich door de Atha’an Miere bij de poort vandaan dringen. Maar ze bleef dichtbij genoeg om een kreet van de andere kant te kunnen horen. Dichtbij genoeg om Aviendha in een oogwenk te hulp te snellen. En vanwege een andere reden. De windvindsters kwamen er in volgorde van hun rang doorheen. Ze probeerden uit alle macht om hun gezicht in de plooi te houden, maar zelfs Renaile ontspande haar gespannen schouders zodra haar blote voeten het hoge bruine gras raakten. Enkelen rilden even, wat snel werd onderdrukt, of keken met grote ogen om naar de opening die midden in de lucht hing. En allemaal staarden ze achterdochtig naar Elayne terwijl ze langs haar heen liepen. Twee of drie deden zelfs hun mond open, misschien om te vragen wat ze aan het doen was. Wellicht wilden ze haar vragen – of bevelen – om door te lopen. Heimelijk was ze blij dat de windvindsters zich op Renailes aandringen verder haastten. Ze zouden gauw genoeg de kans krijgen om Aes Sedai te vertellen wat ze moesten doen; dat hoefde niet bij haar te beginnen.

Bij die gedachte ontzonk haar alle moed, en ze schudde haar hoofd over de grote groep windvindsters. Zij bezaten de kennis van het weer waarmee ze de Schaal op de juiste manier konden gebruiken, maar zelfs Renaile beaamde – zij het met tegenzin – dat hoe meer Kracht er door de Schaal gestuurd werd, hoe groter de kans was om het weer te helen. Die kracht kon door één geleidster onmogelijk goed en nauwkeurig geleid worden; er was een cirkel nodig, een volledige cirkel van dertien. Tot die dertien zouden Nynaeve, Aviendha en Elayne zeker behoren, en wellicht enkele Kinsvrouwen. Renaile was niettemin duidelijk van plan om zich te storten op dat deel van de overeenkomst, waarin was afgesproken dat hun alle vaardigheden zouden worden geleerd die de Aes Sedai hun konden leren. De poort was de eerste geweest, en het vormen van een cirkel zou de tweede zijn. Het mocht nog een wonder heten dat Renaile niet elke windvindster uit de haven had meegenomen. Stel je voor dat ze met drie- of vierhonderd van deze vrouwen had moeten werken! Elayne dankte het Licht dat het er maar twintig waren. Maar ze stond hier niet om ze te tellen. Bij elke windvindster die op nog geen pas afstand langs haar liep, peilde ze het vermogen met de Ene Kracht. Eerder die dag had ze slechts een handvol kunnen peilen, tijdens de moeizame onderhandelingen met Renaile. Kennelijk had het bereiken van een rang bij de windvindsters niets met leeftijd of vermogen te maken. Renaile was beslist niet de sterkste, hoorde niet eens bij de eerste drie of vier, terwijl een vrouw achteraan, Senine, verweerde wangen had en met veel grijs doorschoten haar. Gek genoeg was aan de gaatjes in haar oren te zien dat Senine ooit meer dan zes zware oorringen had gedragen. Zwaarder dan ze nu droeg. Elayne ordende in gedachten de gezichten en namen die ze kende met een groeiend gevoel van tevredenheid. De windvindsters mochten dan min of meer de overhand hebben, en zij en Nynaeve konden grote, zeer grote moeilijkheden krijgen met zowel Egwene als met de Zaal van de Toren, zodra de voorwaarden van hun overeenkomst bekend werden, maar geen enkele van de aanwezige vrouwen zou onder de Aes Sedai een bijzonder hoge rang innemen. Beslist niet laag, maar ook niet hoog. Ze hield zichzelf voor dat ze zich niet voldaan moest voelen – het veranderde niets aan de overeenkomst – maar dat kostte moeite. Dit waren uiteindelijk de besten die de Atha’an Miere op konden brengen. Hier in Ebo Dar, tenminste. En als de windvindsters Aes Sedai waren geweest, zou ieder, van Kurin met haar onbewogen donkere blik tot Renaile, geluisterd hebben als zij sprak, en zijn opgestaan als zij een kamer binnenkwam. Als ze Aes Sedai geweest waren en zich zo gedragen zouden hebben. Toen kwam het einde van de rij in zicht, en ze schrok op terwijl een jonge windvindster van een kleiner schip langsliep. Het was een vrouw met bolle wangen die Rainyn heette en gekleed was in eenvoudige blauwe zijde. Ze droeg niet meer dan een handvol munten aan haar neusring. De rij werd gesloten door twee leerlingen: de jongensachtige, slanke Talaan en Metarra, die grote ogen opzette. Ze stapten haastig door met een gekwelde uitdrukking op hun gezicht. Zij hadden hun neusring nog niet verdiend, laat staan het kettinkje. Ze droegen één smalle gouden ring in het linkeroor die het op moest nemen tegen drie in het rechteroor. Ze staarde het drietal nog net niet na. Of misschien toch wel.

Opnieuw groepten de Atha’an Miere samen rond Renaile, en de meesten staarden net als Renaile begerig naar de Aes Sedai en de Schaal. De laatste drie vrouwen stonden achteraan. De leerlingen maakten de indruk dat ze niet zeker wisten of ze wel het recht hadden om hier te zijn. Rainyn, met haar armen over elkaar geslagen, zoals Renaile, maakte net zo’n onzekere indruk als de andere twee. De windvindster van een springer, het kleinste vaartuig van het Zeevolk, bevond zich zelden in het gezelschap van de windvindster van de golfvrouwe van de clan en al helemaal nooit in dat van de windvindster van de Vrouwe der Schepen. Rainyn was minstens even sterk als Lelaine of Romanda, en Metarra was de gelijke van Elayne zelf, terwijl Talaan... Talaan, die daar zo nederig stond, in haar rood linnen wambuis en met haar eeuwig neergeslagen ogen, kwam dicht in de buurt van Nynaeve. Heel dicht. En wat ook speelde: Elayne wist dat zij haar volle vermogen nog niet had bereikt, net als Nynaeve. Hoe stond dat met Metarra en Talaan? Ze was zo gewend aan de wetenschap dat alleen Nynaeve en de Verzakers sterker waren dan zijzelf. Nou ja, Egwene ook, maar die was geforceerd. Haar eigen vermogen en dat van Aviendha kwamen overeen met dat van Egwene. Dat krijg je als je je tevreden voelt, zei ze droevig tegen zichzelf. Lini zou gezegd hebben dat het haar eigen schuld was, omdat ze dingen vanzelfsprekend achtte.

Elayne lachte zachtjes om zichzelf en draaide zich om zodat ze Aviendha kon zien. De Weefkring stond echter als aan de grond genageld vlak voor de poort en schuifelde zenuwachtig met de voeten, terwijl Careane en Sareitha hen kil opnamen. Afgezien van Sumeko, maar hoewel die de zusters recht aankeek, bewoog ze zich evenmin. Kirstian leek in tranen te willen uitbarsten.

Elayne onderdrukte een zucht en leidde de Kinsvrouwen weg, zodat de stalknechten de paarden door de poort konden voeren. De Weefkring sjokte mee als een kudde schapen – zij was de herderin en Merilille en de anderen de wolven. Ze zouden sneller zijn gevolgd als Ispan er niet was geweest.

Famelle, een van de vier vrouwen in de Weefkring zonder grijze of witte haren, en Eldase, een vrouw met een doordringende blik, als ze tenminste niet naar een Aes Sedai keek, hielden Ispan bij de armen vast. Ze leken maar niet te kunnen besluiten of ze Ispan zo stevig moesten vastpakken dat ze overeind bleef, of niet te hardhandig. Het gevolg was dat de Zwarte zuster heen en weer zwalkte en half door haar knieën zakte als hun greep wat verzwakte, zodat ze weer overeind moest worden getrokken voor ze neerviel. ‘Vergeef me, Aes Sedai,’ mompelde Famelle voortdurend met iets van een Tarabonse tongval. ‘O, het spijt me, Aes Sedai,’ zei Eldase die elke keer als Ispan struikelde, ineenkromp en kreunde. Alsof Ispan niet had geholpen om twee Wijzevrouwen te doden en het Licht mocht weten hoeveel mensen meer. Ze maakten zich druk over een vrouw die zou sterven. De moordpartij in de Witte Toren waarbij Ispan betrokken was, zou al ruimschoots voldoende zijn om haar te veroordelen.

‘Zorg dat ze niet in de weg loopt,’ zei Elayne, en ze wuifde hen bij de poort vandaan, de open plek op. Ze gehoorzaamden, maakten een knix en lieten Ispan bijna vallen, waarna ze zich mompelend bij Elayne en de gevangene verontschuldigden. Renaile en de anderen haastten zich verder en keken afwachtend naar de zusters rond Merilille.

Bijna onmiddellijk ontbrandde de oorlog van woeste blikken opnieuw. Tussen Aes Sedai en de Kinsvrouwen, tussen de Weefkring en de windvindsters, en tussen de Atha’an Miere en iedereen die ze zagen. Elayne hield haar kiezen stijf op elkaar. Ze ging niet schreeuwen. Bovendien boekte Nynaeve daar betere resultaten mee. Maar om er wat gezond verstand in te hameren, had ze hen heel graag door elkaar gerammeld, tot de tanden uit hun mond kletterden. Ook Nynaeve, die geacht werd iedereen reisklaar te maken in plaats van de bomen in te staren. Maar hoe zou het zijn als Rhand ging sterven, tenzij zij een manier vond om hem te redden? Plotseling dreigden er tranen over haar wangen te rollen, ze brandden in haar ogen. Rhand zou sterven, en ze kon niets doen om dat te voorkomen. Schil de appel in je hand, meisje, niet die aan de boom, scheen Lini’s ijle stem in haar oor te fluisteren. Tranen zijn voor later; voordien zijn ze tijdverspilling.

‘Dank je, Lini,’ mompelde Elayne. Haar oude verzorgster mocht dan soms een bemoeial zijn die nooit zou toegeven dat haar pupillen echt waren opgegroeid, maar haar raad was altijd goed. Dat Nynaeve haar plicht verzaakte, hield niet in dat Elayne hetzelfde kon doen. Vlak na de Weefkring begonnen dienaren de paarden erdoor te voeren. De pakpaarden eerst. Geen van die dieren torste zoiets lichtzinnigs als kleren. Ze konden lopen als de rijpaarden aan de andere kant van de poort achtergelaten moesten worden. En ze konden dragen wat ze aan hadden, als de andere pakpaarden moesten achterblijven. Maar de spullen van de eerste paarden mochten niet in handen van de Verzakers vallen. Elayne wenkte de vrouw die het eerste dier leidde naar zich toe, om de anderen niet te hinderen. Toen ze het stugge zeildoek van een grote gevlochten draagmand losmaakte en opzij sloeg, werd een enorme hoop rommel zichtbaar. Alles leek op alle mogelijke manieren in de mand te zijn gepropt. Sommige stukken waren gewikkeld in doeken die uiteen begonnen te vallen. Het merendeel was waarschijnlijk ook rommel. Elayne omarmde saidar en begon het uit te zoeken. Een roestige borstkuras belandde al snel op de grond, naast een gebroken tafelpoot, een gebarsten bord, een zwaar gebutste tinnen schenkkan en een rol vergane, onherkenbare stof, die bijna in haar handen uiteenviel. De opslagruimte waar ze de Schaal der Winden gevonden hadden, was volgepropt geweest met van alles en nog wat. Het merendeel hoorde thuis op de vuilnishoop, maar er waren voorwerpen bij die net als de Schaal met de Kracht waren verbonden. Sommige zaten in dozen of kisten vol ongedierte, andere waren achteloos ergens weggestopt. Honderden jaren had de Kinne alles verborgen wat met de Kracht te maken had, omdat ze bang waren die voorwerpen te gebruiken en al even bang om ze aan de Aes Sedai te overhandigen. Tot vanmorgen. Dit was Elaynes eerste kans om te zien wat de moeite van het bewaren waard was. Ze hoopte bij de genade van het Licht dat de Duistervrienden er niet met iets belangrijks vandoor waren gegaan. Ze hadden het een en ander meegenomen, maar beslist minder dan een kwart van alles, ook de rommel, wat in de kamer had gelegen. Het Licht geve dat ze iets zou vinden wat ze konden gebruiken. Er waren mensen gestorven om deze dingen uit de Rahad te halen.

Ze geleidde niet maar hield de Kracht slechts vast, terwijl ze elk voorwerp eruit lichtte. Een geschilferde aardewerken kom, drie gebroken borden, een door de motten aangevreten kinderjurkje, en een oude laars met een uitgesleten gat in de zijkant vielen allemaal op de grond. Een bewerkte steen die iets groter was dan haar hand – hij vóélde als steen en was wellicht bewerkt hoewel hij ook weer niet echt die indruk wekte – met overal diepblauwe rondingen die min of meer op plantenwortels leken. Hij scheen bijna onmerkbaar warmer te worden door haar aanraking; op de een of andere manier ontstond er een weerklank van saidar. Ze kon het niet beter omschrijven. Ze had geen idee wat het doel ervan was, maar dit was zonder twijfel een ter’angreaal. Ze legde hem aan haar andere kant, weg bij de stapel met rommel.

Die vuilnishoop groeide behoorlijk aan, maar ook de andere stapel werd groter, zij het langzamer. Deze voorwerpen hadden niets met elkaar gemeen, behalve wat vage warmte en het gevoel dat ze iets van de Ene Kracht weerkaatsten. Een doosje voelde aan alsof het van ivoor was, vol golvende rode en groene strepen. Ze zette het voorzichtig neer zonder het deksel te openen. Je wist nooit wat een ter’angreaal in werking stelde. ,Een zwarte staf, niet dikker dan haar pink en ongeveer anderhalve voet lang, was stijf maar ook weer zo buigzaam dat ze hem dubbel zou kunnen buigen. Een klein stolpflesje dat van kristal zou kunnen zijn, waarin een donkerrode vloeistof zat. Een beeldje van een sterke man met een baard en een vrolijke glimlach, die een boek vasthield. Het was twee voet hoog en leek van brons dat door de tijd donker was geworden. Ze had allebei haar handen nodig om het op te tillen. Nog andere voorwerpen. Maar het meeste was rommel. Niets daarvan was waar ze echt naar zocht. Nog niet.

‘Is het nu wel de goede tijd om dit te doen?’ vroeg Nynaeve. Ze richtte zich haastig op van de kleine verzameling ter’angrealen, wreef haar handen aan haar rok af en vertrok haar gezicht. ‘Die staf voelt aan als... pijn,’ mompelde Nynaeve. De vrouw die het hoofdstel van het pakpaard vasthield, keek zenuwachtig naar de staf en wendde zich af.

Elayne bekeek de staf maar ging door met uitzoeken. Nynaeves vluchtige indruk van een voorwerp dat ze aanraakte, kon van pas komen. Ze hadden zeker niet meer pijn nodig na alles wat er de laatste dagen was gebeurd. Niet dat wat Nynaeve voelde altijd even duidelijk was. De staf kon in de buurt geweest zijn toen er veel pijn werd veroorzaakt, zonder daar zelf de oorzaak van te zijn. De mand was bijna leeg; er moest wat van de andere mand worden overgepakt om het gewicht te verdelen. ‘Als er ergens een angreaal in zit, wil ik die vinden, Nynaeve, voor Moghedien een van ons op de schouder tikt.’ Nynaeve gromde zuur, maar tuurde toch in de mand. Elayne gooide nog een tafelpoot opzij – dat waren er nu drie, allemaal verschillend – en nam even de tijd om rond te kijken. Alle pakpaarden waren erdoor, nu kwamen de rijdieren door de poort. De ruimte tussen de bomen was een en al verwarde bedrijvigheid. Merilille en de andere Aes Sedai zaten al in het zadel en konden nauwelijks hun ongeduld verbergen om te vertrekken, terwijl Pol druk bezig was met de zadeltassen van haar meesteres. De windvindsters daarentegen...

Zij bewogen zich sierlijk te voet en al even sierlijk op hun schepen, maar waren niet gewend aan paarden. Renaile probeerde aan de verkeerde kant op te stijgen, en de rustige vosmerrie die ze voor haar hadden uitgekozen, danste trage kringen om de knecht die de teugels met één hand vasthield, terwijl hij zich met de andere vertwijfeld de haren uit het hoofd trok. Hij probeerde vergeefs om de windvindster op de juiste manier te laten opstijgen. Twee stalmeiden probeerden Dorile, die de golfvrouwe van de Somarin-clan diende, in het zadel te hijsen, terwijl een derde het hoofdstel van de schimmel vasthield. De laatste trok het gezicht van iemand die niet in lachen wilde uitbarsten. Rainyn zat op de rug van een langbenige bruine ruin, maar niet met de voeten in de stijgbeugels of de teugels in de hand; ze had behoorlijk veel moeite om die te vinden. En deze drie leek het nog het gemakkelijkst af te gaan. Paarden hinnikten, dansten rond en rolden met hun ogen, en windvindsters braakten vloeken uit die zelfs in een storm hoorbaar zouden zijn. Een van hen sloeg een stalknecht neer, en drie andere knechten probeerden rijdieren die zich losgerukt hadden te vangen.

Maar ze zag ook wat ze verwachtte, nu Nynaeve niet langer zoekend rondspeurde. Lan stond bij zijn zwarte krijgsros Mandarb en verdeelde zijn aandacht over de boszoom, de poort en Nynaeve. Birgitte schreed tussen de bomen vandaan en schudde haar hoofd. Even later kwam Cieril ontspannen uit het bos draven. Daarginds was niets wat hen bedreigde of ongemak zou bezorgen.

Nynaeve keek haar met opgetrokken wenkbrauwen aan. ik zei niets,’ zei Elayne. Haar hand sloot zich om iets kleins, gewikkeld in een verteerde stof, die ooit wit geweest kon zijn. Of bruin. Ze wist onmiddellijk wat het was.

‘Maar goed ook,’ gromde Nynaeve niet geheel binnensmonds, ik kan een vrouw die haar neus in andermans zaken steekt, niet uitstaan.’ Elayne liet het langs zich heen glijden; ze was trots dat ze niet op haar tong hoefde te bijten.

Na het openvouwen van de half vergane stof zag ze een kleine sierspeld van barnsteen in de vorm van een schildpad. Het leek tenminste op barnsteen, en dat was het misschien ook ooit geweest. Toen ze zichzelf echter door de speld voor de Bron opende, vloeide saidar toe. Vergeleken met wat zij veilig aan kon trekken, was dit een stortvloed. Het was geen sterke angreaal maar veel beter dan helemaal niets. Hiermee kon ze tweemaal zoveel Kracht weven als Nynaeve, en Nynaeve zelf zou het nog beter doen. Ze liet saidar los en stopte de speld met een verrukte glimlach in haar buidel, waarna ze weer verder zocht. Als er een was, waren er misschien meer. En nu ze er een kon bestuderen, kon ze misschien beredeneren hoe ze een angreaal kon maken. Dat was waarop ze had gehoopt. Ze moest zich beheersen om de speld niet te grijpen en er onmiddellijk mee te beginnen.

Vandene had haar en Nynaeve al een tijdje in de gaten gehouden, en stuurde nu haar leisteenkleurige ruin naar hen toe en steeg af. De stalmeid bij het pakpaard slaagde erin een keurige, zij het wat moeizame knix te maken. Dat was meer dan ze voor Elayne of Nynaeve gedaan had. ‘Je bent voorzichtig,’ zei Vandene tegen Elayne, ‘en dat is goed. Maar het zou beter zijn om deze dingen met rust te laten tot zij in de Toren zijn.’

Elayne kneep haar lippen op elkaar. In de Toren? Tot ze door iemand anders konden worden onderzocht, bedoelde Vandene. Iemand die ouder was en verondersteld werd meer ervaring te hebben, ik wéét wat ik doe, Vandene. Per slot van rekening heb ik ter’angrealen gemaakt. Tot nog toe is daar verder geen levende ziel in geslaagd.’ Ze had enkele zusters de grondbeginselen bijgebracht, maar bij haar vertrek naar Ebo Dar was het nog niemand gelukt. De oude Groene zuster knikte en klapte verstrooid met de teugels tegen de palm van haar rijhandschoenen. ‘Martine Janata wist volgens mij ook wat ze deed,’ zei ze terloops. ‘Dat was de laatste zuster die zich echt toelegde op het onderzoek van ter’angrealen. Ze deed het meer dan veertig jaar, bijna vanaf de tijd dat ze de stola kreeg. Zij was ook voorzichtig, heb ik mij laten vertellen. Toch vond haar kamermeisje haar op een dag bewusteloos op de vloer van de zitkamer. Opgebrand.’ De woorden klonken heel gewoon, maar waren een klap m haar gezicht. Vandenes stem was echter in het geheel niet veranderd. ‘Haar zwaardhand was door de schok gedood. Dat is in dat soort gevallen niet ongewoon. Toen Martine drie dagen later weer bijkwam, kon ze zich niet meer voor de geest halen waaraan ze gewerkt had. Ze was de hele week ervoor kwijt. Dat is meer dan vijfentwintig jaar geleden, en niemand heeft sindsdien de moed gehad om een van de ter’angrealen in haar kamer aan te raken. Haar aantekeningen beschreven elk voorwerp en alles wat ze ontdekt had, was onschadelijk, onschuldig, zelfs onnozel, maar...’ Vandene haalde haar schouders op. ‘Ze vond iets wat ze niet verwachtte.’

Elayne gluurde naar Birgitte en merkte dat Birgitte naar haar keek. Ze hoefde de bezorgdheid van de ander niet te zien; die weerspiegelde zich in haar eigen geest, in dat kleine stukje van haar geest dat Birgitte was, en in de rest. Birgitte voelde haar bezorgdheid, en zij voelde die van Birgitte, tot het soms moeilijk was om ze te onderscheiden. Ze riskeerde meer dan zichzelf. Maar ze wist wat ze deed. Meer dan wie dan ook hier. En zelfs als er geen Verzaker verscheen, hadden ze alle angrealen nodig die zij kon vinden. ‘Wat is er met Martine gebeurd?’ vroeg Nynaeve zacht. ‘Daarna, bedoel ik?’ Ze kon het nooit hebben dat iemand leed door geen Heling te krijgen. Zij wilde alles helen.

Vandenes gezicht betrok. Ze had weliswaar zelf Martine ter sprake gebracht, maar Aes Sedai spraken liever niet over opgebrande of gesuste vrouwen. Ze hielden er niet van om aan hen terug te denken. ‘Toen ze eenmaal in staat was om de Toren te ontvluchten, verdween ze,’ zei ze snel. ‘Onthou het belangrijkste: ze was voorzichtig. Ik heb haar nooit ontmoet, maar ze hebben me verteld dat ze elke ter’angreaal behandelde alsof ze helemaal niet wist wat die daarna zou gaan doen. Zelfs de ter’angrealen waarmee de stof voor de zwaardhandmantels gemaakt wordt, en niemand heeft die ooit iets anders kunnen laten doen. Ze was voorzichtig, en het heeft haar niet geholpen.’ Nynaeve legde een arm over de nu bijna lege mand. ‘Misschien zou je echt...’ begon ze. ‘Neeeee!’ krijste Merilille.

Elayne draaide zich vliegensvlug om en opende zichzelf opnieuw met de angreaal voor saidar. Ze was zich maar nauwelijks bewust van de Kracht die door Nynaeve en Vandene stroomde. Rond iedere vrouw die op deze plek was en de Ware Bron kon omhelzen, sprong de gloed van saidar op. Merilille zat verkrampt in het zadel en wees naar de poort. Haar ogen leken uit haar hoofd te rollen. Elayne keek verbaasd. Daar bevonden zich alleen Aviendha, en de laatste vier zwaardhanden die waren opgeschrikt terwijl ze van de poort wegliepen en nu met half getrokken zwaarden naar de dreiging zochten. Toen besefte ze met een schok wat Aviendha aan het doen was, en van schrik verloor ze bijna haar greep op saidar. De poort begon te trillen toen Aviendha zorgvuldig de weving uithaalde die hem gevormd had. Hij sidderde, vervormde en de randen golfden heen en weer. De laatste stromen lieten los. In plaats van te verdwijnen, bleef de opening flikkeren tot het zicht op de binnenplaats vervaagde en als mist in de zon oploste. ‘Dat is onmogelijk!’ zei Renaile ongelovig. Uit de windvindsters steeg een verbaasd instemmend gemompel op. De Kinsvrouwen gaapten met geluidloos bewegende lippen naar Aviendha. Hoewel ze het met eigen ogen had gezien, knikte Elayne langzaam. Kennelijk was het mogelijk, maar een van haar eerste lessen als novice was geweest dat ze nooit en te nimmer, onder geen enkele omstandigheid, mocht proberen wat Aviendha zojuist gedaan had. Een weving uitrafelen, die gewoon laten oplossen, was onmogelijk, hadden ze haar gezegd. Een ramp was dan onafwendbaar. Onafwendbaar.

‘Dwaas!’ zei Vandene woest, met een gezicht als een donderwolk. Ze stapte driftig op Aviendha af en trok haar paard achter zich aan. ‘Besef je wel wat je bijna hebt aangericht? Eén fout – één enkele, en niemand had kunnen zeggen waar de weving zich aan gehecht had of wat die gedaan had! Je had alles binnen honderd pas kunnen vernietigen. Binnen vijfhonderd pas! Je had kunnen opbranden en...’

‘Het was noodzakelijk,’ onderbrak Aviendha haar. Zij en Vandene waren omringd door Aes Sedai te paard, die allemaal wat wilden zeggen, maar ze keek hen woest aan en overstemde hen. ik ken de gevaren, Vandene Namelle, maar het was nodig. Is dit weer zoiets wat jullie Aes Sedai niet kunnen? De Wijzen zeggen dat elke vrouw dit kan leren. De een wat beter dan de ander, maar elke vrouw die borduurwerk kan uithalen kan dit aanleren.’

‘Dit is géén borduurwerk, meisje!’ Merililles stem klonk als donker winterijs. ‘Wat voor lessen jij bij jouw volk ook gekregen mag hebben, je kunt gewoon niet weten waarmee je speelt! Je moet me beloven – me zweren! – dat je dit nooit meer zult doen!’

‘Haar naam zou in het noviceboek moeten staan,’ zei Sareitha kortaf, haar boos aankijkend over de Schaal die ze nog steeds stevig tegen zich aan geklemd hield. ‘Dat heb ik altijd al gezegd. Ze hoort in het boek te worden opgenomen.’ Careane knikte, en haar strenge blik nam de maat al voor Aviendha’s novicekleding. ‘Dat heeft op dit moment niet het grootste belang,’ zei Adeleas tot Aviendha, en ze boog zich voorover in het zadel, ‘maar je moet je door ons laten leiden.’ De stem van de Bruine zuster klonk veel milder dan die van de anderen, maar wat ze zei was geen voorstel. Een maand of zo eerder zou Aviendha onder al die afkeuring van Aes Sedai ineen zijn gekrompen, maar nu niet. Elayne drong zich tussen de paarden door, voor haar vriendin besloot het mes waarmee ze speelde ook te trekken. Of iets ergers te doen. ‘Misschien zou iemand kunnen vragen waaróm ze het nodig vond,’ zei ze. Ze sloeg een arm om Aviendha’s schouders, zowel om haar in bedwang te houden als om haar te steunen.

Aviendha wierp geërgerde blikken op de andere zusters. ‘Dit laat geen sporen na,’ zei ze geduldig. Te geduldig. ‘De resten van zo’n grote weving kunnen twee dagen later nog gelezen worden.’ Merilille snoof; een hard geluid uit zo’n klein lichaam. ‘Dat is een zeldzaam Talent, meisje. Noch Teslyn noch Joline hebben het. Of leren jullie Aielwilders dat ook allemaal?’

‘Slechts weinigen kunnen het,’ gaf Aviendha toe. ‘Maar ik wel.’ Dat riep een ander soort blikken op, ook bij Elayne; het was een héél zeldzaam Talent. Aviendha leek het niet te merken. ‘Beweren jullie dat geen van de Schaduwzielen dit kan?’ ging ze door. Haar strakke schouder onder Elaynes hand verried dat ze niet zo beheerst was als ze zich voordeed. ‘Zijn jullie zulke dwazen dat jullie sporen voor jullie vijanden achterlaten? Wie de resten kan lezen, kan een poort hierheen maken.’

Dat zou zeer grote kundigheid vergen, maar het idee deed Merilille verstomd staan. Adeleas deed haar mond open, en toen zonder een woord weer dicht, en Vandene keek nadenkend. Sareitha zag er alleen maar bezorgd uit. Wie kon zeggen welke Talenten de Verzakers bezaten, en welke vaardigheden?

Toen vloeide, vreemd genoeg, alle opstandigheid uit Aviendha weg. Ze sloeg haar ogen neer en haar schouders verloren hun stijfheid.

‘Misschien had ik het niet moeten riskeren,’ mompelde ze. ‘Door het gevaar van die man kon ik niet helder denken, en toen hij verdween...’ Iets van haar veerkracht kwam weer terug, maar niet veel. ik geloof niet dat een man mijn wevingen kan lezen,’ zei ze tot Elayne, ‘maar als hij een van de Schaduwzielen is, of zelfs de gholam... De Schaduwzielen weten meer dan ieder van ons. Als ik het mis had, heb ik een grote toh. Maar dat geloof ik niet. Nee.’

‘Welke man?’ wilde Nynaeve weten. Haar hoed was scheef gezakt toen ze zich tussen de paarden door had gedrongen. Daardoor en door de harde blik die ze iedereen schonk, leek ze klaar te staan voor een gevecht. Misschien was dat ook zo. Careanes ruin duwde haar per ongeluk tegen haar schouder en ze gaf het dier een mep op de neus.

‘Een dienaar,’ zei Merilille geringschattend. ‘Wat Tylin ook bevolen heeft, Altaraanse dienaren zijn een eigenwijs stel. Of misschien haar zoon; die jongen is veel te nieuwsgierig.’

De zusters om haar heen knikten, en Careane zei: ‘Een Verzaker zou niet zomaar staan toekijken. Dat heb je zelf gezegd.’ Ze gaf de hals van haar ruin een klopje en keek Nynaeve beschuldigend aan. Careane schonk haar paard het soort genegenheid dat de meeste mensen voor kleine kinderen bewaarden.

‘Misschien was het een dienaar, en misschien was het Beslan. Misschien.’ Nynaeves gesnuif gaf aan dat ze het niet geloofde. Of dat ze hen wilde laten geloven dat ze dat niet deed. Ze kon je midden in je gezicht zeggen dat je een blinde zot was, maar als een ander dat beweerde, zou ze je verdedigen tot ze er hees van werd. Ze leek nog niet besloten te hebben of ze Aviendha wel of niet mocht, maar over de oudere Aes Sedai had ze zich zeker een mening gevormd. Ze trok haar hoed bijna recht, en haar frons gleed langs iedereen heen, en nog eens. ‘Of het nu Beslan was, of de Duistere zelf, het heeft geen zin hier de hele dag te staan. We moeten ons klaarmaken om naar de boerderij te trekken. Nou? Opschieten!’ Ze klapte hard in haar handen en zelfs Vandene schrok op.

Er waren niet veel voorbereidingen meer nodig toen de zusters uit de weg waren gereden. Lan en de andere zwaardhanden hadden niet stilgestaan toen ze eenmaal beseften dat er geen gevaar was. Een paar dienaren waren weer teruggestapt door de poort voordat Aviendha die had laten oplossen, maar de rest stond bij zo’n dertig pakpaarden. Ze gluurden van tijd tot tijd naar de Aes Sedai en vroegen zich kennelijk af wat hun volgende wonder zou zijn. De windvindsters zaten allemaal in het zadel, zij het wat onbeholpen, en hielden hun teugels vast alsof ze verwachtten dat de paarden elk ogenblik op hol zouden slaan, of misschien wel vleugels zouden laten groeien en opstijgen. Ook de Weefkring zat in het zadel, zij het beduidend meer op hun gemak. Ze gaven er niets om dat hun rok en onderrokken tot hun knieën omhoogkropen. Ispan had nog steeds een kap op en was als een bundel op een zadel gebonden. Ze kon niet rechtop gezet worden, maar zelfs Sumeko schrok op wanneer haar ogen op Ispan vielen.

Nynaeve keek nijdig om zich heen en leek iedereen een verbale aframmeling te willen geven zodat ze zouden doen wat al gedaan was. Dat duurde echter slechts tot Lan haar de teugels van haar plompe bruine merrie had gegeven. Ze had Tylins geschenk, een beter paard, hardnekkig afgewezen. Haar hand beefde wat toen ze Lans hand aanraakte. Haar gezicht verschoot van kleur toen ze de kwaadheid wegslikte die ze had willen ontketenen. Toen hij haar een hand voor haar voet wilde aanbieden, staarde ze hem even aan alsof ze zich afvroeg wat hij wilde, waarna ze opnieuw kleurde toen hij haar in het zadel wipte. Elayne kon slechts haar hoofd schudden. Ze hoopte dat het huwelijk geen dwaas van haar zou maken. Als ze huwde. Birgitte voerde haar zilvergrijze merrie en Aviendha’s zandkleurige vos aan, maar leek te begrijpen dat Elayne onder vier ogen een woordje met Aviendha wilde wisselen. Ze knikte, bijna alsof Elayne haar iets had gezegd, draaide zich op haar muiskleurige ruin om en reed naar de andere zwaardhanden. Zij begroetten haar met een knikje en begonnen zacht iets te bespreken. Volgens hun blikken op de zusters had dat ‘iets’ te maken met de zorg voor Aes Sedai, of die dat nu wensten of niet. Waaronder zijzelf, bedacht Elayne grimmig. Maar daar was nu geen tijd voor. Aviendha stond met de teugels van haar paard te spelen en staarde naar het dier als een novice in een keuken vol vettige pannen. Waarschijnlijk zag Aviendha weinig verschil tussen het schuren van pannen en paardrijden.

Elayne trok haar groene rij handschoenen aan, plaatste Leeuwin onopvallend zo dat ze aan de blikken van de anderen onttrokken waren, en raakte toen Aviendha’s arm aan. ‘Praten met Adeleas of Vandene zou kunnen helpen,’ zei ze vriendelijk. Ze moest heel voorzichtig zijn, even voorzichtig als met een ter’angreaal. ‘Ze zijn oud genoeg om meer te weten dan jij vermoedt. Er moet een reden zijn waarom je... moeite hebt met... Reizen.’ Dat was redelijk zacht uitgedrukt. Aviendha had in het begin zelfs bijna gefaald in het opzetten van de weving. Voorzichtig. Aviendha was vele malen belangrijker dan welke ter’angreaal ooit kon zijn. ‘Ze zouden je kunnen helpen.’

‘Hoe zouden ze dat kunnen?’ Aviendha keek strak naar het zadel op haar ruin. ‘Ze kunnen zelf niet Reizen. Hoe kunnen zij weten waarmee ze kunnen helpen?’ Ineens zakten haar schouders omlaag, en ze keerde zich naar Elayne, die geschokt zag dat er tranen in haar groene ogen blonken. ‘Dat is niet de waarheid, Elayne. Niet de hele waarheid. Zij kunnen niet helpen, maar... Jij bent mijn naastzuster, jij hebt het recht om het te weten. Ze geloven dat ik bang werd vanwege een dienaar. Als ik om hulp vraag, komt het allemaal uit. Dat ik ooit Reizen heb gebruikt om weg te vluchten van een man. Een man van wie ik in mijn hart hoopte dat hij mij zou vangen. Te vluchten als een konijn! Te vluchten terwijl ik gepakt wilde worden. Hoe kan ik ze zo’n schande laten weten? Zelfs al zouden ze mij kunnen helpen, hoe kan ik dat zelf?’

Elayne had het liever niet geweten. Niet dat deel van het gevangen worden tenminste. Het feit dat Rhand haar inderdaad gevangen had. Ze graaide de splinters jaloezie bijeen die ineens door haar heen dwarrelden, stopte ze in een zak en borg die weg in haar achterhoofd. En voor de zekerheid sprong ze er nog een paar keer op. Als een vrouw de dwaas speelt, zoek dan de man. Dat was een zeer geliefde spreuk van Lini. Een andere was: Katjes verwarren je wol, mannen je geest, en voor beiden is het even gewoon als ademhalen. Ze haalde diep adem. ‘Niemand zal dit ooit van mij horen, Aviendha. Ik zal je zoveel mogelijk helpen. Als ik erachter kan komen hoe.’ Ze meende niet echt veel te kunnen doen. Aviendha zag opmerkelijk snel hoe wevingen werden gevormd, veel sneller dan zijzelf. Aviendha knikte slechts en werkte zich onhandig in het zadel, al ging het wat leniger dan bij het Zeevolk. ‘Er was een man die ons gadesloeg, Elayne, en hij was geen dienaar.’ Ze keek Elayne recht aan en voegde eraan toe: ‘Hij joeg me angst aan.’ Iets wat ze waarschijnlijk niemand anders ter wereld zou hebben toegegeven. ‘We zijn nu veilig voor hem, wie hij ook was,’ zei Elayne, en ze wendde Leeuwin om achter Nynaeve en Lan aan de open plek te verlaten. Natuurlijk was het hoogstwaarschijnlijk een dienaar geweest, maar dat zou ze nooit zeggen, zeker niet tegen Aviendha. ‘We zijn veilig, en over niet al te lange tijd zullen we de boerderij van de Kinne bereiken. We gebruiken de Schaal en de wereld zal weer heel zijn.’ Nou ja, gedeeltelijk dan. De zon leek lager dan op de binnenplaats, maar ze wist dat het slechts verbeelding was. Eindelijk hadden ze een flinke voorsprong op de Schaduw verkregen.

Achter een scherm van wit smeedijzer zag Moridin de laatste pakpaarden door de poort verdwijnen, en toen de rijzige jonge vrouw en de vier zwaardhanden. Het was mogelijk dat ze enkele voorwerpen wegvoerden die hij had kunnen gebruiken – misschien een angreaal voor geleiders – maar de kans was klein. Wat het overige betrof, de ter’angrealen; ze zouden zichzelf zeer waarschijnlijk ombrengen bij hun pogingen uit te vinden hoe ze die konden gebruiken. Sammael was een dwaas geweest om zoveel te riskeren voor een verzameling waarvan niemand wist wat die bevatte. Maar ja, Sammael was maar half zo slim geweest als die zichzelf vond. Hijzelf zou zijn plannen niet verknoeien voor een kansje om overblijfselen van de beschaving in handen te krijgen. Slechts ijdele nieuwsgierigheid had hem hier gebracht. Hij was graag op de hoogte van wat anderen belangrijk achtten. Maar het was droesem.

Hij wilde zich net omdraaien toen de randen van de poort ineens begonnen te vervormen en te trillen. Als vastgenageld zag hij hoe de opening eenvoudigweg smolt. Hij was nooit een man geweest van krachttermen, maar nu kwamen er verschillende in hem op. Wat had die vrouw gedaan? Die barbaarse wilden kwamen met te veel verrassingen. Een Heling voor afgesnedenen, hoe onvolmaakt ook. Onmogelijk! Maar ze hadden het gedaan. Onvrijwillige ringen. Die zwaardhanden en de binding die zij met hun Aes Sedai hadden. Daar had hij lange, lange tijd van geweten, maar telkens als hij meende hen doorgrond te hebben, onthulden die wilden een nieuw kunstje, deden iets waarvan niemand in zijn eigen Eeuw ooit had gedroomd. Iets wat het hoogtepunt van de beschaving niet gekend had! Wat had dat kind gedaan? ‘Grote Meester?’

Moridin draaide zijn hoofd een stukje van het raam weg. ‘Ja, Madic?’ Wat had dat meisje, haar ziel zij verdoemd, gedaan? De kalende man in groen en wit die het kamertje was binnengeglipt, boog diep voor hij op zijn knieën viel. Madic was een hoge dienaar in het paleis en zijn lange gezicht bezat een opgeblazen waardigheid, die hij zelfs nu nog probeerde vast te houden. Moridin had belangrijker lieden veel meer zien kruipen. ‘Grote Meester, ik heb ontdekt wat de Aes Sedai vanochtend naar het paleis hebben gebracht. Er werd gezegd dat zij een grote schat gevonden hebben. Een in vroeger dagen verborgen schat van goud, edelstenen en hartsteen, voorwerpen uit Shiota en Eharon, zelfs uit de Eeuw der Legenden. Men zegt dat er dingen van de Ene Kracht bij zijn. Dat een ervan het weer kan beheersen. Niemand weet waar ze heen zijn, Grote Meester. Het paleis gonst van de geruchten, maar tien tongen noemen tien verschillende bestemmingen.’

Al bij de eerste woorden van Madic richtte Moridin zijn aandacht weer op de binnenplaats. Belachelijke verhalen over goud en cuendillar waren niet belangrijk. Niets kon een poort zich zo laten gedragen. Tenzij... Had zij het web kunnen ontrafelen? De dood joeg hem geen angst aan. Koel overwoog hij de mogelijkheid dat hij op oogafstand van een ontrafelend web was geweest. Een web dat met goed gevolg uitgehaald was. Weer zo’n onmogelijkheid die achteloos werd uitgevoerd door...

Iets van wat Madic had gezegd, drong tot hem door. ‘Het weer, Madic?’ De schaduwen van de torenspitsen hadden zich nauwelijks gelengd, maar geen enkele wolk beschutte de blakerende stad. ‘Ja, Grote Meester. Het wordt de Schaal der Winden genoemd.’ De naam zei hem niets. Maar... een ter’angreaal om het weer te beheersen? In zijn eigen Eeuw werd het weer zorgvuldig bepaald door ter’angrealen. Een van de verrassingen van deze Eeuw – blijkbaar een van de kleinere verrassingen – was dat er lieden waren die het weer zo verregaand konden beheersen dat er eigenlijk een ter’angreaal voor nodig zou moeten zijn. En zo’n voorwerp was onvoldoende om zelfs maar een groot deel van een continent te beïnvloeden. Wat konden die vrouwen ermee? Wat? Als zij een ring gebruikten? Onbewust greep hij de Ware Kracht en de saa wolkte zijn gezichtsveld in. Zijn vingers omklemden het ijzeren siersmeedwerk van het raam. Het metaal kreunde en verwrong, niet door zijn greep maar doordat strengen van de Ware Kracht, die hij uit de Grote Heer zelf putte, om het rooster speelden. Het metaal boog mee met zijn wringende handen. Dit alles zou de Grote Heer niet behagen. Hij had vanuit zijn kerker grote moeite gedaan om de wereld zodanig te beroeren dat de jaargetijden verankerd bleven. Vol ongeduld wilde hij de wereld nog meer beroeren, de leegte om zich heen verbrijzelen. Dit zou hem niet behagen. Moridin werd van woede vervuld en het bloed raasde in zijn oren. Een tel geleden had hij er zich niet om bekommerd waar die vrouwen heen gingen, maar nu... Ergens ver van hier. Vluchtende mensen trokken zo snel ze konden zo ver mogelijk weg. Naar een plaats waar ze zich veilig voelden. Het had geen zin om Madic erop uit te sturen om vragen te stellen, geen zin om het hier uit iemand te wringen; ze zouden niet zo stom zijn iemand die hun bestemming kende, in leven te laten. Niet naar Tar Valon. Naar Altor? Naar die bende opstandige Aes Sedai? Op elk van die drie plaatsen had hij ogen-en-oren, waarvan sommigen niet eens wisten dat zij hem dienden. Allen zouden hem dienen, voor het einde. Hij stond niet toe dat toevallige fouten zijn plannen nu nog zouden dwarsbomen.

Opeens hoorde hij iets anders dan de donder van zijn eigen woede. Een soppend geluid. Hij keek nieuwsgierig naar Madic en stapte opzij voor de groeiende vochtplek op de vloer. Blijkbaar had hij in zijn woede met de Ware Kracht in meer dan alleen het siersmeedwerk geknepen. Opmerkelijk hoeveel bloed er uit een menselijk lichaam kon worden geperst.

Hij liet de resten van de man zonder spijt vallen. Sterker nog, hij dacht slechts dat de Aes Sedai beslist de schuld zouden krijgen als Madic gevonden werd. Een kleine toevoeging aan de groeiende chaos in de wereld. Hij scheurde een gat in het weefsel van het Patroon en gebruikte de Ware Kracht om te Reizen. Hij moest deze vrouwen vinden voor zij die Schaal der Winden gebruikten. En als dat niet lukte... Hij haatte mensen die zijn zorgvuldig beraamde plannen verstoorden. Wie dat deed, en leefde, leefde om te betalen.

De gholam stapte behoedzaam de kamer in. Zijn neusvleugels trilden reeds van de geur van nog warm bloed. De scherpe brandwond op zijn wang leek een gloeiende kool. Op het oog was hij slechts een slanke man, iets groter dan de gemiddelde man van deze tijd, maar hij was nog nooit iemand tegengekomen die hem kwaad kon doen. Tot de man met het vossenzegel. Zijn tanden werden blootgelegd door iets wat een glimlach of een snauw kon zijn. Nieuwsgierig keek hij de kamer rond, maar afgezien van het verminkte lijk was er niets te zien. Toch was er een gevoel van... iets. Niet de Ene Kracht, maar iets wat hem... jeuk bezorgde, zij het niet helemaal dezelfde soort. Nieuwsgierigheid had hem naar deze plek gebracht. Stukken van het ijzerwerk voor het raam waren verwrongen, zodat het aan de zijkanten loszat. De gholam meende zich iets te herinneren wat hem op die manier jeuk gaf, maar zoveel van zijn herinnering was mistig en vaag. De wereld leek in een oogwenk te zijn veranderd. Er was een wereld geweest van oorlog en slachtpartijen op een enorme schaal, met wapens die verder dan een span reikten, meer dan duizend span, en toen was er... dit. De gholam zelf was echter niet veranderd. Het was nog steeds het allergevaarlijkste wapen.

Zijn neusvleugels bewogen opnieuw, hoewel hij degenen die konden geleiden niet met zijn reuk opspoorde. Volgen of niet volgen? De man die hem verwond had was er niet bij. Daarvan had hij zeker willen zijn voor hij zijn hoge uitkijkpost verliet. De man die hem bevelen gaf, wilde de man die hem verwond had, misschien wel even graag dood hebben als de vrouwen, maar die vrouwen waren een makkelijker doelwit. Zij waren ook genoemd, en momenteel was hij gebonden. Hij was heel zijn bestaan gedwongen geweest om mensen te gehoorzamen, maar ooit zou hij ongebonden zijn. Hij moest de vrouwen volgen. Hij wilde dat ook. Het ogenblik van de dood, wanneer hij het vermogen tot geleiden tegelijk met het leven voelde verdwijnen, bracht vervoering. Verrukking. Maar hij was ook hongerig, en er was tijd. Waar zij konden vluchten, kon hij volgen. Hij zette zich met een vloeiende beweging naast het verwrongen lichaam en begon zich te voeden. Vers bloed, warm bloed, was een noodzaak, maar menselijk bloed smaakte altijd het zoetst.

3

Een aangename rit

Het land rond Ebo Dar was grotendeels bezaaid met boerderijen en olijfgaarden, maar er waren ook veel kleine bossen van enkele spannen breed. Hoewel het hier veel vlakker was dan in de zuidelijke Rhannonheuvels, waren sommige hoogten wel honderd voet, wat voldoende was voor diepe schaduwen in de middagzon. Alles bijeen gaf het land meer dan genoeg dekking om ongewenste ogen te ontlopen, zeker voor de aanwezige zwaardhanden die verlaten paden tussen het struikgewas aanwezen. Met zo’n vijftig ruiters en bijna evenveel voetvolk kon hun gezelschap doorgaan voor een handelskaravaan. Behalve wat grazende geiten op enkele hellingen, zag Elayne geen enkel teken van menselijke bewoning. Zelfs aan hitte gewende planten en bomen begonnen te verschrompelen en af te sterven, maar een andere keer zou ze van het landschap hebben genoten. Het had wel duizend roede af kunnen liggen van het landschap waardoor ze aan de andere oever van de Eldar gereden had. De heuvels hadden vreemde, knobbelige vormen, alsof ze waren samengeknepen door enorme onvoorzichtige handen. Als ze langskwamen stegen hele zwermen schitterend gekleurde vogels op, en ruim tien soorten honingvogels flitsten bij de paarden weg als zoemende edelstenen met vaag trillende vleugels. Op sommige plaatsen hingen dikke ranken en er stonden bomen met aan de top bundels smalle bladeren, en dingen die leken op groene manshoge ragebollen. Een handvol planten die door de hitte in de war waren, worstelden om bloesems te leveren in vuurrode en felgele kleuren, sommige wel twee keer zo breed als haar beide handen. Ze roken zwaar, bijna zwoel, vond ze. Ze zag een paar rotsblokken waarvan ze had durven wedden dat die ooit tenen van een standbeeld waren geweest, hoewel ze zich niet kon voorstellen dat iemand zo’n groot standbeeld met blote voeten zou maken. Later voerde de weg door een woud van omvangrijke gegroefde stenen tussen bomen, verweerde stompen van zuilen, waarvan vele waren omgevallen. Bijna allemaal waren vrijwel tot aan de grond toe weggehakt en als bouwmateriaal gebruikt door boeren uit de streek. Het was een plezierige tocht, ondanks het stof dat de paardenhoeven van de uitgedroogde grond opwierpen. De hitte deed haar uiteraard niets, en er waren niet veel vliegen. Alle gevaar lag achter hen; ze waren ontsnapt aan de Verzakers, en er was geen kans dat ze door een van hen of hun dienaren werden ingehaald. Het had een plezierige tocht kunnen zijn, behalve...

Behalve dat Aviendha ontdekte dat haar boodschap over de komst van vijanden niet was doorgegeven. Aanvankelijk was Elayne opgelucht dat er een ander gespreksonderwerp dan Rhand was. Het was geen jaloezie die de kop opstak, het was dat ze verlangde naar wat Aviendha met hem gedeeld had. Geen jaloezie. Afgunst. Ze gaf bijna de voorkeur aan jaloezie. En toen drong langzaam tot haar door wat haar vriendin met haar zachte vlakke stem eigenlijk zei, en rezen de haren haar te berge.

‘Dat kun je niet doen,’ protesteerde ze, haar paard dichter naar Aviendha toe sturend. Nou ja, ze geloofde niet dat het Aviendha veel moeite zou kosten om Kurin een pak slaag te geven, of haar vast te binden, of een van de andere dingen die ze noemde. Als het Zeevolk tenminste lijdzaam zou toezien. ‘We kunnen geen oorlog met ze aangaan, zeker niet voordat we de Schaal gebruiken. En niet over zoiets,’ voegde ze er haastig aan toe. ‘Beslist niet.’ Ze gingen zeker geen oorlogje voeren, voor of na het gebruik van de Schaal. Niet gewoon omdat de windvindsters zich elk moment hooghartiger gingen gedragen. Niet gewoon omdat... Ze haalde diep adem en ging haastig door. ‘Zelfs al had ze het mij verteld, ik zou niet begrepen hebben wat je bedoelde. Ik begrijp waarom je niet duidelijker kon zijn, maar dat zie je toch in, nietwaar?’

Aviendha staarde boos voor zich uit en verjoeg afwezig de vliegen voor haar gezicht. ‘Onmiddellijk, had ik haar gezegd,’ gromde ze. ‘Onmiddellijk! En als hij een van de Schaduwzielen geweest was? Stel dat het hem gelukt was voorbij mij en door de poort te komen, terwijl niet gewaarschuwd was? Stel...?’ Ze gaf Elayne een onverwacht hopeloze blik. ik bijt wel op mijn mes,’ zei ze droevig, ‘maar mijn lever kan erdoor barsten.’

Elayne wilde al zeggen dat het inslikken van haar boosheid het juiste was, en dat ze overal haar woestheid kon botvieren, zolang de Atha’an Miere er niet het slachtoffer van werden – zoiets bedoelde Aviendha met messen en lever – maar voor ze iets kon zeggen, kwam Adeleas op haar slanke grijze aan de andere kant langszij. De zuster met het witte haar had in Ebo Dar een nieuw zadel aangeschaft, een opvallend geval met zilverbeslag op knop en rug. Om de een of andere reden schenen de vliegen haar te mijden, hoewel ze even sterk geurde als de bloemen om hen heen.

‘Vergeving. Toevallig ving ik dat laatste op.’ Adeleas klonk helemaal niet verontschuldigend, en Elayne vroeg zich af hoeveel ze had gehoord. Ze voelde hoe haar wangen kleurden. Sommige opmerkingen van Aviendha over Rhand waren behoorlijk openhartig en duidelijk geweest. Die van haarzelf ook. Natuurlijk kon je op die manier met je beste vriendin praten, maar het werd toch wat anders wanneer je vermoedde dat een ander meeluisterde. Aviendha leek hetzelfde te voelen en haar giftige blik op de Bruine zuster zou Nynaeve niet misstaan hebben.

Adeleas glimlachte slechts, even flauw als watersoep. ‘Het is wellicht het beste als je je vriendin de vrije teugel geeft bij de Atha’an Miere.’ Ze keek langs Elayne naar Aviendha. ‘Nou ja, een losse teugel. Het zal voldoende zijn als hun de vrees van het Licht wordt bijgebracht. Ze zijn bijna zover, als je dat nog niet opgevallen is. Ze zijn veel meer op hun hoede voor de “wilde” Aiel – vergeef me, Aviendha – dan voor Aes Sedai. Merilille zou het voorgesteld hebben, maar haar oren zijn nog steeds rood van schaamte.’ Aviendha’s gezicht was meestal onleesbaar, maar op dat moment leek ze even verbijsterd als Elayne. Die keerde zich met een nadenkend gezicht om in haar zadel. Merilille reed naast Vandene, met Careane en Sareitha vlak achter hen. Ze keken nadrukkelijk naar alles behalve Elayne. Achter de zusters reed het Zeevolk, nog steeds in een rij, en daarachter zou de Weefkring komen, dat even uit zicht was, vlak voor de pakpaarden uit. Ze zochten zich een weg door het woud van zuilstompen. Boven hun hoofden fladderden vijftig of honderd rood-groene vogels met lange staarten die de lucht vulden met hun gekwetter.

‘Waarom?’ vroeg Elayne kortaf. Het leek haar dwaas om nog meer opwinding te veroorzaken, terwijl het onder de oppervlakte al kookte – en soms overkookte – maar ze had nooit iets gemerkt van dwaasheid in Adeleas. De wenkbrauwen van de Bruine zuster rezen in ogenschijnlijke verbazing. Misschien was ze dat ook; Adeleas dacht gewoonlijk dat iedereen zou moeten zien wat zij zag. Misschien. ‘Waarom? Om het evenwicht wat te herstellen, daarom. Als de Atha’an Miere voelen dat ze onze bescherming tegen een Aielvrouw nodig hebben, kan dat een werkbaar tegenwicht opleveren bij...’ – Adeleas stopte even en leek op te gaan in het verschikken van haar lichtgrijze rok – ‘... andere zaken.’

Elaynes gezicht verstrakte. Andere zaken. Wat Adeleas bedoelde was de overeenkomst met het Zeevolk. ‘Je mag bij de anderen gaan rijden,’ zei ze koeltjes.

Adeleas protesteerde niet en deed geen poging om haar zin door te drukken. Ze neeg slechts haar hoofd en liet haar paard terugzakken. Haar zuinige glimlach veranderde nimmer. De oudere Aes Sedai hadden aanvaard dat Nynaeve en Elayne boven hen stonden en spraken met het gezag van Egwene, maar eerlijk gezegd was er onderhuids weinig veranderd. Misschien wel helemaal niets. Ogenschijnlijk toonden ze achting, gehoorzaamden ze, en toch...

Na alles wat gezegd en gedaan was, bleef Elayne toch een Aes Sedai met een leeftijd waarop de meeste ingewijden van de Toren nog novice-wit droegen en slechts enkelen verheven waren tot Aanvaarde. Bovendien hadden Nynaeve en zij die overeenkomst gesloten, wat amper een voorbeeld van wijsheid en scherpzinnigheid genoemd kon worden. Niet alleen zou het Zeevolk de Schaal krijgen, maar er zouden ook twintig zusters naar de Atha’an Miere gaan, die onderworpen werden aan hun wetten en verplicht waren de windvindsters alles bij te brengen wat zij wilden leren en pas mochten vertrekken als andere zusters hen kwamen vervangen. Windvindsters werd tevens toegestaan om als gasten de Toren te betreden, naar keuze van alles te leren en weg te gaan wanneer ze maar wilden. Dat alleen al zou de Zaal in vuur en vlam zetten, net als Egwene waarschijnlijk, maar de rest... Elke oudere zuster dacht dat zij wél een manier had kunnen vinden om die overeenkomst te ontduiken. Misschien hadden ze dat ook wel gekund. Elayne geloofde van niet, maar ze was er niet zeker van.

Ze zei niets tegen Aviendha, maar na een tijdje sprak de ander: ‘Als ik mijn eer kan dienen en tegelijk jou kan helpen, geef ik er niet om of het een Aes Sedai-doel dient.’ Het leek nooit echt tot haar door te dringen dat Elayne eveneens Aes Sedai was, niet echt. Elayne aarzelde en knikte toen. Er moest iets gedaan worden om het Zeevolk in te tomen. Merilille en de anderen waren tot op heden opmerkelijk verdraagzaam geweest, maar hoe lang zou dat duren? Nynaeve zou weleens kunnen ontploffen, zodra ze haar aandacht op de windvindsters richtte. Alles diende zo lang mogelijk rustig te worden gehouden, maar als de Atha’an Miere bleven geloven dat ze iedere Aes Sedai met hun blik konden bedwingen, zouden er moeilijkheden komen. Het leven was ingewikkelder dan ze vroeger in Caemlin had gedacht, al had ze als erfdochter nog zoveel lessen gehad. Zoveel ingewikkelder sinds ze tot de Toren was toegetreden.

‘Maar wees niet te... nadrukkelijk,’ zei ze zacht. ‘En kijk alsjeblieft uit. Per slot van rekening zijn zij met twintig en ben jij maar alleen. Ik zie niet graag dat jou iets overkomt voor ik je te hulp kan schieten.’ Aviendha schonk haar een tamelijk wolfachtige grijns en stuurde haar merrie naar de rand van de stenen om de Atha’an Miere op te wachten.

Elayne keek regelmatig om, maar tussen de bomen door zag ze Aviendha slechts kalmpjes met Kurin praten, terwijl ze de Zeevolkvrouw niet eens aankeek. In elk geval niet woest, hoewel Kurin haar behoorlijk verbijsterd aanstaarde. Toen Aviendha haar paard met wilde slagen van de teugels aanspoorde om zich weer bij Elayne te voegen – ze zou nooit een ruiter worden – reed Kurin naar voren om met Renaile te spreken. Even later stuurde een boze Renaile Rainyn naar de kop van de stoet.

De laagst geplaatste van de windvindsters zat nog ongemakkelijker op haar paard dan Aviendha. Ze negeerde de Aielvrouw evenzeer als de kleine groene vliegen die om haar donkere gezicht heen zoemden. ‘Renaile din Calon Blauwster,’ zei ze stijfjes, ‘verzoekt u de Aielvrouw te vermanen.’ Aviendha grijnsde haar breeduit toe en Rainyn moest haar toch een klein beetje in het oog hebben gehouden, want onder het glimmende zweet werden haar wangen rood. ‘Zeg Renaile dat Aviendha geen Aes Sedai is,’ antwoordde Elayne. ik zal haar vragen om voorzichtigheid te betrachten’ – dat was geen leugen; ze had het gedaan en zou het weer doen – ‘maar ik kan haar niet opdragen iets te doen.’ In een opwelling voegde ze eraan toe: ‘Je weet hoe Aiel zijn.’ Het Zeevolk had een paar zeer vreemde ideeën over de Aiel. Rainyn staarde met grote ogen de nog steeds grijnzende Aviendha aan en haar gezicht werd grauw. Ze wendde haar paard en galoppeerde hotsend in het zadel terug naar Renaile. Aviendha grinnikte tevreden, maar Elayne vroeg zich af of het hele idee geen vergissing was geweest. Zelfs met ruim dertig pas tussenruimte zag ze hoe Renaile door Rainyns verslag rood aanliep, en de andere vrouwen mompelden als zoemende bijen. Ze zagen er niet angstig uit, ze zagen er boos uit, en hun blikken op de Aes Sedai voor hen werden onheilspellend. Geen blikken naar Aviendha, maar naar de zusters. Toen Adeleas dat zag knikte ze nadenkend, en Merilille slaagde er maar net in om een glimlach te verbergen. Die waren tenminste tevreden.

Als dat het enige voorval tijdens de rit zou zijn geweest, zou het slechts iets van het plezier om de bloemen en de vogels hebben vergald, maar het was niet eens het eerste. Nadat ze de open plek hadden verlaten, waren de leden van de Weefkring binnen de kortste keren begonnen met op Elayne in te praten. Een voor een, behalve Kirstian, en die zou ook gekomen zijn als haar niet bevolen was om Ispan afgeschermd te houden. Ze traden aarzelend en met een bedeesde glimlach naar voren, tot Elayne ze had willen toesnauwen zich als volwassen vrouwen te gedragen. Zij stelden beslist geen eisen, en waren te slim om te blijven zeuren over iets wat reeds geweigerd was, maar ze vonden andere wegen.

‘Ik bedacht opeens,’ zei Reanne opgewekt, ‘dat u Ispan Sedai dringend zult willen ondervragen. Niemand weet immers wat ze in de stad van plan was, behalve het zoeken naar de opslagruimte?’ Ze deed of het zomaar een praatje was, maar van tijd tot tijd wierp ze Elayne een snelle blik toe alsof ze wilde zien hoe het werd opgenomen. ‘Met deze snelheid weet ik zeker dat het ruim een uur kost om de boerderij te bereiken, misschien wel twee, en u zou die niet willen verspillen. Die kruiden van Nynaeve Sedai maken haar behoorlijk spraakzaam, en ik weet zeker dat ze tegen zusters haar mond wel zal opendoen.’

De opgewekte glimlach verdween, toen Elayne zei dat het ondervragen van Ispan kon en zou wachten. Licht, dachten ze echt dat iemand vragen kon stellen terwijl ze door de bossen reden, op paden die nauwelijks die naam verdienden? Reanne reed voor zich uit mompelend terug naar de Kinsvrouwen.

‘Vergeef me, Elayne Sedai,’ mompelde Chilares een tijdje later met een hoorbaar Morlandse tongval. Haar groene strohoed paste precies bij een paar van haar onderrokken. ‘Vergeving, als ik u stoor.’ Ze droeg niet de rode riem van een Wijze; dat gold voor de meeste leden van de Weefkring. Famelle was een goudsmid en Eldase leverde lakwerk aan kooplieden voor uitvoer. Chilares was een tapijtenverkoopster, terwijl Reanne zelf zorgde voor verschepingen voor kleinere handelaren. Sommigen deden iets eenvoudigs – Kirstian dreef een klein weefwinkeltje en Dimana was naaister, zij het een zeer welvarende – maar uiteraard hadden ze in de loop van hun leven vele handvaardigheden beoefend. En vele namen gebruikt, ispan Sedai schijnt onwel te zijn.’ Chilares verschoof ongemakkelijk in het zadel. ‘Misschien hebben de kruiden meer invloed op haar dan Nynaeve Sedai dacht. Het zou verschrikkelijk zijn als haar iets zou overkomen. Voordat ze ondervraagd kan worden, bedoel ik. Zouden de zusters niet even naar haar moeten kijken? Heling, weet u...’ Haar stem stierf weg en ze knipperde zenuwachtig met haar ogen. Daar was alle reden toe, met Sumeko in haar gezelschap.

Een blik naar achteren toonde Sumeko die rechtop in de stijgbeugels stond om langs de windvindsters te kijken, tor ze Elayne zag kijken en haastig weer ging zitten. Sumeko wist meer van Heling dan welke zuster ook, behalve Nynaeve. Misschien ook wel meer dan Nynaeve. Elayne wees eenvoudig naar achteren tot Chilares rood werd en haar rijdier omkeerde.

Bijna meteen na Reannes vertrek voegde Merilille zich bij Elayne, en de Grijze zuster was veel beter in ogenschijnlijk onschuldig gebabbel dan de Kinsvrouw. Zoals ze sprak was ze de rust zelve. Wat ze te zeggen had, was een andere zaak. ik vraag me af hoe betrouwbaar die vrouwen zijn, Elayne.’ Ze kneep haar lippen afkeurend op elkaar, terwijl ze met een gehandschoende hand het stof van haar rok klopte. ‘Ze zeggen wel dat zij geen wilders opnemen, maar Reanne zelf kan best een wilder zijn, wat ze ook beweert over haar falen bij de Aanvaardenproef. Dat geldt ook voor Sumeko, en zeker voor Kirstian.’ Ze fronste bij die laatste, waarna ze neerbuigend knikte. ‘Je moet toch gemerkt hebben hoe ze opschrikt bij het noemen van de Witte Toren. Ze weet niet meer dan wat ze opgestoken heeft van een gesprek met iemand die echt is weggezonden.’ Merilille zuchtte, alsof het haar speet dit te moeten zeggen. Ze was echt heel goed. ‘Heb je overwogen dat ze ook over andere zaken gelogen kunnen hebben? Voor zover we weten kunnen ze best Duistervrienden zijn, of door Duistervrienden gebruikt worden. Misschien niet, maar ze zijn zeker niet echt te vertrouwen. Ik geloof best – rustoord of niet – in die boerderij van hen, anders zou ik hier niet in toegestemd hebben, maar het zou me niet verbazen als we een paar vervallen gebouwen aantreffen met een stuk of tien wilders. Nou ja, niet vervallen – ze schijnen geld te hebben – maar ik bedoel maar. Nee, ze zijn gewoon niet betrouwbaar.’

Elayne ziedde inwendig zodra ze merkte welke kant Merilille op wilde, en raakte meer en meer verhit. Al dat gepraat eromheen, al haar ‘gezou’ en ‘gekon’, zodat ze dingen kon beweren die ze zelf eigenlijk niet geloofde. Duistervrienden? De Weefkring had tegen Duistervrienden gevochten. Twee van de leden waren omgekomen. En zonder Sumeko en Ieine was Nynaeve dood geweest, en zou Ispan niet gevangengenomen zijn. Nee, de reden dat ze niet te vertrouwen waren, was niet omdat Merilille vreesde dat ze de Schaduw dienden, want dan had ze dat wel gezegd. Als ze namelijk onbetrouwbaar waren, mocht hun niet worden toegestaan om Ispan te bewaken. Ze sloeg een dikke groene vlieg plat die op Leeuwins nek was gaan zitten, waarmee ze Merililles laatste woorden met een luide klap onderstreepte, wat de Grijze zuster deed opschrikken. ‘Hoe durf je?’ hijgde Elayne. ‘Zij hebben het in de Rahad opgenomen tegen Ispan en Falion, en tegen de gholam. Dan heb ik het nog niet eens over tientallen schurken met zwaarden. Daar was jij niet bij.’ Dat was niet helemaal eerlijk. Merilille en de anderen waren achtergelaten omdat vrouwen die zo overduidelijk Aes Sedai waren, in de Rahad net zo goed als trompetten en trommels ieders aandacht zouden hebben getrokken. Ze maalde er niet om. Haar boosheid groeide met elke tel en ze ging steeds harder praten. ‘Je zult zoiets nooit en te nimmer meer tegen me zeggen. Nimmer! Niet zonder hard bewijs! Als je dat toch waagt, leg ik je een boetedoening op waar je ogen van uit je hoofd rollen!’ Het maakte niet uit hoe ver ze boven de ander stond, ze had het gezag niet om haar enige straf op te leggen, maar dat kon haar niet schelen, ik zorg ervoor dat je verder naar Tar Valon mag lópen! Dat je de hele weg niets anders dan water en brood eet! Ik zorg dat zij op jóu moeten passen en beveel ze je een pak slaag te geven als je zelfs maar een gans aan het schrikken maakt!’ Ze besefte opeens dat ze schreeuwde. Een vlucht grijswitte vogels wiekte in een brede lijn over hen heen en hun roep was door haar geschreeuw niet eens te horen. Ze haalde diep adem en probeerde kalm te worden. Haar stem was niet geschikt voor geschreeuw; het werd altijd gekrijs. Iedereen keek naar haar, de meesten verbijsterd. Aviendha knikte goedkeurend. Natuurlijk zou ze dat ook gedaan hebben als Elayne een mes in Merililles hart had gestoken. Aviendha stond achter haar vriendinnen, wat er ook gebeurde. Merililles Cairhiense bleke huid was spierwit geworden.

‘Ik meen het,’ zei Elayne op veel koelere toon. Het leek het laatste bloed uit Merililles gezicht te trekken. Elayne meende elk woord; ze kon niet toestaan dat dergelijke geruchten onder hen rondgingen. Ze zou er hoe dan ook voor zorgen, hoewel de Weefkring waarschijnlijk zou flauwvallen als ze dit uitvoerde.

Ze hoopte dat het daarmee voorbij was. Dat had zo moeten zijn. Maar na Chilares kwam Sareitha en ook zij had een reden waarom de Kinsvrouwen niet te vertrouwen waren. Hun leeftijd! Zelfs Kirstian beweerde ouder te zijn dan elke levende Aes Sedai, terwijl Reanne meer dan honderd jaar ouder was en zij was niet eens de oudste van de Kinne. De titel van Oudste ging naar de oudste Wijzevrouw in Ebo Dar, en doordat ze een strak rooster volgden om ontdekking te vermijden, bevonden zich in andere plaatsen nog oudere vrouwen. Dat was overduidelijk onmogelijk, hield Sareitha vol. Elayne schreeuwde niet; heel zorgvuldig vermeed ze geschreeuw. ‘We zullen uiteindelijk de waarheid vernemen,’ antwoordde ze. Ze twijfelde niet aan het woord van de Kinsvrouwen, maar er moest een oorzaak zijn waarom de Kinsvrouwen er niet leeftijdloos uitzagen, maar zelfs bij benadering niet zo oud leken als ze beweerden te zijn. Wat wilde ze daar graag achter komen. Iets zei haar dat het voor de hand lag, maar er kwam niets bij haar op. ‘Uiteindelijk,’ voegde ze er vastberaden aan toe, toen de Bruine zuster opnieuw haar mond wilde opendoen. ‘Genoeg, Sareitha.’ Sareitha knikte onzeker en ging terug naar haar plaats. Niet veel later werd ze vervangen door Sibella.

Elke keer als een Kinsvrouw naar voren kwam om omzichtig te smeken om van Ispan verlost te worden, kwam weldra een zuster hetzelfde vragen. Allen, behalve Merilille, die bij elke blik van Elayne nog steeds met haar ogen knipperde. Misschien had schreeuwen toch nut. Niemand probeerde tenminste meer rechtstreeks de Kinne aan te vallen.

Vandene, bijvoorbeeld, begon een gesprek over het Zeevolk en hoe ze de gevolgen van de gesloten overeenkomst konden tegengaan, en waarom die zoveel mogelijk bestreden moesten worden. Ze was heel duidelijk zonder door een enkel woord of gebaar een schuldige aan te wijzen. Dat hoefde ook niet; het onderwerp deed dat al, hoe omzichtig het ook ter sprake kwam. De Witte Toren, zei ze, behield haar invloed in de wereld niet door wapengekletter of overreding en zelfs niet door sluwe plannen en handelingen. Al stapte ze over die laatste twee wel heel lichtvaardig heen. Nee, de Witte Toren beheerste of beïnvloedde gebeurtenissen – in welke mate dan ook – doordat iedereen zag dat de Toren erboven en erbuiten stond, nog meer dan koningen en koninginnen. Dat vereiste wel dat iedere Aes Sedai ook op die manier werd gezien: als geheimzinnig en afstandelijk, en anders dan ieder ander. Van een ander ras. Van oudsher werden Aes Sedai die dat niet konden – en die waren er wel geweest – zoveel mogelijk uit het zicht gehouden.

Het duurde even voor Elayne besefte dat het onderwerp niet langer het Zeevolk was, en begreep waar het gesprek heen leidde. Een ander ras, geheimzinnig en afstandelijk, kon niet als een pak op een paard gebonden worden, met een zak over haar hoofd. Tenminste niet waar niet – Aes Sedai dat konden zien. In feite zouden de zusters Ispan harder behandelen dan de Weefkring ooit zou kunnen opbrengen. Alleen niet in het openbaar. Deze redenering had meer gewicht gehad als ze als eerste was gebruikt; zoals het nu lag stuurde Elayne Vandene even snel terug als de anderen. Vervolgens werd ze vervangen door Adeleas, meteen nadat Sibella te horen had gekregen dat als niemand van de Weefkring Ispans gemompel begreep, de zusters het waarschijnlijk ook niet konden. Gemompel! Licht! De Aes Sedai kwamen om de beurt, en hoewel ze wist wat ze van plan waren, was het soms heel moeilijk om meteen het verband te zien. Tegen de tijd dat Careane begon met de mededeling dat die rotsblokken heus ooit tenen waren geweest, kennelijk onderdeel van een standbeeld van een krijgskoningin dat bijna tweehonderd voet hoog was...

‘Ispan blijft waar ze is, zei ze koeltjes tegen Careane, zonder op de rest te wachten. ‘Nou, tenzij je me echt wil vertellen waarom de Shiotanen zo’n standbeeld op wilden richten...’ De Groene zuster zei dat het standbeeld volgens oude verslagen weinig meer dan een borstkuras had gedragen, en bepaald geen grote! Een koningin! ‘Nee? Dan, als je het niet erg vindt, wil ik Aviendha alleen spreken. Dank je wel.’ Natuurlijk hield haar bruuskheid hen niet tegen. Het zou haar niet hebben verbaasd als ze Merililles kamermeid hadden gestuurd. Dat zou allemaal niet gebeurd zijn als Nynaeve geweest was waar ze had horen te zijn. Elayne was ervan overtuigd dat Nynaeve binnen de kortste keren zowel de Weefkring als de zusters in het gareel gebracht zou hebben. Daar was ze heel goed in. De moeilijkheid was dat sinds ze van de eerste open plek waren weggereden, Nynaeve zich onafscheidelijk aan Lans zijde had genesteld. De zwaardhanden verkenden het gebied voor hen en aan weerszijden van het pad, en soms achter hen. Ze reden slechts terug naar de groep om verslag te doen van wat ze hadden gezien, of om te wijzen hoe ze een boerderij of een schaapherder konden vermijden. Birgitte trok ver vooruit en bracht geen tijd door met Elayne. En Lan trok nog verder vooruit. En waar Lan ging, ging Nynaeve.

‘Er is toch niemand die moeilijkheden maakt, hè?’ vroeg ze de eerste keer dat ze met Lan terugkwam, met een donkere blik op het Zeevolk. ‘Nou, dat is dan in orde,’ zei ze vervolgens, voor Elayne een kans had om te antwoorden. Ze keerde haar dikke merrie om als een renpaard, sloeg even met de teugels en galoppeerde achter Lan aan, haar hoed met één hand vasthoudend. Ze haalde hem in toen hij om de heuvelflank voor hen verdween. Natuurlijk was er op dat moment nog niets te klagen geweest. Reanne had haar bezoekje afgestoken, en Merilille, en alles leek geregeld te zijn.

Tegen de tijd dat Nynaeve weer verscheen, had Elayne een aantal bedekte pogingen om Ispan aan de zusters over te dragen moeten doorstaan. Aviendha had met Kurin gesproken en de windvindsters begonnen zich op te winden, maar toen Elayne dat uitlegde, keek Nynaeve enkel rond. Natuurlijk reed iedereen op dat ogenblik netjes in de rij. De Atha’an Miere keken uiteraard duister, maar de Weefkring volgde braaf, en een groep novices had zich niet beter en onschuldiger kunnen gedragen dan de Aes Sedai. Elayne wilde wel krijsen!

‘Ik weet zeker dat je alles aan kunt, Elayne,’ zei Nynaeve. ‘Je hebt per slot al die lessen gehad om koningin te worden. Dit kan lang niet zo moei... Die vervloekte kerel. Daar gaat hij weer! Je kunt het aan.’ En daar ging zij ook weer, in galop, alsof haar arme merrie een krijgsros was.

Op dat ogenblik verkoos Aviendha te bespreken hoe Rhand haar het liefst aan de zijkant van haar hals kuste. En ook nog hoeveel ze daarvan genoten had. Elayne had er ook van genoten toen het haar overkwam, maar al was ze onderhand wat meer gewend aan zulke gespreksonderwerpen – veel te gewend! – ze wilde het er nu niet over hebben. Ze was boos op Rhand. Als hij er niet was geweest, had ze Nynaeve kunnen zeggen dat ze Lan niet als een kind moest behandelen en dat ze aan haar plicht moest denken. Ze wilde hem bijna ook nog het gedrag van de Weefkring én de andere zusters én de windvindsters verwijten. Daar zijn mannen voor: de schuld van iets krijgen, herinnerde ze zich van Lini, die erbij had gelachen. Gewoonlijk verdienen ze het, ook al weet je niet precies waarom. Het was niet eerlijk, maar wat had ze hem graag één keer lang genoeg hier willen hebben om hem een draai om zijn oren te verkopen. Lang genoeg om hem te kussen, om hem zachtjes alle plekjes van haar hals te laten kussen. Lang genoeg om...

‘Hij luistert best naar raad, ook al krijgt hij die liever niet,’ zei ze ineens, en haar gezicht werd rood. Licht, ondanks al haar gepraat over schande schaamde Aviendha zich op sommige gebieden nergens voor. En dat leek zo langzamerhand ook voor haarzelf op te gaan! ‘Maar als ik probeerde hem een kant op te duwen, zette hij zich schrap, zelfs als ik overduidelijk gelijk had. Was hij met jou ook zo?’ Aviendha wierp haar een blik toe en leek het te begrijpen. Elayne wist niet echt of ze dat nou wel of niet plezierig vond. Er werd tenminste niet meer gepraat over Rhands zoenen. Een poosje niet, althans. Aviendha had wat kennis van mannen opgedaan tijdens haar tochten als Speervrouw en ze had zij aan zij met hen gestreden. Ze had echter nooit wat anders dan Far Dareis Mai willen zijn, en er waren... gaten. Zelfs haar poppen had ze als kind een speer gegeven, en ze was er steeds mee op rooftocht gegaan. Ze had nooit geminnekoosd en begreep dat ook niet. Naast honderden andere dingen had ze ook niet begrepen waarom ze zich zo vreemd voelde als Rhands ogen op haar vielen. Elayne had dat meteen opgestoken, de eerste de beste keer dat een jongen anders naar haar keek dan naar de andere jongens. Aviendha rekende erop dat Elayne haar dit alles bij zou brengen, en Elayne probeerde het. Ze kon met Aviendha werkelijk over alles praten. Als Rhand maar niet telkens als voorbeeld gebruikt zou worden. Als hij hier was geweest, had ze hem beslist een draai om zijn oren gegeven. En hem gekust. En hem nog een klap verkocht.

Helemaal geen aangename rit. Een ellendige rit. Nynaeve kwam nog een paar keer op bliksembezoek, voordat ze eindelijk aankondigde dat de boerderij van de Kinne voor hen lag. Die was nog net niet zichtbaar door een overhellende lage heuvel. Reanne was wat somber geweest in haar schatting; de zon was nog geen twee uur verder.

‘We zijn er nu gauw,’ zei Nynaeve tegen Elayne; ze leek de gemelijke blik die ze terugkreeg niet op te merken. ‘Lan, wil je Reanne halen, alsjeblieft? Het is het beste als ze meteen een bekend gezicht zien.’ Hij stoof weg op zijn paard en Nynaeve wendde zich even om in het zadel en keek de zusters streng aan. ik wil niet dat jullie hun angst aanjagen. Je houdt je mond tot we een kans hebben om de zaak uit te leggen. En verberg je gezicht. Trek de kap van je mantel op.’ Ze ging rechtop zitten zonder op antwoord te wachten en knikte tevreden. ‘Mooi. Alles is gereed en alles is in orde. Ik bezweer je, Elayne, dat ik niet snap waarom je zo klaagt. Volgens mij doen ze allemaal precies wat ze horen te doen.’

Elayne klemde haar tanden op elkaar. Ze was graag al in Caemlin geweest. Dat was het doel van hun reis, als dit achter de rug was. Ze had een plicht in Caemlin die ze allang had moeten nakomen. Daar hoefde ze de machtigste Huizen er slechts van te overtuigen dat de Leeuwentroon haar toebehoorde, ondanks haar lange afwezigheid. Dat, en met wat rivalen afrekenen. Die zouden er niet zijn geweest als ze aanwezig was geweest bij de verdwijning van haar moeder, bij haar dood, maar de geschiedenis van Andor zei dat er nu rivalen voor de troon zouden zijn. Op een of andere manier leek dat veel gemakkelijker dan dit alles.

4

Een rustige plek

De boerderij van de Kinne lag in een brede, ondiepe kom temidden van drie lage heuvels. Het geheel omvatte ruim tien grote witgekalkte gebouwen met platte daken, die glinsterden in de zon. Vier grote schuren staken uit de helling van de hoogste heuvel. Die had een vlakke top en aan de achterkant een steile rotshelling. Een paar hoge bomen die nog niet al hun bladeren verloren hadden, zorgden voor wat schaduw op het erf. In het noorden en oosten strekten zich olijfbomen uit, zelfs tegen de hellingen op. Er heerste een soort trage drukte rond de boerderij, waar zo’n honderd mensen ondanks de hitte van de namiddag de gewone dagelijkse karweitjes uitvoerden, zij het niet erg snel.

Het geheel had bijna kunnen doorgaan voor een klein dorp in plaats van een enkele boerderij, behalve dat er geen man of kind te zien was. Dat had Elayne ook niet verwacht. Dit was een doorgangshuis voor de Kinne van waaruit de vrouwen van Ebo Dar naar elders trokken, zodat er nooit te veel in de stad zelf waren. Maar dat werd geheimgehouden, even geheim als het bestaan van de Kinne. In de volksmond stond deze boerderij in een gebied van zo’n tweehonderd span bekend als een toevluchtsoord waar vrouwen zich konden bezinnen en zich terugtrekken uit de zorgen van de wereld. Elayne kon de rust in de lucht bijna voelen. Het zou haar hebben gespeten dat ze de wereld naar deze stille plaats had gebracht, als ze niet ook nieuwe hoop had meegenomen.

De eerste paarden die de steile heuvel rondden, veroorzaakten veel minder opwinding dan ze had verwacht. Een stel vrouwen stond stil te kijken, maar niet meer dan dat. Hun kleren verschilden behoorlijk van elkaar – Elayne zag hier en daar zelfs de glans van satijn -maar sommigen droegen manden en anderen emmers, of grote witte bundels die op wasgoed leken. Een vrouw had in beide handen enkele aan de poten vastgebonden eenden. Edele of ambachtsvrouw, boerin of bedelares, allen waren hier even welkom, maar tijdens het verblijf had iedereen een aandeel in het werk. Aviendha raakte Elaynes arm aan en wees naar een heuveltop, die leek op een omgekeerde, scheve schoorsteen. Elayne maakte met haar hand de schaduwrand van haar hoed breder en ontwaarde even later wat beweging. Geen wonder dat niemand verbaasd was. Een uitkijk op die plek kon iedereen al van ver zien aankomen.

Een middelgrote vrouw kwam aanlopen om hen bij de gebouwen te begroeten. Haar jurk had in Ebodaraanse stijl een diepe en nauwe halslijn, maar haar donkere rok en felgekleurde onderrokken waren zo kort dat ze die niet voor het stof hoefde op te houden. Ze droeg geen trouwdolk; de regels van de Kinne stonden geen huwelijk toe. De Kinne koesterde te veel geheimen.

‘Daar is Alise,’ mompelde Reanne, die tussen Elayne en Nynaeve reed en de teugels aantrok. ‘Zij leidt deze beurt de boerderij. Een zeer verstandige vrouw.’ Waarna ze er als een losse gedachte zacht aan toevoegde: ‘Alise heeft een hekel aan dwazen.’ Toen Alise dichterbij kwam, richtte Reanne zich in haar zadel op en rechtte haar schouders, alsof ze een beproeving verwachtte.

Gewoontjes, dat was precies wat Elayne van Alise vond. Zeker geen vrouw die Reanne zou doen terugschrikken, zeker niet nu zij de Oudste van de Weefkring was. Met haar rechte rug leek Alise van middelbare leeftijd, niet slank maar ook niet gezet, niet groot en niet klein. Er schemerde wat grijs in haar donkerbruine haar dat zeer praktisch met een lint bijeen was gebonden. Haar gezicht was niet bijzonder, maar wel plezierig. Een vriendelijk gezicht met misschien een iets te grote kin. Toen ze Reanne herkende, gleed er even iets van verrassing over haar gezicht, waarna ze glimlachte. Die glimlach veranderde alles. Ze werd er niet mooi van, of zelfs aantrekkelijk, maar Elayne voelde er zich warm dooi; veilig.

‘Ik had echt niet op jou gerekend... Reanne,’ zei Alise. Ze aarzelde heel even bij de naam. Ze wist kennelijk niet of ze Reannes rechtmatige titel wel kon gebruiken in het bijzijn van Nynaeve, Elayne en Aviendha. Al pratend nam ze hen snel op. Er leek iets Tarabons in haar stem door te klinken. ‘Berowin heeft natuurlijk het nieuws over moeilijkheden in de stad doorgegeven, maar ik wist niet dat het zo erg was dat je weg moest. Wie zijn al die...?’ Haar woorden stierven weg en haar ogen werden groter, toen ze langs hen heen keek. Elayne keek om en uitte bijna enkele krachttermen die ze hier en daar had opgepikt, de laatste dagen vooral van Mart Cauton. Ze begreep ze niet allemaal, de meeste niet – niemand had haar ooit willen uitleggen wat ze precies betekenden – maar je kon er zo heerlijk je gevoelens mee uiten. De zwaardhanden hadden hun verandermantel uitgedaan en de zusters hadden hun kap opgetrokken. Dat was hun verzocht, ook Sareitha, die haar jonge gezicht niet hoefde te verbergen, maar Careanes kap was niet ver genoeg naar voren getrokken en omlijstte haar leeftijdloze trekken. Niet iedereen zou herkennen wat ze zagen, maar wie in de Toren was geweest zou het beslist weten. Careane rukte onder Elaynes woedende blik de kap naar voren, maar het kwaad was al geschied.

Ook anderen op de boerderij hadden scherpe ogen. ‘Aes Sedai!’ schreeuwde een vrouw met een stem die met gemak Tarmon Gai’don had kunnen aankondigen. Misschien deed ze dat ook wel, voor hun wereldje hier. Gegil verspreidde zich als stof in de wind en de boerderij werd al even snel een verstoorde mierenhoop. Hier en daar vielen vrouwen gewoon flauw, maar de meesten zetten het gillend op een lopen. Ze lieten hun pakken en lasten vallen, stootten elkaar om, krabbelden weer overeind en renden verder. Fladderende eenden, kippen en geiten met korte hoorntjes renden en sprongen wild weg om niet onder de voet te worden gelopen. Temidden van dit alles stonden enkele vrouwen met open mond toe te kijken. Dat waren duidelijk vrouwen die hier zonder enige kennis van de Kinne waren beland. Enkelen van hen begonnen, aangestoken door de drukte, ook haastig weg te lopen.

‘Licht!’ blafte Nynaeve, aan haar vlecht trekkend. ‘Een paar rennen de olijfgaard in! Hou ze tegen! We willen zeker geen paniek! Stuur de zwaardhanden! Schiet op!’ Lan trok vragend een wenkbrauw op, maar haar handen gebaarden gebiedend. ‘Schiet op! Voor ze er allemaal vandoor zijn!’ Met een knikje, dat op hoofdschudden leek, stuurde hij Mandarb in galop achter de andere mannen aan. Hij reed met een ruime boog om de uitdijende wanorde tussen de gebouwen heen.

Elayne haalde haar schouders op tegen Birgitte en wenkte haar toen de rest achterna te gaan. Ze was het met Lan eens. Het leek wat te laat om de paniek te stoppen, en zwaardhanden te paard die probeerden om angstige vrouwen terug te halen, waren waarschijnlijk niet de beste manier. Maar ze wist niet hoe ze het kon veranderen, en het had geen zin om ze over de akkers en weilanden te laten vluchten. Ze zouden het nieuws van haar en Nynaeve allemaal willen horen.

Alise deed geen poging om weg te rennen. Ze deed helemaal niets. Haar gezicht werd iets bleker, maar ze staarde Reanne rustig aan. Een kalme blik. ‘Waarom?’ vroeg ze zacht. ‘Waarom, Reanne? Ik kan me niet voorstellen dat je zoiets zou doen! Hebben ze je omgekocht? Onschendbaarheid geboden? Krijg jij de vrijheid terwijl wij de prijs betalen? Ze zullen het waarschijnlijk niet toestaan, maar ik zweer je dat ik ze zal vragen of ik jou ter verantwoording mag roepen. Ja, jij! De regels gelden ook voor jou, Oudste! Als ik er een manier voor weet, zweer ik dat je hier niet glimlachend wegkomt!’ Een heel standvastige blik. Een blik van staal.

‘Het is anders dan je denkt,’ zei Reanne haastig. Ze steeg af en liet de teugels loshangen. Ze greep Alises handen ondanks de poging van de ander om ze los te trekken. ‘O, ik wou dat het anders was gelopen. Zij weten het, Alise. Over de Kinne. De Toren heeft het altijd al geweten. Alles. Bijna alles. Maar dat is niet het belangrijkste.’ Alises wenkbrauwen leken haar haren te bereiken, maar Reanne ging haastig verder. Haar gezicht straalde onder haar brede strohoed. ‘We kunnen terug, Alise. We kunnen het opnieuw proberen. Ze hebben gezegd dat we dat kunnen.’ Alle gebouwen schenen ook leeg te stromen. Vrouwen holden naar buiten om te horen wat de herrie betekende. Ze stonden alleen even stil om hun rok op te tillen en gingen er dan vandoor. Geschreeuw uit het olijfbos maakte duidelijk dat de zwaardhanden bezig waren, maar niet wat ze bereikten. Misschien niet veel. Elayne voelde bij Birgitte een groeiende teleurstelling, en ergernis. Reanne keek naar de verwarring en zuchtte. ‘We moeten ze bij elkaar roepen, Alise. We kunnen terug.’

‘Dat geldt dan voor jou en sommige anderen,’ zei Alise twijfelend, ‘als het waar is. Maar hoe staat het met de rest van ons? De Toren had mij niet zo kort laten blijven als ik sneller had kunnen leren.’ Ze wierp een haastige blik op de nu in kappen gehulde zusters, waarna ze Reanne behoorlijk boos aankeek. ‘Waarvóór zouden we teruggaan? Om opnieuw te horen dat we niet sterk genoeg zijn, om weer weggestuurd te worden? Of houden ze ons de rest van ons leven als novices? Sommigen kunnen dat slikken, maar ik niet. Waarvoor, Reanne? Waarvoor?’

Nynaeve steeg af en trok haar paard aan de teugels mee. Elayne volgde haar, hoewel zij Leeuwin handiger meevoerde. ‘Om bij de Toren te horen, als dat je wens is,’ zei Nynaeve ongeduldig nog voor ze bij de twee Kinsvrouwen stond. ‘Misschien om Aes Sedai te worden. Zelf weet ik niet waarom je een bepaald vermogen moet hebben, als je die dwaze proeven kunt doorstaan. Maar het kan mij niet schelen of je teruggaat of wegrent. Zodra ik hier klaar ben, tenminste.’ Ze zette zich schrap, deed haar hoed af en plantte de vuisten op haar heup. ‘We verknoeien tijd, Reanne, en we hebben veel te doen. Weet je zeker dat hier iemand is die we kunnen gebruiken? Zeg eens op. Als je er niet zeker van bent, kunnen we net zo goed doorgaan. We hoeven misschien niet meer zoveel haast te maken, maar nu we dat ding hebben, wil ik het graag achter de rug hebben.’ Toen zij en Elayne als Aes Sedai werden voorgesteld, de Aes Sedai die hun dit alles beloofden, maakte Alise een verstikt geluid en begon haar wollen rok glad te strijken, alsof ze met beide handen Reannes keel wilde dichtknijpen. Ze deed boos haar mond open – en zweeg vervolgens toen Merilille zich bij hen voegde. De strenge blik verdween niet helemaal, maar mengde zich met iets van verbazing. En met een aanzienlijke behoedzaamheid.

‘Nynaeve Sedai,’ zei Merilille kalm, ‘de Atha’an Miere zijn... ongeduldig... om van hun paarden af te komen. Ik meen dat enkelen om Heling willen vragen.’ Er speelde even een glimlach om haar lippen. Daarmee was de zaak afgedaan, hoewel Nynaeve doormopperde over wat ze zou doen met de eerstvolgende die aan haar twijfelde. Elayne had zelf ook best wat krachttermen willen uiten, maar Nynaeve maakte een uiterst dwaze indruk doordat ze maar door bleef zagen, terwijl zowel Merilille als Reanne gedienstig wachtten tot ze klaar was en Alise het drietal aanstaarde. Dat maakte er een eind aan, of misschien waren het de windvindsters, die met de paarden achter zich kwamen aanlopen. Elk grammetje waardigheid was tijdens de rit verdwenen. Weggesleten door de harde zadels – hun benen leken even stijf als hun gezichten – maar er was geen twijfel aan wie deze vrouwen waren.

‘Als er twintig vrouwen van het Zeevolk zo ver van de zee zijn,’ mompelde Alise, ‘kan ik alles geloven.’ Nynaeve snoof, maar zei niets, waar Elayne blij om was. Alise leek het ondanks Merililles erkenning al moeilijk genoeg te hebben. Daar zouden een scheldpartij of een toeval niet bij helpen.

‘Heel ze dan,’ zei Nynaeve tegen Merilille. Hun ogen gleden tezamen over de voortstrompelende vrouwen, en Nynaeve voegde eraan toe: ‘Als ze erom vragen. Beleefd vragen.’ Merilille glimlachte opnieuw, maar Nynaeve had het Zeevolk uit haar hoofd gezet en keek weer fronsend naar de bijna verlaten boerderij. Er liepen nog steeds een paar geiten over het erf, dat bezaaid was met weggegooid wasgoed, harken en bezems, omgevallen emmers en manden, om nog maar te zwijgen van de in elkaar gezakte bewusteloze Kinsvrouwen. Een handvol kippen was weer aan het krabben en pikken, maar de enige bij kennis zijnde vrouwen tussen de gebouwen waren duidelijk niet van de Kinne. Een paar droegen geborduurd linnen of zijde, anderen hadden ruwe wollen boerenkleren aan, maar het feit dat ze niet waren gevlucht zei genoeg. Reanne had gezegd dat gewoonlijk bijna de helft van de vrouwen op de boerderij buitenstaanders waren. De meesten leken volkomen verbijsterd.

Ondanks haar gemopper verspilde Nynaeve geen tel en nam ze Alise meteen onder haar hoede. Of misschien was het omgekeerd. Het was moeilijk te zeggen, aangezien de Kinsvrouw de Aes Sedai minder achting bewees dan de Weefkring. Misschien was ze nog te verdoofd door de plotselinge ommekeer in haar wereldje. Ze gingen in elk geval samen aan de slag. Terwijl Nynaeve haar merrie meevoerde, gebaarde ze met haar hoed en wees ze Alise erop hoe de verspreide vrouwen teruggebracht konden worden en wat er moest gebeuren wanneer ze weer bij elkaar waren. Reanne was ervan overtuigd geweest dat er minstens één geleidster was met genoeg vermogen om in de cirkel opgenomen te worden. Die heette Garenia Rosoinde. Mogelijk waren er nog twee. Feitelijk had Elayne gehoopt dat ze allemaal verdwenen zouden zijn. Alise wisselde haar gedienstig geknik af met vlakke blikken op Nynaeve, die ze niet op leek te merken. Nu iedereen bezig was met het verzamelen van de vrouwen, was er gelegenheid om het doorzoeken van de manden te hervatten, maar toen Elayne zich naar de pakpaarden wendde die naar de boerderij geleid werden, kreeg ze de Weefkring in het oog. Reanne en het hele stel liepen naar de boerderij. Sommigen haastten zich naar de flauwgevallen vrouwen, anderen naar degenen die nog verbaasd overeind stonden. Het hele stel, maar Ispan viel nergens te bekennen. Ze keek wat beter en vond haar. Tussen Adeleas en Vandene, die elk een arm vasthielden en haar voorttrokken, met hun stofmantels achter hen aan wapperend.

De zusters waren met elkaar verbonden en op de een of andere manier omhulde de saidargloed alleen hen tweeën en niet Ispan. Ze wist niet wie de kleine cirkel leidde en de Duistervriend afschermde, maar zelfs een Verzaker had het scherm niet kunnen breken. Ze bleven staan om een forse vrouw aan te spreken, die gekleed was in gewone wollen kleren. De vrouw staarde verbijsterd naar de leren zak om Ispans hoofd, maar wist wel een knix te maken en naar een witgepleisterd gebouw te wijzen.

Elayne wisselde een boze blik met Aviendha. Nou ja, haar eigen blik was boos. Soms verrieden Aviendha’s ogen niet meer dan die van een steen. Ze gaven hun paarden af aan twee stalknechten uit het paleis en haastten zich achter het drietal aan. Een paar vrouwen die niet tot de Kinne behoorden, probeerden iets over de gebeurtenissen te vragen, en sommigen deden dat nogal hooghartig. Elayne schudde hen echter van zich af en liet een spoor van beledigd gesnuif en opgetrokken neuzen achter. O, wat zou ze er niet voor geven nu reeds de leeftijdloze trekken te bezitten! Het deed haar aan iets denken, maar het verdween zodra ze het probeerde te vatten.

Toen ze de eenvoudige houten deur openduwde van het gebouw waarin het drietal verdwenen was, hadden Adeleas en Vandene Ispan in een stoel gezet en de zak weggehaald. Die lag met hun linnen mantels op een kleine schragen tafel. De kamer had slechts één raam dat in de zoldering zat, maar doordat de zon hoog stond, was het licht goed. Aan de muren waren planken vol grote koperen potten en witte schalen bevestigd. Aan de geur van gebakken brood te merken, leidde de enige andere deur naar een keuken. De deur viel dicht en Vandene keek verstoord op, maar toen ze zag wie er binnenkwamen, werd haar gezicht volstrekt uitdrukkingsloos. ‘Sumeko zei dat de kruiden die Nynaeve haar heeft gegeven, in kracht afnemen,’ zei ze, ‘en het leek ons het beste om haar te ondervragen voordat we haar gedachten opnieuw benevelen. We schijnen nu wat tijd te hebben. Het zou goed zijn om te weten wat de... Zwarte Ajah’ – bij die naam vertrok haar mond van afkeer – ‘in Ebo Dar in haar schild voerde. En wat ze weten.’

‘Ik betwijfel of ze van deze boerderij afweten, aangezien zelfs wij er niet van op de hoogte waren,’ zei Adeleas, nadenkend met een vinger tegen haar lippen tikkend terwijl ze de vrouw in de stoel opnam, ‘maar het is beter om zeker te zijn dan later te wenen, zoals mijn vader placht te zeggen.’ Ispan had net zo goed een dier in een beestenspul kunnen zijn, dat ze nog nooit eerder gezien had, een wezen waarvan ze het bestaan niet had kunnen bevroeden. Ispans lippen krulden zich. Het zweet droop van haar bont-en-blauwe gezicht, en haar donkere kraalvlechten piekten alle kanten uit. Haar kleren waren volkomen verfomfaaid, maar ondanks haar doffe blik was ze beslist minder versuft dan eerst. ‘De Zwarte Ajah is een verzinsel! Een smerig verzinsel,’ sneerde ze, ietwat hees. Het moest behoorlijk warm zijn geweest in die leren zak, en ze had geen water gehad sinds hun vertrek uit het Tarasinpaleis. ‘Het verbaast me dat je het durft te noemen. En mij ervan beschuldigt! Wat ik gedaan heb, heb ik gedaan op bevel van de Amyrlin Zetel.’

‘Elaida?’ spoog Elayne ongelovig. ‘Jij hebt het lef om te beweren dat Elaida jou heeft bevolen om zusters te vermoorden en van de Toren te stelen? Dus Elaida heeft jou alles bevolen wat je in Tyr en Tanchico hebt aangericht? Of bedoel je Siuan? Je leugens zijn zo zielig! Je hebt hoe dan ook de Drie Geloften verzaakt, en dat maakt van jou een Zwarte.’

‘Ik hoef vragen van jullie niet te beantwoorden,’ zei Ispan gemelijk, en ze trok haar schouders op. ‘Jullie zijn in opstand tegen de wettige Amyrlin Zetel. Jullie zullen worden gestraft, misschien wel gesust. Vooral als jullie mij iets aandoen. Ik dien de ware Amyrlin Zetel, en jullie zullen zwaar gestraft worden als jullie mij kwaad doen.’

‘Jij beantwoordt elke vraag die mijn naastzuster je stelt.’ Aviendha probeerde haar mes uit op een nagel van haar duim, maar haar ogen bleven op Ispan gericht. ‘Natlanders vrezen pijn. Ze weten niet hoe ze die moeten verwelkomen of aanvaarden. Als je iets gevraagd wordt, geef je antwoord.’ Haar ogen stonden niet woest, ze sprak zonder te snauwen, maar Ispan schoof naar achteren in haar stoel, ik vrees dat dat niet is toegestaan, zelfs als ze geen ingewijde van de Toren was,’ zei Adeleas. ‘Het is ons verboden om bij een ondervraging bloed te laten vloeien, of toe te staan dat anderen dit namens ons doen.’ Ze zei het met hoorbare tegenzin, maar Elayne wist niet of dit was om het verbod of omdat ze moest toegeven dat Ispan een ingewijde was. Zij had zelf niet echt nagedacht over de vraag of Ispan nog steeds als een ingewijde beschouwd kon worden. Er was een gezegde dat geen enkele vrouw haar band met de Toren kon verbreken voor de Witte Toren de band had doorgesneden, maar eerlijk gezegd werden banden met de Witte Toren nooit en te nimmer beëindigd. Fronsend nam ze de Zwarte zuster op, zo haveloos en nog steeds zo zelfverzekerd. Ispan ging wat rechter zitten en wierp snelle blikken vol leedvermaak op Aviendha – en Elayne. Eerder was ze niet zo zelfverzekerd geweest. Toen had ze gedacht dat ze alleen met Nynaeve en Elayne te maken had. Ze had haar zekerheid teruggevonden door te bedenken dat er oudere zusters aanwezig waren. Zusters die de wet van de Witte Toren zouden handhaven omdat die tot in hun merg zat. Die wet verbood niet alleen het vergieten van bloed, maar ook het breken van botten en nog een aantal andere zaken die elke Ondervrager van de Witmantels zeker zou toepassen. Voor een zitting diende Heling te worden toegediend, en een ondervraging die na zonsopgang begon, moest voor zonsondergang beëindigd worden. Als die na zonsondergang begon, vóór zonsopgang. De wet was nog strenger als het om ingewijden van de Toren ging, vanaf novices tot zusters; saidar mocht niet worden gebruikt in de ondervraging, de bestraffing of de boetedoening. Een boze zuster mocht een novice met de Ene Kracht een draai om haar oren geven, of zelfs een klap op haar billen, maar niet veel meer. Ispan glimlachte haar toe. Glimlachte! Elayne haalde diep adem.

‘Adeleas en Vandene, ik wil dat jullie ons met Ispan alleen laten.’ Haar maag leek in een knoop te komen. Er moest een manier zijn om dat mens voldoende onder druk te zetten om het nodige te weten te komen, zonder de wet van de Toren te schenden. Maar hoe? Mensen die door de Toren ondervraagd zouden worden, spraken gewoonlijk reeds voordat ze met een vinger waren aangeraakt – iedereen wist dat niemand, echt niemand, zich tegen de Toren kon verzetten – maar dat waren hoogst zelden ingewijden. Ze kon een andere stem horen, dit keer niet die van Lini maar van haar moeder. Wat je beveelt uit te voeren, moet je ook met eigen handen durven uitvoeren. Als je als koningin iets beveelt, heb je dat uitgevoerd. Als ze de wet inderdaad schond... Opnieuw de stem van haar moeder. Zelfs een koningin staat niet boven de wet, of er is geen wet. En de stem van Lini. Je kunt alles doen wat je wilt, kind. Zolang je maar bereid bent de prijs te betalen. Ze trok de hoed van haar hoofd zonder de linten los te knopen. Het kostte haar moeite om haar stem te beheersen. ‘Als we... als we ons gesprek met haar beëindigd hebben, kunnen jullie haar terugbrengen naar de Weefkring.’ Daarna zou ze zich bij Merilille vervoegen. Vijf zusters konden gezamenlijk een boetedoening opleggen, als hun dat gevraagd werd. Ispan draaide haar hoofd met een ruk om, en haar gezwollen ogen schoten van Elayne naar Aviendha en weer terug. Ze werden langzaam groter tot het wit aan alle kanten zichtbaar was. Ispan was niet meer zo zelfverzekerd.

Vandene en Adeleas wisselden zwijgend enige blikken uit, zoals mensen doen die zoveel tijd samen hebben doorgebracht dat ze geen woorden meer nodig hebben. Toen greep Vandene Elayne en Aviendha ieder bij een arm. ‘Als ik buiten een woordje met jullie kan wisselen?’ mompelde ze. Het klonk als een voorstel, maar ze trok hen al mee naar de deur.

Buiten op het erf stonden ongeveer twintig Kinsvrouwen als een kudde schapen bij elkaar. Ze droegen niet allemaal Ebodaraanse kleren, maar twee droegen de rode riem van Wijzen, en Elayne herkende Berowin, een gezette kleine vrouw die zich gewoonlijk trotser voordeed dan haar vermogen met de Ene Kracht rechtvaardigde. Nu echter niet. Net als de anderen zag ze er bevreesd uit en haar ogen schoten heen en weer, hoewel de hele Weefkring hen omringde en doordringend op hen insprak. Een eindje verder probeerden Nynaeve en Alise een twee keer zo grote groep vrouwen in een van de grotere gebouwen te loodsen. ‘Proberen’ was hier kennelijk het juiste woord. ‘... zal me een zorg zijn hoeveel landerijen je bezit,’ schreeuwde Nynaeve tegen een vrouw met een trotse houding in zachtgroene zijde. ‘Je gaat naar binnen en je blijft daar! Lopen, of ik schop je erin!’ Alise greep de vrouw gewoon in de nek en duwde haar door de deuropening, ondanks krachtige en opgewonden protesten. Er klonk een luid gekwaak alsof iemand op een gans was gaan staan, waarna Alise weer verscheen en haar handen afsloeg. Daarna leken de anderen geen moeilijkheden meer op te leveren.

Vandene liet hen los en keek ze onderzoekend aan. Ze was nog steeds gehuld in de saidargloed, maar kennelijk leidde Adeleas hun gezamenlijke stromen. Vandene kon het schild, als het eenmaal geweven was, in stand houden zonder het te zien, maar als zij had geleid, zou Adeleas waarschijnlijk met hen naar buiten zijn gegaan. Vandene kon zo’n honderd pas verder lopen voor de koppeling begon te verzwakken, maar ze bleef vlak voor de deur staan. Die koppeling zou overigens nog niet breken als Vandene zich naar de andere kant van de wereld begaf, al zou die dan wel snel nutteloos worden. Vandene scheen haar gedachten te ordenen.

‘Ik heb altijd gemeend dat dit soort zaken het beste kunnen worden afgehandeld door vrouwen met ervaring,’ zei ze ten slotte. ‘Jongeren raken zo gemakkelijk opgewonden en slaan dan te ver door. Of ze beseffen dat ze zich er niet echt toe kunnen zetten om te doen wat gedaan moet worden, omdat ze nog niet genoeg gezien hebben. Of nog veel erger: ze beginnen de... smaak te pakken te krijgen. Al geloof ik niet dat een van jullie deze zwakheid heeft.’ Ze nam al pratend Aviendha schattend op, waardoor die haastig het mes wegstak. ‘Adeleas en ik hebben genoeg gezien om te weten waarom we moeten doen wat nodig is, en opwinding hebben we allang achter ons gelaten. Misschien willen jullie dit aan ons overlaten. Alles bij elkaar is dat veel beter.’ Vandene scheen haar raad als aanvaard te beschouwen. Ze knikte en wendde zich naar de deur. Zodra ze verdwenen was, voelde Elayne hoe binnen de Ene Kracht werd gebruikt, een weving waarmee de kamer voor alles werd afgesloten. Beslist een ban tegen afluisteren. Ze wilden niet dat een toevallige luisteraar opving wat Ispan te zeggen had. Toen dacht ze aan een andere toepassing, en plotseling was de stilte daarbinnen veel dreigender: een ban kon gekrijs dempen.

Ze klapte haar hoed terug op haar hoofd. Ze kon de hitte niet voelen, maar de felle zon maakte haar ineens draaierig. ‘Misschien kun je me helpen om de manden op de pakpaarden te onderzoeken,’ zei ze bijna ademloos. Ze had het niet bevolen – wat Adeleas en Vandene ook deden – maar dat scheen niet uit te maken. Aviendha knikte verrassend snel. Ook zij leek bij die stilte weg te willen. De windvindsters stonden niet ver van de dienaren met de pakpaarden af. Ze wachtten ongeduldig, wierpen hooghartige blikken om zich heen en bootsten Renaile na, die haar armen over elkaar had geslagen. Alise stapte op hen af en koos na een enkele blik Renaile als de leidster. Ze negeerde Elayne en Aviendha. ‘Kom mee,’ zei ze op een ferme toon die geen tegenstand duldde. ‘De Aes Sedai zeggen dat jullie uit de zon willen zijn tot de toestand wat bedaard is.’ In de woorden ‘Aes Sedai’ klonk evenzeer verbittering als het ontzag dat Elayne van de Kinsvrouwen kende. Meer nog, misschien. Renaile verstijfde, en haar donkere gezicht liep al rood aan, maar Alise ging onvervaard door. ‘Jullie wilders kunnen hier buiten zitten en het uitzweten, als je dat wilt, mij kan het niet schelen. Als jullie tenminste kunnen zitten.’ Het was overduidelijk dat geen enkele Atha’an Miere van de zadelpijn was geheeld; ze stonden erbij als vrouwen die wensten te vergeten dat hun lichaam ook onder hun middel bestond. ‘Maar wat jullie niet kunnen, is mij laten wachten.’

‘Weet jij wel wie ik ben?’ vroeg Renaile met nauw verhulde woede, maar Alise liep al zonder om te kijken weg. Renaile vocht zichtbaar met zichzelf, veegde met de rug van haar hand het zweet van haar voorhoofd en beval de andere windvindsters toen boos om die ‘kustvervloekte’ paarden achter te laten en haar te volgen. Een rij vrouwen wankelde wijdbeens achter Alise aan, en behalve de twee leerlingen liep iedereen te mopperen, ook Alise.

Onwillekeurig begon Elayne een plan te bedenken om alles soepel op te lossen en de zadelpijn te helen zonder dat erom gevraagd hoefde te worden. Ze zou kunnen zorgen dat een zuster het min of meer uit zichzelf aanbood. En Nynaeve moest ook tevredengesteld worden, net als de andere zusters. Verbaasd besefte ze opeens dat ze voor één keer in haar leven geen zin had om wat dan ook soepeitjes op te lossen. Ze zag hoe de windvindsters naar een gebouw strompelden, en besloot dat het wel best was. Aviendha grijnsde breeduit terwijl ze naar de Atha’an Miere keek. Elayne onderdrukte haar eigen, wat kalmere glimlach en liep naar de pakpaarden. Maar ze verdienden het wel. Het was erg moeilijk om niet te gaan grinniken. Met Aviendha’s hulp ging het zoeken vlugger dan eerst, hoewel Aviendha minder snel dan zij herkende waar ze naar zochten. Dat was niet erg verrassend. Elayne had enkele zusters geoefend die er nog vaardiger in waren dan zijzelf, maar de meesten waren veel slechter. Toch vonden vier handen meer dan twee, en er was een heleboel te vinden. Stalknechten en meiden in livrei haalden de rommel weg, terwijl op het grote stenen deksel van een vierkante waterput de verzameling ter’angrealen groter werd.

Nog vier paarden werden snel ontlast, en dat deed de verzameling zo groeien dat die zeker een grote feestvreugde in de Toren zou hebben veroorzaakt. Zelfs zonder iemand om de ter’angrealen te bestuderen. Ze waren er in alle denkbare vormen. Kommen, schalen en vazen, geen twee van hetzelfde ontwerp of hetzelfde materiaal. Een platte, door de wormen aangevreten doos, die half uit elkaar viel en waarvan de onbekende bekleding al lang geleden tot stof was vergaan. Deze bevatte sieraden – een ketting, armbanden met gekleurde stenen, een dunne met edelstenen bezaaide ceintuur, verschillende ringen – en er waren vakjes voor meer. Elk ervan was een ter’angreaal, en ze pasten allemaal bij elkaar en waren bedoeld om tegelijk te worden gedragen. Elayne kon zich niet voorstellen waarom een vrouw er zoveel tegelijk zou willen dragen. Aviendha vond een dolk waarvan het ruwe hertshoornen heft omwikkeld was met gouddraad; het lemmet was bot en leek dat altijd geweest te zijn. Ze bleef het mes maar in haar vingers ronddraaien – haar handen begonnen zelfs te beven – tot Elayne het mes afpakte en bij de andere spullen op het putdeksel legde. Zelfs toen bleef Aviendha er nog naar kijken, haar lippen aflikkend alsof ze droog aanvoelden. Er waren vingerringen, oorringen, kettingen en gespen. Er waren beeldjes en figuurtjes van vogels, dieren en mensen, verschillende messen die wel scherp waren en een handvol grote halszegels van brons of staal met heel vreemde patronen. Geen enkele toonde een afbeelding waaruit Elayne iets kon opmaken. Een paar merkwaardige hoeden die kennelijk uit metaal bestonden, maar te bewerkelijk of te dun voor helmen, en nog een groot aantal voorwerpen waarvan ze niet wist hoe ze die zou moeten noemen. Een polsdikke staaf, felrood en gepolijst en afgerond, die eerder stevig dan hard aanvoelde, al leek hij van steen. De staaf werd in haar hand niet een beetje warmer, maar voelde zelfs heet aan! Geen echte hitte, zoals de warmte ook niet echt was, maar toch! Wat was dat stel ballen van metaaldraad, de ene binnen de andere? Elke beweging veroorzaakte een zacht muzikaal getinkel, elke keer een andere toon, en ze had het gevoel dat hoe goed ze ook keek, er daarbinnen steeds weer een kleinere bal op ontdekking wachtte. Een voorwerp wat leek op een herbergpuzzel, gemaakt van glas? Het was zo zwaar dat ze het liet vallen, en het brak een stuk van de rand van het putdeksel af. Het was een verzameling die elke Aes Sedai zou verbazen. Belangrijker was dat ze bovendien nog twee angrealen vonden. Die legde Elayne heel zorgvuldig opzij, binnen handbereik. De ene was een merkwaardig sieraad, een gouden armband met vier platte kettinkjes met daaraan weer ringen. Het geheel was gegraveerd met een ingewikkeld doolhofachtig patroon. Dat was de sterkste angreaal, sterker dan de schildpad die nog steeds in haar buidel zat. Hij was gemaakt voor een kleinere hand dan die van haar of Aviendha. Vreemd genoeg was de armband voorzien van een slotje met een heel klein, rond sleuteltje dat aan een fijn kettinkje hing. Het was duidelijk zo gemaakt dat het kettinkje met de sleutel verwijderd kon worden. De andere angreaal was van door de tijd donker geworden ivoor en beeldde een vrouw in kleermakerszit uit. Haar uitstekende knieën waren bloot maar ze had zulk lang, prachtig haar dat zelfs een mantel van de zwaarste stof haar niet beter zou hebben bedekt. Deze was minder sterk dan de schildpad, maar ze vond het een heel aantrekkelijk beeldje. Een hand rustte op een knie met de palm naar boven, waarbij de top van de middelvinger de duim aanraakte; de andere hand werd omhoog gehouden met de wijs- en middelvinger opgestoken en de andere vingers gebogen. Het hele beeldje deed zeer eerbiedwaardig aan, terwijl het fijnbesneden gezichtje toch plezier en verrukking toonde. Misschien was het voor één vrouw in het bijzonder gemaakt. Het leek persoonlijk te zijn. Misschien deden ze dat, in de Eeuw der Legenden. Sommige ter’angrealen waren immens, zodat mannen en paarden, of zelfs de Kracht, nodig waren om ze te vervoeren, maar de meeste angrealen waren zo klein dat iemand ze in een beurs kon meedragen. Niet allemaal, maar de meeste wel. Ze trokken juist het doek van een ander stel manden, toen Nynaeve met grote stappen aan kwam benen. De Zeevrouwen kwamen uit een van de gebouwen, maar strompelden niet meer. Merilille praatte met Renaile, hoewel de windvindster feitelijk het woord had en Merilille luisterde. Elayne vroeg zich af wat daarbinnen gebeurd was. De Grijze zuster zag er niet langer voldaan uit. De groep Kinsvrouwen was gegroeid, maar juist toen Elayne opkeek kwamen er nog drie aarzelend het erf op, en twee anderen stonden aan de rand van de olijfgaard en keken weifelend rond. Ze kon Birgitte ergens in de bosjes voelen, nauwelijks minder verstoord dan eerst. Nynaeve keek vluchtig naar de verzameling ter’angrealen en trok aan haar vlecht. Ze was haar hoed ergens kwijtgeraakt. ‘Dat kan wachten,’ zei ze, geërgerd. ‘Het is tijd.’

5

De storm barst los

Tegen de tijd dat ze het uitgesleten kronkelpad naar de top van de steile heuvel boven de schuren hadden beklommen, was de zon iets meer dan halverwege de einder. Dit was de plek die Renaile had uitgekozen. Een verstandige plek, zei Elaynes kennis van werken met het weer, die ze indertijd van een windvindster had opgedaan. Als je iets buiten je onmiddellijke omgeving wilde veranderen, werkte je dus over grote afstanden, wat inhield dat je heel ver moest kunnen kijken en dat was op de oceaan veel gemakkelijker dan op het land. Tenzij je beschikte over een berg of een heuveltop. Je moest ook bedreven zijn om hoosbuien, wervelwinden en het Licht mocht weten wat nog meer te voorkomen. Wat je ook deed, de gevolgen ervan verspreidden zich als rimpels in een vijver na het gooien van een steen. Ze had beslist geen verlangen om de cirkel te leiden die de Schaal zou gebruiken.

De heuveltop was vrij van struikgewas en plat, maar niet vlak. Het was een ruw stenen oppervlak, vijftig pas lang en breed, met genoeg ruimte voor iedereen die erbij moest zijn, en voor sommigen die dat feitelijk niet hoefden. Ruim vijftig pas boven de boerderij besloeg het weidse uitzicht duizenden spannen: een lappendeken van boerderijen en weilanden, bossen en olijfgaarden. Veel te veel bruin en verwelkt geel vermengden zich met honderden tinten groen; het wees nadrukkelijk op de noodzaak van wat ze gingen doen, maar zelfs nu werd Elayne getroffen door de schoonheid ervan. Ondanks het stof, dat als een vage wolk boven de grond hing, kon ze zo ontzettend ver kijken! Het land was hier behoorlijk vlak, op een paar heuvels na. Zelfs met de Ene Kracht lag Ebo Dar in het zuiden uit het zicht, maar toch leek het of ze de stad kon zien als ze iets meer moeite zou doen. Met een beetje inspanning kon ze beslist de Eldar ontwaren. Een schitterend uitzicht. Niet iedereen was erin geïnteresseerd. ‘Een uur verknoeid,’ bromde Nynaeve, met een boze blik op Reanne naast haar. Op zowat iedereen. Nu Lan er niet bij was, leek ze de kans om haar gemoed te luchten aan te grijpen. ‘Bijna een uur. Misschien meer. Volkomen verspild. Ik moet toegeven dat Alise best bekwaam is, maar je zou toch denken dat Reanne wéét wie er aanwezig is! Licht! Als die dwaze vrouw weer flauwvalt..!’ Elayne hoopte dat ze zich nog even inhield. Het zag ernaar uit dat het een flinke storm zou worden als ze haar drift niet beteugelde. Reanne probeerde opgewekt en geestdriftig te blijven kijken, maar haar handen rustten geen ogenblik en bleven maar plukken en gladstrijken. Kirstian klemde haar rok stijf vast en zweette, kennelijk op het punt om haar maag te legen. Bij een blik van onwillekeurig wie, begon ze al te trillen. De derde van de Kinne, Garenia, was een Saldeaanse koopvrouw met een forse neus en een brede mond. Ze was klein en slank, sterker dan de andere twee, en ze leek niet veel ouder dan Nynaeve. Haar bleke gezicht glom vettig van het zweet, en haar donkere ogen werden steeds een beetje groter wanneer ze op een Aes Sedai vielen. Volgens Elayne zou zijzelf misschien heel gauw ontdekken of iemands ogen echt uit het hoofd konden rollen. Gelukkig kreunde Garenia niet meer, wat ze de hele weg omhoog had gedaan.

Er waren er nog een paar geweest die wellicht sterk genoeg waren -wellicht, de Kinne besteedde niet veel aandacht aan dat soort zaken – maar de laatste daarvan was drie dagen geleden vertrokken. Niemand anders op de boerderij kwam zelfs maar in de buurt. Dat was de reden waarom Nynaeve er nog steeds de smoor in had. Een van de redenen. De andere was dat Garenia een van de eersten was geweest die gevonden waren, flauwgevallen op het erf. Trouwens, nadat ze was bijgekomen, was ze meteen weer flauwgevallen zodra haar ogen op een van de zusters vielen. Tot tweemaal toe! Natuurlijk was Nynaeve niet bereid om toe te geven dat ze simpelweg aan Alise had kunnen vragen wie er nog steeds op de boerderij waren. Ze had ook gewoon Alise kunnen vertellen wat ze zocht voor die erom moest vragen. Nynaeve verwachtte nooit of te nimmer dat iemand wist wat boven of onder was. Behalve zijzelf.

‘We hadden al klaar kunnen zijn!’ gromde Nynaeve. ‘We hadden afgesneden kunnen...’ Ze beefde bijna van de inspanning om het Zeevolk niet uit te schelden, terwijl dat zich aan de oostelijke kant van de platte rotstop verzamelde. Renaile leek druk gebarend aanwijzingen te geven. Elayne zou er een lief ding voor over hebben gehad om die te horen.

Nynaeves boze blikken waren beslist ook bedoeld voor Merilille, Careane en Sareitha, die nog steeds de in zijde gewikkelde Schaal stevig vastklampte. Adeleas en Vandene waren beneden gebleven, opgesloten bij Ispan. De drie zusters stonden samen te babbelen en besteedden geen enkele aandacht aan Nynaeve, tenzij die hen aansprak. Wel gleden Merililles ogen soms naar de windvindsters, en keken dan met een ruk weer elders. Haar masker van kalmte ontglipte haar even, en ze bevochtigde haar lippen met het puntje van haar tong. Had ze beneden bij de Heling een vergissing begaan? Merilille had verdragen tussen naties gesloten en bemiddeld in geschillen; er waren maar weinigen in de Witte Toren die daar beter in waren. Maar Elayne dacht terug aan een verhaal dat haar eens verteld was, een soort grap, over een Domani-koopvrouw, een vrachtmeester van het Zeevolk en een Aes Sedai. Weinig mensen vertelden grappen over Aes Sedai; die waren niet zonder gevaar. De koopvrouw en de vrachtmeester vonden een gewoon stuk rots aan de kust en gingen toen de steen onder elkaar kopen en verkopen, waarbij ze op een of andere manier telkens winst maakten. Toen kwam een Aes Sedai voorbij. De Domani wist de Aes Sedai over te halen om de steen te kopen voor het dubbele van wat zij er de laatste keer voor betaald had. Toen haalde de Atha’an Miere de Aes Sedai over om dezelfde steen voor nóg eens dubbel zoveel van hem te kopen. Het was maar een grap, maar het gaf aan wat men geloofde. Misschien zouden de oudere zusters helemaal niet zoveel beter met het Zeevolk onderhandeld hebben.

Zodra Aviendha de heuveltop bereikt had, liep ze regelrecht naar de rand van de hoogte en bleef als een standbeeld naar het noorden kijken. Het duurde even, maar toen besefte Elayne dat ze niet het uitzicht bewonderde; Aviendha staarde slechts. Ze nam door de drie angrealen in haar hand haar rok wat onhandig op, en voegde zich bij haar vriendin.

De richels lagen zo’n vijftig voet onder elkaar, tot de eerste olijfbomen bereikt werden. Het waren steile stukken gegroefde grijze steen, op enkele verdorrende struiken na kaal. De helling was niet echt gevaarlijk, maar het was ook niet alsof je vanuit een boomtop naar de grond keek. Vreemd genoeg werd Elayne ietwat duizelig van het omlaag kijken. Aviendha scheen niet te beseffen dat haar tenen de rand bijna raakten.

‘Zit je iets dwars?’ vroeg Elayne zacht.

Aviendha hield haar blik op de verte, ik ben tegen jou in gebreke gebleven,’ zei ze ten slotte. Haar stem klonk vlak en leeg. ‘Ik kan de poort niet op de juiste manier vormen, en iedereen zag hoe ik je te schande maakte. Ik dacht dat een dienaar een van de Schaduwschepsels was en gedroeg me meer dan dwaas. De Atha’an Miere negeren mij en kijken kwaad naar de Aes Sedai, alsof ik een hond ben die op hun bevel staat te keffen. Ik deed alsof ik de Schaduwloper voor jou aan het praten kon krijgen, maar geen enkele Far Dareis Mai mag gevangenen ondervragen tot ze ten minste twintig jaar met de speer gehuwd is. Ze mag niet eens toekijken tot ze de speer tien jaar heeft gedragen. Ik ben zwak en week, Elayne. Ik kan het niet verdragen om je nog meer te schande te maken. Als ik nog eens faal, zal ik sterven.’

Elaynes mond werd droog. Dat klonk te veel als een belofte. Ze greep Aviendha’s arm stevig vast en trok haar bij de rand vandaan. Aiel konden bijna even vreemd zijn als het Zeevolk dacht. Ze geloofde niet echt dat Aviendha zou springen, maar ze wilde het niet riskeren. Aviendha probeerde gelukkig geen tegenstand te bieden. Alle anderen leken in zichzelf verdiept, of in elkaar. Nynaeve was de Atha’an Miere aan het toespreken. Ze had beide handen aan haar vlecht, en haar gezicht was bijna net zo rood aangelopen als dat van hen. Ze spande zich tot het uiterste in om niet te schreeuwen, terwijl het Zeevolk met neerbuigende zelfingenomenheid luisterde. Merilille en Sareitha bewaakten nog steeds de Schaal, maar Careane probeerde zonder veel succes met de Kinsvrouwen te praten. Reanne gaf antwoord, hoewel ze met haar ogen knipperde en haar lippen bevochtigde. Kirstian stond er stil en bevend bij, terwijl Garenia haar ogen stijf dichthield. Desondanks sprak Elayne zachtjes; dit ging niemand wat aan.

‘Je hebt niet gefaald, en ten opzichte van mij nog wel het minst, Aviendha. Jij hebt nooit iets gedaan wat mij schande heeft gebracht, en dat zul je ook nooit kunnen.’ Aviendha keek haar twijfelend aan. ‘En je bent even zwak en week als een rots.’ Dat moest wel de vreemdste loftuiting zijn die ze ooit iemand had toegezwaaid, maar Aviendha keek zowaar dankbaar, ik durf te wedden dat het Zeevolk behoorlijk bang van je is.’ Weer zo’n eigenaardige lofprijzing, maar Aviendha glimlachte, zij het zwakjes. Elayne haalde diep adem. ‘Wat Ispan betreft...’ Ze wilde er niet eens over denken, ik dacht ook dat ik kon doen wat nodig was, maar de gedachte alleen al doet mijn handen zweten en mijn maag omkeren. Ik zou overgeven als ik het ooit moest proberen. Dus dat hebben we gemeen.’ Aviendha maakte het handgebaar van de Speervrouwen dat aangaf dat ze verbaasd was. Ze was er een paar aan Elayne gaan leren, hoewel ze zei dat het verboden was. Kennelijk had het feit dat ze naastzusters waren, die ernaar streefden om meer te zijn, dat veranderd. Behalve dat het niet echt zo was. Aviendha leek aan te nemen dat die uitleg volkomen duidelijk was geweest, ik bedoelde niet dat ik het niet kon,’ zei ze hardop, ‘maar alleen dat ik niet wist hoe. Waarschijnlijk zou ik haar bij die poging hebben gedood.’ Ineens glimlachte ze, veel breder en warmer dan tevoren, en ze raakte Elaynes wang licht aan. ‘We hebben beide zwakte in ons,’ fluisterde ze, ‘maar dat brengt geen schande zolang alleen wij tweeën het weten.’

‘Ja,’ zei Elayne zwakjes. Ze wist alleen niet hóé? ‘Natuurlijk niet.’ Die vrouw bevatte meer verrassingen dan welke speelman ook. ‘Hier,’ zei ze, en ze drukte het beeldje van de in haar haren gehulde vrouw in Aviendha’s hand. ‘Gebruik dit in de cirkel.’ Het was moeilijk om afstand te doen van de angreaal. Ze was van plan geweest die zelf te gebruiken, maar glimlach of geen glimlach, haar vriendin, haar naastzuster, kon wel een geschenk gebruiken. Aviendha draaide het ivoren figuurtje in haar handen om en om; Elayne kon bijna zien hoe ze een manier zocht om het terug te kunnen geven. ‘Aviendha, jij weet toch hoe het voelt om zoveel saidar te omhelzen als je kunt verdragen? Stel je eens voor dat je twee keer zoveel aankunt. Stel je dat eens écht voor. Ik wil dat je deze gebruikt. Alsjeblieft?’ Er viel weinig van een Aielgezicht af te lezen, maar Aviendha’s groene ogen werden groter. Vanwege hun speurtocht hadden ze over angrealen gesproken, maar tot vandaag had ze waarschijnlijk nimmer bedacht hoe het zou zijn om er daadwerkelijk een te gebruiken. ‘Twee keer zoveel,’ mompelde ze. ‘Dat allemaal kunnen putten. Ik kan het me nauwelijks voorstellen. Dit is een zeer groot geschenk, Elayne.’ Opnieuw raakte ze Elaynes wang aan en gaf een duwtje met haar vingertoppen; het Aielgebaar voor een kus en een omhelzing. Wat Nynaeve het Zeevolk te zeggen had, kostte niet veel tijd. Ze liep met grote stappen van hen weg en haar vingers plukten woest aan haar rok. Ze kwam naar Elayne toe en keek al even duister van Aviendha naar de rand van de heuveltop. Gewoonlijk sloeg ze geen acht op haar hoogtevrees, maar ze hield hen tussen zichzelf en de steile afgrond in. ‘Ik moet met je praten,’ bromde ze, en ze leidde Elayne wat meer naar de heuveltop toe. Verder bij de rand vandaan, een klein stukje, maar ver genoeg bij iedereen weg om afluisteren te voorkomen. Ze haalde een paar keer diep adem voordat ze zacht begon te praten. Ze keek Elayne niet aan.

‘Ik... ik heb me als een dwaas aangesteld. Het is allemaal de schuld van die verdraaide man van me! Als hij niet vlak bij me staat, kan ik nauwelijks aan iets anders denken, en als hij er wel is, kan ik helemaal niet denken! Je... je moet het me zeggen als ik... als ik me aanstel. Ik reken op je, Elayne.’ Haar stem bleef zacht, maar ze klonk bijna klagerig, ik kan het me niet veroorloven me in een man te verliezen, niet nu.’

Elayne was zo geschokt dat ze even niets kon zeggen. Nynaeve die toegaf dat ze een dwaas geweest was? Ze keek bijna omhoog om te zien of de zon groen was geworden. ‘Het is niet Lans schuld, en dat weet je, Nynaeve,’ zei ze ten slotte. Ze onderdrukte de herinnering aan haar eigen gedachten over Rhand. Dit was niet hetzelfde. De gelegenheid was een gave van het Licht. Morgen zou Nynaeve haar zeker een oorvijg verkopen als ze zei dat Nynaeve dwaas was. ‘Sterk jezelf, Nynaeve. Gedraag je niet als een onnadenkend kind.’ Beslist geen gedachten aan Rhand. Zij had beslist niet zó erg over hem lopen dagdromen! ‘Je bent Aes Sedai, en je wordt verondersteld ons te leiden. Doe dat dan ook! En denk na!’

Nynaeve vouwde haar handen en liet zowaar haar hoofd hangen. ‘Ik zal het proberen,’ mompelde ze. ‘Echt waar. Maar je weet niet hoe het is. Ik... her spijt me.’

Elayne slikte bijna haar tong in. Na dat alles ook nog een verontschuldiging? Nynaeve beschaamd? Misschien was ze ziek. Natuurlijk duurde het niet lang. Nynaeve keek fronsend naar de angreaal en schraapte snel haar keel. ‘Je hebt er een aan Aviendha gegeven, hè?’ zei ze kortaf. ‘Nou, ik neem aan dat het bij haar wel goed zit. Jammer dat we het Zeevolk er een moeten laten gebruiken. Wedden dat ze die willen houden? Nou ja, laat ze het maar proberen! Welke is de mijne?’

Met een zucht gaf Elayne haar de armband met de ringen, en ze stampte ermee weg terwijl ze het sieraad aan haar linkerhand schoof en iedereen luid toeriep dat ze hun plaatsen moesten innemen. Het was soms moeilijk om het verschil te zien tussen een Nynaeve die leiding gaf en een Nynaeve die iedereen op de kop zat. Nou ja, als ze de leiding maar op zich nam.

De Schaal der Winden lag op de opengevouwen zijden doeken midden op de top. Het was een ondiepe, zware schotel van helder kristal, ruim twee voet in doorsnee, die aan de binnenkant was bewerkt met grote rondkringelende wolken. Het was een rijkversierd voorwerp, maar toch heel eenvoudig, als je bedacht wat de Schaal kon doen. Wat ze hoopten dat de Schaal kon doen. Nynaeve ging er vlakbij staan terwijl ze de angreaal om haar pols klikte. Ze bewoog haar hand en leek verbaasd dat de kettinkjes haar helemaal niet schenen te hinderen; het sieraad paste alsof het voor haar gemaakt was. De drie Kinsvrouwen waren er al. Kirstian en Garenia drukten zich tegen elkaar, ineengedoken achter Reannes rug, en zagen er zo mogelijk banger uit dan ooit. De windvindsters stonden nog steeds twintig pas verder achter Renaile opgesteld.

Elayne tilde haar rok op, ging naast Aviendha bij de Schaal staan en keek het Zeevolk achterdochtig aan. Waren ze van plan om moeilijkheden te maken? Juist dat had ze gevreesd, sinds voor het eerst was geopperd dat er op de boerderij geleidsters konden zijn die sterk genoeg waren om deel te nemen aan de koppeling. De Atha’an Miere stonden zo erg op hun rangen dat de zusters in de Witte Toren er kinderen bij leken. Garenia’s aanwezigheid betekende dat Renaile din Calon Blauwster, windvindster van de Vrouwe der Schepen, geen deel van de cirkel zou uitmaken. Mocht uitmaken. Renaile keek heerszuchtig naar de vrouwen rond de Schaal. Ze scheen hen te wegen en hun vermogen in te schatten. ‘Talaan din Geleyn,’ blafte ze ineens, ‘neem je plaats in!’ Het klonk als een zweepslag! Zelfs Nynaeve schrok op.

Talaan boog diep, raakte haar hart aan en snelde toen naar de Schaal. Zodra ze in beweging kwam blafte Renaile opnieuw: ‘Metarra din Junalle, neem je plaats in!’ De plompe maar stevig gebouwde Metarra volgde Talaan op de hielen. Geen van beide leerlingen was oud genoeg om wat het Zeevolk de ‘zoutnaam’ noemde, verdiend te hebben.

Toen ze eenmaal begonnen was, ratelde Renaile de namen snel af en stuurde Rainyn en twee andere windvindsters. Ze kwamen snel, zij het niet zo snel als de leerlingen. Naime en Rysael waren hoger in rang dan Rainyn, waardige vrouwen met een rustige gezagvolle houding, maar behoorlijk veel zwakker. Toen wachtte Renaile een hartslag lang, maar dat was voldoende om opgemerkt te worden: ‘Tebreille din Geleyn Zuidenwind, neem je plaats in! Caire din Geleyn Snelgolf, neem het bevel op je!’

Elayne voelde even iets van opluchting dat Renaile niet zichzelf had benoemd, maar dat duurde even lang als Renailes hartslag. Tebreille en Caire wisselden een blik voor ze naar de Schaal toe kwamen. Die van Tebreille was grimmig, die van Caire zelfgenoegzaam. Acht oorringen en een hele verzameling over elkaar hangende muntjes gaven aan dat elke windvindster de golfvrouwe van een clan diende. Slechts Renaile stond boven hen en alleen Dorile, die bij het Zeevolk op de heuveltop stond, was hun gelijke. Caire was gekleed in gele zijde met goud borduursel. Ze was iets langer dan Tebreille, met haar strenge gezicht en groenzijden brokaatwerk. Beiden waren heel knappe vrouwen, en je hoefde hun namen niet te kennen om te weten dat ze bloedzusters waren. Ze hadden dezelfde grote, bijna zware ogen, dezelfde rechte neus, dezelfde spitse kin. Caire wees zwijgend naar een plek aan haar rechterzij. Tebreille sprak niet, maar aarzelde evenmin op de plek te gaan staan die haar zuster haar had aangewezen, hoewel haar gezicht wel van steen leek. Met haar erbij vormden dertien vrouwen, bijna schouder aan schouder, een kring rond de Schaal.

Caires ogen vonkten zowat. De oogopslag van Tebreille was geladen. Elayne moest denken aan een andere zegswijze van Lini: Geen mes is scherper dan de haat van een zuster.

Caire keek bevelend de kring om de Schaal rond, die nog niet echt een cirkel was, alsof ze ieders gezicht in haar geheugen wilde prenten of haar gezag wilde doen gelden. Elayne kwam tot zichzelf, en gaf haastig de laatste angreaal, de kleine barnstenen schildpad, aan Talaan en begon uit te leggen hoe die gebruikt werd. Het was eenvoudig, maar iemand die het zonder kennis probeerde kon een lange tijd knoeien. Ze kreeg niet eens de kans om vijf woorden te spreken.

‘Stilte!’ brulde Caire. Wijdbeens en met haar getatoeëerde vuisten in haar zij hoorde ze op het dek van een schip tijdens een zeeslag. ‘Zonder mijn toestemming wordt op de post niet gepraat. Talaan, meld jezelf zodra je naar je schip bent teruggekeerd.’ Nergens was aan Caire te horen dat ze tegen haar eigen dochter sprak. Talaan boog diep, raakte haar hart aan en mompelde iets onhoorbaars. Caire snoof verachtelijk en keek verlangend naar Elayne. Ze had Elayne kennelijk ook graag bevolen zich bij iemand te melden. Vervolgens sprak ze verder met een stem die tot aan de voet van de heuvel te horen moest zijn. ‘Vandaag gaan we doen wat niet meer gedaan is sinds het Breken van de Wereld, toen onze voorouders de razende wind en de jagende golven bestreden. Door de Schaal der Winden en de genade van het Licht overleefden zij het. Vandaag gebruiken we de Schaal der Winden, die meer dan tweeduizend jaar voor ons verloren is geweest en nu is teruggekeerd. Ik heb de oude kennis bestudeerd, en de verslagen van de dagen dat onze voormoeders voor het eerst de zee en het Weven van de Winden leerden kennen, en het zout ons bloed doordrong. Alles wat bekend is van de Schaal der Winden, is mrj bekend, beter dan ieder ander.’ Haar ogen botsten op die van haar zuster met een voldane blik die Tebreille niet beantwoordde. Dat leek Caire zelfs nog meer te plezieren. ‘Wat de Aes Sedai niet kunnen, zal ik vandaag doen, als dat het Licht behaagt. Ik verwacht dat elke vrouw tot het laatst op haar post zal blijven. Ik aanvaard geen falen.’

De andere Atha’an Miere verwachtten die toespraak en leken die als gepast te aanvaarden, maar de Kinsvrouwen gaapten Caire verbijsterd aan. Volgens Elayne kwam het woord ‘opgeblazen’ niet eens in de buurt. Caire ging er duidelijk helemaal van uit dat dit het Licht inderdaad zou behagen, en dat zij zeer vergramd zou zijn als dat niet het geval was! Nynaeve sloeg haar ogen ten hemel en wilde wat zeggen, maar Caire was haar voor.

‘Nynaeve,’ riep de windvindster luid, ‘je zult nu je vaardigheid in het koppelen vertonen. Maak voort, vrouw, en snel!’ Als antwoord kneep Nynaeve haar ogen stijf dicht. Haar lippenvertrokken. Het leek of er binnen enkele tellen een bloedvat zou springen. ik neem aan dat dat betekent dat ik toestemming heb om te spreken,’ mompelde ze. Gelukkig zo zacht dat Caire aan de overkant van de cirkel het niet kon horen. Ze opende haar ogen en liet een glimlach verschijnen die er verschrikkelijk uitzag als je die bij de rest van haar gelaat telde. Als een opspelende maag met nog wat andere klachten erbij.

‘Allereerst dienen we de Ware Bron te omhelzen, Caire.’ Plotseling omhulde het licht van saidar Nynaeve. Elayne meende te voelen dat ze de angreaal aan haar hand reeds gebruikte. ‘Ik neem aan dat jullie weten hoe je dat moet doen.’ Nynaeve sloeg geen acht op het plotseling samenknijpen van Caires lippen, en ging door: ‘Elayne zal me nu helpen bij de vertoning. Hebben we jouw toestemming?’

‘Ik bereid mezelf voor om de Bron te omhelzen,’ zei Elayne snel, voordat Caire ontplofte, ‘maar ik omhels die nog niet.’ Ze opende zichzelf en de windvindsters bogen zich naar voren en tuurden naar haar, hoewel er niet echt iets te zien was. Zelfs Kirstian en Garenia vergaten eventjes hun angst en toonden belangstelling. ‘Wanneer ik op dit punt ben, dient Nynaeve het overige te doen.’

‘Dan reik ik nu naar haar...’ Nynaeve wachtte kort en keek naar Talaan. Elayne had niet de kans gehad haar echt iets te vertellen. ‘Met een angreaal gaat het bijna hetzelfde,’ zei Nynaeve rechtstreeks tot de leerlinge. Caire gromde, en Talaan probeerde met gebogen hoofd goed op Nynaeve te letten. ‘Je opent jezelf door de angreaal voor de Bron, zoals ik dat door Elayne doe. Alsof je de angreaal en de Bron tegelijkertijd wilt omhelzen. Het is niet echt moeilijk. Kijk toe en je zult het zien. Als het tijd is om je in de cirkel te brengen, laat jezelf dan tot de rand gaan. Als ik de Bron door jou heen omhels, doe ik dat ook door de angreaal heen.’

Inspanning of geen inspanning, op Elaynes voorhoofd brak het zweet uit. Maar dat had niets te maken met de warmte. De Ware Bron wenkte en klopte, en zij klopte mee. Hij riep naar haar. Hoe langer ze de Bron op een haarbreedte afstand hield, hoe sterker het verlangen, hoe meer de behoefte groeide. Ze begon een beetje te beven. Vandene had haar gezegd dat hoe langer je geleidde, hoe erger het verlangen werd.

‘Kijk samen met Aviendha toe,’ zei Nynaeve tegen Talaan. ‘Zij weet hoe ze...’ Ze ving een blik van Elayne op en eindigde haastig: ‘Kijk!’ Het was niet helemaal hetzelfde als het gebruiken van een angreaal, hoewel het er dichtbij kwam. Het was ook niet bedoeld om haastig gedaan te worden; zelfs op haar best was Nynaeve bepaald onbehouwen. Voor Elayne voelde het alsof ze door elkaar werd geschud. Lichamelijk gebeurde er niets, maar in haar hoofd leek alles rond te tollen en wild de heuvel af te rollen. Erger nog, ze werd verder naar saidar geduwd, pijnlijk langzaam. Het duurde nog geen hartslag, maar het leken wel uren. Ze wilde janken, maar kon niet ademhalen. Ineens vloeide de Ene Kracht door haar heen, alsof er een dam was doorbroken. Een stroom van vreugde en verzaligd leven. Ze snakte naar adem en hijgde van plezier en opluchting; het was zo overweldigend dat ze op haar benen stond te wankelen. Ze moest zich beheersen om niet te blijven hijgen. Ze kwam tot bezinning en keek Nynaeve streng aan, die daarop verontschuldigend haar schouders ophaalde. Tweemaal op een dag! De zon moest écht groen zijn.

‘Ik beheers nu zowel haar saidarstroom als die van mijzelf,’ ging Nynaeve door, Elaynes blik ontwijkend, ‘en dat blijf ik doen tot ik haar laat gaan. Vrees niet dat de leidster van de cirkel’  – ze wierp een bestraffende blik op Caire en snoof – ‘kan zorgen dat je te veel Kracht put. Dit lijkt echt sterk op het gebruik van een angreaal. Die behoedt je voor de toegevoegde Kracht, en op ongeveer dezelfde manier behoedt een koppeling je tegen het putten van te veel Kracht. Feitelijk kun je in een cirkel nooit zoveel aantrekken als je gewoonlijk...’

‘Dit is gevaarlijk!’ onderbrak Renaile haar, terwijl ze zich ruw tussen Caire en Tebreille doorwrong. Haar boze blik gold zowel Nynaeve als Elayne en de zusters buiten de cirkel. ‘Je zegt dat een vrouw een ander eenvoudigweg kan grijpen, gevangen kan houden en gebruiken. Hoe lang weten jullie Aes Sedai dit al? Ik waarschuw je! Als je dit op een van ons toepast...’ Het was haar beurt om de mond te worden gesnoerd.

‘Zo werkt het niet, Renaile.’ Sareitha raakte Garenia aan, die met Kirstian opzij sprong om ruimte te maken. De Bruine zuster keek even onzeker naar Nynaeve, vouwde haar handen en ging vervolgens door op een belerende toon, alsof ze een klas toesprak. Dat werd weerspiegeld in haar houding; misschien zag ze op dat moment Renaile als een leerling. ‘De Toren heeft dit jaren bestudeerd, lang voor de Trollok-oorlogen. Ik heb elke overgeleverde bladzijde van die studies in de Librije van de Toren gelezen. Het is overtuigend bewezen dat een vrouw niet tegen haar wil een koppeling met een ander kan aangaan. Het kan gewoon niet; er gebeurt dan niets. Men moet zich willen overgeven bij het omhelzen van saidar.’ Ze klonk volstrekt zeker van haar zaak, maar Renaile was nog steeds achterdochtig. Te veel mensen wisten hoe Aes Sedai de gelofte niet te zullen liegen konden omzeilen.

‘En waarom hebben ze het bestudeerd?’ wilde Renaile weten. ‘Waarom had de Witte Toren hier zo’n belangstelling voor? Misschien studeren jullie Aes Sedai er nog steeds op.’

‘Dat is belachelijk.’ Sareitha’s stem droop van ergernis. ‘Als je het zo nodig wilt weten, ze bestudeerden het vanwege de mannelijke geleiders. In die tijd was het Breken van de Wereld voor sommigen iets dat ze zelf ervaren hadden. Ik neem aan dat weinig zusters er nu van op de hoogte zijn – al sinds vóór de Trollok-oorlogen is het geen onderdeel meer van de verplichte lessen – maar ook mannen kunnen worden opgenomen in een cirkel en aangezien de cirkel zelfs in je slaap niet breekt... Je ziet de voordelen. Helaas was dit een volkomen mislukking. Terug naar waar we nu mee bezig zijn: ik herhaal dat het onmogelijk is een vrouw een cirkel in te dwingen. Als je dat betwijfelt, probeer het dan zelf. Je zult het zien.’ Renaile knikte; ze had het uiteindelijk aanvaard. Je kon weinig anders doen als een Aes Sedai een eenvoudige verklaring van de feiten gaf. Maar Elayne vroeg zich toch iets af. Wat had er op de bladzijden gestaan die niét meer bestonden? Op één punt had ze een heel kleine verandering in Sareitha’s toon bemerkt. Ze had vragen. Voor later, als er minder oren in de buurt waren.

Toen Renaile en Sareitha zich terugtrokken, streek Nynaeve haar rok glad en deed haar mond opnieuw open. Ze was duidelijk geërgerd door de onderbreking.

‘Ga door met je vertoning, Nynaeve,’ beval Caire ruw. Haar donkere gezicht mocht zo glad zijn als een bevroren vijver, maar ook zij was er niet gelukkig mee.

Nynaeves lippen bewogen een paar keer voor ze enig geluid kon uitbrengen. Toen ze dat eenmaal kon, ging ze bijna ademloos verder, alsof ze bang was dat iemand anders haar zou onderbreken. Het volgende gedeelte van de les was het overgeven van de leiding over de cirkel. Ook dat moest vrijwillig gebeuren, en zelfs terwijl ze al naar Nynaeve reikte, hield Elayne haar adem in tot ze de bijna onmerkbare verandering voelde die aangaf dat zij nu de Kracht beheerste die in haar stroomde. En uiteraard die in Nynaeve stroomde. Ze was er niet zeker van geweest dat het zou werken. Nynaeve kon gemakkelijk een cirkel maken, zij het zonder enige verfijning, maar het overgeven van de leiding was ook een vorm van overgave; Nynaeve had er grote moeite mee haar beheersing op te geven of in een cirkel te worden gebracht. Net zoals ze ooit de grootste moeite had om zich aan saidar over te geven. Daarom behield Elayne nu de leiding. Die moest weer aan Caire worden overgebracht, en Nynaeve zou weleens niet in staat kunnen zijn om de leiding twee keer uit handen te geven. Die verontschuldigingen moesten haar een stuk makkelijker zijn afgegaan.

Elayne koppelde zich vervolgens met Aviendha, zodat Talaan ook echt kon zien hoe het met een angreaal gedaan werd, voor zover je dat kon zien, en het ging volmaakt. Aviendha was een vlugge leerling en ze voegde zich makkelijk in. Talaan was even snel, zo bleek; ze voegde haar nog grotere, door de angreaal versterkte stroom zonder enige moeite toe. Een voor een bracht Elayne hen de cirkel in. Ze beefde bijna door de rivier van Kracht die in haar stroomde. Geen van hen putte zoveel als ze kon, maar het werd steeds meer, vooral omdat er angrealen bij betrokken waren. Met iedere toevoeging van saidar werden Elaynes zintuigen scherper. Ze kon de zware geuren opsnuiven in de gouden filigreindoosjes om de halzen van de windvindsters en kon de ene van de andere onderscheiden. Ze kon elke vouw en kreukel in elk kledingstuk van iedereen even duidelijk onderscheiden alsof ze er met haar neus bovenop stond, duidelijker zelfs. Ze was zich bewust van de kleinste luchtstroompjes tegen haar haren en huid, strelingen die ze zonder de Kracht nooit opgemerkt zou hebben.

Dat was uiteraard niet alles waarvan ze zich bewust was. Een koppeling was verwant aan de binding met een zwaardhand, even doordringend en zelfs vertrouwelijker. Ze wist dat een kleine blaar die ze bij de beklimming van de heuvel had opgedaan, de oorzaak was van een pijnlijke plek op Nynaeves rechterhiel. Nynaeve had het altijd over stevige schoenen, maar ze had een zwak voor muiltjes met heel veel borduurwerk. Nynaeve staarde met haar armen over elkaar fronsend naar Caire. Haar vingers in de angreaal speelden met haar vlecht die over haar rechterschouder was getrokken. Alles aan haar was beheerst, maar vanbinnen was ze een draaikolk van gevoelens. Angst en zorg, blikken vooruit en ergernis, behoedzaamheid en ongeduld golfden over en door elkaar heen. Daartussen stroomden, soms stroomden ze over, kolken van warmte en hitte die van tijd tot tijd in vlammen dreigden uit te barsten. Dat laatste onderdrukte Nynaeve haastig, vooral de hitte, maar ze kwamen steeds weer terug. Elayne meende ze bijna te herkennen, maar het was net of je een glimp vanuit je ooghoek opving en alles verdween zodra je je hoofd omdraaide.

Ze was verbaasd bij Aviendha angst te voelen, al was het heel weinig en werd het sterk in bedwang gehouden, en door haar wilskracht bijna geheel onderdrukt. Garenia en Kirstian, die zichtbaar beefden, waren bijna pure doodsangst. Het was zo sterk dat het een wonder leek dat ze zelfs maar een begin hadden kunnen maken met het putten uit de Ware Bron. Wat Reanne vulde was verlangen, hoe ze ook over haar rok streek. En de Atha’an Miere... Zelfs Tebreille straalde een behoedzame waakzaamheid uit, en Elayne had de schichtige blikken van Metarra en Rainyn niet nodig om te weten dat het brandpunt Caire was, die hen allen ongeduldig en heerszuchtig gadesloeg. Elayne bewaarde haar voor het laatst, en was niet echt verrast dat ze vier pogingen moest doen – vier! – om de vrouw de cirkel in te krijgen. Wat betreft overgave kon Caire zich meten met Nynaeve. Elayne hoopte vurig dat de vrouw gekozen was omwille van haar vaardigheid, niet vanwege haar rang.

‘Ik geef de cirkel nu aan je over,’ zei ze tegen de windvindster, toen het eindelijk gedaan was. ‘Denk terug aan wat ik deed met Ny...’ De woorden bleven in haar keel steken toen tijdens haar overgave de leiding werd weggegrist. Het voelde aan alsof een plotselinge rukwind alle kleren van haar lijf blies, of de botten eruit trok. Haar adem ontsnapte luidruchtig, en als dat bijna klonk als spuwen, dan was dat maar zo.

‘Goed,’ zei Caire handenwrijvend. ‘Goed.’ ze richtte haar aandacht op de Schaal en haar hoofd draaide nu eens de ene, dan weer de andere kant op terwijl ze de Schaal bestudeerde. Nou, misschien had ze niet al haar aandacht bij de Schaal. Toen Reanne wilde gaan zitten, snauwde Caire zonder op te kijken: ‘Blijf op je post, vrouw! Dit is geen vismarkt! Blijf staan tot je te horen krijgt dat je mag bewegen!’

Reanne kwam geschrokkken met een ruk weer overeind. Ze mompelde iets binnensmonds, maar wat Caire betrof bestond Reanne niet meer. De ogen van de windvindster bleven op de vlakke kristallen vorm gericht. Elayne voelde in haar een vastberadenheid die groot genoeg was om een berg te verplaatsen. En iets anders, heel klein en snel onderdrukt. Onzekerheid. Onzekerheid? Als die vrouw na dit alles echt niet wist wat ze moest doen...

Op dat moment putte Caire een grote hoeveelheid saidar. Het vloeide door Elayne, bijna zoveel als ze verdragen kon. Een ononderbroken vurige lichtkring kwam tot stand en verbond de vrouwen in de cirkel. Het licht was helderder waar een angreaal gebruikt werd, maar nergens zwak. Ze keek scherp toe toen Caire geleidde en een ingewikkelde weving van de Vijf Krachten vormde. Het was een vierpuntige ster die ze met buitengewone nauwkeurigheid – dat leek Elayne aan te voelen – boven op de Schaal plaatste. De ster raakte de Schaal en Elayne snakte naar lucht. Ooit had ze een dun stroompje in de Schaal geleid – al was dat in Tel’aran’rhiod, en slechts in een afspiegeling ervan, wat nog steeds heel gevaarlijk was – en toen was het heldere kristal omgeslagen in bleekblauw en hadden de in glas uitgekerfde wolken bewogen. Maar nu was de Schaal der Winden blauw, het heldere blauw van een zomerlucht, en er dreven schapenwolkjes doorheen.

De vierpuntige ster werd een vijfpuntige, de samenstelling van de weving veranderde iets, en de Schaal werd een groene zee met grote, hoog oprijzende golven. De vijf punten werden er zes, en er verscheen een andere lucht, van een soort blauw, donkerder, misschien winters, met purperen wolken vol regen of sneeuw. Zeven punten, en een grijsgroene zee raasde in een storm. Acht punten en lucht. Negen, zee, en plotseling voelde Elayne hoe de Schaal zelf saidar aantrok, een wilde stroom die veel groter was dan de hele cirkel samen kon opbrengen.

De veranderingen in de Schaal bleven doorgaan, van zee naar lucht, van golven naar wolken, maar vanuit die vlakke kristallen schijf schoot een tollende zuil van saidar omhoog, Vuur en Lucht, Water en Aarde en Geest. Een zuil van het fijnste kantwerk en zo breed als de Schaal klom omhoog, hoger en hoger, tot de bovenkant uit het zicht verdween. Caire ging door met haar weving terwijl het zweet van haar gezicht droop; het leek of ze alleen even stopte om de zilte druppels van haar ogen weg te vegen terwijl ze naar de beelden in de Schaal bleef kijken, waarna ze er een nieuwe weving op legde. Het patroon van het vlechtwerk in de omvangrijke zuil veranderde met elke weving en weerspiegelde op sierlijke wijze wat Caire weefde. Elayne besefte dat het heel goed was dat Caire zelf de stromen van deze cirkel had willen richten. Wat die vrouw deed, vergde jaren meer studie dan zij erop had zitten. Vele jaren meer. Ineens besefte ze nog iets. Dat steeds veranderende netwerk van saidar boog zich om iets anders heen, iets onzichtbaars dat de zuil massief maakte. Ze slikte, hard. De Schaal trok zowel saidin als saidar aan. Haar hoop dat niemand anders dat zou ontdekken, verdween na een blik op de andere vrouwen. De helft staarde naar de zuil met een afkeer die voor de Duistere zelf bewaard hoorde te worden. Temidden van de gemoedsstromen die ze in haar hoofd deelde, groeide de angst. Sommigen waren bijna even bang als Garenia en Kirstian – het was een wonder dat die twee niet flauwvielen. Nynaeve was maar een haartje verwijderd van overgeven, al liet haar ineens veel te gladde gezicht daar niets van blijken. Aviendha leek aan de buitenkant al even kalm te zijn, maar binnenin huiverde ze van angst, die nog klein was maar dreigde te groeien.

Van Caire kwam slechts stalen vastberadenheid, even hard als haar gezichtsuitdrukking. Niets zou haar in de weg staan, zeker niet het door de Schaduw besmeurde saidin dat met haar weving werd vervlochten. Niets zou haar tegenhouden. Ze vlocht de stromen, en plotseling ontsproten spinnenwebben van saidar aan de onzichtbare top van de zuil, als de ongelijke spaken van een rad. Het zuidelijke deel was bijna een massieve waaier, terwijl dunnere waaiers naar het noorden en het noordwesten reikten. Enkele kantdunne spaken strekten zich naar andere richtingen uit. Onder het groeien veranderden ze, ze verschilden van tel tot tel, verspreidden zich over de hemel, verder en verder, tot de uiteinden van het patroon uit het zicht verdwenen. Elayne was er zeker van dat het ook daar niet uitsluitend saidar betrof. Op sommige plekken raakte het spinnenweb iets anders, golfde het eromheen, maar waaromheen kon ze niet zien. Caire bleef weven, en de zuil van saidar en saidin danste op haar wens. Het spinnenweb veranderde en stroomde als een vervormde veelhoek over de lengte en de breedte van het zwerk, het verdween in de verte en ging verder en verder.

Zonder enige waarschuwing richtte Caire zich op, duwde haar vuisten in haar rug en liet de Ware Bron helemaal los. Zuil en spinnenweb losten op, en ze zakte ineen en ging zwaar hijgend zitten. De Schaal werd weer helder, maar kleine vlammetjes saidar schoten vanaf de rand knetterend omhoog. ‘Het is volbracht, als dat het Licht behaagt,’ zei ze vermoeid.

Elayne hoorde het maar nauwelijks. Dat was niét de manier om een cirkel te beëindigen. Toen Caire de Ene Kracht losliet, verdween deze gelijktijdig uit elke vrouw. Elaynes ogen knipperden. Het had geleken alsof ze boven op de hoogste toren ter wereld stond, en opeens was die toren verdwenen! Het was in een oogwenk gebeurd, maar desondanks heel onplezierig. Ze voelde zich vermoeid, zij het lang niet zo vermoeid als wanneer ze meer zou hebben gedaan dan slechts als kanaal voor geleiding te dienen. Maar ze voelde voornamelijk verlies. Saidar loslaten was al erg genoeg; om het gewoon uit je te laten verdwijnen ging je verbeelding te boven. Anderen waren er veel slechter aan toe dan zijzelf. Toen de gloed die de cirkel verbond uitdoofde, plofte Nynaeve neer alsof haar benen waren weggesmolten. Ze hijgde, streek over de armband-met-ringen en staarde ernaar. Het zweet droop van haar gezicht, ik voel me als een keukenzeef waar een hele graanmolen door gegoten is,’ mompelde ze. Het dragen van zoveel Kracht had een prijs, zelfs al deed je niets, ook al had je een angreaal.

Talaan zwaaide als een rietstengel in de wind heen en weer en wierp verstolen blikken op haar moeder. Ze was duidelijk bang om te gaan zitten. Aviendha stond rechtop, en haar starre gezichtsuitdrukking gaf aan dat ze voornamelijk door wilskracht overeind bleef. Maar toen glimlachte ze even en maakte een gebaar in de handtaai van de Speervrouwen – de prijs waard – en toen nog een – meer dan – er gelijk achteraan. Meer dan de prijs waard. Iedereen zag er vermoeid uit, maar niet zo erg als de drie met een angreaal. Ten slotte viel de Schaal der Winden stil. Het was gewoon weer een wijde schaal van helder kristal, maar nu versierd met hoge golven. Toch leek er nog saidar aanwezig te zijn, onbeheerst, onzichtbaar, in nauwelijks voelbare flitsen, zoals aan het eind rond de Schaal hadden gespeeld. Nynaeve hief haar hoofd op, keek kwaad naar de wolkeloze hemel en richtte haar blikken toen op Caire. ‘Dit alles, en voor wat? Hebben we iets bereikt of niet?’ Een zuchtje wind speelde over de heuveltop, zo warm als de lucht in een keuken.

De windvindster worstelde zich overeind. ‘Denk je dat het Weven van de Winden hetzelfde is als het roer van een springer omgooien?’ zei ze verachtelijk, ik heb net het roer van een zoever omgelegd met een helmstok die zo breed is als de hele wereld! Het kost tijd om het schip te keren, tijd om hem te laten weten dat hij geacht wordt te keren! Dat hij móét keren. Maar als dat gebeurt, zal zelfs de Vader der Stormen niet in staat zijn hem iets in de weg te leggen. Ik heb het gedaan, Aes Sedai, en de Schaal der Winden is van ons!’ Renaile kwam de cirkel in en knielde naast de Schaal. Zorgvuldig vouwde zij de witte zijde eromheen, ik zal dit meenemen naar de Vrouwe der Schepen,’ zei ze tegen Nynaeve. ‘Wij hebben ons deel van de overeenkomst vervuld. Nu moeten jullie, Aes Sedai, jullie aandeel leveren.’ Merilille maakte een geluid in haar keel, maar toen Elayne opkeek leek de Grijze zuster een toonbeeld van waardigheid.

‘Misschien hebben jullie je aandeel geleverd,’ zei Nynaeve, moeizaam overeind komend. ‘Misschien. We zullen zien wanneer die... zoever van jou keert. Als dat gebeurt!’ Renaile staarde haar met een harde blik over de Schaal heen aan, maar Nynaeve sloeg er geen acht op. ‘Vreemd,’ mompelde ze, en ze wreef over haar slapen. De armband-met-ringen bleef in haar haren hangen en ze vertrok haar gezicht, ik kan bijna een weerkaatsing van saidar voelen. Het moet door dit ding komen!’

‘Nee,’ zei Elayne langzaam, ‘ik kan het ook voelen.’ Niet het vage knetteren in de lucht, ook niet echt een weerkaatsing, meer de schaduw ervan, zo vaag. Alsof ze iemand saidar voelde gebruiken op grote... Ze draaide zich om. Aan de zuidelijke einder flitste de bliksem door de blauwe middaglucht, tientallen heldere zilverblauwe schichten. Heel dicht bij Ebo Dar.

‘Een regenstorm?’ zei Sareitha gretig. ‘Het weer moet zichzelf nu al aan het herstellen zijn.’ Maar er waren geen wolken in de lucht, zelfs niet waar de bliksemflitsen vorkten en insloegen. Sareitha was niet sterk genoeg om van deze afstand het gebruik van saidar op te merken.

Elayne huiverde. Zijzelf was ook niet sterk genoeg. Tenzij iemand evenveel gebruikte als zij op deze heuveltop gedaan hadden. Vijftig, of zelfs honderd Aes Sedai die allemaal tegelijk geleidden. Of... ‘Toch niet een van de Verzakers?’ mompelde ze. Achter haar kreunde iemand.

‘Een geleider alleen zou dat niet kunnen,’ zei Nynaeve kalm. ‘Misschien hebben zij ons niet gevoeld zoals wij hen voelen. Maar ze moeten het gezien hebben, tenzij ze allemaal blind zijn. Het Licht verbrande ons fortuin!’ Kalm of niet, ze was opgewonden; gewoonlijk berispte ze Elayne als ze dat soort taal gebruikte. ‘Neem iedereen mee die met jou naar Andor wil gaan, Elayne. Ik... ik zie je daar. Mart is in de stad. Ik moet hem terughalen. Dat vervloekte joch! Hij is voor mij meegekomen, ik moet hem gaan halen.’

Elayne sloeg haar armen om zich heen en haalde diep adem. Ze zou koningin Tylin aan de genade van het Licht overlaten; zo mogelijk zou Tylin het overleven. Mart Cauton evenwel... Haar eigen, zeer bijzondere onderdaan; haar meest onverwachte redder. Hij was ook voor haar gekomen en had meer aangeboden. En Thom Merrilin; lieve Thom, van wie ze soms nog hoopte dat hij haar echte vader was. Het Licht mocht branden om wat dat van haar moeder maakte. En de jongen, Olver, en Chel Vanin, en... Ze moest denken als een koningin. De Rozenkroon is zwaarder dan een berg, had haar moeder haar gezegd, en de verplichtingen zullen je doen huilen, maar je moet ze dragen en doen wat gedaan moet worden.

‘Nee,’ zei ze, en toen beslister: ‘Nee! Kijk naar jezelf, Nynaeve; je kunt nauwelijks staan. Zelfs als we allemaal gaan, wat kunnen we dan doen? Hoeveel Verzakers zullen er zijn? We zouden sterven, en erger nog, zonder iets te winnen. De Verzakers hebben geen reden om Mart of de anderen te zoeken. Ze zitten achter ons aan.’ Nynaeve keek haar met open mond aan. Koppige Nynaeve, bij wie het zweet van het gezicht liep en die op haar benen stond te zwaaien. Geweldige, dappere, dwaze Nynaeve. ‘Bedoel je dat we hem moeten achterlaten, Elayne? Aviendha, zeg wat tegen haar. Noem die eer waar jullie het altijd over hebben!’

Aviendha aarzelde en schudde toen haar hoofd. Ze was bijna even bezweet als Nynaeve, en aan haar manier van bewegen te zien net zo vermoeid. ‘Er zijn tijden dat men zonder hoop moet vechten, Nynaeve, maar Elayne heeft gelijk. De Schaduwzielen zullen niet op zoek gaan naar Mart Cauton. Ze jagen op ons en op de Schaal. Hij kan de stad al verlaten hebben. Als we gaan, riskeren we dat zij het voorwerp buitmaken waarmee alles wat wij zojuist hebben gedaan, weer ongedaan gemaakt kan worden. Waar we de Schaal ook heen sturen, zij zullen ons dwingen te zeggen aan wie we de Schaal hebben gegeven en waar die heen is.’

Nynaeves gezicht vertrok van pijn. Elayne stak haar armen uit om haar te omarmen.

‘Schaduwgebroed!’ krijste iemand, en plotseling omhelsden vrouwen her en der op de heuveltop saidar. Uit de handen van Merilille, Careane en Sareitha schoten vuurbollen, zo snel als ze die konden werpen. Uit de lucht tuimelde een enorme, gevleugelde schaduw in vlammen omlaag. Hij maakte een spoor van vettige zwarte rook en viel vlak achter de heuvel neer.

‘Daar is er nog een!’ riep Kirstian wijzend. Een tweede gevleugeld wezen dook bij de heuvel weg. Het lijf was zo groot als van een paard, en de geribbelde vleugels hadden een spanwijdte van dertig pas of meer. De lange nek was gestrekt en een nog langere staart zwiepte erachteraan. Twee gestalten zaten ineengedoken op de rug. Een vuurstorm achtervolgde het wezen, het snelst van Aviendha en het Zeevolk, die bij hun weving geen werpgebaar maakten. Het was een hagel van Vuur, zo dik dat het zichzelf uit lucht leek te hebben gevormd. Het ding dook achter de heuvel aan de andere kant van de boerderij en scheen te verdwijnen.

‘Hebben we het gedood?’ vroeg Sareitha. Haar ogen schitterden, en ze ademde luidruchtig en opgewonden.

‘Hebben we het zelfs maar geraakt?’ gromde een van de Atha’an Miere vol afkeer.

‘Schaduwgebroed,’ mompelde Merilille verbaasd. ‘Hier! Dat bewijst in ieder geval dat er Verzakers in Ebo Dar zijn.’

‘Geen Schaduwgebroed,’ zei Elayne met holle stem. Nynaeves gezicht stond gekweld; ook zij wist het. ‘Ze noemen het een raken. Het zijn de Seanchanen. We moeten vertrekken, Nynaeve, en iedere vrouw uit de boerderij moet mee. Of we dat ding gedood hebben of niet, er zullen er meer komen. Iedereen die we hier achterlaten, draagt morgenochtend een damanelijn.’ Nynaeve knikte, langzaam en smartelijk. Elayne hoorde haar mompelen: ‘O, Mart.’ Renaile schreed naar voren met de Schaal in haar armen, die wederom in zijn witte omhulsel was gewikkeld. ‘Sommige van onze schepen zijn verwikkeld geweest in gevechten met deze Seanchanen. Als ze in Ebo Dar zijn, dan zijn de schepen de zee op. Mijn schip vecht voor zijn leven, en ik sta niet aan dek! We gaan nu!’ En ze vormde de weving om ter plekke een poort te maken. Het werd uiteraard een verwarde en onbruikbare weving, die kort en fel opvlamde maar toen instortte. Desondanks slaakte Elayne een gilletje. Hier, midden tussen hen in! ‘Jij gaat helemaal niet weg, tenzij je hier lang genoeg blijft om deze heuveltop door en door te kennen!’ snauwde ze. Ze hoopte dat de vrouwen uit de cirkel deze weving niet zouden proberen. De snelste manier om een plek te leren kennen was door saidar te omhelzen. Zij had hier een Poort kunnen weven, en dat gold waarschijnlijk ook voor hen. ‘Jij gaat niet naar een bewegend schip, van welke plek dan ook! Ik geloof niet eens dat dat mogelijk is!’ Merilille knikte, maar dat zei niets; Aes Sedai namen zeer veel dingen voor waar aan, en sommige daarvan waren dat ook. Hoe dan ook, als het Zeevolk maar geloofde dat het bewezen was. De afgetobde en starende Nynaeve was niet in staat om nu leiding te geven, dus ging Elayne verder. Ze hoopte dat ze haar moeders nagedachtenis eer aandeed. ‘Maar bovenal gaan jullie nergens naartoe, behalve met ons, want de overeenkomst is niet voltooid; de Schaal der Winden is niet van jou tot het weer ten goede is veranderd.’ Dat was niet geheel waar, tenzij je de woorden van de overeenkomst een beetje verdraaide, en Renaile wilde al wat zeggen. Maar Elayne ploegde door: ‘En ook omdat je met Martrim Cauton, mijn onderdaan, een overeenkomst hebt gesloten. Je gaat naar de plaats van mijn keuze, vrijwillig of vastgebonden op een pakzadel. Dat was | de afspraak die je hebt gemaakt. Ga dus deze heuvel af, Renaile din Calon Blauwster, voor de Seanchanen met een leger en een paar honderd geleidsters op ons neerdalen. Zij zouden niets liever doen dan ons beteugelen. Nu! Hollen!’ Tot haar verbijstering holden ze.

6

Draden

Natuurlijk rende Elayne zelf ook weg, waarbij ze haar rokken optilde en snel aan kop ging op het uitgesleten pad. Alleen Aviendha hield haar bij, hoewel ze niet scheen te weten hoe ze in rokken moest rennen, al was het een rijrok. Anders was ze, vermoeid of niet, Elayne zonder meer voorbijgerend. De rest vormde een langgerekte rij op het nauwe kronkelpad. Geen van de Atha’an Miere zou zich voorbij Reanne wagen, en ondanks haar zijden broek kwam die, met de Schaal tegen haar borst geperst, niet erg snel vooruit. Nynaeve had niet zulke remmingen; zij rende al werkend met haar ellebogen hard naar voren en schreeuwde dat de mensen opzij moesten gaan als ze tegen hen op botste, of het nu windvindsters, Kinsvrouwen of Aes Sedai waren.

Elayne nam de weg met grote sprongen, struikelde maar wist zich overeind te houden, en ondanks de haast had ze willen lachen. Lini en haar moeder hadden haar ondanks de gevaren vanaf haar twaalfde aangemoedigd om hard te lopen en in bomen te klimmen, maar het was niet alleen het uitbundige plezier om weer eens hard te rennen dat de verrukking als belletjes vanuit haar middenrif op deed stijgen. Ze had zich gedragen zoals een koningin zich hoorde te gedragen, en het had precies zo uitgewerkt als het had moeten zijn! Ze had de leiding genomen om mensen uit het gevaar te halen, en zij waren haar gevolgd\ Haar hele leven was hiervoor een oefening geweest. Het was de voldoening daarover die haar deed lachen, en de warme gloed van trots scheen uit haar huid te willen springen als de gloed van saidar.

Ze kwam de laatste bocht uit en rende over het laatste rechte stuk naast een van de grote, witgepleisterde schuren. En haar teen bleef achter een bijna begraven steen haken. Ze dook scherp en met armen als molenwieken naar voren en tolde plotseling door de lucht. Het ging zo snel dat ze zelfs geen tijd had om te gillen. Met een bons die haar tanden deed klapperen en haar de adem benam, belandde ze aan het begin van het pad, aan de voeten van Birgitte. Even kon ze zelfs niet denken, en toen ze weer op verhaal kwam, was er weinig voldoening over. Daar ging haar koninklijke waardigheid. Ze veegde haar haren uit haar gezicht en probeerde op adem te komen terwijl ze wachtte op Birgittes snijdende aanmerkingen. Dit was haar kans om ongenadig de oudere en wijzere zuster te spelen, en ze liet zelden zo’n gelegenheid voorbijgaan.

Tot Elaynes verbazing trok Birgitte haar overeind voordat Aviendha haar kon bereiken, en zonder zelfs maar een vage grijns, zoals op Aviendha’s gezicht. Alles wat Elayne van haar zwaardhand kon voelen was een gevoel van... sterke aandacht; ze bedacht dat een aangelegde pijl ook zo zou aanvoelen. ‘Vluchten we of vechten we?’ vroeg Birgitte. ik herkende die Seanchaanse vliegers van Falme, en eerlijk gezegd stel ik voor om ervandoor te gaan. Vandaag is mijn boog van de gewone soort.’ Aviendha keek nadenkend en Elayne zuchtte; Birgitte moest toch echt leren haar tong in bedwang te houden als ze werkelijk wilde verbergen wie ze was. ‘Natuurlijk gaan we ervandoor,’ hijgde Nynaeve, terwijl ze moeizaam het laatste stuk van het pad aflegde. ‘Vechten of vluchten! Dwaze vraag! Denk je dat we... Licht! Wat doen ze daar?’ Haar stem werd hoger en hoger. ‘Alise, Alise, waar ben je? Alise? Alise!’ Met een schok besefte Elayne dat de boerderij evenzeer in opschudding was als toen Careanes gezicht herkend werd. Misschien nog wel erger. Momenteel waren er honderdzevenenveertig Kinsvrouwen ter plekke, had Alise gezegd, onder wie vierenvijftig Wijzevrouwen met hun rode riemen, die hier een aantal dagen geleden naartoe waren gestuurd, en nog een stel anderen op doorreis. Nu leek het erop dat iedere Wijzevrouw van hot naar her rende, en het merendeel van de andere vrouwen eveneens. De meeste dienaren van het Tarasinpaleis in hun groen-witte livreien vlogen alle kanten op met hun lasten. Eenden en kippen stoven fladderend en kwakend door het tumult en voegden het nodige aan de verwarring toe. Elayne zag zelfs een zwaardhand, Vandenes grijze Jaem, voorbijlopen met zijn armen om een grote jutezak!

Alise verscheen alsof ze uit de lucht kwam vallen, kalm en beheerst, ondanks het zweet op haar gezicht. Elk haartje zat op zijn plaats en haar kleding zag eruit alsof ze niet meer dan een wandelingetje aan het maken was. ‘Het is niet nodig om zo te krijsen,’ zei ze rustig, en ze plantte haar handen in haar zij. ‘Birgitte heeft me verteld wat die grote vogels waren, en ik dacht dat we maar beter vroeger dan later konden vertrekken, vooral toen jullie met z’n allen van de heuvel kwamen daveren alsof de Duistere jullie op de hielen zat. Ik heb iedereen opgedragen een jurk, drie stuks ondergoed en sokken mee te nemen, en zeep, naaimandjes en al het geld dat ze hebben. Alleen dat, niet meer. De tien die als laatsten klaar zijn, moeten afwassen tot we op onze bestemming aankomen, dat zal ze leren opschieten. Ik heb de dienaren bevolen dat ze zoveel mogelijk voedsel moeten verzamelen, voor het geval dat. En jullie zwaardhanden. Verstandige kerels, de meeste van hen. Verrassend verstandig, voor mannen. Verandert er iets bij hen als ze zwaardhand worden?’ Nynaeve stond daar met openvallende mond. Ze was klaar geweest om bevelen te geven die niet meer nodig waren. Gevoelens gleden te snel over haar gezicht heen om ze allemaal te kunnen ontwaren. ‘Heel goed,’ mompelde ze ten slotte. En zuur. Plotseling klaarde haar gezicht op. ‘De vrouwen die niet van de Kinne zijn. Ja! Ze moeten...’

‘Bedaar,’ onderbrak Alise haar met een kalmerend gebaar. ‘De meesten zijn al vertrokken. Vooral degenen met mannen of gezinnen waar ze zich zorgen over maken. Die had ik toch niet kunnen tegenhouden, als ik dat gewild had. Maar een dertigtal of zo geloven dat die vogels echt Schaduwgebroed zijn, en willen zo dicht mogelijk bij de Aes Sedai blijven.’ Een scherp gesnuif zei wat ze daarvan dacht. ‘Nou, verman jezelf. Drink wat koel water, maar niet te snel. Plens wat over je gezicht. Ik moet de zaken in de gaten houden.’ Alise wierp een blik op de drukte en iedereen die rondrende, en schudde haar hoofd. ‘Sommigen zouden zelfs nog lanterfanten als er Trolloks over de heuvel kwamen en de meeste edelvrouwes zullen nooit echt aan onze regels wennen. Voor we gaan zal ik er zeker twee of drie op moeten wijzen.’ Met die woorden waadde ze kalmpjes terug in de drukte van het erf en liet Nynaeve met open mond staan. ‘Wel,’ zei Elayne, en ze klopte haar rokken af, ‘je zei al dat ze heel bekwaam was.’

‘Dat zei ik niet,’ snauwde Nynaeve. ik heb nooit gezegd dat ze heel bekwaam was. Hmmmpf! Waar is mijn hoed gebleven? Denkt dat ze alles weet. Ik wed dat ze dat niet weet!’ Ze stoof de andere kant op.

Elayne staarde haar na. Haar hoed? Ze had graag willen weten waar haar eigen hoed gebleven was – het was een mooie – maar nu? Misschien had dat werken met zoveel van de Kracht en het gebruik van een angreaal in een cirkel, Nynaeve wat in de war gemaakt. Ze voelde zichzelf ook een beetje vreemd, alsof ze overal kleine stukjes saidar uit de lucht kon plukken. Hoe dan ook, ze had andere zaken waarom ze zich nu moest bekommeren. Zoals zich gereedmaken om weg te komen voordat de Seanchanen hen zouden overvallen. Van wat ze in Falme had gezien, zouden ze best een honderdtal damane kunnen aanvoeren, of meer. En als ze dacht aan het weinige dat Egwene over haar gevangenschap had willen zeggen, zouden de meeste van die vrouwen maar al te bereid zijn om te helpen anderen te strikken. Ze had gezegd dat wat haar het meeste had aangegrepen, de aanblik was geweest van damane uit Seanchan die samen met hun sul’dam hadden gelachen en hen vleiden en met hen speelden; goed geoefende honden met hun geliefde eigenaars. Egwene had gezegd dat een paar in Falme gevangen vrouwen ook zo waren geworden. Het deed Elaynes bloed verkillen. Ze zou eerder sterven dan zich die halsband te laten omleggen! En ze zou de Verzakers nog liever hun vondsten geven dan in handen van de Seanchanen te vallen. Ze rende naar de put toe met Aviendha aan haar zijde, die bijna even luidruchtig ademde als zijzelf.

Maar Alise scheen echt aan alles gedacht te hebben. De ter’angrealen waren al op de pakpaarden gestouwd. De nog niet onderzochte manden zaten vol met door elkaar liggende rommel – het Licht mocht weten wat – maar de manden die Aviendha en zij geleegd hadden puilden nu uit door grove zakken, vol meel en zout, bonen en linzen. Een handvol stalknechten zorgde voor de pakpaarden in plaats van dat ze met hun armen vol overal heen renden. Zonder twijfel op bevel van Alise. Zelfs Birgitte liep op verzoek van die vrouw te draven, met niet meer dan een spijtige grijns! Elayne tilde het zeildoek op om de ter’angrealen te bestuderen zonder ze eruit te halen. Alles scheen er te zijn, een beetje door elkaar heen geraakt, in twee manden. Er was niet genoeg om ze helemaal te vullen, maar er was niets gebroken. Niet dat iets anders dan de Ene Kracht de meeste ter’angrealen kon breken, maar toch... Aviendha ging in kleermakerszit op de grond zitten en veegde met een grote, linnen zakdoek het zweet van haar gezicht. Die paste helemaal niet bij haar mooie zijden rijkleding. Zelfs zij begon tekenen van vermoeidheid te tonen. ‘Wat zit je te brommen, Elayne? Je klinkt net als Nynaeve. Dat mens van Alise heeft ons alleen maar de moeite bespaard om die dingen zelf in te pakken.’

Elayne kleurde een beetje. Ze had niets hardop willen zeggen, ik wil gewoon niet dat deze dingen worden aangeraakt door mensen die niet weten wat ze kunnen aanrichten, Aviendha.’ Sommige ter’angrealen konden zelfs bij niet-geleidsters afgaan als die iets verkeerd deden, maar eigenlijk wilde ze gewoon niemand de ter’angrealen laten aanraken. Ze waren van haar! De Zaal zou deze niét aan een andere zuster overhandigen omdat die ouder en meer ervaren was. Of ze verbergen omdat de studie ervan te gevaarlijk was. Met zoveel voorbeelden zou ze er misschien eindelijk achter kunnen komen hoe ze ter’angrealen kon maken die altijd werkten; er waren veel te veel mislukkingen en half geslaagde pogingen geweest. ‘Ze hebben iemand nodig die weet wat ze doet,’ zei ze, en bond het stugge zeildoek weer op zijn plaats.

Uit de chaos begon sneller orde te verschijnen dan Elayne verwacht had, zij het niet zo snel als ze zou willen. Ze moest natuurlijk met tegenzin bekennen dat niets wat langzamer ging dan onmiddellijk haar wensen had kunnen vervullen. Ze kon haar ogen niet van de hemel afhouden en stuurde Careane terug de heuvel op om uit te kijken in de richting van Ebo Dar. De Groene zuster bromde wat binnensmonds voordat ze een knix maakte. Ze keek zelfs nadrukkelijk naar de rondrennende Kinsvrouwen, alsof ze op het punt stond te opperen om een van hen te gebruiken, maar Elayne wilde iemand hebben die niet zou flauwvallen bij het zien van naderend ‘Schaduwgebroed’, en Careane had onder de zusters de laagste rang. Adeleas en Vandene brachten Ispan tussen hen in naar buiten, stevig afgeschermd en met de leren zak weer om haar hoofd. Ze liep vrij gemakkelijk en er was niet te zien dat haar iets was aangedaan, behalve... Behalve dat Ispan haar handen voor haar middel gevouwen hield en niet eens probeerde om de zak op te tillen voor een blik, en toen ze in het zadel werd geholpen stak ze ongevraagd haar polsen uit om aan de zadelknop gebonden te worden. Als ze zo meegaand was, hadden ze misschien iets van haar opgestoken. Elayne wilde er maar liever niet aan denken hoe dat bereikt was. Natuurlijk waren er... opstoppingen, min of meer, zelfs met wat er op hen af kon stormen. Wat beslist op hen af kwam stormen. Dat Nynaeve haar hoed terugkreeg, was niet echt een verstoring, hoewel het er bijna een werd; Alise had hem gevonden en aan Nynaeve teruggegeven en haar gezegd dat ze haar gezicht tegen de zon moest beschermen als ze die gladde, fraaie huid wilde behouden. Een verbijsterde Nynaeve keek toe hoe de vrouw zich weghaastte om een van de vele kleine moeilijkheden af te handelen, en schoof de hoed toen opzichtig onder een riem van een van de zadeltassen. Al vanaf het begin wenste Nynaeve zelf de echte verstoringen op te lossen, maar Alise was er bijna altijd het eerste bij, en waar Alise een opstopping tegenkwam loste die zichzelf op. Verscheidene edelvrouwes eisten hulp bij het inpakken van hun eigendommen, om slechts in niet mis te verstane bewoordingen te horen dat Alise meende wat ze zei, en dat als ze niet opschoten, ze konden vertrekken in wat ze nu aan hadden. Ze schoten op. Er waren er een paar, en niet alleen edelvrouwes, die van gedachten veranderden toen ze hoorden dat Andor hun bestemming was. Zij werden letterlijk de weg op gejaagd.

Te voet. Ze kregen het bevel heel hard weg te rennen, tot ze niet meer konden. Elk paard was nodig, maar ze moesten een flink eind weg zijn voor de Seanchanen kwamen; men kon op zijn minst verwachten dat ze iedereen in de buurt van de boerderij zouden ondervragen. Nynaeve begon tegen Renaile op te spelen over de Schaal en over de schildpad die Talaan had gebruikt, welke Renaile kennelijk achter haar buikband had gestoken. Maar ze waren nog maar nauwelijks bij het punt beland waar er met vuisten geschud werd, toen Alise opdook. In minder dan geen tijd had Sareitha weer de zorg over de Schaal en Merilille die over de schildpad. Waarop Elayne vergast werd op het schouwspel van Alise die haar vinger onder de neus van de verbijsterde windvindster van de Vrouwe der Schepen van de Atha’an Miere zwaaide en haar de les las over diefstal, wat Renaile verontwaardigd sputterend achterliet. Nynaeve mopperde ook nog wat en stampte met lege handen weg, maar Elayne dacht dat ze nog nooit iemand gezien had die er zo terneergeslagen uitzag. Maar alles bij elkaar had het niet lang geduurd. De vrouwen die op de boerderij gebleven waren, werden verzameld onder de waakzame blikken van de Weefkring – en die van Alise, die zorgvuldig bijhield wie de laatste tien waren. Op twee na droegen deze allemaal geborduurde zijden kleren, welke niet veel verschilden van die van Elayne. Zeker geen Kinsvrouwen. Elayne geloofde beslist dat ze wel degelijk de afwas zouden doen; Alise liet zich niet weerhouden door zoiets onbeduidends als edele geboorte. De windvindsters schaarden zich met hun paarden in de stoet en waren verrassend stil, behalve Renaile die verwensingen mompelde wanneer ze Alise maar zag. Careane werd van de heuveltop teruggeroepen. De zwaardhanden brachten de zusters hun paarden. Bijna iedereen hield een oog op de lucht, en de gloed van saidar speelde rond alle oudere Aes Sedai en de meeste windvindsters. En om sommige vrouwen van de Kinne. Nynaeve stuurde haar merrie naar de kop van de stoet bij de put. Ze speelde met de angreaal die nog steeds aan haar hand zat, alsof zij degene zou zijn die de poort zou maken, hoe belachelijk die gedachte ook was. Om maar iets te noemen, hoewel ze haar gezicht gewassen had en, vreemd genoeg, haar hoed had opgezet, wankelde ze nog steeds als haar zelfbeheersing haar ontglipte. Lan leek zowat aan haar schouder vastgeplakt. Zijn gezicht was als altijd uit steen gehouwen, maar als er ooit een man had klaargestaan om een vrouw op te vangen als ze zou vallen, was hij het wel. Zelfs met de armband-met-ringen zou Nynaeve weleens niet in staat kunnen zijn om een poort te weven. Belangrijker nog, ze had sinds hun allereerste aankomst op de boerderij steeds heen en weer lopen rennen; Elayne had heel wat tijd besteed aan het vasthouden van saidar, net op de plek waar ze nu stonden. Zij kende die plek. Nynaeve keek gemelijk toe toen Elayne de Bron omhelsde, maar ze was verstandig genoeg om niets te zeggen.

Al meteen wenste Elayne dat ze Aviendha gevraagd had om het beeldje van de in haar eigen haar gewikkelde vrouw; ook zij was vermoeid, en alle saidar die ze kon putten was nauwelijks genoeg om een werkzame weving te vormen. De stromen golfden in haar greep heen en weer en het was bijna alsof ze zich wilden losmaken, maar ze klapten toen zo snel op hun plaats dat ze opschrok. Geleiden als je moe was, leek helemaal niet op andere tijden, maar deze keer was erger dan ooit. De bekende, rechtopstaande spleet verscheen tenminste zoals het hoorde, en verwijdde zich tot een opening vlak naast de put. Een opening die niet groter was dan Aviendha had gemaakt, maar Elayne was dankbaar dat die groot genoeg was om een paard door te laten. Op het laatst was ze niet meer zeker geweest of dat zo zou zijn. Vanuit de Kinsvrouwen kwam gehijg, toen ze plotseling een bergweide zagen tussen hen en de bekende grijze massa van de put. ‘Je had het mij moeten laten proberen,’ zei Nynaeve zacht. Zacht, maar toch scherp. ‘Je liet het bijna helemaal mislukken.’ Aviendha gaf Nynaeve een vlakke blik, die Elayne bijna naar haar arm deed grijpen. Hoe langer ze naastzusters bleven, hoe meer ze scheen te denken dat ze Elaynes eer moest verdedigen; als ze eerstzusters werden, zag Elayne al aankomen dat ze Aviendha helemaal moest weghouden bij Nynaeve en Birgitte!

‘Het is gedaan, Nynaeve,’ zei ze snel. ‘Daar gaat het om.’ Nynaeve schonk haar een vlakke blik en bromde iets over aangebrand, alsof het Elayne was die haar geërgerde kant liet zien. Birgitte was de eerste die erdoorheen ging, onbeschaamd naar Lan grijnzend. Ze stuurde haar paard door de poort heen met haar boog gereed in de andere hand. Elayne kon een gretigheid in haar ontwaren, iets van tevredenheid misschien, omdat zij deze keer aan kop ging in plaats van Lan – er was altijd iets van wedijver tussen de zwaardhanden – en een klein beetje behoedzaamheid. Een heel klein beetje. Elayne kende dat weiland goed; Garet Brin had haar hier vlakbij leren rijden. Een span of vijf voorbij de eerste, met spaarzame bomen beklede heuvels lag het herenhuis van een van haar moeders landgoederen. Haar landgoederen; ze kon er maar beter aan wennen. De zeven gezinnen die voor het huis en de grond zorgden waren de enige mensen in de wi|de omtrek.

Elayne had deze bestemming gekozen omdat ze van hieruit Caemlin in twee weken konden bereiken. En omdat het landgoed zo afgezonderd lag, zou ze Caemlin kunnen betreden voordat iemand waar wist dat ze in Andor was. Dat kon een zeer noodzakelijke voorzorgsmaatregel zijn; in het verleden waren mededingers naar de Rozenkroon geregeld vastgehouden als ‘gasten’, tot zij van hun aanspraken afzagen. Haar moeder had er twee vastgezet, tot zij de troon had bestegen. Met geluk had ze een stevig fundament gelegd tegen de tijd dat Egwene en de anderen aankwamen. Lan stuurde Mandarb meteen achter Birgittes bruine ruin aan, en Nynaeve zwaaide naar voren als wilde ze zich achter het zwarte krijgsros aan haasten, maar ze hield zich in met een vlakke blik die Elayne uitdaagde om er iets van te zeggen. Ze trok woest aan de teugels en deed zichtbaar moeite om overal naar te kijken, behalve door de poort naar Lan. Haar lippen bewogen. Het duurde even, tot Elayne besefte dat ze zat te tellen.

‘Nynaeve,’ zei ze zacht, ‘we hebben echt niet de tijd om...’

‘Opschieten,’ riep Alise vanuit de achterhoede. Het geluid van haar klappende handen onderstreepte het scherp. ‘Niet duwen of dringen, maar ik moet ook niets van treuzelaars hebben. Opschieten!’ Nynaeve draaide haar hoofd verwilderd om, en haar gezicht werd getekend door een gepijnigde twijfel. Om een of andere reden raakte ze haar hoed aan, waaraan een paar gebroken veren hingen, voor ze haar hand wegtrok. ‘O, die geitenlikkende ouwe...!’ gromde ze. De rest ging verloren toen ze haar merrie door de poort trok. Elayne snoof. En Nynaeve had het lef om anderen aan te spreken op hun taalgebruik? Maar ze wenste dat ze de rest ook gehoord had; het eerste gedeelte kende ze al.

Alise bleef maar aansporingen roepen, maar het was niet echt meer nodig. Zelfs de windvindsters haastten zich, terwijl ze over hun schouders bezorgde blikken op de lucht wierpen. Ook Renaile, die iets over Alise mompelde dat Elayne in haar geheugen opborg. Hoewel het nogal tam leek om iemand een visminnende aasvreter te noemen. Ze zou verwacht hebben dat het Zeevolk de hele tijd vis at. Alise was de allerlaatste, afgezien van de zwaardhanden die de achterhoede bewaakten, alsof zij zelfs de pakpaarden moest opdrijven. Ze hield lang genoeg in om Elayne haar groengepluimde hoed te geven. ‘Je wilt de zon uit dat mooie gezichtje van je houden,’ zei ze met een glimlach. ‘Zo’n mooi meisje. Onnodig om voortijdig in leer te veranderen.’

Aviendha, die vlak bij op de grond zat, liet zich achterovervallen en trappelde met haar hielen van het lachen.

‘Ik denk dat ik haar vraag om voor jóu een hoed te zoeken. Met een heleboel pluimen en grote strikken,’ zei Elayne liefjes, voor ze haastig de Kinsvrouw volgde. Dat maakte beslist een einde aan Aviendha’s gelach.

Het zacht glooiende weiland was breed en bijna een span lang, ingesloten door heuvels die hoger waren dan die welke ze hadden achtergelaten. En door bomen die ze kende, eik en den en zwarthout, bittergom en lederblad en pijnboom. Het was een dicht woud met hoog en sterk timmerhout, dat zich uitstrekte naar het zuiden, westen en oosten, hoewel er dit jaar waarschijnlijk geen bomen omgehakt zouden worden. Naar het noorden, richting het herenhuis, waren de verspreide bomen meer geschikt als brandhout. Hier en daar lagen in het dor bruine gras kleine grijze keistenen, en de geelbruine stengels van verdorde wilde bloemen ontbraken geheel. Dat verschilde weinig van het zuiden.

Deze keer stond Nynaeve nu eens niet om zich heen te staren om Lan te vinden. Hij en Birgitte zouden toch niet lang wegblijven, niet hier. In plaats daarvan schreed ze met snelle tred tussen de paarden door, beval de mensen met luide stem om op te stijgen, zat de dienaren bij de pakpaarden op hun huid en zei kortaf tegen een paar van de Kinsvrouwen die geen paard hadden, dat elk kind vijf span kon lopen. Ten slotte schreeuwde ze naar een slanke Altaraanse edelvrouwe met een litteken op haar wang, die een bundel droeg die bijna net zo groot was als zijzelf, dat als ze zo dwaas geweest was om al haar kleren mee te nemen, ze die ook kon meesjouwen. Alise had de Atha’an Miere om zich heen verzameld en maakte hun duidelijk hoe ze op een paard moesten klimmen. Het was wonderlijk, maar ze schenen zowaar aandachtig te luisteren. Nynaeve gluurde haar kant op en scheen het wel fijn te vinden dat ze Alise op één plek vond. Tot Alise bemoedigend glimlachte en haar gebaarde om door te gaan met wat ze aan het doen was.

Even stond Nynaeve stokstijf en staarde de vrouw aan. Toen liep ze door het gras naar Elayne. Ze reikte met twee handen naar haar hoed en aarzelde, en keek er kwaad naar voor ze hem recht trok. ik laat haar deze keer gewoon voor alles zorgen,’ zei ze op een verdacht redelijke toon. ‘We zullen eens zien hoe ze het klaarspeelt met dat Zeevolk. Ja, dat wil ik zien.’ Een veel te redelijke toon. Ze staarde fronsend naar de nog steeds geopende poort. ‘Waarom houd je hem vast? Laat gaan.’ Ook Aviendha keek achterdochtig. Elayne haalde diep adem. Ze had hierover nagedacht, en er was geen andere manier, maar Nynaeve zou proberen het uit haar hoofd te praten, en er was geen tijd om te redetwisten. Door de poort heen lag de boerderij er verlaten bij. Zelfs de kippen waren eindelijk afgeschrikt door de drukte, maar hoe lang zou het duren voor het erf zich weer vulde? Ze bestudeerde haar weving die zo strak was dat er maar een paar draden zichtbaar bleven. Uiteraard kon ze elke stroom zien, maar op die paar na schenen ze onverbrekelijk met elkaar verbonden te zijn. ‘Leid iedereen naar het herenhuis, Nynaeve,’ zei ze. De zon stond al laag boven de kim; het zou misschien nog een uur of twee licht zijn. ‘Meester Hoornbron zal wel verbaasd zijn dat er zoveel bezoekers in de schemer aankomen. Zeg hem maar dat jullie gasten zijn van het meisje dat huilde over de roodvink met de gebroken vleugel; dat zal hij niet vergeten zijn. Ik zal er zo snel mogelijk zijn.’

‘Elayne,’ begon Aviendha op verrassend bezorgde toon, terwijl Nynaeve tegelijkertijd scherp zei: ‘Wat denk je wel dat je...’ Er was maar één manier om er een eind aan te maken. Elayne plukte een van de zichtbare draden uit de weving; de draad golfde en sloeg als een levende vangarm. Hij sputterde en rafelde, en kleine stukjes saidar braken af en vervaagden. Dat had ze niet gezien toen Aviendha haar weving ongedaan maakte, maar ze had toen alleen het laatste restje bekeken. ‘Ga maar,’ zei ze tegen Nynaeve. ‘Ik wacht met de rest tot jullie allemaal uit het zicht zijn.’ Nynaeve staarde haar met open mond aan. ‘Het moet gebeuren,’ zuchtte Elayne. ‘De Seanchanen zullen snel bij de boerderij zijn. En al wachten ze tot morgen, wat gebeurt er als een van de damane de gave heeft om resten te lezen? Nynaeve, ik ben niet van plan om het Reizen aan de Seanchanen te geven. Onder geen voorwaarde!’

Nynaeve gromde binnensmonds iets over de Seanchanen dat, aan de toon te horen, bijzonder smerig moest zijn. ‘Nou, ik sta niet toe dat je jezelf opbrandt!’ zei ze hardop. ‘Doe die draad terug! Voordat het hele ding ontploft zoals Vandene gezegd heeft. Je zou ons allemaal kunnen doden!’

‘Die kan niet meer teruggestopt worden,’ zei Aviendha, en ze legde een hand op Nynaeves arm. ‘Ze is begonnen, en nu moet ze het afmaken. Je moet doen wat zij zegt, Nynaeve.’

Nynaeves wenkbrauwen daalden. ‘Moeten’ was een woord dat ze niet graag hoorde, niet als het op haar sloeg. Maar ze was geen dwaas, en na wat woeste blikken – op Elayne, op Aviendha, op de wereld in het algemeen – sloeg ze haar armen om Elayne heen in een omhelzing die haar ribben deed kraken.

‘Wees voorzichtig, hoor!’ fluisterde ze. ‘Als je erin slaagt om jezelf te doden, zweer ik dat ik je levend zal villen.’ Ondanks alles barstte Elayne in lachen uit. Nynaeve snoof en duwde haar aan haar schouders op armlengte weg. ‘Je weet wat ik bedoel,’ gromde ze. ‘En geloof maar niet dat ik het niet meen, want ik doe het echt! Ik doe het,1 voegde ze er op zachtere toon aan toe. ‘Pas op jezelf.’ Het kostte Nynaeve wat tijd om zich te vermannen terwijl ze met haar ogen knipperde en haar blauwe rijhandschoenen rechttrok. Er scheen iets in haar ogen te glinsteren, maar dat kon niet; Nynaeve maakte anderen aan het huilen, zelf deed ze dat niet. ‘Goed dan,’ zei ze luid. ‘Alise, als je iedereen nog niet gereed hebt...’ Ze draaide zich om en slaakte een verstikte kreet.

Degenen die geacht werden te rijden waren opgestegen, zelfs de Atha’an Miere. De zwaardhanden waren allemaal om de overige zusters verzameld; Lan en Birgitte waren teruggekomen, en Birgitte sloeg Elayne bezorgd gade. De dienaren hadden de pakpaarden in een rij staan en de Kinsvrouwen wachtten geduldig, de meesten te voet, behalve de Weefkring. Een stel paarden waarop gereden had kunnen worden, was beladen met zakken voedsel eri bundels met eigendommen. Vrouwen die meer hadden meegebracht dan Alise had toegestaan – geen van hen behoorde tot de Kinne – droegen de bundels op hun eigen rug. De vrouwe met het litteken stond ongemakkelijk gebogen onder haar last en keek kwaad naar iedereen behalve Alise. Iedere vrouw die kon geleiden staarde naar de poort. En iedere vrouw die Vandene over de gevaren had gehoord, sloeg die ene kronkelende draad gade als was het een roodadder. Het was Alise zelf die Nynaeve haar paard bracht. En haar hoed rechtzette toen Nynaeve een voet in de stijgbeugel zette. Nynaeve wendde de merrie naar het noorden en Lan reed op Mandarb aan haar zijde. Op haar gezicht lag een trek van bittere vernedering. Elayne begreep niet waarom ze Alise niet op haar plaats zette. Als je Nynaeve mocht geloven, zette ze al oudere vrouwen op hun plaats toen ze weinig meer dan een meisje was. En per slot van rekening was ze nu een Aes Sedai; dat zou van enorm gewicht moeten zijn voor de Kinsvrouwen.

Terwijl de stoet zich een weg naar de heuvels zocht, keek Elayne naar Aviendha en Birgitte. Aviendha stond er gewoon, met over elkaar geslagen armen; ze hield de angreaal van de naakte vrouw met de lange haren stevig in haar hand. Birgitte nam de teugels van Leeuwin over van Elayne, deed ze bij die van Aviendha’s paard en dat van haarzelf, en liep toen naar een klein rotsblok op twintig pas afstand, waar ze ging zitten.

‘Jullie twee moeten...’ begon Elayne, en ze kuchte toen Aviendha’s wenkbrauwen verbaasd omhoogschoten. Het was onmogelijk om Aviendha weg te sruren van een gevaar zonder haar te beschamen, ik wil dat je de anderen vergezelt,’ zei ze tegen Birgitte. ‘En neem Leeuwin mee. Aviendha en ik kunnen haar ruin om de beurt berijden. Ik hou wel van een wandeling voor bedtijd.’

‘Als je ooit een man half zo goed behandelt als dat paard,’ zei Birgitte droog, ‘is hij levenslang de jouwe. Ik denk dat ik hier maar een tijdje blijf zitten; ik heb vandaag wel genoeg gereden. Ik sta niet de hele tijd voor je klaar, hoor. Dat spelletje kunnen we voor het oog van de zusters en de andere zwaardhanden spelen, om je al dat gebloos te besparen, maar jij en ik weten wel beter.’ Ondanks de spot in haar woorden, voelde Elayne slechts genegenheid van haar komen. Nee, het was sterker dan genegenheid. Haar eigen ogen prikten plotseling. Haar dood zou Birgitte tot in haar diepste kern verwonden – daar zorgde de zwaardhandbinding wel voor – maar het was vriendschap die haar nu liet blijven.

‘Ik ben blij dat ik twee vriendinnen zoals jullie heb,’ zei ze eenvoudig. Birgitte grinnikte alsof ze iets doms gezegd had. Maar Aviendha werd vuurrood en staarde Birgitte met grote ogen woest aan, alsof de zwaardhand schuldig was aan haar brandende wangen. Haastig verlegde ze haar blik naar de mensen die de eerste heuvel nog niet hadden bereikt, ze waren misschien op een halve span afstand. ‘Het is het beste om te wachten tot ze niet meer te zien zijn,’ zei ze, ‘maar je kan niet te lang wachten. Als je eenmaal met de ontweving begint, zullen de stromen na een tijdje... gladder... worden. Als je er een laat gaan voor die buiten de weving is, is dat hetzelfde als de weving te laten gaan; het zal dan willekeurig waar invallen. Maar je moet je ook niet te zeer haasten. Elke draad moet zo ver mogelijk losgetrokken worden. Hoe meer die loskomt, hoe makkelijker het is om de anderen te zien, maar je moet altijd de draad uitkiezen die je het best kan zien.’ Ze glimlachte warm en drukte haar , vingers stevig tegen Elaynes wang. ‘Het zal goed gaan, als je maar voorzichtig bent.’

Het klonk niet zo moeilijk. Ze moest gewoon voorzichtig zijn. Het scheen een hele tijd te duren voor de laatste vrouw over de heuvel was getrokken, de magere edele die bijna bezweek onder het gewicht van haar kleren. De zon scheen nog een behoorlijk eind van de einder te zijn, maar het leek alsof er veel tijd was verstreken. Wat bedoelde Aviendha nu precies met ‘glad’? Ze kon het niet verklaren, behalve met soortgelijke woorden. Ze werden moeilijk vast te houden, dat was alles.

Elayne kwam erachter zodra ze weer begon. ‘Glad’ was wat je kreeg als je een levende paling met vet insmeerde. Alleen al om de eerste draad te kunnen vasthouden, moest ze haar tanden opeenklemmen. En dan moest ze de draden ook nog ontwarren. Toen de draad van Lucht begon te kronkelen en uiteindelijk vrij was, weerhield haar slechts de gedachte aan wat er nog meer losgemaakt moest worden, om een zucht van verlichting te slaken. Als ze nog ‘gladder’ werden, wist ze niet zeker of ze het klaar kon spelen. Aviendha keek scherp toe, maar zei niets meer, hoewel ze altijd een aanmoedigende glimlach had als Elayne er eentje nodig had. Elayne kon Birgitte niet zien – ze durfde niet van haar werk op te kijken – maar ze kon haar voelen als een kleine knoop van rotsvast vertrouwen in haar eigen hoofd. Genoeg vertrouwen om haar taak te vervullen. Het zweet stroomde van haar gezicht en over haar rug en buik, tot ze zichzelf ‘glad’ voelde worden. Een bad zou vanavond zeer welkom zijn. Nee, daar mocht ze niet aan denken. Alle aandacht voor de wevingen. Het werd inderdaad moeilijk om ze te hanteren. Ze trilden in haar greep zodra ze er een aanraakte, maar ze kwamen nog steeds los, en elke keer als er een draad begon te zwiepen, scheen de volgende uit de massa op te springen. Die werd dan ineens duidelijk waarneembaar, waar eerst alleen de massa van saidar geweest was. In haar ogen was de poort net een monsterlijke, verwrongen hondenkop op de bodem van een poel, omgeven door kronkelende vangarmen; elk dik behaard met draden van de Kracht die groeiden en kronkelden en verdwenen, om vervangen te worden door nieuwe. De opening die iedereen kon zien, bewoog langs de randen en veranderde voortdurend van vorm en zelfs van grootte. Haar benen begonnen te trillen en haar ogen deden net zo’n pijn van de inspanning als van het prikkende zweet. Ze wist niet hoe lang ze dit kon volhouden. Ze klemde haar tanden opeen en vocht. Eén draad tegelijk. Eén draad tegelijk.

Meer dan duizend span verder, minder dan honderd pas van de trillende poort, stroomden tientallen krijgslieden het erf rond de witte boerderijgebouwen op. Het waren kleine mannen met kruisbogen, in bruin gekleurde borstplaten en met geschilderde helmen op die eruitzagen als de koppen van enorme insecten. Achter hen aan kwam een vrouw wier gewaad versierd was met rode vlakken en zilverkleurige bliksemstralen. Ze had een armband om, die met een zilverkleurige lijn verbonden was met een band om de hals van een vrouw in het grijs. Daarachter kwamen een tweede sul’dam en haar damane, en nog een stel. Een van de sul’dam wees op de poort, en ineens werd haar damane omhuld door de gloed van saidar. ‘Liggen!’ schreeuwde Elayne, en ze viel achterover, buiten het gezichtsveld van het boerenerf. Zilverkleurige bliksemstralen schoten door de poort met een gebrul dat haar bijna verdoofde, en vertakten zich met geweld in elke richting. Haar haren kwamen recht overeind, en overal waar een van de gevorkte stralen de grond raakte, ontsproten fonteinen van aarde met donderend geweld. Stof en steentjes regenden op haar neer.

Ineens was haar gehoor terug, en er kwam een mannenstem van de andere kant van de opening, met een slepende, langzame tongval die haar minstens zoveel kippenvel bezorgde als de woorden zelf. ‘... moeten ze levend gevangennemen, dwazen!’

Ineens sprong een van de krijgers het weiland in, tot vlak voor haar. Birgittes pijl sloeg door de gebalde vuist die in zijn leren borstplaat geperst was. Een tweede Seanchaan struikelde over de eerste toen die viel, en Aviendha’s mes stak in zijn keel voor hij zich kon herstellen. Pijlen vlogen als hagelstenen van Birgittes boog; met een laars op de paardenteugels geplant, grinnikte ze grimmig onder het schieten. De bevende paarden sloegen hun hoofden heen en weer en dansten alsof ze zich vrij wilden worstelen en ervandoor gaan, maar Birgitte bleef gewoon staan en schoot zo vlug als ze de pees kon spannen. Kreten voorbij de poort zeiden dat Birgitte Zilverboog nog steeds doel trof met elke pijl die ze afschoot. Het antwoord kwam, even vlug als slechte gedachten, zwarte schichten, kruisboogpijlen. Het gebeurde allemaal zo vlug. Aviendha viel, en er droop bloed over haar vingers toen ze haar rechterarm vastgreep, maar ze liet de wond onmiddellijk los, kroop in veiligheid en zocht met een vastberaden trek op haar gezicht op de grond naar de angreaal. Birgitte schreeuwde en liet haar boog vallen. Ze greep naar haar dij waar pijlveren uitstaken. Elayne voelde de steek van pijn even erg als was die van haar zelf.

Wanhopig greep ze, terwijl ze half op haar rug lag, naar een andere draad. En na een enkele ruk besefte ze tot haar afgrijzen dat ze niets meer kon doen dan die draad vast houden. Had die bewogen? Was hij eigenlijk wel wat meer vrijgekomen? Als dat zo was, durfde ze hem niet te laten gaan. De draad trilde glibberig in haar greep. ‘Levend, zei ik!’ brulde de Seanchaanse stem. ‘Wie een vrouw doodt, krijgt geen aandeel in de goudschatting!’ De pijlenregen hield ineens op.

‘Je wilt mij pakken?’ schreeuwde Aviendha. ‘Kom maar op dan, en dans met mij!’ De gloed van saidar omhulde haar in een oogwenk, zij het vaag, zelfs met de angreaal, en vuurbollen sprongen voor de poort tot leven en vlogen er als vlammende fonteinen doorheen. Ze waren niet groot, maar de donderklappen waarmee ze in Altara uiteenvielen klonken achter elkaar. Aviendha hijgde echter van inspanning, en haar gezicht glom van het zweet. Birgitte had haar boog teruggevonden; ze zag er helemaal uit als de heldin uit de legenden. Het bloed stroomde uit haar been, en ze kon nauwelijks staan, maar ze had een pijl half getrokken en zocht naar een doel. Elayne probeerde haar ademen te beheersen. Ze kon geen draadje méér van de Kracht putten, had niets over om hen te helpen. ‘Jullie twee moeten zien weg te komen,’ zei ze. Ze kon niet geloven hoe ze klonk; zo kalm als ijs, ze wist dat ze eigenlijk had moeten jammeren. Haar hart probeerde door haar ribben heen te hameren, ik weet niet hoeveel langer ik dit kan vasthouden.’ Dat gold niet alleen voor de enkele draad, maar voor de hele weving. Glipte die weg? Was dat zo? ‘Ga. Zo snel als jullie kunnen. De andere kant van de heuvels moet veilig zijn, maar elke stap uit de buurt helpt. Ga!’ Birgitte gromde iets in de Oude Spraak, niet iets wat Elayne kende. Het klonk als een uitdrukking die ze graag had leren kennen. Als er ooit een kans voor was. Birgitte ging door in bewoordingen die Elayne kon begrijpen. ‘Als je dat rottige ding laat gaan voor ik het zeg, hoef je je geen zorgen te maken of Nynaeve je komt villen, want dat doe ik dan wel. En vervolgens is het haar beurt. Wees stil en hou vol! Aviendha, kom hier – achter dat ding langs! – kun je het dan volhouden? – kom hier en neem een van die bloedpaarden.’

‘Zolang ik kan zien waar ik kan weven,’ zei Aviendha, die wankelend overeind kwam. Ze struikelde opzij en kon zich maar net staande houden. Uit een gemeen gat in haar mouw vloeide bloed, ik geloof dat ik het kan.’ Ze verdween achter de poort en de vuurbollen bleven doorgaan. Je kon vanaf de andere kant ook door een poort kijken, hoewel die er dan uitzag als een trillende waas van hitte die in de lucht hing. Maar je kon er vanaf die kant niet doorheen lopen – het zou een buitengewoon pijnlijke ervaring zijn – en toen Aviendha weer verscheen, strompelde ze er een flink eind vandaan. Birgitte hielp haar op te stijgen, maar achterstevoren! Toen Birgitte fel naar haar gebaarde, nam Elayne niet eens de moeite om met haar hoofd te schudden. Ze was bang voor wat er zou gebeuren als ze dat deed. ik weet niet zeker of ik het vast kan houden als ik overeind kom.’ Eerlijk gezegd wist ze niet eens zeker of ze zelfs maar overeind kon komen. Het was niet langer vermoeidheid; haar spieren waren veranderd in water. ‘Rij zo snel je kunt. Ik hou vast zolang ik kan. Alsjeblieft, ga!’

Birgitte gromde verwensingen in de Oude Spraak – dat moest wel zo zijn; niets anders had een dergelijke klank! – en legde de teugels in Aviendha’s hand. Ze hobbelde naar Elayne toe, waarbij ze twee keer bijna omviel, en boog zich om haar bij de schouders te pakken. ‘Je kunt het volhouden,’ zei ze met een stem die vervuld was van dezelfde overtuiging als Elayne van haar kon voelen, ik heb voor jou nog nooit een koningin van Andor ontmoet, maar ik heb koninginnen gekend die net als jou waren. Schouders van staal en het hart van een leeuwin. Je kunt het!’

Ze wachtte niet op antwoord, maar trok Elayne langzaam overeind, waarbij elke pijnscheut in haar been weerkaatst werd in Elaynes hoofd. Elayne trilde van de inspanning om de weving vast te houden, om die ene draad vast te houden. Ze merkte verbaasd op dat ze overeind stond. En levend. Birgittes been klopte waanzinnig in haar hoofd. Ze probeerde niet op Birgitte te leunen, maar haar eigen trillende benen konden haar niet volledig dragen. Toen ze naar de paarden wankelden, waarbij ze elkaar half ondersteunden, bleef Elayne over haar schouder kijken. Ze kon een weving vasthouden zonder ernaar te kijken – in gewone omstandigheden – maar ze moest zichzelf ervan overtuigen dat ze nog steeds een greep op die enkele draad had, en dat die niet weggleed. De poort was nu een weving die ze nooit eerder gezien had, hevig verwrongen en met rafelige, kronkelende vangarmen.

Birgitte kreunde en gooide haar meer in het zadel dan dat ze haar erin hielp. Achterstevoren, net als Aviendha. ‘Je moet kunnen blijven kijken,’ legde ze uit terwijl ze naar haar eigen paard liep. Ze hield de teugels van alle drie de paarden en trok zichzelf pijnlijk op. Zonder enig geluid, maar Elayne voelde de pijn. ‘Jij doet wat je moet doen, en je gaat mee naar waar wij heen gaan.’ De paarden sprongen ervandoor, misschien wel evenzeer uit zichzelf als door Birgittes hiel in de flank van haar eigen rijdier.

Elayne klampte zich met dezelfde grimmigheid vast aan de zadelboom, aan de weving en aan saidar zelf. Het galopperende paard schudde haar door elkaar, en ze wist maar net in het zadel te blijven. Aviendha gebruikte haar zadelboom als hulpmiddel om overeind te blijven. Haar mond hing open en ze zoog lucht naar binnen, haar ogen leken slechts te staren. Maar de gloed omhulde haar en de stroom van vuurbollen hield aan. Niet zo snel als eerst, zeker, en sommige schoten ver naast de poort als ijlende strepen van vlammen door het gras heen, of spatten uiteen op de grond erachter. Maar nog steeds werden ze gevormd, en nog steeds vlogen ze. Elayne verzamelde kracht, dwong er zich toe; als Aviendha het kon volhouden terwijl ze elk moment op haar gezicht kon vallen, kon zij dat ook.

De poort werd kleiner en kleiner terwijl ze weg galoppeerden, en het bruine gras strekte zich uit tussen hen en de opening, en toen begon de grond omhoog te lopen. Ze beklommen de heuvel! Birgitte was opnieuw de pijl in de boog, alle aandacht gericht op één doel, terwijl ze de pijn in haar been bestreed en haar paard tot grotere snelheid maande. Het enige dat ze te doen stond was de top bereiken, de andere kant.

Naar adem snakkend zakte Aviendha op haar ellebogen en ze werd in het zadel opgeworpen als een lege zak; het licht van saidar om haar heen flikkerde en was verdwenen, ik kan niet meer,’ hijgde ze. ‘Ik kan niet meer.’ Dat was alles wat ze kon uitbrengen. Toen de hagelbui van vuur ophield, begonnen Seanchaanse krijgers bijna onmiddellijk de wei in te springen.

‘Al goed,’ wist Elayne uit te brengen. Haar keel voelde aan als zand; al het vocht binnen in haar zat nu op haar huid en doordrenkte haar kleren. ‘Het is vermoeiend om een angreaal te gebruiken. Je hebt het goed gedaan en ze kunnen ons niet meer grijpen.’ Als om haar te logenstraffen, verschenen een sul’dam en haar damane in het weiland beneden; zelfs op een halve span afstand waren ze onmiskenbaar. De zon, die laag in het westen stond, liet hun a’dam glinsteren. Een tweede paar voegde zich bij hen, en toen een derde en een vierde.

In het weiland wees een vrouw, en voor Elayne scheen de tijd te vertragen. Om de damane van de vrouw sprong de gloed van de Ene Kracht op. Elayne kon de weving gestalte zien krijgen. Ze wist wat het was. En er was geen manier om het tegen te gaan. ‘Sneller!’ schreeuwde ze. Het schild raakte haar. Ze zou er te sterk voor moeten zijn – te sterk! – maar ze was te uitgeput en kon zich nauwelijks aan saidar vastklampen. Het schild sneed tussen haar en de Bron door. In de weide stortte de weving, die een poort was geweest, ineen. Hoewel Aviendha afgetobt was en eruitzag alsof ze helemaal niet meer bewegen kon, dook ze uit haar zadel op Elayne af en trok haar mee. Voor ze viel zag Elayne nog dat ze de andere kant van de helling bereikt hadden.

De lucht werd wit en verblindde haar. Er was een geluid – ze wist dat er een geluid was, een enorm gebrul – maar ze kon het niet meer horen. Iets trof haar, alsof ze van het dak van een toren op harde keien was gevallen.

Haar ogen openden zich en ze staarde naar de lucht. Die zag er vreemd uit, op de een of andere manier wazig. Even kon ze zich niet bewegen, en toen ze het wel kon, hijgde ze. Alles deed haar pijn. O Licht, wat deed het pijn! Langzaam bracht ze een hand tot voor haar gezicht; haar vingers werden rood gekleurd. Bloed. De anderen. Ze moest de anderen helpen. Ze kon Birgitte voelen. Haar pijn was even erg als haar eigen pijn, maar Birgitte was tenminste in leven. En vastbesloten, en kennelijk kwaad; ze kon niet al te ernstig gewond zijn. Aviendha.

Met een snik rolde Elayne zich om en duwde zich op handen en knieën overeind. Haar hoofd duizelde en een vreselijke pijnscheut schoot door haar zij. Vaag herinnerde ze zich dat het gevaarlijk was om te bewegen met zelfs maar een enkele gebroken rib, maar die gedachte was al even wazig als de helling. Denken was... moeizaam. Maar het knipperen met haar ogen verbeterde haar zicht. Een beetje. Ze was bijna onder aan de heuvel! Hoog erboven rees een waas van rook op van de wei aan de andere kant. Dat was nu niet belangrijk. Helemaal niet belangrijk.

Dertig pas boven haar zat Aviendha ook op handen en knieën. Ze viel bijna om toen ze een hand ophief om het bloed weg te vegen dat over haar gezicht stroomde, maar ze bleef naarstig zoeken. Haar blik viel op Elayne, en verstijfde en staarde. Elayne vroeg zich af hoe slecht ze eruitzag. Toch niet erger dan Aviendha. Aviendha’s rokken waren half weg, haar lijfje was er bijna afgerukt, en overal waar ze huid zag, scheen bloed te zijn.

Elayne kroop naar haar toe. Met dat hoofd van haar scheen dat een stuk makkelijker dan op te staan en te lopen. Toen ze dichterbij kwam hijgde Aviendha van opluchting.

‘Je bent er nog,’ zei ze, en raakte met bebloede vingers Elaynes wang aan. ik was zo bang. Zo bang.’

Elayne knipperde verbaasd met haar ogen. Wat ze van zichzelf kon zien scheen er al even slecht uit te zien als bij Aviendha. Haar eigen rokken waren nog heel, maar de helft van haar lijfje was weggerukt, en ze scheen uit tientallen schrammen te bloeden. Ze was niet opgebrand. Ze huiverde bij die gedachte. ‘We zijn er allebei nog,’ zei ze zacht.

Een eind verder veegde Birgitte haar mes schoon aan de manen van Aviendha’s paard. Toen kwam ze overeind naast het roerloze dier. Haar rechterarm hing omlaag, haar jas was weg, evenals een laars, en de rest van haar kleding was gescheurd, en ze zat onder net zoveel bloed als henzelf. De pijlschacht die uit haar dij stak scheen haar ergste verwonding te zijn. ‘Zijn rug was gebroken,’ zei ze, naar het paard aan haar voeten gebarend. ‘Ik geloof dat die van mij nog gezond is, maar het laatste dat ik van hem zag was dat hij wegrende met een snelheid waarmee je de Krans van Megairil kon winnen. Heb altijd al gedacht dat hij snelheid had. Leeuwin.’ Ze haalde haar schouders op en kreunde even. ‘Elayne, Leeuwin was dood toen ik haar vond. Het spijt me.’

‘We zijn in leven,’ zei Elayne ferm, ‘daar gaat het om.’ Ze zou later tranen hebben voor Leeuwin. De rook boven de heuveltop was dun, maar verspreidde zich over een groot gebied, ik wil heel nauwkeurig in ogenschouw nemen wat ik heb aangericht.’ Ze moesten zich aan elkaar vasthouden om overeind te blijven, en het moeizaam beklimmen van de heuvel was een aaneenschakeling van gehijg en gekreun, zelfs van Aviendha. Ze klonken alsof ze bijna doodgeranseld waren – wat weleens het geval kon zijn, dacht Elayne – en zagen eruit alsof ze een slachthuis doorwaad hadden. Aviendha klemde haar angreaal nog steeds in haar vuist, maar zelfs als zij of Elayne meer dan hun geringe Talent in Heling hadden gehad, hadden ze geen van beiden de Bron kunnen omhelzen, laat staan geleiden. Boven aan de heuvel bleven ze leunend op elkaar staan en staarden naar de verwoesting.

Vuur omringde de weide, maar het hart ervan was een uitgebrande, smeulende hoop waar alles was weggeblazen, zelfs de rotsen. De helft van de bomen op de omringende hellingen was gebroken of omgevallen. De stammen lagen van de weide afgekeerd. Er kwamen haviken aan, die de hete lucht bereden die van het vuur omhoogrees. Haviken jaagden vaak op deze manier, spiedend naar kleine dieren die door de vlammen het open veld op werden gedwongen. Van de Seanchanen was geen spoor te bekennen. Elayne wenste dat er lichamen waren, zodat ze er zeker van kon zijn dat ze allemaal dood waren. Vooral alle sul’dam. Maar toen ze naar beneden blikte, naar de brandende en rokende grond, was ze ineens blij dat ze geen bewijs zag. Het was een verschrikkelijke manier om te sterven. Het Licht zij hun ziel genadig, dacht ze. Al hun zielen. ‘Wel,’ zei ze hardop, ‘ik deed het niet zo goed als jij, Aviendha, maar ik neem aan dat het goed uitpakte, de omstandigheden in aanmerking genomen. Ik zal de volgende keer proberen het beter te doen.’ Aviendha keek haar schuins aan. Er zat een schram op haar wang, en een op haar voorhoofd, en een lange die haar hoofdhuid openlegde. ‘Je hebt het veel beter gedaan dan ik, voor een eerste keer. Ik kreeg de eerste keer een eenvoudige verknoping in een stroom van Wind. Het kostte me vijftig pogingen om die te ontweven zonder dat ik een donderslag in mijn gezicht kreeg, of een dreun die mijn oren deed suizen.’

‘Ik neem aan dat ik met iets eenvoudigers had moeten beginnen,’ zei Elayne. ik heb de gewoonte om er boven mijn macht in te duiken.’ Boven haar macht? Ze was gedoken zonder te zien of er wel water was! Ze onderdrukte een gniffel, maar niet na een pijnlijke steek in haar zij. In plaats van te gniffelen kreunde ze door haar tanden heen. Ze meende dat er een paar loszaten. ‘We hebben tenminste een nieuw wapen gevonden. Daar zou ik misschien niet zo gelukkig mee moeten zijn, maar dat ben ik wel, nu de Seanchanen terug zijn.’

‘Je begrijpt het niet, Elayne.’ Aviendha gebaarde naar het midden van de weide, waar de poort had gestaan. ‘Dat kon niet meer dan een lichtflits zijn geweest, of zelfs minder. Je kan daar nooit zeker van zijn, tot het gebeurt. Wil je opbranden riskeren vanwege een lichtflits, het opbranden van jezelf en iedere geleidster binnen honderd pas, of zelfs verder weg?’

Elayne staarde haar aan. Ze was gebleven terwijl ze dat wist? Het was één ding om je leven in de waagschaal te stellen, maar het riskeren van je vermogen... ik wil dat we elkaar aannemen als eerstzusters, Aviendha. Zodra we Wijzen vinden.’ Wat ze met Rhand moesten beginnen kon ze zich niet voorstellen. De gedachte alleen al dat ze hem allebei zouden trouwen – en Min ook! – was nog erger dan belachelijk. Maar hiervan was ze zeker, ik hoef niets meer van je te weten. Ik wil je zuster zijn.’ Zacht kuste ze Aviendha’s bebloede wang.

Ze had gedacht dat ze Aviendha een keer eerder op haar hevigst had zien blozen. Zelfs Aiel-geliefden kusten elkaar niet in het zicht van anderen. Vurige zonsondergangen verbleekten naast Aviendha’s gezicht. ik wil je ook als mijn zuster,’ mompelde ze. Ze slikte heftig en, terwijl ze naar Birgitte gluurde, die voorgaf hen niet te zien, boog zich naar Elayne over en drukte snel haar lippen op haar wang. Om dat gebaar hield Elayne minstens evenveel van haar als om de rest. Birgitte had over hun schouders staan turen en misschien had ze helemaal niet gedaan alsof. ‘Er komen mensen aan. Lan en Nynaeve, tenzij ik me vergis.’

Ze keerden moeizaam om en hobbelden en struikelden en kreunden. Het scheen nogal belachelijk; helden in de verhalen raakten nooit zo gewond dat ze amper overeind konden blijven. In de verte verschenen even twee ruiters tussen de bomen. Heel even, maar lang genoeg om een lange man op een groot en snel galopperend paard te ontwaren, en een vrouw op een kleiner dier dat net zo hard reed. Voorzichtig lieten de drie zich zakken en wachtten. Dat was nog iets dat helden in verhalen nooit deden, overdacht Elayne met een zucht. Ze hoopte dat ze een koningin kon worden op wie haar moeder trots zou zijn, maar het was duidelijk dat ze nooit een heldin zou worden.

Chulein bewoog de teugels lichtjes en Segani maakte een glijbocht en draaide weg met een geribde vleugel. Hij was een goed geoefende raken, snel en behendig, en hij was haar eerste keus, hoewel ze het vliegen met anderen moest delen. Er waren altijd meer morat’raken dan raken, maar zo was het leven. Beneden bij de boerderij leken vuurbollen uit de lucht te schieten en zich in alle richtingen te verspreiden. Ze probeerde er geen aandacht aan te schenken; het was haar werk om uit te kijken voor moeilijkheden die vanuit het gebied om de boerderij heen konden komen. Er rees tenminste geen rook meer op van de plek waar Tauan en Macu in de olijfgaarden waren gesneuveld.

Ze had hier, duizend pas boven de grond, een weids uitzicht. Alle andere raken waren weg om het binnenland te verkennen. Iedere vluchtende vrouw zou worden aangehouden om te zien of ze een van degenen was die al die opwinding veroorzaakt hadden. Hoewel iedereen in deze landen die een vliegende raken zag, het waarschijnlijk op een lopen zou zetten. Het enige dat Chulein hoefde te doen was uitkijken naar moeilijkheden die deze kant op kwamen. Ze wenste dat ze het niet tussen haar schouderbladen voelde jeuken; dat betekende dat er inderdaad moeilijkheden zouden komen. Met deze snelheid was de wind van Segani’s vlucht niet zo erg, maar ze trok de touwtjes van haar met was bestreken kap aan, keek de leren veiligheidsriemen van haar zadel na, verschoof haar kristallen vliegbeschermer en trok haar handschoenen strak.

Er waren al meer dan honderd Hemelvuisten op de grond, en nog belangrijker, zes sul’dam met hun damane, en nog een twaalftal dat schoudertassen droeg die vol zaten met a’dam. De tweede vlucht met versterkingen zou nu opstijgen vanuit de heuvels in het zuiden. Het was beter geweest als er meer bij de eerste aanval waren meegekomen, maar er waren al zo weinig to’raken bij de Hailene, en een hardnekkig gerucht zei dat vele ervan de taak hadden gekregen om hoogvrouwe Suroth en haar hele hofhouding over te brengen uit Amadicia. Het was niet goed om slecht te denken over het Bloed, maar ze wenste dat er meer to’raken naar Ebo Dar gestuurd waren. Er was geen morat’raken die een erg hoge dunk van de enorme, lompe to’raken had, die slechts geschikt waren om lasten te vervoeren, maar ze hadden meer Hemelvuisten sneller op de grond kunnen zetten, meer sul’dam.

‘Er doen geruchten de ronde dat daar beneden honderden marath’damane zijn,’ riep Elya tegen haar rug. In de lucht moest je hard praten, om over het windgeruis heen te komen. ‘Weet je wat ik ga doen met mijn deel van de goudschatting? Een herberg kopen. Dit Ebo Dar lijkt me wel een goede plaats, wat ik ervan gezien heb. Misschien vind ik zelfs wel een man. Krijg ik kinderen. Wat denk je daarvan?’ Chulein grinnikte van achter haar windsjaal. Iedere vlieger praatte over het kopen van een herberg, of een taveerne of een boerderij, maar wie kon de lucht vaarwel zeggen? Ze klopte op de onderkant van Segani’s lange, leerachtige nek. Iedere vliegster – drie van de vier waren vrouwen – praatte over een man en kinderen, maar kinderen betekenden ook het einde van vliegen. Meer vrouwen verlieten de Hemelvuisten binnen een maand dan de vliegers in een halfjaar. ‘Ik denk dat je beter je ogen kunt openhouden,’ zei ze. Maar er school geen kwaad in wat kletsen. Ze zou een kind kunnen zien in de olijfgaarden beneden, zeker iets dat Hemelvuisten kon bedreigen. Zij waren het minst beschermd van alle krijgslieden maar even gehard als de doodswachtgarde; sommigen zeiden dat ze zelfs geharder waren, ik gebruik mijn aandeel om een damane te kopen en een sul’dam te huren.’ Als er maar half zoveel marath’damane waren als de geruchten beweerden, kon haar aandeel wel twee damane kopen. Drie! ‘Een damane die geoefend kan worden om hemellichten te maken. Als ik de lucht vaarwel zeg, zal ik zo rijk zijn als iemand van het Bloed.’ Ze hadden hier iets dat ze ‘vuurfeesten’ noemden – ze had een paar kerels vergeefs de belangstelling van het Bloed voor Tanchico zien wekken – maar wie zou zoiets armetierigs willen zien als je het vergeleek met de hemellichten? Die kerels waren eruit gegooid en op de weg buiten de stad gesmeten.

‘De boerderij!’ schreeuwde Elya, en plotseling werd Segani door iets geraakt, harder dan de ergste stormvlaag die Chulein ooit gevoeld had, en hij spiraalde naar beneden.

De raken stortte omlaag terwijl hij zijn woeste kreten slaakte, en hij draaide zo snel rond dat Chulein haar veiligheidsriemen voelde snijden. Ze hield haar handen op haar dijen en spande de teugels, maar niet meer dan dat. Segani moest hier zelf uit zien te raken; trekken aan de teugels zou hem alleen maar hinderen. Ze vielen als een speelwiel. Morat’raken werd geleerd om niet naar de grond te kijken ais een raken viel, om welke reden dan ook, maar ze liet zich er niet van weerhouden om haar hoogte te schatten, elke keer als een scherpe draai de grond in haar gezichtsveld bracht. Achthonderd pas. Zeshonderd. Vier. Twee. Het Licht verlichte haar ziel, en moge de oneindige genade van de Schepper haar beschermen tegen... Met een slag van zijn brede vleugels, waardoor ze opzijschoot en haar tanden klapperden, trok Segani recht, waarbij zijn vleugelpunten over de boomtoppen streken toen ze verder gleden. Met een kalmte die geboren was uit harde oefening, keek ze zijn vleugelbewegingen na, op zoek naar spanningsbreuken. Er was niets te zien, maar ze zou hem grondig door een der’morat’raken laten onderzoeken. Iets kleins dat zij over het hoofd zag, zou het oog van een meester niet ontsnappen.

‘Het schijnt dat we eens te meer aan de Vrouwe der Schaduwen ontsnapt zijn, Elya.’ Ze draaide zich om en keek over haar schouder, en haar woorden verstierven. Vanuit de lege zitting achter haar wapperde een gebroken veiligheidsriem. Iedere vlieger wist dat aan het einde van de lange val de Vrouwe wachtte, maar die kennis maakte het beleven van de dood niet makkelijker.

Ze zei snel een gebed voor de doden, richtte zich met beslistheid weer op haar taak en spoorde Segani aan te klimmen. Een langzame spiraalklim, voor het geval er een verborgen gebrek was, maar zo snel als volgens haar veilig was. Misschien iets sneller dan veilig. De rook die achter de knobbelige heuvel omhoogkwam stemde haar tot nadenken, maar wat ze zag toen ze boven de top uit kwam, maakte haar mond kurkdroog. Haar handen aan de teugels vielen stil, en Segani bleef met machtige vleugelslagen doorklimmen. De boerderij was... verdwenen. De grondvesten waren volledig ontdaan van de witte gebouwen die erop gestaan hadden. De grote bouwsels die uit een helling staken, waren puinhopen. Alles was zwart en verbrand. Vlammen joegen door het struikgewas op de hellingen en waaierden vanaf de open plek wel honderd pas uit, tot in de olijfgaarden en het woud. Daarbuiten lagen op zeker nogeens honderd pas gebroken bomen, allemaal van de boerderij afgekeerd. Ze had nog nooit zoiets gezien. Er kon daar beneden niets meer in leven zijn. Niemand kon dit overleefd hebben. Wat het ook geweest was.

Ze kwam snel toch zichzelf en wendde Segani naar het zuiden. In de verte kon ze to’raken ontwaren, elk ervan op deze korte afstand afgeladen met een tiental Hemelvuisten. Hemelvuisten en sul’dam die te laat kwamen. Ze begon haar verslag in haar hoofd op te stellen; er was beslist niemand anders meer die iets kon verslaan. Iedereen zei dat dit land vol zat met marath’damane, die erop wachtten om de halsband te krijgen, maar met dit nieuwe wapen zouden deze vrouwen, die zichzelf Aes Sedai noemden, een waarachtig gevaar vormen. Er moest iets aan hen gedaan worden, iets wat afdoende was. Misschien zou hoogvrouwe Suroth, als ze op weg was naar Ebo Dar, daar de noodzaak van inzien.

7

Een geitenwei

Er viel geen wolkje aan de Geldaanse hemel te bekennen en een brandende ochtendzon beukte neer op de beboste heuvels. Zelfs met de middag nog in het verschiet leek het land nu al te schroeien. Naaldbomen en lederbladbomen vergeelden door de droogte, net als andere bomen die volgens Perijn altijd groen hoorden te blijven. Hij voelde geen zuchtje wind. Het zweet droop van zijn gezicht in zijn korte baard. De krulletjes van zijn haar plakten nat tegen zijn hoofd. Hij meende ergens in het westen onweer te horen, maar zijn hoop op een beetje regen was vrijwel geheel verdwenen. Je bewerkte het ijzer op je aambeeld en ging niet dagdromen over zilversmeedkunst. Vanaf een schaars begroeide heuvelrug bekeek hij door een kijkglas met koperen banden de vestingstad Bethal. Voor zo’n afstand hadden zelfs zijn ogen hulp nodig. De stad was redelijk groot en toonde vele leidaken met een handvol hoge stenen gebouwen die paleizen van lagere adel konden zijn of huizen van welgestelde kooplui. Hij herkende de scharlaken banier die slap aan de hoge toren van het grootste paleis hing niet, maar hij wist aan wie deze enige zichtbare vlag toebehoorde. Alliandre Maritha Kigarin, de koningin van Geldan, die nu ver van haar hoofdstad Jehanna verbleef. De stadspoorten stonden open, met bij elk ruim twintig poortwachters, maar niemand vertrok en voor zover hij kon zien waren de wegen verlaten, afgezien van een eenzame ruiter die vanuit het noorden naar Bethal galoppeerde. De wachters waren gespannen. Sommigen lieten hun pieken zakken of hieven hun boog bij het zien van de ruiter, alsof hij met een van bloed druipend zwaard zwaaide. Nog veel meer soldaten stonden op wacht op de torens en de muren. Ook daar werden vele pijlen aangelegd en kruisbogen gericht. Ook daar heerste veel vrees.

Er had een storm over dit gedeelte van Geldan geraasd. Nog steeds eigenlijk. De benden van de Profeet veroorzaakten de grootst mogelijke chaos en struikrovers maakten daar gebruik van, terwijl Witmantels vanuit Amadicia invallen deden, waarbij ze gemakkelijk tot deze stad konden komen. In het zuiden stegen hier en daar rookkolommen op, waarschijnlijk van brandende boerderijen. Het werk van de Witmantels of van de Profeet. Struikrovers namen de moeite niet om alles in brand te steken en de andere twee groeperingen lieten daartoe weinig mogelijkheden achter. Aan deze enorme warboel kon hij een gerucht toevoegen dat hij de laatste dagen in zowat elk dorp had opgevangen. Amador was gevallen. In handen van de Profeet, van Taraboners of van Aes Sedai, afhankelijk van de verteller. Sommigen beweerden dat Pedron Nial zelf bij de verdediging van de stad was gedood. Genoeg redenen voor een koningin om bezorgd te zijn over haar eigen veiligheid. Het kon ook zijn dat die soldaten daar stonden vanwege hem. Hij had zijn best gedaan, maar zijn tocht naar het zuiden had moeilijk onopgemerkt kunnen blijven. Nadenkend krabde hij in zijn baard. Jammer dat de wolven in de heuvels om hem heen niets konden vertellen, maar ze besteedden zelden aandacht aan het gedoe van mensen. Ze bleven liever ver bij die tweepoters vandaan. En sinds Dumais Bron had hij ze alleen het hoognodige willen vragen. Het kon weleens het beste zijn als hij er alleen heen reed, slechts vergezeld van enkele mannen uit Tweewater.

Vaak dacht hij dat Faile zijn gedachten kon lezen, meestal wanneer hij dat het minste wilde. Nu bewees ze dat weer door haar nachtzwarte merrie Zwaluw naar zijn grijsbruine paard te sturen. Haar rijkleding met de strakke rok was bijna even donker als haar merrie, maar ze leek de hitte beter aan te kunnen dan hij. Ze rook flauwtjes naar kruidenzeep en schoon zweet, naar zichzelf. Naar vastberadenheid. Haar schuine ogen keken heel vastbesloten; gevoegd bij haar ferme neus deed dat Faile zeer sterk op haar naamgenoot lijken.

‘Ik zou het niet prettig vinden gaten in die mooie blauwe jas te zien, echtgenoot,’ zei ze zachtjes, alleen voor zijn oren bestemd, ‘en die kerels zien eruit of ze zonder naar namen te vragen op elke groep vreemden zullen schieten. Hoe wil je trouwens praten met Alliandre zonder iedereen je naam te verkondigen? Denk eraan, dit moet in het verborgene afgehandeld worden.’ Ze zei wel niet dat zij hoorde te gaan omdat de poortwachters haar slechts zouden zien als een vluchtelinge voor alle onlusten, en omdat zij onder haar moeders naam zonder al te veel op te vallen de koningin te spreken kon krijgen, maar dat hoefde ook niet. Dat alles en nog veel meer had hij sinds hun aankomst in Geldan elke avond te horen gekregen. Het kwam gedeeltelijk door Alliandres behoedzame brief met haar aanbod aan Rhand, dat hij hierheen was gekomen. Maar wat had ze aangeboden? Steun? Een bondgenootschap? Haar wens dit in het geheim te doen overheerste in elk geval alles.

Perijn betwijfelde of zelfs Aram, die een paar pas achter hem op zijn langbenige grijze zat, ook maar één woord van Faile had opgevangen, maar nog voor ze was uitgesproken, bracht Berelain aan zijn andere zijde haar witte merrie tot stilstand. Haar wangen waren vochtig van het zweet. Ook zij rook vastberaden, maar in een woik van rozengeur. Op hem maakte het de indruk van een wolk. Wonder boven wonder toonde haar groene rijkleding niet meer huid dan nodig was.

Berelains twee reisgezellen bleven wat achteraf, hoewel Annoura, haar Aes Sedai-raadsvrouwe, hem vanonder haar schouderlange kraalvlechten uitdrukkingsloos opnam. Niet hem en de twee vrouwen naast hem; alleen hem. Bij haar was geen zweet te zien. Hij had graag dichterbij willen zijn om de Grijze zuster met haar scherpe neus te kunnen ruiken. In tegenstelling tot de andere Aes Sedai had zij niemand iets beloofd. Wat zulke beloftes verder ook waard waren. Heer Gallenne, de aanvoerder van Berelains Vleugelgarde, leek volkomen verdiept in wat hij in zijn kijkglas van Bethal zag. Hij zat met zijn teugels te spelen wat, zoals Perijn inmiddels wist, inhield dat hij allerlei berekeningen maakte. Waarschijnlijk hoe hij Bethal met geweld kon innemen. Gallenne hield zich altijd eerst met de ergste mogelijkheden bezig.

‘Ik vind nog steeds dat ik Alliandre het beste kan benaderen,’ zei Berelain. Dit had Perijn eveneens elke dag gehoord. ‘Daarvoor ben ik tenslotte hier.’ Dat was een van de redenen. ‘Annoura wordt meteen ontvangen en kan mij meenemen, zodat alleen Alliandre er weet van heeft.’ Een tweede wonder. Er had niets strelends in haar stem geklonken. Ze leek hem evenveel aandacht te schenken als het strak trekken van haar rode leren handschoenen.

Wie van de twee? De moeilijkheid was dat hij geen van beiden wilde kiezen.

Seonid, de tweede Aes Sedai die naar de heuvelrand was gekomen, stond een eindje verderop naast haar vosruin onder een hoge uitgedroogde zwarthoutboom en keek niet naar Bethal, maar naar de hemel. De twee Wijzen bij haar hadden niet verschillender kunnen zijn. Zij met gebruinde gezichten en lichte ogen, en de zuster met een bleke huidskleur. Blonde naast zwarte haren, lang naast kort. En dan vergeleek hij niet eens hun donkere rokken en witte hemden met haar mooie blauw wollen gewaad. Edarra en Nevarin droegen heel veel kettingen en gouden, zilveren en ivoren armbanden, terwijl Seonid slechts haar Grote Serpentring droeg. Naast haar leeftijdloosheid waren zij nog jong, maar de Wijzen waren zeker zo zelfbewust als de Groene zuster en ook zij namen de lucht op. ‘Zien jullie iets?’ vroeg Perijn, die de beslissing uitstelde. ‘Wij zien de hemel, Perijn Aybara,’ zei Edarra kalm. Haar sieraden rinkelden zacht bij het goed schikken van de donkere omslagdoek die over haar ellebogen hing. De hitte leek de Aiel even weinig te doen als de Aes Sedai. ‘Als we meer zien zullen we het jou zeggen.’ Dat hoopte hij maar. Hij dacht van wel. Zolang het iets was waarvan zij aannamen dat Gradi en Neald het ook zagen. De twee Asha’man zouden het niet geheimhouden. Ze waren nog in het kamp en hij had ze nu graag bij zich gehad.

Ruim een halve week geleden had zich hoog aan de hemel een kantwerk van de Ene Kracht verspreid en dat had nogal wat opwinding veroorzaakt onder de Aes Sedai en de Wijzen. En bij Gradi en Neald. En dat had de Aes Sedai nog meer opgewonden, bijna op paniek af, voor zover je dat van een zuster kon zeggen. Asha’man, Aes Sedai en Wijzen beweerden allemaal dat ze de Kracht nog steeds zwakjes in de lucht konden voelen, lang nadat die baan van kantwerk was verdwenen, maar niemand wist wat het betekende. Neald zei dat het hem aan wind deed denken, maar hij wist niet waarom. Niemand kon er iets verstandigs aan toevoegen, maar als zowel de mannelijke als de vrouwelijke helft van de Ene Kracht zichtbaar waren, moest het Verzakerswerk zijn en van een enorme omvang. De vraag wat die van plan waren, had Perijn sindsdien de meeste nachten wakker gehouden.

Onwillekeurig wierp hij een blik omhoog. En hij zag natuurlijk niets, afgezien van een stel duiven. Opeens stootte vanuit het niets een havik omlaag en was een van de duiven in een wolk van veren verdwenen. De andere duif fladderde geschrokken naar Bethal toe. ‘Heb je een beslissing genomen, Perijn Aybara?’ vroeg Nevarin, ietwat scherp. De Wijze met de groene ogen leek zelfs nog jonger dan Edarra, misschien even oud als hij en ze was nog niet zo ingetogen als de vrouw met de blauwe ogen. Haar omslagdoek gleed omlaag, toen ze haar handen in de zij plaatste en hij rekende er min of meer op dat ze een vermanende vinger op zou steken. Of een vuist. Ze deed hem aan Nynaeve denken, al leken ze in het geheel niet op elkaar. Naast Nevarin zou Nynaeve dik lijken. ‘Wat heeft onze raad voor zin als je niet luistert?’ wilde ze weten. ‘Wat voor zin?’ Faile en Berelain zaten rechtop in hun zadel; allebei zo trots als maar mogelijk was. Beiden roken zowel verwachtingsvol als onzeker, en naar een en al ergernis omdat ze zich onzeker voelden; geen van beiden moest daar iets van hebben. Seonid stond te ver weg om haar geur op te kunnen vangen, maar haar opeengeperste lippen gaven haar stemming heel goed weer. Edarra’s opdracht niets te zeggen tot haar wat gevraagd werd, maakte haar nog steeds woest. Niettemin wilde ze dat hij de raad van de Wijzen zou opvolgen. Ze nagelde hem met haar ogen vast, alsof die druk hem de richting op kon duwen die hij van haar moest gaan. Feitelijk wilde hij haar kiezen, maar hij weifelde. In hoeverre hield haar eed van trouw aan Rhand echt stand? Aan de bewijzen tot dusver te zien; verder dan hij eerder zou hebben geloofd, maar toch... in hoeverre kon hij een Aes Sedai vertrouwen? De aankomst van Seonids twee zwaardhanden gunde hem iets meer tijd.

Ze kwamen samen aanrijden, hoewel ze ieder hun eigen weg waren gegaan, waarbij ze hun paarden tussen de bomen op de heuvelrand stuurden, zodat ze vanuit de stad niet te zien waren. Furen was een Tyrener, bijna even donker als vruchtbare aarde, met grijze lokken in zijn zwarte krulhaar. Teryl was een twintig jaar jongere Morlander met donkerrood haar, een krulsnor en ogen die blauwer waren dan die van Edarra. Beiden waren echter met dezelfde stans geslagen: lang, mager en hard. Ze gleden lenig uit het zadel, waarbij hun mantels op misselijk makende wijze van kleur veranderden, en brachten verslag uit aan Seonid, opzettelijk de Wijzen en Perijn negerend. ‘Het is nog erger dan in het noorden,’ zei Furen, een en al afkeer. Er druppelde wat zweet op zijn voorhoofd, maar geen van beiden leek veel last te hebben van de hitte. ‘De plaatselijke adel is opgesloten in hun landhuis of in de stad, en de soldaten van de koningin blijven binnen de stadsmuren. Ze laten het platteland over aan de mannen van de Profeet. En aan struikrovers, hoewel die in deze buurt niet zoveel voorkomen. Dat volk van de Profeet kom je overal tegen. Ik denk dat Alliandre heel blij zal zijn je te zien.’

‘Gespuis,’ snoof Teryl, en hij sloeg met de teugels in zijn handpalm, ik heb er nooit meer dan vijftien of twintig bij elkaar gezien, vooral bewapend met hooivorken en jachtsperen, en in lompen. Het leken wel bedelaars. Zeker in staat boeren angst aan te jagen maar je zou toch aannemen dat de heren hen zouden opjagen en het hele stel achter elkaar zouden opknopen. De koningin zal je hand kussen als ze een zuster ziet.’

Seonid wilde wat zeggen en wierp een blik op Edarra die een knikje gaf. Zo mogelijk verstrakten de mondspieren van de Groene zuster door die toestemming nog meer. Ze klonk echter boterzacht. ‘Er is geen enkele reden om uw beslissing uit te stellen, heer Aybara.’ Ze gaf die titel wat nadruk, omdat ze precies wist hoeveel recht hij erop had. ‘Uw vrouw stamt uit een hoog Huis en Berelain is een vorstin, maar de Saldeaanse Huizen hebben hier weinig invloed en Mayene is een zeer kleine natie. Een Aes Sedai als gezant zal u in Alliandres ogen het gewicht van de Witte Toren geven.’ Het schoot haar opeens te binnen dat Annoura dan even geschikt was als zij en dus sprak ze snel door. ‘Bovendien ben ik al eerder in Geldan geweest en ze kennen mij hier goed. Alliandre zal me niet alleen meteen ontvangen maar ook luisteren naar wat ik te zeggen heb.’

‘Nevarin en ik gaan met haar mee,’ zei Edarra. Nevarin voegde eraan toe: ‘We zullen ervoor zorgen dat ze niets zal zeggen wat ze niet moet zeggen.’ Perijn meende duidelijk te horen hoe Seonid haar tanden liet knarsen, terwijl ze nadrukkelijk haar rijrok gladstreek en daarbij zorgvuldig omlaag keek. Annoura liet een geluidje horen, bijna een gegrom, en keek de andere kant op. Zelf bleef ze een heel eind bij de Wijzen uit de buurt; ze verafschuwde het als ze de andere zusters bij de Wijzen zag.

Perijn wilde kreunen. Als hij de Groene zuster stuurde, zou hij een nagel aan zijn kist kwijt zijn, maar de Wijzen vertrouwden de Aes Sedai nog minder dan hij en ze hielden Seonid en Masuri heel kort aan de lijn. Er deden in de laatste dorpen ook verhalen de ronde over Aiel. Niemand van dat dorpsvolk had ooit een Aiel gezien, maar de geruchten over Aiel die de Herrezen Draak volgden, vlogen rond. De helft van Geldan wist zeker dat de Aiel maar enkele dagen verderop waren en elk verhaal was sterker en afschuwelijker dan het vorige. Alliandre kon weleens te bang zijn om hem te willen ontvangen, na het zien van een stel Aielvrouwen die een Aes Sedai zeiden wanneer ze mochten springen. En Seonid sprong gehoorzaam rond, hoe hard haar tanden ook knarsten! Nou, hij was niet van plan Faile gevaar te laten lopen zonder meer zekerheid op een veilig welkom dan een maanden oude brief vol vage bewoordingen. Die nagel dreef dieper naar binnen, recht tussen zijn schouderbladen, maar hij had geen keus.

‘Een kleine groep zal makkelijker door die poorten komen dan een grote,’ zei hij ten slotte, en hij stopte het kijkglas weer in zijn zadeltas. Er zouden ook minder tongen in beweging komen. ‘Dat betekent alleen jij en Annoura, Berelain. En heer Gallenne, wellicht. Misschien nemen ze aan dat hij Annoura’s zwaardhand is.’ Berelain giechelde verrukt en boog zich opzij om met beide handen zijn arm beet te pakken. Natuurlijk kon ze het daarbij weer niet laten. Haar vingers knepen hem liefkozend, en er flitste een zwoele, glimlachende belofte over haar gelaat, waarna ze zich weer oprichtte voor hij zich had kunnen terugtrekken, en haar gezicht opeens weer zo onschuldig stond als dat van een boreling. Uitdrukkingsloos trok Faile haar grijze rijhandschoenen strakker. Volgens haar geur was Berelains glimlach haar niet opgevallen. Ze verborg haar teleurstelling goed.

‘Het spijt me, Faile,’ zei hij, ‘Maar...’

Verontwaardiging priemde als stekelige doornen uit haar geur. ik ben er zeker van dat je voor haar vertrek van alles met de Eerste te bespreken hebt, echtgenoot,’ zei ze kalm. Haar schuine ogen straalden ingetogenheid uit en haar geur zanddistels. ‘Het is beter als je haar nu spreekt.’ Faile wendde Zwaluw en liet de merrie stappen naar een zichtbaar kokende Seonid en de Wijzen met hun strakke gezichten. Ze steeg echter niet af en zei niets tegen ze. In plaats daarvan keek ze fronsend neer op Bethal, als een valk vanuit haar uitkijkpunt.

Perijn besefte dat hij aan zijn neus voelde en trok zijn hand weg. Hij zag natuurlijk geen bloed, maar zijn neus voelde wel aan of die bloedde.

Berelain had geen laatste aanwijzingen nodig. De Eerste van Mayene en haar Grijze raadsvrouwe waren een en al ongeduld om te vertrekken en volkomen zeker van wat ze te zeggen en te doen hadden. Perijn drong echter aan op voorzichtigheid en benadrukte dat echt alleen Berelain met Alliandre mocht spreken. Annoura schonk hem zo’n koele Aes Sedai-blik en knikte. Wat misschien instemming betekende, maar misschien ook niet. Hij betwijfelde of hij meer uit haar zou krijgen met een breekijzer. Berelains gezicht vormde een vermaakte sneer, hoewel ze met alles instemde. Of zei dat ze dat deed. Hij vermoedde dat ze alles zou zeggen om te krijgen wat ze wilde en hij maakte zich zorgen over haar glimlachjes die op de vreemdste ogenblikken verschenen. Gallenne had zijn kijkglas weggestopt, maar zat nog met de teugels te spelen terwijl hij ongetwijfeld overdacht hoe hij zich met de twee vrouwen te vuur en te zwaard een pad uit Bethal kon banen. Perijn wilde een grauw geven. Hij keek hen bezorgd na, toen ze naar de weg reden. Berelains boodschap was eenvoudig. Rhand begreep Alliandres behoedzaamheid, maar als ze zijn bescherming wilde, moest ze bereid zijn hem openlijk steun te betuigen. Die bescherming zou komen, zichtbaar voor iedereen, in de vorm van soldaten en Asha’man, of zo nodig van Rhand zelf, zodra zij die bekendmaking deed uitgaan. Berelain had geen reden om een komma of een punt aan het bericht te veranderen, ondanks haar glimlachjes – hij meende dat het weer een manier van flirten was – maar Annoura... Een Aes Sedai deed wat ze deed en het Licht zelf wist maar half waarom. Hij wou dat hij een manier kende om Alliandre te bereiken zonder een zuster te gebruiken of geruchten te veroorzaken. Of zonder Faile in gevaar te brengen. De drie ruiters kwamen bij de poort, Annoura vooraan, en de poortwachters hieven snel hun pieken op, lieten bogen en kruisbogen zakken, ongetwijfeld meteen nadat zij zich als Aes Sedai bekend had gemaakt. Er waren niet veel mensen die de moed hadden om die bijzondere aanspraak te betwisten. Ze hoefde amper te wachten voor ze de andere twee de stad in leidde. Feitelijk leken de soldaten bijzonder gehaast hen door te sturen, zodat ze niet meer zichtbaar waren voor iemand die vanuit de heuvels toekeek. Sommigen tuurden naar de verre hoogten en Perijn hoefde hun geur niet op te snuiven om hun verontrusting te voelen over wie zich daar misschien verborgen hield, wie er mogelijk – hoe onwaarschijnlijk ook – een zuster zou hebben herkend.

Perijn reed naar het noorden, naar hun kamp. Hij bleef vlak onder de top van de heuvelrug tot ze vanaf Bethals toren niet meer te zien waren, waarna hij omlaag reed naar de ingeklonken zandweg. Her en der lagen boerderijen langs de weg, behuizingen met rieten daken en lange smalle schuren tussen geeldroge landerijen, stoppelvelden en geitenweitjes met hoge stenen muren eromheen. Fr was echter maar weinig vee te zien en nog minder mensen. De bewoners hielden de ruiters behoedzaam in het oog, als ganzen die naar vossen staarden; ze hielden ter plekke op met werken tot de paarden voorbij waren. Op zijn beurt hield Aram hen strak in de gaten en voelde soms aan het gevest dat boven zijn schouder uitstak, wellicht met de wens meer dan boerenvolk aan te treffen. Ondanks zijn groengestreepte jas was er nog maar weinig van een Ketellapper in hem over. Edarra en Nevarin liepen naast Stapper mee, en deden het op een wandelingetje lijken, al hielden ze hem in hun ruime rokken gemakkelijk bij. Vlak achter hen volgde Seonid op haar ruin, met daarachter Furen en Teryl die haar in de rug dekten. De bleke Groene deed net of ze uit eigen wil twee stappen achter de Wijzen reed, maar de mannen keken openlijk grimmig. Zwaardhanden hadden vaak meer oog voor de waardigheid van hun Aes Sedai dan die zuster zelf, en Aes Sedai hadden net zoveel waardigheid als koninginnen. Faile hield Zwaluw aan de andere kant van de Aielvrouwen, ze reed zwijgend mee en deed net of ze het door droogte geteisterde landschap opnam. Slank en sierlijk liet ze Perijn in het beste geval enigszins lomp lijken. Ze had een levendig temperament en meestal vond hij dat geweldig, maar... Er was wat wind opgestoken, genoeg om haar geur met die van de anderen te vermengen. Hij wist dat hij aan Alliandre moest denken en aan wat haar antwoord zou zijn, of nog beter: aan de Profeet en hoe hij hem kon vinden zodra Alliandre had geantwoord, hoe dan ook, maar zijn hoofd stond er niet naar. Hij had gedacht dat Faile boos zou zijn omdat hij had gekozen voor Berelain, al had Rhand haar juist met dat doel meegestuurd. Faile wist dat hij niet wilde dat ze gevaar liep, niet het minste, en dat stond haar nog meer tegen dan Berelain. Maar haar geur was zo zacht geweest als een zomerochtend, tot hij had geprobeerd zich te verontschuldigen! Nou ja, een verontschuldiging deed haar boosheid meestal opvlammen, als ze daarvóór al boos was – tenzij haar boze bui erdoor wegsmolt – maar ze was niét boos geweest! Zonder Berelain verliep alles even glad en zacht als satijn. Meestal. Maar verklaringen dat hij niets deed om die vrouw aan te moedigen – verre van dat! – kregen alleen een kortaf: ‘Natuurlijk doe je dat niet!’ op een toon die hem een dwaas noemde dat hij het zelfs maar ter sprake bracht. Maar ze werd nog steeds boos – op hém! – telkens wanneer Berelain hem een glimlach schonk of een smoes vond om hem aan te raken, al weerde hij haar nog zo bruusk af en het Licht wist dat hij dat altijd deed. Afgezien van Berelain in de boeien slaan wist hij niet wat hij nog meer kon doen om haar af te schrikken. Luchthartige pogingen om van Faile te horen wat hij verkeerd deed, eindigden met een licht: ‘Waarom denk je dan dat je iets hebt gedaan?’, of een minder licht: ‘Wat denk jij dan dat je misdaan hebt?’ of een vlak: ik wil er niet over praten.’ Hij dééd iets verkeerd, maar hij kon er niet achter komen wat. Maar er moest iets zijn. Niets was belangrijker dan Faile. Niets! ‘Heer Perijn?’

Arams opgewonden stem verbrak zijn sombere gedachten. ‘Noem me niet zo,’ mompelde hij, en hij keek in de richting die de man aanwees. Op enige afstand lag weer zo’n verlaten boerderij waarvan de daken door brand verwoest waren. Alleen de ruwstenen muren stonden nog overeind. Een in de steek gelaten boerderij, maar niet verlaten. Er steeg woest geschreeuw op.

Ruim tien kerels in versleten kleren, met speren en hooivorken, probeerden over een borsthoge stenen muur een geitenweitje binnen te dringen, terwijl aan de andere kant een handvol mannen dat trachtte te verhinderen. Daarbinnen sprongen verschillende paarden geschrokken van het lawaai wild rond en drie vrouwen zaten te paard. Ze keken echter niet afwachtend toe hoe het allemaal zou aflopen. Eén vrouw leek stenen te gooien en terwijl Perijn keek, reed een andere vrouw wild op de muur af om uit te halen met een lange knuppel, terwijl de derde haar paard op zijn achterbenen liet staan, waardoor een grote kerel achterover van de muur tuimelde om uit de buurt van die malende hoeven te komen. Er waren echter te veel aanvallers en de muur was te lang om te verdedigen, ik raad u aan er met een bocht omheen te rijden,’ zei Seonid. Edarra en Nevarin schonken haar een grimmige blik, maar ze zette door, terwijl haar haast het terloopse van haar woorden verdrong. ‘Dat zijn zeker mannen van de Profeet en zijn mannen doden is een slecht begin. Tienduizenden, honderdduizenden zullen wellicht sterven als u niets tegen hen klaarspeelt. Is het ’t waard dat te riskeren alleen om dit handjevol mensen te redden?’

Perijn was niet van plan iemand te doden als hij dat kon voorkomen, maar hij was ook niet van plan de andere kant op te kijken. Hij verspilde echter geen tijd aan uitleg. ‘Kunnen jullie ze afschrikken?’ vroeg hij Edarra. ‘Enkel wat angst aanjagen?’ Hij herinnerde zich maar al te goed wat de Wijzen bij Dumais Bron hadden gedaan. En de asha’man. Het was misschien maar goed dat Gradi en Neald er niet bij waren.

‘Misschien,’ antwoordde Edarra, en ze nam de groep mensen rond de wei op. Ze schudde halfslachtig haar hoofd en trok haar schouders enigszins op. ‘Misschien.’ Dat zou genoeg moeten zijn. ‘Aram, Furen, Teryl,’ zei hij scherp. ‘Volg mij!’ Hij porde in Stappers flanken en terwijl het dier naar voren sprong, zag hij opgelucht dat de zwaardhanden meteen volgden. Vier man in de aanval maakten meer indruk dan twee. Hij hield zijn handen aan de teugels en niet bij zijn bijl.

Hij vond het minder fijn, toen Faile op Zwaluw naast hem mee galoppeerde. Hij wilde wat zeggen en ze trok een wenkbrauw hoog op. Haar zwarte haren waren prachtig, zoals ze in de wind wapperden. Ze was prachtig. Een hoog opgetrokken wenkbrauw, meer niet. Hij veranderde wat hij had willen zeggen in: ‘Bewaak mijn rug.’ Glimlachend trok ze ergens een dolk vandaan. Met al haar verborgen wapens was het een wonder dat hij zich niet sneed bij een poging haar te omhelzen.

Zodra hij weer voor zich keek, probeerde hij verbeten naar Aram te gebaren zo dat zij het niet kon zien. Aram knikte, maar boog zich met getrokken zwaard naar voren, bereid om de eerste de beste van dat tuig eraan te rijgen. Perijn hoopte dat de man zou begrijpen dat hij Failes rug en de rest van haar moest beschermen, als het daadwerkelijk tot een handgemeen kwam.

Geen van die rabauwen had hen opgemerkt. Perijn schreeuwde, maar ze leken hem door hun eigen gebrul niet te horen. Een man in een veel te grote jas slaagde erin boven op de muur te klauteren en twee anderen stonden op het punt hetzelfde te doen. Als die Wijzen nog iets wilden doen, werd het wel zo’n beetje...

Een donderslag bijna vlak boven hun hoofd maakte Perijn zowat doof. Een oorverdovende klap, waardoor Stapper struikelde voor hij weer verdersprong. De aanvallers merkten dit zeker op. Ze wankelden op hun benen en keken wild om zich heen, terwijl enkelen hun handen tegen hun oren sloegen. De man op de muur verloor zijn evenwicht en viel er aan de buitenkant af. Hij sprong echter meteen weer op, boos naar de omheining gebarend, en enkelen van zijn kameraden schoten weer toe. Maar toen zagen de anderen Perijn, en ze wezen druk pratend, maar niemand ging ervandoor. Enkelen hieven hun wapens.

Opeens verscheen boven het geitenweitje een wiel van vuur, even breed als een kleine man, dat al tollend vonkende steekvlammen rondslingerde met een geluid dat aanzwol en weer afnam, van treurig gekreun tot gierend gejammer en weer gekreun. De mannen in de slonzige kleren schoten als vluchtende kwartels alle kanten op. De man in de te grote jas zwaaide nog even met zijn armen en schreeuwde hen na, maar na een laatste blik op het vuurwiel vluchtte hij eveneens.

Perijn lachte bijna. Hij zou niemand hoeven te doden. En hij hoefde zich geen zorgen te maken dat Faile een hooivork in de ribben kreeg. Blijkbaar waren de mensen in de wei even bang als die erbuiten. Een van hen tenminste. De vrouw die haar paard naar de aanvallers had laten schoppen, gooide het hek open en zette haar ros aan tot een onhandige galop. De weg af, uit de buurt van Perijn en de anderen. ‘Wacht!’ riep Perijn. ‘We doen je geen kwaad!’ Of ze het hoorde of niet, ze bleef met de teugels slaan. Een pak dat achterop haar zadel was gebonden, wipte wild op en neer. Die mannen gingen er nu wel zo snel mogelijk vandoor, maar als zij er alleen tussenuit kneep, konden zelfs twee of drie haar nog kwaad doen. Perijn boog zich plat over Stappers nek, gebruikte zijn hielen en het vaalgrijze dier schoot als een pijl naar voren.

Hij was heel groot, maar Stapper had zijn naam gekregen vanwege meer dan wat danspassen. Bovendien was het wankel dravende rijdier van de vrouw amper geschikt om te berijden. Met iedere pas verkleinde Stapper de afstand, tot Perijn de halster van het andere paard kon grijpen. Van dichtbij was haar vos met de stompe neus vol schuimig zweet nauwelijks beter dan kraaienvoer, en uitgeputter dan na zo’n korte ren zou mogen. Langzaam bracht hij beide paarden tot stilstand.

‘Vergeef me als ik u angst aanjoeg, vrouw,’ zei hij. ik wil u echt geen kwaad doen.’

Voor de tweede keer die dag kreeg een verontschuldiging niet het antwoord dat hij verwachtte. Boze blauwe ogen staarden hem aan vanuit een gezicht dat omringd werd door lange roodgouden krullen. Een gezicht als dat van een koningin, al ging het schuil onder een dikke laag stof en zweet. Haar kleren waren van eenvoudige wol, gevlekt door de reis en even stoffig als haar wangen, maar haar gelaat was zowel woedend als koninklijk, ik heb zeker geen...’ begon ze met ijskoude stem, proberend haar paard los te rukken. Ze zweeg echter meteen toen er een tweede vrouw, met witte haren en broodmager, kwam aangalopperen op een iele bruine merrie die er nog ongezonder uitzag dan de vos. Deze mensen moesten lange tijd zeer snel gereisd hebben. De oudere vrouw was even afgetobd en zat net zo onder het stof als de jongere.

Beurtelings keek ze Perijn stralend en de vrouw bestraffend aan. Perijn hield nog steeds het paard aan het hoofdstel vast. ‘Dank u, mijn heer.’ Haar stem, ijl maar sterk, sloeg over toen ze zijn ogen zag, maar goudgele ogen bij een man hielden haar slechts kort tegen. Ze was geen vrouw die gemakkelijk uit haar evenwicht raakte. Ze had nog steeds de dikke stok vast die ze als wapen had gebruikt. ‘Uw redding kwam precies op tijd. Maighdin, wat bezielt je? Je had wel gedood kunnen worden! En de rest van ons ook! Ze is een eigenwijze meid, mijn heer, ze springt altijd zonder te kijken. Denk eraan, kind, een dwaas laat vrienden in de steek en ruilt zilver voor glimmend koper. Wij danken u echt, mijn heer, en Maighdin zal dat ook doen wanneer ze weer bij zinnen is.’

Maighdin was zeker tien jaar ouder dan Perijn en alleen naast die oudere vrouw kon ze een meisje worden genoemd. Maar ondanks de vermoeide grijns die bij haar geur paste, ergernis met sliertjes boosheid, slikte ze de toespraak. Ze probeerde nog eenmaal halfslachtig haar paard los te rukken voor ze het opgaf. Ze liet haar handen op de zadelboog rusten, keek Perijn beschuldigend aan en knipperde toen met haar ogen. Weer vanwege zijn gele ogen. Maar ondanks de vreemdheid ervan rook ze niet bang. De oude vrouw wel, maar Perijn dacht niet dat dat vanwege hem was.

Een andere reisgezel van Maighdin, een ongeschoren kerel, eveneens op een haveloos grijs paard met knobbelknieën, kwam onder het gepraat van de oudere vrouw naderbij, maar hield zich achteraf. Hij was groot, even groot als Perijn maar lang niet zo breed. Hij droeg een door het reizen versleten donkere jas met een riem waaraan een zwaard hing. Net als de vrouwen had hij een opgerolde bundel achter zijn zadel. Het windvlaagje wervelde zijn geur naar Perijn toe. Hij was niet bang, maar behoedzaam. En als de manier waarop hij naar Maighdin keek een aanwijzing was, werd die behoedzaamheid vooral door haar veroorzaakt. Misschien was dit toch minder simpel dan reizigers uit handen van een bende bandieten redden. ‘Misschien kunnen jullie beter meekomen naar mijn kamp,’ zei Perijn die eindelijk de halster losliet. ‘Daar... zullen jullie veilig zijn voor rovers.’ Hij rekende er min of meer op dat Maighdin als een haas naar de boszoom zou schieten, maar ze wendde haar paard naar hem toe, zodat ze met haar rug naar de geitenwei zat. Ze rook... berustend.

Toch zei ze: ik dank u voor uw aanbod, maar ik... wij... moeten onze reis voortzetten. Wij gaan verder, Lini,’ voegde ze er vastberaden aan toe en de oudere vrouw keek haar zo streng aan, dat Perijn zich afvroeg of ze moeder en dochter waren, ook al noemde Maighdin Lini bij haar voornaam. Ze leken in het geheel niet op elkaar. Lini had een smal gezicht en een huid als perkament, ze was een en al pezen en spieren, terwijl Maighdin onder al dat stof weleens een knappe vrouw kon zijn. Als een man van blond haar hield. Perijn wierp een blik over zijn schouder naar de man die op de achtergrond bleef. Hij zag er hard uit en moest zich nodig scheren. Misschien hield hij van blond haar. Misschien hield hij er te veel van. Mannen maakten om die reden wel vaker moeilijkheden, voor zichzelf en voor anderen.

Faile zat verderop op Zwaluw en keek over de muur naar de mensen in de geitenwei. Misschien was er iemand gewond. Seonid en de Wijzen waren nergens te zien. Aram had het blijkbaar begrepen; hij was dicht bij Faile, hoewel hij vol ongeduld naar Perijn keek. Het gevaar was echter duidelijk geweken.

Voordat Perijn halverwege de geitenwei was, verscheen Teryl met een man met opeenstaande ogen en een stoppelbaard. Hij sprong mee naast Teryls vos, doordat de vuist van de zwaardhand zijn kraag stevig vasthield, ik dacht dat we er maar eentje moesten grijpen,’ zei Teryl met een harde grijns. ‘Volgens mijn ouwe va is het altijd het beste om beide zijden te horen, wat je ook meent te zien.’ Perijn was verbaasd. Hij had gemeend dat Teryl nooit verder dacht dan de punt van zijn zwaard.

Zelfs nu de rafelige jas zo opgetrokken werd, was het kledingstuk veel te ruim voor de man met de stoppelbaard. Perijn betwijfelde of iemand anders hem op die afstand goed had kunnen opnemen, maar hij herkende ook de haviksneus. Deze man was als laatste weggevlucht en ook nu was hij niet onder de indruk. Zijn honende grijns was op allen gericht. ‘Hierdoor zitten jullie diep in de stront,’ kraste hij. ‘Wij waren wel mooi bezig het bevel van de Profeet uit te voeren. De Profeet zegt dat een man die een vrouw lastig valt terwijl ze hem niet moet, sterft. Dit stel joeg achter haar aan’ – een gebaar met zijn kin naar Maighdin – ‘en ze vluchtte heel hard weg. De Profeet laat je oren eraf snijden.’ Om dat te benadrukken, spoog hij op de grond.

‘Dat is belachelijk,’ verkondigde Maighdin met een heldere stem. ‘Die mensen zijn mijn vrienden. Deze man heeft alles wat hij zag, volkomen verkeerd begrepen.’

Perijn knikte en als zij meende dat hij het met haar eens was, vond hij dat best. Maar als hij de woorden van deze kerel naast die van Lini legde... Veel minder eenvoudig.

Faile en de rest sloten zich weer aan, gevolgd door de andere reisgezellen van Maighdin. Nog drie mannen en een derde vrouw, allemaal met uitgeputte paarden aan de hand, die nog maar weinig spannen mee hadden gekund. Mogelijk waren het ooit mooie paarden geweest, maar dan was dat wel vele jaren geleden. Zo’n fraaie verzameling knobbels, krakende gewrichten, kreupele benen en doorgezakte ruggen had Perijn nog nooit gezien. Als altijd ging zijn eerste blik naar Faile – zijn neusvleugels trilden om haar geur op te vangen – maar Seonid trok zijn aandacht. Ineengezakt in haar zadel, met vuurrode wangen staarde ze verongelijkt voor zich uit. Er was wat vreemds met haar gezicht: haar wangen stonden bol, haar mond was niet helemaal dicht. Er zat iets, iets van rood en blauw... Perijn knipperde met zijn ogen. Tenzij hij het zich verbeeldde was er een opgerolde doek in haar mond gepropt! Als Wijzen een leerlinge zeiden haar mond te houden, zelfs een Aes Sedai-leerlinge, meenden ze het blijkbaar. Hij was niet de enige met scherpe ogen. Maighdins mond viel open toen ze Seonid zag, en ze keek hem lang en nadenkend aan, alsof hij voor die doek verantwoordelijk was. Zozo, dus zij herkende een Aes Sedai ook op het eerste oog... Ongewoon voor de boerenvrouw die ze leek. Ze praatte ook niet als zo’n vrouw.

Furen, die achter Seonid reed, had een gezicht als een donderwolk, maar het was Teryl die alles nog minder eenvoudig maakte door iets op de grond te gooien, ik vond dit in zijn spoor,’ zei hij, ‘hij heeft het misschien bij het rennen laten vallen.’

Het drong eerst niet tot Perijn door waar hij naar keek. Een streng ongelooide huid, zo te zien vol lapjes verschrompeld leer. Toen ontblootten zijn tanden zich tot een grauw. ‘De Profeet zou onze oren krijgen, zei je.’

De stoppelbaard gaapte Seonid niet langer aan en likte zijn lippen af. ‘Dat... dat heeft Hari gedaan,’ stribbelde hij tegen. ‘Hari is een vuilak. Hij wilde ze tellen, zegetekens, en hij... eh...’ Hij schokschouderde in de buitgemaakte jas en dook als een in de hoek gedreven hond in elkaar. ‘Daar kun je me niks voor maken! De Profeet zal jullie hangen als je me aanraakt. Hij heeft al eerder edelen opgehangen, mooie heren en vrouwes. Ik wandel in het Licht van de gezegende Drakenheer.’

Perijn leidde Stapper naar de man toe en zorgde er terdege voor dat de hoeven die... dingen op de grond niet raakten. Hij wilde die kerel zeker niet ruiken, maar hij boog zich voorover en hield zijn gezicht vlak bij de man. Zuur zweet vermengde zich met vrees, paniek en een tikkeltje kwaadheid. Jammer dat hij geen schuld kon opsnuiven. ‘Misschien laten vallen’ was nog niet ‘weggegooid’. De dicht opeenstaande ogen werden groter en de man drukte zich tegen Teryls ruin. Af en toe hadden gele ogen hun nut.

‘Als ik kon bewijzen dat dit van jou is, zou ik je aan de dichtstbijzijnde boom opknopen,’ grauwde hij. De kerel knipperde met z’n ogen en begon wat blijer kijken toen de woorden tot hem doordrongen, maar Perijn gaf hem niet de tijd om weer te gaan snoeven, ik ben Perijn Aybara en jouw geliefde heer Draak heeft me hierheen gestuurd. Vertel dat maar rond. Hij heeft mij gestuurd en wie ik met dat soort zegetekens vind... krijgt van mij de strop! Wie ik een boerderij in brand zie steken: de strop! En wie het waagt mij vuil aan te kijken: de strop. En vertel maar tegen Masema dat ik dat gezegd heb!’ Vol afkeer richtte Perijn zich op. ‘Laat hem los, Teryl. Als hij in twee zuchtjes niet uit mijn ogen is...’

Teryls hand ging open en de kerel schoot met een noodgang op de bosrand af, zonder ook maar eenmaal om te kijken. Een deel van Perijns afkeer gold hemzelf. Dreigementen! Als een van hen hem vuil aankeek? Maar als die naamloze kerel niet zelf oren had afgesneden, dan had hij wel staan toekijken zonder iets te doen. Faile glimlachte en haar trots glom door het zweet op haar gezicht heen. Haar blik spoelde iets van Perijns walging weg. Voor die blik zou hij door het vuur gaan.

Niet iedereen keek natuurlijk goedkeurend. Seonid had haar ogen dichtgeknepen en haar in handschoenen gehulde vuisten trilden aan haar teugels, alsof ze wanhopig graag die doek uit haar mond wilde trekken om hem haar gedachten duidelijk te maken. Hij kon die trouwens zo wel raden. Edarra en Nevarin hadden hun omslagdoek omgeslagen en keken hem duister aan. O ja, hij kon het gemakkelijk raden.

‘Ik dacht dat alles om geheimhouding draaide,’ zei Teryl terloops terwijl hij de hollende stoppelbaard nakeek, ik meende dat die Masema niet mocht weten dat jij er was, tot je in zijn oorschelpjes kon fluisteren.’

Dat was het plan geweest. Rhand had het als voorzorg geopperd en Seonid en Masuri hadden elke kans aangegrepen dit te onderstrepen. Per slot van rekening, Profeet van de Draak of niet, zou Masema misschien niet echt met een man van Rhand willen praten, gezien de dingen die hij naar men zei aan zijn volgelingen had toegestaan. Die oren waren niet het ergste, als je zelfs maar een tiende van de geruchten geloofde. Edarra en de andere Wijzen zagen Masema als een mogelijke vijand, die je in de val moest lokken voor hij zijn eigen strikken kon uitzetten.

‘Van mij wordt verwacht dat ik... daar een einde aan maak,’ zei Perijn, boos naar de leren streng op de grond gebarend. Hij had de geruchten gehoord en niets gedaan. Nu had hij het zelf gezien, ik kan net zo goed nu beginnen.’ En als Masema eens besloot dat hij de vijand was? Hoeveel duizenden volgden de Profeet, uit geloof of uit vrees? Het deed er niet toe. ‘Het moet ophouden, Teryl! Het houdt op!’

De Morlander knikte langzaam en nam Perijn op alsof hij hem voor het eerst goed zag.

‘Mijn heer Perijn?’ vroeg Maighdin. Hij was haar en haar vrienden helemaal vergeten. De anderen hielden zich wat achteraf, de meesten nog steeds te voet. Afgezien van de man die Maighdin had gevolgd, waren er nog drie mannen en twee ervan schuilden achter hun paarden. Lini leek het meest behoedzaam. Haar ogen waren bezorgd op hem gericht. Ze had haar paard vlak naast dat van Maighdin gereden en leek gereed om de halster te grijpen. Niet om te voorkomen dat de jongere vrouw ervandoor zou gaan, maar om zelf te ontkomen en Maighdin mee te voeren. Maighdin zelf leek volkomen op haar gemak, maar nam Perijn eveneens grondig op. Amper verwonderlijk met al die opmerkingen over de Profeet en de Herrezen Draak, naast zijn gele ogen. En een Aes Sedai met een prop in haar mond. Hij rekende erop dat ze onmiddellijk wilde vertrekken, maar in plaats daarvan zei ze: ‘We zullen uw vriendelijke aanbod aannemen. Enkele dagen rust in uw kamp zouden weleens het beste kunnen zijn.’

‘Wat u zegt, vrouw Maighdin,’ zei hij langzaam. Zijn verbazing verbergen was lastig. Vooral nu hij de twee mannen had herkend die hun paarden tussen hem en henzelf probeerden te houden. Was het ta’veren dat ze elkaar ontmoetten? In elk geval een vreemd voorval. ‘Dat kon weleens het beste zijn.’

8

Een eenvoudige boerin

Het kamp lag ongeveer een roede verder, een behoorlijk eind van de weg, tussen lage beboste heuvels, vlak achter een stroompje dat uit tien pas rotsige keien en vijf pas water bestond en nergens meer dan kniediep was. Kleine, groen met zilveren visjes dartelden voor de paardenhoeven opzij. Een toevallige voorbijganger zou waarschijnlijk niet op hun krijgsmacht stuiten. De dichtstbijzijnde bewoonde boerenhoeve lag een span verder, en Perijn had persoonlijk gekeken of die boerenmensen hun dieren naar een andere drinkplaats brachten.

Hij had echt getracht zo weinig mogelijk aandacht te trekken door achterafweggetjes en smalle paden te gebruiken wanneer er geen bos was. Eigenlijk een vergeefse poging. De paarden konden op elk grasveld geweid worden maar hadden op z’n minst een beetje graan nodig, en zelfs een klein leger moest voedsel kopen, heel veel voedsel. Elke man had per dag zo’n vier pond meel, bonen en vlees nodig. Geldan zou wel gonzen van de geruchten over hun strijdmacht, maar als ze geluk hadden vermoedde niemand wie zij waren. Perijns gezicht vertrok. Dat was waarschijnlijk het geval geweest tot hij zelf zo nodig zijn mond moest opentrekken. Niettemin zou hij het niet anders hebben opgelost.

Feitelijk waren er drie kampen, dicht bij elkaar en niet al te ver van het water. Ze trokken gezamenlijk verder, allen werden geacht hem te volgen en te gehoorzamen. Maar er waren te veel persoonlijkheden bij betrokken en niemand wist volkomen zeker of een ander wel hetzelfde doel nastreefde. Zo’n negenhonderd Vleugelgardisten hadden hun kookvuren tussen de rijen aangelijnde paarden op een groot weiland van vertrapt bruin gras. Hij probeerde zijn neus dicht te houden voor de geuren van paarden, zweet, mest en gebraden geitenvlees, wat zeker op een hete dag een onprettig mengsel opleverde. Een tiental wachten te paard reed langzaam rond in paren. Hun lange lansen met rode wimpels wezen allemaal in precies dezelfde hoek omhoog, maar de andere Mayeners hadden hun borstkurassen en helmen afgedaan. In de zon, zonder jas en vaak zonder hemd, wachtten ze, languit op hun dekens en dobbelend, op het eten. Sommigen keken op toen Perijn langsreed, een aantal richtte zich op van hun bezigheden om te zien wie zich bij zijn groep had aangesloten, maar niemand kwam aanhollen, dus waren de verkenners nog niet terug. Kleinere verkenningsgroepen zonder lansen, die onopgemerkt konden rondkijken. Nou ja, dat hoopte hij. Had hij gehoopt. Een handvol gai’shain verrichtte verschillende werkjes tussen de lage grijsbruine tenten van de Wijzen op de spaarzaam begroeide heuvelrand boven de Mayeners. Op deze afstand leken de witgeklede gestalten onschuldig, met hun neergeslagen ogen en gedweeë houding. Van dichtbij zouden ze er hetzelfde uitzien, maar de meeste gai’shain waren Shaido. De Wijzen beweerden dat gai’shain gai’shain waren, maar Perijn vertrouwde geen enkele Shaido buiten zijn gezichtsveld. Aan een kant van de helling zat onder een armetierige bittergom-boom een tiental Speervrouwen in cadin’sor neergeknield rond Sulin, die ondanks haar witte haren de taaiste van hen was. Ook zij had verkenners uitgestuurd; vrouwen die te voet even snel waren als de Mayeners te paard, en die waarschijnlijk wel aan ongewenste aandacht zouden ontsnappen. Geen van de Wijzen daarboven was buiten, maar een slanke vrouw stond in een grote ketel te roeren. Ze richtte zich op en bewerkte haar rug met haar knokkels, terwijl ze Perijn en de voorbijgangers opnam. Een vrouw in groenzijden rijkleding.

Hij kon de woede op Masuri’s gezicht zien. Een Aes Sedai roerde niet in ketels en verrichtte evenmin de twintig andere taken die de Wijzen haar en Seonid opdroegen. Masuri gaf Rhand de schuld, maar hij was niet hier en Perijn wel. Bij de eerste de beste gelegenheid zou ze hem villen.

Edarra en Nevarin liepen die kant op en zelfs hun ruime rokken deden de laag dode bladeren die een tapijt op de grond vormde, amper opdwarrelen. Seonid volgde. Haar wangen stonden nog bol door de prop. Ze verschoof in het zadel en keek om naar Perijn. Als hij ooit zou geloven dat een Aes Sedai bezorgd keek, dan had hij het zo omschreven. Furen en Teryl die achter haar reden, trokken grimmige gezichten.

Masuri zag hen aankomen en boog zich haastig weer over de zwarte ketel alsof ze met hernieuwde ijver de indruk wilde wekken dat ze al die tijd had doorgewerkt. Zolang Masuri onder de hoede van de Wijzen bleef, hoefde hij zich over zijn huid geen zorgen te maken, bedacht hij. De Wijzen leken de lijn heel strak te houden.

Nevarin keek naar hem om, met net zo’n duistere blik als hij van haar en Edarra had opgevangen sinds hij die stoppelbaard zijn dreigende waarschuwing had meegegeven. Perijn blies vertwijfeld zijn adem uit. Hij hoefde zich over zijn huid geen zorgen te maken, tenzij de Wijzen op hun beurt besloten hem te villen. Te veel karakters. Te veel doelen.

Maighdin reed aan Failes zijde en scheen niet te letten op alles waar ze langsreden, maar hij zou er nog geen bijgevijld koperstuk om durven verwedden. Haar ogen sperden zich een haartje verder open bij het zien van de Mayeense schildwachten. Zij wist waar rode kurassen en gerande pothelmen op wezen, even goed als ze een Aes Sedai-gezicht herkende. De meeste mensen zouden noch het een noch het ander hebben herkend, zeker degenen die zo boers gekleed waren. Die Maighdin was een raadsel. Om de een of andere reden kwam ze hem vaag bekend voor.

Lini en Tallanvor – zo had Maighdin de man genoemd die haar achterna was gereden; ‘jonge’ Tallanvor, hoewel er niet meer dan vier of vijf jaar verschil tussen hen kon bestaan – bleven zo dicht mogelijk bij Maighdin. Aram hinderde Perijn doordat hij hem op de voet volgde. Hetzelfde deed het kleine opdondertje met de samengeknepen mond dat Balwer werd genoemd. Hij leek nog minder op de omgeving te letten dan Maighdin voorgaf. Desondanks dacht Perijn dat Balwer meer zag dan zij. Hij kon niet precies aangeven waarom, maar de paar keer dat hij de botdroge geur van het mannetje had opgevangen, moest hij denken aan een wolf die de lucht opsnoof. Vreemd genoeg was er bij Balwer niets van angst te bespeuren, slechts snel onderdrukte, oplaaiende ergernis doorschoten met een trillende vleug ongeduld. De andere reisgenoten van Maighdin bleven een behoorlijk eind achter. De derde vrouw, Breane, zat heftig te fluisteren tegen een in elkaar gedoken kerel die zijn ogen had neergeslagen. Soms knikte hij stil en soms schudde hij zijn hoofd. Hij had de brede schouders van een straatrabauw, daar zou hij zijn laarzen om verwedden, maar ook de kleine vrouw had een zekere taaiheid. De laatste man verschool zich achter die twee, een gezette man met een sliertige, diep omlaag getrokken strohoed die zijn gezicht verborg. Het zwaard dat alle mannen droegen, leek even weinig bij hem te passen als bij Balwer.

Het derde deel van het kampement, verspreid onder de bomen, om de kromming van de heuvel achter de Mayeners, nam evenveel plaats in als dat van de Vleugelgarde, maar er waren veel minder mensen. Hier stonden de aangelijnde paarden vrij ver van de vuren, zodat de kookluchtjes niet werden bedorven. Vandaag was er geroosterd geitenvlees met harde knollen die de boeren zelfs in deze zware tijd waarschijnlijk aan hun varkens hadden willen voeren. Een kleine driehonderd mannen uit Tweewater die Perijn waren gevolgd, draaiden het spit rond, verstelden kleren of keken pijlen en bogen na. Ze zaten verspreid rond de kampvuren, in willekeurige groepjes van vijf of zes vrienden. Bijna iedereen zwaaide en riep een groet, hoewel hij naar zijn zin veel te vaak ‘Heer Perijn’ en ‘Perijn Guldenoog’ hoorde. Alleen Faile had recht op de titels die ze haar gaven. Gradi en Neald zweetten niet in hun nachtzwarte jassen en ze juichten evenmin. Ze stonden slechts toe te kijken naast het kookvuur dat ze op enige afstand van de anderen hadden aangelegd. Vol verwachting, meende hij. Wat verwachtten ze? Dat was de vraag die hij zich altijd over hen stelde. Hij voelde zich niet op zijn gemak bij Asha’man, nog minder dan bij Aes Sedai of Wijzen. Een geleidster van de Ene Kracht was heel gewoon, al was ze niet iemand bij wie je je als man prettig voelde. Gradi leek, ondanks de jas en het zwaard, met zijn gewone gezicht op een boer en Neald door zijn krulsnor op een windbuil. Perijn kon echter niet vergeten wat zij waren en wat ze bij Dumais Bron hadden gedaan. Maar ja, hij was daar ook geweest. Het Licht mocht hem helpen, dat was hij. Hij rukte zijn hand van de bijl aan zijn riem en steeg af.

Bedienden, mannen en vrouwen van Dobraines landerijen in Cairhien, kwamen van de aangelijnde paarden aanhollen om hun rijdieren over te nemen. Niemand reikte tot Perijns schouder. Het waren mensen in eenvoudige boerenkleren die ijverig bogen en knixen maakten. Faile had hem gezegd dat hij ze van streek maakte, wanneer hij dat alles wilde tegengaan of op z’n minst probeerde hen wat minder hun hoofd of knie te laten buigen. En eigenlijk roken ze ook zo, wanneer hij dat deed. En binnen een paar uur waren die pluimstrijkerijen weer helemaal terug. Anderen, een bijna even grote groep als die uit Tweewater, waren bezig met de paarden of bij de lange rij karren die alle voorraden meevoerden. Enkelen schoten een grote rood-witte tent in en uit.

Zoals altijd zorgde die tent ervoor dat Perijn zich opgelaten voelde. Berelain had een nog grotere tent in het Mayeense deel van het kamp, plus een tweede voor haar twee dienstmeiden en nog eentje voor de twee dievenvangers die zij per se had willen meebrengen. Annoura had een eigen tent, evenals Gallenne, maar in dit deel van het kamp hadden alleen Faile en hij er een voor henzelf. Wat hem betrof, had hij net zo lief onder de blote hemel geslapen, net als de mannen van thuis. Die hadden slechts een deken over zich heen. Ze hoefden toch niet bang te zijn voor regen. De Cairhiense bedienden sliepen onder de wagens. Maar dat kon hij niet van Faile vragen, niet nu Berelain wel een tent had. Had hij Berelain maar in Cairhien kunnen laten. Maar dan had hij Faile naar Bethal moeten sturen. Twee banieren op hoge, pas gekapte palen midden in een open ruimte bij de tent bedierven zijn stemming nog meer. De wind was wat aangewakkerd, al was het nog steeds te warm. Opnieuw meende hij in het westen onweer te horen. De vlaggen rimpelden langzaam open, vielen door hun zwaarte weer omlaag, wapperden weer open. Zijn Rode Wolfskop met de vuurrode rand en de Rode Adelaar van het Manetheren van weleer waren ondanks zijn bevelen van heinde en ver te zien. Misschien hield hij zich niet meer zo volkomen schuil, maar het huidige Geldan was een deel van Manetheren geweest. Alliandre zou zich niet laten ompraten, als ze van dié banier hoorde. Hij slaagde erin een aardig gezicht en een glimlach te tonen aan een mager vrouwtje dat een diepe knix maakte en Stapper meevoerde, maar het lukte maar net. Heren werden gehoorzaamd, zei men, en als men aannam dat hij een heer was, vond hij eigenlijk dat het hem niet al te best afging.

Maighdin stond met de vuisten in haar zij de rimpelende vlaggen te bekijken, terwijl haar paard met die van de anderen werd weggeleid. Verbaasd zag hij dat Breane onhandig zowel haar eigen dekenrol als die van de ander droeg. Ze toonde een wrokkige boosheid die voor de andere vrouw was bedoeld, ik heb van dergelijke banieren gehoord,’ zei Maighdin opeens. Boos. In haar stem was geen boosheid te horen en haar gezicht was even glad als ijs, maar Perijns neus ving haar woede op. ‘Ze werden gehesen door mannen in Andor, in Tweewater, die in opstand kwamen tegen hun rechtmatige vorstin. Aybara is, dacht ik, een naam uit Tweewater.’

‘We weten weinig van rechtmatige vorstinnen in Tweewater, vrouw Maighdin,’ gromde hij. Hij zou degene villen die ditmaal de vaandels had gehesen. Als de verhalen over een opstand al zo wijd verspreid waren... Hij had al te veel moeilijkheden, hij hoefde er niet nog meer. ik neem aan dat Morgase een goede koningin was, maar we waren op onszelf aangewezen en hebben onze eigen boontjes gedopt.’ Opeens wist hij aan wie ze hem deed denken. Aan Elayne. Niet dat dat iets te betekenen had. Hij had op duizenden spannen van Tweewater mannen gezien die bij een Emondsveldse familie leken te horen. Niettemin moest ze een reden hebben voor haar boosheid. Haar spraak deed Andoraans aan. ‘Het is in Andor niet zo erg als je wellicht hebt opgevangen,’ zei hij. ‘Caemlin was rustig, de laatste keer dat ik er was, en Rhand, de Herrezen Draak, is van plan de dochter van Morgase, Elayne, op de Leeuwen troon te zetten.’

Maighdin was absoluut niet gerustgesteld, maar plantte zich voor hem neer en haar blauwe ogen spogen vuur. ‘Hij is van plan haar op de troon te plaatsen? Niemand plaatst een koningin op de Leeuwentroon! Elayne heeft een récht om de troon van Andor op te eisen!’

Perijn krabde zijn hoofd en wenste dat Faile de vrouw niet zo kalm bleef aankijken, maar iets zou zeggen. Ze stak echter haar rijhandschoenen achter haar riem. Voor hij iets had kunnen bedenken, schoot Lini naar voren, greep Maighdin bij de arm en rammelde haar zo door elkaar dat haar tanden klapperden.

‘Bied je verontschuldigingen aan,’ blafte de oudere vrouw. ‘Deze man heeft je leven gered, Maighdin, en je vergeet jezelf. Jij bent maar van boerenafkomst en hij is een heer. Vergeet je plaats niet en zorg dat je tong je niet in heet water doet belanden! Als deze jonge heer al een geschil met Morgase had, nou, iedereen weet dat ze dood is en bovendien, wat gaat jou dat aan!? Vooruit, je verontschuldigingen voor hij boos wordt!’

Maighdin staarde Lini aan, haar lippen bewogen. Ze was nog verbaasder dan Perijn. Maar opnieuw verraste ze hem. Ze barstte niet uit tegen de vrouw met het witte haar, maar richtte zichzelf op, rechtte haar schouders en keek hem strak aan. ‘Lini heeft volkomen gelijk. Ik heb niet het recht zo tegen u te spreken, heer Aybara. Ik bied u nederig mijn verontschuldigingen aan. Ik vraag u vergiffenis.’ Nederig? Haar kaak stond koppig, haar stem klonk even trots als een Aes Sedai en haar geur zei hem dat ze bereid was ergens dwars doorheen te bijten.

‘Ik vergeef je,’ zei Perijn haastig, wat geen uitwerking op haar leek te hebben. Ze glimlachte en misschien was ze van plan dankbaar te zijn, maar hij kon haar tanden horen knarsen. Waren alle vrouwen gek?

‘Ze zijn verhit en dorstig, echtgenoot,’ zei Faile, eindelijk tussenbeide komend. ‘De laatste uren zijn volgens mij zeer zwaar voor hen geweest. Aram brengt de mannen naar een plek waar ze zich kunnen wassen en ik neem de vrouwen mee. Ik zal vochtige doeken laten brengen zodat u uw handen en gezicht kunt opfrissen,’ zei ze tegen Maighdin en Lini. Met een gebaar wenkte ze Breane mee te komen ze ging hen voor naar de tent. Na een knikje van Perijn gebaarde Aram de mannen om hem te volgen.

‘Zodra u klaar bent met wassen, baas Gil, zou ik u graag spreken,’ zei Perijn.

Het was of hij zelf een tollend rad van vuur had opgegooid. Maighdin wendde zich met een ruk om en gaapte hem aan. De andere twee vrouwen bleven roerloos staan. Tallanvor greep opeens weer zijn gevest en Balwer veerde op tot hij op zijn tenen stond. Hij tuurde over zijn pak heen, zijn hoofd nu eens links, dan weer rechts, schuin houdend. Misschien geen wolf, meer een vogel die uitkeek voor katten. De gezette Basel Gil liet zijn bezittingen vallen en schoot overeind. ‘Nee maar, Perijn,’ stamelde hij, zijn strohoed afgrissend. Zweet trok sporen in het stof op zijn wangen. Hij bukte zich, wilde zijn bepakking oprapen, veranderde van gedachten en richtte zich weer haastig op. ‘Ik bedoel, heer Perijn. Ik eh... ik dacht al dat u het was, maar toen iedereen u heer noemde, wist ik zeker dat u een ouwe herbergier wel vergeten zou zijn.’ Hij veegde met een doek zijn bijna kale hoofd af en lachte zenuwachtig. ‘Natuurlijk kom ik met u praten. Dat wassen kan wel even wachten.’

‘Hallo, Perijn,’ zei de boomlange kerel. Door zijn half geloken oogleden maakte Langwin Dorn een lome indruk, ondanks al zijn spieren en de littekens op zijn gezicht en handen. ‘Baas Gil en ik hoorden al dat de jonge Rhand de Herrezen Draak is. We hadden kunnen bedenken dat u ook vooruit gekomen zou zijn. Perijn Aybara is een goeie man, vrouw Maighdin. Ik denk dat u hem alles kunt toevertrouwen wat u hem wenst te vertellen.’ Hij was niet loom en evenmin dom.

Aram maakte een ongeduldig gebaar met zijn hoofd en Langwin en de andere twee volgden, maar Tallanvor en Balwer gingen traag op weg terwijl ze verbaasde blikken op Perijn en baas Gil wierpen. Bezorgde blikken, ook op de vrouwen. Faile had hen weer in beweging gekregen, ook al bleven ze schichtig kijken naar Perijn en baas Gil en de mannen die Aram volgden. Ze waren opeens niet meer zo blij dat ze van elkaar gescheiden werden.

Baas Gil depte zijn voorhoofd en zijn glimlach was gedwongen. Licht, waarom rook hij bang? vroeg Perijn zich verbaasd af. Bang voor hem? Voor een man die iets met de Herrezen Draak te maken had, zich heer noemde en een krijgsmacht leidde, hoe klein ook, die de Profeet bedreigde? Dan kon hij de strop in de mond van een Aes Sedai er ook nog wel aan toevoegen. Daarvan zou hij de schuld wel op zich nemen. Nee, bedacht Perijn wrang. Nee, dat alles kan niemand bang maken. Het hele stel was waarschijnlijk bang dat hij ze allemaal zou vermoorden.

Hij probeerde baas Gil op zijn gemak te stellen en ging de man voor naar een grote eik, zo’n honderd pas van de rood-witte tent. De meeste bladeren van de grote boom waren verdwenen en die er nog aan hingen waren bruin. De dikke takken spreidden zich breed uit en boden wat schaduw, terwijl sommige wortels zo hoog uit de grond staken dat ze als bankje konden dienen. Perijn had er al op een gezeten, toen hij mocht duimen draaien bij het opzetten van het kamp. Telkens als hij iets nuttigs wilde doen, gristen tientallen handen het bij hem weg.

Basel Gil bleef onrustig, al sprak Perijn nog zoveel over zijn herinneringen aan De Koninginnezegen, Gils herberg in Caemlin, of over zijn eigen bezoek. Maar ja, misschien herinnerde Gil zich dat bezoek niet als iets geruststellends, met een ,\es Sedai in huis, gepraat over de Duistere en een haastig vertrek inde vroege ochtend. Hij beende bezorgd heen en weer, terwijl hij het pak tegen zijn borst klemde, het van de ene in de andere aim overnam. Met de kortst mogelijke antwoorden probeerde hij weg te komen, voortdurend zijn lippen natmakend.

‘Baas Gil,’ zei Perijn ten slotte, ‘hou nou eens op met me heer Perijn te noemen. Ik ben geen heer. Het is ingewikkeld maar ik ben het niet. Dat weet u.’

‘Natuurlijk,’ antwoordde de dikke man. terwijl hij eindelijk op een eikenwortel ging zitten. Hij leek weinig zin te hebben om zijn spullen neer te leggen en liet ze aarzelend los. ‘Wat u zegt, heer Perijn. Eh... Rhand... de Drakenheer... is hij echt van plan vrouwe Elayne de troon te geven? Niet dat ik aan uw woorden twijfel,’ voegde hij er snel aan toe. Hij trok zijn hoed weer af en depte wederom zijn voorhoofd. Zelfs voor zo’n dikke man leek hij tweemaal zo erg te zweten als de hitte kon veroorzaken. ‘Ik weet zeker dat de Drakenheer precies zal doen wat u zegt.’ Hij lachte wat bevend. ‘U wilde met me praten. En niet over mijn ouwe herberg, neem ik aan.’ Perijn zuchtte vermoeid. Hij had gedacht dat er niets ergers was dan buigende en pluimstrijkende oude vrienden en buren, maar zij vergaten het soms en zeiden dan ronduit waar het op stond. En zij waren niet bang voor hem. ‘U benteen heel eind van huis,’ zei hij zachtjes. Het had geen zin hem met van alles te overvallen nu de man elk ogenblik geschrokken uit zijn vel kon springen, ik vroeg me af hoe u hier beland bent. Ik hoop niet door moeilijkheden in Caemlin.’

‘Vertel alles eerlijk, Basel Gil,’ zei Lini, die op de eik afkwam stampen. ‘Maak het niet mooier, denk erom.’ Ze was maar even weg geweest, maar op de een of andere manier had ze de tijd gevonden haar gezicht en handen te wassen en haar witte haren in een net knotje te kammen. En om het meeste stof van haar eenvoudige wollen kleren te borstelen. Ze maakte een plichtmatige knix voor Perijn en stak een benige vinger op naar Gil. ‘“Drie dingen leiden af en zijn naar: kiespijn, een knellende schoen en een man die raaskalt.” Dus hou het kort en vertel de jonge heer niet meer dan hij wil horen.’ De herbergier keek met open mond toe en zij keek hem strak en vermanend aan, waarna ze opeens nogmaals een knix voor Perijn maakte. ‘Hij hoort zijn eigen stem graag – zoals de meeste mannen – maar hij zal nu alles vertellen zoals het hoort, mijn heer.’

Baas Gil keek haar woedend aan en mompelde iets binnensmonds toen ze hem fel wenkte te spreken. ‘Uitgedroogde ouwe...’ ving Perijn op. ‘Wat er is gebeurd... eenvoudig en ronduit...’ Opnieuw keek de gezette man naar Lini, maar ze leek het niet te merken. ‘... Ik had wat zaken in Lugard af te handelen. Een kans om wat wijn in te slaan. Maar dat zal u niet interesseren. Ik nam Langwin natuurlijk mee, en Breane, omdat die hem niet langer uit het oog wil verliezen dan nodig is. En onderweg hebben we vrouw Dorlain ontmoet, vrouw Maighdin, zoals we haar noemen, en Lini en Tallanvor. En Balwer natuurlijk. Onderweg. In de buurt van Lugard.’

‘Maighdin en ik hadden een dienstje in Morland,’ onderbrak Lini hem ongeduldig. ‘Tot de rellen begonnen. Tallanvor was wapenknecht van het huis en Balwer de schrijver. Rovers hebben het landhuis platgebrand en onze vrouwe kon zich geen bedienden meer veroorloven, dus besloten we voor de veiligheid samen verder te trekken.’ ik was aan het woord, Lini,’ mopperde baas Gil, die zich achter zijn oor krabde. ‘De wijnhandelaar was om de een of andere reden naar het platteland verhuisd en...’ Hij schudde zijn hoofd. ‘Het voert te ver om alles te vertellen, Perijn. Heer Perijn, bedoel ik. Vergeef me. U weet dat er tegenwoordig overal moeilijkheden zijn, is het niet het een, dan is het wel iets anders. Het is net of we al vluchtend voor het ene gevaar op de volgende moeilijkheid stuitten, en telkens verder van Caemlin af raakten. Tot we hier kwamen, vermoeid en dankbaar ergens rust te vinden. Dat is het zo’n beetje.’ Perijn knikte langzaam. Dat kon de hele waarheid zijn, al had hij intussen geleerd dat mensen honderden redenen hadden om te liegen of de waarheid wat bij te stellen. Met een grimas harkte hij zijn vingers door zijn haren. Licht! Hij werd nog achterdochtiger dan een Cairhiener en hoe meer Rhand hem in alles verstrikte, hoe erger het werd. Lieve hemel, waarom zou Basel Gil, juist Basel Gil, tegen hem liegen? De meid van een vrouwe, gewend aan voorrechten maar afgegleden. Dat verklaarde Maighdins raadsel. Sommige dingen waren eenvoudig.

Lini hield haar handen voor haar middel gevouwen, maar keek scherp toe. Ze leek zelf wel een valk, en baas Gil begon te frunniken zodra hij uitgesproken was. Hij leek Perijns grimas uit te leggen als een eis meer te horen. Hij lachte, meer uit spanning dan vermaak. ‘Het is voor het eerst sinds de Aiel-oorlog dat ik zoveel van de wereld heb gezien en toen was ik aanmerkelijk slanker. Ongelooflijk, we zijn zelfs in Amador beland. We zijn er natuurlijk vertrokken toen de Seanchanen de stad hadden ingenomen, maar eerlijk gezegd: ze waren niet erger dan de Witmantels, voor zover ik...’ Hij zweeg toen Perijn zich abrupt naar voren boog en hem bij de jas greep. ‘Seanchanen, baas Gil? Weet u dat zeker? Of is dat weer zo’n gerucht, net als over de Aiel of de Aes Sedai?’

‘Ik heb ze gezien,’ antwoordde Gil, onzekere blikken uitwisselend met Lini. ‘Zo noemen ze zichzelf. Het verbaast me dat u het niet weet. Dat nieuws is ons na ons vertrek uit Amador vooruitgesneld. Die Seanchanen willen dat de mensen weten waar ze op uit zijn. Vreemde mensen, met vreemde beesten.’ Zijn stem werd doordringender. ‘Net Schaduwgebroed. Grote vliegende, leren griezels die mensen dragen. En dan die wezens als hagedissen, zo groot als paarden en met drie ogen. Heus! Ik heb ze gezien!’ ik geloof je,’ zei Perijn, en hij liet de jas los. ik heb ze ook gezien.’ Bij Falme, waar duizend Witmantels in enkele ogenblikken stierven en de helden uit de legenden, opgeroepen door de Hoorn van Valere, nodig waren geweest om de Seanchanen te verdrijven. Rhand had gezegd dat ze zouden terugkeren, maar hoe had dat zo snel kunnen gebeuren? Licht! Als ze Amador hadden bezet, moesten ze ook Tarabon in handen hebben, of het merendeel ervan. Alleen een dwaas doodde een hert wanneer hij wist dat er een gewonde beer achter hem aanzat. Hoe groot was het bezette gebied? ik kan u niet meteen naar Caemlin sturen, baas Gil, maar als u nog een poosje bij me blijft, zal ik zorgen dat u veilig thuiskomt.’ Alsof een langdurig verblijf in zijn buurt veilig was. De Profeet, de Witmantels en nu misschien de Seanchanen er nog bij.

‘Ik denk dat u een goede man bent,’ zei Lini opeens, ik ben bang dat we u niet de gehele waarheid hebben verteld en dat we dat misschien wel moeten doen.’

‘Lini, wat zeg je nou?’ riep baas Gil uit. Hij sprong overeind, ik denk dat ze van de hitte bevangen is,’ zei hij tegen Perijn. ‘En al dat reizen. Ze heeft soms van die vreemde hersenspinsels. U weet hoe dat bij oude mensen gaat. Hou je mond, Lini!’

Lini sloeg de hand weg die hij op haar mond wilde leggen. ‘Gedraag je, Basel Gil! Ik zal je wat “ouds” laten zien! In zekere zin vluchtte Maighdin inderdaad voor Tallanvor en hij zat haar achterna. Wij zijn allemaal gevlucht, vier dagen lang, en dat kostte ons en de paarden bijna de kop. Nou, het is geen wonder dat ze de helft van de tijd niet weet wat ze doet; jullie mannen kunnen een vrouw zo het hoofd op hol brengen dat ze amper kan denken, waarna jullie doen alsof je onschuldig bent. Een draai om hun oren, dat behoren alle mannen regelmatig te krijgen. Dat meisje is bang voor haar eigen hart! Die twee moeten trouwen, hoe sneller, hoe beter.’ Baas Gil keek haar met open mond aan en Perijn wist niet zeker of hijzelf ook niet met open mond luisterde, ik ben er niet zeker van of ik begrijp wat u van me verlangt,’ zei hij langzaam, en de oude vrouw onderbrak hem al voor hij was uitgesproken. ‘Doe niet of je stom bent. Dat geloof ik geen tel. Ik zie zo wel dat je snuggerder bent dan de meesten. Dat is de ergerlijkste gewoonte van jullie mannen! Dat jullie net doen of je niet ziet wat er vlak onder je neus gebeurt.’ Wat was er met al dat geknix gebeurd? Ze sloeg haar armen over elkaar en keek hem streng aan. ‘Nou, als je zo graag een spelletje speelt, zal ik het voor je uitspellen. Die Drakenheer van jou, zo heb ik opgevangen, doet zijn eigen zin. Jullie Profeet zoekt mensen uit en huwt ze ter plekke. Welnu, zet Maighdin en Tallanvor naast elkaar en huw ze. Hij zal je er dankbaar voor zijn, en zij ook. Wanneer ze weer bij haar verstand is gekomen.’

Verbijsterd wierp Perijn een blik op baas Gil, die zijn schouders ophaalde en bleekjes grijnsde. ‘Neem me niet kwalijk,’ zei Perijn tegen de fronsende vrouw, ‘ik moet nog wat dingen afhandelen.’ Hij haastte zich weg en keek slechts eenmaal om. Lini stond met opgeheven vinger voor baas Gil en las hem ondanks zijn verweer de les. Het briesje kwam van de verkeerde kant, dus kon Perijn hun woorden niet horen. In feite wilde hij dat ook niet. Ze waren allemaal gek! Berelain mocht dan twee dienstmeiden en dievenvangers hebben, Faile had ook haar metgezellen. Zo’n twintig jonge Tyreners en Cairhienin zaten in kleermakerszit bij de tent. De vrouwen in jassen en kniebroeken en met zwaarden, net als de mannen. Niemand droeg het haar langer dan tot op de schouder, en zowel mannen als vrouwen hadden hun haar met een lint bijeengebonden, om de Aielse paardenstaarten na te bootsen. Perijn vroeg zich af waar de anderen waren. Ze zwierven zelden zo ver weg dat Faile hen niet meer kon roepen. Hij hoopte dat ze geen last veroorzaakten. Ze had hen onder haar hoede genomen om ze uit de problemen te houden, zei ze, en het Licht wist dat ze ermiddenin zouden zitten als ze in Cairhien waren achtergelaten, met nog meer jonge gekken als zij. Volgens Perijn had die hele bende een flinke schop onder hun kont nodig om ze wat hersens bij te brengen. Tweegevechten, met ji’e’toh spelen, en net doen of ze een soort Aiel waren! Malligheid! Lacile kwam overeind toen Perijn aan kwam lopen, een bleke kleine vrouw met rode linten voor op haar jas, kleine gouden ringen in de oren en een uitdagende blik, waardoor de mannen van Tweewater soms dachten dat ze ondanks haar zwaard graag een kus kreeg. Maar op dit ogenblik was de uitdaging steenhard. Vlak na haar stond ook Areila op, lang en donker, haar haren even kort als een Speervrouw en nog eenvoudiger gekleed dan de meeste mannen. In tegenstelling tot Lacile maakte Arella overduidelijk dat ze liever een hond zoende dan een man. De twee maakten aanstalten zich voor de tent op te stellen om Perijn tegen te houden, maar een vent met een vierkante kin in een jas met pofmouwen blafte een bevel waarop ze weer gingen zitten. Met tegenzin. Trouwens Parelean streek met een duim langs zijn vierkante kin, alsof hij het aan het heroverwegen was. Bij hun eerste ontmoeting had de man een baard gehad – verschillende Tyreners hadden ze – maar Aiel droegen geen baarden.

Perijn mompelde binnensmonds iets over dwaasheid. Ze waren Faile tot in hun merg toegewijd, en het feit dat hij haar man was, zei hun weinig. Aram mocht dan eenkennig zijn, maar Aram was tenminste aardig voor Faile. Hij voelde de brandende ogen van de dwazen op zich rusten, toen hij de tent instruinde. Faile zou hem villen als ze er ooit achter kwam dat hij hoopte dat zij haar uit de problemen hielden.

De tent was groot en ruim, met een bloementapijt op de grond en enkele meubelstukken die ingeklapt makkelijk vervoerd konden worden, de meeste althans. De zware staande spiegel in elk geval niet. Behalve de met koperen banden beslagen kisten met geborduurde kleedjes die als bijzettafels dienden, was alles versierd met rechte, smalle vergulde lijnen, tot de wastafel en de spiegel toe. Een tiental lampen met spiegels zorgde dat het binnen bijna even licht was als buiten, al was het er aanzienlijk koeler en hing er aan de dakpalen zelfs een stel zijden wandkleden dat naar Perijns smaak te weelderig was. Een veel te rechtlijnig ontwerp met vogels en bloemen in lijnen en hoeken. Dobraine had ervoor gezorgd dat ze konden reizen als Cairhiense edelen, al was het Perijn gelukt de allerergste voorwerpen te ‘verliezen’. Het enorme bed bijvoorbeeld was voor zo’n reis echt belachelijk. Het had bijna een hele kar in beslag genomen. Alleen Faile en Maighdin zaten er, allebei met een bewerkte zilveren beker in de hand. Ze zagen eruit als vrouwen die elkaar aan het aftasten waren. Aan de buitenkant een en al glimlach, maar er lag iets scherps in hun ogen. Ze luisterden naar dubbele betekenissen, zonder een enkele aanwijzing of ze elkaar het volgende ogenblik zouden omhelzen of een dolk zouden trekken. Ach, hij dacht niet dat de meeste vrouwen tot messentrekkerij zouden overgaan, maar Faile zeker wel. Maighdin leek veel minder uitgeput van het reizen nu ze daar zo zat: gewassen, met gekamde haren en afgestoft gewaad. Op een mozaïektafeltje tussen hen in stonden nog meer bekers en een grote beparelde zilveren kan waaruit de muntgeur van kruidenthee wasemde. Beide vrouwen keken bij zijn binnenkomst op en heel even keken ze precies hetzelfde, een koele verbazing dat iemand zo binnenviel en verstoord over de onderbreking. Failes blik verzachtte gelukkig meteen tot een glimlach.

‘Baas Gil heeft me uw verhaal verteld, vrouw Dorlain,’ zei hij. ‘U hebt een zware tijd achter de rug, maar u kunt er zeker van zijn dat u hier veilig bent tot u besluit te vertrekken.’ De vrouw mompelde haar dank over de rand van haar beker, maar ze rook behoedzaam en haar ogen probeerden hem te lezen als een boek. ‘Maighdin heeft mij ook hun verhaal gedaan, Perijn,’ zei Faile, ‘en ik wil haar een aanbod doen. Maighdin, jij en je vrienden hebben vermoeiende maanden achter de rug en, naar je me vertelt, in het geheel geen vooruitzichten. Kom allemaal in mijn dienst. Jullie zullen nog steeds moeten reizen, maar onder betere omstandigheden. Ik betaal goed en ben geen strenge meesteres.’ Perijn sprak onmiddellijk zijn goedkeuring uit. Als Faile zo graag zwervers wilde opnemen, dan graag dit stel. Hij wilde ze ook helpen. Misschien zouden ze inderdaad veiliger zijn bij hem dan wanneer ze alleen rond zwierven. Maighdin verslikte zich in haar thee en liet haar beker bijna vallen. Ze keek met knipperende ogen naar Faile en depte het vocht van haar kin met een linnen doekje met fijn kant. Haar stoel kraakte licht, toen ze zich omdraaide en vreemd genoeg Perijn opnam. ik... dank u,’ zei ze uiteindelijk langzaam, ik denk...’ Weer nam ze Perijn onderzoekend op en haar stem klonk wat harder. ‘Ja, ik dank u en ik neem uw aanbod graag aan. Ik moet dit mijn reisgezellen vertellen.’ Ze stond op en zette aarzelend haar beker op het blad, waarna ze zich oprichtte om haar rok te spreiden voor een knix die in elk paleis passend was geweest, ik zal proberen mijn best te doen in uw dienst, mijn vrouwe,’ zei ze effen. ‘Mag ik me terugtrekken?’ Na Failes toestemming maakte ze opnieuw een knix en deed twee achterwaartse stappen voor ze zich omdraaide om weg te gaan. Perijn krabde aan zijn baard. Nog iemand die elke keer als ze zich omdraaide, zou knikken en buigen.

Het tentdoek was amper achter Maighdin dichtgevallen of Faile zette haar beker neer en lachte terwijl haar hielen op het tapijt roffelden. ‘O, ik mag haar, Perijn. Ze heeft pit! Ik wed dat ze je baard zou hebben verschroeid vanwege die banieren, als ik je niet had gered. O jawel. Pit!’

Perijn gromde. Net wat hij nodig had, weer een vrouw die zijn baard wilde schroeien, ik heb baas Gil beloofd voor hen te zorgen, Faile, maar... Raad eens wat Lini me vroeg? Ze wil dat ik Maighdin met die Tallanvor-kerel trouw. Gewoon naast elkaar zetten en huwen, wat ze ook zouden zeggen! Lini beweerde dat ze dat wilden.’ Hij schonk thee in een zilveren beker en viel neer in Maighdins lege stoel, waarbij hij het dreigende gekraak om zijn plotselinge gewicht negeerde. ‘Nou, die onzin is nog mijn minste zorg. Baas Gil zegt dat de Seanchanen Amador hebben ingenomen, en ik geloof hem. Licht! De Seanchanen!’

Faile tikte haar vingertoppen tegen elkaar en staarde in het niets. ‘Dat zou best weleens kunnen werken,’ peinsde ze. ‘Getrouwde bedienden doen het meestal beter dan ongetrouwde. Misschien moet ik zoiets regelen. En voor Breane ook. Toen zij haar gezicht gewassen had, snelde ze zo vlug naar buiten om die grote kerel te zoeken dat ik dacht dat ze al getrouwd waren.’ Er vonkte iets in haar ogen. ‘Dat soort gedrag sta ik mijn bedienden niet toe, Perijn. Het leidt enkel tot tranen en verwijten en gezucht. En Breane zal nog erger zijn dan hij.’

Perijn staarde haar aan. ‘Heb je me niet gehoord?’ zei hij langzaam. ‘De Seanchanen hebben Amador ingenomen! De Seanchanen, Faile!’ Ze schrok op – ze had echt aan het trouwen van die vrouwen zitten denken! – en schonk hem vervolgens een vermaakte glimlach. ‘Amador is hier nog heel ver vandaan, en als we die Seanchanen tegenkomen, zul jij ze zeker goed aanpakken. Jij hebt me tenslotte geleerd op je pols te rusten, nietwaar?’ Dat beweerde ze tenminste, hij had er nooit iets van gemerkt.

‘Zij kunnen weleens een tikkeltje lastiger zijn dan jij,’ merkte hij droog op en opnieuw glimlachte ze. Om de een of andere reden rook ze uiterst in haar sas. ik denk erover Gradi of Neald naar Rhand te sturen om hem te waarschuwen, wat hij ook gezegd heeft.’ Ze schudde wild haar hoofd, de glimlach verdween snel maar hij sprak door. ‘Als ik wist hoe ik hem kon vinden, zou ik het doen. Er moet een manier zijn om hem een bericht te sturen zonder dat iemand dat verneemt.’ Rhand had daar meer op aangedrongen dan op geheimhouding over Masema. Perijn was uit Rhands omgeving verbannen en niemand mocht weten dat er in plaats van vijandschap iets heel anders tussen hen bestond.

‘Hij weet het, Perijn, daar ben ik zeker van. Maighdin heeft overal in Amador duiventillen gezien en blijkbaar hebben de Seanchanen er niet naar omgekeken. Inmiddels moet elke koopman die met Amador handelt, ervan gehoord hebben, evenals de Witte Toren. Geloof me. Rhand moet het ook hebben opgevangen. Je moet erop vertrouwen dat hij het het beste weet. Wat dit betreft dan.’ Ze was er niet altijd zo zeker van.

‘Misschien,’ mopperde Perijn geërgerd. Hij probeerde zich geen zorgen te maken over Rhands geestelijke gezondheid, maar vergeleken met Rhand was Perijn op zijn achterdochtigst slechts een kind dat in een weiland huppelde. In hoeverre vertrouwde Rhand hem? Rhand hield dingen achter en had plannen waarover hij zich nooit uitliet. Perijn zuchtte luid en maakte het zich gemakkelijk in de stoel, waarbij hij een grote slok thee nam. Feitelijk had Rhand gelijk, krankzinnig of niet. Als de Verzakers enige achterdocht koesterden over zijn plannen, of als de Witte Toren iets wist, zouden ze ergens wel een manier vinden om het aambeeld op zijn tenen te laten neerkomen. ‘Nou ja, ik kan er in elk geval voor zorgen dat de ogen-en-oren van de Toren wat minder te vertellen hebben. Ditmaal ga ik die bloedvlag verbranden.’ Met de Wolfskop erbij. Misschien moest hij inderdaad voor heer spelen, maar dat kon hij ook best zonder die vervloekte banieren!

Failes volle lippen persten zich peinzend samen en ze schudde licht haar hoofd. Ze gleed uit de stoel, knielde naast hem neer en pakte zijn polsen. Perijn beantwoordde haar effen blik behoedzaam. Wanneer ze hem zo strak en ernstig aankeek, was ze van plan hem iets belangrijks te vertellen. Of hem een rad voor ogen te draaien, tot hij niet meer wist wat voor of achter was. Uit haar geur kon hij niets opmaken. Hij probeerde haar niet meer te ruiken; het was veel te gemakkelijk om je daarin te verliezen en dan zou haar rad nog veel sneller gaan tollen. Dat was één ding dat hij na zijn trouwen had geleerd: een man had zijn gezond verstand nodig als hij met een vrouw te maken kreeg. Al te vaak was zelfs dat onvoldoende. Net als een Aes Sedai deed een vrouw precies wat ze wilde.

‘Misschien dien je dat te heroverwegen, echtgenoot,’ mompelde ze. Een klein glimlachje trilde rond haar mondhoeken, alsof ze voor de zoveelste keer zijn gedachten las. ik betwijfel of iemand die ons sinds onze aankomst in Geldan heeft gezien, weet wat de Rode Adelaar is. Maar in de buurt van een stad zo groot als Bethal zullen sommigen het zeker weten. En hoe langer we jacht moeten maken op Masema, hoe groter die kans wordt.’

Hij nam niet de moeite te zeggen dat dit een reden temeer was om die banier kwijt te raken. Faile was niet gek en ze dacht veel sneller dan hij. ‘Waarom moeten we hem dan houden?’ vroeg hij langzaam. ‘Hij richt slechts ieders oog op de dwaas die volgens iedereen Manetheren uit het graf wil doen herrijzen.’ Mannen en ook vrouwen hadden dat in het verleden geprobeerd. De naam van Manetheren ging vergezeld van sterke herinneringen en dat was handig voor een opstandeling.

‘Omdat het écht ieders oog zal trekken.’ Ze boog zich gespannen naar hem toe. ‘Naar een man die probeert Manetheren te doen herleven. Het gewone volk zal je openlijk toelachen, hopen dat je zo snel mogelijk doorrijdt en je vervolgens zo snel mogelijk proberen te vergeten. Wat de machtiger mensen aangaat: die hebben op dit ogenblik te veel aan hun hoofd om echt goed te kijken, tenzij je in hun neus knijpt. Vergeleken met de Seanchanen of de Profeet of de Witmantels stelt een man die probeert Manetheren te doen herleven niets voor. En ik meen veilig te kunnen stellen dat de Toren ook geen tweede keer zal kijken, zeker nu niet.’ Haar glimlach werd breder en het vonkje in haar ogen maakte duidelijk dat ze nu haar troefkaart ging uitspelen. ‘Het allerbelangrijkste is echter dat niemand zal bedenken dat die man iets anders doet.’ Opeens verdween haar glimlach en zette ze haar vinger hard op zijn neus. ‘En noem jezelf geen dwaas, Perijn t’Bashere Aybara. Zelfs niet zo terloops. Je bent het niet en het staat me niet aan.’ Ze rook naar kleine scherpe naalden, geen echte boosheid maar zeker niet vermaakt.

Temperamentvol. Een alkion die sneller dan een gedachte voorbijflitste. Zeker sneller dan zijn gedachten. Het zou nooit bij hem opgekomen zijn zich zo... opzichtig te verbergen. Maar hij zag in dat het verstandig was. Het was net of je verborg dat je een moordenaar was door te doen of je kwam stelen. Het zou kunnen werken. Grinnikend kuste hij haar vingertop. ‘De banier blijft,’ zei hij. Hij nam aan dat de Wolfskop dan ook bleef. Bloed en bloedas! ‘Maar Alliandre behoort de waarheid te weten. Als zij denkt dat Rhand van plan is mij naar voren te schuiven als koning van Manetheren en haar land af te pakken...’

Faile stond heel plotseling op en wendde zich af. Perijn was bang dat hij een fout had gemaakt door de koningin te noemen. Van Alliandre was de stap naar Berelain al te gemakkelijk en Faile rook... prikkelig. Behoedzaam. Maar toen ze omkeek, zei ze alleen: ‘Alliandre zal geen moeilijkheden opleveren voor Perijn Guldenoog. Dat vogeltje zit zo goed als in de kooi, echtgenoot, dus wordt het tijd dat we onze gedachten op de speurtocht naar Masema richten.’ Ze knielde sierlijk naast een kleine kist aan de zijkant van de tent, de enige die niet schuilging onder doeken, tilde het deksel op en haalde er opgerolde kaarten uit.

Perijn hoopte dat ze gelijk had over Alliandre. Hij wist niet wat hij moest doen als ze het verkeerd had. Was hij maar de helft van de man die Faile in hem zag. Alliandre was een vogeltje in een kooi, de Seanchanen zouden als poppen omtuimelen voor Perijn Guldenoog, en hij ging de Profeet oppakken en naar Rhand brengen, al zou Masema tienduizend mannen om zich heen hebben. Niet voor het eerst besefte hij dat, hoezeer haar boosheid hem ook pijn deed en in de war bracht, hij vooral bang was om haar teleur te stellen. Als hij ooit teleurstelling in haar ogen zag, zou dat zijn hart uit zijn borst rijten. Hij knielde naast haar neer en hielp haar de grootste kaart uit te rollen, die het zuiden van Geldan en het noorden van Amadicia toonde. Hij bestudeerde hem nauwgezet, alsof Masema’s naam van het perkament zou springen. Hij had meer reden dan Rhand om te willen slagen. Wat er ook gebeurde, hij wilde Faile niet teleurstellen.

Faile lag in de duisternis te luisteren tot ze zeker wist dat Perijns adem de diepe regelmaat van de slaap vertoonde, waarna ze onder de dekens uitglipte die ze samen deelden. Ze was een beetje bedroefd, maar ook vermaakt, terwijl ze haar linnen nachtgewaad over haar hoofd uittrok. Had hij echt gedacht dat ze er niet achter zou komen dat hij op een ochtend terwijl de karren werden geladen, het bed diep in het struikgewas had verborgen? Niet dat ze er veel om gaf, niet zo heel veel tenminste. Ze was er zeker van dat ze even vaak op de grond had geslapen als hij. Ze had natuurlijk net gedaan of ze verbaasd was en het luchtig opgenomen. Anders zou hij zich hebben verontschuldigd en wellicht zelfs het bed weer hebben opgehaald. Omgaan met een echtgenoot was een kunst, had haar moeder gezegd. Had Deira ni Galine het ooit zo moeilijk gehad?

Ze schoof haar blote voeten in haar muiltjes en gleed toen in een zijden mantel, waarna ze aarzelend neerkeek op Perijn. Als hij wakker werd zou hij haar scherp kunnen zien, maar voor haar was hij slechts een schemerige hoop op de grond. Ze had nu graag haar moeder hier gehad voor advies. Met elk vezeltje van haar wezen hield ze van Perijn en hij maakte elk vezeltje in de war. Een man daadwerkelijk begrijpen was onmogelijk, maar hij was zo anders dan iedereen met wie ze was opgegroeid. Hij pochte nooit en in plaats van om zichzelf te lachen was hij... bescheiden. Ze had nooit geloofd dat een man bescheiden kón zijn! Hij bleef volhouden dat hij alleen door toeval een leider was geworden en beweerde dat hij niet wist hoe je moest leiden, terwijl mannen die hem ontmoetten binnen de kortste keren bereid waren hem te volgen. Hij deed zijn eigen gedachten af als traag, terwijl zijn hersens alles zo scherp zagen dat ze een wervelende hop moest dansen om nog een paar geheimen te kunnen bewaren. Hij was een heerlijke man, haar wolf met zijn volle krullen. Zo sterk. Zo zachtmoedig. Zuchtend liep ze op haar tenen de tent uit.

Zijn scherpe gehoor had al eerder problemen opgeleverd. Het kamp lag stil onder een halve maan die in de wolkeloze hemel zo helder was dat de sterren onzichtbaar bleven. Een nachtvogel krijste schril en viel weer stil na het lage gekras van een uil. Ze voelde een lichte bries die wonder boven wonder wat koel aanvoelde. Waarschijnlijk haar verbeelding. De nachten waren alleen in vergelijking met de dagen koel.

De meeste mannen lagen te slapen, donkere hopen in de schaduwen onder de bomen. Enkelen waren nog wakker en zaten rond een paar brandende kampvuren te praten. Ze deed geen poging zich te verbergen, maar niemand zag haar. Sommigen bij de vuren leken te knikkebollen. Als ze niet had geweten hoe goed de wachten opletten, zou ze gedacht hebben dat het kamp verrast had kunnen worden door een kudde wilde koeien. Natuurlijk zouden de Speervrouwen vannacht eveneens de wacht houden. Maar het maakte ook niet uit als die haar zagen.

De rij karren op hun hoge assen wierp lange schaduwen. Eronder hadden bedienden het zich gemakkelijk gemaakt en lagen te snurken. De meeste bedienden. Er brandde nog een kampvuur met Maighdin en haar gezellen eromheen. Tallanvor zat wild gebarend te praten, maar alleen de mannen leken naar hem te luisteren, hoewel hij Maighdin leek toe te spreken. Het was geen verrassing dat ze betere kleren in hun zakken en rollen hadden dan de vodden die ze hadden gedragen, maar hun vroegere vrouwe moest zeer gul zijn geweest want ze had zijden kleding aan haar mensen verstrekt. Maighdin droeg een prachtig gewaad van gedekt blauwe zijde. De anderen waren niet zo fraai gekleed, dus die Maighdin was misschien de gunstelinge van de vrouwe geweest.

Toen er een twijg onder Failes voet knapte, wendden de hoofden zich met een ruk om. Tallanvor was al bijna overeind, met half getrokken zwaard, toen hij zag hoe Faile in het maanlicht haar rok iets optrok. Ze letten beter op dan die mannen uit Tweewater achter haar. Heel even staarde het hele stel haar slechts aan. Daarna ging Maighdin sierlijk staan en maakte een diepe knix, waarna de anderen haastig meer of minder geoefend haar voorbeeld volgden. Alleen Maighdin en Balwer leken enigszins op hun gemak. Op Gils ronde gezicht lag een zenuwachtige glimlach.

‘Laat je door mij niet storen,’ zei Faile vriendelijk. ‘En blijf niet te lang op, want morgen zal het druk zijn.’ Ze liep verder, maar toen ze omkeek, stonden ze haar nog steeds na te kijken. Hun tocht moest hen even behoedzaam hebben gemaakt als konijnen, altijd op de uitkijk naar een vos. Ze vroeg zich af hoe goed ze zich zouden aanpassen. In de komende paar weken zou ze hun haar eigen gewoonten bijbrengen en hen oefenen in hun taken. Het ene was even belangrijk voor een goed lopend huishouden als het andere. Ze moest er tijd voor vrijmaken.

Vannacht bleef ze er echter niet al te lang bij stilstaan. Weldra was ze de karren voorbij, maar nog niet geheel tussen de bomen vandaan, waar de mannen van Tweewater vanaf een hoge tak scherp de wacht zouden houden. Alles wat groter was dan een muis zou door hen worden gezien – zelfs Speervrouwen waren zo nu en dan opgemerkt – maar zij keken alleen of iemand het kamp binnen wilde sluipen. Ze letten niet op degenen die het recht hadden er rond te lopen. Op een klein veld stonden haar mensen in het maanlicht te wachten. Sommige mannen maakten een buiging en Parelean knielde bijna, maar beheerste zich. Verschillende vrouwen maakten uit gewoonte een knix, wat er in mannenkleren heel gek uitzag. Ze sloegen hun ogen neer en schuifelden verlegen toen ze beseften wat ze hadden gedaan. De manieren van het hof waren hun aangeboren, hoe hard ze ook probeerden Aielgewoonten over te nemen. Hun beeld daarvan, tenminste. Bij de Speervrouwen veroorzaakten die denkbeelden soms een geweldig afgrijzen. Perijn noemde hen dwazen en in zekere zin waren ze dat ook, maar deze Cairhienin en Tyreners hadden haar trouw gezworen – de watereed, noemden ze het, wederom een poging tot navolging van de Aiel – en waren nu haar volgelingen. Onder elkaar noemden ze hun ‘krijgsgenootschap’ Cha Faile, de Valkenklauw, al hadden ze ingezien dat ze dat geheim moesten houden. Ze waren niet altijd en overal dwazen. Als je hun manieren negeerde, hadden ze eigenlijk veel weg van de jonge mannen en vrouwen met wie zij was opgegroeid.

De groep die zij die ochtend vroeg had weggestuurd, was net terug, want de vrouwen waren nog bezig de vrouwenkleren die ze hadden moeten dragen, te verwisselen voor mannenkleren. Eén als man geklede vrouw zou in Bethal al zeer zijn opgevallen, laat staan vijf. Het veld was bezaaid met rokken en onderkleding, jassen, hemden en kniebroeken. De vrouwen deden net of ze er niet om gaven dat ze in het zicht van de anderen, van andere mannen, ongekleed waren – dat kon de Aiel immers ook niet schelen – maar hun haast en gezwoeg toonden hun leugen aan. De mannen stonden te schuifelen en wendden hun hoofd af, aarzelend tussen beschaafd wegkijken of toezien, zoals de Aiel volgens hen deden, terwijl ze net deden of ze geen half geklede vrouwen bekeken. Faile hield haar mantel goed dicht over haar ondergoed. Ze had zich niet verder kunnen omkleden, aangezien ze Perijn dan zeker zou hebben gewekt, maar ze wist dat ze zich hierin niet op haar gemak voelde. Ze was geen Domani die haar gevolg ontving terwijl ze in bad zat.

‘Vergeef ons dat we zo Iaat zijn, mijn vrouwe Faile,’ hijgde Selande, haar jas aansjorrend. De Cairhiense tongval was goed hoorbaar in de stem van de kleine vrouw. Zelfs voor een Cairhiense was ze niet groot. Ze wist echter overtuigend zwierig over te komen, en haar geheven hoofd en de stand van haar schouders toonden een gepaste vermetelheid. ‘We hadden eerder willen terugkomen, maar de poortwachters deden moeilijk over het naar buiten laten.’

‘Hoe moeilijk?’ vroeg Faile scherp. Had ze het maar met eigen ogen kunnen zien. Had Perijn haar maar laten gaan in plaats van die sloerie. Nee, ze wilde niet aan Berelain denken. Het was niet Perijns schuld. Ze herhaalde dat zo’n twintig keer per dag alsof ze het Licht aanriep. Maar waarom was die man zo blind? ‘Wat voor moeilijkheden?’ Ze zuchtte van ergernis. Moeilijkheden met een echtgenoot hoorden nooit je toon in een gesprek met onderdanen te bepalen. ‘Niets om drukte over te maken, mijn vrouwe.’ Selande gespte haar zwaardgordel om en schoof die op zijn plaats rond haar heupen. ‘Ze lieten zonder goed te kijken vlak voor ons wat kerels in hun kar de stad uit rijden, maar maakten zich zorgen over het ’s nachts naar buiten laten van vrouwen.’ Enkele andere vrouwen lachten. De vijf mannen die Bethal waren ingegaan, keken kwaad. Ongetwijfeld omdat men hun bescherming onvoldoende had gevonden. De andere leden van Cha Faile vormden een dichte halve kring achter het tiental, keken aandachtig naar Faile en luisterden stil. Maanlicht tekende schaduwen op de gezichten.

‘Vertel me wat jullie hebben gezien,’ beval Faile op kalme toon. ‘Heel wat beter.’

Selande deed nauwkeurig verslag en ondanks Failes sterke verlangen om er zelf te zijn geweest, moest ze erkennen dat zij bijna evenveel hadden gezien als zijzelf kon hebben gewenst. De straten van Bethal waren bijna leeg, zelfs op de drukste uren van de dag. De mensen bleven zoveel mogelijk thuis. Er druppelde wat handel de stad in en uit, maar er waren weinig kooplui die zich in dit deel van Geldan waagden. Er kwam amper genoeg van het platteland om iedereen te voeden. De meeste stadsmensen leken verstijfd, bang voor alles wat zich buiten de wallen bevond; ze zakten steeds dieper weg in lusteloze wanhoop. Iedereen hield zijn mond stijf dicht uit vrees voor spionnen van de Profeet en sloot de ogen uit angst te worden aangezien voor een verspieder. De Profeet had veel invloed. Beurzensnijders en straatschuimers waren bijvoorbeeld uit Bethal verdwenen, hoewel er vele struikrovers in de heuvels waren. Men zei dat de Profeet een dief bestrafte met het afhakken van zijn handen. Hoewel dat weer niet leek te gelden voor zijn eigen volgelingen. ‘De koningin maakt elke dag een rondrit door de stad om de moed erin te houden,’ zei Selande, ‘maar ik denk niet dat het veel helpt. Ze maakt een rondreis door het zuiden om de mensen eraan te herinneren dat ze een koningin hebben. Wellicht heeft dat elders meer opgeleverd. Naast haar soldaten is ook de Wacht aan de poortwachters toegevoegd. Misschien voelen de stadsbewoners zich er veiliger door. Totdat ze verdertrekt. In tegenstelling tot de anderen is Alliandre blijkbaar niet bang dat de Profeet de stad zal bestormen. Ze maakt elke ochtend en avond in haar eentje een wandeling in de tuinen van het paleis van heer Telabin, en ze heeft maar enkele soldaten bij zich die het grootste deel van de tijd in de keukens doorbrengen. Alle mensen in de stad lijken even bezorgd over hoe lang er nog eten zal zijn. Eerlijk gezegd, mijn vrouwe, ondanks al die wachten op de muren geloof ik dat ze Masema de hele stad met muren en al zullen overhandigen, al stond hij in zijn eentje voor de poort.’

‘Dat zullen ze zeker,’ voegde Meralda er minachtend aan toe, terwijl ze haar zwaard omgespte, ‘en tegelijk om vergiffenis smeken.’ De donkere, botmagere Meralda was even lang als Faile, maar de Tyreense boog bij een frons van Selande haar hoofd en mompelde een verontschuldiging. Niemand hoefde eraan te twijfelen wie na Faile zelf Cha Faile leidde.

Het had haar aangenaam getroffen dat ze hun rangorde niet had hoeven wijzigen. Selande was de slimste, wellicht met uitzondering van Parelean, en alleen Arella en Camaille waren sneller. Selande had echter nog iets meer, een soort gelijkmoedigheid, alsof ze de grootste vrees van haar leven reeds onder ogen had gezien, waarna niets ooit nog erger kon zijn. Natuurlijk wilde ze een echt litteken, zoals sommige Speervrouwen hadden. Faile bezat verschillende kleine littekens, de meeste waren eretekens; maar er een willen uitlokken, was dwaas. Gelukkig streefde de vrouw er niet al te ijverig naar. ‘We hebben zoals u verzocht, een kaart gemaakt, mijn vrouwe,’ besloot de kleine vrouw met een laatste waarschuwende blik op Meralda. ‘We hebben de achterkant van het paleis van heer Telabin zo goed mogelijk uitgetekend, maar ik vrees dat het niet veel meer is dan de tuinen en de stallen.’

Faile probeerde in het maanlicht niet de lijnen op het uitgevouwen papier te bestuderen. Jammer dat ze zelf niet had kunnen gaan, dan had ze binnen ook alles kunnen tekenen. Nee, gedaan was gedaan, zoals Perijn graag zei. En het was genoeg. ‘Jullie weten zeker dat niemand uitgaande wagens doorzoekt?’ Zelfs in het vale licht kon ze op vele gezichten voor haar verwarring zien. Niemand wist waarom zij een aantal van hen naar Bethal had gestuurd. Selande leek niet verward. ‘Ja, mijn vrouwe,’ zei ze kalm. Behoorlijk slim, en meer dan snel genoeg.

De wind stak even op en bladeren ruisten aan de bomen, de dode bladeren op de grond warrelden op en Faile wenste dat ze Perijns gehoor had. En zijn reuk en gezichtsvermogen. Het deed er niet veel toe als iemand haar hier met haar volgelingen zag, maar luistervinken waren een ander verhaal. ‘Je hebt het heel goed gedaan, Selande. Jullie allemaal.’ Perijn kende de gevaren hier, ze waren even echt als die verder in het zuiden. Hij kende ze, maar net als de meeste mannen dacht hij te vaak met zijn hart in plaats van met zijn hoofd. Een vrouw moest een praktische inslag hebben om haar echtgenoot uit de problemen te houden. Dat was de allereerste raad van haar moeder geweest over het huwelijksleven. ‘Bij het eerste licht keren jullie terug naar Bethal en als jullie een boodschap van mij ontvangen, doen jullie het volgende...’

Zelfs Selande leek geschokt en luisterde met grote ogen toe terwijl Faile doorging, maar niemand waagde het ertegenin te gaan. Het zou Faile hebben verbaasd als dat wel zo was. Haar aanwijzingen waren kortaf maar precies. Er zou enig gevaar bestaan, maar gezien de omstandigheden niet half zoveel als anders.

‘Zijn er nog vragen?’ vroeg ze ten slotte. ‘Begrijpt iedereen het?’ In koor antwoordde Cha Faile: ‘Wij leven om onze vrouwe Faile te dienen.’ Wat inhield dat ze haar geliefde wolf zouden dienen, of hij dat nu wilde of niet.

Maighdin bewoog onder haar dekens op de harde grond; ze kon de slaap niet vatten. Zo heette ze nu dus; een nieuwe naam voor een nieuw leven. Maighdin, net als haar moeder, en Dorlain naar een gezin op een landgoed dat ooit van haar geweest was. Een nieuw leven na een vergleden oud leven, maar de banden van het hart konden niet worden doorgesneden. En nu... Nu... Een licht gekraak van dode takken deed haar opkijken en ze zag een vage gestalte tussen de bomen door glijden. Vrouwe Faile die terugkeerde naar haar tent van waar ze ook heen gegaan was. Een leuke jonge vrouw, vriendelijk en welbespraakt. Wat de afkomst van haar man ook mocht zijn, zij was vrijwel zeker van hoge komaf. Maar jong. Onervaren. Dat kon wellicht helpen.

Maighdin liet haar hoofd terugvallen op de mantel die ze bij wijze van kussen had opgerold. Licht, wat deed ze hier? Als meid in dienst treden van een vrouwe! Nee. Ze wilde haar zelfvertrouwen in elk geval behouden. Ze kon het nog steeds vinden. Dat kon ze. Als ze maar diep genoeg groef. Haar adem stokte bij het geluid van naderende voetstappen.

Tallanvor knielde lenig naast haar neer. Hij droeg geen hemd en het maanlicht glansde op de gladde spieren van zijn borst en schouders. Zijn gezicht was gehuld in de schaduw. Een licht briesje maakte zijn haren in de war. ‘Wat is dit voor waanzin?’ vroeg hij zachtjes, in diénst treden? Wat ben je van plan? En kom niet aan met die onzin over een nieuw leven; dat geloof ik niet. Dat doet niemand.’ Ze probeerde zich om te draaien, maar hij legde zijn hand op haar schouder. Hij oefende geen kracht uit, maar hield haar even stevig vast als een juk. Licht, laat me alsjeblieft niet beven. Het Licht luisterde niet, maar gelukkig lukte het haar wel om haar stem vast te laten klinken. ‘Misschien heb je het niet gemerkt, maar ik dien nu mijn weg in deze wereld te vinden. De meid van een vrouwe zijn is beter dan dienster in een taveerne. Ga gerust alleen weg als de dienst hier je niet schikt.’

‘Je hebt je hersens of je trots niet afgezworen toen je de troon opgaf,’ mompelde hij. Lini mocht branden omdat ze dat onthuld had! ‘Als je wilt doen alsof je dat wel gedaan hebt, raad ik je aan te voorkomen dat je Lini alleen treft.’ De man grinnikte. Om haar! O, wat klonk zijn gegrinnik hemels! ‘Ze heeft Maighdin wat te zeggen en ik vermoed dat ze haar minder zacht zal aanpakken dan Morgase.’ Kwaad ging ze rechtop zitten en stootte zijn hand weg. ‘Ben je doof én blind? De Herrezen Draak heeft plannen met Elayne! Licht, het zou me al niet aanstaan als hij slechts haar naam kende. Het moet meer dan toeval zijn dat me naar een van zijn beulen heeft gevoerd, Tallanvor. Dat moet.’

‘Bloedvuur, ik wist dat het zoiets moest zijn. Ik hoopte het mis te hebben, maar...’ Hij klonk even kwaad als zij was. Hij had het recht niet om boos te zijn! ‘Elayne zit veilig in de Witte Toren, de Amyrlin Zetel zal haar echt niet in de buurt van een geleider laten komen, zelfs als die de Herrezen Draak is, dan juist niet! – en Maighdin Dorlain kan niets doen aan de Amyrlin Zetel, de Herrezen Draak of de Leeuwentroon. Het enige dat ze kan doen is een gebroken nek krijgen of een opengehaalde keel of...’

‘Maighdin Dorlain kan toekijken,’ onderbrak ze hem, gedeeltelijk om die verschrikkelijke opsomming af te kappen. ‘Ze kan luisteren! Ze kan...!’ Haar stem verstierf in ergernis. Wat kón ze doen? Opeens besefte ze dat ze rechtop in haar dunne nachtgoed zat, en ze sloeg haastig de dekens om zich heen. De nacht leek trouwens inderdaad wat koel. Of kwam dat kippenvel op haar armen misschien doordat Tallanvors ogen op haar hadden gerust? De gedachte veroorzaakte rode vlekken op haar wangen en ze hoopte dat hij die niet zou zien. Gelukkig klonk haar stem er ook verhit door. Ze was geen meisje dat bloosde als een man naar haar keek! ik zal doen wat in mijn vermogen ligt, wat dat ook mag zijn. Er komt een kans om iets op te steken of iets te doen wat Elayne zal helpen, en die kans zal ik aangrijpen.’

‘Een gevaarlijke beslissing,’ maakte hij haar kalm duidelijk. Ze had in de duisternis graag zijn gezicht willen zien. Natuurlijk alleen om de uitdrukking erop te zien. ‘Je hebt hem horen dreigen dat hij iedereen zou ophangen die hem verkeerd aankijkt. Dat wil ik best aannemen bij een man met dat soort ogen. Net een beest. Het verbaasde me dat hij die kerel liet gaan. Ik dacht dat hij zijn keel zou openscheuren! Als hij ontdekt wie jij bent, wie je vroeger was... Misschien verraadt Balwer je. Hij heeft nooit echt uitgelegd waarom hij ons uit Amador hielp ontsnappen. Wellicht meende hij een nieuwe baan te krijgen bij koningin Morgase. Nu weet hij dat daarop geen enkele kans bestaat en wil hij misschien de gunst van een nieuwe meester en meesteres winnen.’

‘Ben jij bang voor héér Perijn Guldenoog?’ wilde ze verachtelijk weten. Licht, de man maakte haar doodsbang! Die ogen hoorden bij een wolf. ‘Balwer weet genoeg om zijn mond te houden. Alles wat hij zegt, slaat op hem terug. Hij is tenslotte met mij meegekomen. Als je bang bent, rij dan door!’

‘Dat slinger je me nu altijd in mijn gezicht,’ verzuchtte hij, en hij maakte het zich wat gemakkelijker in zijn gehurkte houding. Ze kon zijn ogen niet zien, maar ze voelde die wel. ‘Rij door als je dat wilt, zeg je dan. Er was eens een soldaat die op afstand van een koningin hield. Hij wist echter dat het hopeloos was en dat hij zich nooit zou durven uitspreken. Nu is de koningin verdwenen en blijft er slechts een vrouw over. En ik hoop. Mijn hoop verteert me! Als je wilt dat ik vertrek, Maighdin, zeg het dan. Eén woord. “Ga!” Eén eenvoudig woord.’

Ze deed haar mond open. Een eenvoudig woord, dacht ze. Licht, het is maar één woord. Waarom kan ik het niet zeggenï Licht, alsjeblieft! Voor de tweede maal die nacht stond het Licht haar niet bij. Ze zat als een zottin met open mond ineengezakt in haar dekens, en haar gezicht werd heter en heter.

Als hij weer had gegrinnikt, zou ze haar mes in hem hebben geplant. Of als hij had gelachen, of een teken van leedvermaak had getoond. In plaats daarvan boog hij voorover en kuste haar zacht op beide ogen. Diep in haar keel klonk een geluid; ze leek niet te kunnen bewegen. Met grote ogen zag ze hoe hij opstond. Hij rees groot en zwart in het maanlicht voor haar op. Ze was een koningin – ze was een koningin geweest – gewend te bevelen, gewend aan harde beslissingen in moeilijke tijden, maar op dat moment dreunde het bonzen van haar hart alle gedachten uit haar hoofd. ‘Als je “ga” had gezegd,’ zei hij haar, ‘zou ik alle hoop hebben begraven, maar ik zou je nooit in de steek kunnen laten.’ Pas toen hij weer onder zijn eigen dekens lag, kon ze zich ertoe brengen te gaan liggen en de dekens over zich heen te trekken. Ze hijgde alsof ze had gerend. De nacht was koel. Ze huiverde, het was geen beven. Tallanvor was te jong. Te jong! Nog erger, hij had gelijk. Bloedvuur voor die man! De kamenierster van een vrouw kon geen enkele invloed uitoefenen op gebeurtenissen en als die moordenaar van de Herrezen Draak met zijn wolvenogen hoorde dat hij Morgase van Andor in handen had gekregen, kon ze tegen Elayne worden gebruikt in plaats van haar te helpen. Hij had het recht niet gelijk te hebben wanneer zij wilde dat hij ongelijk had. De gedachte was zo ongerijmd dat die haar woest maakte. Er was wél een kans dat ze iets goeds kon doen! Dat moest.

Ergens achter in haar hoofd lachte een klein stemmetje. Je kunt niet vergeten dat je Morgase Trakand bent, zei het honend. Zelfs nadat ze afstand van baar troon heeft gedaan, kan koningin Morgase zich niet beheersen en blijft ze proberen zich te bemoeien met de zaken der machtigen, ook al heeft ze tot dusver van alles een puinhoop gemaakt. En tegen een man zeggen dat hij weg moet gaan, kan ze ook al niet, omdat ze de hele tijd denkt aan zijn sterke handen en de beweging van zijn lippen als hij glimlacht en...

Woedend trok ze de deken over haar hoofd en probeerde het stemmetje buiten te sluiten. Dat ze niet buiten macht kon, was niét de reden dat ze bleef. En wat Tallanvor betrof... Die zou ze eens behoorlijk op zijn plaats zetten. Ditmaal zou ze het doen! Maar... wat was zijn plaats, bij een vrouw die geen koningin meer was? Ze probeerde hem uit haar gedachten te bannen en het spottende stemmetje te negeren dat maar niet wilde zwijgen. Toen de slaap kwam, kon ze nog steeds de druk van zijn lippen op haar oogleden voelen.

9

Haken en ogen

Zoals gewoonlijk werd Perijn voor het eerste ochtendgloren wakker, en net als altijd was Faile reeds druk in de weer. Als ze echt wilde, kon ze stiller zijn dan een muisje en hij vermoedde dat ze nog als eerste op zou zijn als hij al na een hazenslaapje ontwaakte. De tentflappen waren opzij gebonden, de zijkanten onderaan wat opgelicht en er steeg wat lucht op door het gat in de punt van het dak, voldoende om iets van koelte te verbeelden. Perijn huiverde feitelijk, terwijl hij zijn hemd en broek zocht. Nou ja, het werd geacht winter te zijn, zelfs al had het weer dat niet door.

Hij kleedde zich in het donker aan en borstelde zijn tanden met zout, waarvoor hij geen licht nodig had. Daarna verliet hij de tent, ondertussen zijn voeten goed in de laarzen stampend. Faile had in het diepe grijs van de vroege ochtend haar nieuwe bedienden om haar heen verzameld. Enkelen hielden aangestoken lantaarns omhoog. De dochter van een heer had bedienden nodig. Hij had er eerder aan moeten denken en iets moeten regelen. Er waren mensen uit Tweewater in Caemlin die Faile zelf had opgeleid, maar door de vereiste geheimhouding had hij niet geweten hoe hij hen kon meenemen. Baas Gil zou zo gauw mogelijk naar huis willen terugkeren, met Langwin en Breane, maar wellicht zouden Maighdin en Lini blijven. Aram zat in kleermakerszit naast de tent en ging staan, waarna hij zwijgend op Perijn wachtte. Als Perijn hem niet had tegengehouden, had Aram pal voor de tent geslapen. Die ochtend toonde zijn jas rode en witte banen, al was het wit een tikkeltje smoezelig, maar ook hier stak het gevest met de wolfskop boven zijn schouder uit. Perijn had zijn bijl in de tent achtergelaten en was dankbaar die even kwijt te zijn. Tallanvor had nog steeds een zwaard omgegord, maar baas Gil en de andere twee niet meer.

Faile moest goed hebben opgelet, want Perijn was nauwelijks buiten of ze maakte een gebaar naar de tent, waarbij ze duidelijk opdrachten gaf. Maighdin en Breane haastten zich met lantaarns langs Aram en hem heen, met strakke kaken. Om de een of andere reden roken ze vastberaden. Geen van beiden maakte een knix, een aangename verrassing. Lini wel, een snelle kniebuiging voor ze achter de andere twee aanschoot, mopperend over ‘je plaats kennen’. Perijn vermoedde dat Lini zo’n vrouw was die haar ‘plaats’ aan het roer zag. Maar als hij erover nadacht leken de meeste vrouwen dat zo te zien. Zo ging dat blijkbaar overal in de wereld, niet alleen in Tweewater. Tallanvor en Langwin volgden de vrouwen op de hielen en Langwin maakte een even welgemeende buiging als Tallanvor, die grimmig keek. Perijn zuchtte en boog terug, en beiden schrokken en keken hem met open mond aan. Een bitse roep van Lini deed hen naar de tent schieten.

Faile schonk hem een flitsende glimlach en schreed weg naar de karren, waarbij ze nu eens Basel Gil links van haar en Sebban Balwer rechts van haar toesprak. De mannen hielden beiden een lantaarn omhoog om haar bij te lichten. Uiteraard werd ze gevolgd door een heel stel van die dwazen, op een afstand waar ze haar konden horen als ze haar stem verhief. Ze liepen hanig rond, streelden hun gevesten en staarden de schemering in alsof ze een aanval verwachtten of erop hoopten. Perijn trok aan zijn korte baard. Ze vond altijd voldoende werk om haar uren te vullen en niemand nam haar dat uit handen. Niemand zou het wagen.

De eerste vingers van de dageraad vertoonden zich nog maar net aan de einder, maar de eerste Cairhienin liepen al rond de karren en deden dat sneller naarmate Faile naderde. Tegen de tijd dat ze bij hen was, leken ze alles op een holletje te doen, waarbij hun lantaarns op en neer wipten in het schemerlicht. De mannen van Tweewater, gewend aan vroege dagen op het land, zaten al druk aan het ontbijt. Sommigen lachten en maakten gekheid rond hun kookvuren, anderen mopperden, maar de meesten zorgden dat het werk werd gedaan. Enkelen probeerden onder de dekens te blijven liggen en werden er zonder pardon uitgegooid. Gradi en Neald waren eveneens op. Zoals altijd hielden ze zich afzijdig, schaduwen in zwarte jassen tussen de bomen. Perijn kon zich niet herinneren hen ooit zonder die tot boven dichtgeknoopte jassen te hebben gezien. De jassen waren met zonsopgang altijd schoon en zonder kreukels, al hadden ze er de avond ervoor nog zo smerig uitgezien. Als één man dansten ze de zwaardvormen, zoals ze iedere ochtend deden. Dat was beter dan hun avondoefeningen. Dan zaten ze in kleermakerszit met de handen op de knieën in een verre leegte te staren. Ze deden nooit iets wat iemand kon zien, maar elke man in het kamp wist waar ze mee bezig waren en bleef zo ver mogelijk uit de buurt. Zelfs de Speervrouwen maakten dat ze uit het zicht van de twee mannen kwamen. Er ontbrak iets, besefte Perijn opeens met een schok. Faile zorgde altijd dat iemand hem zo snel mogelijk een kom dikke ontbijtpap overhandigde, maar vanmorgen was ze blijkbaar te druk geweest. Hij monterde op en haastte zich naar de kookvuren in de hoop eindelijk eens zijn eigen pap te kunnen opscheppen. IJdele hoop. Vlan Barster, een magere kerel met een kuiltje in zijn kin, ving hem halverwege op en schoof een fraai bewerkte houten kom in zijn handen. Vlan kwam uit de buurt van Wachtheuvel en Perijn kende hem niet zo goed, al waren ze een paar keer samen op jacht geweest en had Perijn hem eens geholpen een koe van zijn vader uit een moerasgat in het Waterwold te halen. ‘Vrouwe Faile zei me dit te brengen, Perijn,’ zei Vlan bezorgd. ‘Wil je niet zeggen dat ik het vergeten was? Je zegt het niet? Ik heb wat honing gevonden en er een volle schep in gedaan.’ Perijn probeerde niet te zuchten. Vlan wist tenminste zijn naam nog.

Nou ja, het zou hem misschien niet lukken om de eenvoudigste klussen zelf te doen, maar hij bleef verantwoordelijk voor de mannen die onder de bomen zaten te eten. Als hij er niet was geweest zouden ze bij hun familie zijn en zich klaarmaken voor het werk op de boerderij, de koeien melken en brandhout hakken. Ze zouden zich niet hoeven af te vragen of ze voor zonsondergang zouden doden of gedood zouden worden. Hij goot snel de honingpap naar binnen en zei Aram op zijn gemak te ontbijten. De man keek zo verdrietig dat hij maar inbond, waarna Aram hem bij zijn rondgang door het kamp volgde. Perijn vond het geen prettige tocht.

Mannen zetten hun kom bij zijn nadering neer, stonden zelfs op tot hij voorbij was. Hij klemde zijn kaken op elkaar, wanneer iemand met wie hij was opgegroeid, of nog erger, een man die hem als jongen boodschappen had laten doen, hem heer Perijn noemde. Niet iedereen deed dat, maar te veel mannen wel. Veel te veel. Na een tijdje gaf hij het uit pure vermoeidheid op tegen hen te zeggen ermee op te houden. Het antwoord was al te vaak: ‘O! Wat u zegt, heer Perijn.’ Het was om te janken.

Desondanks bleef hij regelmatig stilstaan om een paar woorden met elke man te wisselen. Hij hield echter voornamelijk zijn ogen wijd open. En zijn neus. Iedere man wist best dat ze hun bogen moesten bijhouden en de veren en punten van hun pijlen verzorgen, maar sommigen bleven doorsloffen met grote gaten in hun zolen of met gaten in hun broek, zonder er iets om te geven. Ze zouden zelfs hun blaren laten verzweren, omdat ze niet de moeite namen er bijtijds iets aan te doen. Verscheidenen hadden de gewoonte waar mogelijk brandewijn in te slaan en zo’n twee of drie man verloren daarbij al hun verstand. Ze waren op weg naar Bethal langs een klein dorp gereden, waar niet minder dan drie herbergen waren. Het was wel gek. Als hij van vrouw Lohan of zijn moeder te horen kreeg dat hij nieuwe laarzen nodig had of dat zijn broek genaaid moest worden, had hij altijd het gevoel gehad dat hij voor schut stond. Volgens hem zou ieder ander die zoiets zei, hem geïrriteerd hebben, maar van de oudste, de grijze Jondien Barran, tot de jongste, zeiden alle mannen uit Tweewater: ‘Tja, u hebt gelijk, heer Perijn. Ik ga er meteen voor zorgen,’ of iets dergelijks. Hij ving wel zo nu en dan een onderlinge grijns op wanneer hij doorliep. Maar ze roken voldaan! Wanneer hij een aardewerken kruik met perenbrandewijn uit de zadeltas van Jori Kongar trok – een slanke vent die tweemaal zoveel at als een ander, maar er altijd uitzag alsof hij een week lang niet gegeten had – keek de man hem met grote onschuldige ogen aan en spreidde zijn armen, alsof hij niet wist waar die kruik vandaan was gekomen. Jori was een goede boogschutter, maar als je hem de kans gaf dronk hij zich volkomen lam, en hij had bovendien grijpgrage vingers. Maar als Perijn dan verderliep en de brandewijn op de grond goot, lachte Jori: ‘Je kunt voor heer Perijn ook niets verborgen houden!’ En dan klonk hij trots! Soms meende Perijn de laatste man ter wereld met enig verstand te zijn. Hij merkte nog iets anders. Van de eerste tot de laatste man stelden ze veel belang in de dingen die hij niet zei. Allemaal keken ze snel naar de twee banieren die zo nu en dan door een korte rukwind aan hun vlaggenstokken wapperden, de Rode Wolfskop en de Rode Adelaar. Ze keken naar de banieren, keken naar hem en wachtten op het bevel dat ze telkens te horen hadden gekregen als die vlaggen sinds hun aankomst in Geldan waren uitgestoken. En vaak zelfs al daarvoor. Maar nu hij gisteren niets gezegd had en vandaag weer niet, zag hij de vermoedens opbloeien. Hij liet groepjes mannen achter die hem en de banieren bekeken en opgewonden met elkaar mompelden. Hij probeerde hen niet af te luisteren. Wat zouden ze zeggen als hij ongelijk had, als de Witmantels of koning Ailron besloten dat ze de Profeet en de Seanchanen best even konden vergeten om een vermoedelijke opstand neer te slaan? Deze mannen waren zijn verantwoordelijkheid en door hem waren er reeds te veel van hen gedood. De zon vertoonde al meer dan een randje boven de horizon en verspreidde een scherp ochtendlicht tegen de tijd dat hij klaar en terug bij de tent was. Tallanvor en Langwin sleepten op Lini’s aanwijzingen kisten naar buiten, terwijl Maighdin en Breane de inhoud leken uit te zoeken op een flink veld met dood gras. Het waren voornamelijk dekens en lakens en lange felgekleurde banen satijnzijde, die bedoeld waren voor het bed dat hij was ‘kwijtgeraakt’. Faile moest binnen zijn, want de troep dwazen koelde even verderop de voeten. Zij hoefden niet te slaven en te zwoegen. Even nuttig als ratten in een hooischuur.

Perijn dacht erover naar Draver en Stapper te gaan kijken, maar na een blik tussen de bomen op de daar vastgebonden paarden, werd hij gezien. Niet minder dan drie hoefsmeden stapten bezorgd naar voren en hielden hem in het oog. Het waren stevige mannen met leren voorschoten en ze leken op elkaar als eieren in een mand, al had Falton een witte rand haar, was Aemin grijs en Jerasid nog lang niet van middelbare leeftijd. Perijn gaf een grauw toen hij hen zag. Ze zouden blijven rondhangen, als hij een hand op een van de paarden legde en met open mond staan kijken, als hij een hoef optilde. Hij had eenmaal geprobeerd bij Draver een versleten ijzer te vervangen, en alle zes de hoefsmeden hadden rondgehold om hun gereedschap weg te graaien voor hij het had kunnen aanraken, waarna ze de vos bijna omduwden in hun haast het werk zelf op te knappen. ‘Ze vrezen dat je ze niet vertrouwt,’ zei Aram opeens. Perijn keek hem verbaasd aan en Aram haalde zijn schouders op. ‘Ik heb met ze gepraat. Met sommigen. Ze denken dat als een heer zijn eigen paarden verzorgt, hij hen niet vertrouwt. En dan stuur je ze misschien wel weg, terwijl ze niet weten hoe ze thuis moeten komen.’ Aan zijn stem was te horen dat hij het dwaze gedachten vond, maar hij nam Perijn steels op en haalde opnieuw ongemakkelijk zijn schouders op. ik denk dat ze er ook onbehaaglijk van worden. Als je je niet gedraagt zoals een heer zich volgens hen hoort te gedragen, slaat dat weer terug op henzelf.’

‘Licht,’ mompelde Perijn. Faile had hetzelfde gezegd – over dat ze zich verlegen voelden, tenminste – maar hij had aangenomen dat het slechts prietpraat was van de dochter van een heer. Faile was omringd door bedienden opgegroeid, maar hoe kon een vrouwe de gedachten kennen van een man die voor zijn brood moest werken? Fronsend keek hij naar de rijen paarden. Er stonden nu vijf hoefsmeden op een kluitje naar hem te kijken. In verlegenheid gebracht omdat hij zijn eigen paarden wilde verzorgen en van streek omdat hij niet wilde dat ze in het hele kamp wol raapten of het grind aanharkten. ‘Vind jij dat ik me behoor te gedragen als een zot in zijden ondergoed?’ vroeg hij. Aram knipperde met zijn ogen en staarde toen naar zijn laarzen. ‘Licht!’ gromde Perijn.

Opeens zag hij Basel Gil uit de richting van de karren hollen en hij liep erheen om hem aan te spreken. Hij geloofde niet dat hij Basel Gil gisteren echt op z’n gemak gesteld had. De gezette man liep in zichzelf te praten en veegde zijn voorhoofd met een zakdoek af, terwijl hij liep te zweten in een gekreukelde grijze jas. De hitte van overdag begon reeds alles in haar greep te krijgen. Hij zag Perijn pas toen die vlak bij hem stond, waarop hij bijna een sprongetje maakte, het doekje in een jaszak propte en een buiging maakte. Hij zag er piekfijn en schoongeborsteld uit, klaar voor een feestdag. ‘O, mijn heer Perijn. Uw vrouwe droeg me op met een kar naar Bethal te rijden. Ze zegt dat ik zo mogelijk wat Tweewaterse tobak moet halen, maar ik weet niet of dat zal lukken. Blad van Tweewater is altijd zeldzaam geweest en de handel is niet wat die geweest is.’

‘Stuurt ze jou erop uit voor tobak?’ zei Perijn fronsend. Hij nam aan dat de geheimhouding er wel af was, maar toch... ik heb twee dorpen terug drie vaten gekocht. Genoeg voor iedereen.’ Gil schudde ferm zijn hoofd. ‘Geen blad van Tweewater en uw vrouwe zegt dat u dat juist het lekkerst vindt. Het Geldaanse blad is goed genoeg voor uw mannen. Ik moet uw – hoe noemt ze het – uw sambajan zijn en zorgen dat u en zij alles hebben wat u nodig heeft. Eigenlijk niet zo anders dan mijn werk voor de Koninginnezegen.’ De overeenkomst leek hem te vermaken; zijn buik schudde door een stil gegrinnik, ik heb een vrij lange lijst, hoewel niet valt te zeggen hoeveel ik ervan zal vinden. Goede wijn, kruiden, fruit, kaarsen en lampolie, oliedoek en was, papier en inkt, naalden, spelden, van alles en nog wat. Tallanvor en Langwin gaan ook mee, met wat andere leden van het gevolg van uw vrouwe.’ Andere leden van het gevolg. Tallanvor en Langwin brachten de volgende kist al naar buiten, zodat de vrouwen die uit konden zoeken. Ze moesten daarbij door het hurkende groepje jonge dwazen heen, die geen enkele keer aanboden even te helpen. In feite negeerden de luiwammesen hen volledig.

‘Hou dat stel in de gaten,’ waarschuwde Perijn. ‘Als een ervan moeilijk gaat doen – als hij zelfs maar de schijn wekt – mag Langwin hem een klap op zijn kop geven.’ En als het nou eens een vrouw was? Die konden het net zo goed zijn, misschien wel eerder. Perijn gromde. Failes gevolg zou hem nog weleens jarenlang maagzweren kunnen bezorgen. Het was jammer dat ze zich niet tevreden kon stellen met mensen als baas Gil of Maighdin. ‘Je bent Balwer vergeten. Heeft hij besloten alleen verder te trekken?’ Net op dat ogenblik draaide de wind iets en snoof hij Balwers geur op. Een geur van oplettendheid die totaal niet paste bij het bijna verdorde uiterlijk van de kerel. Zelfs voor zo’n rietmagere man maakten Balwers voeten verrassend weinig lawaai op de droge bladeren. In een musbruine jas maakte hij een kleine buiging en zijn scheef gehouden hoofd maakte het beeld van een vogel nog eens sterker, ik blijf, mijn heer,’ zei hij behoedzaam. Misschien was dat zijn manier van doen. ‘Als schrijver van uw bekoorlijke vrouwe. En van uzelf, als dat u belieft.’ Hij stapte dichterbij, het was bijna een huppeltje. ik heb hier ruime ervaring mee, mijn heer. Ik heb een goed geheugen en een goed handschrift en mijn heer kan er zeker van zijn dat alles wat hij me toevertrouwt, nooit mijn lippen zal verlaten in het bijzijn van een ander. Het vermogen geheimen te bewaren is het belangrijkste voor een schrijver. Heb je geen dringende werkzaamheden voor onze nieuwe meesteres, baas Gil?’

Gil keek Balwer fronsend aan, wilde wat zeggen maar sloot vastberaden zijn mond. Hij draaide zich op zijn hielen rond en draafde naar de tent.

Balwer keek hem even na, zijn hoofd iets schuin, de lippen nadenkend samengeknepen, ik kan u ook andere diensten bieden, mijn heer,’ zei hij ten slotte. ‘Kennis. Ik hoorde enkele mannen van mijn heer praten en ik begreep dat mijn heer wellicht enige... moeilijkheden... heeft gehad met de Kinderen van het Licht. Een schrijver verneemt vele zaken. Ik weet verbazingwekkend veel van de Kinderen.’

‘Met wat geluk kan ik de Witmantels ontlopen,’ zei Perijn hem. ik zou liever van je horen waar de Profeet uithangt. Of de Seanchanen.’ Hij verwachtte uiteraard geen antwoord maar Balwer verraste hem. ik ben er natuurlijk niet zeker van, maar ik denk dat de Seanchanen nog niet zo ver buiten Amador zijn uitgezwermd. Feiten zijn moeilijk van geruchten te schiften, mijn heer, maar ik houd mijn oren open. Natuurlijk lijken ze zich onverwacht snel te kunnen verplaatsen. Een gevaarlijk volk, met grote aantallen soldaten uit Tarabon. Ik neem na baas Gils verhaal aan dat mijn heer ze kent, maar ik heb ze in Amador van nabij gadegeslagen en wat ik gezien heb staat ter beschikking van mijn heer. Wat de Profeet betreft, over hem gaan evenveel geruchten als over de Seanchanen, maar ik meen met redelijke betrouwbaarheid te kunnen zeggen dat hij tot voor kort in Abila was, een vrij grote stad, zo’n veertig roede ten zuiden van hier.’ Balwer glimlachte dunnetjes, een kort zelfingenomen lachje. ‘Hoe weet je dat zo zeker?’ vroeg Perijn langzaam. ‘Zoals ik zeg, mijn heer, ik houd beide oren open. Volgens alle verhalen heeft de Profeet een aantal herbergen en taveernes gesloten en ook een paar met een volgens hem kwalijke roep laten afbreken. Er werden er verschillende genoemd en toevallig weet ik dat er zich in Abila enkele herbergen van die naam bevinden. Ik denk dat de kans klein is dat er nog een andere stad bestaat met herbergen die hetzelfde heten.’ Een zuinige glimlach flitste op en verdween. Hij rook beslist zeer met zichzelf ingenomen.

Nadenkend krabde Perijn aan zijn baard. Dus de man herinnerde zich stom toevallig in welke stad enkele herbergen stonden die Masema vermoedelijk had laten afbreken. En als Masema daar uiteindelijk niet bleek te zijn, nou ja, tegenwoordig bloeiden de geruchten op als paddestoelen na een herfstregen. Balwer praatte als een man die trachtte zijn eigen belangrijkheid te benadrukken. ‘Dank u, baas Balwer. Ik zal dat in gedachten houden. Als u nog meer mocht vernemen, wil ik het graag horen.’ Hij wilde zich omdraaien maar de man greep hem bij de mouw.

Balwers magere vingers schoten meteen weer weg, alsof ze zich gebrand hadden, en hij maakte een van die vogelachtige buiginkjes, waarbij hij zijn handen over elkaar wreef. ‘Vergeef me, mijn heer. Ik aarzel om zo aan te houden, maar wees niet al te luchtig over de Witmantels. Hen vermijden is verstandig maar wellicht onmogelijk. Ze zijn veel dichterbij dan de Seanchanen. Emon Valda, de nieuwe kapiteinheer-gebieder, heeft voor Amadors val het grootste deel van hun strijdmacht naar het noorden van Amadicia geleid. Hij was ook op jacht naar de Profeet, mijn heer. Emon Valda is een gevaarlijk man, maar hij is een aangenaam mens vergeleken met Rhadam Asunawa, de Groot-Inquisiteur. En ik vrees dat beiden niets moeten hebben van uw heer. Vergeef me.’ Hij boog weer, aarzelde en ging vervolgens gladjes verder: ‘Staat u me toe op te merken dat het vertoon van de banier van Manetheren een goede vondst van mijn heer is. Mijn heer zal Valda en Asunawa makkelijk aankunnen, als hij voorzichtig is.’ Perijn zag hem zich al buigend terugtrekken en meende nu een deel van Balwers verhaal te kennen. De man had duidelijk moeilijkheden gehad met de Witmantels. Daarvoor was niet meer nodig dan je met hen in dezelfde straat bevinden, een boze frons op het verkeerde tijdstip, maar blijkbaar had Balwer een grief. Hij was ook scherp van geest dat hij meteen inzag wat de Rode Adelaar inhield. En hij had een scherpe tong voor baas Gil.

Gil zat op z’n knieën naast Maighdin en sprak heel snel, ondanks Lini’s pogingen hem tot zwijgen te manen. Maighdin had zich omgedraaid en staarde Balwer na, die zich tussen de bomen naar de karren haastte, maar zo nu en dan richtten haar ogen zich op Perijn. De anderen groepten in haar buurt bijeen en keken nu eens naar Balwer en dan weer naar Perijn. Als hij ooit een groep had gezien die zich zorgen maakte over wat een ander gezegd had, dan zag hij er nu een. Maar waarover maakten ze zich zorgen? Steken in de rug, waarschijnlijk. Verhalen over gekwetste gevoelens en wandaden, echt of verbeeld. Mensen die tot elkaar waren veroordeeld, hadden de neiging elkaar te gaan pikken. Als dat het was, kon hij er misschien een eind aan maken voor er bloed ging vloeien. Tallanvor zat weer zijn zwaard te bevoelen! Wat wilde Faile met die kerel? ‘Aram, ik wil dat je met Tallanvor en dat stel gaat praten. Vertel hun wat Balwer mij zei. Vermeld het terloops, maar vertel wel alles.’ Dat zou de vrees van roddelpraatjes wel verminderen. Faile zei dat je moest zorgen dat bedienden zich thuisvoelden. ‘Sluit zo mogelijk vriendschap, Aram. Maar als je van plan bent lief te zijn voor een van de vrouwen, zorg dan dat het Lini is. De andere twee zijn al bezet.’

De man had een rappe tong voor elke knappe vrouw, maar het lukte hem zowel verbaasd als beledigd te lijken. ‘Zoals u wenst, heer Perijn,’ mompelde hij mokkend, ik kom zo snel mogelijk terug.’ ik zal bij de Aiel zijn.’

Aram knipperde met zijn ogen. ‘O. Ja. Nou, het zal wel wat tijd kosten, als ik bevriend met ze moet raken. Ze zien er in mijn ogen niet uit alsof ze vriendschap willen.’ En dat van een man die op Faile na iedereen achterdochtig aanstaarde, die in de buurt van Perijn kwam. Een man die voor iemand die geen rok droeg nooit een glimlach over had.

Niettemin liep hij erheen en hurkte neer, zodat hij met Gil en de anderen kon praten. Zelfs op die afstand was merkbaar dat ze zich afstandelijk opstelden. Ze gingen met hun werkzaamheden door en wisselden slechts nu en dan een woord met Aram, waarbij ze even vaak elkaar als hem aankeken. Zo schichtig als een groene kwartel in de zomer wanneer de vossen hun jongen leerden hoe ze moesten jagen. Nou ja, ze spraken in elk geval met elkaar. Perijn vroeg zich even af in wat voor onmin Aram met de Aiel was geraakt. Er was amper tijd voor geweest! Elke ernstige grief met de Aiel betekende meestal iemands dood en die iemand was geen Aiel. Feitelijk had hij er zelf ook weinig zin in met de Wijzen te spreken. Hij liep met de bocht van de heuvel mee, klom niet naar de top, maar zijn voeten voerden hem naar het kamp van de Mayeners. Bij hen was hij ook zoveel mogelijk uit de buurt gebleven en dat was niet enkel vanwege Berelain. Er waren nadelen aan een scherpe reuk verbonden.

Gelukkig voerde een verfrissende bries de meeste stank weg, al bleef de hitte er hangen. Het zweet rolde van de gezichten van de bereden schildwachten in hun rode wapenrusting. Toen ze hem zagen gingen ze nog strakker in het zadel zitten, een hele prestatie. Terwijl de mannen van Tweewater als boeren naar hun weiland reden, zaten de Mayeners gewoonlijk als standbeelden te paard. Maar ze konden vechten, dat wel. Het Licht mocht geven dat zoiets voorlopig niet nodig was.

Havien Nurelle kwam aanhollen, zijn jas dichtknopend, nog voor Perijn goed en wel voorbij de schildwachten was. Een tiental andere officieren volgde Nurelle op de voet. Allen droegen een jas en verscheidenen waren de riempjes van hun rode borstkuras aan het dichtgespen. Twee of drie hadden helmen met dunne rode pluimen onder de arm. De meesten waren jaren ouder dan Nurelle, soms wel tweemaal zo oud, grijzende mannen met harde gezichten vol littekens. Nurelles beloning voor zijn hulp bij de redding van Rhand had hem onderaanvoerder gemaakt onder Gallenne, zijn eerste gardeluitenant, zoals ze het noemden.

‘De Eerste is nog niet terug, heer Perijn,’ zei Nurelle terwijl hij een buiging maakte die nauwkeurig nagebootst werd door de anderen. Hij was een lange slanke jongeman, maar zag er niet meer zo jong uit als voor Dumais Bron. Er zat iets scherps in zijn ogen, die meer bloed hadden gezien dan de meeste veteranen van twintig veldslagen. Zijn gezicht was misschien harder, maar in zijn geur viel nog steeds een zekere gretigheid te bespeuren om in de smaak te vallen. Voor Havien Nurelle was Perijn Aybara een man die naar verkiezing kon vliegen of over water lopen. ‘De ochtendverkenners hebben niets gezien, de groepen die terug zijn in elk geval niet. Anders zou ik het hebben doorgegeven.’

‘Uiteraard,’ zei Perijn. ik wilde slechts... een beetje rondkijken.’ Hij bedoelde dat hij gewoon wat rond wilde wandelen, tot hij genoeg moed had verzameld om de strijd met de Wijzen aan te gaan, maar de jonge Mayener volgde hem met alle andere officieren. Ze leken bezorgd dat heer Perijn een vuiltje zou vinden bij de Vleugelgarde en ze krompen telkens in elkaar, wanneer ze stuitten op mannen met ontblote bovenlijven die op een deken de dobbelstenen lieten rollen of op een kerel die luid in de opgaande zon lag te snurken. Ze hadden zich niet druk hoeven maken. Op Perijn maakte het kamp de indruk alsof de tenten met schietlood en waterpas waren opgericht. Elke man had zijn eigen dekens en een zadel als kussen, en lag op niet meer dan twee stap afstand van de plek waar zijn paard stond, vastgebonden aan een van de lange touwen aan de borsthoge palen die in de grond waren geslagen. Om de twintig pas brandde een kookvuur waartussen lansen tegen elkaar waren geplaatst in met staal gepunte kegels. Het geheel vormde een vierkant rond vijf puntige tenten, waarvan de ene met de goud-blauwe strepen groter was dan de andere vier bij elkaar. Volkomen verschillend van het ongeregelde kamp van de mannen uit Tweewater.

Perijn stapte stevig door en probeerde er niet al te dwaas uit te zien, maar hij wist niet zeker of dat echt lukte. Hij had een grote aandrang om enkele paarden wat nader te bekijken – alleen om hier en daar een hoef op te pakken, zonder dat iemand zowat flauwviel – maar hij dacht aan wat Aram had gezegd en hield zijn handen thuis. Iedereen leek even geschokt van zijn snelheid als Nurelle. Vaandeliers met harde ogen joegen manschappen overeind, maar zagen Perijn met slechts een knikje voorbijschrijden voordat iedereen was opgekrabbeld. Verbazing dreef mompelend achter hem aan en zijn oren vingen enkele opmerkingen op over officieren, heren in het bijzonder, waarvan hij maar blij was dat Nurelle en de anderen ze hadden gemist. Ten slotte bereikte hij de rand van het kamp en keek omhoog naar de heuvel met struikgewas, naar de tenten van de Wijzen. Slechts enkele Speervrouwen en wat gai’shain waren zichtbaar onder de verspreide bomen.

‘Heer Perijn,’ zei Nurelle aarzelend. ‘De Aes Sedai...’ Hij kwam wat dichterbij staan en sprak schor fluisterend verder, ik weet dat zij de Drakenheer trouw gezworen hebben... Ik heb dingen gezien, heer Perijn. Ze doen klussen in het kamp! Aes Sedai! Vanmorgen kwamen Masuri en Seonid water halen! En gisteren, na uw terugkomst... Gisteren meende ik daarboven iemand te horen... gillen. Het kan natuurlijk geen zuster zijn geweest,’ voegde hij er haastig aan toe. Hij lachte om te tonen hoe belachelijk het idee was, maar de lach trilde. ‘U... Kunt u kijken of alles... in orde... met ze is?’ Hij was aan het hoofd van tweehonderd lansiers op veertigduizend Shaido-krijgers afgestormd, maar bij deze woorden hingen zijn schouders slap en schuifelde hij met zijn voeten. Natuurlijk was hij op die veertigduizend Shaido afgestormd; een Aes Sedai had dat van hem verlangd.

‘Ik zal doen wat ik kan,’ mompelde Perijn. Misschien was de toestand wel slechter dan hij dacht. Nu moest hij ervoor zorgen dat het niet erger werd. Als hij dat kon. Hij zou nog liever weer Shaido bevechten.

Nurelle knikte alsof Perijn hem al het gevraagde en nog meer had toegezegd. ‘Dat is in orde dan,’ zei hij opgelucht. Hij wierp steelse blikken op Perijn en verzamelde moed om een ander onderwerp aan te snijden, maar blijkbaar was dit niet zo heikel als de Aes Sedai. ik hoorde dat u de Rode Adelaar hebt laten hangen.’ Perijn sprong bijna op. Het nieuws moest razendsnel over de heuvel zijn gegaan. ‘Het scheen juist te zijn,’ zei hij langzaam. Berelain zou de waarheid moeten vernemen, maar als te veel mensen die kenden, zou de waarheid zich verspreiden vanuit het volgende dorp dat ze doortrokken, de volgende boerderij. ‘Dit was vroeger een deel van Manetheren,’ voegde hij eraan toe, alsof Nurelle dat niet heel goed wist. De waarheid! Hij was nu al zo ver dat hij de waarheid kon verbuigen als een Aes Sedai, en nog wel tegen strijdmakkers, ik kan je verzekeren dat het niet de eerste keer is dat die vlag hier wappert, maar niemand van die kerels had de Herrezen Draak achter zich.’ En als dat niet de noodzakelijke zaadjes plantte, wist hij niet meer hoe je een voor moest ploegen.

Opeens drong tot hem door dat elke man in de Vleugelgarde hem met hun officieren stond aan te gapen. Ze vroegen zich ongetwijfeld af wat hij te zeggen had, nadat hij zo door hun kamp was gebeend. Zelfs de magere kalende oude soldaat die Gallenne zijn oude getrouwe noemde, stond hem aan te staren, evenals Berelains dienstmeiden, een stel plompe vrouwen met eenvoudige gezichten in kledij die paste bij de tent van hun meesteres. Perijn was nauwelijks iets opgevallen, maar hij wist dat hij iets lovends moest zeggen. Hij verhief zijn stem zodat iedereen hem kon horen: ‘De Vleugelgarde zal de eer van Mayene hoog houden als we ooit een tweede Dumais Bron meemaken.’ Het was het eerste dat hem te binnen schoot maar hij kromp ineen toen hij het uitsprak. Geschokt hoorde hij hoe er meteen gejuich onder de gardisten opging: ‘Perijn Guldenoog!’ en: ‘Mayene voor Guldenoog!’ en: ‘Guldenoog en Manetheren!’ Mannen dansten en sloegen kuitenflikkers, sommigen gristen een lans uit de bundels om er hoog in de lucht mee te zwaaien, zodat de rode wimpels in de wind wapperden. Grijze vaandeliers knikten goedkeurend met hun armen over elkaar. Nurelle straalde en niet alleen hij. Officieren met grijzende haren en littekens op hun gezicht grijnsden als jongetjes die geprezen worden omdat ze hun lessen geleerd hadden. Licht, hij was de enige man ter wereld met gezond verstand! Hij smeekte het Licht nooit meer een veldslag mee te hoeven maken!

Hij vroeg zich af of dit weer problemen met Berelain zou opleveren, nam afscheid van Nurelle en de anderen en beende de helling op, tussen het dode of afstervende struikgewas dat amper tot zijn middel reikte. Bruin onkruid kraakte onder zijn laarzen. Nog steeds was het Mayeense kamp vervuld van gejuich. Zelfs als de Eerste de waarheid vernam, zou zij het niet waarderen dat haar gardisten hem op die manier toejuichten. Natuurlijk had dat ook een pluspunt. Misschien werd ze wel zo kwaad dat ze hem niet meer lastig zou vallen. Vlak voor de heuveltop bleef hij staan tot het gejuich eindelijk wegstierf. Hier zou niemand hem toejuichen. Alle zijkanten van de lage grijsbruine tenten van de Wijzen waren omlaag en sloten hen in. Slechts enkele Speervrouwen waren nu in zicht. Ze hurkten ontspannen onder een lederbladboom, waar nog steeds wat groen aan zat en namen hem nieuwsgierig op. Hun handen bewogen snel in hun onderlinge handtaai. Even later kwam Sulin overeind, schoof haar grote mes goed en beende naar hem toe. De lange tanige vrouw met een roze litteken op haar door de zon verbrande wang keek omlaag de heuvel af en leek opgelucht dat hij alleen was, hoewel dat bij een Aiel vaak moeilijk in te schatten was.

‘Dit is goed, Perijn Aybara,’ zei ze zachtjes. ‘De Wijzen konden het niet waarderen dat zij naar jou moesten komen. Alleen een dwaas wekt het ongenoegen van de Wijzen en ik heb nooit gedacht dat jij een dwaas was.’

Perijn krabde zijn baard. Hij was zoveel mogelijk uit de buurt van de Wijzen – en de Aes Sedai – gebleven, maar had hen nooit willen dwingen naar hem toe te komen. Hij voelde zich gewoon niet op zijn gemak in hun gezelschap, en dat was zacht uitgedrukt. ‘Nou, ik wil graag met Edarra spreken,’ zei hij. ‘Over de Aes Sedai.’ ik had het misschien toch mis,’ zei Sulin droogjes. ‘Maar ik zal het haar zeggen.’ Ze draaide zich om maar bleef nog even staan. ‘Zeg eens, Teryl Winter en Furen Alharra staan Seonid Traighan heel na -zoals eerstebroers een eerstezus; ze houdt niet van mannen als man -maar toch boden ze aan haar straf over te nemen. Hoe konden ze haar zo beschamen?’

Hij wilde wat zeggen, maar kon niets uitbrengen. Een paar gai’shain doken op van achter de heuvel met twee pakpaarden aan de hand. De in het wit geklede mannen kwamen op een paar pas afstand langs en begaven zich in de richting van het water. Hij was er niet zeker van, maar dacht dat beiden Shaido waren. Het tweetal hield de ogen gedwee neergeslagen en keek amper op om te zien welke kant ze op gingen. Ze hadden genoeg kansen om te vluchten; ze deden werkzaamheden zonder dat iemand toezicht hield. Een merkwaardig volk. ik zie dat het jou ook geschokt heeft,’ merkte Sulin op. ik had gehoopt dat jij het kon uitleggen. Ik zal Edarra waarschuwen.’ Ze begaf zich naar de tenten en zei terwijl ze wegliep nog: ‘Jullie natlanders zijn heel vreemd, Perijn Aybara.’

Perijn keek haar fronsend na en nadat ze in een tent verdween, draaide hij zich om en keek fronsend naar de twee gai’shain die de pakpaarden naar het water leidden. Natlanders waren vreemd? Licht! Dus Nurelle had gelijk met zijn opmerking over wat hij had gehoord. Het werd de hoogste tijd dat hij zich aantrok wat er tussen de Wijzen en de Aes Sedai gaande was. Hij had het eerder moeten doen.

Hij wenste dat hij niet dacht dat het hetzelfde was als je neus in een horzelnest duwen.

Het leek heel lang te duren voor Sulin weer verscheen, en ze bezorgde hem geen betere stemming toen ze weer opdook. Ze hield het tentdoek voor hem opzij en tikte verachtelijk met een vinger tegen het mes aan zijn riem toen hij gebukt naar binnen stapte. ‘Je had je beter moeten bewapenen voor deze dans, Perijn Aybara,’ merkte ze op. Binnen zag hij verbaasd alle zes de Wijzen bij elkaar. Ze zaten in kleermakerszit op kleurrijke kussens met kwasten. Hun omslagdoeken waren rond hun middel geknoopt en de rokken vormden zorgvuldig geschikte halve waaiers op de dikke lagen tapijt. Hij had gehoopt alleen Edarra aan te treffen. Geen enkele vrouw leek meer dan vier of vijf jaar ouder dan hij, sommigen leken helemaal niet ouder, maar op de een of andere manier gaven ze hem steeds het gevoel alsof hij de oudste dorpsvrouwen van de vrouwenkring onder ogen moest komen. Degenen die in vele lange jaren hadden geleerd hoe ze alles bloot konden leggen wat je verborgen wilde houden. Onderscheid maken tussen hun lichaamsgeuren was volkomen onmogelijk, maar hij had er ook nauwelijks behoefte aan. Zes paar ogen klikten zich aan hem vast, van Janina’s lichte hemelsblauwe tot de schemerpaarse van Marline, en niet te vergeten de scherpe groene van Nevarin. Elk oog leek een braadspit.

Edarra gebaarde hem bruusk een kussen te nemen, wat hij dankbaar deed, al bracht het hem wel op ooghoogte met de zes Wijzen die in een halve kring om hem heen zaten. Misschien hadden ze deze tenten zo ontworpen dat mannen hun nek moesten buigen als ze rechtop wilden staan. Vreemd genoeg was het in de schemerige tent wat koeler, maar het voelde nog steeds alsof het zweet hem uitbrak. Hij kon hun geuren misschien niet goed onderscheiden, maar ze roken naar wolven die een gekluisterde geit beloerden. Een gai’shain met een vierkant gezicht die de helft groter was dan hij, knielde neer en bood hem een gouden beker met donkere vruchtenwijn aan op een prachtige zilveren dienblad. De Wijzen hadden reeds een allegaartje aan zilveren bekers en roemers in de hand. Perijn wist niet zeker wat het inhield dat hem een gouden werd aangeboden – misschien niets, maar wie kon dat bij de Aiel zeggen? Hij nam de beker behoedzaam aan. Het rook naar pruimen. De man boog onderdanig genoeg toen Edarra in haar handen klapte, en ging achterwaarts gebukt de tent uit. De half geheelde snee op zijn harde gezicht moest hij bij Dumais Bron hebben opgelopen.

‘Nu je hier bent,’ zei Edarra zodra de tentdoek achter de gai’shain was dichtgevallen, ‘zullen we je nogmaals uitleggen waarom je de man moet doden die Masema Dagar wordt genoemd.’

‘We horen het geen tweede keer uit te leggen,’ bracht Delora naar voren. Haar haren en ogen hadden bijna dezelfde tint als die van Maighdin, maar niemand zou haar zuur samengeknepen gezicht knap noemen. Ze was een en al ijs. ‘Die Masema Dagar is een gevaar voor de Car’a’carn. Hij moet sterven.’

‘De droomloopsters hebben ons dat gezegd, Perijn Aybara.’ Carelle was een echt knappe vrouw en hoewel ze door haar vuurrode haren en felle ogen een opgewonden standje leek, was ze zachtmoedig van aard. Voor een Wijze. En zeker niet te zacht. ‘Zij hebben de droom gelezen. De man moet sterven.’

Perijn nam een slokje pruimenwijn om wat tijd te winnen. De wijn was zowaar koel. Het was bij deze vrouwen altijd hetzelfde. Rhand had hem niets gezegd over een waarschuwing van de droomloopsters. Perijn had dat de eerste keer al naar voren gebracht. Maar één keer, want ze dachten dat hij aan hun woorden twijfelde en zelfs Carelles ogen hadden vuur gespuwd. Niet dat Perijn had aangenomen dat ze logen. Dat was het niet zozeer. Hij had ze nooit op een leugen betrapt. Maar de toekomst die zij wensten en wat Rhand wilde – en wat hijzelf wilde – konden heel verschillende dingen zijn. Misschien was het Rhand die dingen geheimhield. ‘Als jullie me nu eens een idee van dat gevaar geven,’ zei hij ten slotte. ‘Het Licht weet dat Masema een gek is, maar hij steunt Rhand wel. Het zou wat zijn als ik degenen die aan onze kant staan ga ombrengen. Dat zal de mensen zeker overtuigen dat ze zich bij Rhand aan moeten sluiten.’ Spot had geen vat op hen. Ze keken hem strak aan. ‘De man moet sterven,’ zei Edarra ten slotte. ‘Het volstaat dat drie droomloopsters het gezegd hebben, het volstaat dat zes Wijzen het je opgedragen hebben.’ Net als de eerste keer. Misschien wisten ze wel niet meer dan dat. En misschien kon hij maar beter het doel van zijn bezoek aansnijden.

‘Ik wil over Seonid en Masuri praten,’ zei hij, en zes gezichten bevroren. Licht, deze vrouwen konden een steen plat kijken! ‘Van mij wordt verwacht dat ik het volk laat zien dat de Aes Sedai Rhand trouw hebben gezworen.’ Rhand verwachtte eigenlijk dat hij het Masema zou laten zien, maar dit leek niet het juiste ogenblik om dat te zeggen. ‘Ze zullen niet erg behulpzaam zijn als jullie hen slaan. Licht! Ze zijn Aes Sedai. In plaats van ze water te laten halen, kun je toch beter van ze leren? Ze moeten allerlei dingen weten die jullie niet kennen.’ Te laat wilde hij zijn tong afbijten. De Aielvrouwen waren niet beledigd; ze lieten het tenminste niet merken. ‘Zij weten wat dingen die wij niet kennen,’ zei Delora ferm, ‘en wij weten dingen die zij niet kennen.’ Even ferm als een speerpunt in zijn ribben.

‘Wij leren wat er te leren valt, Perijn Aybara,’ merkte Marline kalm op, terwijl ze haar vingers door haar haren haalde. Ze was een van de weinige Aiel die hij kende met zulk donker haar en ze speelde er vaak mee. ‘En wij leren hun wat er geleerd moet worden.’ in elk geval,’ zei Janina, ‘heb jij er niets mee te maken. Mannen bemoeien zich niet met Wijzen en leerlingen.’ Ze schudde haar hoofd over zijn dwaasheid.

‘Je mag ophouden met buiten te luisteren en kunt binnenkomen, Seonid Traighan,’ zei Edarra opeens. Perijn knipperde verbaasd met zijn ogen, maar geen enkele vrouw keek op.

Het bleef even stil, toen schoof het tentdoek opzij en dook Seonid naar binnen om snel op de kussens neer te knielen. Haar hoog gewaardeerde Aes Sedai-kalmte was volkomen verdwenen. Haar mond vormde een strakke streep, haar ogen waren half dichtgeknepen en haar gezicht was rood. Ze rook boos, een en al ergernis, en een tiental andere gevoelens die zo snel rondtolden dat Perijn er nauwelijks een kon herkennen. ‘Mag ik iets tegen hem zeggen?’ zei de zuster strak.

‘Als je oppast met wat je zegt,’ maande Edarra haar. Nippend van de wijn nam de Wijze haar over de rand van haar beker op. Een lerares die haar leerlinge bestudeerde? Een havik die een muis beloerde? Perijn kon het niet zeggen. Maar Edarra was wel heel zeker van haar plaats, wie ze ook tegenover zich had. Evenals Seonid. Maar dat werd niet op hem overgedragen.

De Groene zuster schoof rond op haar knieën om hem aan te kijken, de rug recht en met brandende ogen. In haar geur ziedde boosheid. ‘Wat je ook weet,’ zei ze kwaad, ‘wat je ook meent te weten, kun je vergeten.’ Nee, ze bezat geen draadje waardige rust meer. ‘Wat er ook is tussen de Wijzen en ons gaat alleen ons aan! Jij houdt je erbuiten, kijkt de andere kant op en houdt je mond dicht!’ Verbaasd harkte Perijn met zijn vingers door zijn haar. ‘Licht, ben je van streek omdat ik weet dat je slaag hebt gekregen?’ vroeg hij ongelovig. Nou ja, dat zou hij ook geweest zijn, maar niet na al dat andere. ‘Weet je dan niet dat deze vrouwen je even gemakkelijk de keel afsnijden als je aankijken? Je de keel opensnijden en je aan de kant van de weg laten liggen! Nou, ik heb me voorgenomen dat ik zoiets niet zal laten gebeuren! Ik mag je niet, maar ik heb beloofd je te beschermen tegen de Wijzen, tegen de Asha’man en tegen Rhand zelf, dus ga maar niet zo hoog te paard zitten!’ Hij besefte dat hij schreeuwde, haalde diep en verlegen adem en maakte het zich gemakkelijk op zijn kussen. Hij griste zijn beker op en nam een lange teug.

Met elk woord verstrakte Seonid meer van verontwaardiging en haar sneer vormde zich al voor hij goed en wel uitgesproken was. ‘Een belofte?’ spotte ze. ‘Jij denkt dat een Aes Sedai jóuw bescherming nodig heeft? Jij...’

‘Genoeg,’ zei Edarra kalm en Seonids kaken klapten op elkaar, hoewel haar vuisten zich met witte knokkels aan haar rok vastklemden. ‘Waarom denk je dat wij haar zouden doden, Perijn Aybara?’ vroeg Janina nieuwsgierig. Van Aielgezichten was zelden wat af te lezen maar de anderen staarden hem fronsend of openlijk ongelovig aan. ik weet hoe jullie je voelen,’ antwoordde hij langzaam, ik weet het al sinds ik jullie na Dumais Bron met de zusters zag.’ Hij was niet van plan uit te leggen dat hij de haat, de verachting had geroken bij elke blik van een Wijze op een Aes Sedai. Hij rook het nu niet, maar niemand kon lange tijd zo woedend blijven zonder een keer los te barsten. Het betekende niet dat het voorbij was, alleen dat het diep in het merg zat.

Delora snoof, een geluid van scheurend linnen. ‘Eerst zeg je dat ze moeten worden vertroeteld omdat je ze nodig hebt, en nu omdat ze Aes Sedai zijn en jij hebt beloofd hen te beschermen. Wat is nu waar, Perijn Aybara?’

‘Allebei.’ Perijn keek Delora heel lang hard aan en vervolgens stuk voor stuk de vijf anderen. ‘Het is allebei waar en ik meen het allebei.’

De Wijzen wisselden een blik uit van het soort, waarbij een trillend ooglid honderden woorden bevatte en waarvan geen man iets begreep. Na veel geschuif met kettingen en geschik van omslagdoeken leken ze ten slotte tot overeenstemming te komen. ‘Wij doden geen leerlingen, Perijn Aybara,’ zei Nevarin. Ze klonk geschokt. ‘Toen Rhand Altor ons vroeg hen als leerling te nemen, was dat misschien omdat hij wilde dat ze ons gehoorzamen, maar we spreken geen lege woorden. Ze zijn nu onze leerlingen.’

‘En dat blijven ze, tot vijf Wijzen het erover eens zijn dat ze gereed zijn om meer te worden,’ voegde Marline eraan toe terwijl ze haar lange haren over haar schouder zwiepte. ‘En ze worden niet anders dan de anderen behandeld.’

Edarra knikte instemmend boven haar beker wijn. ‘Geef hem de raad die jij hem over Masema Dagar zou geven, Seonid Traighan,’ zei ze. De knielende vrouw had zowat zitten kronkelen tijdens de korte toespraken van Nevarin en Marline. Ze hield haar rok zo stevig beet dat Perijn dacht dat de zijde zou scheuren, maar ze voerde Edarra’s opdracht ogenblikkelijk uit. ‘De Wijzen hebben gelijk, wat hun redenen ook zijn. Ik zeg dit niet omdat zij dit van mij verlangen.’ Ze richtte zich weer op en wist na een zichtbare inspanning een uitdrukkingsloos gezicht te tonen. Wel vlamde er nog steeds wat boosheid door haar stem. ik heb de daden van die zogenaamde Draakgezworenen gezien, nog voor ik Rhand Altor ontmoette. Dood en verwoesting, zinloos geweld. Zelfs een trouwe hond moet worden neergelegd als er schuim rond zijn bek staat.’

‘Bloed en as!’ mopperde Perijn. ‘Hoe kan ik je na zoiets zelfs maar in de buurt van die vent laten komen? Je hebt trouw gezworen aan Rhand en je weet dat dit tegen zijn wil ingaat! Hoe staat het met dat er “duizenden zullen sterven als jij faalt”?’ Licht, als Masuri hetzelfde voelde, trok hij helemaal voor niets met de Aes Sedai en de Wijzen op! Nee, nog erger. Dan moest hij Masema tegen hen beschermen! ‘Masuri weet even goed als ik dat Masema een dolle hond is,’ antwoordde Seonid, toen hij haar de vraag voorlegde. Ze had haar waardigheid weer herwonnen en keek hem koel en nietszeggend aan. Haar geur was een en al oplettendheid. Doelgericht. Alsof hij zijn neus nog nodig had, nu haar ogen groot en donker en bodemloos strak op de zijne waren gericht, ik heb gezworen de Herrezen Draak te dienen en de beste dienst die ik hem nu kan bieden is dat beest uit zijn buurt te houden. Het is al erg genoeg dat vorsten weten dat Masema hem steunt. Nog erger wordt het als ze hem de man zien omarmen. En duizenden zullen sterven als jij faalt en niet dichtbij genoeg komt om hem te doden.’

Het duizelde Perijn. Opnieuw draaide een Aes Sedai woorden rond als een tol, waardoor het leek of ze zwart had gezegd terwijl ze wit bedoelde. Waarna ook de Wijzen hun bijdrage leverden. ‘Masuri Sokawa,’ zei Nevarin kalm, ‘neemt aan dat het hondsdolle beest aangelijnd en vastgebonden kan worden, zodat hij veilig kan worden gebruikt.’ Heel even keek Seonid net zo verbaasd als Perijn zich voelde, maar ze herstelde zich snel. Uiterlijk tenminste. Opeens was haar geur behoedzaam, alsof ze een val vermoedde waar er eerder geen was geweest.

‘Ze wil jou ook aanlijnen, Perijn Aybara,’ voegde Carelle er nog terloopser aan toe. ‘Zij vindt dat ook jij voor alle veiligheid moet worden gebonden.’ Van haar sproetige gezicht was niet af te lezen of ze ermee instemde.

Edarra hief een hand op naar Seonid. ‘Je mag gaan. Je blijft niet meer luisteren, maar je mag Gharadin opnieuw vragen om de wond op zijn gezicht te helen. Denk eraan: als hij blijft weigeren, moet je dat aanvaarden. Hij is een gai’shain, niet een van je natlanderbedienden.’

Het laatste woord was doordrenkt met diepe hoon. Seonid zond ijzige boren op Perijn af. Ze keek naar de Wijzen, haar lippen trilden van verlangen iets te zeggen. Uiteindelijk kon ze echter slechts vertrekken met zoveel waardigheid als ze kon opbrengen. Op het oog was dat aanzienlijk; een Aes Sedai kon meer waardigheid uitstralen dan een koningin. Maar de geur die ze achterliet rook zo scherp naar ergernis dat de lucht te snijden was. Zodra ze was vertrokken keken de zes Wijzen Perijn weer strak aan. ‘Nu,’ zei Edarra, ‘mag je ons uitleggen waarom je een hondsdol beest naar de Car’a’carn wilt voeren.’

‘Alleen een dwaas gehoorzaamt het bevel om van een hoge rots te worden geduwd,’ merkte Nevarin op.

‘Jij wilt niet naar ons luisteren,’ zei Janina, ‘dus luisteren wij naar jou. Spreek, Perijn Aybara.’

Perijn overwoog naar de tentopening te sprinten. Maar in dat geval zou hij een Aes Sedai die wellicht wat hulp kon bieden, en een tweede zuster achterlaten bij zes Wijzen die stuk voor stuk bereid waren alles te vernielen wat hij hier te doen had. Hij zette zijn roemer weer neer en legde zijn handen op de knieën. Hij had een helder hoofd nodig als hij deze vrouwen wilde tonen dat hij geen vastgebonden geit was.

10

Veranderingen

Bij het verlaten van de tent van de Wijzen overwoog Perijn zijn jas uit te trekken om te zien of zijn huid nog onbeschadigd om hem heen zat. Geen vastgebonden geit misschien, maar wel een hert met zes wolvinnen op zijn hielen en hij wist niet zeker of hij snel genoeg op de poten was geweest. In elk geval was geen enkele Wijze van gedachten veranderd en hun belofte om uit zichzelf geen stappen te ondernemen was op z’n minst heel vaag geweest. Over de Aes Sedai was helemaal geen belofte gedaan, zelfs geen vage toezegging. Hij keek of een van de twee zusters in de buurt was en zag Masuri. Er was een strakke lijn tussen twee bomen gebonden waarover een roodgroen tapijt met kwasten hing. De slanke Bruine zuster sloeg erop los met een kromme houten mattenklopper, waardoor kleine wolkjes stof opstoven, wolkjes die glinsterend in de ochtendzon wegzweefden. Haar zwaardhand, een stevige man met donker haar en een hoog voorhoofd, zat vlakbij op de stam van een ongevallen boom. Hij keek zwaarmoedig toe. Rovair Kirklin toonde gewoonlijk snel een grijns, maar die lag vandaag heel diep begraven. Masuri zag Perijn verschijnen en zonder ook maar een tel het kloppen te staken, wierp ze hem zo’n ijzig boze blik toe dat hij zuchtte. En zij was nog wel degene die er net zo over dacht als hij. Nou ja, dichterbij zou hij vermoedelijk nergens aantreffen. Een roodstaarthavik vloog over hem heen. Hij zweefde op de opstijgende hete luchtstromen van heuvel naar heuvel zonder zijn gestrekte vleugels te bewegen. Het zou fijn zijn uit dit alles weg te scheren. Nee, ijzer voor hem, geen dromen van zilver.

Hij knikte naar Sulin en de Speervrouwen die wortelgeschoten leken te hebben onder de lederbladboom, draaide zich om en bleef opeens staan. Twee mannen beklommen de heuvel. De ene was een Aiel in het grijs, bruin en groen van de cadin’sor, een boog in een hoes op zijn rug, een barstensvolle pijlkoker aan zijn riem en de speren en het ronde leren schild in zijn handen. Gaul was een vriend en de enige man onder de Aiel die geen wit droeg. Zijn metgezel, een hoofd kleiner onder een hoed met een brede rand, in een dofgroene jas en kniebroek, was geen Aiel. Ook hij had een volle pijlkoker aan zijn riem en een mes dat zelfs nog langer en zwaarder was dan dat van de Aielman. In zijn hand had hij een boog, veel kleiner dan een voetboog uit Tweewater, maar groter dan de ronde bogen van de Aiel. Ondanks zijn kleren leek hij niet op een boer of op iemand uit een stad. Misschien lag dat aan het grijzende haar dat onder aan zijn nek bijeengebonden was en afhing tot aan zijn middel en aan de baard die een groot deel van zijn borst bedekte. Misschien kwam het wel door zijn manier van bewegen die veel leek op die van de man naast hem. Hij glipte zo langs de struiken op de heuvel dat geen enkel twijgje knapte en dat het onkruid onder zijn voeten niet kraakte. Perijn had hem heel lang niet meer gezien.

Elyas Machera bereikte de heuveltop en nam Perijn op. Goudgele ogen glansden zwak in de schaduw van zijn hoed. Zijn ogen waren lang voor die van Perijn zo geworden. Door Elyas had Perijn de wolven leren kennen. In die tijd was hij echter in huiden gekleed. ‘Fijn je weer te zien, jongen,’ zei hij kalm. Het zweet glinsterde op zijn gezicht maar het was niet erger dan bij Gaul. ‘Eindelijk die bijl opgegeven? Ik had niet gedacht dat er ooit een eind zou komen aan je haat voor dat ding.’

‘Ik haat hem nog steeds,’ zei Perijn even kalm. Heel lang geleden had de vroegere zwaardhand hem gezegd de strijdbijl te houden tot hij het gebruik ervan niet meer haatte. Licht, hij haatte het nog steeds! En om meer redenen dan toen. ‘Wat doe jij in dit deel van de wereld, Elyas? Waar heeft Gaul jou gevonden?’

‘Hij heeft mij gevonden,’ zei Gaul. ik wist pas dat hij achter me stond toen hij kuchte.’ Hij sprak luid genoeg om door de Speervrouwen gehoord te worden en de plotselinge stilte was haast tastbaar.

Perijn rekende minstens op enkele snijdende opmerkingen – Aiel-grappen konden het bloed onder je nagels vandaan halen en de Speervrouwen grepen elke kans aan om hun nagels te scherpen aan de man met de groene ogen – maar in plaats daarvan namen enkele vrouwen hun speren en schilden op voor een goedkeurende roffel. Gaul knikte instemmend.

Elyas gromde wat tweeslachtig en trok zijn hoed omlaag, maar rook wel vergenoegd. Aan deze kant van de Drakenmuur keurden de Aiel maar weinig goed. ik trek graag rond,’ zei hij tegen Perijn, ‘en toevallig was ik juist in Geldan toen enkele gemeenschappelijke vrienden mij vertelden dat je met deze optocht meetrok.’ Hij gaf die gemeenschappelijke vrienden geen naam. Het was niet verstandig openlijk te zeggen dat ze met wolven spraken. ‘Ze hebben me heel wat verteld. Dat ze ruiken dat er een verandering op komst is. Dat ze niet weten welke. Misschien jij wel. Ik heb gehoord dat je met de Herrezen Draak bent opgetrokken.’

‘Ik weet het niet,’ zei Perijn langzaam. Een verandering? Hij had er niet aan gedacht de wolven naar iets anders te vragen dan of zich ergens grote groepen mannen bevonden, zodat hij die kon ontwijken. Zelfs hier in Geldan voelde hij hun verwijt over de wolven die bij Dumais Bron waren gestorven. Wat voor soort verandering? ‘Rhand verandert van alles, dat is zeker, maar ik zou niet kunnen zeggen wat ze bedoelen. Licht, de hele wereld maakt radslagen, zelfs zonder hem.’

‘Alles verandert,’ zei Gaul laatdunkend. ‘Tot we ontwaken drijft de droom op de wind.’ Hij nam Perijn en Elyas even op, volgens Perijn om hun ogen te vergelijken. Hij zei er echter niets van. De Aiel leken goudgele ogen gewoon op te vatten als weer zo’n natlanderafwijking. ‘Ik zal jullie alleen laten om bij te praten. Lang gescheiden vrienden dienen dat te doen. Sulin, zijn Chiad en Bain in de buurt? Ik zag dat ze gisteren op jacht gingen en dacht dat ik ze eens moest laten zien hoe je een boog spant, voor ze zichzelf raken.’

‘Het verbaast me je vandaag terug te zien,’ antwoordde de vrouw met de witte haren. ‘Ze zijn weg om strikken te zetten voor konijnen.’ Er rimpelde gelach door de groep Speervrouwen en vingers flitsten snel in hun handtaai.

Zuchtend rolde Gaul overdreven met zijn ogen. ‘Dan zal ik ze wel los moeten snijden.’ Bijna evenveel Speervrouwen moesten daarom lachen, ook Sulin. ‘Moge je vandaag schaduw vinden,’ zei hij tegen Perijn, een terloops afscheid van vrienden. Maar Elyas greep hij bij zijn onderarmen voor een vormelijk afscheid, met de woorden: ‘Mijn eer is de jouwe, Elyas Machera.’

‘Vreemde vent,’ mompelde Elyas, Gaul nakijkend die de heuvel afsprong. ‘Toen ik kuchte draaide hij zich om, volgens mij klaar om me te doden, en in plaats daarvan begon hij gewoon te lachen. Heb je er bezwaar tegen ergens anders heen te gaan? Ik ken de zuster niet die dat tapijt probeert te vermoorden, maar bij Aes Sedai pas ik goed op mijn tellen.’ Hij kneep beide ogen tot spleetjes. ‘Gaul zei dat je er drie bij je hebt. Je verwacht toch niet er nog meer tegen te komen, hè?’

‘Ik hoop het niet,’ antwoordde Perijn. Masuri wierp tussen de slagen met de mattenklopper snelle blikken hun kant op. Ze zou snel genoeg van Elyas’ ogen horen en willen uitzoeken wat hem nog meer met Perijn verbond. ‘Kom mee, het is trouwens tijd om terug te gaan naar mijn eigen kamp. Maak je je zorgen over een ontmoeting met een Aes Sedai die jou kent?’ Aan Elyas’ dagen als zwaardhand was een einde gekomen toen men ontdekte dat hij met wolven kon praten. Sommige zusters vonden het een teken van de Duistere en hij had andere zwaardhanden moeten doden om weg te kunnen komen. De oudere man wachtte tot ze zo’n tien stap bij de tenten weg waren voor hij antwoord gaf en zelfs toen praatte hij heel zacht, alsof hij vermoedde dat iemand achter hen even goede oren had als zij. ‘Eentje die mijn naam kent, is al erg genoeg. Zwaardhanden gaan er slechts zelden vandoor, jongen. De meeste Aes Sedai zullen een man die echt weg wil vrij maken – de meesten wel – en ze kan je opsporen als ze besluit naar jou op jacht te gaan, hoe ver je ook wegvlucht. Maar elke zuster die een afvallige vindt, zal elk vrij ogenblik gebruiken hem te doen wensen dat hij nooit geboren was.’ Hij huiverde een beetje. Hij rook niet naar vrees, maar naar een voorgevoel van pijn. ‘Vervolgens zal ze hem overdragen aan zijn eigen Aes Sedai om de les aan te scherpen. Een man is daarna nooit meer dezelfde.’ Onder aan de helling keek hij om. Masuri leek echt te proberen het tapijt te vermoorden. Ze richtte al haar woede op de poging er een gat in te meppen. Elyas huiverde opnieuw. ‘Het ergste zou zijn om Rina tegen het lijf te lopen. Ik zou nog liever met twee gebroken benen in een bosbrand belanden.’

‘Rina is jouw Aes Sedai? Maar hoe kun je haar tegen het lijf lopen? De binding laat je toch weten waar ze is?’ Dat kietelde iets in Perijns herinnering maar wat het ook was, het dreef weg bij Elyas’ antwoord. ‘Een behoorlijk aantal kan de binding zogezegd verdoezelen. Misschien kunnen ze het allemaal. Ik weet niet veel meer dan dat ze nog leeft en dat weet ik toch wel, want ik ben nog niet doorgeslagen.’ Elyas zag de vraag op zijn gezicht en lachte blaffend. ‘Licht, man, een zuster is ook van vlees en bloed. De meesten wel. Denk eens na. Wil jij iemand in je hoofd terwijl je lekker in de armen van een aardige deerne ligt? Neem me niet kwalijk. Ik was vergeten dat je nu getrouwd bent. Wilde je niet beledigen. Maar het verbaasde me wel te horen dat je een Saldeaanse gehuwd had.’

‘Verbaasd?’ Perijn had dat van een zwaardhandbinding nooit overwogen. Licht! Op die manier had hij trouwens nooit over Aes Sedai nagedacht. Het leek even waarschijnlijk als... als een man die met wolven praatte. ‘Waarom verbaasd?’ Ze verdwenen tussen de bomen aan deze kant van de heuvel, zonder haast en weinig geluid makend. Perijn was altijd een goede jager geweest, gewend aan de bossen, en Elyas verstoorde de bladeren nauwelijks terwijl hij lenig door het struikgewas stapte zonder een tak te bewegen. Hij had zijn boog op zijn rug kunnen binden, maar droeg hem nog steeds mee, klaar voor gebruik. Elyas was een behoedzaam man, zeker als hij onder de mensen was.

‘Nou, omdat jij een rustige vent bent en ik had gedacht dat je ook met een rustig iemand zou trouwen. Ach, je zult nu wel weten dat Saldeanen niet rustig zijn. Behalve bij vreemden en buitenstaanders. Kunnen het ene ogenblik de zon in brand steken en een tel later is alles overgewaaid en vergeten. Vergeleken met hen zijn Arafellanen ongevoelig en Domani ronduit saai.’ Opeens grijnsde Elyas. ik heb ooit een jaar samengeleefd met een Saldeaanse, en vijf dagen van de week schreeuwde Merya me de oren van mijn hoofd en gooide ze alle borden en schalen naar mijn kop. En telkens als ik dacht dat ik maar beter kon vertrekken, wilde ze het weer goedmaken en leek ik nooit bij de deur te kunnen komen. Uiteindelijk ging zij ervandoor. Ze zei dat ik naar haar smaak te beheerst was.’ Zijn rauwe lach klonk naar herinneringen, maar hij wreef ook over een bijna vervaagd litteken op zijn wang. Het leek door een mes te zijn gekomen. ‘Zo is Faile niet!’ Dat klonk als een huwelijk met Nynaeve! Nynaeve met kiespijn! ik zal niet zeggen dat ze niet nu en dan boos wordt,’ gaf hij aarzelend toe, ‘maar ze schreeuwt niet en gooit niet met dingen.’ Nou ja, ze schreeuwde niet zo vaak en in plaats van witheet te vlammen en dan te verdwijnen, begon haar boosheid roodgloeiend en bleef doorgaan tot ze afkoelde.

Het leverde een zijdelingse blik van Elyas op. ‘Als ik ooit een man geroken heb die probeert hagel te ontwijken... Je hebt zeker al die tijd zoete broodjes gebakken, nietwaar? Zacht als melkwater en nooit je kont tegen de krib gegooid? Nooit je stem verheven?’

‘Natuurlijk niet,’ protesteerde Perijn. ik hou van haar! Waarom zou ik tegen haar schreeuwen?’

Elyas begon binnensmonds te mompelen, hoewel Perijn natuurlijk elk woord verstond. ‘Bloedvuur, als een man op een roodadder wil zitten, moet hij dat zelf weten. Het zijn mijn zaken niet als een man zijn handen wil warmen, terwijl zijn dak in brand staat. Het is zijn leven. Zal hij me dankbaar zijn? Nee, bloedvuur, dat zal hij zeker niet!’

‘Waar heb je het allemaal over?’ wilde Perijn weten. Hij greep Elyas bij de arm en dwong hem stil te staan onder een winterbes, waarvan de stekelige blaadjes nog steeds groen waren. Er groeide weinig anders, afgezien van wat bodembedekkers. Ze waren de heuvel nog maar half af. ‘Faile is geen roodadder of een brandend dak. Wacht maar tot je haar zelf ziet, voor je begint te praten alsof je haar kent.’ Elyas harkte ergerlijk zijn vingers door zijn lange baard, ik ken de Saldeanen, jongen. Dat jaar was niet het enige jaar dat ik daar heb doorgebracht. In mijn leven heb ik maar een stuk of vijf Saldeaanse vrouwen ontmoet die ik mak zou noemen, of zelfs maar mild. Nee, ze is geen adder. Zij is een luipaard, wil ik wedden. Grom niet naar me, bloedvuur! Ik durf mijn laarzen erom te verwedden dat ze glimlacht als ze mij dat hoort zeggen.’

Perijn wilde een boos antwoord geven, maar deed zijn mond weer dicht. Hij had niet beseft dat hij diep in zijn keel stond te grommen. Faile zou inderdaad glimlachen als ze een luipaard werd genoemd. ‘Maar dat zij wil dat ik tegen haar schreeuw, kun je niet menen Elyas.’

‘Jawel hoor. Zeer waarschijnlijk wel. Maar misschien is zij de zesde. Misschien. Laat me uitspreken. Als je je stem tegen hen verheft, rollen bij de meeste vrouwen de ogen zowat uit hun hoofd of ze worden ijskoud. En voor je het weet maken jullie ruzie over jouw boosheid, wat daar ook de reden voor was. Maar als je het bij een Saldeaanse opzout, zal zij dat opvatten als een teken dat jij haar niet sterk genoeg acht om jou lik op stuk te geven. Als je haar op die wijze beledigt, mag je van geluk spreken wanneer ze jou je eigen ingewanden niet als ontbijt voert. Ze is geen deerne uit Far Maddin die verwacht dat een man gaat zitten waar zij wijst en opspringt wanneer zij met haar vingers knipt! Ze is een luipaard en ze verwacht dat haar man ook een luipaard is. Licht! Hoor mij nu eens! Een man raad geven over zijn vrouw is de beste manier om je darmen te verliezen.’

Ditmaal was het Elyas’ beurt om te grommen. Hij trok zijn hoed recht, wat overbodig was en zocht fronsend de helling af, alsof hij overwoog weer in de bossen te verdwijnen, waarna hij met zijn vinger in Perijns borst porde. ‘Hoor eens. Ik heb altijd geweten dat je meer was dan een zwerver, en toen ik bij elkaar optelde wat de wolven me hebben verteld en dat je toevallig op weg bent naar die vent die zich de Profeet noemt, meende ik dat je wel een vriend kon gebruiken om je in de rug te dekken. Natuurlijk hebben de wolven niet verteld dat je die mooie Mayeense lansiers aanvoerde. En Gaul evenmin, tot we ze zagen. Als je wilt dat ik blijf, doe ik dat. Zo niet, dan zijn er meer dan genoeg plekjes op de wereld die ik nog niet heb gezien.’

‘Ik kan altijd een vriend gebruiken, Elyas.’ Zou Faile écht willen dat hij tegen haar schreeuwde? Hij had altijd geweten dat hij misschien iemand pijn zou doen als hij niet oppaste, en hij probeerde zijn boze buien zo goed mogelijk in toom te houden. Woorden konden evenveel pijn doen als vuisten, zeker verkeerde woorden, die je niet meende en toch uitte in je razernij. Het was onmogelijk, dat begreep toch iedereen. Geen enkele vrouw zou dat pikken, niet van haar echtgenoot, van geen enkele man.

De roep van een blauwvink deed Perijn opkijken met gespitste oren. Zelfs hij had het maar ternauwernood opgevangen, maar even later klonk het fluiten dichterbij en vervolgens nogmaals van heel nabij. Elyas trok vragend een wenkbrauw op. Hij zou het gefluit van een vogel uit de Grenslanden wel kennen. Perijn had het geleerd van enkele Shienaranen, onder wie Masema, en het de mannen van Tweewater bijgebracht.

‘We krijgen bezoek,’ zei hij tegen Elyas.

De vier ruiters waren er al voor hij en Elyas onder aan de heuvel kwamen. Berelain ging hen voor en reed de stroom door, gevolgd door Annoura en Gallenne, met naast haar een vrouw in een vale stofmantel met een kap. Ze draafden recht door het Mayeense kamp zonder op of om te kijken en hielden pas in toen ze voor de rood-wit gestreepte tent stonden. Enkele Cairhiense bedienden kwamen aansnellen om de teugels over te nemen en stijgbeugels vast te houden. Berelain en haar metgezellen waren de tent al in voor het stof was gezakt.

Alles bijeengenomen veroorzaakte de aankomst nogal wat opwinding. Onder de mannen uit Tweewater ging een zoemend gemompel op dat Perijn niet anders dan verwachtingsvol kon noemen. De onvermijdelijke bende van Failes jonge dwazen krabde zich het hoofd en staarde naar de tent waarbij ze opgewonden met elkaar babbelden. Gradi en Neald hielden van tussen de bomen de tent in het oog en bogen zich zo nu en dan naar elkaar toe om iets te fluisteren, al was er niemand in de buurt om hun woorden op te vangen. ‘Het ziet ernaar uit dat je bezoek op zijn hoede is,’ zei Elyas zacht. ‘Kijk uit voor Gallenne. Hij kan moeilijkheden veroorzaken.’

‘Ken je hem, Elyas? Ik wil graag dat je blijft, maar als je denkt dat hij wellicht een zuster zal zeggen wie je bent...’ Perijn trok berustend zijn schouders op. ik ben misschien in staat Seonid en Masuri tegen te houden’ – hij dacht van wel – ‘maar ik denk dat Annoura doet wat zij zelf wil.’ En wat waren haar gedachten over Masema? ‘O, Bertin Gallenne weet niets van Elyas Machera en zijn soort,’ antwoordde Elyas met een wrange grijns. ’ “Meer gekken kennen gekke Jak dan gekke Jak gekken kent.” Ik ken hem echter wel. Hij zal niet tegen je ingaan of iets achter je rug doen, maar van hun tweeën heeft Berelain de beste hersens. Ze heeft Tyr vanaf haar zestiende uit Mayene weten te houden door de Tyreners uit te spelen tegen de IIlianers. Berelain weet hoe ze moet schipperen en schuiven, en Gallenne kent alleen de aanval. Hij is er goed in, maar hij ziet nooit iets anders en soms houdt hij niet in om na te denken.’

‘Dat had ik van hen allebei al bedacht,’ mompelde Perijn. Berelain had tenminste een boodschapper van Alliandre meegenomen. Ze zou niet zo binnenvallen met slechts een nieuwe kamermeid. De vraag was waarom Alliandres antwoord een boodschapper vereiste, ik kan maar beter gaan horen of er goed nieuws is, Elyas. Laten we later bespreken wat er in het zuiden ligt. En dan kun je kennismaken met Faile,’ voegde hij eraan toe terwijl hij zich omdraaide. ‘De Doemkrocht ligt in het zuiden,’ riep de ander hem achterna, ‘of het naaste dat ik ten zuiden van de Verwording verwachtte tegen te komen.’ Perijn verbeeldde zich weer dat hij in het westen zwakjes onweer hoorde. Nou, dat zou een prettige verandering zijn. In de tent ging Breane rond met een zilveren dienblad met een kom rozenwater en doekjes om gezichten en handen af te nemen, waarbij ze stijfjes een knix maakte. Met een nog stijvere knix bood Maighdin een blad aan met bekers vruchtenwijn – zo te ruiken gemaakt van de laatste gedroogde blauwbessen – terwijl Lini de stofmantel van de onbekende opvouwde. Er was iets vreemds aan de manier waarop Faile en Berelain aan weerszijden van de nieuwkomer stonden en Annoura vlak achter hen rondhing. Iedereen schonk haar alle aandacht. Ze was ongeveer van middelbare leeftijd en droeg een kapje van groen gaas dat de bijna tot haar middel reikende donkere haren bijeenhield. Zonder haar lange neus was ze wellicht knap genoemd, als ze niet zo verwaand had rondgekeken. Ze was kleiner dan Faile en Berelain, maar slaagde er desondanks in op Perijn neer te kijken, waarbij ze hem koeltjes van kruin tot laarspunten opnam. Ze knipperde niet eens bij het zien van zijn gele ogen, hoewel haast iedereen dat deed.

‘Majesteit,’ kondigde Berelain vormelijk aan, zodra Perijn was binnengekomen, ‘mag ik u voorstellen: heer Perijn Aybara van Tweewater in Andor, de persoonlijke vriend en gezant van de Herrezen Draak.’ De vrouw met de lange neus knikte afgemeten en Berelain sprak bijna zonder pauze verder: ‘Heer Aybara, begroet en verwelkom Alliandre Maritha Kigarin, Koningin van Geldan, Gezegende van het Licht, Verdedigster van Garens Muur, die de welwillendheid heeft u persoonlijk te ontvangen.’ Gallenne, die aan de zijkant stond, schoof zijn rode ooglapje goed en hief met een triomfantelijke glimlach zijn beker wijn op naar Perijn.

Om de een of andere reden wierp Faile Berelain een harde blik toe. Perijns mond viel bijna open. Alliandre in eigen persoon? Hij vroeg zich af of hij moest knielen, maar besloot na een veel te lange pauze tot een buiging. Licht, hij wist niet hoe je met een koningin moest omgaan. Laat staan met een die uit het niets binnenviel, zonder lijfwacht en zonder dat er een sieraad te zien was. Haar donkergroene rijkleding was van eenvoudige wol en vertoonde geen enkel steekje borduurwerk.

‘Na de laatste berichten,’ zei Alliandre, ‘meende ik dat ik het beste naar u toe kon komen, heer Aybara.’ Haar stem klonk kalm, haar gezicht stond effen, haar ogen minzaam. En aandachtig, of hij was een Tarenveerder. Hij kon maar het beste op zijn passen letten tot hij wist hoe het pad liep. ‘Wellicht heeft u het nog niet gehoord,’ sprak ze verder, ‘maar vier dagen geleden is Illian gevallen voor de Herrezen Draak, gezegend zij zijn naam in het Licht. Hij heeft de Bladerkroon aanvaard, hoewel ik heb begrepen dat deze nu de Kroon der Zwaarden wordt genoemd.’

‘En zeven dagen geleden hebben de Seanchanen Ebo Dar ingenomen,’ fluisterde Faile binnensmonds, terwijl ze een beker van Maighdins blad pakte. Zelfs Maighdin merkte het niet.

Als Perijn zich al niet volkomen beheerste, had hij echt iedereen aangegaapt. Waarom vertelde Faile het hem op deze manier en wachtte ze niet tot de vrouw sprak die het haar verteld had? Op een toon die iedereen kon horen, herhaalde hij haar woorden. Een harde toon, maar alleen op die manier kon hij voorkomen dat zijn stem trilde. Ebo Dar ook? Licht! En zeven dagen geleden? Op de dag dat Gradi en de zusters de Ene Kracht aan de hemel hadden bespeurd. Toeval misschien. Maar had hij liever gewild dat het de Verzakers waren geweest?

Nog voor hij was uitgesproken, keek Annoura fronsend over de rand van haar beker en Berelain gaf hem een geschrokken blik die snel verdween. Ze wisten dat hij dat bij hun vertrek naar Bethal nog niet had geweten.

Alliandre knikte slechts, tot in haar vingertoppen even beheerst als de Grijze zuster. ‘U schijnt opvallend goed ingelicht te zijn,’ zei ze, en ze kwam wat dichterbij, ik betwijfel of de eerste geruchten Jehanna al hebben bereikt met de rivierhandel. Ikzelf heb het slechts een paar dagen geleden vernomen. Verschillende kooplieden houden me op de hoogte van de gebeurtenissen.’ Droogjes voegde ze eraan toe: ik neem aan dat ze hopen dat ik voor hen zal kunnen bemiddelen bij de Profeet van de Herrezen Draak, als dat nodig mocht blijken te zijn.’

Eindelijk kon hij haar geur opvangen en zijn mening over haar wijzigde zich, zij het niet ten kwade. Uiterlijk was de koningin volkomen koel en beheerst, maar onzekerheid en vrees vervulden haar geur. Hij dacht niet dat hij zijn gezicht zo kalm zou kunnen houden als hij zich zo voelde.

‘Het is altijd het beste zoveel mogelijk te weten,’ zei hij, half afgeleid. Bloedvuur, dacht hij, ik móét Rhand dit laten weten! ‘In Saldea vinden we kooplieden ook nuttig vanwege hun inlichtingen,’ zei Faile. Waarmee ze aanduidde hoe Perijn van Ebo Dar had kunnen weten. ‘Die schijnen weken voor de geruchten beginnen, te vernemen wat et duizenden spannen verder gebeurt.’ Ze keek niet naar Perijn, maar hij wist dat ze zowel hem als Alliandre toesprak. Rhand wist ervan, zei ze. Er was trouwens geen enkele manier om hem in het geheim een bericht te sturen. Zou Faile écht willen dathij...? Nee, dat is ondenkbaar. Terwijl hij met zijn ogen stond te knipperen besefte hij dat hij enkele woorden van Alliandre had gemist. ‘Neem me niet kwalijk, Alliandre,’ zei hij beleefd, ik stond te denken aan Rhand – de Herrezen Draak.’ Natuurlijk is het ondenkbaar!

Iedereen staarde hem aan, zelfs Lini en Maighdin en Breane. Annoura’s ogen waren wijd en Gallennes mond hing open. Opeens daagde het hem. Hij had zojuist de koningin bij haar voornaam aangesproken. Hij nam een beker op van Maighdins blad en ze kwam zo snel omhoog uit haar knix dat ze die bijna uit zijn hand sloeg. Hij gebaarde haar weg te gaan en veegde de vochtige hand aan zijn jas af. Hij moest zijn aandacht erbij houden, niet toestaan dat zijn geest negen kanten tegelijk opzwierf. Het doet er niet toe wat Elyas meent te weten, Faile zou nooit... Nee! Let op!

Alliandre herwon snel haar evenwicht. Eigenlijk had ze van het hele gezelschap het minst verbaasd gekeken en haar geur was niet veranderd. ‘Ik zei al dat een geheim bezoek mij de beste koers leek, heer Aybara,’ zei ze met haar koele stem. ‘Heer Telabin neemt aan dat ik me afzonder in zijn tuinen, waaruit ik door een zelden gebruikte poort ben vertrokken. Bij het verlaten van de stad was ik het kamermeisje van Annoura Sedai.’ Ze streek lichtjes over de zijkant van haar rijrok en lachte dunnetjes. Zelfs haar lach was koel, een scherp contrast met wat haar geur hem zei. ‘Verschillende soldaten hebben me gezien, maar door de mantelkap heeft niemand me herkend.’

‘Nu de tijden zijn zoals ze zijn, is dat waarschijnlijk het verstandigst,’ zei Perijn behoedzaam. ‘Maar vroeg of laat zult u zich openlijk moeten uitspreken. Op welke wijze dan ook.’ Beleefd en zakelijk, daar draaide het om. Een koningin zou geen tijd willen verknoeien aan een man die om de zaken heen draaide. En hij wilde Faile niet teleurstellen door zich weer eens als een lompe boer te gedragen. ‘Waarom bent u zelf gekomen? U hoefde slechts een brief te sturen of Berelain uw antwoord mee te delen. Zult u zich voor Rhand uitspreken? Wat u ook besluit, vrees niet voor uw veilige terugkeer naar Bethal.’ Dat was een goed punt. Waar ze verder ook bang voor mocht zijn, hier alleen zijn zou zeker vrees veroorzaken. Faile hield hem in de gaten en deed net of ze het niet deed. Ze nipte van haar wijn en stuurde vele glimlachjes naar Alliandre, maar hij ving de snelle blikken in zijn richting op. Berelain deed niet net alsof en keek openlijk toe, haar iets dichtgeknepen ogen lieten zijn gezicht geen ogenblik los. Annoura was even gespannen, even nadenkend. Geloofden ze dan allemaal dat hij weer over zijn eigen tong zou struikelen?

Alliandre gaf geen antwoord op de belangrijke vraag, maar zei: ‘De Eerste heeft me zeer veel over u verteld, heer Aybara, en over de heer Herrezen Draak, gezegend zij zijn naam in het Licht.’ Het laatste klonk uit het hoofd geleerd, een toevoeging waar ze niet meer over na hoefde te denken. ‘Ik kan hem niet opzoeken voor ik een besluit neem, dus wilde ik u graag zelf bezoeken om u in te schatten. Je kunt veel over een man opmaken door een ontmoeting met degene die hij heeft uitverkoren om voor hem te spreken.’ Ze keek omlaag naar de beker in haar handen en gluurde hem door haar oogwimpers aan. Bij Berelain zou het behaagziek zijn geweest, maar Alliandre nam hem even behoedzaam op als een wolf. Dat wist hij even zeker alsof hij vlak voor haar stond. ‘Mij zijn eveneens uw banieren opgevallen,’ zei ze zachtjes. ‘De Eerste had die niet genoemd.’ Perijn keek nors voor hij zich kon beheersen. Berelain had zeer veel over hem verteld? Wat had ze gezegd? ‘De banieren zijn er om gezien te worden.’ Zijn boosheid maakte dat zijn stem ruw klonk, wat slechts met moeite onderdrukt kon worden. Kijk, Berelain was echt een vrouw tegen wie je moest schreeuwen. ‘Geloof me, er zijn geen plannen om Manetheren te doen herleven.’ Daar, zijn toon was even koel als die van Alliandre. ‘Wat is uw beslissing? Rhand kan in een oogwenk tienduizend, honderdduizend soldaten hier hebben.’ En dat zou wellicht ook moeten. De Seanchanen waren in Amador én in Ebo Dar? Licht, met z’n hoevelen waren ze?

Alliandre nam beschaafde teugjes van haar vruchtenwijn voor ze iets zei, en wederom ontweek ze de vraag. ‘U beseft natuurlijk heel goed dat er duizenden geruchten gaan en zelfs het wildste gerucht is geloofwaardig, wanneer de Draak herboren is en vreemdelingen beweren dat zij de teruggekeerde legers van Artur Haviksvleugel zijn en zelfs de Toren door een opstand gebroken is.’

‘Een zaak voor Aes Sedai,’ verkondigde Annoura scherp. ‘Dat gaat niemand wat aan.’ Berelain wierp haar een geprikkelde blik toe, maar de zuster verwaardigde zich niet die op te merken. Alliandre kromp ineen en wendde zich van de zuster af. Koningin of niet, niemand wilde op zo’n toon door een Aes Sedai worden toegesproken. ‘De wereld staat op z’n kop, heer Aybara. Stel u voor, ik heb zelfs verslagen over Aiel die midden in Geldan een dorp hebben geplunderd.’ Opeens besefte Perijn dat er meer speelde dan de zorg over een beledigde Aes Sedai. Alliandre hield hem afwachtend in het oog. Maar waar wachtte ze op? Geruststellingen? ‘De enige Aiel in Geldan horen bij mij,’ zei hij. ‘De Seanchanen zijn wellicht afstammelingen van het leger van Artur Haviksvleugel, maar die is al zo’n duizend jaar dood. Rhand heeft ze al eens verslagen en dat zal hij opnieuw doen.’ Hij herinnerde zich Falme even scherp als Dumais Bron, hoewel hij had getracht om het te vergeten. Er waren daar toch zeker niet genoeg Seanchanen geweest om zowel Amador als Ebo Dar te veroveren? Zelfs niet met hun damane. Balwer beweerde dat ze ook soldaten uit Tarabon hadden. ‘En het zal u verheugen te vernemen dat de opstandige Aes Sedai Rhand steunen. Dat zullen ze tenminste weldra doen.’ Tenminste, dat had Rhand beweerd; een handvol Aes Sedai met geen andere uitweg dan hem. Perijn was er niet zo zeker van. In Geldan gingen geruchten dat er een leger bij die zusters was. Natuurlijk spraken diezelfde geruchten van meer Aes Sedai bij die handvol dan er in de hele wereld waren, maar toch... Licht, hij wou dat iemand hém eens een hart onder de riem wilde steken! ‘Waarom gaan we niet zitten,’ stelde hij voor. ‘Om u bij uw beslissing te helpen, zal ik alle vragen beantwoorden die u wilt stellen, maar dan kunnen we het ons net zo goed gemakkelijk maken.’ Hij trok een vouwstoel naar zich toe en bedacht net op tijd dat hij er niet in moest ploffen. Niettemin kraakte de stoel onder zijn gewicht.

Lini en de andere twee kameniers werden bedrijvig en plaatsten stoelen in een kring rond de zijne, maar geen van de vrouwen zette een stap naar een stoel. Alliandre nam hem op en de anderen keken haar aan. Afgezien van Gallenne, die zich nog wat vruchtenwijn inschonk uit de zilveren kan.

Het daagde Perijn dat Faile sinds haar mededeling over de kooplieden helemaal niets had gezegd. Hij was even dankbaar voor Berelains zwijgen als voor het feit dat ze had besloten niet met haar wimpers te lonken nu hij vlak voor een koningin stond, maar van Faile kon hij best wat hulp gebruiken. Wat goede raad. Licht, ze wist tien keer zoveel als hij over wat hij hoorde te zeggen of te doen. Zich afvragend of hij zou opstaan om zich bij de anderen te voegen, zette hij zijn vruchtenwijn op een kleine tafel en vroeg haar met Alliandre te spreken. ‘Als iemand ervoor kan zorgen dat zij de juiste weg ziet, ben jij het,’ merkte hij op. Faile schonk hem een vergenoegde glimlach, maar bleef zwijgen.

Opeens zette Alliandre haar beker opzij zonder te kijken, alsof ze erop rekende dat er een blad zou zijn. Dat was er, net op tijd om de beker op te vangen, en Maighdin die het vasthield mompelde iets waarvan Perijn hoopte dat Faile het niet had gehoord. Faile kon razend worden op bedienden die dat soort taal gebruikten. Hij wilde opstaan toen Alliandre naar hem toe kwam, maar zag geschokt hoe zij sierlijk voor hem neerknielde en zijn handen vastpakte. Voor hij wist wat ze deed, zorgde ze dat haar handen in zijn handen lagen. Ze klemde hem zo stevig vast dat het haar pijn moest doen. Hij wist zeker dat hij zich niet kon losmaken zonder haar pijn te doen. ‘Onder het Licht,’ zei ze, vastberaden naar hem opkijkend, ‘zweer ik, Alliandre Maritha Kigarin, trouw en dienstbaarheid aan heer Perijn Aybara van Tweewater, nu en voor alle tijden, tenzij hij uit vrije wil verkiest mij hiervan te ontheffen. Mijn landen en mijn troon zijn de zijne en ik leg ze in zijn handen. Aldus zweer ik.’ Het bleef even doodstil, een stilte die werd verbroken, doordat Gallenne naar adem snakte en zijn wijnbeker met een doffe klap op het kleed plofte.

Daarna hoorde Perijn Faile. Opnieuw zo zachtjes fluisterend dat zelfs iemand vlak naast haar de woorden niet had kunnen opvangen. ‘Onder het Licht aanvaard ik uw eed. Ik zal u en de uwen verdedigen en beschermen ten tijde van verwoestende strijd en winterse kilte en alles wat de tijd ons brengt. De landen en de troon van Geldan schenk ik u als mijn trouwe vazal. Onder het Licht aanvaard ik...’ Dat moest de Saldeaanse wijze van aanvaarding zijn. Het Licht zij dank dat ze alleen aandacht voor hem had, zodat ze niet merkte dat Berelain hem vurig toeknikte hetzelfde te doen. Die twee keken bijna alsof ze dit hadden verwacht! Annoura leek echter even verbijsterd als hij zich voelde. Met haar mond zo open leek ze een vis die zojuist al het water had zien verdwijnen.

‘Waarom?’ vroeg hij vriendelijk, zowel het geërgerde gesis van Faile als het vermoeide gegrom van Berelain negerend. Bloedvuur, dacht hij. Ik ben maar een smid! Niemand zweert trouw aan een smid. Een koningin zweert trouw aan niemand! ‘Men heeft mij verteld dat ik ta’veren ben, dus wellicht wilt u dit over een uur heroverwegen.’ ik hoop dat u ta’veren bent, mijn heer,’ lachte Alliandre, maar ze was niet vermaakt en greep zijn handen nog steviger vast, alsof ze bevreesd was dat hij zich terug zou trekken. ‘Met heel mijn hart hoop ik het. Ik vrees dat niets minder Geldan kan redden. Ik heb mijn besluit voor en na overwogen, zodra de Eerste me vertelde waarom u hier was, en deze ontmoeting heeft het voor mij bevestigd. Geldan heeft bescherming nodig. Ik kan die niet geven, dus vergt mijn plicht dat ik die zoek. U kunt die geven, mijn heer, u en de heer Herrezen Draak, gezegend zij zijn naam in het Licht. Ik zou hem waarlijk rechtstreeks trouw zweren als hij hier was, maar u bent zijn uitverkorene. Een eed aan u is ook een eed aan hem.’ Ze haalde diep adem en perste er nog een woord uit: ‘Alstublieft.’ Ze rook nu wanhopig en haar ogen glansden van angst.

Toch aarzelde hij nog. Dit was alles wat Rhand kon willen, zelfs meer, maar Perijn Aybara was maar een smid. In merg en been! Kon hij zich dat nog wel voorhouden als hij hier op inging? Alliandre staarde smekend naar hem op. Zou dat ta’veren ook op henzelf werken, vroeg hij zich af. ‘Onder het Licht aanvaard ik, Perijn Aybara, uw eed van trouw...’ Tegen de tijd dat hij de gefluisterde woorden van Faile had uitgesproken was zijn keel droog. Het was nu te laat om ermee op te houden en na te denken.

Alliandre slaakte een zucht van opluchting en kuste zijn handen. Perijn geloofde niet dat iemand hem ooit zo voor schut had gezet. Hij ging snel staan en trok haar overeind. Waarna hij besefte niet te weten wat hij nu moest doen. Een van trots stralende Faile fluisterde geen verdere aanwijzingen meer. Berelain glimlachte eveneens en haar gezicht stond zo opgelucht dat het leek of ze net aan de vuurdood was ontsnapt.

Hij was er zeker van dat Annoura wel iets zou zeggen – Aes Sedai hadden altijd meer dan genoeg te zeggen, zeker als dat ze een kans bood het voor het zeggen te krijgen – maar de Grijze zuster hield slechts een beker op zodat Maighdin die kon bij vullen. Annoura keek hem met een uitdrukkingsloos gezicht aan en Maighdin deed hetzelfde, zo ingespannen dat ze niet merkte dat ze te lang doorschonk. De vruchtenwijn stroomde over de pols van de zuster. Annoura schrok op en staarde naar de beker alsof ze was vergeten dat ze er een in haar hand had. Faile fronste en Lini fronste nog meer en Maighdin haastte zich met een doekje de hand te drogen, terwijl ze voortdurend binnensmonds liep te mompelen. Faile zou zeker een toeval krijgen als ze dat gemompel ooit zou verstaan. Perijn wist dat hij treuzelde. Alliandre maakte bezorgd haar lippen vochtig. Ze verwachtte meer, maar wat? ‘Nu we dit achter de rug hebben, moet ik de Profeet vinden,’ zei hij, en hij kromp ineen. Veel te abrupt. Hij had geen gevoel voor de omgang met edelen, laat staan met een koningin, ik neem aan dat u wenst terug te keren naar Bethal voor iemand ondekt dat u weg bent.’

‘Het laatste dat ik heb gehoord,’ zei Alliandre, ‘is dat de Profeet van de Draak in Abila was. Dat is een vrij grote stad in Amadicia, misschien zo’n veertig roede ten zuiden van hier.’ Onwillekeurig fronste Perijn zijn wenkbrauwen, hoewel hij weer snel een effen gezicht toonde. Dus Balwer had het bij het juiste eind gehad. Maar één juist feit betekende niet dat hij in alles gelijk had. Het zou echter de moeite waard kunnen zijn om te vernemen wat de man over de Witmantels te zeggen had. En over de Seanchanen. Hoeveel Taraboners zouden hen dienen?

Faile schoof naast hem, legde een hand op zijn arm en schonk Alliandre een warme glimlach. ‘Dat meen je niet ernstig, mijn hart. Haar nu wegsturen? Ze is er nog maar net. Laat ons hier in de schaduw nog wat praten voor ze de terugrit moet aanvaarden. Ik weet dat je belangrijke zaken moet afhandelen.’

Met enige moeite lukte het hem haar niet aan te staren. Wat kon er nu belangrijker zijn dan de koningin van Geldan? Blijkbaar wilde ze zonder hem met Alliandre praten. Als hij geluk had, zou ze hem later de reden vertellen. Als hij geluk had zou ze hem alles vertellen. Elyas mocht denken de Saldeanen te kennen, maar Perijn had uit zichzelf geleerd dat alleen een dwaas probeerde alle geheimen van zijn vrouw op te graven. Of haar liet weten welke hij reeds had blootgelegd.

Afscheid nemen van Alliandre zou ongetwijfeld evenveel vormelijkheid vereisen als haar ontvangst, maar hij wist tenminste een overtuigende buiging te maken met zijn been iets naar achteren. Hij verontschuldigde zich voor zijn vertrek en zij maakte een diepe knix, mompelde dat hij haar te veel eer bewees, en dat was dat. Afgezien van een ruk met zijn hoofd naar Gallenne om mee te lopen. Hij betwijfelde of Faile wilde dat Gallenne bleef als ze hem weg stuurde. Waarover wilde ze Alliandre alleen spreken?

Buiten gaf de eenogige man Perijn een klap op de schouder waarvan een kleinere man struikelend zou zijn neergevallen. ‘Bloedvuur, van zoiets heb ik nog nooit gehoord! Ik kan nu echt zeggen dat ik een ta’veren aan het werk heb gezien. Waar wilde je me voor?’ En wat moest hij daar nu op zeggen?

Op dat ogenblik hoorde hij geschreeuw uit het Mayeense kamp opstijgen. Het geluid van schelden, zo luid dat de mannen uit Tweewater opstonden om tussen de bomen door te loeren, hoewel de kromming van de heuvel alles verborg.

‘Laten we eerst gaan kijken wat daar aan de hand is,’ antwoordde Perijn. Het zou hem tijd geven iets te bedenken. Over wat hij tegen Gallenne moest zeggen en over andere dingen.

Na Perijns vertrek wachtte Faile enkele ogenblikken voor ze de bedienden zei dat zij en de andere vrouwen voor zichzelf zouden zorgen. Maighdin had het zo druk met Alliandre aan te staren, dat Lini aan haar mouw moest trekken voor ze in beweging kwam. Dat moest later worden afgehandeld. Faile zette haar beker neer en volgde de drie vrouwen naar de tentopening, alsof ze hen tot haast maande maar ze bleef daar staan.

Perijn en Gallenne beenden tussen de bomen door naar het Mayeense kamp. Goed. Het grootste deel van Cha Faile zat iets verder op de grond bij elkaar. Ze ving Pareleans oog en maakte laag voor haar middel een gebaar, zodat achter haar niemand dat kon zien. Een snelle draaiende beweging, gevolgd door een gebalde vuist. Onmiddellijk braken de Tyreners en Cairhienin op in groepjes van twee en drie die zich verspreidden. De tekens van Cha Faile waren veel minder ingewikkeld dan de handtaai van de Speervrouwen, maar ze voldeden. Binnen enkele tellen omringde een onregelmatige kring van haar mensen de tent, ze zaten schijnbaar op willekeurige plekken wat te babbelen of kattenbak te spelen. Toch zou niemand binnen twintig pas van de tent kunnen komen zonder dat zij gewaarschuwd werd. Ze maakte zich de meeste zorgen over Perijn. Ze had iets indrukwekkends verwacht zodra Alliandre in eigen persoon verscheen, zij het niet wat er gebeurd was, maar hij was stomverbaasd geweest door haar eed. Als hij het in zijn hoofd kreeg om terug te keren en nog een poging te doen Alliandre te verzekeren dat ze een goed besluit had genomen... O, hij dacht echt met zijn hart, wanneer hij zijn hoofd diende te gebruiken. En met zijn hoofd, wanneer hij zijn hart hoorde te gebruiken! De gedachte deed schuld prikken. ‘Merkwaardige bedienden heb je langs de kant van de weg gevonden,’ merkte Berelain naast haar op met een toontje van spottend medeleven, en Faile schrok. Ze had de vrouw niet horen aankomen. Lini en de anderen liepen naar de karren en Lini stak een vermanende vinger op naar Maighdin. Berelain liet haar ogen van het drietal naar Faile glijden. Ze bleef zacht praten, maar de spot bleef. ‘De oudste lijkt tenminste haar taken te kennen, in plaats van erover gehoord te hebben, maar volgens Annoura is de jongste een wilder. Heel zwak, zegt Annoura, verwaarloosbaar, maar wilders veroorzaken altijd moeilijkheden. De anderen zullen wel verhalen over haar hebben, als ze het weten, en vroeg of laat gaat ze ervandoor. Dat doen wilders altijd, heb ik gehoord. Dat komt ervan als je kamermeisjes zoekt russen zwerfhonden.’

‘Ik vind ze heel geschikt,’ antwoordde Faile koeltjes. Niettemin vroeg dit om een lang gesprek met Lini. Een wilder? Zelfs een zwakke zou nuttig kunnen blijken, ik heb altijd gedacht dat jij goed zou zijn in het aannemen van bedienden.’ Berelain knipperde met haar ogen, ze wist niet wat Faile bedoelde, en die verborg zorgvuldig haar tevredenheid. Ze draaide zich om en zei: ‘Annoura, kun je ons met een ban afschermen tegen luisteraars?’

Er was weinig kans dat Seonid of Masuri gelegenheid zouden krijgen om hen met behulp van de Ene Kracht af te luisteren – ze zat te wachten op Perijns uitbarsting wanneer hij ontdekte hoe strak de Wijzen dat tweetal onder de duim hielden – maar de Wijzen zouden het zelf geleerd kunnen hebben. Faile was er zeker van dat Edarra en de anderen Seonid en Masuri helemaal uitwrongen. De kralenvlechten van de Grijze zuster tikten zachtjes toen ze knikte. ‘Klaar, vrouwe Faile,’ zei ze, en Berelains lippen persten zich even op elkaar. Heel bevredigend. De vermetelheid om het voorstellen in Failes eigen tent te laten plaatsvinden! Ze verdiende wel meer dan dat iemand tussen haar en haar raadsvrouwe kwam, maar het was bevredigend.

Kinderachtig, bekende Faile zichzelf, terwijl ze al haar aandacht nodig had voor wat nu afgehandeld diende te worden. Geprikkeld beet ze bijna op haar lippen. Ze twijfelde niet aan de liefde van haar echtgenoot, maar ze kon Berelain niet aanpakken op de manier die ze verdiende en dat dwong haar al te vaak tegen haar zin een spelletje te spelen met Perijn als speelbord. En als hoofdprijs, volgens Berelain. En Perijn gedroeg zich zo nu en dan alsof hij dat ook was. Vastbesloten zette ze alles uit haar hoofd. Hier was vrouwenwerk te doen. De praktische kanten.

Alliandre had nadenkend naar Annoura gekeken bij het noemen van de ban – ze moest beseffen dat er ernstig gepraat zou worden – maar ze zei slechts: ‘Uw echtgenoot is een indrukwekkend man, vrouwe Faile. Ik bedoel het niet beledigend als ik zeg dat zijn openhartigheid een sluwe geest verbergt. Met Amadicia voor onze deur spelen wij Geldanen Daes Dae’mar uit noodzaak, maar ik denk niet dat ik ooit zo vlug en behendig naar een beslissing ben gedanst als door uw heer. Iets van dreiging hier, een frons daar. Een zeer indrukwekkend man.’ Ditmaal kostte het Faile enige moeite om te glimlachen. Deze zuiderlingen hechtten veel waarde aan het Spel der Huizen en ze geloofde niet dat het Alliandre zou vermaken dat Perijn gewoon zei wat hij meende – soms al te vrijmoedig – maar dat sluwe lieden zijn oprechtheid voor berekening hielden. ‘Hij heeft enige tijd in Cairhien doorgebracht,’ zei ze. Daar mocht Alliandre uit opmaken wat ze wilde. ‘We kunnen nu vrijuit spreken, beschermd door de ban van Annoura Sedai. Het is overduidelijk dat u nog niet naar Bethal wilt terugkeren. Volstaan uw eed aan Perijn en de zijne aan u niet om hem aan u te binden?’ Sommigen hier in het zuiden hadden merkwaardige ideeën over wat een eed van trouw inhield. Berelain zocht stil een plekje rechts naast Faile en even later stond Annoura links van haar. waardoor Alliandre opeens drie vrouwen tegenover zich had. Het verbaasde Faile dat de Aes Sedai zich bij haar plan aansloot zonder te weten wat het inhield – ongetwijfeld had Annoura haar eigen redenen en Faile zou er heel wat voor over hebben om die te kennen – maar ze was niet verbaasd dat Berelain hetzelfde deed. Een terloopse spottende opmerking kon alles bederven, zeker over Perijns vaardigheden in het Grote Spel, maar ze wist dat die niet zou komen. In zekere zin ergerde haar dat. Vroeger had ze Berelain veracht. Ze haatte haar nog steeds, fel en vurig, maar een mokkende waardering had de verachting vervangen. De vrouw wist wanneer hun ‘spel’ terzijde moest worden geschoven. Als Perijn er niet was geweest, bedacht Faile, had ze haar eigenlijk wel gemogen! Om die nare gedachte te smoren beeldde ze zich kort in dat ze Berelain kaal schoor Ze was een del en een slet! En niet iets waardoor Faile nu mocht worden afgeleid.

Alliandre nam elk van de vrouwen voor haar op, maar gaf geen teken dat ze gespannen was. Ze pakte haar beker wijn en nam rustig enkele slokjes. Ze sprak met zuchtjes en berouwvolle glimlachjes, alsof haar woorden minder belang hadden dan ze klonken. ‘Natuurlijk ben ik van plan mijn eed gestand te doen, maar u dient te begrijpen dat ik op meer had gehoopt. Als uw echtgenoot vertrekt, blijf ik met lege handen achter. Nog erger wellicht, tot er tastbare hulp van mijn heer Draak komt, gezegend zij zijn naam in het Licht. De Profeet kan Bethal verwoesten, of zelfs Jehanna, zoals hij met Samara heeft gedaan, en ik kan hem niet tegenhouden. En als hij verneemt dat ik een eed... Hij zegt gekomen te zijn om ons te tonen hoe wij onze heer Draak in het Licht moeten dienen, maar hij is degene die beveelt hoe en ik kan me niet voorstellen dat hij het waardeert als iemand een andere manier vindt.’

‘Het is goed dat u zich aan uw eed houdt,’ zei Faile droogjes. ‘Als u meer van mijn echtgenoot verlangt, zou u misschien ook meer moeten doen. Wellicht kunt u hem begeleiden wanneer hij naar het zuiden trekt om de Profeet te ontmoeten. Natuurlijk zult u uw eigen soldaten mee willen nemen, maar ik stel voor dat het er niet meer zijn dan de Eerste vergezellen. Zullen we gaan zitten?’ Ze nam de stoel van Perijn, gebaarde Berelain en Annoura naast haar te komen en wees Alliandre toen pas een stoel tegenover haar. De koningin ging langzaam zitten, met grote ogen naar Faile starend.

Niet zenuwachtig maar verbijsterd. ‘Bij het Licht, waarom zou ik dat doen?’ riep ze uit. ‘Vrouwe Faile, de Kinderen van het Licht zullen elke uitvlucht aangrijpen om hun wandaden in Geldan op te voeren en koning Ailron zal wellicht eveneens besluiten een leger naar het noorden te sturen. Het is onmogelijk!’

‘De vrouw van uw leenheer vraagt het van u, Alliandre,’ zei Faile ferm.

Het leek onmogelijk dat Alliandres ogen nog groter konden worden, maar dat gebeurde wel. Ze keek naar Annoura en vond daar slechts de onverstoorbare kalmte van een Aes Sedai. ‘Natuurlijk,’ zei ze wat later. Haar stem klonk hol. Slikkend voegde ze eraan toe: ‘Natuurlijk zal ik doen wat u... verzoekt... mijn vrouwe.’ Faile verborg haar opluchting achter een beschaafd, aanvaardend knikje. Ze had verwacht dat Alliandre zich zou verzetten. Dat ze trouw kon zweren zonder te beseffen wat dat inhield – dat ze de noodzaak voelde om uit te spreken dat ze zich aan de eed wilde houden! – had Faile slechts gesterkt in de overtuiging dat de vrouw niet achtergelaten mocht worden. Volgens alle verslagen had Alliandre voortdurend aan Masema toegegeven. Traag, zeer zeker, en met weinig keus en alleen wanneer ze moest, maar onderwerping kon een gewoonte worden. Hoe lang zou het duren, als er in Bethal niets openlijk veranderde, voor ze besliste om zich in te dekken met een waarschuwing aan Masema? Ze had het gewicht van haar eed gevoeld en nu kon Faile haar last wat verlichten. ‘Ik ben blij dat u ons zult vergezellen,’ zei ze warm. En dat meende ze. ‘Mijn echtgenoot vergeet de mensen niet die hem een dienst bewijzen. Zo’n dienst zou bijvoorbeeld een brief aan uw edelen kunnen zijn dat een man in het zuiden de banier van Manetheren heeft gehesen.’ Verbaasd gleden Berelains ogen naar Faile en zelfs Annoura keek nietbegrijpend.

‘Mijn vrouwe,’ zei Alliandre fel, ‘de helft van hen zal een boodschap naar de Profeet sturen zodra ze mijn brief ontvangen. Ze zijn doodsbang voor hem en het Licht alleen weet wat hij zal doen.’ Precies het antwoord waar Faile op hoopte.

‘En daarom schrijft u hém eveneens een brief, waarin u zegt enkele soldaten te hebben verzameld om persoonlijk met deze man af te rekenen. De Profeet van de Draak is per slot van rekening te belangrijk om zijn aandacht op zoiets onbelangrijks te richten.’

‘Heel goed,’ mompelde Annoura. ‘Niemand zal nog weten wie wie is.’

Berelain lachte van opgetogen instemming, bloedvuur!

‘Mijn vrouwe,’ zuchtte Alliandre. ik heb gezegd dat mijn heer Perijn indrukwekkend is. Mag ik eraan toevoegen dat zijn vrouwe hem naar de kroon steekt?’

Faile probeerde niet al te opvallend te stralen. Nu moest ze nog een boodschap sturen naar haar mensen in Bethal. In zekere zin betreurde ze dat. Een uitleg aan Perijn zou zeer moeilijk zijn geweest, maar zelfs hij had zijn woede niet kunnen bedwingen als ze de koningin van Geldan had ontvoerd.

Aan de rand van het kamp leek het grootste deel van de Vleugelgarde rond tien bereden gardisten te staan. Er waren geen lansen te zien, dus het moesten de verkenners zijn. De mannen te voet drongen en duwden om dichterbij te komen. Opnieuw meende Perijn niet zo ver hier vandaan onweer te horen, maar het drong niet echt tot hem door.

Terwijl hij zich voorbereidde op een stevige duwpartij, brulde Gallenne: ‘Opzij, schurftige honden!’ Pijlsnel draaiden hoofden zich om en wrongen mannen zich opzij, waardoor een pad vrijkwam. Perijn vroeg zich af wat er zou gebeuren wanneer hij de mannen uit Tweewater schurftige honden noemde. Waarschijnlijk zou hij een dreun op zijn neus krijgen. Hij zou het eens moeten uitproberen. Nurelle en de andere officieren stonden bij de verkenners. Evenals zeven mannen. Hun handen waren op hun rug gebonden en ze hadden touwen om hun nek. Ze schuifelden met hun voeten, toonden moedeloze schouders en keken uitdagend of bevreesd of allebei rond. Hun kleren stonden stijf van oud vuil, hoewel sommige ooit heel mooi waren geweest. Vreemd genoeg roken ze sterk naar houtrook. Bovendien hadden enkele bereden gardisten roet op hun gezicht en leken een of twee van hen brandwonden te hebben opgelopen. Aram stond met een lichte frons de gevangenen op te nemen. Gallenne stelde zich wijdbeens met de vuisten in de zij voor hen op. Zijn ene oog fonkelde even woest als twee ogen bij andere mannen. ‘Wat is er gebeurd?’ wilde hij te weten. ‘Mijn verkenners worden geacht inlichtingen mee te nemen, geen voddenrapers!’ ik zal Ortis verslag laten doen, mijn heer,’ zei Nurelle. ‘Hij was erbij. Sariant Ortis!’

Een soldaat van middelbare leeftijd klauterde van zijn paard, boog en drukte een gehandschoende hand tegen het hart. Hij droeg een eenvoudige helm zonder de dunne pluimen en vleugels die de zijkanten van een officiershelm sierden. Onder de rand was een vuurrode brandplek op zijn gezicht te zien. De andere wang vertoonde een litteken dat zijn mondhoek optrok. ‘Mijn heer Gallenne, mijn heer Aybara,’ zei hij schor. ‘We kwamen deze knolleneters tegen, ongeveer twee roede naar het westen. Hadden een boerderij in brand gestoken met de mensen er nog in. Een vrouw probeerde uit het raam te klauteren en een van deze boeven sloeg haar hoofd in. Wetend wat heer Aybara ervan vindt, probeerden we er een einde aan te maken. We waren te laat om iemand te redden, maar we hebben dit zevental gevangengenomen. De anderen wisten te ontkomen.

‘Mensen zijn vaak geneigd weer tot de Schaduw te vervallen,’ zei een gevangene opeens. ‘Ze moeten herinnerd worden aan de prijs die daarvoor betaald wordt.’ Hij was een grote magere kerel met een waardig uiterlijk. Zijn stem klonk beschaafd en ontwikkeld, maar zijn jas was even vuil als die van de anderen en hij had zich al een dag of twee, drie niet geschoren. De Profeet leek het verspillen van tijd aan wassen en scheren niet goed te keuren. Met vastgebonden handen en een touw om de nek keek hij zonder de minste vrees woest naar zijn bewaarders. Hij was een en al laatdunkend verzet. ‘Je soldaten doen me niets,’ zei hij. ‘De Profeet van de Draak, gezegend zij zijn naam in het Licht, heeft veel grotere legers verslagen dan dit bijeengeraapte zootje. Jullie kunnen ons doden, maar we zullen gewroken worden wanneer de Profeet jullie bloed op de bodem vergiet. Niemand van jullie zal ons lang overleven. Hij zal overwinnen in vuur en in bloed.’ De laatste woorden schalden in het rond en zijn rug was zo recht als een ijzeren staaf. Er ging een gemompel door de luisterende gardisten. Ze wisten maar al te goed dat Masema veel grotere legers dan hun eigen strijdmacht had verslagen. ‘Hang ze op,’ zei Perijn. Wederom hoorde hij onweer. Na het bevel dwong hij zich zelf toe te kijken. Ondanks het gemompel was er geen gebrek aan bereidwillige handen. Enkele gevangenen begonnen te huilen toen hun touwen over drie takken werden geslingerd. Een ooit gezette man met flabberige hangkinnen schreeuwde dat hij berouw had en dat hij elke meester die de gardisten noemden, zou dienen. Een kale vent die er even taai uitzag als Langwin Dorn schopte en wrong tot het touw zijn gejank verstomde. Alleen de man met de vlotte praatjes schopte en vocht niet, zelfs niet toen de lus strak trok. Tot het eind toe bood hij woest zwijgend verzet. ‘Ten minste één man die weet hoe hij moet sterven,’ gromde Gallenne toen het laatste lichaam slap hing. Hij keek fronsend naar de mannen die de bomen tooiden, alsof hij het betreurde dat ze niet meer verzet hadden geboden.

‘Als die mannen de Schaduw dienden...’ begon Aram en aarzelde toen. ‘Vergeef me, heer Perijn, maar zal de Drakenheer dit goedkeuren?’

Perijn schrok op en staarde hem verbijsterd aan. ‘Licht, Aram, je hebt gehoord wat ze hebben gedaan! Rhand zou persoonlijk het touw om hun nek hebben gelegd!’ Hij dacht en hoopte tenminste van wel. Rhand was geheel gericht op het samensmeden van de naties voor de Laatste Slag en tot nog toe had hij niet gelet op wat dat allemaal vergde.

Mannen keken geschokt op toen de donder zo luid rommelde dat iedereen het kon horen, en toen nog eens, dichterbij. De wind stak op, ging liggen, stak weer op en rukte Perijns jas alle kanten op. Aan een wolkeloze hemel vonkten gevorkte bliksems. Uit het Mayeense kamp klonk gehinnik en de paarden rukten aan hun touwen. Het donderde herhaaldelijk en bliksemschichten kronkelden neer als zilverblauwe slangen. Onder een brandende zon viel regen, dikke verspreide spatten die stofpluimpjes op de kale grond opwierpen. Perijn veegde er een van zijn wang en keek stomverbaasd naar zijn vochtige vingers.

In enkele ogenblikken was de storm voorbij en rolden de donder en bliksems naar het oosten weg. De dorstige grond zoog de gevallen druppels op en de zon bakte weer als voorheen. Alleen het weerlicht aan de hemel en het afnemend gerommel gaven aan dat er iets gebeurd was. Gardisten keken elkaar onzeker aan. Gallenne trok met zichtbare inspanning zijn vingers van zijn gevest. ‘Dit... dit kan toch niet het werk van de Duistere zijn?’ merkte Aram ineenkrimpend op. Niemand had ooit een natuurlijke storm als deze meegemaakt. ‘Het betekent dat het weer verandert, nietwaar, heer Perijn? Het weer komt nu weer in orde?’

Perijn wilde de man zeggen hem niet zo aan te spreken, maar deed zijn mond zuchtend weer dicht, ik weet het niet,’ zei hij. Wat had Gaul ook weer gezegd? ‘Alles verandert, Aram.’ Hij had alleen nooit gedacht dat hij eveneens zou moeten veranderen.

11

Vragen en een eed

De lucht in het enorme koetshuis rook naar oud hooi en paardenmest. En naar bloed en verbrand vlees. Met alle deuren gesloten voelde de lucht zwaar aan. Twee lantaarns gaven weinig licht en binnen overheersten de donkere schaduwen. In de lange rijen stallen hinnikten de paarden zenuwachtig. De man die aan zijn polsen aan een dakbalk hing, kreunde zacht en kuchte toen rauw. Zijn hoofd viel omlaag op zijn borst. Hij was een grote man, goed gespierd, zij het nu gehavend.

Opeens besefte Sevanna dat zijn borst niet meer bewoog. De met edelstenen bezette ringen aan haar vingers glinsterden rood en groen, terwijl ze kortaf een gebaar maakte naar Rhiale. De vrouw met het vlammend rode haar duwde het hoofd van de man omhoog en schoof met een duim een ooglid op, waarna zij haar oor tegen zijn borst legde, zonder te letten op de nog smeulende splinters waar zijn huid vol mee zat. Met een geluid van afkeer richtte ze zich op. ‘Hij is dood. We hadden dit aan de Speervrouwen of de Zwartogen moeten overlaten, Sevanna. We hebben hem ongetwijfeld uit onwetendheid gedood.’

Sevanna’s mond verstrakte en ze verschikte haar omslagdoek onder het getinkel van haar vele armbanden. Die reikten bijna tot haar ellebogen, een aanzienlijk gewicht aan ivoor en edelstenen, maar ze zou elke armband in haar bezit hebben gedragen als ze kon. Geen van de andere vrouwen zei iets. Gevangenen ondervragen was niét het werk van de Wijzen, maar Rhiale wist waarom ze dit zelf moesten opknappen. De enige overlevende van tien ruiters die meenden dat ze twintig Speervrouwen konden verslaan, was ook de eerste Seanchaan geweest die ze gevangen hadden genomen sinds ze dit land hadden bereikt.

‘Hij zou het hebben overleefd als hij de pijn niet zo hevig had bevochten, Rhiale,’ merkte Someryn ten slotte hoofdschuddend op. ‘Een sterke kerel voor een natlander, maar pijn kon hij niet verdragen. Niettemin heeft hij ons veel verteld.’

Sevanna nam haar steels op en probeerde te zien of daar spot in verscholen lag. Someryn was even lang als veel mannen en droeg meer armbanden en kettingen dan elke andere vrouw, Sevanna zelf uitgezonderd. Vele lagen vuurdruppels en smaragden, robijnen en saffieren verborgen bijna haar te volle borsten, die anders half ontbloot zouden zijn doordat ze haar hemd zowat tot de rok had losgeknoopt. Haar omslagdoek om het middel verborg niets. Sevanna kon soms niet zeggen of Someryn haar nabootste of met haar wedijverde. ‘Veel!?’ riep Meira uit. In het licht van de lantaarn die ze omhooghield, stond haar lange gezicht grimmiger dan anders, hoewel dat amper mogelijk leek. Meira kon in een zon die hoog aan de hemel stond, nog een donker randje vinden. ‘Dat zijn mensen zich twee dagreizen naar het westen in de stad die Amador heet bevinden? Dat wisten we al. Hij heeft ons slechts een aantal sterke verhalen verteld! Artur Haviksvleugel! Bah! De Speervrouwen hadden hem moeten houden en doen wat noodzakelijk was.’

‘Zou jij... willen riskeren dat iedereen dit veel te snel verneemt?’ Sevanna beet gespannen op haar lip. Ze had hen bijna dwazen genoemd. Te veel mensen wisten volgens haar al re veel, ook de Wijzen, maar ze durfde hen niet te schofferen. Die wetenschap deed pijn! ‘De mensen zijn bang.’ Ze hoefde haar verachting daarvoor gelukkig niet te verbergen. Wat haar schokte, haar razend maakte, was niet dat ze bang waren, maar dat zo weinigen zelfs maar probeerden dat te verbergen. ‘Zwartogen, Steenhonden, zelfs Speervrouwen zouden gepraat hebben over wat hij vertelde. Jullie weten dat ze dat zouden doen! Zijn leugens zouden slechts meer vrees hebben opgeroepen.’ Het moesten wel leugens zijn. In Sevanna’s gedachten was de zee net als een meer dat ze in de natlanden had gezien, maar met de andere oever uit het zicht. Als er honderdduizenden meer van zijn volk zouden komen, zelfs van de andere kant van zo’n uitgestrekte hoeveelheid water, zouden de andere gevangenen die ze had ondervraagd, het geweten hebben. En geen enkele gevangene werd zonder haar ondervraagd.

Tion hief de tweede lantaarn en haar grijze ogen namen Sevanna strak op. Ze was bijna een hoofd kleiner dan Someryn, maar nog altijd langer dan Sevanna. En tweemaal zo breed. Haar ronde gezicht leek rustig, maar denken dat ze inschikkelijk was, was een fout. ‘Ze vrezen met rede,’ zei ze als een rots. lIk ben bang en dat brengt me geen schande. De Seanchanen zijn met velen, zelfs als ze niet met meer zijn dan het leger dat Amador heeft ingenomen, en wij zijn met weinigen. Jij hebt je sibbe om je heen, Sevanna, maar waar is mijn sibbe? Die natlandervriend van jou, Caddar, en zijn makke Aes Sedai hebben ons door zijn gaten in de lucht naar onze dood gestuurd. Waar zijn alle andere Shaido?’

Rhiale liep naar Tion en stelde zich uitdagend naast haar op. Zij werd snel gevolgd door Alarys, die zelfs nu nog met haar zwarte haren speelde om er de aandacht op te vestigen. Hoewel het misschien ook was om Sevanna niet in de ogen te hoeven zien. Even later ging Meira naast het drietal staan en vervolgens Modarra. Modarra zou slank genoemd zijn als ze niet nog groter was geweest dan Someryn. Nu was mager het beste woord voor haar. Sevanna had gedacht dat ze Modarra even stevig in haar greep had als de ringen aan haar vingers. Even stevig als... Someryn keek haar aan, zuchtte en keek naar de anderen. Langzaam liep ze naar het groepje toe en ging ernaast staan.

Sevanna bleef alleen achter aan de rand van de lichtkring. Van alle vrouwen die door de moord op Desaine met haar verbonden waren, vertrouwde ze deze het meest. Natuurlijk vertrouwde ze niemand ooit volledig. Maar van Someryns en Modarra’s trouw was ze even zeker geweest alsof zij een watereed hadden gezworen om haar te volgen waar zij leidde. En nu waagden ze het haar beschuldigend aan te staren. Zelfs Alarys keek op en speelde niet meer met haar haren. Sevanna keek hen aan met een koele glimlach die nog net geen honende spot toonde. Ze besloot dat dit ogenblik niet het meest geschikt was om hen te herinneren aan de misdaad die hun lot had verbonden. Deze keer maar niet de knuppel, ik vermoedde dat Caddar zou proberen ons te verraden,’ zei ze in plaats daarvan. Rhiales blauwe ogen sperden zich open bij die bekentenis en Tion wilde erop ingaan. Sevanna sprak verder voor ze een kans kregen om iets te zeggen. ‘Zouden jullie liever in Therins Dolk zijn gebleven om omgebracht te worden? Om als beesten te worden opgejaagd door vier stammen, waarvan de Wijzen weten hoe ze die gaten zonder reisschrijnen kunnen maken? In plaats daarvan zijn we hier midden in een rijk en zacht land. Zelfs rijker dan het land van de boomdoders. Kijk eens wat we in slechts tien dagen hebben genomen? Hoeveel meer zullen we kunnen nemen in een stad van de natlanders? Jullie vrezen de Seanchanen vanwege hun aantallen? Denk eraan dat ik elke Shaido Wijze die kan geleiden heb meegenomen.’ Dat ze zelf niet kon geleiden kwam tegenwoordig nog maar zelden in haar op. Dat gebrek zou gauw verholpen worden. ‘We zijn even sterk als elke strijdmacht die de natlanders tegen ons kunnen inzetten. Zelfs als ze vliegende hagedissen hebben.’ Ze snoof luid om aan te geven wat ze daarvan dacht! Niemand van hen, en geen enkele verkenner, had er een gezien, maar bijna elke gevangene was vol geweest van die belachelijke verhalen. ‘Als we de andere sibben hebben gevonden, zullen we dit land in bezit nemen. Het héle land! Van de Aes Sedai zullen we een tienvoudige schatting eisen. En als we Caddar hebben gevonden, laten we hem om genade janken tot hij sterft.’

Hiermee had ze hen weer achter zich moeten krijgen, het had hun weer wat moed moeten geven, zoals al eerder was gebeurd. Maar geen van de gezichten tegenover haar veranderde. Geen enkel. ‘En dan hebben we nog de Car’a’carn,’ zei Tion kalm ‘tenzij je je plannen om hem te huwen hebt opgegeven.’

‘Ik heb niets opgegeven,’ antwoordde Sevanna geërgerd. De man -en belangrijker nog de macht die bij hem hoorde – zou op een goede dag de hare zijn. Op de een of andere manier. Hoe dan ook. Op zachtere toon ging ze verder: ‘Rhand Altor is nu van weinig belang.’ Voor deze simpele zielen tenminste. Als zij hem in handen kreeg zou alles voor haar mogelijk zijn. ik ben niet van plan hier de hele dag over mijn bruidskrans te praten. Ik moet zaken afhandelen die wél belangrijk zijn.’

Terwijl ze in de schemering naar de deuren van het koetshuis schreed, viel haar opeens een onprettig idee in. Ze was alleen met deze vrouwen. In hoeverre kon ze hen nog vertrouwen? Desaines dood was een al te levendige herinnering. De Wijze was... geslacht met behulp van de Ene Kracht. Onder anderen door de vrouwen achter haar. De gedachte legde een knoop in haar maag. Ze spitste de oren om het lichte geritsel van stro op te vangen, dat voeten aankondigde die haar volgden. Ze hoorde niets. Stonden ze haar slechts na te staren? Ze weigerde om te kijken. Met dezelfde langzame pas verder lopen kostte moeite – zijzelf mocht zeker geen vrees tonen en schande vergaren! – maar toen ze een van de beide deuren openduwde op zijn ingevette scharnieren, en het heldere middaglicht in stapte, slaakte ze onwillekeurig een zucht van opluchting.

Efalin beende buiten heen en weer, de sjoefa om haar hals, de boog in een hoes op haar rug, speer en schild in haar hand. De grijze vrouw keerde zich met een ruk om en haar bezorgdheid verflauwde slechts kort bij het zien van Sevanna. De aanvoerster van alle Shaido Speervrouwen liet haar verontrusting blijken! Ze was niet van de Jumai-sibbe, maar was met Sevanna meegekomen met de uitvlucht dat Sevanna als stamhoofd sprak tot een nieuw hoofd van de Shaido kon worden gekozen. Sevanna wist best dat Efalin vermoedde dat zoiets nooit zou gebeuren. Efalin wist waar de macht lag. En wanneer ze haar mond dicht moest houden.

‘Begraaf hem diep en verberg het graf,’ droeg Sevanna haar op.

Efalin knikte en gebaarde naar de Speervrouwen die het koetshuis omsingeld hadden. Ze kwamen overeind en verdwenen achter haar naar binnen. Sevanna nam het gebouw op, met zijn rode puntdak en blauwe muren, waarna ze zich naar het erf ervoor wendde. Een laag stenen muurtje met een enkele opening vlak voor het koetshuis omsloot een cirkel van hard aangestampt zand van misschien zo’n honderd pas breed. De natlanders hadden de plek gebruikt om paarden te oefenen. Waarom het zo ver van de andere gebouwen lag, en omringd door bomen die zo hoog waren dat Sevanna er soms lang naar staarde, had ze de vroegere eigenaars vergeten te vragen, maar dat het afgelegen was, diende haar doel. De Speervrouwen onder Efalin hadden de Seanchaan gevangengenomen. Niemand die hier niet aanwezig was, wist van zijn bestaan. En zou het ooit weten. Stonden de Wijzen daarbinnen te praten? Over haar? In het bijzijn van de Speervrouwen? Wat zeiden ze? Ze ging niet op hen of wie dan ook wachten!

Ze kwamen net het koetshuis uit toen ze zich naar het woud begaf. Someryn en de anderen volgden haar tussen de bomen door en bespraken onder elkaar de Seanchanen, Caddar en waar de rest van de Shaido naartoe was gestuurd. Niets over haar, maar ja, dat zouden ze ook niet doen waar zij het kon opvangen. Wat ze wel hoorde, deed haar gezicht vertrekken. Er waren ruim driehonderd Wijzen bij de Jumaisibbe en zodra er drie of vier bij elkaar waren, spraken ze altijd over hetzelfde. Waar waren de andere sibben? En was Caddar een speer geweest die door Rhand Altor was geworpen en hoeveel Seanchanen zouden er zijn? En zelfs: bereden ze echt hagedissen? Hagedissen! Deze vrouwen hadden zich vanaf het begin achter haar geschaard. Ze had hen stap voor stap aan de hand genomen, maar zij geloofden dat ze alle plannen zelf hadden bedacht en dat ze wisten wat het einddoel van die plannen was. Als ze hen nu kwijtraakte...

Het woud maakte plaats voor een enorm veld dat meer dan vijftig keer zo groot was als de cirkel bij het koetshuis. Sevanna voelde hoe haar kwade bui oploste toen ze bleef staan kijken. In het noorden rezen lage heuvels op met op enkele roede erachter bergen waarvan de toppen in de wolken staken, grote massa’s wit doorschoten met donkergrijs. Zoveel wolken had ze haar hele leven nog niet gezien. Dichterbij hielden duizenden Jumai zich bezig met alledaagse dingen. Bij de smeden galmden hamers op aambeelden en voor het avondeten werden schapen en geiten geslacht. Hun geblaat en gemekker mengde zich met het gelach van rondhollende en spelende kinderen. De Jumai hadden meer tijd gehad om zich voor te bereiden op de vlucht uit Therins Dolk dan de andere sibben, dus waren de kudden die ze in Cairhien hadden verzameld, meegenomen. Er waren dieren uit deze streek aan toegevoegd.

Velen hadden hun tenten opgezet, maar dat was niet nodig. Kleurrijke rode en blauwe bouwsels vulden het open veld als een groot natlanderdorp, grote schuren en stallen, een enorme smederij en de lage daken waar bedienden hadden gewoond, alles omringde het grote dak. Het werd een landhuis genoemd, twee verdiepingen onder een donkergroen pannendak. De stenen waren van lichter groen en geel. Het stond boven op een brede aangelegde steenheuvel van tien voet hoog. Jumai en gai’shain beklommen de lange helling die naar de deur van het grote gebouw leidde en liepen over de fraai bewerkte balkons die het gebouw omringden.

De stenen muren en paleizen in Cairhien hadden veel minder indruk op haar gemaakt. Dit gebouw was geschilderd als een wagen van de Verlorenen, maar desondanks was het prachtig. Ze had kunnen weten dat deze mensen zich met zoveel bomen konden veroorloven alles van hout te bouwen. Was zij de enige die zag hoe rijk dit land was? Er haastten zich meer witgeklede gai’shain rond dan de twintig sibben samen ooit hadden gehad, bijna half zoveel als er Jumai waren! Niemand zeurde meer over het feit dat natlanders gai’shain gemaakt waren. Ze waren zo gehoorzaam! Een jongeman haastte zich in slordig genaaid wit voorbij, een mand stevig in de arm en met open mond naar de mensen rond hem starend. Hij struikelde over de zoom van zijn kleed. Sevanna glimlachte. Zijn vader had zich de heer van dit alles genoemd en opgeschept dat zij en haar volk voor deze gruweldaad zouden worden opgejaagd – nog wel door kinderen! – maar nu droeg hij wit en werkte even hard als zijn zoon, net als zijn vrouw, zijn dochters en zijn andere zoons. De vrouwen hadden vele fraaie sieraden bezeten en prachtige zijden kleren, en Sevanna had zich de eerste keus gegund. Een rijk land, zo zacht dat er weldadige oliën druppelden.

De Wijzen hadden vlak achter haar stilgehouden en praatten met elkaar aan de rand van het bos. Ze ving hun woorden op, waardoor haar goede bui verdween.

‘... hoeveel Aes Sedai voor deze Seanchanen vechten,’ zei Tion net. ‘Daar moeten we achter komen.’ Someryn en Modarra beaamden het mompelend.

‘Ik denk niet dat het er toe doet,’ bracht Rhiale naar voren. Gelukkig was ze ook tegendraads tegen de anderen, ik denk niet dat ze zullen dansen, tenzij we hen aanvallen. Denk eraan, ze deden niets tot we tegen hen optrokken, zelfs niet om zich te verdedigen.’

‘Maar toen ze dat wel deden,’ bedacht Meira zuur, ‘stierven er drieëntwintig van ons. En meer dan tienduizend algai’d’siswai keerden evenmin terug. Hier zijn we met weinig meer dan een derde van dat aantal, zelfs als we de Broederlozen meetellen.’ Ze doopte dat woord in verachting.

‘Dat was het werk van Rhand Altor!’ zei Sevanna scherp, in plaats van te denken aan wat hij tegenover ons heeft gedaan, kunnen jullie beter denken aan wat we zullen kunnen wanneer hij de onze is!’ Wanneer hij de mijne is, dacht ze. De Aes Sedai waren in staat geweest hem gevangen te nemen en hem lang gevangen te houden, en zij had iets wat de Aes Sedai niet hadden, anders zouden ze het wel gebruikt hebben. ‘Bedenk ook dat we de Aes Sedai verslagen hadden tot hij hun kant koos. Aes Sedai zijn niets!’

Wederom faalde haar poging hen moed in te spreken. Zij konden zich alleen herinneren dat de speren waren gebroken bij de poging om Rhand Altor gevangen te nemen, en zij met hen. Modarra leek in het graf van haar hele sibbe te staren en zelfs Tion fronste verontrust. Ze herinnerde zich ongetwijfeld dat ook zij als een bange geit was gevlucht.

‘Wijzen,’ zei een man achter Sevanna. ik ben hierheen gestuurd om uw uitspraak te vragen.’

Ogenblikkelijk stond elk vrouwengezicht weer onaangedaan. Wat zij niet kon doen, had hij met zijn vraag gedaan. Geen enkele Wijze zou toestaan dat iemand anders dan een Wijze haar onbeheerst zag. Alarys streek niet meer door haar haren, die ze over haar schouder had getrokken. Het was duidelijk dat niemand van hen de man herkende. Sevanna meende hem te kennen.

Hij nam hen ernstig op, met groene ogen die veel ouder waren dan zijn gladde gezicht. Hij had volle lippen maar er lag een trek om zijn mond alsof hij vergeten was hoe je kon glimlachen, ik ben Kinhuin, van de Mera’din, Wijzen. De Jumai zeggen dat wij geen volledig aandeel krijgen van deze plaats, omdat we geen Jumai zijn, maar ze zeggen het alleen omdat zij dan minder krijgen, aangezien er twee Broederlozen zijn tegen elke Jumai algai’d’siswai. De Broederlozen vragen uw uitspraak, Wijzen.’

Nu ze wisten wie hij was, konden ze hun afkeer niet verbergen: een man die stam en sibbe verlaten had om naar de Shaido te gaan in plaats van Rhand Altor te volgen, die zij een natlander vonden en niet de ware Car’a’carn. Tions gezicht vervlakte volkomen, maar Rhiales ogen vonkten en Meira verkeerde op het randje van een honende toorn. Alleen Modarra keek bezorgd, maar zij zou zelfs een geschil tussen boomdoders willen oplossen.

‘Deze zes Wijzen zullen een uitspraak doen na beide zijden te hebben gehoord,’ zei Sevanna tegen Kinhuin met een ernst die even groot was als de zijne.

De andere vrouwen keken haar aan en verborgen amper hun verbazing dat ze van zins was zich er niet mee te bemoeien. Juist zij had ervoor gezorgd dat tienmaal meer Mera’din de Jumai vergezelden dan enige andere sibbe. Ze had Caddar inderdaad verdacht, zij het niet van wat hij daadwerkelijk gedaan had, en ze wilde zoveel mogelijk speren om zich heen hebben. Bovendien konden er beter Mera’din sterven dan Jumai.

Ze deed alsof hun verbazing haar verraste. ‘Het zou niet eerlijk zijn als ik hierin meebeslis, aangezien mijn eigen sibbe erbij betrokken is,’ gaf ze te kennen, waarna ze zich tot de man met de groene ogen wendde. ‘Zij zullen een eerlijke uitspraak doen, Kinhuin. En ik weet zeker dat ze ten gunste van de Mera’din zullen spreken.’ Het leverde haar harde blikken van de andere vrouwen op. Toen gebaarde Tion Kinhuin abrupt om hen voor te gaan. Hij moest zijn ogen van Sevanna losrukken om er gehoor aan te geven. Met een zwakke glimlach – hij had haar aangestaard, niet Someryn – zag ze hen tussen de mensenmenigte op het landgoed verdwijnen. Ondanks hun afkeer van de Broederlozen – en haar voorspelling over hun beslissing – was de kans het grootst dat ze inderdaad hun kant zouden kiezen. Hoe dan ook, Kinhuin zou het zich herinneren en het de andere leden van zijn zogenaamde krijgsgenootschap vertellen. De Jumai zaten reeds in haar beurs, maar alles wat de Mera’din persoonlijk aan haar bond, was welkom.

Sevanna draaide zich om en beende terug naar de bomen, maar niet naar het koetshuis. Nu ze alleen was, kon ze iets gaan doen wat veel belangrijker was dan de Broederlozen. Ze keek naar wat ze op haar rug in de band van haar rok had gestoken, waar het door haar omslagdoek onzichtbaar was. Ze zou het hebben gevoeld als het een haartje was verschoven, maar ze wilde de gladde steen met haar eigen vingers voelen. Elke Wijze zou haar gelijke zijn als ze dit eenmaal gebruikte, misschien vandaag al. En op een dag zou het haar Rhand Altor geven. Tenslotte had Caddar al eenmaal gelogen en wellicht had hij dat ook bij andere dingen gedaan.

Door een waas van tranen keek Galina Casban woest naar de Wijze die haar afschermde. Alsof dat schild van de magere vrouw nog nodig was. Op dat ogenblik kon ze niet eens de Ware Bron omhelzen. Belinde zat in kleermakerszit tussen twee gehurkte Speervrouwen, schoof haar omslagdoek goed en glimlachte lichtjes alsof ze Galina’s gedachten kende. Ze had een smal vossengezicht en haar haren en wenkbrauwen waren bijna witgebleekt door de zon. Galina wenste dat ze haar schedel had ingeslagen in plaats van haar in het gezicht te slaan.

Het was geen ontsnappingspoging geweest, maar louter een uiting van ergernis, zo groot dat ze die niet meer kon verdragen. Haar dagen begonnen en eindigden met uitputting en elke dag was zwaarder dan de vorige. Ze kon zich niet meer herinneren hoe lang het geleden was dat ze haar in die ruwe zwarte kleren hadden gestoken. De dagen gingen in elkaar over als een eeuwige waterstroom. Een week? Een maand? Misschien niet zo lang. Zeker niet langer. Ze wou dat ze Belinde nooit had aangeraakt. Als de vrouw geen vodden in haar mond had gestopt om haar gesnik te smoren, had ze gesmeekt of ze weer rotsen mocht verslepen of een hoop kiezels steentje voor steentje verplaatsen of elke andere marteling waar ze Galina’s tijd mee vulden. Alles liever dan dit.

Alleen Galina’s hoofd stak uit de leren zak die aan de dikke tak van een eik was gehangen. Vlak onder de zak gloeiden kooltjes in een bronzen vuurpot, zwak brandend om de lucht in de zak te verwarmen. Ze zat in die smoorhete hitte in elkaar gezakt, haar duimen waren aan haar tenen gebonden, terwijl het zweet haar naaktheid gladmaakte. Haar haren kleefden vochtig aan haar gezicht en ze zat te hijgen met wijd open neusgaten om nog lucht naar binnen te snuiven wanneer ze niet snikte. Desondanks zou dit beter zijn geweest dan de eindeloze, zinloze, de rug brekende arbeid waaraan ze haar onderwierpen, maar Belinde had nog iets meer gedaan. Voor ze de bovenkant van de zak onder haar kin dichtsnoerde, had de Wijze uit een zakje een fijn poeder over haar heen gestrooid. Zodra het zweet haar uitbrak, was dat op haar huid gaan branden als in de ogen gestrooide peper. Het leek haar helemaal te bedekken en, o Licht, wat brandde dat.

Dat ze het Licht aanriep, gaf aan hoe wanhopig ze was, maar ondanks al hun pogingen hadden ze haar nog niet gebroken. Ze zóu vrij komen – dat zou ze – en daarna zou ze het deze wilden met bloed vergelden! Rivieren van bloed! Oceanen van bloed. Ze zou hen allen levend villen! Ze zou... Ze wierp haar hoofd in de nek en jankte. De opgepropte vodden in haar mond dempten het geluid, maar ze jankte en ze wist niet of het gegil van woede was of gekrijs om genade.

Toen het gejank verstierf en ze haar hoofd liet hangen, waren Belinde en de Speervrouwen gaan staan. Sevanna was bij hen. Galina probeerde haar snikken voor die goudblonde vrouw te onderdrukken, maar ze had even goed met haar blote handen de zon van de hemel kunnen plukken.

‘Moet je dat gehuil en gesnuif horen!’ spotte Sevanna die vlak voor haar kwam staan. Galina probeerde een even verachtelijke blik in haar ogen te leggen. Sevanna bedekte zichzelf met genoeg sieraden voor wel tien vrouwen! Ze droeg haar hemd zo ver open dat zonder die slecht bij elkaar passende kettingen haar borsten bijna geheel ontbloot waren. Ze haalde diep adem wanneer mannen naar haar keken! Galina probeerde het maar het was moeilijk verachting te tonen, wanneer er tranen over haar bezwete wangen stroomden. Ze beefde van het huilen waardoor de zak langzaam heen en weer zwaaide.

‘Deze da’tsang is zo taai als een oude ooi,’ kakelde Belinde, ‘maar ik heb gemerkt dat zelfs het taaiste oude schaap zacht gemaakt kan worden als je het langzaam in de juiste kruiden laat stoven. Toen ik nog Speervrouw was, heb ik zelfs Steenhonden zacht weten te stoven.’ Galina sloot haar ogen. Oceanen van bloed om te boeten voor... De zak schudde en Galina’s ogen sprongen open toen hij omlaag gleed. De Speervrouwen hadden het touw over de tak losgemaakt en het tweetal liet haar langzaam zakken. Ze deed een verwoede poging om los te komen, tot ze omlaag keek en bijna opnieuw begon te snikken, nu van opluchting, omdat de vuurpot opzij was geschoven. Na Belindes woorden over koken... Dat zou Belindes lot worden, besloot Galina. Aan een spit gebonden langzaam boven een vuur ronddraaien tot haar lichaamsvocht begon weg te druipen! Om te beginnen! Met een klap die Galina deed grommen, plofte de zak neer en viel om. Even zorgeloos alsof het een zak aardappels was, schudden de Speervrouwen haar er op het bruine onkruid uit, sneden de touwen tussen haar duimen en tenen door en plukten de prop uit haar mond. Aan haar hele lijf kleefden door het zweet vuil en dode bladeren. Ze had graag willen opstaan om hen recht in de ogen te kunnen kijken en elke woeste blik te kunnen beantwoorden. Ze speelde echter niet meer klaar dan op handen en knieën overeind te komen, waarna ze haar vingers en tenen in de vergane bladeren van de bosbodem groef. Als ze meer deed zou ze haar handen niet kunnen weerhouden van het verzachten van haar rood ontstoken huid. Haar zweet voelde aan als het sap van ijspepers. Ze kon slechts op haar knieën blijven zitten en rillen, proberen wat speeksel in haar mond te krijgen en dagdromen over wat ze met deze wilden zou doen. ‘Ik had gedacht dat je sterker was,’ zei Sevanna nadenkend boven haar, ‘maar misschien heeft Belinde gelijk. Misschien ben je nu zacht genoeg. Als je zweert mij te gehoorzamen, komt er een eind aan da’tsang zijn. Wellicht hoef je niet eens gai’shain te worden. Zweer je mij in alles te gehoorzamen?’

‘Ja!’ Het rolde hees maar zonder aarzeling van Galina’s tong, hoewel ze moest slikken voor ze meer kon zeggen, ik zal u gehoorzamen! Ik zweer het!’ En gehoorzamen zou ze. Tot ze de gelegenheid kreeg die ze nodig had. Was dit alles wat werd geëist? Een eed die ze de eerste dag al had willen zweren? Sevanna zou leren hoe het was om boven hete kolen te hangen. O, zeker, ze... ‘Dan heb je er zeker geen bezwaar tegen om hierop je eed te zweren,’ merkte Sevanna op, terwijl ze iets voor haar neergooide. Galina’s hoofdhuid prikte toen ze het zag. Een witte staaf als van glimmend ivoor, een voet lang en niet dikker dan haar pols. Vervolgens zag ze de vloeiende schrifttekens die in het naar haar gerichte eind waren uitgesneden. Getallen die gebruikt werden in de Eeuw der Legenden. Honderdelf. Ze had even gedacht dat het de Eedstaf was, op de een of andere manier ontvreemd uit de Witte Toren. Die was ook gemerkt, maar dan met het cijfer drie, waarvan sommigen veronderstelden dat het voor de Drie Geloften stond. Misschien was dit niet wat het leek. Misschien. Maar zelfs een kapadder uit de Verdronken Landen zou haar niet zo doen verstarren. ‘Een mooie eed, Sevanna. Wanneer was je van plan dat aan ons te vertellen?’

Die stem maakte dat Galina met een ruk haar hoofd ophief. Die toon zou haar ogen zelfs van een gifslang weg hebben getrokken. Therava verscheen tussen de bomen, aan het hoofd van een tiental Wijzen met kille gezichten. Ze waren allen aanwezig geweest bij Galina’s veroordeling tot het zwarte gewaad. Ze bleven achter haar staan en keken Sevanna strak aan. Therava zei iets, Sevanna knikte en de Speervrouwen verdwenen haastig. Het zweet gutste nog van Galina af, maar opeens leek de lucht koud.

Sevanna richtte haar ogen op Belinde die haar blik ontweek. Sevanna’s lippen verwrongen in een spottende, snauwende grijns en ze zette haar vuisten in de zij. Galina begreep niet waar deze vrouw die niet eens kon geleiden, de moed vandaan haalde. Sommigen van hen bezaten een aanzienlijk vermogen. Nee, ze kon het zich niet veroorloven ze alleen als wilders te zien, als ze wilde ontsnappen en wraak nemen. Therava en Someryn waren sterker dan elke vrouw in de Toren en ieder van hen had met gemak Aes Sedai kunnen zijn. Sevanna keek hen echter uitdagend aan. ‘Blijkbaar hebben jullie snel recht gesproken,’ zei ze gortdroog.

‘Het was een gemakkelijke zaak,’ antwoordde Tion kalm. ‘De Mera’din kregen de gerechtigheid die ze verdienen.’

‘En ze kregen te horen dat ze het kregen, ondanks jouw poging ons te beïnvloeden,’ voegde Rhiale er wat feller aan toe. Waarop Sevanna bijna een snauw wilde geven.

Maar Therava wenste niet afgeleid te worden. Met een snelle stap kwam ze bij Galina staan, greep een bos haar en trok haar op haar knieën overeind. Therava scheelde minstens een hoofd met de langste vrouw van de groep, maar ze was groter dan de meeste mannen. Haar haviksogen boorden zich in die van Galina en verdreven elke gedachte aan wraak of verzet. De witte lokken in haar donkerrode haren zorgden dat haar gezicht nog strenger leek. Galina’s handen balden zich tot vuisten en de nagels sneden in haar handpalmen. Zelfs haar brandende huid werd bij die blik minder erg. Ze had dagdromen gehad over het breken van elk van de aanwezigen, over hun smeekbeden om te sterven en haar gelach terwijl ze hun gesmeek negeerde. Over iedere vrouw, met uitzondering van Therava. ’s Nachts spookte Therava door haar dromen en Galina kon slechts proberen te vluchten; maar haar enige uitweg was een krijsend ontwaken. Galina had sterke mannen en sterke vrouwen gebroken, maar zijzelf staarde nu met grote ogen en jammerend op naar Therava.

‘Deze hier heeft geen eer om te beschamen!’ Therava spoog haar woorden bijna uit. ‘Als je wilt dat ze gebroken wordt, Sevanna, geef haar dan aan mij. Wanneer ik klaar ben, zal ze gehoorzamen, ook zonder dat speeltje van je vriend Caddar.’

Sevanna ontkende boos de vriendschap met die onbekende Caddar en Rhiale blafte dat Sevanna hem naar hun groep had geleid en anderen twistten of die ‘binder’ beter zou werken dan de ‘reisschrijn’. Ergens in Galina’s geest ging een belletje rinkelen bij het noemen van die reisschrijn. Ze had er al eerder over gehoord en verlangde ernaar hem, hoe kort ook, in handen te krijgen. Met een ter’angreaal waarmee ze kon Reizen, hoe slecht hij ook scheen te werken, zou ze kunnen... Zelfs de hoop op ontsnapping hield geen stand bij de gedachte aan wat Therava haar zou aandoen, als de anderen besloten het verzoek van deze vrouw in te willigen. Toen de Wijze met de haviksogen haar haren losliet om zich in de woordenwisseling te mengen, wierp Galina zich op de staf en belandde plat op haar buik. Alles, zelfs gehoorzaam zijn aan Sevanna, was beter dan in handen van Therava vallen. Als ze niet afgeschermd was geweest, zou ze hebben geleid om zelf de staf te bedienen.

Haar vingers hadden zich amper om de gladde staf geklemd of Therava’s voet kwam hard neer, waardoor haar handen pijnlijk tegen de grond werden geduwd. Geen enkele Wijze liet merken dat ze haar zagen kronkelen en dat ze vergeefs probeerde zich los te rukken. Ze kon het niet opbrengen al te hard te trekken; vaag kon ze zich herinneren dat ze vorsten van vrees had doen verbleken, maar deze voet durfde ze niet weg te stoten.

‘Als zij gaat zweren,’ zei Therava, Sevanna hard aankijkend, ‘hoort het gehoorzaamheid aan ons allen te zijn.’ De anderen knikten en sommigen stemden er luidkeels mee in. De enige uitzondering was Belinde, die nadenkend haar lippen op elkaar kneep. Sevanna staarde even hard terug. ‘Goed dan,’ gaf ze ten slotte toe. ‘Maar met mij als de eerste onder ons. Ik ben niet alleen een Wijze, ik spreek ook als stamhoofd.’

Therava glimlachte dunnetjes. ‘Dat doe je, ja. Twee van ons als eersten, Sevanna. Jij en ik.’ Sevanna’s onverzettelijkheid verminderde niet, maar ze knikte. Met tegenzin. Pas toen trok Therava haar voet weg. Het licht van saidar omhulde haar en een stroom Geest raakte de getallen aan het uiteinde van de staf in Galina’s handen. Net zoals met de Eedstaf werd gedaan.

Galina aarzelde een ogenblik, en bewoog haar pijnlijke vingers. Het ding voelde ook hetzelfde aan als de Eedstaf. Niet helemaal als ivoor, niet helemaal als glas, en duidelijk koel aan haar handpalmen. Als het een tweede Eedstaf was, kon die ook gebruikt worden om elke nu gezworen eed te verbreken. Als ze er de kans voor kreeg. Ze wilde het niet riskeren, wilde in geen geval een eed aan Therava afleggen. Voor dit alles met de Aiel was gebeurd, had zij de bevelen gegeven. Sinds haar gevangenname was haar leven ellendig geweest, maar Therava zou een schoothondje van haar maken! Zouden ze Therava toestaan haar te breken als ze het niet deed? Ze kon niet het minste glimpje twijfel vinden dat de vrouw dat echt zou doen.

‘Bij het Licht en mijn hoop op redding en wedergeboorte’ – ze geloofde allang niet meer in het Licht en hoop op redding en het was niet nodig om er meer dan een eenvoudige belofte van te maken, maar ze verwachtten een sterke eed – ‘zweer ik iedere Wijze hier aanwezig in alles te gehoorzamen en als eersten onder hen Therava en Sevanna.’ Haar laatste hoop dat deze ‘binder’ iets anders was, verdween toen Galina voelde hoe haar eed zich in haar vastklonk, alsof ze opeens een kledingstuk droeg dat haar uiterst strak van kruin tot tenen bedekte. Ze wierp haar hoofd in de nek en gilde. Gedeeltelijk omdat het opeens leek of haar brandende huid diep in haar vlees werd gedreven, maar voornamelijk uit pure wanhoop. ‘Wees stil,’ zei Therava scherp, ik wil dat gejank van jou niet horen!’ Galina’s tanden klikten op elkaar, waardoor ze bijna in haar tong beet en ze deed verwoede pogingen haar gesnik te onderdrukken. Nu was alleen maar gehoorzaamheid mogelijk. Therava keek haar fronsend aan. ‘Eens kijken of het echt werkt,’ mompelde ze en boog zich naar Galina toe. ‘Had je plannen om tegen een Wijze hier geweld te gebruiken? Antwoord naar waarheid en vraag om straf als je dat gedaan hebt. De straf voor geweld jegens een Wijze,’ voegde ze er alsnog nadenkend aan toe, ‘kan zijn dat je als een beest wordt gedood.’ Ze haalde nadrukkelijk een vinger over haar keel en greep toen met dezelfde hand het mes aan haar riem. Galina snakte doodsbang en paniekerig naar adem en schoof weg van de vrouw. Ze kon haar ogen echter niet van Therava afwenden, noch de woorden tegenhouden die tussen haar tanden door werden gestameld. ‘D-d-dat heb ik t-t-tegen jullie allen gehad! Straf me er alsjeblieft voor!’ Zouden ze haar nu doden? Zou ze hier sterven, na alles wat ze doorstaan had?

‘Blijkbaar doet die binder toch wat je vriend beweerde, Sevanna.’ Ze plukte de staf uit Galina’s verlamde handen en stak die in haar riem, terwijl ze zich oprichtte. ‘En blijkbaar zul jij toch wit dragen, Galina Casban.’ Om de een of andere reden glimlachte ze er tevreden bij. Maar ze gaf ook andere bevelen. ‘Je zult je gehoorzaam gedragen, zoals een gai’shain betaamt. Als een kind je beveelt te springen, spring je, tenzij een van ons je iets anders heeft opgedragen. En je blijft van saidar af, geleidt niet tenzij een van ons je dat opdraagt. Laat het schild maar los, Belinde.’

Het schild verdween, en Galina bleef geknield zitten en staarde leeg om zich heen. Net buiten haar gezichtsveld glansde verlokkend de Bron. En ze zou even gemakkelijk vleugels kunnen laten groeien als ernaar reiken.

Armbanden rinkelden terwijl Sevanna boos haar omslagdoek goed schoof. ‘Je matigt je te veel aan. Therava. Dat is van mij, geef terug.’ Ze stak haar hand uit, maar Therava sloeg slechts haar armen over elkaar.

‘De Wijzen zijn bijeengekomen,’ zei de vrouw met de strenge ogen tegen Sevanna. ‘We hebben bepaalde besluiten genomen.’ De vrouwen die met haar mee waren gekomen, stelden zich allemaal achter haar op, met hun gezicht naar Sevanna, en Belinde sloot zich haastig bij hen aan.

‘Zonder mij?’ snauwde Sevanna. ‘Waagt een van jullie zonder mij een beslissing te nemen?’ Haar stem klonk even krachtig als altijd, maar haar ogen flitsten naar de staf in Therava’s riem. Galina meende onrust te zien. Op een ander moment zou het haar verrukt hebben.

‘Er diende een beslissing zonder jou te worden genomen,’ zei Tion effen.

‘Zoals je zo vaak aanhaalt, spreek je als stamhoofd,’ voegde Emerys eraan toe met een spottend lichtje in haar grote grijze ogen. ‘Soms dienen Wijzen te spreken zonder dat een stamhoofd meeluistert. Of iemand die als stamhoofd spreekt.’

‘We hebben besloten dat jij net zoals een stamhoofd een Wijze dient te hebben die je raad geeft,’ merkte Therava op. ‘Ikzelf zal jou raad geven.’

Sevanna trok de omslagdoek om zich heen en nam de vrouwen tegenover haar op. Van haar gezicht was niets af te lezen. Hoe deed ze dat? Ze konden haar als een ei onder een hamer verpletteren. ‘En wat voor raad geef je mij, Therava?’ vroeg ze ten slotte ijzig. ‘Mijn beste raad is dat we meteen vertrekken,’ antwoordde Therava even koel als Sevanna. ‘Die Seanchanen zijn te dichtbij en er zijn er te veel. We moeten naar het noorden trekken om in deze Mistbergen een veste te stichten. Van daaruit kunnen we groepen uitsturen om de andere sibben te zoeken. Het kan lang duren, Sevanna, voor we de Shaido weer verenigd hebben. Jouw natlandervriend kan ons naar de negen hoeken van de wereld verspreid hebben. Tot we weer een veste hebben, zijn we kwetsbaar.’

‘We vertrekken morgenochtend.’ Als Galina niet zeker wist dat ze Sevanna door en door kende, zou ze hebben gedacht dat de vrouw zowel nukkig als boos was. Haar groene ogen vlamden. ‘Maar naar het oosten. Daarmee komen we ook buiten bereik van de Seanchanen en de landen in het oosten zijn in beroering, rijp om geplukt te worden.’

Er viel een lange stilte, waarna Therava knikte. ‘Oostwaarts.’ Ze zei het woord zachtjes, de zachtheid van zijde rond staal. ‘Maar bedenk dat stamhoofden het hebben betreurd als ze de raad van een Wijze te vaak in de wind sloegen. Dat kan jou eveneens overkomen.’ De dreiging op haar gezicht was even duidelijk als die in haar woorden, maar Sevanna lachte!

‘Denk jij maar aan het verleden, Therava. Denken jullie daar allemaal maar aan. Als ik voor de gieren ga, zullen jullie dat ook gaan! Daar heb ik wel voor gezorgd.’

De andere vrouwen keken elkaar bezorgd aan, allen behalve Therava. Modarra en Norlea fronsten bezorgd.

Galina zat ineengezakt op haar knieën en snikte. Ze probeerde tevergeefs de pijn op haar huid met haar handen te verzachten, maar merkte dat ze zich toch afvroeg wat die dreigementen inhielden. Het was maar een ideetje dat zich tussen haar verbittering en zelfmedelijden doorwurmde. Alles wat ze tegen deze vrouwen kon gebruiken zou welkom zijn. Als ze het zou durven gebruiken. Een bittere gedachte.

Opeens besefte ze dat de lucht donker werd. Vanuit het noorden kwamen grote wolken aanrollen, doorschoten met grijs en zwart, waardoor de zon verdween. Onder die wolken vielen sneeuwbuien, rondwervelend in de lucht. Geen enkele sneeuwvlok bereikte de grond -slechts een paar reikten tot de boomtoppen, maar Galina’s mond viel open. Sneeuw! Had de Grote Heer zijn greep op de wereld om de een of andere reden losser gemaakt?

De Wijzen staarden eveneens met open mond naar de lucht, alsof ze nog nooit wolken hadden gezien, laat staan sneeuwvlokken. ‘Wat is dat, Galina Casban?’ wilde Therava weten. ‘Spreek als je het weet!’ Ze wendde haar blik pas van de hemel af, toen Galina vertelde dat het sneeuw was. ik heb altijd gedacht dat de mannen die Laman Boomdoder opjoegen over die sneeuw hebben gelogen. Dit doet nog geen muis kwaad,’ lachte ze.

Galina klemde haar kaken op elkaar om niets over sneeuwbuien uit te leggen. Ze voelde afschuw dat ze zich bijna uit zichzelf in de gunst had willen praten. Afgrijzen ook voor het kleine steekje pret dat het achterhouden van die inlichtingen haar verschafte. Ik ben de overste van de Rode Ajah, herinnerde ze zichzelf. Ik zit in de Grote Raad van de Zwarte Ajah! Het klonk als een leugen. Dit was niet eerlijk! ‘Als we hier klaar zijn,’ zei Sevanna, ‘zal ik de gai’shain meenemen naar het grote dak en zorgen dat ze in wit wordt gekleed. Jullie mogen hier naar de sneeuw blijven staren, als je dat leuk vindt.’ Haar toon klonk zo glad, net boter in een kuip, dat niemand zou hebben gedacht dat er zojuist dolken over en weer waren gegaan. Ze schikte de omslagdoek over haar ellebogen en schoof enkele kettingen goed. Niets ter wereld leek haar zorgen te baren. ‘Wij zorgen wel voor de gai’shain,’ antwoordde Therava even gladjes. ‘Aangezien jij als het stamhoofd spreekt, zul je een lange dag en een groot deel van de avond veel te doen hebben, als we morgen moeten vertrekken.’ Heel even flitsten Sevanna’s ogen, maar Therava knipte eenmaal met haar vingers en wenkte Galina kortaf voor ze zich omdraaide. ‘Kom mee,’ zei ze, ‘en hou op met dat gepruil.’ Met gebogen hoofd werkte Galina zich overeind en haastte zich achter Therava en de andere geleidsters aan. Pruilen? Misschien keek ze nors, maar ze zou nooit pruilen! Haar gedachten krabbelden rond als ratten in een kooi, maar vonden geen hoop op ontsnapping. Er moest een mogelijkheid zijn. Dat móést. Een gedachte kwam temidden van alle onrust naar boven, zodat ze bijna weer moest huilen.

Waren gai’shain-gewaden zachter dan die prikkelige zwarte wol die ze tot dusver had moeten dragen? Er moest een uitweg zijn! Ze keek snel om naar de bomen, waar Sevanna hen nog steeds woest na staarde. Boven hen wervelden de wolken en de vallende sneeuw smolt even snel als Galina’s hoop.

12

Nieuwe bondgenoten

Graendal wenste dat er een gewone uitschrijver had gezeten bij de dingen die ze na Sammaels dood uit Illian had meegenomen. Deze Eeuw was vaak vreselijk, primitief en ongemakkelijk. Maar er waren dingen die wel van pas kwamen. In een grote bamboekooi aan het andere eind van het vertrek zongen tierige zangvogeltjes, met hun veelkleurige gefladder bijna even mooi als haar twee troeteldiertjes in de doorzichtige gewaden bij de deur. Met hun ogen strak op haar gericht stonden ze gretig en kaarsrecht klaar om haar plezier te dienen. Olielampen gaven wel niet zo goed licht als gloeibollen, maar geholpen door de grote spiegels aan de muren riepen ze een zekere barbaarse pracht op, net als het plafond van vergulde schubben. Het zou fijn zijn geweest om de woorden slechts te hoeven uitspreken, maar ze letterlijk eigenhandig op papier te zetten, verschafte een genoegen dat leek op haar plezier bij het schetsen. Het schrift in deze Eeuw was heel eenvoudig, en het nabootsen van andermans stijl was niet veel moeilijker.

Ze ondertekende zwierig – niet met haar eigen naam natuurlijk -strooide zand op het dikke papier, vouwde het op en verzegelde het met een van de zegelringen van verschillende grootte, die een sierlijke rij op de schrijftafel vormden. De Hand en het Zwaard van Arad Doman, in diepdruk op een onregelmatige cirkel van blauwgroene lak.

‘Breng dit zo snel mogelijk naar heer Ituralde,’ zei ze, ‘en zeg alleen wat ik je heb opgedragen.’

‘Zo snel als paarden mij kunnen dragen, mijn vrouwe.’ Nazran nam buigend de brief aan, terwijl boven zijn innemende glimlach een vinger langs een smal zwart snorretje streek. Hij was vierkant en diep gebruind en droeg een mooi vallende, blauwe jas. Hij was knap, zij het niet knap genoeg, ik kreeg deze brief van vrouwe Tuva die aan haar verwondingen overleed, nadat ze mij had gezegd een koerierster van Alsalam te zijn en aangevallen was door een grijzel.’

‘Zorg dat er menselijk bloed aan zit,’ drukte ze hem op het hart. Ze betwijfelde of iemand in deze tijd menselijk van ander bloed kon onderscheiden, maar ze was te vaak op verrassingen gestuit om onnodig gevaar te lopen. ‘Net genoeg om echt te lijken, niet zoveel dat mijn boodschap wordt bedorven.’

Zijn zwarte ogen straalden teder toen hij opnieuw boog, maar zodra hij zich oprichtte, haastte hij zich met veel geklak van laarzen over de lichtgele marmeren vloer naar de deuren. Hij schonk geen aandacht aan de bedienden met hun vurig op haar gerichte ogen, of deed of hij ze niet zag, hoewel hij vroeger bevriend was geweest met de jonge man. Er was slechts een tikkeltje Wilsdwang nodig geweest om te maken dat Nazran bijna net zo gretig gehoorzaamde als zij deden. Bovendien speelde ze met hem alsof hij ooit nog eens van haar zou genieten. Ze lachte zachtjes. Nou ja, hij nam aan dat hij er al van genoten had. Als hij iets knapper was geweest, was hij wellicht in aanmerking gekomen, maar daarna zou hij natuurlijk nergens meer bruikbaar voor zijn geweest. Hij zou zijn paarden doodrijden om Ituralde het nieuws te bezorgen. Nu dat bericht werd afgeleverd door een volle neef van Alsalam, een bericht dat zogenaamd van de koning zelf afkomstig was en dat grijzels probeerden tegen te houden, zou de chaos nog groter worden. Afgezien van lotsvuur viel er geen betere manier te bedenken om aan de opdracht van de Grote Heer te voldoen. Bovendien hielp het om haar eigen doelen te verwezenlijken. Haar eigen doelen.

Graendals hand ging naar de enige ring op de schrijftafel die geen zegel was, een eenvoudige gouden ring die alleen aan haar pink paste. De vondst van een angreaal voor geleidsters tussen Sammaels bezittingen was een aangename verrassing geweest. Zoals ze ook aangenaam verrast was geweest dat ze de tijd had gekregen om uit te zoeken of er iets nuttigs te vinden was, terwijl Altor en die welpjes die zich asha’man noemden, voortdurend in en uit Sammaels vertrekken bij de Grote Zaal van de Raad liepen. Ze hadden alles meegenomen wat zij had achtergelaten. Het waren wel gevaarlijke welpjes, zeker Altor. Bovendien wilde ze niet riskeren dat iemand anders in staat was enig verband te leggen tussen Sammael en haarzelf. Jazeker, ze diende de snelheid van haar eigen plannen wat op te voeren om afstand te scheppen tussen haar en die ramp met Sammael.

Opeens verscheen er een loodrechte zilveren spleet aan de andere kant van het vertrek, fel afstekend tegen de wandtapijten die tussen de zwaar vergulde spiegels hingen. Een kristallen gong weerklonk. Haar wenkbrauwen rezen verbaasd omhoog. Iemand herinnerde zich blijkbaar de hoffelijkheden van een beschaafder Eeuw. Ze stond op, duwde de eenvoudige gouden ring tegen de robijnring aan haar pink en omhelsde saidar voor ze het web weefde. Een antwoordgong galmde voor de onbekende die een poort wilde openen. De angreaal leverde niet veel op, maar iedereen die meende haar kracht te kennen, zou schrikken.

De poort opende zich en twee vrouwen in bijna hetzelfde roodzwarte zijden gewaad stapten er voorzichtig doorheen. Moghedien bewoog zich in elk geval behoedzaam terwijl haar donkere ogen heen en weer schoten, op zoek naar valstrikken, en haar handen de ruim vallende rok gladstreken. De poort doofde even later uit, maar de Spin bleef saidar omhelzen. Een verstandige voorzorgsmaatregel, hoewel Moghedien op dat gebied altijd geweldig was geweest. Ook Graendal liet haar band met de Ware Bron niet los. De gezellin van Moghedien, een kleine jonge vrouw met lang zilverig haar en fonkelende blauwe ogen, nam haar omgeving kil op en keurde Graendal nauwelijks een blik waardig. Aan haar optreden te zien had ze een Eerste Raadsvrouwe kunnen zijn, die gedwongen was het gezelschap van gewone arbeiders te verduren en stijfjes hun aanwezigheid negeerde. Een dwaas meisje dat ze zo de Spin nadeed. Rood en zwart pasten niet bij haar huid en van zo’n indrukwekkende boezem had ze veel beter gebruik kunnen maken. ‘Dit is Cyndane, Graendal,’ zei Moghedien. ‘Wij... werken samen.’ Ze glimlachte niet toen ze de naam van de hooghartige jonge vrouw noemde, maar Graendal wel. Een mooie naam voor een meer dan mooi meisje, maar welke speling van het lot had een moeder in deze tijd ertoe gebracht haar dochter een naam te geven die ‘laatste kans’ betekende? Cyndanes gezicht bleef koud en nietszeggend, maar haar ogen vlamden. Een prachtige pop, bewerkt ijs rond smeulend vuur. Blijkbaar kende ze de betekenis en hield ze er niet van. ‘Wat brengt jou en je vriendin hier, Moghedien?’ vroeg Graendal. De Spin was wel de laatste die volgens haar uit de schaduwen zou komen. ‘Wees niet bevreesd om in aanwezigheid van mijn bedienden te spreken.’ Ze wenkte en de twee bij de deur zakten op hun knieën en drukten hun gezicht tegen de vloer. Ze zouden niet zomaar dood neervallen als ze een eenvoudig bevel gaf, maar het scheelde niet veel. ‘Wat voor belang hebben die twee nog, wanneer je alles hebt vernietigd wat hen belangwekkend maakt?’ wilde Cyndane weten, hooghartig rondschrijdend. Ze bleef kaarsrecht en probeerde elk haartje aan lengte te winnen. ‘Weet je dat Sammael dood is?’ Graendal hield met enige moeite haar gezicht in bedwang. Ze had aangenomen dat dit meisje een Vriend van het Duister was die Moghedien voor wat boodschapjes had opgepikt, misschien een edelvrouwe die meende dat haar titel van belang was, maar nu ze zo dichtbij stond... Het kind was sterker in de Ene Kracht dan zijzelf! In haar eigen Eeuw was dat bij geleiders ongewoon geweest en bij vrouwen was het uiterst zeldzaam. Ogenblikkelijk veranderde ze instinctief haar besluit elke band met Sammael te ontkennen, ik vermoedde het,’ antwoordde ze, en ze schonk Moghedien over het hoofd van de jonge vrouw een valse glimlach. Hoeveel wist ze? Waar had de Spin een meisje gevonden dat zoveel sterker was dan zij, en waarom trokken ze met elkaar op? Moghedien was altijd jaloers geweest op iedereen die een groter vermogen bezat. Meer van wat dan ook bezat. ‘Hij placht me te bezoeken, viel me lastig om mijn hulp te krijgen voor dwaze plannen. Ik heb hem nooit openlijk afgewezen; je weet hoe gevaarlijk Sammael bij afwijzingen is... was. Hij verscheen onveranderlijk om de paar dagen en toen dat stopte, nam ik aan dat er iets rampzaligs met hem was gebeurd. Wie is dit meisje, Moghedien? Een opmerkelijke vondst.’ De jonge vrouw kwam nog dichterbij en staarde met ogen als blauw vuur naar haar op. ‘Ze heeft je mijn naam gezegd. Dat is het enige dat je hoeft te weten.’ Het meisje wist dat ze met een Uitverkorene sprak, maar haar toon bleef ijzig kil. Met dat vermogen was zij niet zomaar een Vriend van het Duister. Tenzij ze gek was. ‘Heb je op het weer gelet, Graendal?’

Opeens besefte Graendal dat Moghedien alles aan het meisje overliet. Ze bleef op de achtergrond tot zich een zwakheid openbaarde. En Graendal had dat toegelaten! ik neem niet aan dat je mij Sammaels dood kwam meedelen, Moghedien,’ zei ze scherp. ‘Of om over het weer te praten. Je weet dat ik zelden naar buiten ga.’ De natuur was ongeordend, kende geen regelmaat. Er waren zelfs geen vensters in deze kamer, noch in veel andere kamers die ze gebruikte. ‘Wat wil je?’ De vrouw met de donkere haren schoof langs de muur; de gloed van de Ene Kracht omhulde haar nog steeds. Graendal stapte terloops wat opzij, zodat ze beide vrouwen in het oog kon houden. ‘Je begaat een vergissing, Graendal.’ Een kille glimlach vertrok licht Cyndanes volle lippen; ze genoot hiervan, ik ben de leidster van ons tweeën. Moghedien staat vanwege haar laatste fouten in een kwade reuk bij Moridin.’

Moghedien sloeg haar armen om zich heen en keek de vrouw met het zilveren haar woest aan, wat alles evenzeer bevestigde als gesproken woorden. Opeens werden Cyndanes grote ogen nog groter en snakte ze bevend naar adem.

Moghediens woeste blik werd kwaadaardig. ‘Jij leidt op dit ogenblik,’ spotte ze. ‘In zijn ogen is jouw plaats niet veel beter dan de mijne.’ Waarna zij met een schok huiverend in haar lip beet. Graendal vroeg zich af of er een spelletje met haar werd gespeeld. De pure haat jegens elkaar op de twee vrouwengezichten leek gemeend. Ze zou afwachten op welke manier zij bespeeld konden worden. Onbewust wreef ze in haar handen, over de angreaal aan haar vinger en liep naar een stoel zonder haar ogen van het tweetal af te wenden. De zoetheid van saidar in haar stelde haar gerust. Ze had geen geruststelling nodig, maar er was iets vreemds gaande. Door de hoge kaarsrechte rugleuning, met veel verguld houtsnijwerk, leek de stoel op een troon, hoewel hij niet verschilde van alle andere stoelen in het vertrek. Dat soort dingen beïnvloedde zelfs de ontwikkeldste mensen zonder dat ze het beseften.

Ze ging ontspannen zitten, haar benen over elkaar geslagen, terwijl een voet speels een schoppende beweging maakte. Ze leek het toonbeeld van een vrouw die zich op haar gemak voelt en ze zorgde dat haar stem verveeld klonk. ‘Aangezien jij leidt, kind, zeg me eens, wanneer deze man die zichzelf Dood noemt, in zijn vel zit, wie is hij dan? Wat is hij?’

‘Moridin is Nae’blis.’ De stem van het meisje klonk kalm, koud en hooghartig. ‘De Grote Heer heeft besloten dat het tijd wordt dat ook jij de Nae’blis dient.’

Graendal schoot overeind. ‘Dit is belachelijk!’ Ze kon haar boosheid niet uit haar stem weren. ‘Een man van wie ik nooit heb gehóórd, is aangesteld als de regent van de Grote Heer voor de wereld?’ Het kon haar niet schelen wanneer anderen trachtten haar te manipuleren -ze vond altijd wel een manier om hun plannetjes tegen hen te gebruiken – maar Moghedien beschouwde haar zeker als achterlijk! Ze twijfelde er niet meer aan dat Moghedien dit verfoeilijke meisje stuurde, wat ze ook beweerden en hoe ze elkaar ook aankeken, ik dien de Grote Heer en mijzelf, niemand anders! Ik denk dat jullie nu moeten vertrekken om je spelletje elders voort te zetten. Wellicht dat het Demandred vermaakt. Semirhage misschien? Zorg dat je juist geleidt bij je vertrek. Ik heb enkele omgekeerde webben geplaatst en jullie willen die niet per ongeluk laten dichtklappen.’ Dat was een leugen, maar een heel aannemelijke, dus het was een schok toen Moghedien opeens geleidde en elke lamp in de kamer doofde, waardoor ze in duisternis werden gedompeld. Ogenblikkelijk schoot Graendal haar stoel uit, zodat ze zich niet meer bevond op de plaats waar ze haar het laatst hadden gezien. Ze begon te geleiden terwijl ze bewoog, een web van licht, een bol van zuiver wit die schrille schaduwen in de kamer wierp en het tweetal duidelijk in het licht zette. Ze aarzelde niet en geleidde opnieuw, zoveel mogelijk van de Kracht door het kleine ringetje puttend. Ze had niet alles nodig, niet eens het merendeel, maar ze wilde elk voordeel ten volle benutten. Haar aanvallen, hoe onbeschaamd! Een net van Wilsdwang bond elk van hen voor ze een spier konden verroeren. Door haar boosheid had ze de netten bijna zo sterk gesponnen dat ze schade konden berokkenen, en de vrouwen staarden haar bewonderend aan, met grote ogen en wijd open monden, in aanbidding. Nu moesten zij haar bevelen opvolgen. Als ze zei dat ze zich de keel moesten afsnijden, zouden ze het doen. Opeens besefte Graendal dat Moghedien niet langer de Bron omhelsde. Zoveel Wilsdwang kon haar zodanig hebben geschokt dat ze die had losgelaten. De bedienden bij de deur hadden zich natuurlijk niet bewogen. ‘Goed,’ zei ze een tikkeltje buiten adem. ‘Nu gaan jullie mijn vragen beantwoorden.’ Ze had er een heel stel, waaronder de vraag wie die Moridin was, als hij bestond, en waar Cyndane vandaan kwam, maar één vraag stond bij haar toch bovenaan. ‘Wat hoopte je hiermee te bereiken, Moghedien? Wellicht besluit ik deze webben rond jullie te verknopen. Dan kun je voor je spelletje betalen door mij te dienen.’

‘Nee, alsjeblieft,’ kreunde Moghedien, in haar handen wringend. Ze begon te huilen! ‘Je zult ons hiermee allemaal doden! Alsjeblieft, je moet de Nae’blis dienen! Dat is waarvoor we hier gekomen zijn. Om je in Moridins dienst te nemen!’ Het gezicht van de andere vrouw was in het bleke licht een masker van doodsangst onder zilveren haren. Haar zware borsten bewogen wild, alsof ze naar adem hapte.

Graendal voelde zich opeens niet meer op haar gemak. Dit werd met elke tel onzinniger. Ze wilde wat zeggen en de Ware Bron verdween, de Ene Kracht verdween uit haar en opnieuw was de kamer in het donker gehuld. Plotseling begonnen de vogels in de kooi wild en woest te tjirpen. Hun vleugeltjes fladderden van paniek tegen de bamboespijlen.

Achter haar raspte een stem alsof rots tot stof werd vermalen. ‘De Grote Heer meende al dat je hen niet op hun woord zou geloven, Graendal. De tijd dat je je eigen weg kon gaan, is voorbij.’ Een bol van... iets verscheen in de lucht, een doodzwarte bol, maar een zilveren licht vulde de kamer. De spiegels glansden niet, ze leken dof in dit licht. De vogels vielen stil. Op de een of andere manier wist Graendal dat ze verstijfd waren van doodsangst. Ze keek met open mond naar de Myrddraal die daar stond, bleek en ogenloos, maar groter dan elke andere Myrddraal, en gekleed in een zwart dat nog donkerder was dan de bol. Hij moest de oorzaak zijn dat ze de Bron niet kon voelen, maar dat was onmogelijk! Behalve... Waar was die vreemde bol van zwart licht anders vandaan gekomen? Ze had nooit dezelfde vrees als anderen gekend voor de blik van een Myrddraal, niet in dezelfde mate althans, maar als vanzelf gingen haar handen omhoog. Ze moest ze omlaag dwingen om te voorkomen dat ze die voor haar gezicht sloeg. Ze wierp een blik op Moghedien en Cyndane en kromp ineen. Zij hadden dezelfde houding als de bedienden aangenomen, geknield voor de Myrddraal, ineengedoken met het hoofd op de vloer.

Ze had moeite haar droge mond te bevochtigen. ‘Ben jij een boodschapper van de Grote Heer?’ Haar stem klonk vast maar zwak. Zoiets had ze nog nooit gehoord! Een Myrddraal als boodschapper van de Grote Heer, en toch... Moghedien was door en door laf, maar ook een Uitverkorene, en ze vernederde zich even volledig als dat meisje. En er was dat licht. Graendal merkte dat ze vurig wenste dat haar gewaad niet zo laag was uitgesneden. Belachelijk natuurlijk. De lusten van een Myrddraal waren genoegzaam bekend, maar zij was een van de... Wederom werden haar ogen naar Moghedien getrokken.

De Myrddraal schreed soepel langs haar heen en leek niet eens op haar te letten. Ondanks zijn bewegingen verstoorde geen enkele rimpeling de lange zwarte mantel. Aginor had aangenomen dat deze schepsels niet geheel in de wereld verkeerden, zoals al het andere. ‘Een tikkeltje uit fase met tijd en werkelijkheid,’ had hij het genoemd, wat dat ook mocht betekenen.

‘Ik ben Shaidar Haran.’ De Myrddraal bleef bij haar bedienden staan, bukte zich en greep beiden stevig bij de nek. ‘Wanneer ik spreek, mag je dat opvatten als de stem van de Grote Heer van het Duister.’ Zijn handen knepen harder tot het verrassend luide geluid van brekende botten klonk. De jonge man kreeg een stuiptrekking bij zijn dood en zijn benen schopten wild. De jonge vrouw verslapte slechts. Het waren twee van haar mooisten geweest. De Myrddraal richtte zich van de lijken op. ik ben zijn hand in deze wereld, Graendal. Wanneer je voor mij staat, sta je voor hem.’

Graendal overwoog alles zorgvuldig, maar wel snel. Ze was bang, een gevoel dat ze veeleer gewoon was bij anderen op te roepen, maar ze wist hoe ze haar vrees kon beheersen. Al had ze niet als sommige andere Uitverkorenen een leger geleid, gevaren waren haar niet onbekend en ze was geen lafaard. Maar dit hier was meer dan slechts een eenvoudige dreiging. Moghedien en Cyndane knielden nog steeds met hun hoofden op de marmeren vloer en Moghedien beefde zichtbaar. Graendal geloofde deze Myrddraal. Of wat hij ook was. Zoals ze had gevreesd nam de Grote Heer de zaken veel meer in eigen hand. En als hij hoorde van haar samenzwering met Sammael... Als hij besloot erop te reageren – gokken dat hij van niets wist, was op dit moment een stomme zet.

Ze gleed soepel voor de Myrddraal op haar knieën. ‘Wat wilt u dat ik doe?’ Haar stem had weer aan kracht gewonnen. Een noodzakelijke buiging was geen lafheid. Zij die niet voor de Grote Heer bogen, werden gebogen. Of in tweeën gebroken. ‘Behoor ik u Grote Meester te noemen of verkiest u een andere titel? Het bezwaart mij om de hand van de Grote Heer net als hemzelf aan te spreken.’ Geschokt hoorde ze de Myrddraal lachen. Het klonk als krakend ijs. Een Myrddraal lachte nooit. ‘Je bent moediger dan de meesten. En verstandiger. Je mag de naam Shaidar Haran gebruiken. Zolang je je maar herinnert wie ik ben. Zolang je maar zorgt dat moed je vrees niet te zeer overvleugelt.’

Terwijl hij haar zijn bevelen gaf – een bezoek aan die Moridin stond blijkbaar bovenaan; ze zou op haar hoede moeten zijn voor Moghedien, en evenzeer voor Cyndane, als ze wraak wilden nemen voor haar Wilsdwang; ze betwijfelde of het meisje vergevingsgezinder van aard was dan de Spin – besloot ze haar brief naar Rodel Ituralde te verzwijgen. Niets van wat haar gezegd werd wees erop dat haar daden de Grote Heer zouden mishagen, en ze moest aan haar eigen plaats denken. Die Moridin – wie hij ook was – mocht vandaag nog Nae’blis zijn, maar morgen was er weer een dag.

Cadsuane Melaidhrin zette zich schrap tegen het schokken van Arilyns koets en schoof het leren gordijntje voor een raam zo ver opzij dat ze naar buiten kon kijken. Een lichte motregen viel op Cairhien neer vanuit een grijze hemel vol bollende wolken en woeste wervelwinden. Niet alleen de lucht was in beweging. Gierende windstoten lieten de koets veel meer schokken dan de rit zelf. Kleine druppeltjes , beten ijskoud in haar hand. Als de lucht nog iets kouder werd, zou het gaan sneeuwen. Ze trok haar wollen mantel dichter om zich heen. Gelukkig had ze hem nog kunnen vinden, weggestopt onder in haar zadeltas. De lucht zou kouder worden.

De steile leidaken van de stad en de bestrate wegen glinsterden nat en hoewel het niet zo hard regende, waren slechts weinigen bereid om de rukwinden te trotseren. Een vrouw die een ossenkar voortdreef door met haar lange zweep te klappen, stapte even geduldig als haar os verder, maar de meeste mensen hielden hun mantel dicht, hadden de kap diep omlaag getrokken en liepen even vlug verder als de voorbij snellende dragers van een draagstoel waarop een stijve koin wapperde. Naast de vrouw met de os waren er meer die geen reden zagen om zich te haasten. Midden op straat stond een boomlange Aielman ongelovig naar de hemel te staren, terwijl de motregen hem doornat maakte. Hij ging er zo volledig in op dat een brutale beurzensnijder zijn buidel lossneed en wegschoot zonder dat het slachtoffer het merkte. Een edelvrouwe, aan haar ingewikkeld gekrulde, hoog oprijzende kapsel te zien, wandelde langzaam terwijl haar mantel en de ver naar voren getrokken kap wild fladderden. Dit kon weleens de eerste keer zijn dat ze te voet door deze straten kwam, maar ze lachte terwijl de regen haar wangen natmaakte. In de deuropening van een geurenwinkel staarde de winkelier ontroostbaar naar buiten, want vandaag zouden er weinig klanten komen. Om dezelfde reden waren de meeste venters verdwenen, maar een handjevol riep onder een zelfgemaakt afdakje nog hoopvol dat ze hete thee hadden en vleespasteitjes uit vaten. Hoewel iedereen die dezer dagen op straat een vleespasteitje kocht, de daarop volgende maagpijn verdiende.

Een troep broodmagere honden rende een steeg uit. Met stijve poten en haren als borstels blaften en beten ze naar de koets. Cadsuane liet het gordijn vallen. Honden leken geleidsters even goed te herkennen als katten, maar honden leken te denken dat de vrouwen katten waren, zij het onnatuurlijk groot. De twee vrouwen tegenover haar waren nog steeds in gesprek.

‘Neem me niet kwalijk,’ zei Daigian, ‘maar de logica is onontkoombaar.’ Ze trok verontschuldigend het hoofd tussen haar schouders, waardoor de maansteen aan het fijne zilveren kettinkje door haar lange zwarte haren zwaaide. Haar vingers plukten aan de witte plooien van haar donkere rok en ze sprak snel, alsof ze bang was onderbroken te worden. ‘Als je aanneemt dat die aanhoudende hitte het werk van de Duistere was, moet de weersomslag door iets anders veroorzaakt zijn. Hij zou die hitte nooit verzwakt hebben. Je zou kunnen zeggen dat hij heeft besloten ons te bevriezen of de wereld te verdrinken in plaats van hem te bakken, maar waarom? Als deze hitte tot in het voorjaar had standgehouden, zouden de doden het aantal levenden hebben overtroffen. Datzelfde zou ook gebeuren indien de sneeuw tot in de zomer blijft vallen. Daarom moet logisch gesproken hier een andere hand aan het werk zijn.’ De schroom van de gezette vrouw was vaak tergend, maar zoals altijd vond Cadsuane haar gedachtegang feilloos. Ze had alleen graag willen weten wie het gedaan had en waarom.

‘Vrede!’ mopperde Kumira. ik heb liever een onsje hard bewijs dan één macht aan rechtlijnig denken van een Witte zuster.’ Zelf was ze een Bruine, al toonde ze weinig van hun gebruikelijke tekortkomingen. Ze was een knappe vrouw met kortgeknipt haar, maar koppig en praktisch. Een kille waarneemster die nooit zo diep in gedachten verzonken was dat ze haar zicht op de wereld om haar heen verloor. Kumira was nauwelijks uitgesproken of ze gaf met haar slanke hand een klopje op Daigians knie en schonk haar een glimlach waardoor haar blauwe ogen hun scherpte verloren en warmte uitstraalden. Shienaranen waren over het algemeen een beleefd volk en Kumira waakte er terdege voor om anderen niet te beledigen. Tenminste niet per ongeluk. ‘Richt je gedachten liever op wat we kunnen doen aan de zusters die door de Aiel worden vastgehouden. Ik weet dat jij beter dan ieder ander iets kunt verzinnen.’

Cadsuane snoof. ‘Zij verdienen alles wat er met ze gebeurt.’ Zelf had ze niet in de buurt van de Aieltenten mogen komen, zij noch anderen uit haar gezelschap. Maar een paar van de dwazen die dat Altor-joch trouw hadden gezworen, hadden zich in het uitgestrekte tentenkamp gewaagd en waren met witte gezichten teruggekeerd, verscheurd tussen woede en misselijkheid. Gewoonlijk zou zij ook woedend zijn geweest over een belediging van de Aes Sedai-waardigheid, hoe de omstandigheden ook waren, maar niet nu. Om haar doel te bereiken zou ze de hele Witte Toren naakt door de straten hebben gejaagd. Hoe kon ze zich zorgen maken over het ongemak van vrouwen die alles hadden kunnen bederven? Kumira wilde al wat tegenwerpen, ook al kende ze Cadsuanes gevoelens, maar Cadsuane ging kalm en onverzettelijk verder, ik betwijfel of ze ooit genoeg kunnen janken om de beestenstal die ze veroorzaakt hebben, goed te maken. Zij zijn niet meer in onze handen en als dat wel zo was, had ik ze misschien zélf aan de Aiel gegeven. Vergeet ze, Daigian, en zet dat scherpe verstand van je op het spoor dat ik heb aangeduid.’

De bleke wangen van de Cairhiense bloosden om de loftuiting. Het Licht zij dank was ze alleen maar zo onder zusters. Kumira zat stil, met een effen gezicht en haar handen in de schoot. Wellicht had ze ingebonden, maar er was weinig dat Kumira lang kon beteugelen. Juist dit paar wilde Cadsuane vandaag bij zich hebben. De koets helde naar achteren toen de paarden de lange helling naar het Zonnepaleis opdraafden. ‘Denk aan wat ik jullie gezegd heb,’ zei ze ferm tegen de anderen. ‘En let goed op!’

Ze mompelden dat ze dat zo goed mogelijk zouden doen en Cadsuane knikte. Als het noodzakelijk was zou ze hen beiden als mest gebruiken, en alle anderen ook, maar ze was niet van zins een van hen door zorgeloosheid te verliezen.

Niemand stapte naar voren of hield de koets bij de paleispoorten aan. De schildwachten herkenden het wapen van Arilyn op de portieren en wisten wie erin zat. Deze koets was in de afgelopen week vaak genoeg naar het paleis gekomen. Zodra de paarden bleven staan, deed een bezorgd kijkende knecht in sober zwart het portier open en hield hij een breed plat zonnescherm van donker oliedoek op. Van de rand droop de regen op zijn kale hoofd, maar het scherm was er ook niet om hém tegen de druppels te beschutten. Cadsuane voelde snel aan de sieraden die aan haar knot bungelden om zeker te zijn dat ze die allemaal nog had. Ze verloor er nooit een, maar dat kwam omdat ze er goed op lette. Ze pakte het hengsel van haar brede rieten naaimand onder haar bankje vandaan en stapte op de grond. Een handvol knechten stond achter de eerste te wachten en hield regenschermen gereed. Zoveel inzittenden zouden nauwelijks in de koets hebben gepast, maar de knechten wilden niemand te kort doen en de overbodige mannen haastten zich pas weg toen duidelijk bleek dat er slechts drie zusters waren. Blijkbaar hadden ze de koets zien aankomen. Knechten en dienstboden in donkere kledij stonden netjes naast elkaar op de diepblauwe en gouden tegels van de grote voorhal onder het vierkante, vijf stap hoge gewelf. Ze schoten naar voren, namen mantels over, boden warme linnen doeken aan voor het geval iemand gezicht of handen wilde drogen en presenteerden bekers van Zeevolkporselein met warme wijn die een doordringende kruidengeur verspreidde. Een winterdrankje, maar de plotselinge temperatuurdaling maakte het gepast. En het was per slot van rekening winter. Eindelijk. Drie Aes Sedai stonden aan de kant te wachten tussen enorme vierkante zuilen van donker marmer. Achter hen waren de grote lichte friezen zichtbaar die veldslagen van ongetwijfeld groot belang voor Cairhien uitbeeldden. Voorlopig negeerde Cadsuane de zusters. Een van de jonge bedienden droeg op de linkerborst van zijn jas een klein rood met goud geborduurd figuurtje dat men een draak noemde. Corgaide, de ernstig kijkende, grijze vrouw die aan het hoofd van de paleisbedienden stond, droeg geen enkel sieraad, afgezien van de grote ring met zware sleutels aan haar zij. Niemand anders droeg trouwens enige opsmuk en ondanks de zichtbare geestdrift van de jongeman zette Corgaide, de Hoedster der Sleutels, de toon voor de bedienden. Niettemin had ze deze jonge vent dat borduurseltje toegestaan. Dat diende ze te onthouden. Cadsuane sprak haar kalm aan en vroeg naar een vertrek waar ze zich ongestoord met haar borduurwerk bezig kon houden. De vrouw keek niet op van haar verzoek. Ach, ze had ongetwijfeld wel vreemdere wensen gehoord tijdens haar dienst in dit paleis.

Terwijl de bedienden met de mantels en dienbladen zich met een buiging of een knix terugtrokken, wendde Cadsuane zich eindelijk tot de drie zusters die bij de zuilen stonden. Ze keken haar alle drie aan en negeerden Kumira en Daigian. Corgaide bleef, maar trok zich wat terug zodat de Aes Sedai onder elkaar konden zijn. ik had niet verwacht dat jullie hier ontspannen zouden rondslenteren,’ zei Cadsuane. ik meende dat de Aiel hun leerlingen afbeulden.’ Faeldrin reageerde nauwelijks. Ze hief slechts haar hoofd, waardoor de gekleurde kralen in haar vlechtjes tegen elkaar klikten, maar Merana werd rood van verlegenheid en greep met beide handen haar rok beet. De gebeurtenissen van de laatste tijd hadden Merana zo diep geschokt dat Cadsuane niet zeker wist of ze ooit nog zou herstellen. Bera was natuurlijk vrijwel onverstoorbaar. ‘De meesten van ons kregen vanwege de regen een dag vrijaf,’ antwoordde Bera kalm. Een stevige vrouw in eenvoudige wollen kleren – fijne stof, fraai van snit maar bewust eenvoudig – van wie je zou kunnen denken dat ze eerder op een boerderij thuishoorde dan in een paleis. Als je een dwaas was, dan. Bera had een goed verstand, was wilskrachtig en Cadsuane dacht niet dat ze ooit een fout tweemaal zou maken. Net als de meeste zusters was ze nog steeds niet over haar ontmoeting met Cadsuane heen. Dat die nog in leven was en hier rondliep! Ze liet zich echter niet door haar ontzag beheersen. Na onopvallend diep adem te hebben gehaald, ging ze door: ik begrijp niet waarom je hier telkens terugkomt, Cadsuane. Je wilt blijkbaar iets van ons, maar als je ons niet zegt wat dat is, kunnen we je niet helpen. We weten wat je voor mijn heer Draak hebt gedaan’ – ze haperde even bij de titel, ze wisten nog steeds niet goed hoe ze de jongen moesten noemen – ‘maar je bent overduidelijk vanwege hem naar Cairhien gekomen en tot je ons je redenen en bedoelingen uiteenzet, dien je te begrijpen dat je van ons geen hulp hoeft te verwachten.’ Faeldrin, ook een Groene zuster, schrok van Bera’s vermetelheid, maar knikte instemmend voor Bera was uitgesproken. ‘En dit dien je ook te begrijpen,’ voegde Merana, die haar waardigheid hervonden had, eraan toe. ‘Als wij besluiten dat we ons tegen jou moeten verzetten, zullen we dat doen.’ Bera’s gezicht veranderde niet, maar Faeldrins mond kneep zich kort samen. Misschien was ze het er niet mee eens en misschien wilde ze niet al te veel onthullen.

Cadsuane schonk hun een klein glimlachje. Hun het waarom en wat vertellen? Als zij besloten? Tot dusver waren ze erin geslaagd zichzelf aan handen en voeten geboeid in de zadeltas van die jonge Altor te proppen, zelfs Bera. Dat was geen aanbeveling om hen iets te laten besluiten. Niet eens wat ze ’s morgens aan zouden trekken! ‘Ik ben niet hier om jullie te spreken,’ zei ze. ‘Al neem ik aan dat Kumira en Daigian een bezoek op prijs stellen, aangezien jullie een vrije dag hebben. Willen jullie me verontschuldigen?’ Ze gebaarde Corgaide voor te gaan en volgde de vrouw door de voorhal. Ze keek maar eenmaal om. Bera en de anderen hadden Kumira en Daigian onder hun hoede genomen en leidden hen snel weg, maar nauwelijks als welkome gasten. Ze gedroegen zich meer als ganzenhoedsters. Cadsuane glimlachte. De meeste zusters vonden Daigian weinig meer dan een wilder en behandelden haar nauwelijks beter dan een dienares. En Kumira werd niet veel hoger aangeschreven. Zelfs de achterdochtigste zuster zou niet denken dat ze er waren om iemand ergens van te overtuigen. Dus zou Daigian thee inschenken en zich afzijdig houden, behalve wanneer ze werd aangesproken, en ze zou haar voortreffelijke verstand richten op alles wat ze hoorde. Kumira zou iedereen behalve Daigian het woord gunnen en alles ordenen en opslaan. Elk woord, elk gebaar en elke gezichtsuitdrukking. Bera en de anderen zouden ontegenzeggelijk hun eed aan de jongen gestand doen, maar hoe nauwgezet was een andere vraag. Zelfs Merana zou niet verder willen gaan dan pure gehoorzaamheid. Dat was al erg genoeg, maar het bood aardig wat ruimte om het te omzeilen. Of om eromheen gezeild te worden. Bedienden in donker livrei haastten zich voor hun taken door de brede, met wandtapijten behangen gangen en schoten opzij voor Cadsuane en Corgaide. Zij liepen door de gangen temidden van een wirwar van diepe buigingen en knixen van bedienden met manden, dienbladen of armen vol handdoeken. Uit de manier waarop Corgaide werd opgenomen, vermoedde Cadsuane dat de achting zowel de Hoedster der Sleutels als de Aes Sedai gold. Er waren ook wat Aiel in de gangen, grote mannen als leeuwen met kille ogen, en vrouwen als luipaarden die nog killer keken. Sommige ogen volgden haar zo ijzig dat de regen buiten in sneeuw had kunnen overgaan. Andere Aiel knikten ernstig en hier en daar gunde zo’n fel kijkende vrouw haar zelfs een glimlachje. Ze had nooit beweerd dat de redding van hun Car’a’carn aan haar te danken was, maar telkens opnieuw vertelde verhalen werden steeds kleurrijker. Het gerucht bezorgde haar meer aanzien dan de andere zusters en ze kreeg zeker meer bewegingsvrijheid in het paleis. Ze vroeg zich af hoe zij zich zouden voelen als ze wisten dat ze het joch zou villen als hij nu voor haar verscheen! Er was amper een week verstreken sinds hij zich bijna had laten doden! Het was hem gelukt haar volledig te mijden en hij had haar taak nog moeilijker gemaakt, als de helft van de geruchten waar was. Jammer dat hij niet in Far Maddin was opgegroeid. Nou ja, dat had wellicht tot andere rampen geleid.

Het vertrek waar Corgaide haar naartoe bracht, was behaaglijk warm. Vuur vlamde in marmeren haarden aan beide zijden van de kamer. De lampen waren aan en weerspiegelden de vlammetjes in de glazen buizen die de somberheid van de dag verjoegen. Blijkbaar had Corgaide orders gegeven om dit voor te bereiden terwijl ze in de aankomsthal stond te wachten. Bijna meteen verscheen een kamermeisje met zowel hete thee als gekruide wijn en kleine koekjes met honingglazuur op een dienblad.

‘Nog iets anders van uw dienst, Aes Sedai?’ vroeg Corgaide terwijl Cadsuane haar naaimand naast het blad plaatste, op een tafel met een zwaar vergulde rand en poten. Alles was versierd met houtsnijwerk in strakke lijnen, net als de brede kroonlijst die eveneens dik onder het verguldsel zat. Cadsuane had in Cairhien altijd het gevoel of ze zich in een goudvissenkom bevond. Ondanks het licht en de warmte binnen, versterkten de neerdruipende regen op de smalle hoge ramen en de grijze hemel buiten dat gevoel. ‘De thee is meer dan genoeg,’ zei ze. ‘Zou je misschien Alanna Mosvani willen zeggen dat ik haar wil spreken? Zeg dat ze niet moet dralen.’

Corgaides sleutels rammelden bij haar knix, en ze mompelde heel beleefd dat ze Alanna Aes Sedai zelf zou halen. Haar ernstige gezicht vertrok geen spier bij haar vertrek. Heel waarschijnlijk overdacht ze alle kanten van dit verzoek. Cadsuane gaf er indien mogelijk de voorkeur aan recht door zee te zijn. Ze had vele slimme mensen laten struikelen omdat ze niet hadden willen geloven dat ze precies bedoelde wat ze zei.

Ze sloeg het deksel van haar naaimandje open en haalde haar borduurring eruit. Het eromheen gewikkelde werkje was amper half af. Het mandje had zijvakken van stof die voorwerpen bevatten die niets met naaien te maken hadden. Haar ivoren handspiegel en haarborstel en kam. Een pennendoosje en een inktflesje met een stevig aangedrukte stop. Een aantal dingen die in de loop der jaren nuttig waren gebleken om bij de hand te hebben, waaronder enkele zaken die iemand met het lef om haar mandje te doorzoeken, zeer zouden hebben verbaasd. Niet dat ze de mand ooit uit het oog verloor. Ze plaatste een glimmend zilveren garendoosje zorgvuldig op de tafel en koos het garen dat ze nodig had, waarna ze met haar rug naar de deur ging zitten. De belangrijkste afbeelding op haar borduurlap was af. Een mannenhand die het oeroude teken van de Aes Sedai vasthield. Over de zwart-witte schijf liepen barstjes, en het viel niet te zeggen of de hand hem bijeenhield of juist verbrijzelde. Zij wist wat ze ermee voorhad, maar de tijd zou zeggen wat de waarheid was.

Ze reeg een draad door de naald en begon te werken aan een motief ernaast: een felrode roos. Rozen, sterrenpracht en zonnewikke afgewisseld met madeliefjes, blooshartjes en sneeuwkapjes, alle gescheiden door slingers van felgekleurde netels en struikheide met lange doornen. Het zou een verontrustend werkstuk zijn, wanneer het klaar was.

Voor ze een half roosblaadje af had, viel haar een snelle beweging op in de weerkaatsing in het platte deksel van het garendoosje. Het was zo geplaatst dat het de deuropening toonde. Ze keek niet op van haar borduurring. Het was Alanna die boos naar haar rug staarde. Cadsuane bleef langzaam fijne steekjes maken, maar hield vanuit haar ooghoeken het spiegelbeeld in de gaten. Tweemaal draaide Alanna zich half om alsof ze weg wilde gaan, maar ten slotte rechtte ze haar rug en sprak zichzelf duidelijk moed in.

‘Kom binnen, Alanna.’ Cadsuane keek nog steeds niet op, maar knikte naar een plekje vlak voor haar. ‘Ga daar eens staan.’ Ze glimlachte wrang toen Alanna opschrok. Het had voordelen een legende te zijn. Mensen merkten zelden het voor de hand liggende op wanneer ze met een legende te maken hadden.

Alanna beende met veel geritsel van haar zijden rok verder naar binnen en ging op de aangewezen plek staan. Haar mond had een pruilerige trek. ‘Waarom blijf je me lastig vallen?’ wilde ze weten, ik kan je niet meer vertellen dan ik al gedaan heb. En als ik het zou kunnen, weet ik niet of ik het wel zou doen! Hij is van...’ Ze zweeg opeens en beet op haar onderlip, maar had de zin net zo goed kunnen afmaken. Dat Altor-joch was van haar; haar zwaardhand. Ze had de euvele moed dat te denken!

‘Ik heb je misdaad voor me gehouden,’ zei Cadsuane kalm, ‘maar alleen omdat ik geen reden zag om de zaken nog ingewikkelder te maken.’ Ze keek op naar de andere vrouw maar verhief haar stem niet. ‘Als jij meent dat ik je daarom niet als een kool in stukken zal snijden, heb je het goed mis.’

Alanna verstijfde. Opeens glansde het licht van saidar om haar heen. ‘Als je echt zo stom wilt zijn.’ Cadsuane glimlachte kil. Ze maakte geen aanstalten zelf de Ware Bron te omhelzen. Een van haar bungelende haarsieraden, door elkaar geweven gouden sikkels, voelde koel aan tegen haar slaap. ‘Voorlopig blijf je ongedeerd, maar mijn geduld is niet onuitputtelijk. Het hangt eigenlijk aan een dun draadje.’

Alanna had het er zichtbaar moeilijk mee en streek onbewust over haar blauwzijden gewaad. Opeens flitste de gloed van de Ene Kracht weg en wendde ze zo snel haar ogen van Cadsuane af dat haar lange zwarte haren rondzwierden, ik weet niet wat er nog meer te vertellen valt.’ De nukkige woorden ontvielen haar haast ademloos. ‘Hij was gewond en toen weer niet, maar ik denk niet dat hij door een zuster is geheeld. De wonden die niemand kan helen, heeft hij nog. Hij gaat van hot naar her door te Reizen, maar bevindt zich nog in het zuiden. Ergens in Illian denk ik, maar op die afstand kan ik het niet uitmaken, voor hetzelfde geld zit hij in Tyr. Hij is een en al woede, en pijn, en achterdocht. Meer is er niet, Cadsuane, écht niet!’ Cadsuane paste goed op voor de hitte van de zilveren schenkkan en schonk thee in, waarna ze aan het kopje van groen porselein voelde hoe heet het was. Zoals bij zilver verwacht kon worden was de thee snel afgekoeld. Ze geleidde even en maakte hem weer warm. Het donkere vocht smaakte te veel naar munt. Cairhienin waren, naar haar mening, veel te scheutig met munt. Ze bood Alanna geen kopje aan. Reizen! Hoe kón die jongen iets hebben ontdekt wat sinds het Breken voor de Toren verloren was geweest? ‘Maar je blijft me volledig op de hoogte houden, nietwaar, Alanna?’ Het was geen verzoek. ‘Kijk me aan, vrouw! Zelfs als je over hem dróómt, wil ik elke kleinigheid weten.’

In Alanna’s ogen glinsterden tranen. ‘Jij zou in mijn geval hetzelfde hebben gedaan!’

Cadsuane keek haar over het theekopje boos aan. Misschien wel. Er was geen verschil tussen Alanna’s daad en een man die zich aan een vrouw opdrong, maar het Licht mocht haar bijstaan, ze zou het waarschijnlijk gedaan hebben als ze had gemeend dat ze daarmee haar doel beter kon bereiken. Nu overwoog ze niet eens meer om Alanna te bevelen de binding aan haar over te dragen. Alanna had bewezen hoe nutteloos dat was als je hem wilde beheersen. ‘Hou me niet aan het lijntje, Alanna,’ zei ze ijzig. Ze had geen enkel medelijden met de vrouw. Alanna was de zoveelste in een rij zusters, van Moiraine tot Elaida, die het hadden verknoeid en erger gemaakt, terwijl ze eigenlijk dingen hadden moeten herstellen. En al die tijd was zijzelf op jacht geweest, eerst naar Logain Ablar en vervolgens naar Mazrim Taim. Het verbeterde haar stemming niet echt. ‘Ik zal je volledig op de hoogte houden,’ verzuchtte Alanna pruilend als een jong meisje. Cadsuanes handen jeukten om haar een draai om de oren te geven. Alanna droeg de stola al bijna veertig jaar; ze zou nu toch volwassen moeten zijn. Maar ze was natuurlijk wel een Arafellaanse. In Far Maddin pruilden meisjes van amper twintig nog minder dan een Arafellaanse op haar sterfbed. Opeens werden Alanna’s ogen wijd van schrik en zag Cadsuane een ander gezicht in het deksel van haar garendoosje. Terwijl ze het kopje op het blad terugzette en haar borduurring op tafel legde, stond ze op en wendde zich naar de deur. Ze maakte geen haast, maar treuzelde niet zoals bij Alanna. Ze speelde evenmin spelletjes. ‘Bent u klaar met haar, Aes Sedai?’ vroeg Sorilea, de kamer binnen stappend. De tanige Wijze met de witte haren sprak Cadsuane aan, maar haar ogen lieten Alanna niet los. Om haar polsen klikte zacht ivoor tegen goud toen ze haar handen in haar zij zette en haar donkere omslagdoek naar haar ellebogen gleed.

Toen Cadsuane dat beaamde, wenkte Sorilea kort naar Alanna die daarop de kamer uit beende. ‘Uitstormde’ was een betere omschrijving, met haar norse gezicht. Sorilea keek haar fronsend na. Cadsuane had deze vrouw eerder ontmoet en dat waren korte maar zeer belangwekkende ontmoetingen geweest. Ze was niet veel mensen tegengekomen die ze als indrukwekkend beschouwde, maar Sorilea was er een van. In veel opzichten kon ze weleens een gelijkwaardige tegenstander blijken. Ze vermoedde ook dat de vrouw even oud was als zij, wellicht ouder, en ze had niet verwacht dat ze ooit nog zo iemand tegen zou komen.

Nauwelijks was Alanna verdwenen of Kiruna verscheen in de deuropening. In haar haast schopte ze haar grijszijden rok opzij, maar ze keek ook in de richting waar Alanna verdwenen was. Ze droeg een fraai bewerkt, gouden dienblad waarop een nog fraaiere gouden kan stond met een hoge slanke hals en daarnaast twee wit geglazuurde aardewerken kommetjes die er slecht bij pasten. ‘Waarom gaat Alanna ervandoor?’ zei ze. ik had sneller kunnen zijn, Sorilea, maar...’ Op dat ogenblik zag ze Cadsuane en kreeg ze een vuur- en vuurrood gezicht. Verlegenheid paste niet echt bij deze statige vrouw. ‘Zet het blad op tafel, meisje,’ zei Sorilea, ‘en ga naar Chaelin. Ze wacht op je voor je les.’

Stijfjes zette Kiruna haar spullen neer; ze ontweek Cadsuanes blik. Toen ze zich omdraaide, greep Sorilea haar kin met haar broodmagere vingers vast. ‘Je bent eindelijk op weg om iets te bereiken, meisje,’ zei de Wijze haar ferm. ‘Ga zo door en je zult heel goed worden. Heel goed. Ga nu. Chaelin is niet zo geduldig als ik.’ Sorilea wuifde naar de gang, maar Kiruna stond haar nog met een vreemde uitdrukking op haar gezicht aan te staren. Als Cadsuane een gokje had moeten wagen, zou ze hebben gezegd dat Kiruna blij was met die lof en verbaasd over die blijdschap. De vrouw met de witte haren deed haar mond open en Kiruna schoot de kamer uit. Een opmerkelijk schouwspel.

‘Denk je echt dat zij jullie manieren om saidar te weven zal leren?’ vroeg Cadsuane, zonder haar ongeloof te tonen. Kiruna en de anderen hadden haar over die lessen verteld, maar veel wevingen van de Wijzen verschilden sterk van de wevingen die in de Witte Toren geleerd werden. De eerste manier waarop je een weving met een bepaald doel leerde, bleef je bij. Een tweede manier leren was zowat onmogelijk, en zelfs wanneer je je die eigen kon maken, werkte een andere manier bijna nooit zo goed. Dat was een reden waarom sommige zusters wilders buiten de Toren wilden houden. Er was mogelijk al te veel aangeleerd dat niet afgeleerd kon worden. Sorilea haalde haar schouders op. ‘Misschien. Een tweede manier leren is al moeilijk genoeg zonder alle handgebaren die jullie Aes Sedai gebruiken. De voornaamste les die Kiruna Nachiman moet leren, is dat zij trots bezit maar niet door trots bezeten mag worden. Ze zal een zeer sterke vrouw zijn als ze dat eenmaal onder de knie heeft.’ Ze trok een stoel bij, bekeek hem vol twijfel maar ging toen tegenover Cadsuanes stoel zitten. Ze leek bijna even stijf en ongemakkelijk als Kiruna, maar ze gebaarde Cadsuane gebiedend te gaan zitten. Een vrouw met een sterke wil die gewend was te bevelen. Cadsuane moest bijna grinniken terwijl ze weer plaatsnam op haar stoel. Ze kon maar beter voor ogen houden dat de Wijzen, wilders of niet, beslist geen onwetende wilden waren. Natuurlijk zouden zij de problemen kennen. Wat de handgebaren betrof... Er hadden slechts weinig Wijzen in haar buurt geleid, maar ze had gezien dat ze enkele wevingen vormden zonder de gebaren van de zusters. De handbewegingen maakten niet echt deel uit van het geleiden, maar in zekere zin ook weer wel, omdat ze deel hadden uitgemaakt van de lessen om de weving aan te leren. Misschien waren er ooit Aes Sedai geweest die een vuurbol zonder een werpgebaar konden wegslingeren, maar zij en hun kennis waren lang uitgestorven. Tegenwoordig konden sommige dingen gewoon niet gedaan worden zonder de gepaste gebaren. Er waren zusters die beweerden dat ze uit de gebaren die de zusters bij hun wevingen maakten, konden opmaken wie hun les had gegeven.

‘Het onderwijzen van onze nieuwe leerlingen is in alles op z’n minst moeizaam geweest,’ vervolgde Sorilea. ik zeg het niet om te beledigen, maar het lijkt wel of jullie Aes Sedai een eed afleggen en daarna meteen proberen eromheen te werken. Vooral Alanna Mosvani is moeilijk.’ Opeens richtte ze haar heldere groene ogen strak op Cadsuane. ‘Hoe kunnen we haar opzettelijke misstappen bestraffen als we daarmee de Car’a’carn kwaad doen?’

Cadsuane vouwde haar handen in haar schoot. Haar verrassing verbergen was niet gemakkelijk. De misdaad van Alanna was dus niet zo’n groot geheim. Maar waarom had die vrouw haar laten merken dat ze het wist? Misschien vroeg de ene onthulling om de andere. ‘De binding werkt niet op die manier/ zei ze. ‘Als jullie haar doden, zal hij sterven. Dan, of spoedig erna. Van alles wat minder erg is zal hij beseffen wat er met haar gebeurt, maar hij zal het niet echt voelen. Nu hij zo ver weg is, zal hij er enkel een vaag besef van hebben.’ Sorilea knikte langzaam. Haar vingers raakten het gouden dienblad op de tafel en trokken zich weer terug. Haar gezicht toonde evenveel als het gezicht van een beeldhouwwerk, maar Cadsuane vermoedde dat Alanna een onplezierige verrassing te wachten stond als ze binnenkort haar luimen botvierde of weer een van haar Arafellaanse pruilbuien had. Maar dat was onbelangrijk. Alleen de jongen was belangrijk.

‘De meeste mannen zullen alles aannemen als het aantrekkelijk en plezierig lijkt,’ merkte Sorilea op. ‘Ooit namen we aan dat Rhand Altor zo was. Jammer genoeg is het te laat om het pad dat wij bewandelen te verlaten. Nu koestert hij achterdocht bij alles wat vrijelijk wordt geboden. Als ik nu wil dat hij iets aanneemt, zal ik net doen of ik niet wil dat hij het krijgt. Als ik vlak bij hem zou willen blijven, zou ik onverschilligheid veinzen of ik hem ooit nog zie.’ Wederom richtten haar ogen zich op Cadsuane, scherp als groene boren. Niet om te ontdekken welke gedachten ze verborg. De vrouw wist het. Iets ervan tenminste. Genoeg, of te veel. Toch voelde Cadsuane een groeiende opwinding om de vele mogelijkheden. Als ze enige twijfel had gekoesterd of Sorilea haar aan het aftasten was, dan was die nu weg. En je tastte iemand alleen zo af wanneer je op een overeenkomst hoopte. ‘Geloof jij dat een man hard moet zijn?’ vroeg ze. Ze waagde het erop. ‘Of sterk?’ Aan haar stem te horen bestond er geen twijfel dat ze verschil zag tussen die twee zaken.

Opnieuw raakte Sorilea het dienblad aan. Het allerkleinste glimlachje trok heel kort aan haar mondhoeken. Of misschien ook niet. ‘De meeste mannen zien die twee als een en hetzelfde, Cadsuane Melaidhrin. Sterkte houdt vol, hardheid verbrijzelt.’ Cadsuane haalde diep adem. Ze zou ieder ander die dit durfde riskeren, langzaam villen. Maar zij was niet ieder ander, en soms moest je iets durven. ‘De jongen maakt hen in de war,’ zei ze. ‘Hij moet sterk zijn en maakt zich steeds harder. Te hard reeds en hij zal niet stoppen, tenzij hij wordt afgestopt. Hij is vergeten hoe je blij kunt zijn en kan slechts verbitterd lachen. Er resten hem geen tranen meer. Tenzij hij lach en tranen terugvindt, gaat de wereld een ramp tegemoet. Hij moet leren dat zelfs de Herrezen Draak van vlees en bloed is. Als hij Tarmon Gai’don ingaat zoals hij nu is, zal zijn overwinning even zwart zijn als zijn nederlaag.’

Sorilea luisterde gespannen en bleef zwijgen, zelfs na Cadsuanes laatste woorden. Haar groene ogen namen de zuster op. ‘Jullie Herrezen Draak en jullie Laatste Slag maken geen deel uit van onze Voorspellingen,’ zei ze ten slotte. ‘We hebben getracht Rhand Altor zijn bloed te laten kennen, maar ik vrees dat hij ons slechts ziet als een van zijn speren. Als een speer in je hand breekt, sta je niet stil om te treuren voor je de volgende oppakt. Misschien mikken jij en ik op doelen die niet zo ver van elkaar af liggen.’

‘Dat is misschien wel zo,’ zei Cadsuane behoedzaam. Doeleinden die maar een hand uiteen lagen, konden toch volkomen verschillend zijn. Opeens omringde de gloed van saidar de vrouw met het getaande gezicht. Ze was zo zwak dat bij haar zelfs Daigian redelijk sterk leek. Maar Sorilea’s kracht lag ook niet in de Ene Kracht. ‘Er is iets wat je wellicht nuttig zult vinden,’ zei ze. ik kan het niet toepassen maar ik kan wel de stromen weven om het je te tonen.’ Wat ze ter plekke deed door ijle draden aaneen te rijgen die pasten en vervaagden. Te zwak om te doen waarvoor ze bedoeld waren. ‘Het wordt Reizen genoemd,’ zei Sorilea.

Ditmaal viel Cadsuanes mond daadwerkelijk open. Alanna, Kiruna en de anderen ontkenden dat ze de Wijzen leerden koppelen, of een aantal andere vaardigheden die ze opeens leken te bezitten. Cadsuane had aangenomen dat de Aiel het aan de gevangen zusters in de tenten ontfutseld hadden. Maar dit was...

Ze zou ‘onmogelijk’ hebben gezegd, maar nam niet aan dat Sorilea loog. Ze kon nauwelijks wachten om deze weving zelf te proberen. Niet dat die meteen veel nut zou hebben. Zelfs als ze precies had geweten waar dat ellendige joch zich bevond, moest ze zorgen dat hij naar haar toe kwam, daar had Sorilea gelijk in. ‘Een zeer groot geschenk,’ zei ze langzaam, ik kan je niets bieden dat zo goed is.’ Ditmaal was er geen enkele twijfel aan dat er een glimlachje over Sorilea’s gezicht flitste. Ze wist heel goed dat Cadsuane nu bij haar in het krijt stond. Ze pakte met beide handen de zware gouden kan op en vulde zorgvuldig de witte kommetjes. Met gewoon water. Er werd geen druppeltje verspild.

‘Ik bied je de watereed aan,’ zei ze plechtig en nam een kom op. ‘Hierdoor zijn we gebonden, als een, om Rhand Altor lachen en tranen bij te brengen.’ Ze nam een teugje en Cadsuane deed hetzelfde. ‘Wij zijn als één gebonden.’ En als hun doelen uiteindelijk niet dezelfde bleken te zijn? Ze onderschatte Sorilea zeker niet, als bondgenote noch als tegenstandster, maar Cadsuane kende haar doel en wist tot welke prijs dat bereikt moest worden.

13

Dwarrelen als sneeuw

De noordelijke kim zag lichtpaars door de hevige slagregens die de hele nacht op Oost-Illian hadden neergebeukt. Boven hen stonden donker rollende wolken aan een dreigende ochtendhemel. Sterke rukwinden deden mantels opwapperen, en vlaggen klapten en fladderden als zwepen op de rotshoogte; de witte Drakenbanier en de scharlaken Banier van het Licht en de felgekleurde standaards van de edelen uit Illian, Cairhien en Tyr. De heren bleven onder elkaar – drie groepjes behangen met verguldsel, zilverbeslag, zijde, fluweel en kant – maar de meesten van hen keken verontrust rond. Zelfs de best geoefende paarden wierpen het hoofd omhoog en stampten met hun hoeven op de modderige grond. De wind was koud. Des te kouder na de plotseling verdwenen hitte, zoals ook de regen na zo’n lange droogte een grote schok was geweest. Uit welk land ze ook stamden, ze hadden het Licht gesmeekt om een einde aan die zinderende hitte, maar niemand wist wat ze moesten vinden van onophoudelijke stormen als antwoord op hun smeekbeden. Sommigen wierpen een blik op Rhand wanneer ze meenden dat hij het niet zou merken. Ze vroegen zich misschien af of hij dit antwoord had gegeven. De gedachte liet hem zacht en bitter lachen.

Hij beklopte de nek van zijn zwarte ruin met een in leer gevatte hand, blij dat Tai’daishar geen zenuwen toonde. Het indrukwekkend grote dier had een standbeeld kunnen zijn en wachtte op een rukje aan de teugels of een kniebeweging om verder te gaan. Het was maar goed dat het paard van de Herrezen Draak even koel leek als hijzelf, alsof ze samen in de Leegte zweefden. Zelfs met de Ene Kracht die als vuur, ijs en dood door hem heen raasde voelde hij de wind amper, hoewel die aan zijn met goudborduursel afgezette mantel trok en door zijn met veel goud afgezette, groenzijden jas sneed die niet bedoeld was voor dit soort weer. De wonden in zijn zij klopten en deden pijn. De oude wond en de nieuwe snee er dwars overheen, de wonden die nooit zouden helen, maar ook die pijn was veraf, een dolksteek in andermans vlees. De Kroon der Zwaarden leek de slapen van een ander te prikken met de scherpe punten van de kleine klingen tussen zijn gouden lauwerbladen. Zelfs de smerigheid die met saidin was verweven, leek wat minder opdringerig dan vroeger. Nog steeds smerig, nog steeds afschuwelijk, maar niet meer de moeite van zijn aandacht waard. De op zijn rug gevestigde ogen van de edelen waren echter voelbaar.

Hij verschoof zijn gevest en boog naar voren. Hij zag de lage beboste heuvelgroep een halve span verder naar het oosten even goed als wanneer hij een kijkglas zou gebruiken. Op deze heidevlakte waren de heuvels met bossen en deze langgerekte rotshoogte de enige uitsteeksels. Het volgende bosje dat dicht genoeg was om die naam te verdienen, lag een krappe tien span verder. Op de heuvels waren slechts door de storm geteisterde half bladerloze bomen en warrige struiken zichtbaar, maar hij wist wat ze verborgen. Twee-, misschien drieduizend van de mannen die Sammael had verzameld om te voorkomen dat hij Illian veroverde.

Dat leger was uiteengevallen nadat ze hadden vernomen dat de man die hen had opgeroepen dood was en dat Mattin Stepaneos was verdwenen, wellicht in een grafkuil, en dat er een nieuwe koning in Illian was. Velen waren teruggekeerd naar huis en haard maar even zovelen waren in groepen bijeengebleven. Gewoonlijk niet meer dan twintig man hier en een dertigtal daar, maar als die zich weer aaneensloten, was dat een groot leger en anders waren het ontelbare gewapende benden. Hoe dan ook, hen kon niet worden toegestaan dat ze het platteland afschuimden. De tijd drukte zo zwaar als lood op zijn schouders. Er was nooit voldoende tijd, maar misschien zou deze ene keer... Vuur en ijs, en dood.

Wat zou jij doen? dacht hij. Ben je er? En vervolgens vol twijfel en met afkeer voor die twijfel: Ben je er ooit wel geweest? De stilte gaf antwoord, diep en doods in de Leegte die hem omhulde. Of klonk er ergens in de donkerste diepten van zijn geest waanzinnig gelach? Was het verbeelding, zoals het gevoel dat iemand over zijn schouder meekeek of dat hij bijna op zijn rug getikt werd? Of de kleuren die net buiten het zicht rondzwermden, meer dan kleuren, die dan opeens verdwenen? Iets van waanzinnigen. Zijn duim gleed langs de drakenstaf, en ondanks de handschoen voelde hij het kronkelende snijwerk. De lange groen-witte kwasten onder de blinkende speerpunt wapperden in de wind. Vuur en ijs en dood zouden komen, ik ga zelf met ze praten,’ kondigde hij aan. Het bracht enorme opwinding teweeg.

Heer Gregorin, de groene buikband van de Raad van Negen schuin over zijn fraai vergulde kuras, spoorde haastig zijn witte ruin aan om uit de groep Illianers naar voren te komen. Hij werd op de voet gevolgd door Demetre Marcolin, de eerstekapitein van de Gezellen, op zijn sterke vos. Marcolin was de enige in de groep die geen zijde of kant droeg, de enige in een eenvoudige maar glanzende wapenrusting. De kegelvormige helm op de hoge zadelknop vertoonde drie smalle gouden pluimen. Heer Marac pakte zijn teugels op, maar liet ze onzeker zakken toen geen van de andere leden van de Negen zich verroerde. Hij was een stevige man met een vastberaden uiterlijk en een nieuw lid van de Raad. Vaak leek hij meer een ambachtsman dan een heer, ondanks zijn rijke zijden kleding onder een weelderige wapenrusting en vele lagen kant. De Hoogheren Weiramon en Tolmeran reden uit de groep Tyreners naderbij, evenzeer met goud en zilver behangen als elk Illiaans Raadslid. Rosana sloot zich bij hen aan; ze was kortgeleden tot Hoogvrouwe verheven en droeg een borstkuras waarop het wapen van haar Huis stond, een havik met sterren. Ook daar maakten anderen aanstalten erbij te komen, voor ze zich bezorgd kijkend inhielden. De zwaardslanke Aracome, de blauwogige Maracon en de kale Gueyam waren levende doden. Ze beseften dat niet en ze wilden in het middelpunt van de macht verkeren, ondanks hun vrees dat Rhand hen zou doden. Van de Cairhienin kwam alleen heer Semaradrid, op een grijs paard dat betere dagen had gekend. Zijn wapenrusting was gedeukt, het verguldsel beschadigd. Zijn gezicht stond hard en somber. Hij had de voorkant van zijn hoofd als een gewone soldaat kaalgeschoren en gepoederd, en zijn donkere ogen glansden van minachting voor de langere Tyreners.

De lucht hing vol minachting. Tyreners en Cairhienin haatten elkaar. Illianers en Tyreners minachtten elkaar wederzijds. Alleen Cairhienin en Illianers konden enigszins met elkaar opschieten en zelfs tussen hen was er een zekere geprikkeldheid. Hun naties hadden wel geen geschiedenis van vijandschap, zoals Tyr en Illian, maar de Cairhienin waren vreemdelingen die zich geharnast en gewapend op Illiaanse bodem bevonden. Op z’n best waren ze halfhartig verwelkomd en dat alleen doordat ze Rhand hadden gevolgd. Maar ondanks alle gefrons en gebries en de pogingen om gelijktijdig het woord te nemen terwijl ze rond Rhand draaiden in een gewapper van opgeblazen mantels, hadden ze nu een gemeenschappelijk doel. Min of meer. ‘Majesteit,’ zei Gregorin haastig, met een buiging vanuit zijn met goud afgezette zadel, ik smeek u mij in uw plaats te laten gaan, of anders eerstekapitein Marcolin.’ De vierkant geknipte baard onder zijn blote bovenlip omringde een rond gezicht waarop zorgen stonden afgetekend. ‘Deze mannen moeten weten dat u de koning bent – de nieuwsboden en omroepers hebben het tot op de dag van vandaag in elk dorp en op elk kruispunt verkondigd – maar ze zullen misschien niet het juiste ontzag voor uw kroon tonen.’ Marcolin met zijn vierkante gladgeschoren kaak nam Rhand op met donkere, diepliggende ogen, zonder te laten merken wat er omging achter zijn onbewogen gezicht. De Gezellen waren trouw aan de kroon van Illian en Marcolin was oud genoeg om zich nog te herinneren dat ene Tham Altor als tweedekapitein boven hem had gestaan, maar alleen hijzelf wist wat hij van Rhand Altor als koning van Illian vond. ‘Mijn heer Draak,’ galmde Weiramon al buigend, amper wachtend tot Gregorin was uitgesproken. De man scheen altijd te moeten galmen en zelfs te paard leek hij net een opgedofte haan. Fijn bewerkt fluweel, gestreepte zijde en vele lagen kant verborgen zijn wapenrusting bijna geheel en zijn grijze spitsbaardje verspreidde de bloemige geur van reukolie. ‘Dit gepeupel is te onbenullig om mijn heer Draak persoonlijk aan te gaan. Ik zeg altijd dat je honden met honden moet opjagen. Laat de Illianers ze zelf uitroeien. Mijn ziel mag branden maar tot dusverre hebben ze u louter en alleen met woorden gediend.’ Het was hem wel toevertrouwd van instemming met Gregorin iets beledigends te maken. Tolmeran was zo mager dat Weiramon er vadsig naast leek en somber genoeg om de luister van zijn uitdossing te versoberen. Hij was geen dwaas en bovendien een rivaal van Weiramon maar hij beaamde de woorden met een traag knikje. Ook hij moest niets hebben van Illianers. Semaradrids gezicht vertrok van minachting voor de Tyreners, maar hij richtte zich tot Rhand, waarbij hij Weiramon zowat onderbrak. ‘Deze groep is tienmaal zo groot als de andere die we tot nog toe zijn tegengekomen, mijn heer Draak.’ De koning van Illian kon Semaradrid niets schelen en hij gaf weinig meer om de Herrezen Draak. Maar Rhand had wel de troon van Cairhien te vergeven en hij hoopte dat die geschonken zou worden aan iemand die hij zou kunnen volgen in plaats van iemand die hij zou moeten bevechten. ‘Ze moeten Brend wel trouw zijn geweest, anders zouden ze nooit met zovelen bij elkaar zijn gebleven. Ik vrees dat elk gesprek tijdverspilling is, maar als u wilt praten, laat mij ze dan openlijk met staal omsingelen zodat ze weten dat dwarsheid of ongehoorzaamheid hun duur te staan zal komen.’

Rosana wierp een woeste blik op Semaradrid. Ze was een magere vrouw, niet zo groot maar wel bijna even lang als hij, met ogen van blauw ijs. Ook zij wachtte amper tot hij was uitgesproken en ook zij sprak Rhand rechtstreeks aan. ik ben te ver gekomen en heb te veel op u gebouwd om u voor niets te zien sterven,’ zei ze ronduit. Rosana was evenmin een dwaas als Tolmeran en ze had een plek in de Raad van Hoogheren bemachtigd, iets wat Hoogvrouwen in Tyr zelden lukte. Botheid kenmerkte haar. Hoewel vele edelvrouwes een wapenrusting droegen, ging geen van hen haar wapenknechten voor in de strijd, maar Rosana droeg een geflenste goedendag aan haar zadel en soms meende Rhand dat ze een kans om die te gebruiken prachtig zou vinden, ik neem aan dat die Illianers over voldoende bogen beschikken, en zelfs de Herrezen Draak kan door één pijl gedood worden.’ Marcolin perste zijn lippen nadenkend op elkaar en knikte, voor hij zich herstelde, waarna hij geschrokken blikken met Rosana wisselde. De eensgezindheid van oeroude vijanden verbaasde de een nog meer dan de ander.

‘Die boeren kunnen nooit zo vermetel zijn om onaangemoedigd onder de wapenen te blijven,’ vervolgde Weiramon gladjes, Rosana negerend. Hij was heel handig in het negeren van alles en iedereen waarvoor hij zich blind en doof wilde houden. Een échte dwaas. ‘Mag ik mijn heer Draak voorstellen dat hij voor die aanmoediging eens bij die zogenaamde Negen rondkijkt?’

‘Ik protesteer fel tegen de beledigingen van dit Tyreense zwijn, majesteit!’ snauwde Gregorin meteen, terwijl een hand naar zijn zwaard schoot, ik protesteer ten zeerste en uit de grond van mijn hart.’

‘Ditmaal zijn het er te veel,’ zei Semaradrid op hetzelfde moment. ‘De meesten zullen zich toch tegen u keren, zodra u ze de rug hebt toegekeerd.’ Aan zijn diepe frons te zien had hij het net zo goed over de Tyreners kunnen hebben als over de mannen in het bos op de heuvels. ‘We kunnen ze beter doden, dan is dat achter de rug.’

‘Heb ik om iemands mening gevraagd?’ snauwde Rhand grof. Een diepe stilte volgde op het geruzie, afgezien van het geklapper van mantels en banieren in de wind. Alle ogen richtten zich plotseling op hem, vanuit nietszeggende of grauw geworden gezichten. Ze wisten niet dat hij de Ene Kracht vasthield, maar ze kenden hem. Niet alles wat ze dachten was waar, maar het was goed dat ze het geloofden. ‘Jij komt met me mee, Gregorin,’ zei hij op gewonere toon. Niettemin nog hard. Zij begrepen alleen de taal van staal. Als hij verzwakte, zouden ze hem zeker verraden. ‘En jij, Marcolin. De rest blijft hier. Dashiva! Hopwil!’

Wie niet genoemd was, trok de teugels aan om snel het paard te wenden, terwijl de twee Asha’man zich bij Rhand voegden. De Illianers keken naar de mannen in het zwart alsof zij ook liever achter zouden blijven. Afgezien van zijn andere eigenaardigheden keek Corlan Dashiva nu, zoals hij zo vaak deed, woest en binnensmonds mompelend rond. Iedereen wist dat saidin een geleider vroeg of laat krankzinnig maakte en Dashiva leek dit te bevestigen. Zijn sluike, ongeknipte haren wapperden in de wind, hij likte zijn lippen af en schudde het hoofd. Overigens, ook Eben Hopwil, net zestien en met hier en daar puistjes op zijn wangen, had een starre frons die verder leek te kijken dan alles in de omgeving. Maar Rhand wist waarom dat zo was.

Terwijl de Asha’man naderden, hield Rhand onwillekeurig zijn hoofd wat schuin om te luisteren, hoewel hij iets in zijn hoofd probeerde op te vangen. Natuurlijk zat Alanna er. Noch de Leegte noch de Ene Kracht kon daar een sikkepit aan veranderen. De grote afstand onderdrukte Rhands besef van Alanna’s aanwezigheid. Het was nu slechts een besef dat ze bestond – ergens ver in het noorden – maar vandaag was het iets meer, iets wat hij de laatste dagen een paar keer had gevoeld, vaag en amper op het randje van herkenning. Een fluistering van geschoktheid wellicht, of verontwaardiging, een ademtocht van iets scherps wat hij niet helemaal kon vatten. Wat het ook maar was, het moest wel heel diep gevoeld worden dat hij zich er op deze grote afstand van bewust was. Misschien miste ze hem. Een wrange gedachte. Hij miste haar niet. Het negeren van Alanna was gemakkelijker dan vroeger. Zij was er, maar niet de stem die ooit moord en brand riep zodra er een Asha’man in zicht kwam. Lews Therin was verdwenen. Tenzij dat gevoel dat iemand naar zijn achterhoofd staarde en met een vinger over zijn schouderbladen streek, Lews Therin was. Klonk er echt schor gelach van een krankzinnige diep in zijn gedachten? Was hij het zelf? De man was er geweest! Echt!

Hij werd zich ervan bewust dat Marcolin hem zat aan te staren en dat Gregorin dat heel hard probeerde te vermijden. ‘Nog niet,’ gaf hij bitter te kennen, en hij moest bijna lachen toen ze hem meteen begrepen. De opluchting op hun gezichten was te groot om wat anders te kunnen betekenen. Hij was niet gek. Nog niet. ‘Kom mee,’ beval hij en zette Tai’daishar aan tot een draf, de helling af. Ondanks zijn gevolg voelde hij zich alleen. Ondanks de Ene Kracht voelde hij zich leeg.

Tussen de rotshoogte en de heuvels lagen stukken dicht struikgewas, afgewisseld met lange stroken dood gras. Een glinsterende bruingele vloer, platgeslagen door de regen. Slechts enkele dagen geleden was de grond zo dor en droog geweest dat er volgens hem minstens een rivier nodig was om wat te veranderen. Toen waren de stortbuien gekomen, gestuurd door de Schepper die eindelijk genade toonde of misschien door de Duistere, als een smakeloze gril. Hij wist niet wie van de twee. Nu spatten de hoeven van de paarden bij iedere stap modder op. Hij hoopte dat dit niet lang zou duren. Hij had wel wat tijd, volgens Hopwils verslagen, maar geen eeuwigheid. Misschien enkele weken, met wat geluk. Hij had maanden nodig. Licht, hij zou jaren nodig hebben die hij nooit zou krijgen!

Zijn door de Ene Kracht versterkte gehoor kon iets opvangen van wat de mannen achter hem zeiden. Gregorin en Marcolin reden knie aan knie en probeerden hun mantels dicht te houden tegen de wind. Ze spraken zachtjes over de mannen voor hen, over hun angst dat die het gevecht aan wilden gaan. Beiden betwijfelden niet dat de opstandelingen onder de voet zouden worden gelopen als ze verzet boden, maar ze waren bang voor de gevolgen voor Rhand en voor wat hij Illian zou aandoen als Illianers hem na Brends dood bestreden. Ze konden het nog steeds niet opbrengen om Brend bij zijn ware naam te noemen: Sammael. De gedachte dat een Verzaker over Illian had geheerst, joeg hun meer angst aan dan het naakte feit dat de Herrezen Draak er nu heerste.

Dashiva zat ineengezakt in zijn zadel, als een man die nog nooit een paard had gezien. Hij mompelde kwaad en binnensmonds. In de Oude Spraak, die hij even vloeiend sprak en las als een geleerde. Rhand wist er wat van, maar niet voldoende om te begrijpen wat de man zei. Waarschijnlijk zat hij te schelden op het weer, al was hij van oorsprong een boer. Dashiva had een hekel aan de buitenlucht, tenzij er een strakblauwe hemel was.

Alleen Hopwil reed zwijgend door, fronsend naar iets ver achter de kim; zijn haren en mantel wapperden net als die van Dashiva wild rond. Nu en dan greep hij onbewust naar het gevest van zijn zwaard. Rhand moest hem wel driemaal aanspreken, de laatste keer scherp, voor Hopwil verrast opveerde en zijn magere grijsbruine paard aanzette om naast Tai’daishar te komen.

Aanvankelijk bekeek Rhand hem. De jonge man – geen jongen meer, hoe oud hij ook mocht zijn – was steviger geworden sinds hun eerste ontmoeting, hoewel zijn neus en oren nog steeds bij een grotere man leken te horen. Een draak van rood email en goud vormde nu een tegenwicht voor het zilveren zwaard op zijn hoge kraag, net als bij Dashiva. Hij had ooit gezegd dat hij een jaar lang van vreugde zou lachen als hij de draak opgespeld zou krijgen, maar nu staarde hij strak naar Rhand, alsof hij dwars door hem heen keek. ‘Wat je ons verteld hebt, was goed nieuws,’ zei Rhand hem. Alleen met de grootste inspanning wist hij zich te bedwingen om de drakenstaf niet fijn te knijpen. ‘Dat heb je goed gedaan.’ Hij had gerekend op de terugkeer van de Seanchanen, maar niet zo gauw. Hij had gehóópt dat het niet zo gauw zou zijn. En dat ze niet vanuit het niets zouden opduiken en als een vloedgolf steden zouden opslokken. Toen hij had vernomen dat de kooplui in Illian dit al enkele dagen wisten, voor een van hen eraan dacht de Negen op de hoogte te brengen – het Licht verhoede dat ze een kansje op winst zouden missen doordat te veel mensen te veel wisten! – had het geen haartje gescheeld of hij had de hele stad met de grond gelijk gemaakt. Maar het nieuws was goed, de omstandigheden in aanmerking genomen. Hopwil was door te Reizen naar de omgeving van Amador getrokken en de Seanchanen leken daar af te wachten. Misschien herkauwden ze wat ze hadden opgeslokt. Het Licht geve dat ze erin zouden stikken! Hij dwong zich de staf die onder de speerkop met draken besneden was, te laten zakken. ‘Als het nieuws van Mor maar half zo goed is, heb ik tijd om Illian tot rust te brengen voor ik hen aanpak.’ En ze hadden ook Ebo Dar ingenomen! Het Licht brande die Seanchanen! Ze leidden hem af en dat kon hij niet gebruiken, maar hij kon zich niet veroorloven hen te negeren. Hopwil zei niets maar keek slechts.

‘Ben je van streek, omdat je vrouwen moest doden?’ Desora van de Musara Reyn... Lamelle van de Rookwater Miagoma, en... Rhand onderdrukte de rij namen die als vanzelf in hem opkwam en door de Leegte begon te zweven. Er waren nieuwe namen aan de lijst toegevoegd, namen die hij er niet bij had gezet. Laigin Arnault, een Rode zuster die haar poging om hem als gevangene naar Tar Valon te brengen met de dood bekocht had. Ze had zeer zeker geen recht op een plek, maar ze had er een opgeëist. Colavaere Saighan, die zichzelf liever had opgehangen dan het recht zijn loop te laten. Anderen. Mannen waren bij duizenden gevallen, in zijn opdracht of door zijn eigen hand, maar de gezichten van de vrouwen spookten door zijn dromen. Elke nacht dwong hij zich hun zwijgende beschuldigingen onder ogen te zien. Misschien had hij de laatste tijd hun ogen gevoeld.

‘Ik had je al gewaarschuwd voor damane en sul’dam,’ zei hij kalm, maar in hem vlamde de razernij op als vurige spinnenwebben rond de Leegte. Het Licht vertere me. Ik heb meer vrouwen gedood dan jouw nachtmerries kunnen bevatten! Mijn handen zijn zwart van het bloed van vrouwen! ‘Als je die Seanchaanse eenheid niet had uitgeschakeld, zouden ze je zeker hebben gedood.’ Hij zei er niet bij dat Hopwil hen had moeten ontwijken, had moeten voorkomen dat het nodig was om hen te doden. Daar was het te laat voor. ik betwijfel of die damane wist hoe je een man afschermt. Je had geen keus.’ En het was beter dat ze allemaal dood waren dan dat enkelen ontsnapten met het bericht dat een geJeider als verkenner voor zijn leger optrad.

Afwezig raakte Hopwil zijn linkermouw aan – de zwarte kleur verborg dat de wol geschroeid was. De Seanchanen waren niet gemakkelijk of snel gevallen, ik heb de lijken in een kom gelegd,’ zei hij vlak. ‘Hun paarden, alles. En vervolgens heb ik alles tot as verbrand. Witte as die als sneeuw in de wind warrelde. Ik had er geen enkele moeite mee.’

Rhand hoorde de leugen in de woorden van de man, maar Hopwil moest nog leren. Dat had hij tenslotte ook gedaan. Zij waren wie ze waren en daar was alles mee gezegd. Alles. Liah van de Cosaida Chareen, een naam die in vlammen was geschreven. Moiraine Damodred, een andere naam die hartverscheurend en schroeiend gegrift stond en niet slechts in vurige vlammen. Een naamloze Duistervriend, slechts als gezicht aanwezig, die door zijn zwaard was gestorven in de buurt van...

‘Majesteit,’ zei Gregorin luid en wees vooruit. Tussen de bomen onder aan de volgende heuvel was een man verschenen. Hij stond stil af te wachten, maar zijn roerloosheid maakte een uitdagende indruk. Hij had een boog en droeg een spits stalen hoofddeksel en een lang maliënhemd dat bijna tot op zijn knieën hing. Rhand spoorde Tai’daishar aan, overvloeiend van de Ene Kracht, en hield voor hem stil. Saidin kon hem tegen mannen beschermen. Van nabij was de boogschutter niet zo indrukwekkend. Er zaten roestplekken op zijn helm en in de maliën en hij leek doornat. De modder stond tot op zijn heupen en vochtige lokken hingen langs zijn lange neus. Zijn boogkoord leek echter strak gespannen. Die had hij wel tegen de regen beschermd. En de veren in zijn pijlkoker leken ook droog te zijn. ‘Ben jij de leider hier?’ wilde Rhand weten.

‘Je zou kunnen zeggen dat ik het woord voor hem doe,’ antwoordde de magere man behoedzaam. ‘Waarom?’ Terwijl de anderen achter Rhand tot stilstand kwamen, schuifelde hij wat met z’n voeten. Zijn donkere ogen zagen eruit als die van een in het nauw gedreven das. Maar dassen werden dan heel gevaarlijk. ‘Pas op je woorden, man!’ snauwde Gregorin. ‘Je spreekt wel tegen Rhand Altor, de Herrezen Draak, Heer van de Morgen en Koning van Illian! Kniel neer voor je koning! Wat mag jouw naam wel zijn?’ is hij de Herrezen Draak?’ zei de kerel vol twijfel. Hij nam Rhand op, van de kroon op z’n hoofd tot aan zijn laarzen, terwijl zijn ogen even bleven rusten op de vergulde drakengesp van zijn zwaardgordel. De man schudde zijn hoofd alsof hij een ouder of grootser iemand verwacht had. ‘En Heer van de Morgen, zegt u? Onze koning mat zich nooit zulke titels aan.’ Hij maakte geen aanstalten te knielen of zijn naam te noemen. Gregorins gezicht liep rood aan door de toon van de man en misschien vanwege zijn dubbelzinnige ontkenning dat Rhand koning was. Marcolin knikte lichtjes alsof hij niets meer had verwacht.

Vochtige twijgen bewogen in de struiken tussen de bomen. Rhand ving de geluiden met gemak op en voelde hoe saidin opeens Hopwil vervulde. De man staarde niet langer voor zich uit, maar zocht gespannen de boszoom af, met een wild licht in zijn ogen. Dashiva veegde stil en verveeld zijn donkere haren uit het gezicht. Gregorin boog zich naar voren in zijn zadel en wilde boos wat zeggen. Vuur en ijs, maar de dood was nog niet aan de orde.

‘Vrede, Gregorin.’ Rhand verhief zijn stem niet, maar weefde stromen van Lucht en Vuur die zijn woorden verder droegen. Ze galmden tegen de muur van bomen. ‘Mijn aanbod is edelmoedig.’ De man met de lange neus wankelde even door het geluid en Gregorins paard bokte achteruit. De verborgen mannen zouden het duidelijk horen. ‘Leg je wapens neer en zij die naar huis willen terugkeren, kunnen dat doen. Zij die in plaats daarvan mij willen volgen, kunnen dat doen. Maar niemand verlaat deze plek met wapens, tenzij hij me echt volgt. Ik weet dat de meesten van jullie goede mannen zijn die gevolg hebben gegeven aan de oproep van jullie koning en de Raad van Negen om Illian te verdedigen, maar nu ben ik jullie koning en ik sta niet toe dat iemand in de verleiding komt om struikrover te worden.’ Marcolin knikte grimmig.

‘En hoe zit het met jouw Draakgezworenen die boerderijen platbranden?’ schreeuwde een bange stem tussen de bomen. ‘Bloedvuur, dat zijn de rovers!’

‘En jouw Aiel?’ riep een ander, ik heb gehoord dat ze hele dorpen wegvoeren!’ Nog meer onzichtbare mannen sloten zich schreeuwend bij hen aan. Iedereen riep zowat hetzelfde. Draakgezworenen en Aiel, moordlustige struikrovers en wilden. Rhands tanden knarsten. Toen het geschreeuw verstierf, zei de man voor hem: ‘Je hoort het.’ Hij zweeg even om te hoesten, rochelde en spuwde, misschien vanwege zijn luchtpijp, misschien om het te benadrukken. Hij zag er zielig uit, doornat en roestig, maar zijn rug was even strak als zijn hoogkoord. Hij negeerde de boze blikken van Rhand even gemakkelijk als die van Gregorin. ‘U verzoekt ons ongewapend naar huis te gaan, niet in staat om onszelf of onze gezinnen te verdedigen, terwijl uw mensen brandschatten en stelen en moorden. Men zegt dat de storm komt,’ voegde hij eraan toe. Hij leek verbaasd dat hij dat had gezegd, verbaasd en heel even in de war.

‘De Aiel over wie jullie hebben gehoord, zijn mijn vijanden.’ Ditmaal geen vlammende spinnenwebben maar solide vlakken van woede die zich strak rond de Leegte wikkelden. Niettemin klonk Rhands stem als ijs, hij raasde als de wintervorst. ‘Mijn Aiel zijn op jacht naar hen. Mijn Aiel maken jacht op de Shaido. Bovendien maken zij en Davram Bashere en de meeste Gezellen jacht op bandieten, hoe die zich ook noemen! Ik ben de koning van Illian en ik sta niemand toe de vrede van Illian te verstoren!’

‘Zelfs,’ begon de ander, ‘als uw woorden echt waar zijn...’

‘Dat zijn ze!’ snauwde Rhand. ‘Je hebt tot de middag om te beslissen.’ De man fronste onzeker. Tenzij het opklaarde en de stormwolken verdwenen, kon het weleens moeilijk worden om te weten wanneer het middag was. Rhand bood hem geen uitweg. ‘Neem een verstandig besluit!’ verklaarde hij. Hij liet Tai’daishar keren en gaf de hengst de sporen om terug te gallopperen naar de rotshoogte zonder op de anderen te wachten.

Met tegenzin liet hij saidin los – het voelde aan alsof hij zich met zijn nagels vastklampte om zijn leven te redden – en het leven en de smet stroomden uit hem weg. Heel even zag hij dubbel en leek de wereld duizelingwekkend scheef. Dat was pas sinds kort een probleem. Hij vroeg zich af of het bij de ziekte hoorde die geleiders doodde, maar de duizelingen duurden nooit meer dan enkele tellen. Het was de rest van het loslaten dat hij betreurde. De wereld leek zo saai. Nee, alles vergrauwde daadwerkelijk; het werd op de een of andere manier minder. Kleuren waren bleker en de hemel lager, vergeleken met hoe ze daarvoor waren. Wanhopig graag wilde hij de Bron weer grijpen en er de Ene Kracht aan ontwringen. Zo was het altijd wanneer de Ene Kracht hem verliet.

Saidin was echter nauwelijks verdwenen of de razernij kolkte in hem op, witheet en schroeiend, bijna even heet als de Kracht was geweest. Waren de Seanchanen niet genoeg, en struikrovers die zich achter zijn naam verscholen? Hij kon zich geen dodelijke afleidingen veroorloven. Kon Sammael hem zelfs vanuit zijn graf treffen? Had hij de Shaido gezaaid om overal waar Rhand iets aanpakte, als doorns te ontspruiten? Waarom? De man zou nooit zijn uitgegaan van zijn eigen dood. En als maar de helft waar was van de verhalen die Rhand had gehoord, dan waren er ook Aiel in Morland en Altara en het Licht wist waar nog meer. Veel van de Shaido-gevangenen hadden gesproken over een Aes Sedai. Kon de Witte Toren hierbij betrokken zijn? Zou de Witte Toren hem ooit met rust laten? Nooit? Nooit! Zijn blinde woede bevechtend merkte hij niet dat Gregorin en de anderen hem inhaalden. Toen ze boven aan de rotshoogte de wachtende edelen bereikten, trok hij de teugels zo fel aan dat Tai’daishar steigerde en de modder van de hoeven rondspatte. De edelen op hun rijdieren trokken zich terug, weg van zijn hengst, uit zijn buurt, ik heb ze tot vanmiddag de tijd gegeven,’ verkondigde hij. ‘Hou ze in het oog. Ik wil niet dat dit stel in vijftig kleinere benden uiteenvalt en wegglipt. Ik ga naar mijn tent.’ Afgezien van de rondwapperende mantels hadden ze van steen kunnen zijn, in de grond geworteld alsof hij hun had opgedragen het bos hoogst persoonlijk in het oog te houden. Op dat ogenblik kon het hem niet schelen als ze daar bleven tot ze bevroren of smolten.

Zonder verder iets te zeggen draafde hij de achterkant van de rotshoogte af, gevolgd door de twee Asha’man met zwarte jassen en zijn Illiaanse vaandeliers. Vuur en ijs en dood kwamen eraan, maar hij was van staal. Hij was staal.

14

Bericht van de M’hael

Een span ten westen van de rotshoogte begonnen de kampen: mannen en paarden en kookvuren, in de wind wapperende vlaggen en enkele eenzame tenten die in groepjes per natie en per Huis bij elkaar stonden. Elk kampement was een moeras van omgewoelde modder dar door stroken struikheide van andere was gescheiden. Mannen te paard en te voet zagen Rhands banieren voorbijkomen en gluurden naar de andere kampen om te zien hoe die reageerden. Toen de Aiel er nog waren geweest, hadden deze kampementen één uitgestrekt kamp gevormd. Ze waren verenigd door een van de weinige dingen die ze waarlijk gemeen hadden. Zij waren geen Aiel en vreesden hen, hoezeer ze dat ook ontkenden. De wereld zou sterven tenzij hij zou slagen, maar hij beeldde zich niet in dat ze enige trouw jegens hem gemeen hadden of dat ze zelfs wilden geloven dat het lot van de wereld zwaarder woog dan hun eigen zaakjes, hun verlangen naar goud, roem of macht. Misschien was een handjevol hem trouw, een mager handjevol, maar het merendeel volgde hem omdat ze hem meer vreesden dan de Aiel. Wellicht meer dan de Duistere, in wie sommigen niet eens geloofden, tenminste niet tot in hun diepste wezen, niet dat hij de wereld wreder kon en zou raken dan hij reeds had gedaan. Wanneer ze opkeken zagen ze Rhand en daar geloofden ze in. Hij aanvaardde het nu. Er lagen te veel veldslagen voor hem in het verschiet om zich nog inspanningen voor een verloren zaak te getroosten. Zolang ze volgden en gehoorzaamden, moest het volstaan. Het grootste kamp was het zijne. Hier huisden de Illiaanse Gezellen in groene jassen met gele manchetten, naast de Tyreense Verdedigers van de Steen in mantels met lange pofmouwen en zwart-gouden banen, en evenveel Cairhienin, afkomstig van een veertigtal Huizen. De laatsten waren in donkere kledij gestoken, sommigen met een stijve koin boven het hoofd. Ze kookten op verschillende vuren, sliepen op verschillende plekken, legden hun paarden aan verschillende lijnen vast en namen elkaar behoedzaam op. Ze mengden echter wel. De veiligheid van de Herrezen Draak was hun verantwoordelijkheid en ze vatten die taak ernstig op. Ieder van hen zou hem misschien verraden, maar niet wanneer de anderen hen in het oog hielden. Oude haatgevoelens en nieuwe afkeer zouden snode plannen blootleggen voor de verrader alles had kunnen uitdenken. Een kring van staal bewaakte Rhands tent, een enorm spits geval van groene zijde, van boven tot onder geborduurd met bijen in gouddraad. Die was van zijn voorganger Mattin Stepaneos geweest en was zogezegd met de kroon op hem overgegaan. Gezellen met glimmende punthelmen stonden schouder aan schouder met Verdedigers, die helmen met randen en kammen droegen, en met Cairhienin, die klokvormige helmen hadden. Allen negeerden de wind, de spijlen van hun vizieren verborgen hun gezicht en de hellebaarden stonden allemaal in dezelfde hoek. Geen haartje bewoog toen Rhand de teugels aantrok, maar een hele stoet dienaren snelde toe om voor hem en de Asha’man te zorgen. Een broodmagere vrouw in het groengele vest van een stalknecht uit het koninklijk paleis van Illian nam zijn teugels aan, terwijl zijn stijgbeugel werd vastgehouden door een kerel met een kokkerd van een neus in het zwartgouden livrei van de Steen van Tyr. Ze begroetten hem en wierpen slechts een scherpe blik op elkaar. Boreane Carivin, een stevig bleek vrouwtje in een donker gewaad, vol van haar hoge rang, hield hem een zilveren schaal met dampende handdoeken voor. Zij kwam uit Cairhien en hield de andere twee in het oog, maar meer om er zeker van te zijn dat ze hun taken naar behoren uitvoerden dan vanwege de onderlinge afkeer die ze amper verborgen. Maar toch behoedzaam. Wat bij de soldaten zijn nut bewees, werkte bij de bedienden evenzeer. Rhand trok zijn handschoenen uit en wuifde Boreanes dienblad opzij. Hij steeg af en Damer Flin rees op van een fraai bewerkte bank voor de tent. Flin was kaal, op een warrige witte krans haar na, en leek meer een opa dan een Asha’man. Een grootvader met een gelooide huid en een stijf been, die meer van de wereld had gezien dan een boerderij. Het zwaard aan zijn zij leek hem aangeboren, zoals het een voormalig lid van de Andoraanse koninginnegarde betaamde. Rhand vertrouwde hem meer dan de meesten. Per slot van rekening had Flin zijn leven gered.

Flin groette met een vuist tegen zijn hart en nadat Rhand hem had toegeknikt, hinkte hij dichterbij en wachtte tot de stalknechten weg waren voor hij hem aansprak. Hij fluisterde: ‘Torval is hier. Gestuurd door de M’hael, zegt hij. Hij wilde in de raadstent wachten. Ik heb Narishma opgedragen hem te bewaken.’ Dat gebeurde op Rhands bevel, hoewel hij niet goed wist waarom hij het had bevolen; niemand van de Zwarte Toren mocht alleen gelaten worden. Aarzelend betastte Flin de draak op zijn zwarte kraag. ‘Hij was er niet over te spreken dat u ons allen hebt verheven.’

‘Was hij dat niet? Zo, zo,’ zei Rhand zachtjes en stak zijn handschoenen achter zijn zwaardgordel. En omdat Flin nog steeds weifelend keek voegde hij eraan toe: ‘Jullie hebben het allemaal verdiend.’ Hij was van plan geweest een Asha’man naar Taim te sturen – de leider, de M’hael, zoals alle Asha: man hem noemden — maar nu kon Torval als boodschapper dienen. In de raadstent? ‘Laat verfrissingen sturen,’ droeg hij Flin op, en hij wenkte Hopwil en Dashiva hem te volgen.

Flin groette opnieuw, maar Rhand beende al verder en de zwarte modder zompte onder zijn laarzen. De wind gierde en niemand rond de tent hief een gejuich aan. Hij kon zich nog herinneren dat het wel was gebeurd. Tenzij het zo’n herinnering van Lews Therin Telamon was. Als Lews Therin tenminste écht was geweest. Een flits van kleur net buiten zijn blikveld, het gevoel dat iemand hem van achteren bijna aanraakte. Met moeite richtte hij zich op de dingen om hem heen. De raadstent was een groot rood-wit gestreept paviljoen dat vroeger op de Vlakte van Maredo had gestaan en nu was opgetrokken in het midden van Rhands kampement, omringd door zo’n dertig pas kale grond. Hier stonden nooit wachten, tenzij Rhand er met de edelen vergaderde. Iedereen die er binnen wilde sluipen, zou ogenblikkelijk door zo’n duizend waakzame ogen worden gezien. Drie banieren aan hoge palen vormden een driehoek rond de tent – de Rijzende Zon van Cairhien, de Drie Maansikkels van Tyr en de Gouden Bijen van Illian – en boven het vuurrode tentdak wapperden hoger dan de andere de Drakenbanier en de Banier van het Licht. De wind zorgde dat ze breed uitwaaiden, rimpelend en klappend. De tentwanden huiverden in de windvlagen. Binnen was de grond bedekt met kleurrijke, van franje voorziene tapijten. Het enige meubelstuk was een enorme tafel, vol houtsnijwerk en verguldsel, en ingelegd met ivoor en turkoois. Een grote stapel kaarten verborg het tafelblad bijna geheel.

Torval keek op van de kaarten, blijkbaar van zins om degene die kwam binnenvallen de huid vol te schelden. Hij was bijna van middelbare leeftijd en langer dan ieder ander, afgezien van Rhand en de Aiel. Hij keek verwaand op iedereen neer langs een scherpe neus die bijna trilde van verontwaardiging. De draak en het zwaard glinsterden op zijn kraag in het licht van de staande lampen. Hij droeg een zijden jas, glanzend zwart, maar mooi genoeg voor een heer. Zijn zwaard was ingelegd met zilver en beslagen met goud, en een glinsterende rode edelsteen rooide het gevest. Een andere edelsteen glom donker aan zijn ringvinger. Je kon mannen niet oefenen om wapens te worden zonder een zekere aanmatiging te verwachten, maar Rhand mocht Torval niet. Aan de andere kant had hij Lews Therins stem niet nodig om achterdocht te koesteren tegen elke man in het zwart. In hoeverre vertrouwde hij Flin werkelijk? Niettemin moest hij hen leiden. De Asha’man waren zijn idee en zijn verantwoordelijkheid. Toen Torval Rhand zag, richtte hij zich ontspannen op en groette, maar zijn gezicht veranderde amper. Al bij hun eerste ontmoeting was Rhand de neerbuigende trek rond Torvals lippen opgevallen. ‘Mijn heer Draak,’ zei hij met een Tarabonse tongval en het leek of hij een gelijke begroette. Of minzaam deed tegen een mindere. Zijn pralende buiging omvatte eveneens Hopwil en Dashiva. ‘Mijn gelukwensen met de verovering van Illian. Een grootse zege, nietwaar? Er had wijn moeten zijn voor een begroeting maar deze jonge... Toegewijde... lijkt bevelen niet te begrijpen.’

In de hoek maakten de zilveren belletjes aan donkere vlechten tinkelende geluidjes toen Narishma zich bewoog. Hij was in de zuidelijke zon gebruind, maar niet alles aan hem was veranderd. Hij was ouder dan Rhand maar zijn gezicht deed hem jonger lijken dan Hopwil. Het rood dat nu zijn wangen kleurde was echter boosheid, geen verlegenheid. Hij was in stilte zeer trots op het zwaard op zijn kraag. Torval schonk hem een langzame glimlach, zowel vermaakt als dreigend. Dashiva lachte, kort en blaffend, en zweeg weer. ‘Wat kom je doen, Torval?’ vroeg Rhand grof. Hij gooide de drakenstaf en zijn handschoenen op de kaarten en liet ze volgen door zijn gordel en zwaardschede. Deze kaarten hoefde Torval niet te bestuderen. Lews Therins stem was overbodig.

Schouder ophalend haalde Torval een brief uit zijn jaszak en overhandigde die aan Rhand. ‘De M’hael stuurt u dit.’ Het papier was sneeuwwit en dik, verzegeld met een draak in een grote ovaal van blauwe was die glinsterde met gouden vonkjes. Je zou bijna denken dat de brief van de Flerrezen Draak zelf kwam. Taim had een hoge dunk van zichzelf. ‘De M’hael zei dat ik u moest vertellen dat de verhalen over Aes Sedai met een leger in Morland waar zijn. Het gerucht gaat dat ze opstandelingen tegen Tar Valon zijn’ – Torvals sneer werd van ongeloof nog spottender – ‘maar ze trekken op naar de Zwarte Toren. Zo zullen ze weldra een gevaar vormen, nietwaar?’ Rhand verkruimelde het prachtige zegel tussen zijn vingers. ‘Ze trekken op naar Caemlin, niet de Zwarte Toren, en ze vormen geen bedreiging. Mijn bevelen waren duidelijk. Laat de Aes Sedai met rust tenzij ze achter je aan komen.’

‘Maar hoe kunt u er zo zeker van zijn dat ze geen bedreiging vormen?’ hield Torval vol. ‘Misschien gaan ze inderdaad naar Caemlin, maar als u ongelijk hebt, zullen we dat pas weten als ze ons aanvallen.’

‘Torval kan gelijk hebben,’ bracht Dashiva nadenkend naar voren, ik kan niet zeggen dat ik vrouwen zou vertrouwen die me in een kist stoppen, en deze hebben geen eden gezworen. Of wel soms?’ ik zei dat we ze met rust laten!’ Rhand gaf een klap op de tafel en Hopwil schoot verrast overeind. Dashiva fronste geërgerd voor hij dat haastig onderdrukte en weer gelijkmoedig rondkeek, maar Rhand had geen belangstelling voor Dashiva’s buien. Toevallig – hij wist zeker dat het toeval was – had zijn hand de drakenstaf geraakt. Zijn arm trilde van verlangen om die op te pakken en Torval ermee overhoop te steken. Daar had hij Lews Therin zeer zeker niet voor nodig. ‘De Asha’man zijn een wapen dat op een door mij bepaald doel wordt gericht. Ze moeten niet als kippen zonder kop rondrennen zodra Taim bang wordt voor een handjevol Aes Sedai die in dezelfde herberg gaan eten. Als dat nodig is, kom ik zelf mee terug om dat duidelijk te maken.’

‘Ik weet zeker dat zoiets niet nodig is,’ zei Torval snel. Eindelijk was er iets gebeurd dat de wrange sneer van zijn lippen had verwijderd. Met de ogen scherp op hem gericht stak hij beide handen op, bijna beschroomd, zowat verontschuldigend. En zichtbaar bevreesd. ‘De M’hael wilde enkel dat u op de hoogte werd gebracht. Uw bevelen worden elke morgen tijdens de Ochtendbevelen na de Belijdenis opgelezen.’

‘Nou, dat is maar goed ook.’ Rhand hield zijn toon koel en kon met moeite een grimas onderdrukken. De man was bang geweest voor zijn dierbare M’hael, niet voor de Herrezen Draak. Bang dat Taim het hem zou verwijten als zijn woorden Rhands boosheid op Taim zouden richten. ‘Omdat ik ieder van jullie die in de buurt van die vrouwen in Morland komt, zal doden. Jullie slaan alleen toe waar ik je stuur!’

Torval mompelde met een strakke buiging: ‘Zoals u zegt, mijn heer Draak.’ Zijn tanden werden zichtbaar door zijn poging tot een glimlach, maar zijn neus was opgetrokken en hij ontweek met veel moeite de ogen van de anderen, terwijl hij de indruk wekte dat niet te doen. Dashiva barstte opnieuw in een korte lach uit en Hopwil vertoonde een kleine grijns.

Narishma genoot echter niet van Torvals verontrusting en besteedde er geen aandacht aan. Hij keek Rhand aan zonder met zijn ogen te knipperen, alsof hij diepe stromingen aanvoelde die de anderen ontgingen. De meeste vrouwen en heel wat mannen vonden hem slechts een knappe jongen, maar zijn al te grote ogen leken soms meer te weten dan ieder ander.

Rhand trok zijn hand van de drakenstaf en streek de brief glad. Zijn handen trilden nog net niet. Torval glimlachte zwakjes en zuur, en merkte niets. Bij de wand van de tent ontspande Narishma zich. De verfrissingen werden achter Boreane binnengebracht door een plechtige stoet, bestaande uit een rij Illiaanse, Cairhiense en Tyreense bedienden in hun verschillende livreien. Er was een dienaar die een zilveren blad droeg met een kan voor elke soort wijn, en twee met bladen vol zilveren pullen voor de hete vruchtenwijn en voor kruidenwijn en met bokalen van prachtig geblazen glas voor de andere dranken. Een man met een roze gezicht in een groengeel livrei droeg een blad waarop werd ingeschonken en er was zelfs een donkere vrouw in zwart-goud die zich alleen met inschenken bezighield. Er waren noten en gesuikerde vruchten, kaas en olijven, elk met een eigen dienaar of dienares. Onder Boreanes leiding stroomden ze in een vormelijke dans naar binnen, buigend, knixend en voor elkaar uitwijkend, alsof ze een offergave aanboden.

Rhand koos kruidenwijn en zette zich op de rand van de tafel. De dampende pul bleef onaangeraakt naast hem staan terwijl hij zich in de brief verdiepte. Er was geen aanhef, geen inleiding, niets. Taim had er een hekel aan Rhand met een titel aan te spreken, al probeerde hij dat te verbloemen.

Ik heb de eer u door te geven dat er nu negenentwintig Asha’man, zevenennegentig toegewijden en driehonderdtweeëntwintig soldaten in de Zwarte Toren staan ingeschreven. Er is helaas een handvol weglopers geweest, waarvan de namen van de rol zijn geschrapt, maar de verliezen tijdens de oefeningen blijven binnen aanvaardbare grenzen.

Ik heb nu op elk willekeurig ogenblik zo’n vijftig zoekgroepen te velde, wat tot gevolg heeft dat bijna elke dag zo’n drie of vier mannen aan de rol worden toegevoegd. Over enkele maanden zal, zoals ik had voorspeld, de Zwarte Toren de Witte evenaren. Binnen een jaar zal Tar Valon beven voor onze aantallen. Ik heb die zwartbesstruik zelf geplukt. Een klein en doornig struikje, maar met verrassend veel bessen.

Mazrim Taim M’hael

Rhand grimaste en zette de... zwartbesstruik... uit zijn gedachten. Wat gedaan moest worden, diende gedaan te worden. De hele wereld betaalde een prijs voor zijn bestaan. Hij zou ervoor sterven, maar de hele wereld betaalde.

Er waren trouwens meer zaken die zijn gezicht deden betrekken. Drie of vier nieuwelingen per dag? Taim zag het te zonnig in. Als het zo snel ging, zouden er binnen enkele maanden inderdaad meer geleiders dan Aes Sedai zijn, maar zelfs de jongste zuster had jaren van oefening achter de rug. En een deel van die lessen was gericht op het aanpakken van een geleider. Hij wilde niet stilstaan bij een ontmoeting tussen Asha’man en Aes Sedai die wisten wat ze tegenover zich hadden. Bloed en droefenis zouden het enige resultaat zijn, wat er verder ook zou gebeuren. De Asha’man waren geen wapen tegen de Witte Toren, wat Taim ook mocht denken. Maar als mensen dat geloofden, zou Tar Valon in elk geval wat behoedzamer optreden. Asha’man hoefden slechts te weten hoe ze moesten doden. Als er genoeg waren om dat op de juiste plek en het juiste ogenblik te doen, als zij zo lang in leven bleven, deden ze waarvoor ze in het leven waren geroepen.

‘Hoeveel weglopers, Torval?’ vroeg hij kalm. Hij pakte de beker op en nam een slok, alsof het antwoord onbelangrijk was. De wijn had hem warmer moeten maken, maar de gember, zurkel en foelie smaakten bitter op zijn tong. ‘Hoeveel verliezen tijdens de oefeningen?’ Torval was door de verversingen weer tot zichzelf gekomen, wreef zich in de handen en trok een wenkbrauw op over de keus aan wijnen. Hij speelde met veel vertoon dat hij wist welke de beste was en voerde opnieuw een hele voorstelling op bij het keuren. Dashiva had de eerste de beste aangepakt en stond met laaiende ogen in zijn bokaal te kijken alsof er slijm in zat. Torval wees naar een dienblad en hield zijn hoofd nadenkend schuin, maar hij had de woorden al tot zijn beschikking. ‘Tot op heden negentien weglopers. De M’hael heeft bevolen hen te doden wanneer ze worden gevonden. Hun hoofden dienen te worden teruggebracht, als voorbeeld.’ Hij pikte een stukje gesuikerde peer van het aangeboden dienblad, gooide het in z’n mond en glimlachte breed. ‘Op dit ogenblik hangen er drie hoofden als vruchten aan de Verradersboom.’

‘Goed,’ antwoordde Rhand effen. Mannen die er nu vandoor gingen, zouden op een later tijdstip ook de benen nemen, terwijl er dan levens van afhingen. En er kon niet worden toegestaan dat deze mannen hun eigen weg gingen. Die kerels daarginds in de heuvels, zelfs als ze heelhuids wegkwamen, waren minder gevaarlijk dan een man die geoefend was in de Zwarte Toren. Verradersboom? Die Taim was wel goed in het vinden van namen. Maar mannen hadden vertoon, tekens en namen, zwarte jassen en speldjes nodig. Het hielp ze zich één te voelen. Tot de tijd van hun dood. ‘Bij mijn volgende bezoek aan de Zwarte Toren wil ik elke wegloperskop zien.’ Een tweede stukje gesuikerde peer viel op weg naar Torvals mond en maakte een streep op de voorkant van zijn mooie jas. ‘Het zou het werven kunnen bemoeilijken als u zo’n grote inspanning eist,’ zei hij langzaam. ‘Die weglopers roepen niet van de daken wat ze zijn.’ Rhand keek de ander strak aan tot die zijn ogen neersloeg. ‘Hoeveel verliezen tijdens de oefeningen?’ wilde hij streng weten. De Asha’man met de scherpe neus aarzelde. ‘Hoeveel?’ Narishma boog zich naar voren en staarde Torval strak aan. Evenals Hopwil. De dienaren gingen door met hun soepele, stille dans en hielden de mannen schalen voor die ze niet meer zagen. Boreane maakte van deze afleiding gebruik om te zorgen dat Narishma’s zilveren beker meer heet water dan kruidenwijn bevatte. Torval trok al te ontspannen zijn schouders op. ‘Eenenvijftig alles bij elkaar. Dertien opgebrand, en twintig vielen opeens dood neer. De anderen... De M’hael doet iets in hun wijn en ze worden niet meer wakker.’ Opeens klonk zijn stem kwaadaardig. ‘Het kan onverwachts komen, elke dag, elk ogenblik. Er was een man die op zijn tweede dag begon te krijsen dat er spinnen onder zijn huid rondkropen.’ Hij glimlachte venijnig naar Narishma en Hopwil en deed bijna hetzelfde naar Rhand. Hij richtte zich echter tot de andere twee en keek hen beurtelings fel aan. ‘Begrijp je? Maak je geen zorgen dat je tot krankzinnigheid vervalt. Je zult jezelf en anderen geen kwaad doen. Je valt in slaap... Voor altijd. Barmhartiger dan stillen, ook al weten we niet hoe dat moet. Vriendelijker dan je gek te laten én af te snijden. Ja toch?’ Narishma keek strak terug, zo gespannen als een harpsnaar, met zijn pul vergeten in de hand. Opnieuw stond Hopwil naar iets te staren wat alleen hij kon zien.

‘Barmhartiger,’ zei Rhand vlak, en hij plaatste de beker weer naast hem op tafel. Iets in de wijn. Mijn ziel is zwart van bloed en verdoemd. Het was geen harde gedachte, niet bijtend of snijdend, een simpele vaststelling van een feit. ‘Een genade waar elke man naar zou kunnen verlangen, Torval.’

Torvals wrede glimlach vervloog en hij stond te hijgen. De rekensommetjes waren eenvoudig. Een op de tien ging ten onder, een op de vijftig werd gek en er zouden er zeker nog meer komen. Dit was nog maar het begin en je kwam er niet achter of je eraan had kunnen ontsnappen, tot de dag dat je stierf. Maar uiteindelijk zou je verslagen worden: dood of waanzin. Wat je verder ook kon denken: Torval liep evenzeer gevaar.

Opeens viel Rhands oog op Boreane. Het duurde even voor hij de uitdrukking op haar gezicht herkende, maar toen kon hij met moeite de kille woorden inslikken. Hoe durfde ze! Medelijden! Meende ze echt dat Tarmon Gai’don zonder bloedvergieten gewonnen kon worden? De Voorspellingen van de Draak eisten dat het bloed zou regenen!

‘Laat ons alleen,’ beval hij en ze verzamelde kalm de bedienden. Maar bij haar vertrek stond in haar ogen nog steeds medelijden te lezen. Rhand keek rond op zoek naar iets om de stemming te verbeteren maar vond niets. Medelijden verzwakte je evenzeer als vrees en ze moesten sterk zijn. Ze dienden van staal te zijn om aan te kunnen waar zij mee te maken zouden krijgen. Zijn werk, zijn verantwoordelijkheid.

Narishma leek verloren in zijn eigen gedachten, turend in de damp die van zijn wijn opsteeg. Hopwil probeerde nog steeds door de zijwand van de tent heen te kijken. Torval keek Rhand zijdelings aan en deed moeite om de snerende glimlach weer op zijn gezicht te krijgen. Alleen Dashiva leek onberoerd. Met over elkaar geslagen armen nam hij Torval op als een man die een paard op de veemarkt bekijkt.

Deze pijnlijk lange stilte werd verbroken door het binnenvallen van een potige, door de wind verwaaide jongeman in het zwart die het zwaard en de draak op zijn kraag droeg. Hij was van dezelfde leeftijd als Hopwil, nog niet zo oud dat hij in de meeste landen zou mogen trouwen. Fedwin Mor werd meer gekenmerkt door zijn gespannenheid dan door zijn kleren. Hij bewoog zich op zijn tenen en zijn ogen deden denken aan een jagende kat die zich op zijn beurt prooi voelde. Vroeger was hij anders geweest, nog niet eens zo lang geleden. ‘De Seanchanen zullen weldra vanuit Ebo Dar optrekken,’ zei hij groetend. ‘Ze zijn van plan hierna Illian aan te pakken.’ Hopwil schrok op uit zijn duistere gedachten. Wederom reageerde Dashiva slechts met een lach, ditmaal vreugdeloos.

Rhand knikte en pakte de drakenstaf op. Per slot van rekening had hij die als herinnering bij zich. De Seanchanen dansten op hun eigen wijs, niet op het lied dat hij graag zou horen. Rhand ontving dit bericht in stilte, maar Torval bepaald niet. Hij had zijn gewone spot hervonden en trok minachtend een wenkbrauw op. ‘Zo, en dat hebben ze jou zomaar gezegd?’ vroeg hij spottend. ‘Of heb je gedachten leren lezen? Laat me jou eens iets vertellen, jongen. Ik heb zowel Amadiciërs als Domani bevochten en geen enkel leger neemt een stad in om vervolgens meteen weer zo’n duizend span op stap te gaan! Meer dan duizend span! Of denk je dat ze kunnen Reizen?’

Mor nam Torvals spot kalm op. Als hij er al door van z’n stuk werd gebracht, vormde het strijken van zijn duim langs de lange zwaardschede er het enige bewijs voor. ik heb met enkelen van hen gesproken. De meesten waren Taraboners en zowat elke dag worden er per schip meer aangevoerd.’ Hij duwde zich langs Torval naar de tafel en keek de Taraboner effen aan. ‘Ze bewogen zich behoorlijk snel wanneer zo’n lispelaar z’n mond opendeed.’ De oudere man wilde boos wat zeggen, maar de jongeman ging haastig verder, tegen Rhand. ‘Ze zetten het hele gebied van de Venirbergen vol met soldaten. Vijfhonderd, soms wel duizend man. Het hele stuk tot aan de Kop van Arran is al in hun handen. En binnen twintig roede van Ebo Dar nemen ze elke kar en elke wagen over. Ze betalen ervoor of nemen ze in beslag, met de trekdieren erbij.’

‘Karren!’ riep Torval uit. ‘Wagens! Denk je dat ze een jaarmarkt willen opzetten? Welke dwaas trekt met een leger door de bergen wanneer er uitstekende wegen zijn?’ Hij merkte dat Rhand hem aankeek, werd onzeker en bracht zichzelf licht fronsend tot zwijgen. ‘Mor, ik heb je bevolen niet op te vallen.’ Er klonk iets van boosheid door in Rhands stem. De jonge Asha’man moest achteruitstappen toen Rhand van de tafel sprong. ‘En de Seanchanen niet naar hun plannen te vragen. Alleen je ogen gebruiken en niet opvallen.’ ik ben voorzichtig geweest; ik had mijn spelden niet op.’ Mors ogen veranderden niet voor Rhand; nog steeds zowel jager als prooi. Inwendig leek hij te koken. Als Rhand niet beter had geweten, zou hij hebben gemeend dat Mor de Ene Kracht vasthield en een hevige overlevingsstrijd tegen saidin leverde, zelfs al leefde hij er tienmaal zo intens door. Op zijn gezicht leek het zweet te willen uitbreken. ‘Als een van mijn zegslieden wist waar ze hierna heen gingen, dan heeft hij het niet gezegd en ik heb het niet gevraagd, maar ze waren bereid bij een kroes bier te klagen over die voortdurende marsen zonder een ogenblik rust. In Ebo Dar zopen ze al het bier zo snel mogelijk op, omdat ze zeiden dat ze weer op mars moesten. En ze haalden overal wagens en karren vandaan, zoals ik al zei.’ Dat alles kwam er vliegensvlug uit en hij klemde zijn tanden op elkaar alsof hij de woorden die uit zijn mond dreigden te rollen, wilde opsluiten. Rhand glimlachte opeens en gaf hem een klap op de schouder. ‘Goed werk. De wagens zouden al genoeg zijn geweest, maar dat was goed werk. Wagens zijn belangrijk,’ voegde hij eraan toe terwijl hij zich naar Torval wendde. ‘Als een leger van het land moet eten, eet het wat het tegenkomt. Of niets, als er niets is.’ Torval was niet verbaasd geweest bij het bericht dat de Seanchanen zich in Ebo Dar bevonden. Als dat verhaal de Zwarte Toren had bereikt, waarom had Taim het dan niet genoemd? Rhand hoopte dat zijn glimlach geen snauw leek. ‘Het is lastiger om voedselkaravanen te regelen, maar wanneer je er een hebt, weet je dat er voer voor de dieren en bonen voor de mannen zullen zijn. De Seanchanen willen alles regelen.’ Hij zocht de tafel af en vond de kaart die hij nodig had. Hij rolde hem uit, verzwaarde een kant met zijn zwaard en de andere kant met de drakenstaf. De kust tussen Illian en Ebo Dar lag voor hem uitgespreid, voor het overgrote deel begrensd door heuvels en bergen, bespikkeld met vissersdorpen en kleine steden. De Seanchanen regelden alles. Ebo Dar was amper een week in hun bezit of de ogen-en-oren van de kooplui berichtten dat er werkzaamheden waren begonnen om de schade te herstellen die de stad door de verovering had opgelopen. Er werden schone pesthuizen opgezet voor de zieken, er was voedsel en werk voor de armen en voor degenen die door de onlusten in het binnenland van huis en haard waren verdreven. Soldaten bewaakten de wegen en het omliggende platteland, zodat niemand overdag noch ’s nachts struikrovers of bandieten hoefde te vrezen. Kooplui waren welkom maar de smokkel was tot enkele zeldzame druppeltjes teruggedrongen. Die eerlijke Illiaanse kooplieden waren verrassend sip geweest over het smokkelen. Wat waren de Seanchanen nu weer aan het regelen?

De anderen kwamen rond de tafel staan terwijl Rhand de kaart bestudeerde. Er waren wegen vlak langs de kust, smalle kronkellijnen die weinig meer dan een karrenspoor aangaven. De brede handelswegen lagen in het binnenland. Die ontweken de onherbergzaamste gebieden en waren beschut tegen het ergste wat de Zee der Stormen kon voortbrengen. ‘Vanuit deze bergen kunnen uitvallen het iedereen moeilijk maken die de wegen in het binnenland wil gebruiken,’ zei hij ten slotte. ‘Als je de bergen beheerst, maak je de wegen even veilig als de straten in een stad. Je hebt gelijk, Mor. Ze zijn op weg naar Illian.’

Torval steunde met beide vuisten op de tafel en keek woest naar Mor die gelijk had toen hij ernaast zat. Misschien was dat volgens Torvals opvattingen een onvergeeflijke overtreding. ‘Desondanks zal het maanden duren voor ze het u hier lastig kunnen maken’ zei hij boos. ‘Honderd Asha’man, vijftig, verspreid door Illian, kunnen elk leger ter wereld vernietigen voor de eerste man een voet op de dijken zet.’

‘Ik betwijfel of een leger met damane even gemakkelijk wordt vernietigd als op de aanval gerichte Aiel die overrompeld worden,’ merkte Rhand kalm op en Torval verstijfde. ‘Bovendien heb ik heel Illian te verdedigen, niet slechts de stad.’

Rhand negeerde de man verder en liet een vinger over de wegen op de kaart glijden. Tussen de Kop van Arran en de stad Illian lag zo’n honderd roede open water, de monding tot het Kabaldiep, waar volgens de Illiaanse kapiteins zelfs de langste peilloden reeds een span buiten de kust geen bodem meer aangaven. De golven konden er schepen doen kapseizen wanneer ze naar het noorden rolden, en de kust met brekers van zo’n vijftien pas hoog beuken. Met dit weer zou het nog erger zijn. Een mars rond het diep was een omweg van zo’n tweehonderd roede, zelfs als je de kortste weg naar de stad nam. Maar als de Seanchanen vaart zetten achter hun marsen vanuit de Kop van Arran, zouden ze ondanks de stormen de grens in nog geen twee weken bereiken. Misschien wel minder. Het was beter de strijd aan te gaan op een door hem gekozen plaats. Zijn vinger gleed langs de zuidkust van Altara, langs het Venirgebergte, tot de bergen nog slechts heuvels waren, vlak bij Ebo Dar. Vijfhonderd man hier, duizend daar. Een verlokkend kralensnoer dat om de bergen werd gevleid. Een ferme tik zou hen naar Ebo Dar kunnen terugrollen, zou hen daar misschien wel vastzetten terwijl ze probeerden uit te vogelen wat hij van plan was. Of...

‘Er was nog iets,’ zei Mor onverwachts, weer heel snel. ‘Er werd gepraat over een of ander Aes Sedai-wapen. Ik heb de plek gevonden waar het werd gebruikt, enkele spannen van de stad vandaan. Over zo’n driehonderd pas was de grond verkoold en het midden was volkomen verzengd. Verder weg lagen wat verwoeste olijfgaarden. Het zand was gesmolten tot glasplaten. Daar was saidin het ergst.’ Torval wuifde het afwijzend weg. ‘Er hadden Aes Sedai in de buurt kunnen zijn toen de stad viel, nietwaar? Of misschien hebben de Seanchanen het zelf gedaan. Eén zuster met een angreaal...’ Rhand onderbrak hem. ‘Wat bedoel je met dat saidin daar het ergst was?’ Dashiva bewoog en nam Mor vreemd op, terwijl hij zijn hand uitstak alsof hij de jongeman wilde grijpen. Rhand duwde hem ruw weg. ‘Wat bedoel je, Mor?’

Mor staarde, zijn mond stevig dichtgeklemd, en streek met zijn duim op en neer langs zijn zwaardschede. De hitte in hem stond op het punt uit te barsten. Ditmaal parelde er echt zweet op zijn gezicht. ‘Saidin was... vreemd,’ zei hij schor. Zijn woorden kwamen in snelle uitbarstingen. ‘Het ergste daar – ik kon het voelen... in de lucht om me heen – maar het was overal rond Ebo Dar vreemd. Zelfs nog op zo’n honderd span afstand. Ik moest ertegen vechten; niet zoals altijd... anders. Alsof het leefde. Soms... Soms deed het niet wat ik wilde... Soms... deed het iets anders. Echt! Ik ben niet gek! Echt!’ De wind gierde even, deed het tentdoek huiveren en klapperen, en Mor zweeg. Narishma’s belletjes klingelden toen hij een ruk met zijn hoofd gaf. Daarna verstilde hij weer.

‘Dat is onmogelijk,’ mompelde Dashiva in de stilte, bijna binnensmonds. ‘Onmogelijk.’

‘Wie weet wat er mogelijk is?’ zei Rhand. ‘Ik niet! Jij wel?’ Dashiva’s hoofd schoot verbaasd omhoog, maar Rhand wendde zich tot Mor en matigde zijn toon. ‘Maak je geen zorgen, man.’ Geen mildheid – dat kon hij niet opbrengen – maar wel een hart onder de riem, hoopte hij. Zijn werk, zijn verantwoording. ‘Jij zult tot de Laatste Slag bij me zijn, dat beloof ik je.’

De jongeman knikte en wreef over zijn gezicht alsof het hem verraste dat het zo vochtig was. Hij wierp een blik op Torval, die was verstijfd als een rots. Wist Mor van de wijn? Het was een barmhartig geschenk, als je aan andere mogelijkheden dacht. Een klein en bitter geschenk.

Rhand pakte Taims papier, vouwde het op en stak het in zijn jaszak. Een op de vijftig al krankzinnig en er zouden er meer volgen. Was Mor de volgende? Dashiva verkeerde zeker op het randje. Hopwils gestaar en zelfs Narishma’s regelmatige stiltes kregen opeens een nieuwe betekenis. Waanzin betekende niet altijd gekrijs over spinnen. Hij had eens behoedzaam gepolst, toen hij wist dat hij ware antwoorden zou krijgen, hoe saidin van de smet gereinigd zou kunnen worden. Dat was met een raadsel beantwoord. Herid Fel had gesteld dat het raadsel gezonde uitgangspunten weergaf, van zowel diep wijsgerige als natuurlijke wijsheid. Hij had echter niet ingezien wat dat met het probleem te maken had. Was Fel wellicht vermoord omdat hij het raadsel had opgelost? Rhand had een idee, of meende dat te hebben, een gissing die rampzalig kon uitpakken. Aanwijzingen en raadsels waren geen antwoorden, maar hij moest iets doen. Als saidin niet werd gereinigd, hoe dan ook, zou Tarmon Gai’don kunnen uitbreken in een wereld die reeds door krankzinnigen was verwoest. Wat gedaan moest worden, diende gedaan te worden.

‘Dat zou wonderbaarlijk zijn,’ gaf Torval bijna fluisterend te kennen, ‘maar hoe kan iemand anders dan de Schepper of...’ Zijn stem stierf ongemakkelijk weg.

Rhand had niet beseft dat hij zijn gedachten had uitgesproken. Narishma’s ogen, die van Mor en die van Hopwil leken in een en hetzelfde gezicht te staan: glanzend met onverwachte hoop. Dashiva keek alsof hij een mokerslag te verduren had gekregen. Rhand hoopte niet te veel te hebben gezegd. Sommige geheimen dienden bewaard te blijven. Waaronder zijn plannen voor de naaste toekomst. Even later holde Hopwil naar zijn paard om de edelen op de rotshoogte bevelen te geven. Mor en Dashiva moesten Flin en de andere Asha’man vinden en Torval schreed weg om naar de Zwarte Toren terug te Reizen met opdrachten voor Taim. Narishma was de laatste, en denkend aan Aes Sedai en Seanchanen en wapens stuurde Rhand hem eveneens weg, met zorgvuldige instructies die de mond van de jongeman deden verstrakken.

‘Praat er met niemand over,’ besloot Rhand zachtjes. Hij klemde Narishma’s arm stevig beet. ‘En stel me niet teleur. Wijk geen duim af.’ ik zal niet falen,’ zei Narishma met een strakke blik. Na een snelle groet was ook hij verdwenen.

Gevaarlijk, fluisterde een stem in Rhands hoofd. O ja, heel gevaarlijk. Maar misschien lukt het. Misschien. In elk geval moet je Torval nu doden. Dat moet je doen.

Weiramon kwam de raadstent binnen, waarbij hij Gregorin en Tormeran opzij stootte en hetzelfde trachtte te doen met Rosana en Semaradrid. Het hele stel wilde Rhand gretig vertellen dat de mannen in het bos uiteindelijk toch een verstandig besluit hadden genomen. Ze troffen Rhand lachend aan, de tranen rolden over zijn wangen. Lews Therin was terug. Of anders was hij echt al krankzinnig. Hoe dan ook, er was reden om te lachen.

15

Sterker dan de geschreven wet

In de onbestemde, koude duisternis van de diepe nacht werd Egwene slaapdronken wakker uit een onrustige slaap vol nachtmerries. Ze waren nog benauwder doordat ze zich er niets van kon herinneren. Haar dromen waren haar altijd duidelijk, zo duidelijk als gedrukte woorden op een bladzijde, maar deze waren duister en angstwekkend. De laatste tijd had ze die te veel gehad. Ze ontwaakte eruit met de drang om te vluchten, te ontsnappen, hoewel ze nooit kon terughalen waarom. Ze was er altijd misselijk en onzeker van en de eerste ogenblikken zat ze altijd te trillen. Gelukkig deed haar hoofd geen pijn en kon ze zich wel de dromen herinneren waarvan ze wist dat die belangrijk waren, hoewel ze die niet wist te verklaren. Rhand, die verschillende maskers droeg, tot een van die valse gezichten plotseling geen masker meer bleek te zijn. Perijn en een ketellapper die zich met bijl en zwaard woest een weg door braambossen kapten, zonder te vermoeden dat er een klip voor hen lag. En ze hoorden niet dat de braambossen met menselijke stemmen krijsten. Mart, die twee Aes Sedai op een geweldig grote weegschaal woog, en van zijn beslissing hing af of... Ze kon niet zeggen wat, maar het was iets enorms; de wereld misschien. Er waren andere dromen geweest, de meeste doortrokken van lijden. De laatste tijd waren al haar dromen over Mart bleek en vol pijn, als schaduwen van nachtmerries, bijna alsof Mart zelf niet helemaal echt was. Dat maakte dat ze voor zijn leven vreesde, nu hij in Ebo Dar achtergelaten was. Het deed haar ook vreselijk pijn dat zij hem daarnaartoe gezonden had, om nog maar te zwijgen van die arme oude Thom Merrilin. Maar de dromen die ze zich niet meer voor de geest kon halen waren erger, daar was ze zeker van.

Het geluid van zacht twistende stemmen had haar gewekt, en de vollemaan wierp genoeg licht om uit te maken wie de twee vrouwen waren die bij de tentopening tegenover elkaar stonden. ‘Het hoofd van dat arme kind doet al de hele dag pijn, en ’s nachts krijgt ze weinig rust,’ fluisterde Halima heftig, met haar handen in haar zij. ‘Laat dit tot morgen wachten.’

‘Ik ben hier niet om met jou ruzie te maken.’ Siuans stem was de winterkou zelf, en ze wierp haar mantel met een in een handschoen gehulde hand naar achteren, alsof ze zich voorbereidde op een gevecht. Ze was op het weer gekleed, in dikke wol, beslist over zoveel lagen ondergoed als eronder gingen. ‘Je gaat opzij, en heel snel, of ik gebruik je darmen als aas! En doe behoorlijke kleren aan!’ Halima lachte zachtjes, richtte zich nog meer op en plantte zich vierkant voor Siuan. Haar witte nachthemd sloot nauw om haar lichaam, maar was netjes genoeg. Hoewel het een wonder was dat ze niet bevroor in die dunne zijde. De kolen in de komforen waren allang uitgegaan, en noch het vele malen herstelde tentdoek noch de lagen tapijt op de grond hielden enige warmte vast. De adem van beide vrouwen wolkte als bleke mist.

Egwene wierp de dekens van zich af en werkte zich overeind in haar smalle veldbed. Halima was een plattelandsvrouw met een laagje wereldwijsheid, en vaak leek ze niet te beseffen dat Aes Sedai haar achting verdienden. Ze leek soms zelfs te denken dat ze aan niemand achting verschuldigd was. Ze sprak Gezetenen aan alsof het vrouwen uit haar eigen dorp waren, met een lach en een kalmte en een aardse eenvoud, en dat was soms een schok. Siuan moest de hele dag vrouwen voorrang geven die een jaar eerder bij één woord van haar waren opgeschrokken. Nu moest ze glimlachen en buigen voor bijna elke zuster in het kamp. Velen verweten haar nog steeds de problemen van de Toren en vonden dat ze veel te weinig geleden had. Genoeg om ieders trots te prikkelen. Tezamen was het stel een lantaarn die achter in de wagen van een vuurwerker werd geworpen, maar Egwene hoopte een ontploffing te voorkomen. Bovendien zou Siuan niet midden in de nacht gekomen zijn, tenzij het nodig was.

‘Ga weer naar bed, Halima.’ Egwene smoorde een geeuw en bukte zich om haar schoenen en sokken op te vissen. Ze maakte geen licht met de Kracht. Het was beter dat niemand merkte dat de Amyrlin wakker was. ‘Toe maar, je hebt je rust nodig.’ Halima ging ertegen in, wat sterker dan tegen de Amyrlin Zetel betamelijk was, maar toch was ze algauw terug op het kleine veldbed dat er voor haar in de tent bij was geplaatst. Er bleef weinig ruimte over om in te bewegen, met een wastafel, een staande spiegel en een echte armstoel, en nog eens vier grote op elkaar gestapelde kisten. Die bevatten een onafzienbare stroom kleren, geschenken van Gezetenen die nog niet beseften dat Egwene, hoe jong ze ook mocht zijn, niet jong genoeg was om door zijde en kant verblind of afgeleid te worden. Halima lag opgerold in het duister toe te kijken, terwijl Egwene haastig een ivoren kam door haar haren haalde, stevige wanten aantrok en in een met vossenbont afgezette mantel schoot. Eronder droeg ze alleen een nachtgewaad, weliswaar van zware wol, maar in dit weer zou een nog dikkere best van pas komen. Halima’s ogen knipperden niet. Ze schenen het vage maanlicht op te vangen en donker te glanzen.

Egwene geloofde niet dat ze haar plaats dicht bij de Amyrlin Zetel jaloers verdedigde. Het Licht mocht weten dat ze geen praatjes rondstrooide, maar Halima had een soort onschuldige nieuwsgierigheid voor alles, of her haar aanging of niet. Genoeg om Siuan elders aan te horen. Iedereen wist nu dat Siuan min of meer haar lot aan Egwene verbonden had. Ze dachten dat dat gepaard ging met gemelijkheid en tegenzin. Siuan Sanche was een figuur die vrolijkheid en soms wat medelijden opwekte; ze was immers zo afgegleden dat ze zichzelf moest binden aan degene die haar vroegere titel droeg. En die vrouw zou niet veel meer dan een speelpop zijn, wanneer de Zaal het gevecht beëindigde over wie aan haar touwtjes mocht trekken. Siuan was menselijk genoeg om enige wrok te koesteren, maar tot dusver was het hun gelukt verborgen te houden dat haar raad helemaal niet met tegenzin werd gegeven. Daarom verdroeg ze het medelijden en de spot zo goed mogelijk, en iedereen geloofde dat zijzelf door het lot evenzeer veranderd was als haar gezicht. Die overtuiging moest standhouden, anders zouden Romanda en Lelaine, en de rest van de Zaal ook, waarschijnlijk manieren weten te vinden om haar – en haar raad – van Egwene te scheiden. De kou buiten was een klap in Egwenes gezicht; hij drong tot onder haar mantel door. Haar nachtgewaad had net zo goed van Halima kunnen zijn, voor alle bescherming die het bood. Ondanks het stevige leer en de goede wol voelden haar voeten aan alsof ze bloot waren. Sliertjes ijzige lucht krulden om haar oren en lachten om de dik gevoerde vacht van haar kap. Omdat ze zo hevig naar haar bed verlangde, moest ze zich zeer inspannen om de barre kou te negeren. Wolken gleden langs de hemel en de maan wierp schaduwen op de glinsterend witte grond, een gladde deken, alleen onderbroken door de donkere vormen van de tenten en de grotere schaduwen van de huifkarren, nu uitgerust met lange houten glijders in plaats van wielen. Veel wagens werden niet meer apart gezet; men liet ze onafgeladen tussen de tenten staan. Niemand wilde de wagenvoerders daar aan het eind van de dag nog om vragen. Niets bewoog, behalve de donkere glijdende schaduwen. De brede, platgetrapte paden door het kamp waren verlaten. De stilte was scherp en zo diep dat het haar bijna speet die te verstoren.

‘Wat is er?’ vroeg ze zacht, met een behoedzame blik op de kleine tent, die gedeeld werd door haar dienaressen Chesa, Meri en Selame. Die was even stil en donker als de andere. De uitputting legde een bijna even dikke deken over het kamp als de sneeuw. ‘Niet weer een openbaring als de Kinne, hoop ik.’ Ze klakte geërgerd met haar tong. Ook zij was afgetobd door de lange vrieskoude dagen in het zadel en te weinig echte slaap, anders had ze dat niet gezegd. ‘Het spijt me, Siuan.’

‘U hoeft zich niet te verontschuldigen, Moeder.’ Ook Siuan hield haar stem gedempt en keek om zich heen of iemand hen vanuit de schaduw gadesloeg. Geen van beiden wenste de Kinne met de Zaal te bespreken. ik weet dat ik het u tevoren had moeten zeggen, maar het scheen zo onbetekenend. Ik had nooit verwacht dat de meisjes zelfs maar een van hen zouden spreken. Er is zoveel te vertellen. Ik moet het belangrijkste uitkiezen.’

Egwene wist met moeite een zucht te onderdrukken. Dat was bijna woord voor woord de verontschuldiging waarmee Siuan al eerder gekomen was. Meermalen. Wat ze bedoelde was dat ze probeerde Egwene ruim twintig jaar ervaring als Aes Sedai in te prenten, waarvan meer dan tien als Amyrlin. En dat allemaal in een paar maanden. Soms voelde Egwene zich als een gans die vetgemest werd voor de markt. ‘Nou, wat is er vannacht belangrijk?’

‘Garet Brin wacht in uw werkkamer, Moeder.’ Siuan had haar stem niet verheven, maar er was iets scherps ingeslopen, wat gebruikelijk was als ze het over Brin had. Ze schudde haar hoofd boos binnen de diepe kap van haar mantel en maakte een geluid als een nijdige kat. ‘De man kwam onder de sneeuw naar binnen, trok me uit mijn veldbed en gaf me nauwelijks tijd om me aan te kleden voor hij mij achter zich op het zadel trok. Hij vertelde me niets; hij smeet me er aan de rand van het kamp af en stuurde me er als een dienstmeid op uit om u te halen!’

Egwene onderdrukte met kracht een groeiend gevoel van hoop. Er waren te veel teleurstellingen geweest, en wat Brin midden in de nacht hierheen voerde, zou waarschijnlijk eerder een mogelijke ramp zijn dan wat ze zo vurig wenste. Hoe ver was het nog naar de Andoraanse grens? ‘Laten we zien wat hij wil.’

Ze begaf zich naar de tent die iedereen de werkkamer van de Amyrlin noemde, en hield haar mantel stevig dicht. Ze rilde niet, maar hitte of kou verdwenen niet als je niet toestond dat die je raakten. Je kon het negeren tot een zonnesteek je hersenen kookte of vorst je handen en voeten deed wegrotten. Ze dacht na over wat Siuan gezegd had.

‘Je sliep dus niet in je eigen tent?’ vroeg ze voorzichtig. De verbintenis van Siuan met Brin was die van een bediende, op een zeer vreemde manier, maar Egwene hoopte dat Siuans koppige trots er niet toe leidde dat hij daar misbruik van maakte. Ze kon het zich niet voorstellen, niet van hem en niet van haar, maar nog maar kortgeleden had ze zich ook niet kunnen voorstellen dat Siuan ook maar iets van dit alles zou hebben geslikt. Ze begreep nog steeds niet waarom. Siuan snoof luid en trapte op haar rok en viel bijna toen ze uitgleed. De door talloze laarzen geplette sneeuw was al snel een ruwe ijsplaat geworden. Egwene zocht zich voorzichtig een eigen weg. Elke dag moesten er gebroken botten worden geheeld door vermoeide zusters. Ze liet haar mantel een beetje los en bood een arm aan, zowel om te steunen als te ondersteunen. Brommend nam Siuan de arm aan. ‘Toen ik zijn tweede stel laarzen en zadel had schoongemaakt, was het te laat om terug te ploeteren door deze ellende. Niet dat hij me meer dan wat dekens in een hoek aanbood, Garet Brin niet! Liet me ze zelf uit een kist pakken terwijl hij wegbeende, het Licht weet waarheen! Mannen zijn een bezoeking, en hij is de ergste!’ Zonder adempauze veranderde ze van onderwerp. ‘U moet die Halima niet in uw tent laten slapen. Nog een stel oren waarmee u voorzichtig moet zijn, en ze luistert veel te graag mee. Bovendien mag u van geluk spreken als u niet een keer binnenkomt en haar een of andere soldaat ziet vermaken.’

‘Ik ben erg blij dat Delana Halima ’s nachts kan missen,’ zei Egwene beslist. ‘Ik heb haar nodig. Tenzij je denkt dat Nisao’s Heling een tweede keer meer uithaalt tegen mijn hoofdpijn.’ Halima’s vingers leken de pijn door haar hoofdhuid naar buiten te trekken; zonder dat zou ze helemaal niet slapen. Nisao’s poging had geen enkel gevolg gehad, en zij was de enige Gele zuster aan wie Egwene het durfde te vragen. ‘Wat de rest betreft...’ Ze liet haar stem nog strenger klinken, ik ben verbaasd dat je nog steeds naar die roddels luistert, dochter. Dat mannen graag naar een vrouw kijken, wil niet zeggen dat ze het uitlokt. Dat zou jij toch moeten weten. Ik heb er verschillende grijnzend naar jou zien kijken.’ Deze toon kwam nu gemakkelijker dan vroeger.

Siuan keek haar verbaasd aan, en betuigde even later grommend haar spijt. Het kon gemeend zijn. Egwene aanvaardde het, hoe dan ook. Heer Brin had geen beste invloed op Siuans buien, en er nu ook nog Halima bij betrekken... Egwene was blij dat ze niet gedwongen was strikter op te treden. Siuan zelf had haar gezegd dat ze onzin niet moest pikken, en dat kon ze zich bij Siuan al helemaal niet veroorloven.

Arm in arm sjokten ze zwijgend verder. De kou deed hun adem misten en drong door tot in hun botten. De sneeuw was een bezoeking én een les. Ze kon Siuan nog steeds horen doordraven over wat zij de Wet van de Onbedoelde Gevolgen noemde, die sterker was dan elke geschreven wet. Of je daden nou wel of niet de gevolgen hebben die je voor ogen stonden, er zullen minstens drie onverwachte gevolgen zijn, waarvan er meestal een onplezierig is. De eerste lichte regenbuien hadden verbazing gewekt, al had Egwene de Zaal ingelicht over de vondst en het gebruik van de Schaal der Winden. Dat was bijna alles wat ze had durven doorgeven van wat Elayne haar in Tel’aran’rhiod had verteld. Te veel van de gebeurtenissen in Ebo Dar zouden haar hier onderuit hebben gehaald, en zoals het nu ging, was het al moeilijk genoeg. Bij de eerste druppels was iedereen in vreugde uitgebarsten. Ze hadden hun reis die middag vroeg beëindigd, en er waren vreugdevuren ontstoken. Er was gefeest in de motregen met dankwoorden van de zusters en feestdansen van de bedienden en de soldaten. Er hadden trouwens ook Aes Sedai meegedanst.

Een paar dagen later gingen de motregens over in stortbuien, en vervolgens in gierende stormen. Het werd snel kouder en kouder, en de stormen werden sneeuwstormen. Egwene had zich vroeger verbeten over hun trage marstempo en de afstand die ze op een dag aflegden, maar diezelfde afstand kostte nu vijf dagen onder een bewolkte hemel, terwijl ze als het sneeuwde helemaal niet verder trokken. Het was makkelijk genoeg om aan drie onverwachte gevolgen te denken, of meer, en daarvan kon de sneeuw weleens het kleinste kwaad zijn. Toen ze de kleine opgelapte tent naderden, die de werkkamer van de Amyrlin werd genoemd, bewoog een schaduw naast een hoge wagen, en Egwenes adem stokte. De schaduw werd een gestalte die haar kap ver genoeg naar achteren schoof om Leanes gezicht te onthullen, waarna ze zich weer in de schaduw terugtrok. ‘Ze houdt een oogje in het zeil en zal ons waarschuwen als er iemand aankomt,’ zei Siuan zacht.

‘Dat is goed,’ mompelde Egwene. Dat had ze wel wat eerder mogen horen. Ze had half en half gevreesd dat het Romanda of Lelaine was! De werkkamer van de Amyrlin was donker, maar heer Brin stond geduldig binnen te wachten. Hij was gehuld in zijn mantel, een schaduw tussen schaduwen. Egwene omhelsde de Bron en geleidde, maar niet om de lantaarn aan de middelste paal of een kaars aan te steken. In plaats daarvan maakte ze een kleine bol van zacht licht die ze liet zweven boven de klaptafel die als schrijftafel diende. Heel klein en zacht, hij zou waarschijnlijk niet worden opgemerkt, en kon zo snel als een gedachte worden gedoofd. Ze kon zich geen ontdekking veroorloven.

Er waren Amyrlins geweest die hadden geregeerd op basis van kracht, Amyrlins die een evenwicht met de Zaal hadden weten te bereiken, en Amyrlins die even weinig macht hadden als zij. In de geheime annalen van de Witte Toren waren zelfs de zeldzame perioden beschreven dat een Amyrlin nog minder macht bezat. Verschillenden hadden zich macht en invloed laten ontglippen en waren van kracht tot zwakte vervallen. In al die drieduizend jaar waren bijzonder weinig Amyrlins erin geslaagd de andere kant op te gaan. Egwene had dolgraag geweten hoe Miriam Copan en de rest van dat handjevol dat gelukt was. Als iemand dat ooit had vastgelegd, waren die bladzijden reeds lang geleden verloren gegaan.

Brin boog eerbiedig. Hij toonde geen verbazing over haar behoedzaamheid. Hij wist wat zij op het spel zette door hem in het geheim te ontmoeten. Zij had veel vertrouwen in deze stevige, grijze man met zijn open, verweerde gezicht, en niet alleen omdat ze geen andere keus had. Zijn zware rood wollen mantel was afgezet met marterbont en aan de zoom geborduurd met de Vlam van Tar Valon. Het was een geschenk van de Zaal geweest, maar hij had de afgelopen weken tientallen keren duidelijk gemaakt dat, wat de Zaal ook dacht – en hij had blind moeten zijn om hun gedachten niet te zien – zij de Amyrlin was, en dat hij de Amyrlin diende. Zeker, hij had het nooit rechtuit gezegd, maar met zorgvuldig verwoorde zinspelingen, die geen twijfel lieten bestaan. Meer verwachten was te veel verwachten. Er waren bijna evenveel onderstromen in het kamp als Aes Sedai, en sommige waren sterk genoeg om hem weg te sleuren. Sommige konden zelfs haar nog dieper in de modder doen zakken, als de Zaal achter deze ontmoeting kwam. Ze vertrouwde hem meer dan wie ook, behalve Siuan en Leane, of Elayne en Nynaeve, misschien meer dan de zusters die haar in het geheim trouw hadden gezworen. Ze had graag de moed gehad om hem nog meer te vertrouwen. De witte lichtbol wierp zwakke, beverige schaduwen. ‘U heeft nieuws, heer Brin?’ vroeg ze, en onderdrukte haar hoop. Ze kon wel tien berichten bedenken die hem deze nacht hier hadden gebracht, elk met eigen strikken en valkuilen. Had Rhand besloten om nog meer kronen toe te voegen aan die van Illian, of hadden de Seanchanen weer een stad ingenomen, of ging de Bond van de Rode Hand plotseling zijn eigen weg in plaats van de Aes Sedai te schaduwen, of...

‘Er ligt een leger ten noorden van ons, Moeder,’ antwoordde hij kalm. Zijn in leer gehulde handen rustten ontspannen op het lange gevest van zijn zwaard. Een leger in het noorden, een beetje meer sneeuw, allemaal hetzelfde. ‘Voornamelijk Andoranen, maar met een flink aantal Morlanders. Mijn voorste verkenners hebben mij nog geen uur geleden het nieuws gebracht. Pelivar voert hen aan, en Arathelle vergezelt hem, de Hoogzetels van twee van de sterkste Huizen van Andor, en ze hebben er ten minste nog twintig bij zich. Het ziet ernaar uit dat ze snel naar het zuiden optrekken. Als u doorreist zoals nu, wat ik zou afraden, zullen we over twee, hoogstens drie dagen op elkaar stuiten.’

Egwene hield haar gezicht in de plooi en onderdrukte haar opluchting. Wat ze gehoopt had, waar ze op gewacht had, waarvan ze was gaan vrezen dat het nooit zou komen. Verrassend genoeg stokte Siuans adem, al sloeg ze een want voor haar mond. Te laat: Brin trok een wenkbrauw op, maar ze herstelde zich snel. Haar gezicht werd zo’n masker van Aes Sedai-kalmte dat je haar jeugdigheid bijna vergat.

‘Heb je bedenkingen om tegen je landgenoten te strijden?’ vroeg ze. ‘Spreek op, man. Hier ben ik je wasvrouw niet.’ Kijk, kijk, een kleine breuk in die kalmte.

‘Zoals u beveelt, Siuan Sedai.’ In Brins stem klonk niets van spot, maar toch kneep Siuan haar lippen op elkaar en ging haar uiterlijke koelheid in rook op. ‘Ik vecht tegen degenen die ik volgens de Moeder dien te bestrijden, natuurlijk.’ Zelfs hier wilde hij niet duidelijker zijn. Mannen leerden voorzichtig te zijn in het bijzijn van Aes Sedai. Net als vrouwen. Egwene dacht dat behoedzaamheid haar tweede natuur was geworden.

‘En als we niet zo doorgaan?’ zei ze. Er waren zoveel plannen gemaakt. Met Siuan, soms met Leane erbij en nog steeds moest elke stap even zorgvuldig gezet worden als op de ijzige paden buiten. ‘Als we hier halt houden?’

Hij aarzelde niet. ‘Als u een manier heeft om ze zonder strijd te overtuigen, is dat goed. Maar morgen zullen ze in de loop van de dag een voortreffelijke plaats bereiken om zich te verdedigen. Hun linkerflank wordt beschermd door de Armahn, en de rechterflank door een groot veenmoeras. Bovendien zullen ze voor zich kleine beken hebben, die onze aanval zouden vertragen. Daar zal Pelivar zijn kamp opslaan om te wachten; hij weet wat hem te doen staat. Arathelle zal haar aandeel leveren als er gepraat wordt, maar ze laat de pieken en de zwaarden aan hem over. We kunnen het niet voor hem bereiken, en met hem in het noorden is die plek voor ons waardeloos.

Als u van plan bent om te vechten, raad ik u aan om naar de rotshoogte te reizen, die we twee dagen geleden zijn overgetrokken. We kunnen makkelijk vóór hen op die plaats zijn, als we bij dageraad vertrekken. En Pelivar zal zich wel tweemaal bedenken voor hij die plaats aanvalt, zelfs als hij drie keer zoveel soldaten had.’ Egwene bewoog haar bijna bevroren tenen in haar sokken en liet zich een geprikkelde zucht ontvallen. Er was een verschil tussen kou niet toestaan om je te raken, en die kou niet voelen. Ze koos haar woorden zorgvuldig en liet zich niet afleiden door de kilte, toen ze vroeg: ‘Zullen zij praten, als hun de kans wordt geboden?’

‘Waarschijnlijk, Moeder. De Morlanders tellen nauwelijks mee; ze zijn er alleen maar bij om zoveel mogelijk voordeel uit de toestand te persen, net als hun landgenoten onder mijn bevel doen. Het gaat om Pelivar en Aratheile. Als ik moet gokken, zeg ik dat zij u slechts uit Andor willen houden.’ Hij schudde grimmig zijn hoofd. ‘Maar ze zullen vechten, als het moet, misschien zelfs als ze het tegen Aes Sedai moeten opnemen, in plaats van tegen soldaten. Ik neem aan dat zij ook verhalen hebben gehoord over die slag in het oosten.’

‘Viskuit!’ gromde Siuan. Daar ging haar kalmte. ‘Halfbakken geruchten en kletspraat zijn geen bewijs voor een veldslag, lummel, en als er een geweest is, zouden zusters zich er zeker niet bij laten betrekken!’ Die man maakte telkens dat ze over de schreef ging. Brin glimlachte, vreemd genoeg. Dat deed hij vaak als Siuan een van haar buien had. Overal elders, bij ieder ander, zou Egwene het een liefhebbende glimlach genoemd hebben. ‘Het is beter voor ons als ze het geloven,’ zei hij tegen Siuan. Haar gezicht werd zo rood dat men zou denken dat hij haar bespotte.

Waarom liet een anders zo verstandige vrouw zich kregel maken door Brin? Wat de reden ook was, Egwene had er vannacht geen tijd voor. ‘Siuan, ik zie dat iemand vergeten is de kruidenwijn weg te halen. Met dit weer kan die niet zuur zijn geworden. Warm de wijn voor ons op, alsjeblieft.’ Ze hield er niet van om de ander onder Brins ogen op haar plaats te zetten, maar ze moest ingetoomd worden, en dit leek de minst erge manier. Toch hadden ze de zilveren kan niet op de tafel moeten achterlaten.

Siuan kromp nog net niet in elkaar, maar uit haar verslagen blik, die ze haastig onderdrukte, had je nooit kunnen opmaken dat ze zijn ondergoed waste. Zwijgend geleidde ze een beetje om de wijn in de zilveren kan op te warmen. Ze schonk snel twee zilveren bekers vol en gaf de eerste aan Egwene. Ze hield de tweede bij zich nipte ervan terwijl ze naar Brin staarde. Hij mocht zijn eigen beker inschenken. Egwene warmde haar in wanten gestoken vingers aan de beker en was even geprikkeld. Misschien maakte dit deel uit van Siuans lang uitgestelde reactie op de dood van haar zwaardhand. Ze kon zo nu en dan nog steeds zomaar huilerig worden, hoewel ze dat verborgen probeerde te houden. Egwene zette de zaak uit haar hoofd. Vannacht was dat een mierenhoop naast een bergketen.

‘Ik zou graag een veldslag voorkomen, heer Brin. Het leger is bedoeld voor Tar Valon, niet om hier een oorlog uit te vechten. Stuur een boodschapper om zo spoedig mogelijk een ontmoeting af te spreken tussen de Amyrlin Zetel, heer Pelivar en vrouwe Aratheile en iedereen waarvan u vindt dat die aanwezig moet zijn. Niet hier. Ons schamele kamp zal weinig indruk maken. Zo spoedig mogelijk, alstublieft. Ik zou geen bezwaar hebben als het voor morgen geregeld kon worden.’

‘Dat lukt me niet, Moeder,’ zei hij kalm. ‘Zelfs als ik bij mijn terugkeer in het kamp meteen boden uitstuur, betwijfel ik of ze voor morgenavond terug zijn met een antwoord.’

‘Dan stel ik voor dat u zo snel mogelijk terugkeert.’ Licht, wat waren haar handen en voeten koud. Net als haar maag. Maar haar stem bleef kalm. ‘En ik wil dat u die ontmoeting, en het bestaan van hun leger, zo lang mogelijk verborgen houdt voor de Zaal.’ Deze keer vroeg ze hem evenveel te riskeren als zijzelf. Garet Brin was een van de grootste levende krijgsheren, maar de Zaal morde dat hij het leger niet volgens hun wensen leidde. In het begin waren ze dankbaar geweest vanwege zijn naam, want die hielp soldaten voor hun zaak te winnen. Nu bestond het leger uit meer dan dertigduizend man, en zelfs sinds het begon te sneeuwen waren er nog mensen bij gekomen. De Zaal speelde met de gedachte dat ze heer Garet Brin niet langer nodig hadden. En natuurlijk waren er zusters die geloofden dat ze hem helemaal nooit nodig hadden gehad. Ze zouden hem hiervoor niet gewoon wegzenden. Als de Zaal zou besluiten iets te doen, was de kans groot dat hij wegens verraad zijn hoofd zou kunnen verliezen.

Hij knipperde niet met zijn ogen en stelde geen vragen. Misschien wist hij dat ze geen antwoord zou geven. Of misschien dacht hij dat hij de antwoorden al kende. ‘Er is weinig verkeer tussen uw en mijn kamp, maar te veel mannen weten het al om het lang verborgen te kunnen houden. Maar ik zal doen wat ik kan.’ Zo eenvoudig was het. De eerste stap op een pad dat haar in Tar Valon op de Amyrlin Zetel zou brengen, of haar stevig in de greep van de Zaal zou doen belanden, waarna er nog slechts beslist hoefde te worden of Romanda dan wel Lelaine de lakens zou uitdelen. Eigenlijk zou zo’n keerpunt begeleid moeten worden met trompetgeschal, of donderslagen in de lucht. In verhalen ging dat altijd zo. Egwene liet de lichtbol verdwijnen, maar toen Brin zich omdraaide om te vertrekken, greep ze zijn arm. Het was alsof ze onder zijn wambuis een dikke tak vasthield, ik had u nog iets willen vragen, heer Brin. U zult uitgeputte mannen niet zomaar een beleg van Tar Valon laten slaan. Hoe lang wilt u hen laten rusten voor u begint?’ Het was voor het eerst dat hij stilviel en Egwene had graag nog wat licht gehad om zijn gezicht te zien. Ze dacht dat hij zijn wenkbrauwen fronste. ‘Zelfs als we de mensen vergeten die door de Toren betaald worden,’ zei hij ten slotte langzaam, ‘vliegt het nieuws van een leger even snel als een valk. Elaida zal tot op de dag nauwkeurig weten wanneer we aankomen, en ze zal ons geen respijt geven. U weet dat ze de Torenwacht aan het uitbreiden is? Tot vijftigduizend man, blijkbaar. Maar zo mogelijk een maand, om te rusten en te herstellen. Tien dagen kan net, maar een maand zou beter zijn.’ Ze knikte en liet hem los. Die achteloze vraag over de Torenwacht was pijnlijk. Hij wist dat de Zaal en de Ajahs haar alleen vertelden wat ze kwijt wilden en weinig meer. ik neem aan dat u gelijk heeft,’ zei ze vlak. ‘Er zal geen tijd zijn om te rusten zodra we Tar Valon bereiken. Stuur uw snelste ruiters. Er zullen toch geen problemen zijn? Pelivar en Aratheile zullen toch wel naar ze luisteren?’ Haar ongeruste toon was niet geveinsd. Er zou meer te gronde gaan dan haar plannen als ze nu slag moesten leveren.

Ze kon niet zeggen dat Brins toon enigszins veranderde, maar op een of andere manier klonk hij troostend. ‘Zolang er genoeg licht is om de witte veren te onderscheiden, zullen ze een wapenstilstand erkennen en luisteren. Ik kan beter gaan, Moeder. Het is een verre en zware rit, zelfs voor mannen met reservepaarden.’ Zodra de tentflap achter hem dichtviel, slaakte Egwene een lange zucht. Haar schouders voelden verkrampt aan en ze verwachtte dat haar hoofd elk moment kon gaan kloppen. Brin maakte gewoonlijk dat ze zich ontspande, omdat ze zijn zekerheid overnam. Maar vanavond had ze hem moeten bespelen, en ze dacht dat hij dat wel doorhad. Voor een man was hij heel oplettend. Maar er stond te veel op het spel om hem nog meer vertrouwen te schenken, tot hij zich openlijk uitsprak. Misschien een eed, zoals Myrelle en de anderen die hadden afgelegd. Brin volgde de Amyrlin, en het leger volgde Brin. Als hij dacht dat ze zijn mannen zomaar zou opofferen, kon hij haar met een paar woorden als een gebraden varken op een dienblad aan de Zaal serveren.

‘Beter voor ons als zij het geloven,’ mompelde ze. ik wou dat er iets was om in te geloven. Al zou ik niets anders doen, Siuan, dan hoop ik tenminste dat ik ons kan bevrijden van de Drie Geloften.’

‘Nee!’ blafte Siuan. Ze klonk geschokt. ‘Zelfs de minste poging kan al rampzalig zijn, en als het je lukt... Het Licht helpe ons, maar als het je lukt, vernietig je de Witte Toren.’

‘Waar heb je het over? Ik probeer de Drie Geloften te volgen, Siuan, aangezien we ermee opgescheept zitten – voorlopig althans – maar de Geloften zullen ons niet tegen de Seanchanen helpen. Als zusters in levensgevaar moeten verkeren voor ze terug kunnen vechten, is het slechts een kwestie van tijd voor we allemaal dood of beteugeld zijn.’ Even meende ze de a’dam om haar keel te voelen, die haar veranderde in een hond aan de lijn. Een goed geoefende en gehoorzame hond. Nu was ze blij om de duisternis, die haar beven verborg. Schaduwen verborgen Siuans trekken, niettemin zag ze Siuans kaak bewegen.

‘Kijk niet zo naar me, Siuan.’ Het was gemakkelijker om boos te zijn dan bang, om haar angst te vermommen als boosheid. Ze zou nóóit meer beteugeld worden! ‘Jij hebt elk voordeel aangegrepen sinds je van de Geloften bevrijd bent. Als je niet gelogen had tot je zwart zag, hadden we nog steeds zonder leger in Salidar gezeten, duimen draaiend en wachtend op een wonder. Jij tenminste wel. Mij zouden ze nooit hebben opgeroepen om Amyrlin te worden zonder jouw leugen over Logain en de Roden. Elaida zou oppermachtig zijn, en over een jaar zou niemand zich meer herinnerd hebben hoe ze de Amyrlin Zetel bemachtigd had. Zij zou beslist de Toren vernietigen. Je weet dat ze alles rond Rhand verkeerd zou aanpakken. Het zou me niet verbazen als ze hem had laten ontvoeren, wanneer ze zich niet om ons had moeten bekommeren. Nou ja, misschien niet ontvoeren, maar ze zou wel iets doen. Waarschijnlijk zouden Aes Sedai vandaag Asha’man bevechten, zonder te bedenken dat Tarmon Gai’don aan de kim gloort!’

‘Ik heb gelogen wanneer dat nodig leek,’ zei Siuan ademloos. ‘Wanneer het juist leek.’ Haar schouders zakten omlaag en het klonk alsof ze misdaden toegaf die ze niet aan zichzelf had willen bekennen. ‘Soms geloof ik dat het voor mij te gemakkelijk is geworden om te beslissen wat nodig en juist is. Ik heb tegen bijna iedereen gelogen. Behalve tegen jou. Maar denk niet dat het nooit in me is opgekomen. Om je naar een beslissing te drijven, of je ervan weg te houden. Dat ik het niet heb gedaan, kwam niet omdat ik jouw vertrouwen wilde behouden.’ Siuans hand strekte zich in het donker smekend uit. ‘Het Licht mag weten wat jouw vertrouwen en vriendschap voor me betekenen, maar dat was het niet. Het was ook niet de wetenschap dat je riemen uit mijn huid zou laten snijden of me zou wegsturen als je er ooit achter kwam. Ik besefte dat ik me tenminste bij iemand aan de Geloften moest houden, of ik zou mijzelf volkomen verliezen. Dus lieg ik met tegen jou of Garet Brin, wat het ook kost. En zodra ik kan, Moeder, zal ik opnieuw de Drie Geloften op de eedstaf zweren.’

‘Waarom?’ vroeg Egwene zacht. Had Siuan overwogen om tegen haar te liegen? Daar zou ze haar inderdaad voor gevild hebben. Maar haar boosheid was weg. ik vergoelijk leugens niet, Siuan. Gewoonlijk niet. Maar soms zijn ze echt nodig.’ Haar tijd bij de Aiel flitste door haar hoofd. ‘Zolang je tenminste bereid bent ervoor te betalen. Ik heb zusters boete zien doen voor kleinere vergrijpen. Jij bent een van de eersten van een nieuw soort Aes Sedai, vrij en ongebonden. Ik geloof je, wanneer je zegt dat je niet tegen mij zult liegen.’ Of tegen heer Brin? Vreemd. ‘Waarom zou je je vrijheid opgeven?’

‘Opgeven?’ Siuan lachte, ik geef niets op.’ Haar rug rechtte zich, en haar stem klonk krachtiger, en toen vuriger. ‘De Geloften maken dat wij meer zijn dan slechts een groep vrouwen die zich met het lot van de wereld bemoeit. Meer dan zeven groepen. Of vijftig groepen. De Geloften houden ons bij elkaar, een vastgelegde reeks overtuigingen die ons allen binden. Het is een dunne draad in elke zuster levend of dood, die haar verbindt met de allereerste zuster die de eedstaf in handen nam. De Geloften maken ons Aes Sedai, niet de Ene Kracht. Elke wilder kan geleiden. Mannen kunnen onze uitspraken van zes verschillende kanten bekijken, maar als een zuster zegt: “Dit is zo,” dan wéten zij dat het waar is, en ze vertrouwen daar op. Vanwege de Geloften. En vanwege de Geloften zal geen koningin vrezen dat zusters haar steden met de grond gelijk zullen maken. De grootste schurk weet zijn leven veilig in de handen van een zuster, tenzij hij haar kwaad wil doen. O, de Witmantels noemen het leugens en sommige mensen hebben vreemde ideeën over wat de Geloften inhouden, maar er zijn slechts weinig plaatsen waar een zuster zich niet kan vertonen zonder dat er naar haar geluisterd wordt, vanwege haar Geloften. De Drie Geloften gaan over wat het is om Aes Sedai te zijn. Ze zijn het hart van een echte Aes Sedai. Gooi dat bij het afval en we zijn als zand dat wordt weggespoeld met het getij. Opgeven? Ik zal iets winnen.’

Egwene keek bedenkelijk. ‘En de Seanchanen?’ Wat het is om Aes Sedai te zijn. Al vanaf haar eerste dag in Tar Valon had ze gewerkt om Aes Sedai te worden, maar ze had nooit echt nagedacht over wat een vrouw tot Aes Sedai maakte.

Opnieuw lachte Siuan, al was het ditmaal droog en wat vermoeid. Ze schudde haar hoofd, en duisternis of niet, ze zag er vermoeid uit.

‘Ik weet het niet, Moeder. Het Licht helpe me, ik weet het niet. Maar we hebben de Trollok-oorlogen, de Witmantels, Artur Haviksvleugel en alles daartussenin overleefd. We zullen een manier vinden om met die Seanchanen af te rekenen. Zonder onszelf te vernietigen.’ Egwene was daar niet zo zeker van. Vele zusters in het kamp dachten dat de Seanchanen zo’n groot gevaar vormden dat het beleg van Elaida moest wachten. Alsof wachten Elaida niet nog vaster op de Amyrlin Zetel zou plaatsen. Vele anderen dachten dat als de Witte Toren weer één was, wat dat ook zou kosten, de Seanchanen zouden verdwijnen. Maar in leven blijven verloor iets van zijn glans als het overleven aan een halsband was, en die van Elaida zou weinig minder knellen dan die van de Seanchanen. Echt Aes Sedai zijn betekende wat.

‘Het is niet nodig om afstand te houden van Garet Brin,’ zei Siuan opeens. ‘Natuurlijk is die man een bezoeking. Als hij niet telt als boetedoening voor mijn leugens, zou een geseling dat ook niet doen. Er komt een dag dat ik hem elke ochtend een draai om zijn oren ga geven, en ’s avonds twee, maar je kunt hem alles zeggen. Het zou helpen als hij het begreep. Hij vertrouwt jóu, en zijn maag speelt op doordat hij zich afvraagt of je weet wat je doet. Hij laat het niet merken, maar ik kan het zien.’

Opeens klikten er stukjes in Egwenes geest in elkaar, als een herbergpuzzel die paste. Schokkende stukjes. Siuan was verliefd op de man! Dat was de enige verklaring. Er was geen andere uitleg mogelijk. Alles wat ze over die twee wist, veranderde. En niet altijd ten goede. Een verliefde vrouw bewaarde haar hersens in een kast als de betrokken man in de buurt was. Zoals ze van zichzelf maar al te goed besefte. Waar was Gawein trouwens? Ging het goed met hem? Zou hij het wel warm hebben? Genoeg! Of te veel, in het licht van wat ze moest zeggen. Ze gebruikte haar beste Amyrlin-stem, zelfverzekerd en met gezag. ‘Je kunt heer Brin een draai om zijn oren geven, Siuan, of hem in je bed noden, maar je zult oppassen als je in zijn buurt bent. Je laat je niets ontvallen wat hij niet mag weten. Hoor je me?’ Siuan schoot geschokt overeind. ‘Het is niet mijn gewoonte om mijn tong als een gescheurd zeil te laten wapperen, Moeder,’ zei ze opgewonden.

‘Ik ben blij dat te horen, Siuan.’ Hoewel ze uiterlijk slechts een paar jaar leken te verschillen, was Siuan oud genoeg om haar moeder te zijn, maar nu voelde Egwene zich alsof het omgekeerd was. Dit kon weleens de eerste keer zijn dat Siuan niet als Aes Sedai maar als vrouw met een man moest omgaan. Hoor mij nu eens. Ik meende een paar jaar van Rhand te houden, bedacht Egwene droogjes, en ben een paar maanden ondersteboven van Gawein, en dan zou ik zomaar alles van mannen weten?

‘Ik denk dat we hier klaar zijn,’ zei ze, een arm door die van Siuan hakend. ‘Bijna. Kom mee.’

Het tentzeil leek weinig beschutting te geven, maar buiten kreeg ze een nieuwe aanval van vlijmende winterkou te verduren. Het maanlicht was zo helder dat je erbij kon lezen, en weerkaatste op de sneeuw, maar het leek een koud schijnsel. Brin was verdwenen alsof hij er nooit geweest was. Leane, haar slanke gestalte gewikkeld in vele lagen wol, verscheen net lang genoeg om te zeggen dat ze niemand gezien had, waarna ze om zich heen kijkend door de nacht weg snelde. Niemand wist van de band tussen Leane en Egwene, en iedereen dacht dat Leane en Siuan elkaar naar het leven stonden. Egwene hield haar mantel zo goed mogelijk met een hand dicht en richtte alle aandacht op het afweren van de ijzige kilte, terwijl ze de andere kant opliepen. De kou afweren en in de gaten houden wie er buiten was. Niemand die nu buiten was, zou dat toevallig zijn. ‘Heer Brin had gelijk,’ zei ze tegen Siuan, ‘dat het beter is als Pelivar en Aratheile die verhalen geloven. Of er op zijn minst niet al te zeker van zijn. Zo onzeker dat ze geen strijd wensen, maar liever praten. Denk je dat ze een bezoek van Aes Sedai verwelkomen? Siuan, luister je?’

Siuan schrok op van haar gestaar in de verte. Ze had het hele stuk gelopen zonder weg te glijden, maar nu gebeurde het wel en ging ze op het ijspad bijna onderuit. Ze hervond haar evenwicht net op tijd, anders had ze Egwene meegetrokken. ‘Zeker Moeder. Natuurlijk luister ik. Ze zullen niet echt welkom zijn, maar ik betwijfel of zusters weggestuurd zullen worden.’

‘Dan wil ik dat je Beonin, Anaiya en Mijrelle wekt. Ze moeten zo gauw mogelijk naar het noorden rijden. Als heer Brin morgen al een antwoord verwacht, is er weinig tijd.’ Het was jammer dat ze niet had uitgevonden waar dat andere leger precies gezien was, maar een vraag aan Brin had achterdocht kunnen wekken. Dat leger vinden zou niet al te moeilijk zijn voor een zwaardhand, en samen hadden deze drie zusters er vijf.

Siuan luisterde in stilte naar haar aanwijzingen. Niet alleen deze drie moesten uit hun slaap worden gehaald. Bij dageraad zouden Sheriam en Carlinya, Morvrin en Nisao eveneens weten wat ze bij het ontbijt moesten zeggen. Er moesten zaadjes worden geplant, wat niet eerder had kunnen gebeuren uit angst voor het te snel zichtbaar worden van de scheuten. Maar nu hadden ze al te weinig tijd om te ontkiemen.

‘Ik zal ze met genoegen onder hun dekens uit trekken,’ zei Siuan, toen ze klaar was. ‘Als ik rond moet strompelen in deze...’ Ze liet Egwenes arm los en wilde zich omdraaien, maar bleef toen met een ernstig, zelfs grimmig gezicht staan, ik weet dat je een tweede Gerra Kishar wilt worden – misschien zelfs een Sereille Bagand. Je hebt het in je om ze te evenaren. Maar wees voorzichtig dat je geen tweede Shein Chunla wordt. Goedenacht, Moeder. Welterusten.’ Egwene stond de in haar mantel gehulde gestalte na te kijken. Siuan gleed soms uit op het pad en mopperde zo hard dat zij bijna kon horen wat ze zei. Gerra en Sereille werden herinnerd als twee van de grootste Amyrlins. Beiden hadden de invloed en het gezag van de Witte Toren op een hoogte gebracht die na Artur Haviksvleugel zelden was geëvenaard. Beiden beheersten ook de Toren zelf. Gerra deed dit door de ene groep binnen de Zaal vaardig uit te spelen tegen de andere, en Sereille louter door wilskracht. Shein Chunla was een heel andere zaak. Zij was een van degenen geweest die de macht van de Amyrlin Zetel hadden verkwanseld, waarbij ze de meeste zusters van zich vervreemd had. De wereld van vierhonderd jaar geleden had aangenomen dat Shein in haar ambt was gestorven, maar de diep verborgen waarheid wilde dat ze was afgezet en levenslang verbannen. Zelfs de verborgen annalen verwoorden zekere feiten heel voorzichtig, maar het was tamelijk duidelijk dat de zusters die Shein bewaakten haar, na de vierde poging om haar opnieuw op de Amyrlin Zetel te plaatsen, in bed met een kussen hadden gesmoord. Egwene huiverde en maakte zich wijs dat het de kou was. Ze draaide zich om en liep langzaam naar haar tent terug. Goed slapen? De grote vollemaan stond laag aan de hemel en het duurde nog lang voor de zon opkwam, maar ze wist niet zeker of ze de slaap nog zou kunnen vatten.

16

Onverwachte afwezigen

Voordat de zon de volgende ochtend boven de einder steeg, riep Egwene de Zaal van de Toren bijeen. Dat zou in Tar Valon gepaard zijn gegaan met heel wat plichtplegingen, en zelfs na hun vertrek uit Salidar hadden ze er ondanks de reismoeilijkheden wat van bewaard. Nu liep Sheriam in de ochtendschemer gewoon langs de tenten van de Gezetenen om aan te kondigen dat de Amyrlin Zetel de Zaal in zitting had geroepen. Ze zaten eigenlijk helemaal niet. In de grijze ochtend, juist voor de zon echt opkwam, stonden achttien vrouwen in een halve kring in de sneeuw om Egwene aan te horen, allemaal stevig ingepakt tegen de kou die hun adem deed wolken. Andere zusters kwamen langzamerhand achter hen staan om mee te luisteren. In het begin waren het er maar een paar, maar toen niemand hen opdroeg te vertrekken groeide de groep aan en nam het onderlinge gemompel toe. Het was heel gedempt. Weinig zusters waagden een Gezetene voor het hoofd te stoten, laat staan de gehele Zaal. De Aanvaarden in hun gestreepte kleren en mantels die zich achter de zusters opstelden, waren nog stiller, en de grote groep novices die niets om handen hadden, was uiteraard het stilst, hoewel zij ruimschoots in de meerderheid waren.

Het kamp telde nu half zoveel novices als zusters. Ze waren met zovelen dat slechts zeer weinigen de gepaste witte kledij droegen, en de meesten moesten het stellen met een eenvoudige witte rok in plaats van novicekleding. Sommige zusters waren nog steeds van mening dat ze moesten terugkeren naar de oude gewoonte waarbij meisjes hen uit zichzelf opzochten, maar de meesten betreurden de verloren jaren waarin het aantal Aes Sedai verminderd was. Egwene rilde al bijna bij de gedachte hoe groot de Toren geweest had kunnen zijn. Tegen deze verandering kon zelfs Siuan niets inbrengen. Terwijl de groepen zich vormden kwam Carlinya om de hoek van een tent aanlopen en bleef staan toen ze Egwene en de Gezetenen zag. Doorgaans was de Witte zuster de kalmte zelf, maar nu viel haar mond open. Haar bleke gezicht werd rood en ze haastte zich weg met herhaalde blikken over haar schouder. Egwene verborg haar grimas. Iedereen hield zich zo bezig met wat zij vanmorgen in de zin zou hebben, dat het niemand was opgevallen, maar vroeg of laat zou iemand zich dingen gaan afvragen.

Sheriam sloeg haar mantel met fijn borduurwerk open, zodat de smalle blauwe stola van de Hoedster zichtbaar werd. Ze maakte een vormelijke knix naar Egwene, zo goed als haar omvangrijke kleding toestond, voor zij haar plaats aan de zijde van de Amyrlin Zetel innam. De vrouw met het vlammend rode haar, die in ettelijke lagen fijne wol en zijde gewikkeld was, was een toonbeeld van gelijkmoedigheid. Na een knikje van Egwene deed ze een stap naar voren en hief met heldere, hoge stem de aloude aanroeping aan. ‘Zij komt; zij komt! De Hoedster van de Zegels, de Vlam van Tar Valon, de Amyrlin Zetel. Weest allen aanwezig, want zij komt!’ Het leek hier niet geheel op zijn plaats, en bovendien was ze al aanwezig. De Gezetenen wachtten in stilte. Een paar keken ongeduldig of speelden onrustig met hun mantel of rok.

Egwene sloeg haar eigen mantel terug, waardoor de zevenkleurige stola zichtbaar werd die ze om de nek droeg. Deze vrouwen moesten er zoveel mogelijk aan herinnerd worden dat ze werkelijk de Amyrlin Zetel was. ieder van ons is moe van het reizen in dit weer,’ verkondigde ze, niet zo luid als Sheriam, maar hard genoeg om het iedereen te laten horen. Ze voelde een tinteling van verwachting, een spanning die haar bijna licht in het hoofd maakte. Het verschilde niet veel van een duizeling, ik heb besloten om hier twee, mogelijk drie dagen halt te houden.’ Hoofden gingen met een ruk omhoog; ieders belangstelling was gewekt. Ze hoopte dat Siuan bij de omstanders stond. Ze probeerde zich aan de Drie Geloften te houden. ‘Ook de paarden hebben rust nodig, en veel wagens moeten dringend hersteld worden. De Hoedster zal de noodzakelijke maatregelen laten treffen.’ Het was werkelijk begonnen, nu.

Ze verwachtte hier geen tegenspraak of twist over, en die kwamen ook niet. Wat ze Siuan verteld had, was niet overdreven. Er waren te veel zusters die hoopten op een wonder, zodat ze niet voor het oog van de hele wereld naar Tar Valon hoefden op te trekken. Zelfs onder degenen die er tot in hun botten van overtuigd waren dat Elaida voor het welzijn van de Toren moest worden afgezet. Ondanks alles wat zij gedaan hadden, zouden te veel zusters elke kans aangrijpen om te vertragen, elke kans om dat wonder te laten plaatsvinden.

Een uit die laatste groep, Romanda, wachtte niet op Sheriams slotwoorden. Zodra Egwene was uitgesproken, liep Romanda gewoon weg. Ze zag er erg jong uit, nu haar grijze knot onder de mantelkap verborgen was. Met fladderende mantels haastten Magla, Saroiya en Varilin zich achter haar aan, voor zover iemand zich haasten kon die bij elke stap zowat tot haar enkels in de sneeuw wegzakte. Maar ze probeerden het toch. Al waren ze Gezetenen, zonder Romanda’s toestemming leken ze niet eens adem te durven halen. Toen Lelaine Romanda zag weggaan, wenkte ze Faiselle, Takima en Lyrelle en vertrok zonder om te kijken, als een zwaan met drie bekommerde ganzen. Misschien verkeerden deze drie niet zo stevig in Lelaines greep als de andere drie zusters in die van Romanda, maar het scheelde weinig. De overige Gezetenen wachtten trouwens ook amper op Sheriams ‘Gaat nu heen in het Licht’. Egwene draaide zich om, terwijl de Zaal van de Toren reeds naar alle richtingen uiteen ging. De tinteling werd sterker. Het voelde beslist aan als misselijkheid. ‘Drie dagen,’ mompelde Sheriam, en ze bood Egwene steun om haar in een gebaand paadje te helpen. De hoeken van haar schuine groene ogen knepen zich vragend samen, ik ben verbaasd, Moeder. Vergeef me, maar u verzette zich bijna voortdurend tegen elk voorstel van mij als ik langer dan een dag wilde stoppen.’

‘Schiet me maar aan, nadat je met de wagenmakers en de hoefsmeden hebt gepraat,’ zei Egwene. ‘We komen niet ver met paarden die dood neervallen en wagens die in elkaar storten.’

‘Zoals u zegt, Moeder,’ zei de ander, niet echt nederig, maar wel in volmaakte aanvaarding.

Het lopen verging hen niet beter dan de vorige avond, en soms gleden ze weg. Ze haakten hun armen in elkaar en liepen langzaam door. Sheriam bood meer steun dan Egwene nodig had, maar ze deed het bijna slinks. De Amyrlin Zetel mocht voor de ogen van zo’n vijftig zusters en honderd dienaren niet op haar achterwerk vallen, maar ze mocht ook niet gezien worden als een gebrekkige vrouw die hulp nodig had.

De meeste Gezetenen die zich met Egwene verbonden hadden, onder wie Sheriam, hadden dat eenvoudig uit angst en uit zelfbehoud gedaan. Ze hadden zusters naar Tar Valon gestuurd om in de Witte Toren zusters om te praten. Nog erger was dat ze dit bovendien voor de Zaal verborgen hadden gehouden uit angst voor Duistervrienden onder de Gezetenen. Als de Zaal hierachter zou komen, zouden ze beslist de rest van hun leven in boetvaardige verbanning moeten doorbrengen. Dus merkten de vrouwen, die gemeend hadden Egwene als een speelpop aan hun touwtjes te laten dansen, dat ze nu een eed van trouw aan haar persoonlijk hadden gezworen. Dat kwam zelden voor, zelfs in de geheime verslagen. Er werd van zusters verwacht dat zij de Amyrlin gehoorzaamden, maar haar trouw zweren was iets heel anders. De meesten leken behoorlijk van streek, hoewel ze inderdaad gehoorzaamden. Er waren er weinig die zo erg waren als Carlinya, maar Egwene had echt Beonins tanden horen klapperen toen ze Egwene en Gezetenen voor het eerst na haar eed terugzag. Morvrin keek telkens verbaasd als haar ogen op Elayne vielen, alsof ze het nog steeds niet echt kon geloven, en Nisao fronste voortdurend. Anaiya had met haar tong geklakt over het geheim, en Mijrelle kromp vaak ineen, hoewel dat meer redenen had dan het zweren van deze eed. Maar Sheriam had zich gewoon geschikt in haar rol van Egwenes Hoedster der Kronieken, en ze deed niet alsof. ‘Mag ik naar voren brengen dat we deze kans aangrijpen om te zien wat deze streken ons aan voedsel en veevoer kunnen bieden, Moeder? Onze voorraden zijn klein.’ Sheriam keek haar ietwat gekweld aan. ‘Vooral thee en zout, hoewel ik betwijfel of we dat hier zullen vinden.’

‘Doe wat je kan,’ zei Egwene sussend. De gedachte dat ze ooit groot ontzag voor Sheriam had gehad en behoorlijk bevreesd was geweest voor haar gramschap, was haar nu vreemd. Het was al even vreemd dat Sheriam eigenlijk gelukkiger scheen nu ze geen Meesteres der Novices meer was en niet langer op alle mogelijke manieren probeerde om haar zin bij Egwene te krijgen, ik heb alle vertrouwen in je, Sheriam.’ De vrouw straalde zowaar door de lof. De zon was nog steeds niet boven de tenten en de wagens in het oosten opgekomen, maar in het kamp was het al een drukte van belang. Min of meer. Het ochtendmaal was gereed en de koks begonnen met schoonmaken, geholpen door een horde novices. Aan de ijver te zien schenen de jonge vrouwen wat warmte te vinden in het schuren van de ketels met sneeuw, maar de koks liepen moeizaam rond en strekten hun rug en stonden stil om uit te blazen of soms hun mantels dichter om zich heen te slaan en somber naar de sneeuw te staren. Bibberende bedienden, die bijna alle kleren droegen die ze bezaten, waren uit zichzelf begonnen om de tenten af te breken en de wagens op te laden zodra zij hun haastige maal op hadden. Nu waren ze druk doende om de tenten weer op te bouwen en kisten uit de wagens te hijsen. Dieren die ingespannen waren, werden nu weggeleid door vermoeide paardenknechten die hun hoofd lieten hangen. Egwene hoorde wat gemopper van mannen die niet in de gaten hadden dat er zusters in de buurt waren, maar de meesten leken te moe om te klagen.

De meeste Aes Sedai, van wie de tent weer was opgericht, waren erin verdwenen, maar een behoorlijk aantal gaf nog leiding aan het werk. Anderen haastten zich met een eigen taak over de in de sneeuw uitgelopen paden. In tegenstelling tot de andere mensen toonden zij even weinig vermoeidheid als de zwaardhanden. Zij slaagden er zonder meer in de indruk te wekken dat ze de nodige slaap voor deze mooie voorjaarsdag hadden gekregen. Egwene vermoedde dat het ook een manier was waarop een zuster kracht aan haar zwaardhand ontleende, naast de binding. Als haar zwaardhand niet wilde bekennen dat hij het koud had of v ermoeid of hongerig was, moest zij dat ook verdragen.

Op een zijpad verscheen Morvrin, die zich aan Takima’s arm vasthield. Misschien was het voor steun, hoewel Morvrin zo fors was dat de kleine vrouw nog kleiner leek dan ze feitelijk was. Misschien was het om te voorkomen dat Takima ervandoor ging. Als Morvrin zich eenmaal een taak had gesteld, bleef ze zich erin vastbijten. Egwene keek nadenkend. Het was niet vreemd dat Morvrin een Gezetene van haar Bruine Ajah opzocht, maar Egwene dacht dat Janya of Escaralde dan meer voor de hand zouden liggen. Het tweetal verdween uit het zicht achter een met zeildoek overhuifde wagen op glijders, terwijl Morvrin zich naar haar metgezel boog om in haar oor te praten. Ze kon niet zien of Takima er enige aandacht aan besteedde.

‘Is er iets, Moeder?’

Egwene liet een glimlach verschijnen, die strak aanvoelde. ‘Niet meer dan het gewone, Sheriam. Niet meer dan het gewone.’ Bij de werkkamer van de Amyrlin vertrok Sheriam om de taken uit te voeren die Egwene haar gegeven had. Ze ging naar binnen en merkte dat Selame alles klaar had. Ze zou zeer verbaasd zijn geweest als het anders was. De broodmagere vrouw zette net een dienblad op de schrijftafel. Op het lijfje van haar kleding zat tot aan de mouwen felgekleurd kralenwerk gestikt. Met haar lange, hoog opgetrokken neus leek ze op het eerste gezicht nauwelijks een dienares, maar ze had ervoor gezorgd dat het nodige gedaan was. Twee komforen vol gloeiende kolen hadden iets van de kilte in de lucht verdreven, hoewel de meeste warmte uit het rookgat verdween. De gedroogde kruiden die op de kolen gestrooid waren, verspreidden een aangename geur. Het dienblad van de avond ervoor was weg en kaarsen in de lantaarns waren gesnoten en aangestoken. Niemand liet een tent zo ver open dat het daglicht naar binnen kon vallen.

Siuan was er ook al, en toonde een gejaagde uitdrukking op haar gezicht. Ze had een stapel papieren in haar handen en een inktveeg op haar neus. Haar taak als schrijfster gaf het tweetal nóg een reden om samen gezien te worden, en Sheriam had het helemaal niet erg gevonden om dat werk op te geven. Maar Siuan mopperde wel voortdurend. Voor een vrouw die na haar novicetijd de Toren zelden meer verlaten had, toonde ze een opmerkelijke afkeer van binnen zitten. Nu had ze een gezicht opgezet van een vrouw die geduldig was en dat aan iedereen wilde laten weten.

Ondanks haar opgetrokken neus maakte Selame zoveel knixen dat het aannemen van Egwenes mantel en wanten uitdraaide op een ingewikkelde kleine plechtigheid. De vrouw bleef maar kletsen. Dat de Moeder haar voeten hoog moest leggen om ze rust te geven, dat de Moeder wellicht een reisdeken moest omslaan, en dat ze misschien beter kon blijven voor het geval de Moeder iets anders wilde, tot Egwene haar zowat de tent uitjoeg. De thee smaakte naar munt. Met dit weer! Selame was een verzoeking, en ze kon nauwelijks trouw worden genoemd, maar ze probeerde het goed te doen. Er was echter geen tijd om rond te hangen en van de thee te nippen. Egwene trok haar stola recht en nam plaats achter haar schrijftafel, terwijl ze gedachteloos tegen de stoelpoot schopte zodat de stoel niet onder haar in elkaar klapte, wat vaak gebeurde. Siuan zat op het puntje van een gammele kruk aan de andere kant van de tafel, en de thee werd koud. Ze spraken niet over plannen, of Garet Brin, of hoop. Wat gedaan had kunnen worden, was inmiddels gedaan. Verslagen en moeilijkheden stapelden zich tijdens de reis op, en hun vermoeidheid verhinderde pogingen om die af te handelen. Maar nu ze waren gestopt, moest alles doorgeploegd worden. Een leger dat hen opwachtte, veranderde daar niets aan.

Soms vroeg Egwene zich af hoe er zoveel papier kon worden gevonden terwijl al het andere zo moeilijk verkrijgbaar leek. Siuans verslagen vermeldden weinig meer dan bijzonderheden over de tekorten. Niet alleen aan thee en zout, maar ook aan kolen, hoefnagels en ijzer voor de hoefsmeden en wagenmakers, leer en oliedraad voor de tuigmakers, lampolie en kaarsen en honderden andere zaken, zelfs aan zeep. En wat niet opraakte, sleet. Van muilen en laarzen tot tenten. Alles was vastgelegd in Siuans forse handschrift, dat steeds hoekiger werd naar gelang de door haar beschreven nood feller werd gevoeld. Haar verslag van het resterende geld leek wel in pure woede op het papier te zijn gekrast. En er viel nu niets aan te doen. Bij Siuans papieren zaten verschillende stukken van Gezetenen die manieren voorstelden om het geldprobleem op te lossen. Of beter gezegd, die Egwene op de hoogte brachten van wat zij de Zaal wilden voorleggen. Aan al die plannen kleefden echter slechts weinig voordelen, en een heleboel nadelen. Moria Karentanis stelde voor om de soldij in te houden. Volgens Egwene besefte de Zaal allang dat zo’n denkbeeld hun leger zou doen wegsmelten als dauw onder een warme zomerzon. Malind Nachenin legde een smeekbede aan de dichtstbijzijnde edelen voor. Die klonk meer als een eis en zou mogelijk het hele platteland tegen hen in nemen. Dat gold ook voor Salita Toranes’ plan om tol te heffen op de steden en dorpen waar ze doorheen kwamen.

Egwene verfrommelde de drie stukken en hield ze dreigend op voor Siuan. Ze wou dat ze de kelen van de drie zusters zo kon vasthouden. ‘Geloven ze allemaal dat alles naar hun zin moet gaan, waarbij elke werkelijkheid vergeten kan worden? Licht, zij zijn het die zich als kinderen gedragen.’

‘De Toren is er al vaak genoeg in geslaagd om haar wensen in werkelijkheid om te zetten,’ zei Siuan verzoenend. ‘Vergeet niet dat sommigen zouden zeggen dat ook jij geen acht slaat op de werkelijkheid.’ Egwene snoof. Gelukkig maar dat geen enkel voorstel uitgevoerd kon worden zonder haar bekrachtiging, hoe de Zaal ook stemde. Zelfs in haar benarde omstandigheden had ze nog enige macht. Niet veel, maar dat was meer dan helemaal niets. ‘Handelt de Zaal altijd zo zwak, Siuan?’

Siuan knikte en verschoof iets om beter evenwicht te vinden. Geen enkele poot van haar kruk was even lang. ‘Maar het kan nog erger. Dat doet me denken aan het Jaar van de Vier Amyrlins, zo’n honderdvijftig jaar na de stichting van Tar Valon. In die dagen werkte de Toren bijna net wat er nu gebeurt. Iedere hand pakte elke kans aan om het roer te grijpen. Een gedeelte van dat jaar bestonden in Tar Valon twee tegenover elkaar staande Zalen van de Toren. Ongeveer zoals nu. Uiteindelijk liep het met bijna iedereen erg slecht af, waaronder enkele zusters die gemeend hadden de Toren te zullen redden. Sommigen zou het gelukt zijn, als ze niet in drijfzand waren beland. De Toren overleefde het uiteraard. Zoals altijd.’ In drieduizend jaar gebeurde er heel veel dat geschiedenis was geworden. Veel ervan werd in de doofpot gestopt, maar Siuan leek elke bijzonderheid te weten. Ze moest vele jaren in de Toren besteed hebben aan geschiedenis en had zich in vele geheimen verdiept. Van een ding was Egwene zeker. Ze zou Sheins noodlot onder alle omstandigheden proberen te vermijden, maar zoals het nu was, in weinig betere omstandigheden dan Cemaile Sorenthaine, wenste ze ook niet. Lang voor het einde van haar jaren was de belangrijkste beslissing die Cemaile restte, welke jurk ze zou dragen. Ze zou Siuan zeker vragen om haar over het Jaar van de Vier Amyrlins te vertellen, en ze keek er niet naar uit.

De voortkruipende lichtstraal die door het rookgat scheen, gaf aan dat de ochtend naar de middag kroop, maar Siuans stapel papieren leek amper dunner. Elke onderbreking zou haar’welkom zijn geweest, zelfs een voortijdige ontdekking. Nou, misschien dat niet. ‘Wat is het volgende, Siuan?’ gromde ze.

Iets van een beweging trof Aran’gars oog, en ze tuurde door de bomen naar het omringende legerkamp, dat de Aes Sedai-tenten in die kring verborgen hield. Een stoet sleewagens trok traag naar het oosten, begeleid door mannen te paard. Het bleke zonlicht glom op wapenrustingen en speerpunten. Ze kon het niet helpen dat ze spottend keek. Speren en paarden! Een achterlijk zootje dat niet sneller kon gaan dan een wandelaar, aangevoerd door een man die niet wist wat er honderd span verder gebeurde. Aes Sedai? Ze kon het hele stel vernietigen, en ze zouden tijdens het sterven niet eens ontdekken wie hen had gedood. Zij zou het uiteraard niet lang overleven. Die gedachte deed haar huiveren. De Grote Heer gaf maar weinigen een tweede kans en ze zou die van haar niet vergooien. Ze wachtte tot de ruiters volkomen in het bos verdwenen waren, en liep weer terug naar het kamp terwijl ze afwezig nadacht over de dromen van vannacht. Achter haar zou de zachte sneeuw tot aan de lentedooi verbergen wat ze daar begraven had, en dat was lang genoeg. Verderop merkten een paar mannen haar eindelijk op en kwamen overeind van hun werk om te kijken wie het was. Ondanks zichzelf glimlachte ze en streek haar rok glad. Het was moeilijk om zich echt te herinneren hoe het leven als man was geweest. Was ze toen echt zo dwaas geweest, zo makkelijk te bewerken? Zelfs voor haar was het moeilijk geweest om ongezien met een lijk door die massa heen te komen, maar ze genoot van de wandeling terug.

De dag strekte zich uit in een schijnbaar eindeloos geploeg door papieren, tot gebeurde wat Egwene wist dat zou gebeuren. Op zekere dagelijkse voorvallen kon je beslist rekenen. Het zou bitter koud zijn, er zou sneeuw zijn, wolken, en grijze luchten en wind. En Lelaine en Romanda zouden op bezoek komen.

Moe van het zitten was Egwene net haar benen aan het strekken toen Lelaine de tent in schreed, met Faolain op de hielen. Kille lucht stroomde mee naar binnen voor de tentflap dichtviel. Lelaine keek met een vaag afkeurende blik om zich heen en plukte haar blauwleren handschoenen af, terwijl ze Faolain toestond haar met boskathuid gevoerde mantel van haar schouders te nemen. Ze was een slanke vrouw, gekleed in diepblauwe zijde, met doordringende ogen, en ze gedroeg zich alsof ze in haar eigen tent was. Na een achteloos gebaar trok Faolain zich met de kleding eerbiedig terug in een hoek. Ze hield zich duidelijk klaar om meteen op een ander handgebaar van de Gezetene te vertrekken. Haar donkere trekken vertoonden iets van berustende nederigheid, wat zo weinig bij haar paste. Lelaines beheerste trekken vertrokken even voor een verrassend warme glimlach naar Siuan. Ze waren ooit, jaren geleden, vriendinnen geweest, en ze had haar zelfs iets aangeboden wat leek op de bescherming die Faolain had aanvaard. Onder de hoede van een Gezetene, met een beschermende arm tegen de spot en beschuldigingen van andere zusters. Lelaine raakte Siuans wang aan en mompelde iets wat vriendelijk klonk. Siuan bloosde, en verrassend genoeg flitste er iets onzekers over haar gezicht. Dit was niet gespeeld, daar was Egwene zeker van. Siuan vond het moeilijk om de echte veranderingen in haarzelf te aanvaarden en nog erger dat ze zich zo makkelijk aanpaste.

Lelaine keek naar de kruk bij de schrijftafel en zag, zoals gewoonlijk, af van zo’n wankele zitplaats. Pas toen erkende ze met het allerkleinste hoofdknikje Egwenes aanwezigheid. ‘We moeten over het Zeevolk spreken, Moeder,’ zei ze op een toon die tegen de Amyrlin Zetel nogal bazig klonk.

Pas toen Egwenes hart weer uit haar keel terugzakte, besefte ze dat ze bang was geweest dat Lelaine al wist wat heer Brin haar verteld had. Of zelfs van de ontmoeting die hij aan het regelen was. Meteen erna klopte haar hart weer in haar keel. Het Zeevolk? De Zaal kon toch onmogelijk weten van die krankzinnige overeenkomst van Elayne en Nynaeve? Ze kon zich niet voorstellen wat hen tot zoiets rampzaligs had gebracht, of hoe ze het moest hanteren. Haar maag kromp ineen toen ze haar plaats achter de tafel innam zonder iets van haar gevoelens te laten merken. En die stomme stoelpoot klapte weer in en liet haar bijna op het kleed vallen voor ze hem weer recht kon rukken. Ze hoopte dat haar wangen niet kleurden. ‘Het Zeevolk in Caemlin of in Cairhien?’ Ja, dat klonk heel passend, kalm en zelfverzekerd.

‘Cairhien.’ Romanda’s hoge stem klonk als onverwacht klokgelui. ‘Zeer beslist Cairhien.’ Haar binnenkomst leek die van Lelaine bijna armetierig te maken. Haar sterke persoonlijkheid vulde ineens de hele tent. Er lag geen warme glimlach op Romanda’s gezicht. Haar knappe gelaat leek niet voor anderen bedoeld te zijn. Theodrin kwam achter haar aan en Romanda ontdeed zich zwierig van haar mantel en gooide hem de slanke zuster met haar appelwangen toe. Tegelijk maakte ze een wegwuivend gebaar dat Theodrin haastig een hoek in deed duiken, tegenover die van Faolain. Faolain was duidelijk onderdanig, maar Theodrins schuine ogen stonden heel wijd, alsof ze de hele tijd geschrokken was, en haar mond stond wijd open alsof ze naar adem wilde happen. Net als Faolain vroeg haar plaats in de rangorde van de Aes Sedai om beter werk, maar geen van beiden zou dat erg snel krijgen. Romanda’s dwingende blikken bleven even op Siuan rusten, alsof ze overwoog haar ook naar een hoek te sturen. Haar ogen gleden geringschattend over Lelaine voor ze zich aan Egwene hechtten. ‘Blijkbaar heeft die jongeman met het Zeevolk gepraat, Moeder. De ogen-en-oren van de Gele Ajah in Cairhien doen er heel opgewonden over. Waarom denkt u dat hij belang stelt in de Atha’an Miere?’ Ondanks de titel klonk het nauwelijks alsof Romanda de Amyrlin Zetel aansprak, maar zo klonk ze ook nooit. Er was geen twijfel wie ze met die ‘jongeman’ bedoelde. Iedere zuster in het kamp had aanvaard dat Rhand de Herrezen Draak was. Wie hen hoorde praten, zou echter eerder denken dat ze het over een koppige jonge boerenpummel hadden, die dronken bij de maaltijd verscheen en dan op de tafel braakte.

‘Ze kan toch niet weten wat zich afspeelt in het hoofd van die jongen,’ zei Lelaine, voor Egwene haar mond kon opendoen. Haar glimlach was deze keer helemaal niet warm. ‘Een antwoord dienen we in Caemlin te vinden, Romanda. De Atha’an Miere daar zitten niet op dat schip vastgebakken, en ik betwijfel sterk of leden van het Zeevolk van zo’n hoge rang zich zo ver van de zee wagen met tegengestelde boodschappen. Ik heb nooit eerder gehoord dat ze dit doen. Het kan zijn dat zij belangstelling voor hem hebben. Ze moeten nu toch weten wie hij is.’

Romanda glimlachte zo kil terug dat er op de tentwanden ijzel zou moeten verschijnen. ‘Het is helemaal niet nodig om het voor de hand liggende te verklaren, Lelaine. De eerste vraag is: hoe komen we erachter?’

‘Ik was juist bezig dat op te lossen toen jij binnen kwam stormen, Romanda. De eerstvolgende keer dat Moeder Elayne of Nynaeve in Tel’aran’rhiod bezoekt, kan ze hun opdrachten doorgeven. Merilille kan uitzoeken wat de Atha’an Miere willen, of misschien wat de jongen uitspookt, als ze Caemlin bereikt. Jammer dat de meisjes er geen vaste tijden op na houden, maar daar vinden we wel wat op. Merilille kan met haar antwoorden een Gezetene in Tel’aran’rhiod ontmoeten.’ Lelaine maakte een gebaartje; het was duidelijk dat zij de voorgestelde Gezetene was. ‘Ik vind Salidar wel een geschikte plaats.’ Romanda snoof vermaakt. Zelfs daarin lag geen warmte. ‘Merilille opdrachten geven is gemakkelijker dan haar te doen gehoorzamen, Lelaine. Ik neem aan dat ze weet dat ze stekelige vragen kan verwachten. Die Schaal der Winden had eerst voor onderzoek naar ons gebracht moeten worden. Geen enkele zuster in Ebo Dar had enige vaardigheid in Wolkendansen en dat is te merken, met al die uitbarstingen en die plotselinge weersomslag. Ik overweeg een vraag aan de Zaal over alle betrokkenen.’ Ineens werd haar stem zo zacht als boter. ‘Als ik het me goed herinner, steunde jij de keus om Merilille te sturen.’

Met een ruk richtte Lelaine zich hoog op. Haar ogen flitsten. ‘Ik steunde de kandidaat van de Grijzen, Romanda, meer niet,’ zei ze verontwaardigd, ik had toch nooit kunnen weten dat die zou besluiten de Schaal overijld te gebruiken? En daarbij wilders van het Zeevolk in de cirkel op te nemen! Hoe kwam ze erbij dat die evenveel van weerwerk weten als Aes Sedai?’ Ineens glipte haar boosheid weg. Ze verdedigde zich tegen haar heftigste tegenstandster in de Zaal, haar enige echte tegenstandster. Maar in haar ogen was het veel erger dat ze het met haar eens was over het Zeevolk. Daarover bestond geen twijfel, maar om dat hardop te zeggen was een andere zaak.

Romanda’s koude glimlach werd killer toen Lelaines gezicht bleek van woede werd. Ze streek haar bronskleurige rok met de uiterste zorg glad, terwijl Lelaine een manier zocht om de overhand te krijgen. ‘We zullen zien wat de mening van de Zaal is, Lelaine,’ zei ze ten slotte. ‘Tot die vraag gesteld is, lijkt het mij het beste dat Merilille géén Gezetene ontmoet die haar verkiezing steunde. Zelfs een schijn van samenzweren wordt met achterdocht bekeken. Ik weet zeker dat je zult beamen dat ik degene ben die met haar moet spreken.’ Lelaines gezicht werd op een andere manier bleek. Ze was niet bang, niet zichtbaar, maar Egwene kon haar bijna zien tellen wie voor haar was, en wie tegen. Samenzweren was bijna net zo’n erge aanklacht als verraad, en behoefde slechts een eenvoudige meerderheid. Dat kon ze waarschijnlijk wel voorkomen, maar de ruzies zouden langdurig en scherp zijn. Romanda’s aanhang zou zelfs nog kunnen groeien. Dat zou onvoorziene moeilijkheden veroorzaken, of Egwenes eigen plannen slaagden of niet. En ze had niets om dat tegen te houden, behalve te vertellen wat er werkelijk in Ebo Dar was voorgevallen. Maar dan kon ze hun net zo goed verzoeken om de positie die Faolain en Theodrin was aangeboden.

Egwene haalde diep adem. Ze kon ten minste trachten te verhinderen dat Salidar gebruikt zou worden als ontmoetingsplaats in Tel’aran’rhiod. Dat was de plaats waar ze nu Elayne en Nynaeve ontmoette. Ze was er al in geen dagen geweest. Met Gezetenen die de Wereld der Dromen in en uit doken, zou het moeilijk zijn om een plaats te vinden waar ze niet zouden verschijnen. ‘De volgende keer dat ik Elayne of Nynaeve tegenkom, zal ik jullie opdrachten over Merilille doorgeven. Ik kan jullie laten weten wanneer ze jullie kan ontmoeten.’ Wat nooit zou zijn, als zij klaar was met die opdrachten.

De hoofden van beide Gezetenen draaiden zich met een ruk om en twee paar ogen keken haar aan. Ze waren vergeten dat zij er was! Ze moest moeite doen om haar gezicht in de plooi te houden, en besefte toen dat haar voet nijdig zat te tikken. Ze hield ermee op. Ze moest nog een tijdje leven met wat ze van haar dachten. Nog even. Ze voelde zich in ieder geval niet meer misselijk. Alleen maar boos. In dat moment van stilte kwam Chesa binnenvallen met Egwenes middagmaal onder een doek over een dienblad. De wat gezette Chesa met haar donkere haren, die er nog aardig uitzag voor haar middelbare leeftijd, slaagde erin om gepaste achting te betuigen zonder slaafs over te komen. Haar knix was al even eenvoudig als haar donkergrijze kleding, die slechts wat gewone kant aan de hals vertoonde. ‘Vergeef me dat ik stoor, Moeder, Aes Sedai. Het spijt me echt dat dit zo laat komt, Moeder, maar Meri is niet op haar plek.’ Ze klakte geërgerd met haar tong terwijl ze het blad voor Egwene neerzette. Afwezigheid was niets voor Meri. Dat zure mens keurde haar eigen fouten evenzeer af als die van anderen.

Romanda fronste, maar ze zei niets. Ze kon per slot van rekening niet al te veel belangstelling tonen voor een van Egwenes kamermeiden. Vooral niet omdat de vrouw haar verspieder was. Zoals Selame voor Lelaine. Egwene vermeed een blik naar Theodrin of Faolain, die nog steeds plichtsgetrouw in hun hoek stonden, meer als Aanvaarden dan als Aes Sedai, wat ze toch waren. Chesa wilde nog wat zeggen maar deed haar mond weer dicht, misschien omdat ze afgeschrikt werd door de Gezetenen. Egwene was opgelucht toen ze weer een knix maakte en met een gemompeld ‘met uw welnemen, Moeder’ de tent verliet. Chesa gaf in het bijzijn van een zuster nooit rechtstreeks raad, maar nu was een opmerking over warm eten wel het laatste waaraan Egwene behoefte had, hoe omzichtig ook verwoord.

Lelaine nam het woord alsof er geen onderbreking geweest was. ‘Het belangrijkste is dat we erachter komen wat de Atha’an Miere willen,’ zei ze beslist. ‘Of wat de jongen doet. Misschien wil hij ook hun koning worden.’ Ze stak haar armen uit en stond Faolain toe haar in de mantel te helpen, wat de jonge vrouw omzichtig deed. ‘U vergeet me niet te melden of u hier gedachten over heeft, Moeder?’ Dat was nog nét een verzoek.

‘Ik zal er goed over nadenken,’ zei Egwene. Wat niet wilde zeggen dat ze zou zeggen wat ze ervan vond. Ze zou graag een glimp van een antwoord hebben. Ze wist dat de Atha’an Miere in Rhand hun voorspelde Coramoor zagen, hoewel de Zaal dat niet wist. Maar wat hij van hen wilde, of zij van hem, kon ze zich in de verste verte niet indenken. Volgens Elayne wisten de leden van het Zeevolk in Ebo Dar er niets over. Dat zeiden ze althans. Egwene had bijna gewild dat er een van het handjevol zusters die van de Atha’an Miere afkomstig waren, in het kamp was. Bijna. Hoe dan ook, die windvindsters zouden beslist moeilijkheden veroorzaken. Op een wenk van Romanda sprong Theodrin alsof ze gestoken was, naar voren met de mantel van de Gezetene. Aan Romanda’s gezicht te zien, was ze niet echt blij met de manier waarop Lelaine zich hersteld had. ‘Vergeet Merilille niet te zeggen dat ik haar wil spreken, Moeder,’ zei ze. En dat was helemaal geen verzoek. Even staarden de twee Gezetenen elkaar aan. Hun onderlinge afkeer deed hun Egwene weer vergeten. Ze vertrokken zonder nog een woord tegen haar te zeggen, en vochten bijna om voorrang te krijgen. Romanda glipte als eerste weg, met Theodrin in haar kielzog. Lelaine ontblootte haar tanden en duwde Faolain zowat voor zich uit de tent uit.

Siuan liet een hartgrondige zucht horen en deed geen poging om haar opluchting te verbergen.

‘Met uw welnemen, Moeder,’ mompelde Egwene spottend. ‘Als het u behaagt, Moeder. Je kunt gaan, dochters.’ Ze liet een lange ademteug ontsnappen en ging weer zitten. De stoel liet haar onverhoeds op de tapijten vallen. Ze krabbelde langzaam overeind en rukte haar rok en stola recht. Het was gelukkig niet in het bijzijn van die twee gebeurd. ‘Ga wat te eten halen, Siuan. En neem het mee terug. We hebben nog een lange dag voor ons.’

‘Sommige valpartijen doen minder pijn dan andere,’ zei Siuan bij zichzelf toen ze vertrok. Het was maar goed dat ze snel wegging, anders had Egwene haar wat laten horen.

Ze was echter algauw terug en ze aten harde broodjes en linzenstamppot, vermengd met harde wortels en flintertjes vlees, waar Egwene maar niet al te goed naar keek. Ze werden slechts enkele malen gestoord. Dan zwegen ze en deden of ze de verslagen doornamen. Chesa kwam het blad weghalen, en verving later de kaarsen, wat ze mopperend deed. Dat was helemaal niets voor haar. ‘Wie had ooit kunnen denken dat Selame ook zou verdwijnen?’ mompelde ze half in zichzelf. ‘Vast en zeker aan de rol met de soldaten. Die Halima heeft een slechte invloed.’

Een magere jonge kerel met een druipneus kwam de afgekoelde kolen in de komforen vervangen – de Amyrlin kreeg meer warmte dan de meesten, maar het was niet veel. Hij struikelde over zijn eigen laarzen en gaapte Egwene aan op een manier die na de wee Gezetenen heel welkom was. Sheriam verscheen met de ongelooflijke vraag of Egwene nog meer voor haar te doen had, en scheen toen te willen blijven. Misschien maakten de paar geheimen die zij kende, haar zenuwachtig; haar ogen schoten beslist verontrust heen en weer. Meer onderbrekingen waren er niet en Egwene vroeg zich af of dat kwam doordat niemand de Amyrlin onnodig durfde lastig vallen of doordat iedereen wist dat de Zaal de echte besluiten nam. ik weet niet wat ik moet denken van het verslag over krijgslieden die uit Kandor zuidwaarts trekken,’ zei Siuan, zodra de tentflap achter Sheriam was dichtgevallen. ‘Er is alleen dit ene verslag, en Grenslanders begeven zich zelden ver van de Verwording af, maar dat weet iedere dwaas, dus het is niet iets dat iemand zou verzinnen.’ Ze las dit niet van het blad voor.

Tot dusver was Siuan erin geslaagd om haar wankele greep op het netwerk van ogen-en-oren van de Amyrlin te behouden. Een gestage stroom van verslagen, geruchten en praatjes kwam op haar af en moest bekeken worden voor zij en Egwene beslisten wat aan de Zaal werd doorgegeven. Leanes netwerk zorgde voor een eigen stroom. Het meeste werd doorgegeven – sommige zaken móést de Zaal te horen krijgen, en het was niet zeker of de Ajahs doorgaven wat hun eigen verspieders opstaken – maar het moest allemaal doorgezift worden op wat gevaarlijk kon zijn, of wat kon dienen om de aandacht van het eigenlijke doel af te leiden.

De laatste tijd was er maar weinig goed nieuws geweest. Cairhien had een groot aantal geruchten opgeleverd over Aes Sedai die zich met Rhand hadden verbonden, of erger nog, hem dienden, maar die konden tenminste zonder meer verworpen worden. De Wijzen wilden weinig loslaten over Rhand of wie met hem te maken had, maar volgens hen wachtte Merana op zijn terugkeer. Dat zusters in het Zonnepaleis verbleven, waar de Herrezen Draak zijn eerste troon had staan, was beslist meer dan genoeg zaad voor zulke verhalen. Anderen waren minder gemakkelijk terzijde te schuiven, zelfs al was het moeilijk om er iets uit op te maken. Een drukker in Illian beweerde over bewijs te beschikken dat Rhand eigenhandig Mattin Stepaneos had gedood en het lichaam met de Ene Kracht had vernietigd. Een dokwerker aldaar beweerde weer gezien te hebben hoe de vroegere koning gebonden en gekneveld en gewikkeld in een kleed aan boord was gedragen van een schip, dat in de nacht was weggezeild met de zegen van de kapitein van de Havenwacht. Het eerste was veel waarschijnlijker, maar Egwene hoopte dat geen van de verspieders van de Ajahs dat verhaal had opgepikt. Rhands naam had al een te slechte klank bij de zusters.

En zo ging het maar door. De Seanchanen leken erg weinig tegenstand ondervonden te hebben in Ebo Dar en ze hadden er inmiddels een stevig bruggenhoofd gevestigd. Dat viel te verwachten in een land waar de feitelijke macht van de koningin niet verder reikte dan slechts een paar dagen van haar hoofdstad, maar het was niet hoopgevend. De Shaido schenen overal te zitten, hoewel die berichten altijd kwamen van iemand die het gehoord had van iemand die het gehoord had. De meeste zusters dachten dat het verspreiden van de Shaido Rhands werk was, hoewel de Wijzen dit tegen Sheriam hadden ontkend. Niemand wenste uiteraard in te gaan op de veronderstelde leugens van de Wijzen. Er werden honderden verontschuldigingen gebruikt, maar niemand was bereid hen in Tel’aran’rhiod te ontmoeten, behalve de zusters die Egwene trouw gezworen hadden, en zij moesten onder druk gezet worden. Anaiya noemde die ontmoetingen droogjes ‘tamelijk bondige lesjes in nederigheid’, maar ze leek er niets vermakelijks aan te vinden.

‘Er kunnen nooit zoveel Shaido zijn,’ mompelde Egwene. Er waren geen kruiden gelegd op het tweede laagje kolen, dat vaag gloeiend lag uit te doven, en haar ogen prikten in de dunne rook. Als men geleidde om ervan af te komen, zou dat ook de laatste warmte doen verdwijnen. ‘Een gedeelte moet het werk van rovers zijn.’ Want wie kon een verlaten dorp, waarvan de inwoners waren gevlucht voor vogelvrijen, onderscheiden van een dorp dat door de Shaido was ontvolkt? Vooral als het bericht uit de derde hand kwam. Of de vijfde. ‘Er zijn beslist genoeg rovers om een deel op hun geweten te hebben.’ De meesten noemden zich Draakgezworenen, wat bepaald niet hielp. Ze bewoog haar schouders om een paar spierknopen los te maken.

Ineens besefte ze dat Siuan zo ingespannen in het niets staarde dat ze elk moment van haar kruk kon vallen. ‘Siuan, val je in slaap? We hebben bijna de hele dag gewerkt, maar het is nog steeds licht.’ Er was licht door het rookgat te zien, hoewel het scheen te vervagen. Siuan knipperde met haar ogen. ‘Het spijt me. Er speelt de laatste tijd iets door mijn hoofd, en ik probeer te besluiten of ik het je moet vertellen. Over de Zaal.’

‘De Zaal! Siuan, als je iets over de Zaal weet...!’

‘Ik wéét niets,’ onderbrak Siuan haar. ik vermoed iets.’ Ze klakte geërgerd haar tong. ‘Niet eens een vermoeden. Ik weet niet eens wat ik moet vermoeden. Maar ik zie een patroon.’

‘Dat kun je me dan maar beter vertellen,’ zei Egwene. Siuan had laten zien dat ze heel bekwaam was in het ontdekken van patronen, waar anderen slechts een tegenstrijdige warboel zagen. Siuan verschoof op haar krukje en leunde gespannen naar voren. ‘Luister. Afgezien van Romanda en Moria zijn de Gezetenen die in Salidar zijn gekozen... Ze zijn te jong.’ Er was veel veranderd in Siuan, maar ze praatte nog steeds niet gemakkelijk over de leeftijd van andere zusters. ‘Escaralde is de oudste van hen, en ik weet zeker dat zij niet veel ouder dan zeventig is. Ik zou in de noviceboeken van Tar Valon moeten kijken om het precies te zien, of een zuster moet het me zelf vertellen, maar ik ben zo zeker als ik maar kan zijn. Het gebeurt niet vaak dat de Zaal meerdere Gezetenen van onder de honderd telt, en hier hebben we er negen!’

‘Maar Romanda en Moria zijn nieuw!’ zei Egwene zacht, en steunde met haar ellebogen op tafel. Het was een lange dag geweest. ‘En geen van beiden is jong. Misschien moeten we blij zijn dat de anderen het wel zijn, anders hadden ze me wellicht niet verheven.’ Ze had kunnen zeggen dat Siuan zelf tot Amyrlin gekozen was toen ze nog maar half zo oud was als Escaralde nu, maar dat zou wreed geweest zijn. ‘Misschien,’ zei Siuan koppig. ‘Romanda was voorbestemd om Gezetene te worden, zodra ze opdaagde. Ik vraag me af of één Gele zuster het tegen haar zou durven opnemen. En Moria... Ze klampt zich niet aan Lelaine vast, maar Lelaine en Lyrelle dachten waarschijnlijk dat ze dat wel zou doen. Ik weet het niet. Maar let op mijn woorden. Als een vrouw zo jong verheven wordt, is daar een reden voor.’ Ze haalde diep adem. ‘Dat gold ook voor mij.’ De pijn van het verlies flitste over haar gezicht. Zeker voor de Amyrlin Zetel, misschien ook voor alles wat zij verder had verloren. De pijn was vrijwel ogenblikkelijk weer verdwenen. Egwene had nooit eerder een vrouw ontmoet die zo sterk was als Siuan Sanche. ‘Deze keer waren er meer dan genoeg verkiesbare zusters van de juiste leeftijd, en ik kan me niet voorstellen dat de stemmen in vijf Ajahs tegelijk voor hen allemaal staken. Er is een patroon, en ik ben van plan het te ontrafelen.’ Egwene was het niet met haar eens. Er hingen veranderingen in de lucht, of Siuan die nu wilde zien of niet. Elaida had oude gewoonten gebroken, en bijna de wet, toen zij zich Siuans plaats toeëigende. Zusters waren de Toren ontvlucht en hadden het de wereld laten weten, en dat laatste was beslist nooit eerder gebeurd. Veranderingen. Oudere zusters hechtten waarschijnlijk meer aan oude manieren, maar er moesten Aes Sedai zijn die inzagen dat alles aan het verschuiven was. Daarom zouden toch zeker jongere vrouwen gekozen zijn? Die stonden meer open voor het nieuwe. Zou ze Siuan opdracht geven geen tijd te verspillen aan deze zaak? Siuan had meer dan genoeg om handen. Of zou het een vriendendienst zijn om haar te laten doorgaan? Ze wilde zo graag bewijzen dat de verandering die ze zag, in werkelijkheid helemaal niet plaatsvond. Voordat Egwene een beslissing kon nemen, dook Romanda de tent in en hield de tentflap open. Over de sneeuw buiten vielen lange schaduwen. De avond viel snel. Romanda’s gezicht stond al net zo donker als die schaduwen. Ze pinde Siuan met een strenge blik vast en snauwde slechts een enkel woord. ‘Eruit!’

Egwene gaf een bijna onzichtbaar knikje, maar Siuan kwam al overeind. Ze struikelde bijna en rende toen zowat naar buiten. Een zuster met de rang van Siuan werd geacht elke zuster met Romanda’s vermogen te gehoorzamen, niet alleen Gezetenen. Romanda liet de tentflap vallen en omhelsde de Kracht. Ze werd omgeven door de gloed van saidar en weefde aan de binnenzijde van de tent een ban tegen afluisteren. Ze nam niet eens de moeite Egwene daarvoor om toestemming te vragen. ‘Je bent een dwaas!’ knarste ze. ‘Hoe lang dacht je dit geheim te kunnen houden? Krijgslieden praten, kind. Mannen praten altijd! Brin mag van geluk spreken als de Zaal zijn hoofd niet op een staak zet.’

Egwene stond langzaam op en streek haar rokken glad. Ze had het verwacht, maar ze moest nog steeds voorzichtig zijn. De kaarten lagen niet allemaal op tafel en alles kon binnen de kortste keren tegen haar worden gekeerd. Ze moest onschuld veinzen, tot ze het zich kon veroorloven om niet meer te veinzen. ‘Moet ik je eraan herinneren dat grofheid tegen de Amyrlin Zetel een misdaad is, dochter,’ zei ze in plaats daarvan. Ze had zo lang geveinsd, en ze was zo dichtbij. ‘De Amyrlin Zetel.’ Romanda schreed over de tapijten tot op een armlengte van Egwene af. ‘Je bent een kind! Je achterwerk herinnert zich nog steeds het laatste pak slaag dat je als novice kreeg! Je mag hierna van geluk spreken als de Zaal je niet met wat speelgoed in een hoekje zet. Als je dat wilt voorkomen, luister je en doe je wat ik je zeg. Ga zitten!’

Egwene ziedde vanbinnen, maar ging zitten. Het was te vroeg. Met een scherpe, tevreden knik plantte Romanda haar vuisten in haar zij. Ze keek op Egwene neer als een strenge tante die een preek tegen een ondeugend nichtje ging afsteken. Een zeer strenge tante. Of een Wijsheid met kiespijn. ‘Die ontmoeting met Pelivar en Aratheile moet doorgaan, omdat die is vastgesteld. Ze verwachten de Amyrlin Zetel, en ze zullen haar ook te zien krijgen. Je woont de ontmoeting bij met alle staatsie en waardigheid waar je titel recht op heeft. En je zegt dat ik namens jou zal spreken, waarna jij je mond houdt! Er is een sterke hand nodig om hen uit onze buurt weg te krijgen. Van iemand die weet waar het om gaat. Lelaine zal zonder twijfel binnen de kortste keren hier zijn om zichzelf naar voren te schuiven, maar denk eens aan haar huidige moeilijkheden. Ik heb de hele dag besteed aan gesprekken met andere Gezetenen. Het ziet er zeer naar uit dat de feilen van Merilille en Merana stevig op haar rekening zullen worden bijgeschreven in de volgende bijeenkomst van de Zaal. Dus je enige hoop om de vereiste ervaring op te doen om in die stola te groeien, ligt bij mij. Heb je me begrepen?’ ik heb het heel goed begrepen,’ zei Egwene met, naar ze hoopte, een deemoedige stem. Als ze Romanda in haar plaats liet spreken, zou er niet meer getwijfeld worden. De Zaal en de hele wereld zou weten wie Egwene Alveren bij haar nekvel had.

Romanda’s ogen schenen zich in haar hoofd te boren voor ze een kort knikje gaf. ‘Dat hoop ik voor je. Ik ben van plan om Elaida van de Amyrlin Zetel te verwijderen. Ik laat niet toe dat dat mislukt omdat een kind denkt genoeg te weten om een weg over te steken zonder dat haar hand wordt vastgehouden.’ Met een snuivend geluid sloeg ze haar mantel om en stormde de tent uit. De ban verdween tegelijk met haar.

Egwene bleef fronsend zitten en keek naar de ingang van de tent. Een kind? Bloedvuur voor die vrouw. Zij was de Amyrlin Zetel! Of ze het nu leuk vonden of niet, ze hadden haar zelf verheven en daar zouden ze mee moeten leven! Uiteindelijk. Ze greep de stenen inktpot en gooide hem naar de tentflap.

Lelaine week terug en wist de spatten maar net te ontwijken. ‘Opgewonden standje,’ zei ze berispend, en kwam binnen. Ze vroeg net zomin als Romanda om toestemming, toen ze de Bron omhelsde en een ban weefde om afluisteren onmogelijk te maken. Waar Romanda kwaad was, leek Lelaine heel zelfgenoegzaam. Ze wreef zich in haar gehandschoende handen en glimlachte, ik geloof niet dat ik je hoef te vertellen dat je geheimpje is uitgelekt. Heel stout van heer Brin, maar hij is te waardevol om zijn hoofd te verliezen. Maar goed voor hem dat ik er zo over denk. Eens kijken. Ik neem aan dat Romanda je gezegd heeft dat de ontmoeting met Pelivar en Aratheile doorgaat, maar dat jij al het praten aan haar moet overlaten. Heb ik gelijk?’ Egwene bewoog, maar Lelaine wuifde een hand in haar richting. ‘Het is niet nodig om antwoord te geven. Ik ken Romanda. Jammer voor haar, maar ik kwam er als eerste achter, en in plaats van onmiddellijk naar jou te rennen, heb ik de andere Gezetenen gepolst. Wil je weten wat zij denken?’ Egwene balde haar vuisten in haar schoot, waar ze hoopte dat het niet zou opvallen, ik neem aan dat je me dat gaat vertellen.’

‘Je kunt je die toon tegen mij helemaal niet veroorloven,’ zei Lelaine scherp, maar meteen daarna was haar glimlach weer terug. ‘De Zaal is ontstemd over je. Heel ontstemd. Waarmee Romanda ook gedreigd heeft – en ik kan me best voorstellen waarmee – kan ik waarmaken. Aan de andere kant heeft Romanda een aantal zusters tegen zich ingenomen door haar tirannieke gedrag. Tenzij je nog minder van je armetierige gezag wilt overhouden, zal Romanda morgenochtend heel verrast zijn als je mij opdraagt om namens jou te spreken. Het is moeilijk te geloven dat Aratheile en Pelivar dwaas genoeg waren om zoiets in beweging te zetten, maar ze zullen met de staart tussen hun benen wegsluipen als ik eenmaal met hen heb afgerekend.’

‘Hoe weet ik dat je dat dreigement niet gewoon uitvoert?’ Egwene hoopte dat haar boze gemompel klonk als gemelijkheid. Licht, wat had ze hier genoeg van!

‘Omdat ik het zeg!’ snauwde Lelaine. ‘Weet je nu nog niet dat je helemaal nergens de leiding van hebt? Die heeft de Zaal, en dit gaat tussen Romanda en mij. De komende honderd jaar mag je in die stola van je groeien, maar nu blijf je stil zitten, vouw je je handen en laat je Elaida omverwerpen door iemand die weet wat ze doet.’ Nadat Lelaine was vertrokken bleef Egwene opnieuw zitten staren. Deze keer liet ze haar kwaadheid niet overkoken. ]e mag in de stola groeien. Bijna hetzelfde wat Romanda gezegd had. Iemand die weet wat ze doet. Hield ze zichzelf voor de gek? Een kind, dat kapotmaakte wat een ervaren vrouw met gemak zou afhandelen? Siuan glipte de tent in en bleef bezorgd staan kijken. ‘Garet Brin kwam me zojuist vertellen dat de Zaal het weet,’ zei ze droog. ‘Onder het mom van vragen naar zijn hemden. Hij met zijn bloedvuurhemden! De ontmoeting is afgesproken voor morgen, bij een meer, zo’n vijf uur naar het noorden. Pelivar en Aratheile zijn al onderweg. Aemlin ook. Dat is een derde sterk Huis.’

‘Dat is meer dan Lelaine of Romanda mij hebben laten weten,’ zei Egwene al even droog. Nee. Honderd jaar aan de hand gehouden of aan haar nekvel voortgetrokken worden, of vijftig jaar, of vijf, en ze zou nergens meer goed voor zijn. Als ze moest groeien, moest ze dat nú doen!

‘O bloed en as,’ kreunde Siuan, ‘ik hou het niet langer! Wat zeiden ze? Hoe ging het?’

‘Zoals we verwachtten.’ Egwene glimlachte van verbazing die ook haar stem kleurde. ‘Siuan, ze hadden me de Zaal niet beter kunnen overhandigen dan wanneer ik hun had opgedragen wat ze moesten doen.’

Het laatste licht vervaagde toen Sheriam haar kleine tent naderde, nog kleiner zelfs dan die van Egwene. Als ze niet de Hoedster geweest was, had ze een tent moeten delen. Ze dook naar binnen en had slechts tijd om te beseffen dat ze niet alleen was toen ze werd afgeschermd en met haar gezicht naar beneden op haar veldbed werd geworpen. Ze was verlamd en probeerde te schreeuwen, maar de hoek van een deken propte zichzelf in haar mond. Kleren en onderkleren vielen van haar lichaam af alsof het zeepbellen waren. Een hand streelde haar hoofd. ‘Je werd geacht mij op de hoogte te blijven houden, Sheriam. Dat meisje voert iets in haar schild, en ik wil weten wat het is.’

Het kostte veel tijd om haar ondervrager ervan te overtuigen dat ze alles al verteld had, en dat ze nimmer een woord zou achterhouden, nog geen fluistering. Toen ze ten slotte alleen werd gelaten, lag ze ineengekrompen te janken over haar kneuzingen en wenste ze bitter dat ze nooit en te nimmer in haar leven met één zuster in de Zaal had gepraat.

17

Ver op het ijs

De volgende ochtend, voor dag en dauw, reed een colonne van het Aes Sedai-kamp weg, zo stil dat men alleen het kraken van de zadels kon horen, en het knarsen van hoeven die door de verse sneeuwlaag braken. Soms blies een paard, of er tinkelde metaal dat snel gedempt werd. De maan was al onzichtbaar en de lucht glinsterde van de sterren, maar de witte deken die over alles heen lag, bracht wat licht in de duisternis. Bij het eerste ochtendgloren hadden ze al een flinke tijd gereden, maar waren nog niet ver gekomen. Op een paar open plekken kon Egwene Daishar in een langzaam drafje laten gaan, waardoor de sneeuw als water opzij spatte, maar meestal liepen de paarden stapvoets, door een open bos waar de sneeuw hier en daar hoog was opgestoven en boven hun hoofd op de takken was blijven liggen. Eik en den, bittergom, lederblad en haar onbekende bomen leken nog armetieriger dan ze er in de kurkdroge hitte hadden uitgezien. Vandaag was het Abramsdag maar er zouden geen in honingtaarten meegebakken panden zijn. Het Licht mocht geven dat de dag bepaalde mensen verrassingen zou brengen. De zon kwam op en klom, een bleekgouden bol zonder warmte. Elke ademtocht sneed nog steeds in de keel en bracht kleine mistwolkjes voort. Er blies een schrale wind, niet hard, maar snijdend, en in het westen rolden donkere wolken naar het noorden, in de richting van Andor. Ze voelde iets van medelijden voor de mensen op wie deze last zou neerdwarrelen. En opluchting dat ze van haar wegdreven. Het zou dwaasheid zijn geweest om nog een dag te wachten. Ze had helemaal niet kunnen slapen omdat ze zich zo onrustig voelde, en niet vanwege de hoofdpijn. Onrust, en sliertjes angst die als koude lucht onder de tentranden naar binnen waren gekropen. Toch was ze niet moe. Ze voelde zich als een samengedrukte veer, een strak opgewonden klok, een en al geestkracht die wanhopig probeerde te ontsnappen. Licht, alles kon nog steeds vreselijk misgaan. Het was een indrukwekkende stoet, achter de standaard van de Witte Toren: de witte Vlam van Tar Valon temidden van een spiraal van zeven kleuren, een voor elke Ajah. De standaard was in het geheim in Salidar gemaakt en had vanaf die tijd steeds in een kist gelegen waarvan de sleutels door de Zaal bewaard werden. Ze had niet gedacht dat de Zaal de standaard zou hijsen, maar ze hadden vanochtend alle pracht en praal nodig. Duizend man ruiterij in zware wapenrusting was hun geleide, een pracht van lansen en zwaarden, strijdknotsen en bijlen, zoals zelden buiten de Grenslanden te zien was. Hun bevelhebber was een eenogige Shienaraan met een felgekleurde ooglap, een man die ze ooit – het leek wel een Eeuw geleden – zelf had ontmoet. Uno Nomesta keek nijdig door de stalen spijlen van zijn helmvizier naar de bomen, alsof hij achter elk ervan een hinderlaag verwachtte. Zijn mannen zaten kaarsrecht en leken net zo waakzaam.

Tussen de bomen voor hen reed, bijna uit het zicht, een groepje mannen met helmen en kurassen, maar zonder verdere wapenrusting. Hun mantels wapperden vrijelijk, want met een gepantserde hand voor de teugels en de ander aan de korte boog, was er niets over om naar beschutting te grijpen. Verder weg waren er nog meer, en onzichtbaar links en rechts en in de achterhoede, alles bijeen nog eens duizend verkenners en beschermers van de flanken. Garet Brin verwachtte geen bedrog van de Andoranen, maar hij had het wel eerder bij het verkeerde eind gehad, zei hij, en Morlanders waren geen Andoranen. En dan was er de mogelijkheid van moordenaars in dienst van Elaida, of zelfs Duistervrienden. Het Licht mocht weten wanneer of waarom een Duistervriend besloot om te moorden. Trouwens, hoewel de Shaido volgens iedereen ver weg waren, scheen niemand ooit te weten of dat waar was, tot de slachting begon. Zelfs rovers zouden een te klein gezelschap kunnen overvallen. Heer Brin was er de man niet naar om onnodig gevaar te lopen, en daar was Egwene erg blij mee. Vandaag wilde ze zoveel mogelijk getuigen. Zelf reed ze voor de banier uit, samen met Sheriam, Siuan en Brin. De anderen leken in gedachten verzonken. Heer Brin zat gemakkelijk in het zadel, en de mist van zijn gelijkmatige adem vormde een dun vrieslaagje op zijn vizier, maar Egwene kon zien hoe hij kalm en nadenkend het gebied opnam. Voor het geval hij er moest vechten. Siuan reed zo stijf dat ze lang voor hun bestemming bont en blauw zou zijn, maar ze staarde naar het noorden alsof ze het meer reeds kon zien. Soms knikte ze in zichzelf of schudde haar hoofd. Dat zou ze niet hebben gedaan als ze zich op haar gemak had gevoeld. Sheriam wist evenmin als de Gezetenen wat er ging gebeuren, maar ze scheen nog zenuwachtiger dan Siuan. Ze schoof voortdurend met betrokken gezicht heen en weer in het zadel. Om de een of andere reden was er ook boosheid in haar ogen te lezen.

Vlak achter de banier volgde in twee rijen de gehele Zaal van de Toren, gekleed in geborduurde zijde en rijk fluweel en bont en mantels, met de Vlam groot op de rug. Vrouwen die zelden meer droegen dan de Grote Serpentring, waren vandaag behangen met de mooiste juwelen waarin de juwelenkistjes van het kamp konden voorzien. Hun zwaardhanden maakten nog meer indruk, eenvoudigweg door hun van kleur veranderende mantels. Delen van hun lichaam leken steeds weer te verdwijnen als de fladderende mantels in de stevige bries bewogen. Daarachter volgden dienaren, twee of drie voor elke zuster, op de beste paarden die voor hen gevonden konden worden. Ze hadden zelf voor mindere edelen kunnen doorgaan, als niet een stel de pakdieren had geleid. Elke kist in het kamp was geplunderd om ze in felle kleuren uit te dossen.

Misschien omdat ze een Gezetene zonder zwaardhand was, had Delana Halima meegenomen, die een levendige witte merrie bereed. Het tweetal reed bijna knie aan knie. Soms boog Delana zich ver naar Halima toe voor een persoonlijk woord, hoewel Halima te opgewonden scheen om te luisteren. Halima werd geacht Delana’s schrijfster te zijn, maar iedereen geloofde dat het een geval van liefdadigheid was. Wellicht was het vriendschap, hoe onwaarschijnlijk ook, tussen de waardige zuster met haar lichte haren en de vurige boerenvrouw met het ravenzwarte haar. Egwene had Halima’s schrift gezien, het leek op dat van een kind dat net het leesplankje had gedaan. Vandaag was ze in kleren gestoken die even mooi waren als die van de zusters, met sieraden die minstens evenveel waard waren als die van Delana, en die ook van Delana afkomstig moesten zijn. Als een windstoot haar fluwelen mantel openblies, werd er een onbehoorlijk groot stuk boezem zichtbaar, waarna ze telkens lachte en de tijd nam om de mantel weer om te slaan. Ze weigerde toe te geven dat ze meer kou voelde dan de zusters.

Ditmaal was Egwene blij met haar geschonken kleren, waardoor ze de Gezetenen kon overtreffen. Haar groenblauwe zijde was doorregen met wit en afgewerkt met gekweekte parels. Die tooiden zelfs de rug van haar handschoenen. Op het allerlaatst had Romanda gezorgd voor een met hermelijn gevoerde mantel, en Lelaine had haar voorzien van een ketting en oorbellen met smaragden en witte opalen. De maanstenen in haar haren kwamen van Janya. De Amyrlin moest er vandaag schitterend uitzien. Zelfs Siuan leek gekleed voor een paleisbal, in blauw fluweel en roomkleurig kant, met een brede band parels om haar hals en nog meer in haar haren geweven.

Romanda en Lelaine voerden de Gezetenen aan en reden zo dicht bij de krijgsman met de banier dat hij soms zenuwachtig over zijn schouder keek en zijn paard dichter naar de ruiters voor hem stuurde. Het lukte Egwene slechts een of twee keer om te kijken, maar ze voelde hun ogen tussen haar schouderbladen branden. Elk van hen dacht haar keurig vast te hebben, maar zij moesten zich ook afvragen waar haar touwtjes heen liepen. O Licht, dit mocht niet fout gaan. Niet nu.

Behalve de stoet bewoog er weinig in het met sneeuw bedekte landschap. Boven hun hoofd scheerde een tijdlang een havik met brede vleugelslagen tegen een koudblauwe lucht, voor hij naar het oosten vloog. Twee keer zag Egwene zwartstaartvossen in de verte trippelen, nog steeds in hun zomervacht, en eenmaal sprong een groot hert met een reusachtig gewei voorbij en verdween tussen de bomen. Een haas schrok recht onder Beia’s hoeven op en sprong weg, waardoor de ruige merrie haar hoofd schudde. Siuan gaf een kreet en greep naar de teugels alsof ze verwachtte dat Bela op hol zou slaan. Bela snoof natuurlijk enkel verwijtend en ploeterde door. Egwenes grote ruinschimmel was er meer van geschrokken, en de haas was niet eens bij hem in de buurt gekomen.

Toen de haas was weggesprongen begon Siuan binnensmonds te brommen, en het duurde behoorlijk lang voor ze Beia’s teugels vierde. Paardrijden maakte haar altijd stekelig – ze reisde het liefst in een koets – maar ze trok het zich zelden zo aan. Je hoefde niet verder dan heer Brin te kijken, of naar haar boze blikken voor hem, om de reden te kennen.

Misschien voelde hij Siuans blikken, maar hij liet het niet merken. Hij was de enige die niet fraai uitgedost was, en hij zag eruit als altijd, gewoon en ietwat gehavend. Een rots die de stormen van het verleden had doorstaan en toekomstige stormen zou overleven. Om de een of andere reden was Egwene blij dat hij elke poging had afgewezen om hem in mooiere kleren te steken. Ze moesten allen indruk maken, maar volgens haar lukte hem dat voortreffelijk door gewoon te zijn wie hij was.

‘Een mooie ochtend om in het zadel te zitten,’ zei Sheriam na een tijdje. ‘Niets helpt het hoofd zo goed verhelderen als een ritje in de sneeuw.’ Ze dempte haar stem niet en haar blikken kruisten met een zuinige glimlach die van de nog steeds mopperende Siuan. Siuan zei niets – dat kon ze ook moeilijk bij zoveel zusters – maar ze gaf Sheriam een harde blik die scherpe woorden beloofde. Sheriam wendde haar blik met een ruk af en leek zelfs iets ineen te krimpen. Vleugel, haar gespikkelde grijze merrie, danste een paar stappen en Sheriam maande haar met een bijna te harde hand tot kalmte. Ze had weinig dankbaarheid getoond voor de vrouw die haar tot Meesteres der Novices had benoemd, en zoals de meeste zusters die zo dachten, vond ze redenen om Siuan de schuld te geven. Het was de enige zwakheid die Egwene na de eedaflegging in haar had opgemerkt. Nou ja, ze had geprotesteerd dat ze als Hoedster geen opdrachten van Siuan hoefde uit te voeren, zoals de anderen gedaan hadden die Egwene trouw hadden beloofd. Egwene had echter onmiddellijk ingezien waar dat toe leidde. Dit was niet de eerste keer dat Sheriam probeerde een doorn te planten. Siuan stond erop om Sheriam zelf aan te pakken, en voor Egwene was haar trots te breekbaar om het verzoek te weigeren, tenzij alles uit de hand liep.

Egwene had graag iets verzonnen om sneller te kunnen rijden. Siuan zat weer te mopperen en Sheriam dacht duidelijk over een volgende opmerking die nog net geen afstraffing zou opleveren. Van al dat gemopper en die scherpe blikken begon Egwene de kriebels te krijgen. Na een tijd ergerde zelfs Brins beheerste gedrag haar. Ze betrapte zichzelf erop dat ze dingen verzon om te zeggen waarmee ze zijn kalmte kon breken. Ongelukkigerwijs – of misschien toch maar beter – geloofde ze niet dat ze iets kon vinden. Maar als ze nog langer moest wachten, zou ze waarschijnlijk van puur ongeduld openbarsten.

De zon klom naar de middag, de pijnlijk trage spannen vielen achter hen weg, en eindelijk keerde een ruiter voor hen zich in zijn zadel en hief een hand op. Na een haastige verontschuldiging aan Egwene galoppeerde Brin naar voren. Voor zijn gedrongen vosruin Trekker was het meer een logge draf door de sneeuw, maar hij haalde de voorhoede in, wisselde wat woorden uit en stuurde hen toen door de bomen weg. Hij wachtte op Egwene en de anderen tot die hem bereikten.

Toen hij weer naast haar kwam rijden, voegden Romanda en Lelaine zich bij hen. De twee Gezetenen erkenden nauwelijks Egwenes aanwezigheid en richtten hun blikken op Brin met de koele kalmte die zoveel mannen had doen beven. Maar zo nu en dan namen de beide zusters elkaar nadenkend op. Dat leek nauwelijks tot hen door te dringen. Egwene hoopte dat ze half zo zenuwachtig waren als zijzelf. Dat zou ze al heel bevredigend vinden.

Koele, kalme blikken spoelden van Brin af als regen langs een rots. Hij maakte een lichte buiging naar de Gezetenen, maar sprak tot Egwene. ‘Ze zijn reeds aangekomen, Moeder.’ Als verwacht. ‘Ze hebben bijna net zoveel man meegenomen als wij, maar die staan allemaal aan de noordkant van het meer. Ik heb een paar verkenners uitgezonden om er zeker van te zijn dat niemand ons probeert te omsingelen, maar eerlijk gezegd, verwacht ik dat niet.’

‘Laten we hopen dat je gelijk hebt,’ zei Romanda scherp, en Lelaine voegde er nog killer aan toe: ‘Je beoordelingsvermogen is de laatste tijd niet wat het zou moeten zijn, heer Brin.’ Een kille, snijdende toon. ‘Wat u zegt, Aes Sedai.’ Hij maakte weer een lichte buiging zonder zich van Egwene af te wenden. Net ais Siuan was hij nu openlijk aan haar gebonden, althans wat de Zaal betrof. Zolang ze maar niet wisten hoe nauw die band was. Wist zij het zelf maar precies. ‘Nog iets, Moeder,’ ging hij door. ‘Talmanes is er ook, bij het meer. Er zijn ongeveer honderd man van de Bond aan de oostkant. Niet genoeg om moeilijkheden te veroorzaken, zelfs als hij dat zou willen, en ik geloof dat daar weinig kans op is.’

Egwene knikte slechts. Niet genoeg voor moeilijkheden? Talmanes alleen kon die al scheppen! Ze proefde gal. Het-mocht-nu-niet-fout-gaan!

‘Talmanes!’ riep Lelaine uit. Haar kalmte was verbrijzeld. Ze moest net zo gespannen zijn als Egwene. ‘Hoe is hij erachter gekomen? Als je Draakgezworenen in je plannetjes hebt opgenomen, heer Brin, zal je echt leren wat te ver gaan betekent!’

Romanda voegde er grommend aan toe: ‘Dit is een schandaal! Wou je beweren dat je nu pas van zijn aanwezigheid hoort? Als dat zo is, is je roem even opgeblazen als een gezwel!’ De Aes Sedai-kalmte scheen vandaag slechts een dun laagje.

Op die manier gingen ze nog een tijdje door, maar Brin reed verder, slechts van tijd tot tijd mompelend: ‘Wat u zegt, Aes Sedai.’ Meestal zei hij niets. Egwene was erbij geweest toen hij deze ochtend nog erger onder handen genomen was, en hij reageerde nu even onverstoorbaar. Het was Siuan die uiteindelijk begon te snuiven, en pioenrood werd toen de Gezetenen verbaasd naar haar keken. Egwene schudde bijna haar hoofd. Siuan was zeer zeker verliefd. En ze moest beslist worden toegesproken! Brin glimlachte, maar dat kon ook zijn omdat hij niet langer het middelpunt van de aandacht was. De bomen weken uiteen voor een volgend open veld, wat groter dan anders, en dat maakte een einde aan haar speelse gedachten. Afgezien van een brede rand van hoog bruin riet en kattenstaarten die uit de sneeuw oprees, was nergens te zien dat er een meer was. Het had een groot grasveld kunnen zijn, plat en ruwweg ovaalvormig. Op enige afstand van de boszoom stond op het bevroren meer een groot blauw paviljoen. Er liep een kleine groep mensen rond en tientallen paarden werden vastgehouden door dienaren. De bries liet een aantal felgekleurde banieren en wimpels wapperen en voerde gedempte kreten naar hen toe, die slechts bevelen konden zijn. Meer dienaren kwamen haastig aanlopen. Kennelijk waren ze er nog niet lang genoeg om alles gereed te hebben.

Misschien een span verder begonnen de bomen weer, en in het zwakke zonlicht schitterde daar metaal. Heel veel metaal, langs de gehele oever. Aan de oostkant, bijna net zo dichtbij als het paviljoen, deden de honderd man van de Bond geen moeite om zich te verbergen. Ze stonden naast hun rijdieren, bijna vlak achter de kattenstaarten. Een paar wezen op de banier van Tar Valon. De mensen bij het paviljoen keken op van hun bezigheden.

Egwene hield niet halt maar reed verder over het met sneeuw bedekte ijs. Ze verbeeldde zich dat ze een rozenknop was die zich opende voor de zon, een oude noviceoefening. Ze omhelsde niet echt saidar, maar de bijbehorende kalmte was zeer welkom. Siuan en Sheriam volgden, en de Gezetenen met hun zwaardhanden en dienaren ook. Heer Brin en de vaandrager waren de enige krijgslieden die meegingen. Geschreeuw achter haar maakte duidelijk dat Uno zijn gewapende ruiters langs de oever opstelde. De lichter gewapende mannen die niet waakten tegen verraad, werden aan weerszijden geplaatst. Het meer was gekozen omdat het ijs dik genoeg was voor een redelijk aantal paarden, maar geen honderden, laat staan duizenden. Dat verminderde de kans op vals spel aanzienlijk. Natuurlijk was een paviljoen buiten het bereik van pijlen niet buiten het bereik van de Ene Kracht, niet als men de tent kon zien. Maar zelfs de grootste schurk ter wereld wist dat hij daardoor niet bedreigd werd, tenzij hij een zuster zou aanvallen. Egwene liet haar adem fluitend ontsnappen en begon weer haar kalmte te verzamelen. Een juiste begroeting voor de Amyrlin Zetel zou inhouden dat dienaren naar voren zouden snellen met warme drank en mantels die om hete stenen waren gewikkeld. Daarna zouden de heren en vrouwes zelf de teugels aannemen en vanwege Abramsdag een kus aanbieden. Elke hoge bezoeker zou dienaren hebben, maar bij het paviljoen bewoog zich niemand. Brin steeg zelf af en kwam naar haar toe om Daishars teugels aan te nemen, en dezelfde magere jongeman die de dag tevoren met nieuwe kooltjes was gekomen, rende naar voren om Egwenes stijgbeugel vast te houden. Zijn neus drupte nog steeds, maar in zijn iets te lange rood fluwelen jas en helderblauwe mantel zag hij er fraaier uit dan de edelen die in het paviljoen naar hen staarden. Ze leken voornamelijk in dikke wol te zijn gehuld, met wat borduurwerk en heel weinig zijde of kant. Waarschijnlijk hadden ze naar passende kleren moeten zoeken, toen het was gaan sneeuwen en zij al onderweg waren. Al zou de jongeman met zijn kleren zelfs een ketellapper aftroeven.

Er waren kleden onder het tentdak neergelegd, en de komforen waren aangestoken, hoewel de bries zowel de warmte als de rook afvoerde. Er stonden twee rijen stoelen tegenover elkaar voor de afgevaardigden, acht per rij. Ze hadden niet zoveel zusters verwacht. Sommige wachtende edelen wisselden verschrikte blikken uit, en enkele dienaren wrongen letterlijk hun handen en vroegen zich af wat ze moesten doen. Dat was onnodig.

De stoelen pasten slecht bij elkaar, maar ze waren allemaal even groot, en geen enkele was zichtbaar meer versleten of beschadigd dan een ander. Geen ervan had aantoonbaar meer verguld houtsnijwerk. De magere jongeman en enkele anderen kwamen aandraven en plaatsten zonder veel omhaal de stoelen voor de Aes Sedai neer in de sneeuw, terwijl de edelen toekeken, waarna ze haastig gingen helpen met het afladen van de pakpaarden. Nog steeds sprak niemand een woord.

Er werden snel voldoende zetels neergezet voor de Zaal en Egwene. Het waren eenvoudige bankjes maar ze waren opgewreven tot ze glansden. Ze stonden op brede verhogingen die waren bedekt met doeken in de kleur van een Ajah. De zetels stonden in een lange rij over de volle breedte van het paviljoen. De voorste verhoging toonde de kleurenbanen van Egwenes stola. Het was de afgelopen nacht een drukte van belang geweest. Er was naar bijenwas gezocht voor het opwrijven en naar goede stof van de juiste kleur. Nadat Egwene en de Gezetenen hun plaatsen hadden ingenomen, zaten zij een voet hoger dan de anderen. Ze had er haar twijfels over gehad, maar door het ontbreken van enig welkomstwoord was die twijfel verdwenen. Op Abramsdag zou de eenvoudigste boer hen met een beker en een kus hebben begroet. Zij waren geen smekelingen en ze waren geen gelijken. Zij waren Aes Sedai. De zwaardhanden stonden achter hun Aes Sedai en Siuan en Sheriam bevonden zich aan weerszijden van Egwene. De zusters wierpen groots hun mantels open en staken hun handschoenen weg om aan te geven dat de kou hen niet deerde. De edelen vormden een scherpe tegenstelling doordat zij hun mantel stevig om zich heen hadden geslagen. Buiten wapperde de Vlam van Tar Valon in de opstekende bries. Alleen Halima, die naast Delana’s stoel op de rand van de met grijze stof overtrokken verhoging zat, bedierf de grootse aanblik, maar haar grote groene ogen staarden zo uitdagend naar de Andoranen en Morlanders dat ze niet te veel bedierf. Er waren een paar starende blikken toen Egwene de zetel vooraan bezette, maar het waren er niet veel. Niemand leek echt verbaasd. Ik mag aannemen dat ze allemaal over de kinder-Amyrlin hebben gehoord, bedacht ze droog. Nou, er waren ook jonge koninginnen geweest, onder wie koninginnen van Andor en Morland. Kalmpjes gaf ze een knikje, en Sheriam gebaarde naar de rij stoelen. Het maakte niet uit wie als eerste was aangekomen of wie voor het paviljoen had gezorgd. Er was geen twijfel aan wie deze bijeenkomst had belegd. Wie er de baas was.

Haar daad werd uiteraard niet met welgevallen ontvangen. Er werd even zwijgend geaarzeld terwijl de edelen overdachten hoe ze op gelijke voet konden komen. Behoorlijk wat gezichten betrokken bij het besef dat dat onmogelijk was. Met grimmige gezichten gingen acht van hen zitten, vier mannen en vier vrouwen, waarbij verwoed aan mantels werd gesjord en rokken werden gladgestreken. Heren en vrouwes van lagere rang stonden achter de stoelen, en de Andoranen en Morlanders mochten elkaar overduidelijk niet erg. De Morlanders, zowel de mannen als de vrouwen, mopperden en duwden net zo hard onder elkaar en met hun ‘bondgenoten’ uit het noorden om vooraan te staan. De Aes Sedai zagen eveneens een groot aantal duistere blikken op zich gericht, en enkelen keken vuil naar Garet Brin, die met zijn helm onder de arm terzijde stond. Hij was aan beide kanten van de grens bekend en werd hoog geacht, zelfs door de meesten die hem graag dood hadden gezien. Dat was tenminste het geval geweest voor hij als aanvoerder van een Aes Sedai-leger verscheen. Hij sloeg net zomin acht op hun ijzige blikken als hij zich aan de snijdende tong van de Gezetenen gestoord had. Er was nog iemand die zich nergens bij aansloot. Een bleke man, een kleine hand groter dan Egwene, gekleed in een donker wambuis en borstkuras. De voorkant van zijn hoofd was geschoren, en om zijn linkerarm zat een lange rode das geknoopt. Zijn donkergrijze mantel vertoonde op de borst een grote rode hand. Talmanes stond tegenover Brin en leunde met achteloze hooghartigheid tegen een van de palen van het paviljoen. Hij keek toe zonder iets prijs te geven van zijn gedachten. Egwene had graag geweten wat hij hier deed. Ze had ook graag gehoord wat hij voor hun aankomst had gezegd. Niettemin moest ze hem spreken. Als ze dat voor elkaar kon krijgen zonder door honderden oren te worden afgeluisterd. Een magere, verweerde man in een rode mantel, die in het midden van de rij stoelen zat, leunde naar voren en opende zijn mond, maar Sheriam was hem voor, met een heldere, luide stem. ‘Moeder, mag ik u voorstellen, uit Andor, Aratheile Renshar, Hoogzetel van Huis Renshar. Pelivar Coelan, Hoogzetel van Huis Coelan. Aemlin Carand, Hoogzetel van Huis Carand, en haar gade, Culhan Carand.’ Ze erkenden zuur hun namen, met niet meer dan een enkel knikje. Pelivar was de magere man; hij begon zijn haar aan de voorkant te verliezen. Sheriam ging zonder onderbreking door; het was maar goed dat Brin de namen had kunnen geven van de uitgekozen woordvoerders. ‘Mag ik u voorstellen, uit Morland, Donel do Morny a’Lordeine. Cian do Mehon a’Macansa. Paitr do Fearna a’Conn. Segan do Avharin a’Roos.’ De Morlanders schenen het ontbreken van titels nog meer te voelen dan de Andoranen. Donel, die meer kant droeg dan de meeste vrouwen, draaide heftig aan zijn krulsnor, en Paitr probeerde blijkbaar de zijne los te rukken. Segan kneep haar volle lippen op elkaar en haar donkere ogen vlamden op, terwijl Cian, een gedrongen oudere vrouw, zeer luid snoof. Sheriam besteedde er geen aandacht aan. ‘U bent onder het oog van de Hoedster van de Zegels. U staat voor de Vlam van Tar Valon. U mag uw smeekbeden voorleggen aan de Amyrlin Zetel.’ Zo. Daar hielden ze niet van, helemaal niet. Hiervoor meende Egwene dat ze zuur waren, maar nu zagen ze eruit alsof ze te veel groene dadelpruimen hadden gegeten. Misschien hadden ze gemeend dat ze zouden kunnen doen of zij de Amyrlin helemaal niet was. Daar zouden ze achter komen. Uiteraard diende ze dat de Zaal het eerst te leren.

‘Er zijn oeroude banden tussen Andor en de Witte Toren,’ zei ze luid en beslist. ‘Zusters hebben altijd een welkom verwacht in Andor en Morland. Waarom trekt u dan met een leger op tegen Aes Sedai? U laat zich in met zaken waar tronen en naties zo’n stap vrezen. Tronen zijn gevallen vanwege inmenging in de zaken der Aes Sedai.’ Dat klonk als een passend dreigement, ongeacht of Mijrelle en de anderen erin geslaagd waren het grondwerk voor haar te doen of niet. Met een beetje geluk waren ze al een eind op de terugweg naar het kamp, en zou niemand erachter komen. Tenzij een van de edelen de verkeerde naam uitsprak. Dat zou haar een voordeel kosten tegenover de Zaal, maar vergeleken met al het andere was het een strotje naast een hooiberg.

Pelivar wisselde een blik uit met de vrouw die naast hem zat, en zij stond op. De rimpels in haar gezicht konden niet verbergen dat Aratheile in haar jeugd een bevallige schoonheid geweest moest zijn. Nu waren haar haren doorschoten met grijs, en stond haar blik even hard als die van een zwaardhand. Haar handen in rode handschoentjes hielden de zoom van haar mantel vast, maar dat was duidelijk niet uit bezorgdheid. Ze had haar lippen samengeknepen tot een dunne lijn en liet haar blik over de rij Gezetenen glijden. Daarna nam ze het woord. Over Egwene heen, naar de zusters achter haar.

Egwene knarsetandde inwendig, maar op haar gezicht lag een aandachtige uitdrukking.

‘Wij zijn hier juist, omdat wij niet verwikkeld wensen te raken in de zaken van de Witte Toren.’ Arathelles stem had de toon van gezag, wat niet verrassend was voor de Hoogzetel van een machtig Huis. Er was geen spoortje te bekennen van de schroom die zelfs een machtige Hoogzetel zou moeten voelen, met zoveel zusters en ook nog eens de Amyrlin Zetel zelf tegenover zich. ‘Als alles wat we gehoord hebben waar is, kan toestemming om ongehinderd door Andor te trekken in de ogen van de Witte Toren op zijn best worden uitgelegd als hulp, of zelfs een verbond. Nalatigheid om u te weerstaan kan inhouden dat wij zullen weten wat de druif leert in de druivenpers.’ Een paar Morlanders keken haar kwaad aan. Niemand in Morland had iets ondernomen tegen de doortocht van de zusters. Waarschijnlijk had niemand verder gedacht dan de dag na hun doortocht. Aratheile ging door alsof ze niets had gemerkt, maar Egwene betwijfelde dat. ‘Op zijn slechtst... We hebben... verslagen... dat Aes Sedai en leden van de Torenwacht in het geheim Andor binnendringen. “Geruchten” is wellicht een betere omschrijving, maar ze stammen van vele plaatsen. Niemand van ons wenst een strijd tussen Aes Sedai in Andor te zien.’

‘Het Licht beware en bescherme ons!’ barstte Donel met een rood gezicht uit. Paitr knikte bemoedigend en schoof wat naar voren op z’n stoeltje. Ook Cian zag eruit alsof ze zich er het volgende ogenblik mee ging bemoeien. ‘Dat wil men hier in Morland evenmin!’ spoog hij. ‘Niet tussen Aes Sedai! We hebben toch zelf gehoord wat er in het oosten gebeurd is! En die zusters...!’

Egwene ademde ietwat gemakkelijker toen Aratheile hem resoluut de mond snoerde. ‘Als het u behaagt, heer Donel. U krijgt ook gelegenheid om u uit te spreken.’ Ze wendde zich weer tot Egwene – eigenlijk opnieuw tot de Gezetenen – zonder te wachten op zijn antwoord, waardoor hij zat te sputteren en de drie andere Morlanders kwaad keken. Zijzelf zag er beslist onaangedaan uit, gewoon een vrouw die de feiten opsomde. Opsomde met de bedoeling dat ze gezien zouden worden zoals zij ze zag.

‘Wat ik zei; dat is het ergste wat wij vrezen, als de verhalen waar zijn. En ook als zij dat niet zijn. Wellicht verzamelen zich in het geheim Aes Sedai met de Torenwacht in Andor. Andere Aes Sedai met een leger zijn gereed om Andor te betreden. In het verleden leek de Witte Toren zich vaak op een bepaald doel te richten, waarna de rest van ons later vernam dat al die tijd een ander doel werd beoogd. Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat de Witte Toren zo ver zou gaan, maar als er ooit een doel was waarvoor u zich de grootst mogelijke inspanningen zou getroosten, is het wel de Zwarte Toren.’ Aratheile huiverde even, en Egwene dacht niet dat het van de kou was. ‘Een strijd tussen Aes Sedai kan een streek van vele spannen verwoesten. Die slag kan half Andor verwoesten.’

Pelivar sprong overeind. ‘In duidelijke taal: u dient een andere weg te kiezen.’ Zijn stem was verrassend hoog, maar niet minder beslist dan die van Aratheile. ‘Als ik moet sterven om mijn landerijen en mensen te beschermen, dan kan ik dat beter hier doen dan daar waar mijn land en mijn mensen ook zouden sterven.’ Op Arathelles kalmerende gebaar bond hij in en zakte terug op zijn stoel. Aan zijn harde blik te zien leek hij niet tevreden. Aemlin, een mollige vrouw, die in donkere wol was gewikkeld, knikte instemmend, evenals haar echtgenoot met zijn vierkante gezicht. Donel staarde Pelivar aan alsof ook deze gedachte nooit in hem was opgekomen, en hij was niet de enige. Sommige Morlanders die achter de rij stoelen stonden, begonnen te redetwisten tot anderen hen tot stilte maanden. Soms met een zwaaiende vuist. Wat had deze mensen bewogen om hun krachten te bundelen met de Andoranen? Egwene haalde diep adem. Een rozenknop die zich opende naar de zon. Ze hadden haar niet erkend als de Amyrlin Zetel – Aratheile had haar op een haartje na genegeerd en nog net niet weggekeken -maar zij hadden haar wel al het andere gegeven waarop ze had gehoopt. Kalm. Nu was de tijd gekomen waarop Lelaine en Romanda verwachtten dat zij een van hen zou voorstellen om de onderhandelingen te leiden. Ze hoopte dat hun maag flink opspeelde terwijl ze zich afvroegen wie van hen het zou zijn. Er zouden geen onderhandelingen komen. Er konden geen onderhandelingen komen. ‘Elaida,’ zei ze met vlakke stem, Aratheile en de overige edelen om beurten aankijkend, ‘is een overweldigster die geschonden heeft wat in het hart van de Witte Toren zelf besloten ligt. Ik ben de Amyrlin Zetel.’ Ze was verrast hoe goed het haar lukte statig en koel te klinken. Maar niet zo verrast als ze vroeger geweest zou zijn. Het Licht mocht haar bijstaan, ze was de Amyrlin Zetel. ‘Wij gaan naar Tar Valon om Elaida af te zetten en te berechten. Dat zijn echter zaken van de Witte Toren en niet van u, hoewel u de waarheid mag kennen. Deze zogenaamde Zwarte Toren is ook onze zaak; geleiders zijn altijd de zaak van de Witte Toren geweest. Wij zullen met hen afrekenen, op de wijze die wij verkiezen en wanneer de tijd rijp is. Maar ik verzeker u dat die tijd nu nog niet gekomen is. Belangrijker zaken moeten voorrang hebben.’

Ze hoorde beweging onder de Gezetenen achter haar. Geschuifel op de bankjes, en het hoorbare geruis van zijden rokken die verschikt werden. Minstens een paar van hen moesten behoorlijk opgewonden zijn. Inderdaad hadden verscheidene zusters voorgesteld dat in het voorbijgaan kon worden afgerekend met de Zwarte Toren. Ondanks de geruchten geloofde niemand dat er meer dan een stuk of tien mannen waren. Het was eenvoudigweg onmogelijk dat honderden mannen zouden willen geleiden. Maar wellicht was het omdat het besef daagde dat Egwene niet van plan was Romanda of Lelaine te noemen.

Aratheile fronste, misschien omdat ze iets opving van wat er in de lucht hing. Pelivar wilde al gaan staan en Donel richtte zich ruzieachtig op. Er zat niets anders op dan door te drukken. Dat was nooit anders geweest.

‘Ik begrijp uw bezorgdheid,’ ging ze even vormelijk door, ‘en ik zal me daar ook mee bezighouden.’ Wat was die merkwaardige strijdkreet van de Bond ook alweer? Ja, het was tijd om de stenen te werpen. ‘Deze verzekering geef ik u als Amyrlin Zetel. Wij blijven hier een maand om uit te rusten, waarna wij Morland verlaten. Wij zullen de grens van Andor niet overschrijden. Daarna zal Morland niet meer door ons worden lastig gevallen, en Andor helemaal niet. Ik weet zeker,’ voegde ze eraan toe, ‘dat de hier aanwezige Morlandse edelen blij zullen zijn om in ruil voor goed zilver te voorzien in onze behoeften. We zullen redelijke prijzen betalen.’ Het had geen zin om de Andoranen te paaien als dat betekende dat de Morlanders de paarden en de voorraadwagens zouden overvallen. De Morlanders keken besmuikt om zich heen. Ze waren hoe dan ook verdeeld. Enerzijds was er een heleboel geld te verdienen aan het bevoorraden van zo’n groot leger. Aan de andere kant: wie kon vrijelijk loven en bieden met zo’n groot leger? Donel leek zowaar te willen overgeven, terwijl Cian blijkbaar bedragen in haar hoofd optelde. Onder de omstanders klonk gemompel. Meer dan gemompel; het was bijna zo luid dat Egwene de klachten verstond. Egwene wilde over haar schouder kijken. De stilte onder de Gezetenen was oorverdovend. Siuan staarde recht voor zich uit en hield haar rok beet alsof ze slechts met de grootste inspanning voor zich kon kijken. En zij had nog wel geweten wat er komen zou. Sheriam, die dat niet geweten had, bleef de Andoranen en Morlanders koninklijk en kalm aankijken, alsof ze elk woord verwacht had. Het was voor Egwene nodig hen te dwingen om het meisje dat ze zagen te vergeten, en een vrouw te horen die de teugels stevig in handen had. Al had ze die nu niet in handen, ze zou die krijgen! Haar stem werd krachtiger. ‘Hoort, en luistert goed. Ik heb beslist; het is aan u om dit te aanvaarden. Of te aanvaarden wat u zeker zal overkomen door uw feilen.’ Toen ze zweeg, wakkerde de wind even aan tot een gehuil; hij trok aan het paviljoen en rukte aan gewaden. Egwene streek kalm haar haren glad. Een paar edelen huiverden en trokken hun mantel dichter om zich heen. Ze hoopte dat hun huiveringen niet alleen door het weer kwamen.

Aratheile wisselde blikken uit met Pelivar en Aemlin, en alle drie keken ze de Gezetenen onderzoekend aan voor ze traag knikten. Ze meenden dat Egwene had verwoord wat de Gezetenen haar hadden ingefluisterd! Desondanks zuchtte Egwene bijna van opluchting. ‘Het zal zijn zoals u zegt,’ zei de edelvrouwe met de harde ogen. Opnieuw tegen de Gezetenen. ‘Wij twijfelen uiteraard niet aan het woord van Aes Sedai, maar u zult begrijpen dat ook wij zullen blijven. Soms is datgene wat je hoort, niet datgene wat je denkt te horen. Niet dat dit hier het geval is, daar ben ik zeker van. Maar wij zullen blijven, zolang u dat doet.’ Donel leek nu echt te gaan overgeven. Waarschijnlijk lag zijn landgoed hier dichtbij. Andoraanse legers in Morland stonden niet bepaald bekend om hun betalingen. Egwene stond op en ze hoorde het geruis van de Gezetenen, die achter haar overeind kwamen. ‘Aldus is besloten. Wij moeten allen spoedig vertrekken, als wij voor het donker ons bed willen bereiken. We kunnen ons echter nog enige tijd veroorloven. Als we elkander nu beter leren kennen, kan dat later misverstanden voorkomen.’ En het zou haar een kans op een gesprek met Talmanes geven. ‘O ja, nog iets waar u allen van op de hoogte dient te zijn. Het noviceboek is nu geopend voor elke vrouw die de proef doorstaat, ongeacht haar leeftijd.’ Aratheile knipperde met haar ogen. Siuan niet, maar Egwene meende een vaag gegrom te horen. Dit hadden ze niet besproken, maar een betere gelegenheid zou er niet komen. ‘Komt. Ik weet zeker dat u allen de Gezetenen wilt spreken. Laat alle vormelijkheid varen.’

Zonder op een aangeboden hand van Sheriam te wachten, stapte ze naar beneden. Ze wilde bijna lachen. De vorige avond was ze bang geweest dat ze haar doel nooit zou bereiken, maar ze was nu bijna halverwege, en het was helemaal niet zo moeilijk gegaan als ze gevreesd had. Natuurlijk bleef die andere helft nog over.

18

Een vreemde roeping

Toen Egwene van haar verhoging was afgedaald, bewoog er even helemaal niemand. Vervolgens begaven de Andoranen en Morlanders zich bijna als één man naar de Gezetenen. Kennelijk was een kinder-Amyrlin – een stropop, een boegbeeld – niet van belang. Niet zolang al die leeftijdloze gezichten aanwezig waren, die op z’n minst toonden dat ze echt met Aes Sedai spraken. Er stonden twee of drie edelen om elke Gezetene. Sommigen met de kin hoog geheven, anderen met beschroomd gebogen hoofd, maar iedereen stond erop gehoord te worden. De snijdende wind voerde hun adem weg en liet mantels opwaaien, die men door de haast om vragen te stellen vergat dicht te houden. Ook Sheriam werd aangeklampt, door een rood aangelopen heer Donel, die afwisselend stond te brallen en houterig boog. Egwene trok Sheriam uit de buurt van Donel. ‘Probeer onopvallend zoveel mogelijk te weten te komen over die zusters en Torenwachters in Andor,’ fluisterde ze haastig. Zodra ze haar liet gaan, eiste Donel haar weer op. Sheriam zag er zowaar ongemakkelijk uit, maar haar frons verdween snel. Donel begon onzeker te kijken toen zij hém ging ondervragen.

Romanda en Lelaine staarden Egwene dwars door de menigte aan met gezichten die uit ijs gehouwen waren, maar beiden waren aangeklampt door een paar edelen, die... iets verlangden. Misschien geruststellingen dat Egwenes woorden geen dubbele bodem bevatten. Wat zouden ze een hekel aan die taak hebben, maar al zouden ze nog zoveel ontwijken en negeren, ze konden die geruststelling niet achterwege laten zonder haar openlijk af te vallen. Zo ver zouden zelfs die twee niet gaan. Niet hier, niet in het openbaar. Siuan glipte naar Egwene toe, haar gezicht een en al nederigheid. Maar haar ogen schoten overal heen, wellicht op de uitkijk naar Romanda of Lelaine die hen zeker kwamen aanpakken, waarbij ze wet, gebruik, fatsoen én aanwezigen zouden vergeten. ‘Shein Chunla,’ fluisterde ze bijna sissend.

Egwene knikte, terwijl haar ogen Talmanes zochten. De meeste mannen en sommige vrouwen waren lang genoeg om hem aan het oog te onttrekken. En terwijl iedereen ronddrentelde... Ze ging op haar tenen staan. Waar was hij heen?

Segan plantte zich voor haar met de handen in haar zij, en nam Siuan vol twijfel op. Egwene liet zich haastig weer zakken. De Amyrlin kon niet op en neer springen als een meisje dat bij een dans een jongen zocht. Een ontluikende rozenknop. Kalmte. Rust. Die drommelse mannen!

Segan, met haar slanke gestalte en lange donkere haren, leek een geboren ruziemaakster. Haar volle lippen pruilden. Haar gewaad was van goede blauwe wol en bedoeld tegen de kou, maar er zat veel te veel groen borduursel op het lijfje, en haar handschoenen waren zo bont als die van een ketellapper. Ze bekeek Egwene van top tot teen, met tuitende lippen en met evenveel ongeloof als ze Siuan had opgenomen. ‘Wat u zei over het noviceboek,’ zei ze opeens. ‘Doelde u daarbij op elke vrouw? Van welke leeftijd dan ook? Iedereen kan Aes Sedai worden?’

Die vraag lag Egwene na aan het hart, en ze zou hem graag beantwoorden – tegelijk met een draai om de oren voor de uitgesproken twijfel – maar op dat ogenblik zag ze door een opening in de menigte Talmanes bij de achterkant van het paviljoen staan. Pratend met Pelivar! Ze stonden stijfjes, als bulhonden die nog net hun tanden niet lieten zien, maar ze waren waakzaam genoeg om te zorgen dat niemand in de buurt kwam om hen af te luisteren. ‘Elke vrouw van elke leeftijd, dochter,’ beaamde ze afwezig. Met Pelivar? ‘Dank u,’ zei Segan, en voegde er toen hakkelend aan toe: ‘Moeder.’ Ze maakte iets wat in de verte op een knix leek, voor ze haastig vertrok. Egwene staarde haar na. Nou ja, het was een begin. Siuan snoof. ‘Als het nodig is, vind ik het niet erg om in het donker door de Vingers van de Draak te zeilen,’ mompelde ze halfluid. ‘We hebben het besproken, de gevaren afgewogen, en bovendien hadden we evenveel keus als een zeemeeuw bij de laatste visafslag. Maar dan moet jij zo nodig een vuurtje aan dek stoken! Wilde je alles nog wat spannender maken? Je bent niet tevreden met de vangst van een leeuwvis; je moet ook nog eens een prikkelrug in je kleren stoppen. Je bent niet tevreden met door een school zilvertanden te waden...’ Egwene onderbrak haar. ‘Siuan, ik vind dat ik heer Brin moet vertellen dat je tot over je oren verliefd op hem bent. Het is eerlijker als hij het weet, vind je ook niet?’ Siuans ogen puilden uit en haar mond bewoog, maar er waren slechts wat slikkende geluiden te horen. ‘Je bent Aes Sedai, Siuan. Tracht in elk geval een beetje waardigheid te behouden. En probeer wat uit te vinden over die zusters in Andor.’ Er viel opnieuw een gat in de menigte. Ze zag Talmanes ergens anders staan, maar nog steeds bij de wand van het paviljoen. En alleen, nu.

Ze liep zonder gehaast te lijken in zijn richting en liet Siuan nog steeds sputterend achter. Een knappe dienaar met zwarte haren, wiens omvangrijke wollen broek niet helemaal zijn welgevormde kuiten verborg, bood Siuan een dampende zilveren kom van een blad aan. Er liepen nog meer dienaren rond met zilveren bladen. Er werden verfrissingen aangeboden, zij het wat laat. Veel te laat voor de vredeskus. Ze hoorde niet wat Siuan bij haar greep naar de kom zei, maar de kerel schrok zo hevig en begon zo haastig te buigen dat hij waarschijnlijk door enkele scherven van haar bui was getroffen. Egwene zuchtte.

Talmanes stond met zijn armen over elkaar alles aan te kijken. Er speelde een vermaakte glimlach om zijn mond, die zijn ogen niet bereikte. Hij leek elk ogenblik met een ruk in beweging te kunnen komen, maar zijn ogen stonden vermoeid. Toen ze hem naderde, maakte hij een eerbiedige buiging, maar zijn stem had iets droogs toen hij zei: ‘U hebt vandaag een grens gewijzigd.’ Hij hield zijn mantel dicht tegen de ijzige wind. ‘Die was tussen Andor en Morland altijd al veranderlijk, wat de kaarten ook zeggen, maar het Andoraanse leger is nog nooit in zo’n omvang naar het zuiden getrokken. Nou ja, afgezien van de Aiel-oorlog, en de Witmantel-oorlog, maar toen trokken ze slechts door Morland. Als ze hier een maand hun kamp opslaan, zullen de nieuwe kaarten een nieuwe grenslijn tonen. Moet u zien hoeveel moeite de Morlanders doen om evenzeer in het gevlei te komen bij Pelivar en zijn metgezellen als bij de zusters. Ze hopen nieuwe vrienden voor de nieuwe tijd te maken.’ Egwene keek onderzoekend rond en trachtte dat te verbergen voor mogelijke toeschouwers. In haar ogen hadden alle edelen, Morlandse en Andoraanse, hun volle aandacht op de Gezetenen gericht en stonden ze dicht om de zusters heen. Hoe dan ook, zij had belangrijker zaken aan haar hoofd dan grenzen. Slechts zo nu en dan ving ze iets meer op van de Gezetenen dan hun kruinen. Alleen Halima en Siuan leken op haar te letten. Een geroezemoes als op een stadsmarkt vervulde de lucht. Ze ging zachter praten en koos haar woorden met zorg.

‘Vrienden zijn altijd belangrijk, Talmanes. Je bent een goede vriend van Mart, en ik geloof ook van mij. Ik hoop dat dat niet veranderd is. Ik hoop dat je niemand iets verteld hebt wat niet zou moeten.’ Licht, ze was inderdaad bezorgd, anders zou ze niet zo bot geweest zijn. Nog even, en ze vroeg hem op de man af waar hij en Pelivar over gesproken hadden!

Gelukkig lachte hij haar niet als een vrijpostige dorpsvrouw uit. Hoewel hij dat wellicht wel dacht. Hij keek haar ernstig en onderzoekend aan voor hij begon te spreken. Zachtjes. Hij wist ook wat behoedzaamheid was. ‘Niet alle mannen kletsen. Zegt u me eens, wist u op de dag dat u Mart naar het zuiden stuurde, wat u hier vandaag zou doen?’

‘Hoe kon ik dat twee maanden geleden weten? Aes Sedai zijn niet alwetend, Talmanes.’ Ze had destijds gehoopt op de omstandigheden waarin ze nu verkeerde en ze had er plannen voor gemaakt, maar ze had het niet geweten. Toen niet. Ze hoopte ook dat hij niet zou kletsen. Sommige mannen deden dat niet.

Romanda wilde ferm, beslist en met een ijzig gezicht op haar afkomen, maar Aratheile onderschepte haar, hield de arm van de Gele zuster vast en weigerde zich tot Romanda’s verbijstering met een kluitje in het riet te laten sturen.

‘Kunt u mij dan ten minste zeggen waar Mart is?’ vroeg Talmanes. ‘Op weg naar Caemlin met de erfdochter? Waarom verbaast u dat? Een dienstmeid praat met een krijgsman als ze water uit dezelfde beek halen. Zelfs al is hij een afgrijselijke Draakgezworene,’ voegde hij er droog aan toe.

Licht! Mannen deden soms echt van die... ongelegen dingen. Zelfs de besten vonden altijd een manier om nét het verkeerde op het verkeerde ogenblik te zeggen, of de verkeerde vraag te stellen. Om maar te zwijgen over pogingen om dienaressen te verleiden tot geroddel. Het zou zoveel makkelijker zijn als ze gewoon kon liegen, maar hij had haar voldoende ruimte binnen de Geloften gelaten. De halve waarheid volstond en zou hem ervan weerhouden om zich naar Ebo Dar te haasten. Misschien wel minder dan de halve waarheid. Aan de andere kant van het paviljoen stond Siuan te praten met een lange jongeman met rode haren en een krulsnor, die haar net zo twijfelend opnam als Segan. Edelen wisten gewoonlijk hoe Aes Sedai eruitzagen. Maar hij hield slechts een deel van Siuans aandacht gevangen. Haar blik flitste voortdurend naar Egwene. Die blik leek even luid te schreeuwen als haar geweten. Gemakkelijker. Handiger. Wat het was om Aes Sedai te zijn. Ze had niét geweten van vandaag, er slechts op gehoopt! Egwene liet een geprikkelde zucht ontsnappen. Bloedvuur, Siuan!

‘Het laatste wat ik hoorde was dat hij in Ebo Dar was,’ mompelde ze. ‘Maar op dit ogenblik dient hij zich zo snel mogelijk naar het noorden te spoeden. Hij denkt nog steeds dat hij me moet redden, Talmanes, en Martrim Cauton wil de kans niet missen om erbij te zijn, zodat hij kan zeggen: ik heb het je gezegd!’ Talmanes keek helemaal niet verrast, ik dacht al dat het zoiets was,’ zuchtte hij. ik heb al enkele weken iets... gevoeld. Net als anderen in de Bond. Niet dringend of zo, maar altijd aanwezig. Alsof hij me nodig had. Alsof ik toch naar het zuiden moest kijken. Het kan merkwaardig zijn om een ta’veren te volgen.’

‘Dat neem ik aan,’ beaamde ze. Ze hoopte dat ze niets van haar ongeloof liet blijken. Het was al vreemd genoeg om zo’n nietsnut als Mart te zien als aanvoerder van de Bond van de Rode Hand, laat staan als ta’veren, maar een ta’veren hoorde beslist in de buurt te zijn om invloed te hebben.

‘Mart had het mis dat u gered moest worden. Het heeft nooit in uw bedoeling gelegen om mijn hulp in te roepen, nietwaar?’ Hij sprak nog steeds zacht, maar ze keek toch haastig om zich heen. Siuan hield hen nog steeds in de gaten. Net als Halima. Paitr stond veel te dicht bij haar, opschepperig te snoeven en zijn snor op te strijken – hij gluurde zo onbeschaamd naar haar borsten dat hij haar zeker niet voor een zuster versleet! Maar Halima lette slechts half op hem en wierp telkens steelse blikken op Egwene, terwijl ze warm glimlachend naar hem opkeek. Ieder ander leek afgeleid en niemand stond dichtbij genoeg om iets te horen.

‘De Amyrlin Zetel kan toch nauwelijks naar een toevluchtsoord hollen? Maar er waren dagen dat het geruststellend was om te weten dat je er was,’ voegde ze eraan toe. Met tegenzin. Men mocht toch amper van een Amyrlin Zetel verwachten dat ze een uitweg nodig had, maar het kon geen kwaad, zolang geen enkele Gezetene ervan wist. ‘Je bent écht een vriend geweest, Talmanes. Ik hoop dat dit zo blijft. Dat hoop ik waarachtig.’

‘U bent... openhartiger tegen mij dan ik verwachtte,’ zei hij langzaam, ‘dus zal ik u iets vertellen.’ Zijn gezicht veranderde niet – mensen die hem in de gaten hielden zouden hem even terloops zien babbelen als zojuist – maar zijn stem zakte tot een gefluister. ‘Koning Roedran heeft mij benaderd over de Bond. Hij schijnt hoop te koesteren om de eerste echte koning van Morland te worden. Hij wil ons huren. In andere omstandigheden zou ik het niet overwogen hebben, maar er is nooit genoeg geld, en met dit... dit gevoel dat Mart ons nodig heeft... Wellicht is het beter als wij in Morland blijven. Het is even helder als een goed glas: u bent waar u wezen wilt en hebt alles in de hand.’

Hij zweeg toen een jonge dienares een knix maakte en warme kruidenwijn aanbood. Ze droeg fraai geborduurde groen-wollen kleding en een mantel die afgezet was met gevlekt konijn. Ook andere dienaren uit het kamp hielpen nu mee, ongetwijfeld omdat ze liever bezig waren dan in de kou te bibberen. Het gezicht van de jonge vrouw stond strak en wit van de kou.

Talmanes wuifde haar weg en sloeg zijn mantel weer om zich heen, maar Egwene nam een zilveren beker om even na te kunnen denken. Eigenlijk had ze niet veel behoefte meer aan de Bond. Ondanks al het gemopper hadden de zusters hun aanwezigheid als iets vanzelfsprekends aanvaard. Ze waren niet langer bang voor een aanval van deze Draakgezworenen. Sinds zij Salidar hadden verlaten, was het niet echt meer nodig om de nabijheid van de Bond te gebruiken als aansporing om door te trekken. Feitelijk was het enige voordeel van Shen an Calhar nu dat het Brins leger aan nieuwe rekruten hielp, omdat mannen dachten dat twee legers een veldslag betekenden en ze de kant van het grootste leger wilden kiezen. Ze had hen niet nodig, maar Talmanes had als een vriend gehandeld. En zij was Amyrlin. Soms dwongen vriendschap en verantwoordelijkheid in dezelfde richting.

Toen de dienares verder liep, legde Egwene een hand op Talmanes arm. ‘Dat moet je niet doen. Zelfs de Bond kan heel Morland niet op eigen kracht veroveren, en iedereen zal tegen je zijn. Je weet heel goed dat Morlanders alleen maar verenigd worden door vreemdelingen op eigen bodem. Volg ons naar Tar Valon, Talmanes. Mart komt daar ook heen; daar twijfel ik niet aan.’ Mart zou pas geloven dat zij de Amyrlin was, als hij haar in de Witte Toren de stola zag dragen.

‘Roedran is geen dwaas,’ zei hij kalm. ‘Hij wil dat wij hier rustig afwachten. Een leger van vreemden, zonder Aes Sedai, waarvan niemand weet wat het in zijn schild voert. Hij zou weinig moeite moeten hebben om de edelen tegen ons te verenigen. Vervolgens glippen we, zo zegt hij, stilletjes over de grens weg. Hij meent dat hij ze daarna bijeen zal kunnen houden.’

Onwillekeurig sloop iets van opwinding haar stem binnen. ‘En wat weerhoudt hem ervan om jou te verraden? Als de dreiging zonder strijd verdwijnt, vervliegt wellicht ook zijn droom van een verenigd Morland.’ De dwaas tegenover haar leek er zowaar plezier in te hebben!

‘Ik ben ook geen dwaas. Roedran kan pas klaar zijn met de lente. Dit stel zou nooit uit hun landhuizen te porren zijn geweest, als de Andoranen niet naar het zuiden waren gekomen, en die waren al voor de sneeuw onderweg. Voor die tijd zal Mart ons teruggevonden hebben. Als hij naar het noorden trekt, zal hij van ons horen.

Roedran zal tevreden moeten zijn met wat hij op dat ogenblik heeft bereikt. Dus als Man inderdaad van plan is naar Tar Valon te rijden, kan ik u daar nog steeds treffen.’

Egwene maakte een gramstorig geluid. Het was een opmerkelijk plan, het soort plan dat Siuan had kunnen bedenken, en nauwelijks iets wat Roedran Almaric do Arreloa a’Naloy kon klaarspelen. Er werd van hem gezegd dat hij zo losbandig was dat Mart er een doetje bij leek. Aan de andere kant klonk het niet echt als een plan dat Roedran had kunnen bedenken. De enige zekerheid was dat Talmanes tot een besluit was gekomen.

‘Ik wil je woord, Talmanes, dat Roedran jullie niet in een oorlog betrekt.’ Verantwoordelijkheid. De smalle stola om haar hals leek tien keer zo zwaar als haar mantel. ‘Als hij eerder optrekt dan jij denkt, vertrek je, of Mart zich nu wel of niet bij je gevoegd heeft.’ ik wil dat graag beloven, maar dat gaat niet,’ wierp hij tegen. ‘Nadat ik in een andere richting ben opgetrokken dan heer Brin, zullen de eerste schermutselingen rond mijn bevoorrading zich binnen drie dagen voordoen. Elk heerschap en elke boer zal ’s nachts een paar paarden willen pikken en wat speldenprikken willen uitdelen om zich daarna snel schuil te houden.’

‘Ik heb het niet over je eigen verdediging en dat weet je best,’ zei ze streng. ‘Je woord erop, Talmanes. Of ik sta die overeenkomst van jou met Roedran niet toe.’ De enige manier om die tegen te gaan was verraad, maar ze wilde niet dat haar beslissing om Talmanes hierheen te brengen tot een oorlog zou leiden.

Hij staarde haar aan alsof hij haar nu pas voor het eerst zag, en boog ten slotte zijn hoofd. Dat deed vreemd genoeg veel vormeiijker aan dan zijn eerdere buiging. ‘Het zal zijn zoals u wenst, Moeder. Zegt u me eens: weet u zeker dat u geen ta’veren bent?’ ik ben de Amyrlin Zetel,’ gaf ze ten antwoord. ‘Dat is meer dan genoeg voor iedereen.’ Ze raakte zijn arm opnieuw aan. ‘Het Licht schijne op je, Talmanes.’ Zijn glimlach glansde ditmaal bijna in zijn ogen.

Het was onvermijdelijk dat hun gepraat, ondanks hun gefluister, was opgemerkt. Misschien juist vanwege hun gefluister. Het meisje dat beweerde Amyrlin te zijn, een opstandelinge tegen de Witte Toren, voerde een gesprek met de leider van tienduizend Draakgezworenen. Had ze Talmanes’ plan met Roedran moeilijker of makkelijker gemaakt? Was er nu minder of meer kans op oorlog in Morland? Siuan met haar rottige Wet van de Onbedoelde Gevolgen! Honderd ogen volgden haar en gleden haastig opzij terwijl ze zich door de menigte bewoog en haar vingers aan de beker warmde. Nou ja, de meeste ogen gleden opzij. De gezichten van de Gezetenen toonden stuk voor stuk de waardige ernst van de Aes Sedai, maar Lelaine had een bruinoogkraai kunnen zijn die naar een spartelende vis loerde, terwijl Romanda’s wat donkerder ogen gaten in ijzer hadden kunnen boren.

Ze maakte een grote ronde door het paviljoen terwijl ze de zonnestand in de gaten hield. De edelen drongen zich nog steeds aan de Gezetenen op, maar ze gingen snel van de een naar de ander, alsof ze naar betere antwoorden zochten. Kleine dingen begonnen haar op te vallen. Donel liep van Janya naar Moria, stond stil en boog diep voor Aemlin, die hem met een sierlijk knikje erkende. Cian wendde zich af van Takima, maakte een diepe buiging voor Pelivar en kreeg een lichte buiging terug. Er vonden meer van die beleefdheidsbetuigingen plaats. De Morlanders waren steeds de eersten, waarna een Andoraan even vormelijk reageerde. De Andoranen probeerden Brin te negeren of keken hem boos en dreigend aan, maar menige Morlander zocht hem op als hij alleen stond, en hun blikken verrieden duidelijk dat ze het over Pelivar hadden, of Aratheile, of Aemlin. Misschien had Talmanes gelijk.

Ook zij ontving buigingen en knixen, hoewel niet zo diep als die voor Aratheile en Pelivar en Aemlin, laat staan de Gezetenen. Een handvol vrouwen zei haar hoe dankbaar ze waren dat alles vreedzaam was opgelost, maar evenzovelen gaven vage antwoorden of haalden ongemakkelijk hun schouders op als zij het zei, alsof ze onzeker waren of alles ook écht in vrede zou eindigen. Haar verzekering dat het zo was, werd ontvangen met een nadrukkelijk ‘Het Licht moge dit schenken!’ of een gelaten ‘Zoals het Licht wil’. Vier noemden haar Moeder, waarvan een zonder hapering vooraf. Drie anderen zeiden dat ze heel lieftallig was, prachtige ogen had en zich sierlijk bewoog. In die volgorde. Het was misschien passende lof voor iemand van Egwenes leeftijd, maar niet voor iemand van haar stand. Ze genoot gelukkig van één pleziertje zonder bijsmaak. Segan was niet de enige die nieuwsgierig naar haar aankondiging aangaande het noviceboek vroeg. Dat was duidelijk de reden waarom de meeste vrouwen haar aanspraken. De andere zusters mochten dan in opstand zijn tegen de Toren, maar zij beweerde de Amyrlin Zetel te zijn. Hun belangstelling moest wel groot zijn om dat feit te negeren, hoewel niemand dat wilde laten blijken. Aratheile vroeg er fronsend naar, wat haar gezicht nog rimpeliger maakte. Na Egwenes antwoord schudde Aemlin haar grijze lokken. Cian kwam, gevolgd door een Andoraanse vrouwe met een scherp gezicht die Negara heette. Vervolgens verscheen een aardige Morlandse met grote ogen die Jennet heette, en anderen. Niemand vroeg het voor zichzelf – velen maakten dat snel duidelijk, vooral de jongere vrouwen – maar het duurde niet lang of iedere aanwezige vrouwe had de vraag gesteld, evenals enkele dienaressen, onder het mom van het aanbieden van een beker kruidenwijn. Zelfs een spichtige vrouw die Nildra heette, en uit het Aes Sedai-kamp kwam.

Egwene was zeer voldaan over dit geplante zaadje. Dat was ze minder over de mannen. Enkelen spraken haar aan, maar alleen als ze per ongeluk tegenover elkaar stonden en geen andere keus hadden. Er werd dan wat gemompeld over het weer, waarbij ze of het einde van de droogte prezen, of de onverwachte sneeuw betreurden. Soms werd de hoop uitgesproken dat er weldra een eind zou komen aan het probleem van de rovers – soms met een betekenisvolle blik naar Talmanes – waarna ze als vette varkens wegglipten. Een beer van een Andoraan die Macharan heette, struikelde over zijn eigen laarzen om haar te ontwijken. Dat was in zekere zin nauwelijks verrassend. De vrouwen hadden nog het excuus van het noviceboek, maar de mannen dachten er alleen aan dat het hen zou aankleven als ze in gesprek met haar gezien werden.

Dat was bepaald ontmoedigend. Ze gaf er niet om wat de mannen over novices dachten, maar ze wilde graag weten of ze net zo bang waren als de vrouwen dat dit alles uiteindelijk op strijd zou uitlopen. Zulke angsten konden zichzelf heel gemakkelijk waarmaken. Uiteindelijk besloot ze dat er maar één manier was om erachter te komen.

Pelivar had net een nieuwe beker wijn van een blad genomen. Hij draaide zich om en deinsde met een gesmoorde vloek terug om te vermijden dat hij tegen haar opbotste. Als ze nog dichterbij was gekomen, had ze op zijn tenen moeten staan. Hete wijn klotste over zijn in een handschoen gehulde hand en stroomde zijn jasmouw in, wat een beduidend luidere verwensing opleverde. Hij was lang genoeg om over haar heen te kunnen buigen, en dat deed hij dan ook. Zijn grimmige gezicht hoorde bij een man die een lastige jonge vrouw zonder veel omhaal uit zijn buurt wilde sturen. Of bij een man die bijna op een roodadder gestapt was. Ze verbeeldde zich tegenover een jongetje te staan dat kattenkwaad uithaalde. Dat hielp altijd; de meeste mannen leken dat te voelen. Hij mompelde iets wat een beleefde groet of een tweede verwensing kon zijn, neeg zijn hoofd een duimpje en probeerde om haar heen te stappen. Ze deed een stap opzij en stond weer voor hem. Hij liep achteruit en ze liep met hem mee. Hij begon er opgejaagd uit te zien. Ze besloot hem eerst op zijn gemak te stellen voor ze die belangrijke vraag op hem los zou laten.

Ze wilde antwoorden. Niet nog meer gemompel. ‘U zult wel verheugd zijn om te vernemen dat de erfdochter op weg is naar Caemlin, heer Pelivar.’ Ze had verscheidene Gezetenen dat horen zeggen.

Zijn gezicht verloor elke uitdrukking. ‘Elayne Trakand heeft het recht om haar aanspraak op de Leeuwentroon naar voren te brengen,’ antwoordde hij vlak.

Egwenes ogen werden groot en hij stapte onzeker opnieuw achteruit. Misschien dacht hij dat ze boos was omdat hij haar niet met een titel had aangesproken, maar dat had ze nauwelijks opgemerkt. Pelivar had Elaynes moeder gesteund in haar aanspraak op de troon, en Elayne was er zeker van geweest dat hij haar ook zou steunen. Ze sprak altijd vol genegenheid over Pelivar, als over een geliefde oom. ‘Moeder,’ mompelde Siuan bij haar elleboog, ‘we moeten vertrekken als u het kamp echt voor zonsondergang wilt bereiken.’ Ze slaagde erin die kalme woorden heel dringend te laten klinken. De zon was over het hoogste punt heen.

‘Dit is geen weer om bij het invallen van de nacht buiten te zijn,’ zei Pelivar haastig. ‘Wilt u me verontschuldigen, ik moet me klaarmaken voor ons vertrek.’ Hij schoof de beker op het blad van een voorbijkomende dienaar, aarzelde even voor hij een halfslachtige buiging maakte, en stapte ervandoor als een man die zich uit een val had weten te wurmen.

Egwene wilde knarsetanden van teleurstelling. Wat vonden de mannen van hun overeenkomst? Als je die zo kon noemen, gezien de manier waarop ze hun die had opgedrongen. Aratheile en Aemlin hadden meer macht en invloed dan de meeste mannen, maar Pelivar, Culhan en hun gelijken voerden de soldaten aan. Zij konden dit nog steeds als een vat lampolie in haar gezicht laten ontploffen. ‘Zoek Sheriam,’ gromde ze, ‘en zeg haar dat iedereen nú moet opstijgen. Zonder uitstel. nú!’ Ze kon de Gezetenen geen nacht geven om de gebeurtenissen van vandaag te overdenken of om nare plannetjes te smeden. Ze móésten voor zonsondergang in het kamp terug zijn.

19

De wet

Het was niet zo moeilijk om de Gezetenen op hun rijdieren te krijgen; ze wilden net zo graag vertrekken als Egwene, vooral Romanda en Lelaine. Beiden waren zo ijzig als de wind, met ogen als donderwolken. De rest waren prachtige voorbeelden van Aes Sedai-kalmte. Toch gleden ze zo snel naar hun paarden dat de edelen met open mond achterbleven en de dienaren zich moesten haasten om alles zo goed en zo kwaad mogelijk op de pakpaarden te laden en hen in te halen.

Egwene had Daishar stevig aangezet op de sneeuw, en met niet meer dan een blik en een knikje naar heer Brin had ze gezorgd dat het gewapend geleide even snel reed. Siuan op Bela en Sheriam op Vleugel haastten zich om zich bij haar te voegen. Grote delen van de terugweg moesten zij door sneeuwbanken ploegen die tot de vetlokken van de paarden reikten. De paardenbenen kwamen hoog op, bijna alsof ze draafden, en de Vlam van Tar Valon wapperde in de ijzige wind. Zelfs toen het nodig werd om in te houden doordat de paarden tot hun knieën door de sneeuwkorst zakten, hielden ze een snelle stap aan.

De Gezetenen hadden geen andere keus dan bijblijven, en hun snelheid gaf weinig gelegenheid tot gesprekken. Bij zo’n vermoeiende vaart kon gebrek aan oplettendheid een gebroken been voor je paard en een gebroken nek voor jezelf betekenen. Desondanks slaagde zowel Romanda als Lelaine erin hun aanhang om zich heen te verzamelen. Die twee groepen worstelden zich door de sneeuw, gehuld in een ban tegen luistervinken. Het tweetal leek hele redevoeringen af te steken. Egwene kon zich het onderwerp voorstellen. Andere zusters slaagden er trouwens ook in om kort naast elkaar te blijven rijden, enkele rustige woorden te wisselen en soms een koele blik op haar te werpen, of op de zusters die zich in saidar hadden gehuld. Alleen Delana mengde zich niet in dit soort gesprekken. Ze bleef vlak bij Halima, die eindelijk had toegegeven dat ze het koud had. Met een strak gezicht hield ze haar mantel dicht om zich heen, maar ze probeerde nog steeds Delana gerust te stellen; ze fluisterden bijna voortdurend. Delana leek het nodig te hebben. Ze fronste diep en grote rimpels tekenden haar voorhoofd, zodat ze zowaar ouder geworden leek.

Ze was niet de enige met zorgen. De anderen verborgen het met veel moeite en straalden een ijzeren zelfbeheersing uit, maar hun zwaardhanden reden als mannen die bij elke stap verwachtten dat het ergste uit de sneeuw op zou springen. Hun ogen zwierven onvermoeibaar en waakzaam rond, en ze hielden hun handen gereed zodat hun mantels wapperden in de wind. Als een Aes Sedai zich zorgen maakte, maakte haar zwaardhand zich zorgen, en de Gezetenen waren te diep in gedachten verzonken om eraan te denken de mannen gerust te stellen. Egwene was er wel zo blij om. Als de Gezetenen bezorgd waren, waren ze nog niet tot een besluit gekomen. Toen Brin naar voren reed om te overleggen met Uno, nam ze de gelegenheid te baat om te vragen wat de twee vrouwen vernomen hadden over de Aes Sedai en de Torenwacht in Andor. ‘Niet veel,’ zei Siuan met gespannen stem. De ruig behaarde Bela leek geen enkele moeite met deze snelheid te hebben, maar Siuan had dat wel. Ze hield de teugels stevig in één hand en omklemde met haar andere hand haar zadelknop. ‘Voor zover ik het kan doorgronden, zijn het vijftig geruchten en geen feiten. Dit soort verhalen steekt vaak de kop op, al kan het nog steeds waar zijn.’ Bela struikelde even toen haar voorhoeven diep wegzakten, en Siuan verzuchtte: ‘Het Licht vertere alle paarden!’

Sheriam had niet meer opgestoken. Hoofdschuddend zuchtte ze geprikkeld: ‘Het klinkt mij allemaal als vederlichte geruchten en onzin in de oren, Moeder. Er gaan altijd verhalen over rondsluipende zusters. Heb je nooit leren rijden, Siuan?’ voegde ze eraan toe, en haar stem droop ineens van venijn. ‘Tegen de avond zul je te bont en blauw zijn om te kunnen lopen!’ Sheriams zenuwen moesten flink aangetast zijn voor zo’n openlijke uitbarsting. Aan de manier te zien waarop zij in het zadel heen en weer schoof, was haar voorspelling voor Siuan voor haarzelf al uitgekomen.

Siuans ogen verhardden zich en ze opende al half haar mond voor een snauw, zonder acht te slaan op de luisteraar achter de banier. ‘Stil jullie, allebei!’ zei Egwene scherp. Ze haalde diep, kalmerend adem. Haar zenuwen waren ook niet wat ze geweest waren. Aratheile mocht nog zoveel aannemen, maar een door Elaida gestuurde macht die het tegen hen moest opnemen zou te groot zijn om rond te sluipen. Daarmee bleef de Zwarte Toren over, een ramp in wording. Je bereikte meer door de kip voor je neus te plukken dan eentje die in de boom was gevlogen. Vooral als die boom in een ander land stond en er misschien helemaal geen tweede kip was. Ze gaf Sheriam afgebeten bevelen voor wat er bij hun terugkeer moest gebeuren. Zij was de Amyrlin Zetel, en dat betekende dat alle Aes Sedai haar verantwoordelijkheid waren, ook de volgelingen van Elaida. Haar stem klonk desondanks kalm en zeker. Het was te laat om bang te zijn als je de wolf bij de oren had.

Sheriams ogen werden groot terwijl ze het aanhoorde. ‘Moeder, als ik mag vragen, waarom...?’ De woorden verstierven onder Egwenes vlakke blik, en ze slikte. ‘Het zal gebeuren zoals u zegt, Moeder,’ zei ze langzaam. ‘Vreemd. Ik herinner me de dag dat u en Nynaeve naar de Toren kwamen. Twee meisjes die maar niet konden beslissen of ze opgewonden of bang moesten zijn. Sindsdien is er zoveel veranderd. Alles.’

‘Niets blijft eeuwig hetzelfde,’ zei Egwene. Ze keek Siuan betekenisvol aan, maar die weigerde op te kijken. Ze leek te mokken. Sheriam zag er misselijk uit.

Toen keerde heer Brin terug en hij moest de stemming aangevoeld hebben. Hij zei slechts dat ze goede vorderingen maakten, maar hield verder zijn mond. Een verstandig man.

Ondanks hun goede vorderingen raakte de zon bijna de boomtoppen toen ze eindelijk door het uitgestrekte legerkamp reden. De wagens en tenten wierpen lange schaduwen in de sneeuw, en een aantal mensen was druk bezig met het optrekken van nog meer schuilplaatsen van hakhout. Er waren bij lange na niet genoeg tenten, zelfs niet voor alle soldaten, en er waren bijna evenveel tuigmakers, wasvrouwen, pijlenmakers en andere ambachtslui in het kamp, de onvermijdelijke begeleiders van een leger. Het gerinkel van aambeelden sprak van hoefsmeden, wapensmeden en wagenmakers die nog steeds aan het werk waren. Overal brandden kookvuren, en de ruiterij verspreidde zich, begerig naar warmte en warm eten, zodra hun moeizaam voortploeterende rijdieren verzorgd waren. Tot Egwenes verrassing bleef Brin naast haar rijden toen ze hem van zijn taak had ontslagen.

‘Als u het me toestaat, Moeder,’ zei hij, ‘dacht ik dat ik u nog een tijdje langer kon begeleiden.’ Sheriam draaide zich met een verbaasde blik in het zadel om. Siuan staarde ook, recht vooruit, alsof ze hem niet haar plotseling groter wordende ogen wilde tonen. Wat meende hij te kunnen doen? Optreden als haar lijfwacht? Tegen zusters? Die kerel met zijn druipneus had evenveel kans. Onthullen hoezeer hij aan haar kant stond? Daar was morgen nog tijd genoeg voor; als alles vannacht goed ging. Die onthulling kon de Zaal gemakkelijk kanten op doen stuiven die ze nauwelijks durfde overwegen.

‘Deze nacht is voor zaken van de Aes Sedai,’ zei ze beslist. Maar, hoe dwaas zijn voorstel ook mocht zijn, hij had terwille van haar aangeboden gevaar te lopen. Ze kon zijn redenen niet begrijpen – wie wist waarom een man iets deed? – maar ze was hem daar iets voor verschuldigd. Naast andere dingen. ‘Tenzij ik vannacht Siuan naar u toe stuur, heer Brin, moet u voor de ochtend vertrekken. Als de blaam voor vandaag mij treft, kan die ook u raken. Blijven kan gevaarlijk zijn. Zelfs fataal. Ik geloof niet dat ze veel voorwendsels nodig hebben.’ Het was niet nodig om aan te geven wie ‘ze’ waren, ik heb mijn woord gegeven,’ antwoordde hij rustig, op Trekkers hals kloppend. ‘Tot Tar Valon.’ Hij hield op en keek Sheriam aan. Herder aarzelend dan nadenkend. ‘Wat die zaken van vannacht ook zijn,’ zei hij ten slotte, ‘bedenk dat u dertigduizend man en Garet Brin achter u heeft. Dat moet toch meetellen, zelfs onder Aes Sedai. Tot morgen, Moeder.’ Hij keerde zijn grote vos en riep over zijn schouder: ‘Ik verwacht je morgen, Siuan. Niéts verandert dat.’ Siuan staarde naar zijn rug toen hij wegreed. Haar ogen stonden bekommerd. Egwene kon het ook niet helpen, maar ook zij staarde hem na. Nooit eerder had hij zich zo openlijk uitgesproken, bij lange na niet. Waarom juist nu?

Ze reed de veertig of vijftig pas die het legerkamp scheidde van het Aes Sedai-kamp, en knikte naar Sheriam, die haar teugels bij de eerste tent inhield. Zij en Siuan reden door. Achter hen rees Sheriams stem verrassend helder en kalm op. ‘De Amyrlin Zetel roept de Zaal op om deze dag in zitting bijeen te komen. Laat de voorbereidingen snel beginnen.’ Egwene keek niet om.

Bij haar tent kwam een knokig stalmeisje met een opwapperende wollen rok aanrennen om Daishar en Bela aan te nemen. Haar gezicht was blauw van de kou en ze boog haastig haar hoofd voor ze zich met de paarden weer even snel weghaastte. De warmte van de gloeiende komforen binnen leek een vuist die zich om haar sloot. Egwene had tot nu toe niet beseft hoe koud het buiten was. Of hoe koud zij het zelf had.

Chesa nam haar mantel aan en slaakte een kreet toen zij haar handen voelde. ‘Hemel, u bent tot het bot verkleumd, Moeder.’ Al babbelend en druk doend vouwde ze de mantels van Egwene en Siuan op, streek de netjes omgeslagen dekens op Egwenes bed glad en schoof een blad recht dat was neergezet op een kist die uit de stapel was getrokken, ik zou onmiddellijk in bed springen, met overal warme stenen, als ik zo verkleumd was. Zodra ik gegeten heb, dan wel. Warm van buiten is alleen warm als je het ook vanbinnen bent. Ik zal nog een paar stenen halen om onder uw voeten te leggen als u gaat eten. En natuurlijk voor Siuan Sedai. O, en als ik zo hongerig ben als u, krijg ik de neiging om mijn eten naar binnen te schrokken, maar dat geeft me altijd maagpijn.’ Ze bleef bij het blad staan en keek Egwene aan en knikte tevreden, toen die zei dat ze niet te snel zou eten.

Het was niet makkelijk om een eenvoudig antwoord te geven. Chesa was altijd verfrissend, maar na vandaag lachte Egwene bijna van plezier. Voor Chesa bestonden er geen ingewikkelde zaken. Op het blad stonden twee witte kommen met linzenstamppot, naast een hoge kan met kruidenwijn, twee zilveren bekers en twee lange broodjes. Blijkbaar had Chesa geweten dat Siuan mee zou eten. De damp steeg op van de kommen en de kan. Hoe vaak had Chesa dat blad verwisseld om ervoor te zorgen dat er warm voedsel zou zijn bij Egwenes komst? Eenvoudig en makkelijk. En zo zorgzaam als een moeder. Of een vriendin.

‘Ik moet het bed voor nu vergeten, Chesa. Er wacht mij nog werk vannacht. Wil je ons nu alleen laten?’

Siuan schudde haar hoofd toen de tentflap achter Chesa dichtviel. ‘Weet je zeker dat je haar niet al als klein kind in dienst had?’ mompelde ze.

Egwene nam een kom, een broodje en een lepel en ging met een zucht in haar stoel zitten. Ze omhelsde eveneens de Bron en schermde de tent tegen luisteraars af. Helaas deed saidar haar nog meer beseffen dat haar handen en voeten halfbevroren waren. De delen ertussen waren niet veel warmer. De kom leek net als het broodje bijna te warm om vast te houden. O, wat zou ze het heerlijk gevonden hebben om die hete stenen te hebben.

‘Is er nog iets wat we kunnen doen?’ vroeg ze, terwijl ze wat stamppot naar binnen lepelde. Ze was uitgehongerd, niet verwonderlijk omdat ze alleen ’s ochtends, en ook nog vrij vroeg, echt gegeten had. De linzen en de taaie wortels smaakten als haar moeders beste schotel. ik kan verder niets bedenken, maar weet jij nog iets?’

‘Wat gedaan kon worden, is gedaan. Er is niets anders, tenzij de Schepper zelf een handje wil helpen.’ Siuan nam de andere kom en viel neer op het krukje, waarna ze echter naar haar stamppot bleef staren en erin zat te roeren. ‘Je vertelt het hem toch niet echt, hè?’ zei ze ten slotte, ik zou het niet kunnen verdragen als hij het wist.’

‘Licht! Waarom niet?’

‘Hij zou het uitbuiten,’ zei Siuan duister. ‘O, dat niet. Nee, dat geloof ik niet.’ Op sommige gebieden was ze nogal preuts. ‘Maar die man zou mijn leven tot een Doemkrocht maken!’ En elke dag zijn onderkleren wassen en laarzen en zadel poetsen was dat niet? Egwene zuchtte. Hoe kon zo’n verstandige, schrandere, bekwame vrouw wat dit onderwerp betrof in een warhoofd veranderen? Als een sissende adder kwam haar een beeld voor ogen. Zijzelf op Gaweins knie die liefdesspelletjes speelde. In een taveerne! Ze onderdrukte het beeld met kracht. ‘Siuan, ik heb je ervaring nodig. Ik heb je hersens nodig. Ik kan me niet veroorloven dat jij vanwege heer Brin de helft van je verstand verliest. Als jij jezelf niet in de hand kunt houden, betaal ik hem wat jij hem verschuldigd bent en verbied jou hem nog te zien. Reken maar!’

‘Ik heb gezegd dat ik die schuld zou betalen,’ zei Siuan koppig, ik heb net zoveel eergevoel als die vervloekte héér Garet Brin! Net zoveel en meer! Hij houdt zich aan zijn woord en ik houd me aan het mijne! Bovendien heeft Min me gezegd dat ik dicht bij hem moet blijven omdat we anders beiden zullen sterven. Of zoiets.’ Maar haar rode wangen verrieden haar. Eer of geen eer, wat Min ook gezien mocht hebben, ze was bereid om met alles genoegen te nemen om maar dicht bij die man te zijn!

‘Goed dan. Je bent stapelverliefd, en als ik je opdraag uit zijn buurt te blijven, zul je mij ongehoorzaam zijn of gaan zitten mokken en het restje van je hersens in roze wolkjes verpakken. Wat ga je eraan doen?’

Siuan bleef een tijdje verontwaardigd schelden en mopperen over wat ze die rottige Garet Brin zou willen aandoen. Hij zou nergens van genoten hebben. Sommige bedenksels zou hij niet overleefd hebben. ‘Siuan,’ zei Egwene waarschuwend. ‘Als je nog één keer waagt te ontkennen wat even duidelijk is als je eigen neus, ga ik het hem zeggen én hem het geld geven.’

Siuan pruilde gemelijk. Ze pruilde! Gemelijk! Siuan! ik heb geen tijd om verliefd te zijn. Ik heb nauwelijks tijd om na te denken, tussen al dat werken voor jou én voor hem. En als vanavond alles goed gaat, zal ik twee keer zo druk zijn. Bovendien...’ Haar gezicht betrok en ze verschoof op haar kruk. ‘Stel dat hij mijn gevoelens... niet beantwoordt?’ mompelde ze. ‘Hij heeft nooit geprobeerd me te kussen. Hij let alleen op zijn hemden en zo. Of die schoon zijn.’ Egwene schraapte de kom met haar lepel schoon en was verbaasd dat die al leeg was. Van het brood bleven slechts wat kruimels op haar rok over. Licht, haar maag voelde nog steeds hol. Ze keek hoopvol naar Siuans kom; de ander leek slechts rondjes in de linzen te willen maken.

Opeens viel haar wat in. Waarom had heer Brin erop gestaan dat Siuan haar schuld zou afbetalen, zelfs nadat hij erachter was gekomen wie ze was? Alleen vanwege haar belofte? Het was een belachelijke regeling. Maar het hield haar wel in zijn buurt, wat anders nooit zou zijn gebeurd. Nu ze er toch over nadacht... Ze had zich vele keren afgevraagd waarom Brin had beloofd het leger op te bouwen. Hij moest geweten hebben dat er een zeer grote kans was dat hij zijn hoofd op het beulsblok legde. En waarom had hij haar dat leger aangeboden; een piepjonge Amyrlin zonder echt gezag en, voor zover hij wist, zonder vriendinnen onder de zusters behalve Siuan? Kon het antwoord op al die vragen eenvoudig zijn... omdat hij Siuan liefhad? Nee, de meeste mannen waren lichtzinnig en wispelturig, maar dit was echt een belachelijke gedachte. Toch sprak ze het uit, al was het maar om Siuan een plezier te doen. Het zou haar wat op kunnen beuren.

Siuan snoof ongelovig. Het klonk vreemd, uit zo’n knap gezicht, maar er was niemand die zo betekenisvol kon snuiven als zij. ‘Hij is nog niet helemaal dwaas,’ zei ze droog. ‘In feite heeft hij een goed hoofd op zijn schouders. Meestal denkt hij als een vrouw.’ ik heb je nog steeds niet horen zeggen dat je je gaat beteren, Siuan,’ hield Egwene aan. ‘Dat moet je, hoe dan ook.’

‘Natuurlijk zal ik me beteren. Ik weet niet wat er met me aan de hand is. Alsof ik nooit eerder een man heb gekust!’ Haar ogen vernauwden zich ineens, alsof ze verwachtte dat Egwene dat zou gaan betwisten. ik heb niet mijn héle leven in de Toren doorgebracht. Dit is belachelijk! Over mannen kletsen, uitgerekend vanavond!’ Ze tuurde in haar kom en voor het eerst drong tot haar door dat er voedsel in zat. Ze schepte haar lepel vol en wees naar Egwene. ‘Je zult heel zorgvuldig het juiste tijdstip moeten kiezen. Zorgvuldiger dan ooit. Als Romanda of Lelaine het roer grijpt, krijgen jouw handen nooit meer die kans.’

Belachelijk of niet, iets had beslist Siuans eetlust hersteld. Ze at haar kom nog sneller leeg dan Egwene, en er bleef geen kruimeltje achter. Egwene merkte dat ze met haar vinger door haar eigen lege kom was gegaan. Er zat niets anders op dan de laatste linzen eraf te likken. Het had geen zin om de gebeurtenissen van de komende avond te bespreken. Wat Egwene moest gaan zeggen, en wanneer, hadden ze zo vaak verfijnd en bijgeschaafd dat het haar verbaasde dat ze er nog niet over gedroomd had. Ze had haar rol zelfs slapend kunnen spelen. Maar Siuan stond erop, en hield pas op vlak voor Egwene er zelf een eind aan zou hebben gemaakt. Steeds weer liep ze alles na en opperde mogelijkheden die al tientallen keren besproken waren. Vreemd genoeg was Siuan op zich uitstekend gestemd. Ze bracht zelfs wat humor op – al was het soms galgenhumor – wat de laatste tijd voor haar heel ongebruikelijk was.

‘Je weet dat Romanda ooit zelf Amyrlin wilde zijn,’ zei ze op een punt. ik heb gehoord dat zij zich zo kwaad als een zeemeeuw met afgeknipte staartveren terugtrok toen Tamra de stola en staf ontving. Ik verwed een zilvermark, die ik niet heb, tegen vissenschubben dat haar ogen twee keer zo erg zullen uitpuilen als die van Lelaine.’ En later. ‘Ik zou er graag bij willen zijn om hun gehuil te horen. Het zal niet lang duren voor iemand dat doet, en liever zij dan wij. Ik heb nooit een zangstem gehad.’ Ze zong zowaar een deel van een liedje, dat ze over de rivier naar een jongen staarde en geen boot had. Ze had gelijk. Haar stem was wel aardig, maar ze kon zeker geen wijs houden.

En nog later. ‘Het is maar goed dat ik tegenwoordig zo’n mooi smoeltje heb. Als dit slecht afloopt, kleden zij ons tweeën als poppen en zetten ons te kijk op een plank. Natuurlijk kunnen we ook een ongeluk krijgen. Poppen kunnen kapotgaan. Dan kan Garet Brin iemand anders gaan koeioneren.’ Daar moest ze echt om lachen. Toen de tentflap even naar binnen boog, wat iemand aankondigde die genoeg wist om bij een luisterban niet binnen te komen, was Egwene behoorlijk opgelucht. Ze wilde niet echt horen waartoe Siuans humor zou leiden!

Zodra ze de ban ophief, kwam Sheriam binnen, met een golf lucht die tien keer zo koud leek als tevoren. ‘Het is tijd, Moeder. Alles is gereed.’ Haar ogen waren groot en ze likte haar lippen af met het puntje van haar tong.

Siuan sprong overeind en greep haar mantel van Egwenes bed. Ze wachtte even voor ze hem omsloeg, ik heb wel degelijk in het donker langs de Vingers van de Draak gezeild, weet je,’ zei ze ernstig. ‘En eens heb ik samen met mijn vader een leeuwvis gevangen. Het is mogelijk.’

Sheriam keek fronsend toe terwijl Siuan naar buiten wipte en nog meer kou binnenliet. ‘Soms denk ik...’ begon ze, maar ze sprak de gedachte niet uit. ‘Waarom doet u dit, Moeder?’ vroeg ze in plaats daarvan. ‘Dit alles, uw woorden op het meer, het bijeenroepen van de Zaal? Waarom liet u ons gisteren de hele dag over Logain praten met iedereen die we tegenkwamen? Ik geloof dat u het met mij zou moeten delen. Ik bén uw Hoedster. Ik héb u trouw gezworen.’ ik vertel je wat je moet weten,’ zei Egwene terwijl ze de mantel omsloeg. Ze hoefde niet te zeggen dat ze een afgedwongen eed maar gedeeltelijk vertrouwde, zelfs die van een zuster. En Sheriam zou een reden kunnen vinden om ondanks haar eed een woord in het verkeerde oor te fluisteren. Per slot van rekening waren Aes Sedai meesters in het omzeilen van wat ze gezegd hadden. Ze geloofde niet echt dat het zou gebeuren, maar net als met heer Brin, wilde ze niets riskeren, tenzij ze moest.

‘Ik moet u zeggen,’ zei Sheriam bitter, ‘dat volgens mij Romanda of Lelaine morgen uw Hoedster van de Kronieken zal zijn, en dat ik een straf moet uitdienen omdat ik de Zaal niet gewaarschuwd heb. En ik denk dat u nog afgunstig op mij zult zijn.’ Egwene knikte. Zeer wel mogelijk. ‘Zullen we gaan?’ De zon was een rode koepel boven de boomkruinen in het westen en wierp een vlammend licht op de sneeuw. Dienaren omlijnden Egwenes voorbijgaan over de platgetreden sneeuwpaden met zwijgende buigingen en knixen. Hun gezichten stonden bezorgd, of nietszeggend. Dienaren konden de stemming van hun meesteressen bijna even snel oppikken als zwaardhanden.

Aanvankelijk was er geen zuster te zien, en toen waren ze er allemaal, in een grote kring van drie rijen om een paviljoen dat was opgezet op de enige open plek in het kamp die groot genoeg was. Deze plek werd gebruikt door zusters die naar de duiventillen in Salidar scheerden en terugreisden met verslagen van de ogen-en-oren. Het had grote moeite gekost om het paviljoen op te zetten. Het dikke zeildoek leek een lappendeken die vele malen hersteld was en zich beslist niet kon meten met de pracht van het paviljoen op het meer. De afgelopen twee maanden was de Zaal vaak zoals gisterochtend bijeengekomen, of met moeite in een van de grotere tenten. Het paviljoen was slechts twee keer eerder opgericht sinds ze Salidar verlaten hadden. Beide keren voor een rechtszaak. De zusters die achteraan stonden en Egwene en Sheriam zagen aankomen, gaven dat mompelend door aan de zusters voor hen, waardoor er ruimte vrijkwam om hen door te laten. Uitdrukkingsloze ogen sloegen het tweetal gade, en uit niets bleek of de toeschouwsters vermoedden of wisten wat er te gebeuren stond. Er was geen enkele aanwijzing van hun gedachten. Vlinders fladderden in Egwenes maag. Een rozenknop. Kalmte.

Ze stapte op de over elkaar liggen tapijten, die geweven waren in sprankelende kleuren en tientallen motieven, en bewoog zich tussen de komforen door die aan de rand van het paviljoen waren opgesteld. Sheriam begon. ‘Zij komt, zij komt...’ Als ze wat minder groots klonk dan anders, ietwat zenuwachtig, was dat nauwelijks een verrassing.

De bankjes en met stof bedekte verhogingen van het meer waren hier opnieuw in gebruik. Ze oogden veel formeler dan het rommelige stel stoelen dat eerder gebruikt was. Twee schuine rijen van negen, in groepjes van drie: Groen, Grijs en Geel aan een kant; Wit, Bruin en Blauw aan de andere kant. Aan de overzijde van het paviljoen stonden de gestreepte verhoging en bank voor de Amyrlin Zetel. Als ze daar zat, zou elk oog op haar zijn gericht, en zou ze zich er zeer van bewust zijn dat zij het in haar eentje tegen achttien moest opnemen. Het was maar goed dat ze geen andere kleren had aangetrokken; iedere Gezetene droeg nog haar mooie kleren van het meer. Alleen de stola was eraan toegevoegd. Een rozenknop. Kalmte. Een bankje was leeg, hoewel maar heel even. Vlak nadat Sheriam haar aankondiging beëindigde, kwam Delana binnen stuiven. De Grijze zuster haastte zich ademloos en met een hoogrode kleur naar haar plaats tussen Varilin en Kwamesa, met weinig van haar gewone sierlijkheid. Ze glimlachte ziekelijk en speelde zenuwachtig met de vuurdruppels om haar hals. Je zou bijna denken dat zij hier terechtstond. Kalmte. Niemand stond terecht. Nog niet. Egwene zette zich in beweging en liep langzaam over de tapijten tussen de twee rijen door, met Sheriam vlak achter haar. Kwamesa, de jongste Gezetene, kwam overeind. De gloed van saidar gloeide plotseling om de donkere slanke vrouw. Vanavond zouden de vormelijkheden in acht genomen worden. ‘Wat voor de Zaal van de Toren wordt gebracht, is alleen voor de Zaal ter overweging,’ verkondigde Kwamesa. ‘Wie hier ongenood binnendringt, vrouw of man, ingewijde of buitenstaander, in vrede of in woede, zal ik volgens de wet binden, om volgens de wet gericht te worden. Weet, dat wat ik zeg, de waarheid is; het moet en zal geschieden.’

Dit ritueel was nog ouder dan de eed tegen het spreken van onwaarheden. Het stamde uit een tijd dat er bijna evenveel Amyrlins omkwamen door moordenaarshanden als door andere oorzaken. Egwene liep met afgemeten passen door. Ze moest moeite doen om haar stola niet aan te raken als een herinnering. Ze probeerde haar aandacht op de bank voor haar te richten.

Kwamesa nam haar plaats weer in, terwijl ze nog steeds gloeide van de Kracht, en bij de Witten rees Aledrin op. Ook zij werd door de gloed omhuld. Met haar donkergouden haar en lichtbruine ogen zag ze er heel lieflijk uit als ze glimlachte, maar vanavond had een steen meer uitdrukking dan haar gezicht. ‘Er zijn binnen gehoorsafstand personen die niet tot de Zaal behoren,’ zei ze met koele stem, waarin de Tarabonse tongval doorklonk. ‘Wat gesproken wordt in de Zaal van de Toren is voor de Zaal alleen om aan te horen, totdat en tenzij de Zaal anders besluit. Ik zal ons onder elkaar doen verkeren. Ik zal onze woorden verzegelen voor andere oren.’ Ze weefde een ban die het gehele paviljoen omsloot, en ging zitten. Er ging een beweging door de zusters buiten, die nu de gehele Zaal slechts in volkomen stilte konden zien.

Het was vreemd dat onder de Gezetenen zoveel afhing van leeftijd, terwijl onderscheid naar leeftijd bij andere Aes Sedai zowat een vloek was. Kon Siuan inderdaad een patroon in de leeftijd van de Gezetenen hebben gezien? Nee. Hou je aandacht erbij. Wees kalm en let op.

Egwene greep de zoom van haar mantel, stapte de gestreepte verhoging op en draaide zich om. Lelaine stond al, met haar blauwe stola over haar armen geslagen, en Romanda kwam overeind zonder te wachten tot Egwene had plaatsgenomen. Egwene kon niet wachten tot een van beiden het roer greep, ik leg de Zaal een vraag voor,’ zei ze met luide, besliste stem. ‘Wie staat voor het verklaren van de oorlog tegen de overweldigster Elaida do Avriny a’Roihan?’ Toen ging ze zitten, wierp haar mantel af en liet die achter zich op het bankje vallen. Sheriam, die naast haar op de tapijten stond, leek koel en beheerst, maar ze maakte een geluidje, bijna een gejank. Egwene dacht niet dat iemand anders het gehoord had. Ze hoopte van niet.

Even heerste er een ogenblik van geschokte stilte, van vrouwen die op hun zetel bevroren waren en haar verbijsterd aanstaarden. Wellicht evenzeer omdat ze een vraag had voorgelegd als om de inhoud van die vraag. Niemand stelde een vraag aan de Zaal voordat de Gezetenen erover gepolst waren. Dat deed men gewoon niet, om praktische redenen én omdat het gebruik nooit doorbroken werd. Ten slotte sprak Lelaine. ‘We verklaren personen nooit de oorlog,’ zei ze droogjes. ‘Zelfs niet een verraadster als Elaida. Hoe dan ook, ik roep op uw vraag terzijde te leggen, zodat we dringender zaken kunnen afhandelen.’ Ze had na de rit tijd gehad om haar beheersing te herwinnen. Haar gezicht stond nu slechts hard, niet als een donderwolk. Ze streek haar blauwe rok glad, alsof ze Elaida wegveegde – of misschien Egwene – en richtte haar aandacht op de andere Gezetenen. ‘Wat ons vanavond hier brengt is... ik had “eenvoudig” willen zeggen, maar dat is het niet. Het noviceboek openen? We zouden gróótmoeders krijgen die met veel misbaar eisen beproefd te worden. Hier een maand blijven? Ik hoef niet al de moeilijkheden op te sommen, zoals het verspillen van de helft van ons goud terwijl we geen voet dichter bij Tar Valon komen. En wat betreft het niet binnentrekken van Andor...’

‘Mijn zuster Lelaine heeft in haar bezorgdheid vergeten wie het recht heeft om als eerste te spreken,’ onderbrak Romanda haar kalm. Haar glimlach deed Lelaine vrouwe vrolijkheid zelf lijken. Maar ze nam de tijd om haar stola naar haar zin te schikken, alsof ze alle tijd van de wereld had. ik heb twee vragen voor te leggen aan de Zaal, en de tweede gaat in op Lelaines bezorgdheid. Helaas voor haar, betreft mijn eerste vraag Lelaines eigen geschiktheid om in de Zaal te blijven.’ Haar glimlach werd breder zonder iets aan warmte te winnen. Lelaine ging langzaam zitten en keek nu openlijk heel dreigend. ‘Een vraag over oorlog kan niet terzijde worden gelegd,’ zei Egwene met verdragende stem. ‘Hij moet beantwoord worden vóór enige andere vraag. Dat is de wet.’

Er werden snelle, vragende blikken tussen de Gezetenen uitgewisseld, is dat zo?’ vroeg Janya ten slotte. Ze kneep haar ogen nadenkend samen en wendde zich tot een vrouw die twee bankjes verder zat. ‘Takima, jij herinnert je alles war je gelezen hebt, en ik weet zeker dat je ooit zei dat je de Wet van de Oorlog gelezen hebt. Staat dat erin?’

Egwene hield haar adem in. De Witte Toren had in de afgelopen duizend jaar soldaten naar een groot aantal oorlogen gestuurd, maar altijd als antwoord op een verzoek om hulp van ten minste twee tronen. Het was altijd hun oorlog geweest, niet die van de Toren. De laatste keer dat de Toren zelf een oorlog had verklaard, was die tegen Artur Haviksvleugel geweest. Siuan had gezegd dat er nu alleen enkele boekbewaarsters meer wisten dan dat er een Wet van de Oorlog bestónd.

De kleine Takima, met haar lange donkere haar tot aan haar middel en een huid met de kleur van oud ivoor, deed mensen vaak denken aan een vogel, die zijn kopje nadenkend schuin hield. Nu leek ze op een vogel die snel weg wilde vliegen. Ze schoof heen en weer, verschikte haar stola, verzette onnodig haar kapje met parels en saffieren. ‘Het is zo,’ zei ze ten slotte en kneep de lippen op elkaar. Egwene haalde weer stilletjes adem.

‘Blijkbaar heeft Siuan u goed onderricht, Moeder,’ zei Romanda afgemeten. ‘Hoe wenst u te spreken ter staving van de oorlogsverklaring? Tegen een vrouw?’ Ze klonk alsof ze iets onaangenaams uit de weg wilde vegen en ze viel op haar bankje neer alsof ze het opruimen wilde afwachten.

Egwene knikte desondanks minzaam en stond op. Ze kruiste de blikken van de Gezetenen een voor een, vlak en strak. Takima vermeed haar ogen. Licht, de vrouw wist het! Maar ze had niets gezegd. Zou ze lang genoeg haar mond houden? Het was te laat om van plan te veranderen.

‘Vandaag bevonden we ons tegenover een leger, aangevoerd door mensen die aan ons twijfelen. Dat leger zou er anders niet geweest zijn.’ Egwene had het heel vurig willen uitspreken. Ze had het allemaal tot een uitbarsting willen laten komen, maar Siuan had haar de grootst mogelijke koelte aangeraden. Uiteindelijk had ze ermee ingestemd. Ze moesten een vrouw met zelfbeheersing zien, niet een meisje dat zich door haar hart liet leiden. Maar de woorden kwamen uit haar hart. ‘U hebt Aratheile horen zeggen dat ze niet verwikkeld wensten te geraken in Aes Sedai-zaken. Toch waren ze bereid om een leger tot in Morland te brengen en ons de weg te versperren. Omdat ze niet zeker zijn van wie we zijn, of waar we voor staan. Is er werkelijk iemand onder u die gelooft dat zij u waarachtig als Gezetenen zien?’ Malind, met haar ronde gezicht en vurige ogen, verschoof onrustig op haar bankje tussen de Groenen, en dat deed Salita ook, plukkend aan haar gele stola, hoewel haar donkere gezicht elke uitdrukking wist te verbergen. Berana, ook een Gezetene die in Salidar was gekozen, keek nadenkend. Egwene had het niet over het optreden tegen haar als Amyrlin; als die gedachte niet reeds in hun hoofd zat, wilde zij hem niet planten. ‘We hebben Elaida’s misdaden tegenover ontelbare edelen opgesomd,’ ging ze door. ‘We hebben hun gezegd dat we van zins zijn haar te verwijderen. Maar zij twijfelen. Ze denken dat we misschien – misschien – zijn wie we zeggen te zijn. Maar misschien zit er wel een dubbele bodem in onze woorden. Misschien zijn wij slechts Elaida’s handen, die een of ander ingewikkeld plan weven. Twijfel maakt mensen in de war. Twijfel gaf Pelivar en Aratheile de moed om voor Aes Sedai te staan en te zeggen: “U kunt niet verder.” Wie zal ons nog meer de weg versperren? Wie zal zich met ons bemoeien, omdat ze twijfelen? Welke onzekerheid zal leiden tot handelen in een mist van verwarring? Wij hebben slechts één manier om aan hun onzekerheid een eind te maken. Al het andere hebben we reeds gedaan. Wanneer wij Elaida eenmaal de oorlog hebben verklaard, bestaan er geen twijfels meer. Ik zeg niet dat Aratheile en Pelivar en Aemlin weg zullen trekken zodra wij dat doen, maar zij en ieder ander zullen weten wie wij zijn. Niemand zal het nog wagen om zo openlijk twijfel te tonen bij uw uitspraak de Zaal van de Toren te zijn. Niemand zal het wagen ons de weg te versperren, en zich in onzekerheid of uit onkunde te roeren in de zaken van de Toren. Wij staan voor de deur en hebben onze hand op de klink. Als u bevreesd bent om erdoorheen te gaan, vraagt u of de wereld wil geloven dat u niet anders bent dan de strooien speelpoppen van Elaida.’ Ze ging zitten en was verrast over haar eigen kalmte. Achter de twee rijen Gezetenen bewogen de zusters druk en staken de hoofden bijeen. Ze kon het opgewonden gemompel voorstellen, dat door Aledrins ban buiten werd gesloten. Als Takima nu maar lang genoeg haar mond wist te houden.

Romanda gromde ongeduldig en stond slechts lang genoeg op om te zeggen: ‘Wie is ervoor om Elaida de oorlog te verklaren?’ Ze richtte haar blik weer naar Lelaine, en haar koude, zelfgenoegzame glimlach kwam terug. Het was duidelijk wat zij belangrijk achtte als deze onzin eenmaal achter de rug was.

Janya kwam onmiddellijk overeind, waarbij de lange bruine franje van haar stola heen en weer zwaaide. ‘We kunnen het net zo goed wel doen,’ zei ze. Ze werd niet geacht nu reeds te spreken, maar haar vooruitgestoken kin en scherpe blik daagden iedereen uit om haar tot zwijgen te manen. Gewoonlijk was ze niet zo streng, maar net als altijd reeg ze alle woorden bijna aan elkaar. ‘Herstellen wat de wereld weet gaat niet moeilijker dan wanneer die niets weet. Nou? Nou? Ik zie niet in waarop we moeten wachten.’ Naast Takima knikte Escaralde en ze stond op.

Moria sprong zowat overeind en keek fronsend neer op Lyrelle, die haar rok opvatte alsof ze op wilde staan, toen aarzelde en vragend Lelaine aankeek. Die was te druk met dreigende blikken naar Romanda om het op te merken.

Bij de Groenen kwamen Samalin en Malind gezamenlijk overeind, en Faiselle keek met een ruk op. De gedrongen Domaanse was geen vrouw die gauw verbaasd was, maar nu keek ze geschrokken, en haar gezicht wendde zich met grote ogen van Samalin naar Malind en terug.

Salita stond op, verschikte zorgvuldig haar gele stola en vermeed al even zorgvuldig Romanda’s plotselinge donkere blikken. Kwamesa ging staan, en vervolgens Aledrin, die Berana aan haar mouw omhoogtrok. Delana draaide zich helemaal op haar bankje om en tuurde naar de zusters buiten. Zelfs in de stilte werd de opwinding van de toeschouwers overgebracht door het heen-en-weergeloop, de hoofden die bijeenkwamen en de ogen die naar Gezetenen flitsten. Delana kwam langzaam overeind, met beide handen tegen haar middel gedrukt. Ze leek op het punt te staan om te gaan braken. Takima’s gezicht vertrok; ze staarde naar haar handen op haar knieën. Saroiya keek onderzoekend naar de andere Witte Gezetenen en ze trok aan haar oor zoals ze deed wanneer ze diep in gedachten was. Maar verder maakte niemand aanstalten op te staan. Egwene voelde de gal in haar eigen keel opkomen. Tien. Slechts tien. Ze was er zo zeker van geweest. Siuan was er zeker van geweest. Logain alleen al had voldoende moeten zijn, gezien hun onbekendheid met de betrokken wet. Pelivars leger en Aratheile die niet had willen toegeven dat zij echte Gezetenen waren, hadden de gemoederen aan de kook moeten brengen.

‘Bij de liefde van het Licht!’ barstte Moria los. Ze plantte haar handen in haar zij en wendde zich tot Lyrelle en Lelaine. Janya’s optreden was al tegen het gebruik in, maar dit was nog erger. Woede laten blijken was streng verboden in de Zaal, maar Moria’s ogen vonkten en haar Illiaanse tongval schroeide haar woorden. ‘Waarop wachten jullie? Elaida heeft de staf en de stola gestolen! Elaida’s Ajah heeft van Logain een valse Draak gemaakt, en het Licht mag weten van hoeveel meer mannen! Geen vrouw in de geschiedenis van de Toren heeft deze oorlogsverklaring meer verdiend! Sta op, of hou voortaan je mond over je vóórnemen haar te verwijderen!’ Lelaine staarde haar nog net niet aan, maar uit haar gezicht viel op te maken dat ze meende aangevallen te worden door een mus. ‘Dit is nauwelijks een stemming waard, Moria,’ zei ze strak. ‘Wij zullen het later over welvoeglijkheid hebben, jij en ik. Maar als je een proeve van mijn voornemens wilt...’ Scherp snuivend stond ze op, met een ruk van haar hoofd die Lyrelle optrok alsof ze aan touwtjes vastzat. Lelaine leek verbaasd dat die ruk niet ook Faiselle en Takima optrok.

Takima bleef zitten, maar ze gromde alsof ze een klap gekregen had. Het ongeloof stond levensgroot op haar gezicht geschreven toen haar ogen langs de staande vrouwen dwaalden. Ze was duidelijk aan het tellen. En telde nog eens. Takima, die zich alles de eerste keer herinnerde.

Egwene liet haar adem opgelucht ontsnappen. Het was gebeurd. Ze kon het nauwelijks geloven. Ze wachtte even en schraapte toen haar keel. Sheriam maakte werkelijk een sprongetje. Met haar groene ogen zo groot als theekopjes schraapte ook de Hoedster haar keel. ‘Met de mindere overeenstemming staande is bij deze de oorlog verklaard aan Elaida do Avriny a’Roihan.’ Haar stem klonk niet al te vast, maar het voldeed, in het belang van de eenheid vraag ik u op te staan voor de meerdere overeenstemming.’ Faiselle bewoog half en kneep toen haar handen in haar schoot ineen. Saroiya deed haar mond open en sloot hem weer zonder te spreken. Haar gezicht stond bezorgd. Niemand anders bewoog. ‘Je zult die niet krijgen,’ zei Romanda vlak. De minachtende spot die ze naar Lelaine aan de overkant zond was even goed als een verklaring waarom zij zeker niet zou opstaan. ‘Nu dit zaakje is afgehandeld, kunnen we doorgaan met...’

‘Ik denk niet dat we dat kunnen,’ onderbrak Egwene haar. ‘Takima, wat zegt de Wet van de Oorlog over de Amyrlin Zetel?’ Romanda’s mond hing open.

Takima’s lippen bewogen druk. De kleine Bruine leek meer dan ooit op een vogel die wenste dat ze weg kon vliegen. ‘De Wet...’ begon ze, haalde toen diep adem en ging rechtop zitten. ‘De Wet van de Oorlog verklaart: “Zoals slechts één paar handen een zwaard moet voeren, zo zal de Amyrlin Zetel bij decreet de oorlog leiden en najagen. Zij zal de raad van de Zaal van de Toren inwinnen, maar de Zaal zal al haar decreten met de grootst mogelijke voortvarendheid uitvoeren, en in het belang van de eenheid zullen...”’ ze haperde en moest zichzelf zichtbaar dwingen om door te gaan, ‘“... zullen en moeten zij elk decreet van de Amyrlin Zetel aangaande de oorlog goedkeuren, als ware het met meerdere overeenstemming.”’ Er viel een stilte. Een stilte die lang duurde. Ogen leken uit te puilen, monden stonden open. Delana draaide zich ineens om en gaf over op de tapijten achter haar bankje. Kwamesa en Salita kwamen van hun verhoging af en wilden naar haar toe gaan, maar ze wuifde hen weg en trok een doekje uit haar mouw om haar mond af te vegen. Magla, Saroiya en verscheidene anderen die nog steeds op hun bankje zaten, leken Delana’s voorbeeld te willen volgen. Van de in Salidar gekozen zusters echter niemand. Romanda leek op het punt te staan een spijker doormidden te bijten.

‘Heel handig,’ zei Lelaine ten slotte op afgemeten toon, en na een bewuste stilte voegde ze eraan toe: ‘Moeder. Wilt u ons zeggen wat de grote wijsheid van uw enorme ervaring u ingeeft te doen? Over de oorlog, bedoel ik. Ik wil slechts duidelijk zijn.’

‘Laat ik ook duidelijk zijn,’ zei Egwene koud. Ze boog zich naar voren en hield de ogen van de Blauwe zuster streng vast. ‘Aan de Amyrlin Zetel is een zekere mate van achting verschuldigd. Van nu af aan zal ik die krijgen, dochter. Dit is niet de meest geschikte tijd om jou te ontzetelen en een boetedoening op te leggen.’ Lelaines ogen werden groter en groter van de schok. Had de vrouw echt geloofd dat alles zou doorgaan als tevoren? Of had Lelaine, toen Egwene slechts weinig ruggengraat toonde, eenvoudigweg aangenomen dat ze er helemaal geen had? Egwene wilde haar helemaal niet ontzetelen; de Blauwen zouden haar bijna zeker weer laten terugkeren. Bovendien moest ze nog steeds rekening houden met de Zaal bij zaken die niet overtuigend deel uitmaakten van de oorlog tegen Elaida. Vanuit haar ooghoek zag ze een glimlach over Romanda’s lippen glijden toen Lelaine op haar plaats gezet werd. Het zou weinig opleveren als dit alles Romanda’s aanzien bij de anderen verhoogde. ‘Dat geldt voor iedereen, Romanda,’ zei ze. ‘Als het nodig is, kan Tiana net zo gemakkelijk twee roeden vinden als één.’ Romanda’s glimlach verdween onmiddellijk.

‘Als ik mag spreken, Moeder,’ zei Takima, langzaam overeind komend. Ze probeerde een glimlach maar zag er nog beslist misselijk uit. ikzelf denk dat u goed begonnen bent. Er schuilen wellicht voordelen in een rust van een maand hier. Of langer.’ Romanda wendde met een ruk haar hoofd om en staarde haar aan, maar ditmaal scheen Takima het niet op te merken. ‘Als we hier overwinteren, kunnen we zwaarder weer in het noorden ontlopen, en ook zorgvuldig plannen opst...’

‘Het uitstel is afgelopen, dochter,’ sneed Egwene haar af. ‘Wij zullen de zaak niet langer laten slepen.’ Zou ze een tweede Gerra Kishar worden, of een tweede Shein? Het was allebei nog steeds mogelijk. ‘Over een maand zullen we hier vandaan Reizen.’ Nee, ze was Egwene Alveren, en het Licht mocht weten wat de geheime verslagen over haar fouten en verdiensten zouden zeggen, maar het zouden haar misstappen zijn, niet die van een andere vrouw. ‘Over één maand slaan wij het beleg om Tar Valon.’

Ditmaal werd de stilte slechts verbroken door het geween van Takima.

20

Andor in

Elayne hoopte dat de tocht naar Caemlin zonder moeilijkheden zou verlopen, en in het begin leek dat ook zo. Ze dacht het zelfs nog toen zij en Aviendha en Birgitte dodelijk vermoeid bij elkaar waren gekropen. Hun kleren waren sinds het ontploffen van de poort niet meer dan rafels, ze waren smerig van het stof en vuil en zaten onder het bloed van vele wonden. Over hoogstens twee weken zou ze klaar zijn om haar aanspraak op de Leeuwentroon uit te spreken. Daar op de heuveltop heelde Nynaeve hun vele pijnen. Ze zei nauwelijks iets en las hun zeker niet de les. Dat was beslist prettig, al was het ongewoon. De opluchting om hen levend terug te zien streed op haar gezicht met bezorgdheid.

Lans kracht was nodig om de Seanchaanse kruisboogpijl uit Birgittes dij te halen voor die wond geheeld kon worden, maar hoewel het bloed uit haar gezicht trok en Elayne door haar binding zo’n heftige pijnscheut voelde dat ze het wilde uitschreeuwen, klemde haar zwaardhand de tanden op elkaar en kreunde amper. ‘Tai’shar Kandor,’ mompelde Lan en wierp de pijlpunt weg, die zich door wapenrustingen kon boren. Het ware bloed van Kandor. Birgitte keek vreemd op en hij bleef even staan. ‘Vergeef me als ik het mis had. Gezien je kleding, nam ik aan dat je een Kandoraanse was.’

‘O ja,’ verzuchtte Birgitte. ‘Kandoraans.’ Haar ziekelijke grijns kon door haar verwondingen komen. Nynaeve schoof Lan ongeduldig opzij, zodat ze haar kon behandelen. Elayne hoopte dat Birgitte meer van Kandor wist dan de naam alleen. Bij Birgittes laatste geboorte had Kandor niet bestaan. Ze had het als een voorteken moeten zien. De vijf span naar het kleine landhuis met het leiendak reed Birgitte achter Nynaeve mee op haar sterke bruine merrie, die uitgerekend Liefdesknoopje heette, terwijl Elayne en Aviendha op Lans grote zwarte hengst reden. Dat wil zeggen dat Elayne in Mandarbs zadel zat met Aviendha’s armen om haar middel, terwijl Lan hem leidde. Geoefende strijdrossen waren evenzeer een wapen als een zwaard, en gevaarlijke rijdieren voor ruiters die niet bekend met ze waren. Wees zeker van jezelf, meisje, had Lini haar altijd gezegd, maar niet al te zeker, en dat probeerde ze. Ze had moeten beseffen dat ze de gebeurtenissen evenmin in de hand had als Mandarbs teugels. In het drie verdiepingen tellende, stenen landhuis hadden meester en vrouw Hoornbron iedereen van het landgoed, evenals Merililles kamenier Pol en de dienaren van het Tarasinpaleis, aan het werk gezet. Er moesten slaapplaatsen worden gemaakt voor meer dan tweehonderd mensen, het merendeel vrouwen, die in de schemer vanuit het niets waren opgedoken. Hoornbron was een stevige, gedrongen man met grijs haar en zijn vrouw leek opmerkelijk veel op hem, hoewel ze wat minder rond en grijs was. Het werk werd verrassend snel verzet, al bleven de mensen van het landgoed soms even staan om naar een Aes Sedai-gezicht te staren, of naar de wapperende verandermantel van een zwaardhand die zomaar delen van hem in het niets deed opgaan. Ook de vrouwen van het Zeevolk trokken de aandacht met hun kleurige zijden kleren, hun oorringen en neusring en hun bedelkettinkjes. De Kinsvrouwen hadden besloten dat ze nu wel veilig bang konden zijn en mochten huilen, wat Reanne en de Weefkring ook zeiden. Windvindsters snauwden tegen iedereen hoe ver ze zich van het zout bevonden, en bovendien tegen hun wil, zoals Renaile din Calon luidkeels beweerde. En de edelvrouwen en gildevrouwen die maar al te graag Ebo Dar hadden willen ontvluchten en bereid waren geweest om hun gebundelde bezittingen op de rug te dragen, maakten nu bezwaar tegen een bed op de hooizolder.

Dat alles was nog aan de gang bij de aankomst van Elayne en de anderen, terwijl de zon rood aan de westelijke einder stond. Het was een drukte van belang in het grote huis en de bijgebouwen met hun rieten daken, maar de vriendelijk glimlachende Alise Tenjile, die even onverzettelijk was als een lawine, had alles nog beter in de hand dan de kundige familie Hoornbron. Kinsvrouwen, die door Reannes pogingen tot troost nog harder gingen huilen, droogden na wat gemompel van Alise hun tranen en stapten weer rond met de doelbewustheid van vrouwen die zich vele jaren in een vijandige wereld hadden weten te redden. Hooghartige edelvrouwen, met trouwdolken in de ovale opening van hun met kant afgezette lijfjes, en gildevrouwen die zowat evenveel hooghartigheid als boezem tentoonspreidden, zij het niet in zijde, krompen ineen als ze Alise zagen aankomen. Dan haastten zij zich naar de grote schuren, de armen rond hun zakken en pakken, waarbij ze luidkeels verkondigden dat ze altijd al eens op stro hadden willen slapen. Zelfs de windvindsters, van wie velen belangrijk en machtig onder de Atha’an Miere waren, dempten hun geklaag als Alise naderde. Wat dat betreft nam ook Sareitha, die nog steeds de leeftijdloosheid van de Aes Sedai miste, Alise schuins op en ze raakte haar bruine stola aan als om zich eraan te herinneren dat die er nog steeds was. Merilille – de onverstoorbare Merilille – keek met een mengeling van goedkeuring en openlijke verbazing toe hoe de vrouw te werk ging. Nynaeve klom bij de voordeur uit het zadel, staarde nijdig naar Alise en gaf haar vlecht een weloverwogen, afgemeten ruk. De ander had het echter veel te druk om dat op te merken, waarna Nynaeve het huis in stampte terwijl ze in zichzelf mopperend haar rijhandschoenen uittrok. Lan zag haar gaan en grinnikte zachtjes, maar onderdrukte dat onmiddellijk toen Elayne afsteeg. Licht, wat waren zijn ogen koud! Omwille van Nynaeve hoopte ze dat de man van zijn lot gered kon worden, maar als ze in die ogen keek geloofde ze er niet in.

‘Waar is Ispan?’ mompelde ze, terwijl ze Aviendha omlaag hielp klimmen. Er waren te veel vrouwen die wisten dat er een Zwarte zuster gevangen werd gehouden. Het nieuwtje zou zich uiteindelijk als vuur in droog gras over het landgoed verspreiden, maar het was beter als de mensen van het landgoed erop werden voorbereid. ‘Adeleas en Vandene hebben haar naar een houthakkershutje gebracht, ongeveer een halve span hier vandaan,’ antwoordde hij al even zacht, in dit rumoer geloof ik niet dat iemand een vrouw met een zak over haar hoofd heeft opgemerkt. De zusters zeiden dat ze daar met haar de nacht zouden doorbrengen.’ Elayne huiverde. De Duistervriend zou blijkbaar na zonsondergang opnieuw ondervraagd worden. Ze waren nu in Andor, en het voelde aan alsof zij het bevolen had.

Algauw zat ze in een koperen wastobbe te genieten van geurige zeep en een schone huid. Ze lachte en spatte water naar Birgitte, die in een andere wastobbe wat doezelde. Maar ze spatte wel prompt water terug, en ze giechelden allebei over het afgrijzen van de ineenkrimpende Aviendha, die niet kon wennen aan het feit dat ze tot haar borsten in het water zat. Aviendha vond het echter wel een goede grap en ze vertelde een heel onbetamelijk verhaal over een man die zegadestekels in zijn achterwerk kreeg. Birgitte vertelde een nog veel schunniger verhaal over een vrouw wier hoofd tussen de planken van een schutting klem kwam te zitten. Zelfs Aviendha moest ervan blozen. Maar de verhalen waren wel grappig. Elayne wou dat zij er een kende.

Zij en Aviendha kamden en borstelden elkaars haren – een nachtelijk ritueel voor naastzusters – en schoven toen vermoeid tegen elkaar aan in het hemelbed in een kleine kamer. Zij met Aviendha, Birgitte en Nynaeve, en gelukkig geen anderen. Over de hele vloer van alle grote kamers lagen veldbedden en strozakken, zelfs in de zitkamers, keukens en de meeste gangen. Nynaeve mopperde de halve nacht dat het ongepast was dat een vrouw gescheiden van haar echtgenoot moest slapen. De rest van de nacht schenen haar ellebogen Elayne telkens wakker te maken wanneer ze in slaap sukkelde. Birgitte weigerde botweg om van plaats te verwisselen, en ze kon haar naastzuster niet vragen om dat harde gepor te verdragen, dus kreeg ze niet veel slaap.

Elayne was de volgende ochtend nog slaapdronken bij de voorbereidingen voor hun vertrek, toen de zon een rijzende gesmolten bol van goud was. Ze reed op een zwarte ruin die Vuurhart heette, en ook Aviendha en Birgitte hadden nieuwe rijdieren. Het landgoed kon zelf weinig dieren missen, tenzij ze het zou plunderen, dus bleven de mensen die te voet de boerderij van de Kinne waren ontvlucht, ook nu te voet. Dat lot trof de meeste Kinsvrouwen, de dienaren met de pakpaarden en ongeveer twintig vrouwen die meer dan betreurden dat ze de Kinneboerderij hadden bezocht in de hoop op rust en stille overpeinzingen. De zwaardhanden reden vooruit om de weg te verkennen die over golvende heuvels leidde, welke begroeid waren met door de droogte afstervende bomen. De anderen vormden een zeer merkwaardige kronkelende stoet met Nynaeve en zijzelf en de andere zusters aan het hoofd. En uiteraard Aviendha. Het was niet bepaald een groep die geen aandacht zou trekken, zoveel vrouwen die met zo weinig beschermers reisden, om maar te zwijgen over twintig donkere windvindsters die onbeholpen te paard zaten, in bonte kleren als vogels uit zeer verre streken. En ook nog negen Aes Sedai, waarvan zes als zodanig herkenbaar waren voor een ieder die wist waar je op moest letten. En een reed met een zak over haar hoofd – alsof dat geen aandacht trok. Elayne had gehoopt Caemlin ongemerkt te kunnen bereiken, maar dat leek niet meer mogelijk. Hoewel niemand zou kunnen denken dat Elayne Trakand, de erfdochter zelf, deel uitmaakte van deze groep. Aanvankelijk dacht ze dat hun grootste probleem zou liggen in een ontmoeting met iemand die haar aanspraken bestreed, iemand die, eenmaal op de hoogte van haar aanwezigheid, wapenknechten zou sturen om haar gevangen te nemen tot de opvolging was geregeld. Maar eigenlijk verwachtte ze de eerste problemen van de gildevrouwen en edelvrouwes met hun zere voeten. Het waren allen trotse vrouwen en geen van hen was gewend door stoffige heuvels te zwoegen. Vooral omdat Merililles dienares wel een dikke merrie bereed.

De paar boerenvrouwen onder hen leek het niet zoveel te deren, maar bijna de helft bezat landgoederen, landhuizen en paleizen, en de meeste anderen zouden zonder problemen een of meer landgoederen kunnen kopen. Er zaten twee goudsmeden bij, drie wevers die samen ruim vierhonderd weefgetouwen bezaten, een vrouw wier werkplaatsen een tiende deel van al het lakwerk in Ebo Dar produceerden, en een bankierster. Zij liepen met hun bezittingen op de rug terwijl hun paarden pakzadels vol voedsel torsten. Er was echt veel geld nodig. Al het geld was tot de laatste munt uit alle beurzen bij elkaar gebracht en in Nynaeves zuinige handen gelegd, maar desondanks zou het onvoldoende kunnen zijn om zo’n grote groep tot aan Caemlin van voedsel, paardenvoer en onderdak te voorzien. Ze leken het maar niet te snappen en op die eerste dag werd er luid en onophoudelijk geklaagd. Maliën liet het hardst van zich horen; een magere vrouw met een litteken op de wang van een streng gezicht. Ze liep bijna dubbelgebogen onder het gewicht van een enorm pak met wel tien gewaden en alles wat daarbij hoorde. Toen ze de eerste nacht hun kamp opsloegen en de kookvuren in de schemering gloeiden en iedereen vol bonen en brood zat, hoewel de porties niet groot waren, verzamelde Maliën de edelvrouwes, in hun door de reis besmeurde zijden gewaden, om zich heen. Ook de gildevrouwen voegden zich erbij, evenals de bankierster, terwijl de boerenvrouwen niet ver uit de buurt waren. Voordat Maliën één woord kon uitbrengen, schreed Reanne de groep in. Met haar gezicht vol lachrimpels en in haar eenvoudige bruinwollen kleren waarvan de rok was opgenomen om haar felgekleurde onderrokken te tonen, had ze een boerenvrouw kunnen zijn.

‘Als jullie naar huis willen,’ verkondigde ze met haar verrassend hoge stem, ‘mogen jullie dat doen wanneer je maar wilt. Helaas zullen we jullie paarden moeten houden. Jullie zullen daarvoor betaald worden, zodra wij ertoe in staat zijn. Als jullie willen blijven, bedenk dan alsjeblieft dat de regels van de boerderij nog steeds gelden.’ Een stel vrouwen om haar heen keek haar met open mond aan. Maliën was niet de enige die boos iets wilde terugzeggen.

Alise leek vanuit het niets aan Reannes zijde op te duiken, met haar vuisten in haar zij. Nu glimlachte ze niet. ik had gezegd dat de laatste tien zouden afwassen,’ zei ze vastbesloten. Ze noemde hen een voor een op. Jillien, een gezette goudsmit, Naiselle, de bankierster met de koele ogen, en de acht edelvrouwes. Ze stonden haar aan te staren tot ze in haar handen klapte en zei: ik wil niet de regel over falen hoeven toepassen om jullie je aandeel in het werk te laten doen.’ Maliën zette grote ogen op en stond ongelovig in zichzelf te mompelen. Ze was de laatste die wegstapte om de vuile kommen te verzamelen, maar de volgende ochtend maakte ze haar bepakking kleiner; bij hun vertrek bleven gewaden en onderkleren van zijde en kant vertrapt op de helling achter. Elayne verwachtte nog steeds een uitbarsting, maar Reanne hield hen stevig in de hand. En Alise had hen nog steviger onder de duim. Als Maliën en de anderen kwaad keken en boos mompelden over het groeiend aantal vetvlekken op hun kleren, had Reanne maar enkele woorden nodig om hen aan het werk te zetten. Alise hoefde slechts in haar handen te klappen. Als de rest van de reis even gemakkelijk zou zijn gegaan, had Elayne die vrouwen graag met hun vettige werk geholpen. Lang voor Caemlin was ze daar vast van overtuigd.

Toen ze eenmaal de eerste weg bereikten – niet meer dan een stoffig karrenspoor – verschenen de eerste boerderijen. Stenen gebouwen met rieten daken en schuren op hellingen of veilig beschut in dalen. Daarna duurde het zelden lang, of het land nu vlak of heuvelachtig was, bebost of gekapt, voor ze weer een boerderij of dorp zagen. Terwijl de plaatselijke bevolking zich vergaapte aan de merkwaardige vreemdelingen, probeerde Elayne er telkens achter te komen hoeveel steun het Huis Trakand bezat en wat de mensen het meest bezighield. Het onderkennen van die zorgen kon haar aanspraak op de troon versterken. Het kon van even groot belang zijn als de steun van andere Huizen. Ze hoorde zeer veel, hoewel niet altijd wat ze wilde horen. Andoranen hadden het recht om zelfs met de koningin openhartig van gedachten te wisselen en dus hielden ze zich amper in tegen een jonge vrouwe, hoe merkwaardig haar gezelschap ook mocht zijn. In een dorp dat Damelien heette, stonden drie watermolens naast een klein riviertje, dat zo ver was opgedroogd dat de hoge waterraderen droog stonden. De herbergier van de Gouden Schoven gaf toe dat hij Morgase een goede koningin had gevonden, de beste die er ooit was geweest. ‘Haar dochter had ook een goede vorstin kunnen zijn, neem ik aan,’ mompelde hij, aan zijn vierkante kin plukkend. ‘Jammer dat de Herrezen Draak hen gedood heeft. Ik neem aan dat het wel moest – de Voorspellingen of zoiets – maar waarom moest hij de rivieren laten opdrogen? Hoeveel graan, zei u, dat uw paarden nodig hadden, vrouwe? Het is verschrikkelijk duur, hoor.’ Een vrouw met een hard gezicht in versleten bruine kleren die om haar heen hingen alsof ze veel was afgevallen, nam een akker op die omgeven was door een lage stenen muur, terwijl de hete wind stofwolken naar de bossen joeg. De andere boerderijen rond Grafheuvel zagen er even erg, of nog erger uit. ‘Die Herrezen Draak heeft het recht niet om ons dit aan te doen, nee toch? Nou vraag ik je!’ Ze spuwde en keek fronsend op naar Elayne in het zadel. ‘De troon? O, die is zo goed als zeker voor Dyelin, nu Morgase en dat kind van haar dood zijn. Een paar hier in de buurt zijn nog steeds voor Naean of Elenia, maar ik ben voor Dyelin. Hoe dan ook, Caemlin is ver weg. Ik heb een oogst om me om te bekommeren. Als ik ooit nog een oogst krijg.’

‘O, het is waar, vrouwe, jazeker, Elayne leeft,’ zei een knokige oude timmerman haar in Perkamentsmarkt. Hij was zo kaal als een leren ei en zijn vingers stonden krom van ouderdom, maar het werk tussen de houtkrullen en het zaagsel in zijn winkel kon zich meten met het beste wat Elayne ooit had gezien. Ze waren alleen in zijn winkel. Aan het dorp te zien, was de helft van de inwoners vertrokken. ‘De Herrezen Draak laat haar naar Caemlin brengen, zodat hij haar zelf kan kronen met de Rozenkroon,’ beweerde hij. ‘Dat wordt overal gezegd. Maar het is niet juist, als je het mij vraagt. Hij is een van die zwartogige Aiel, naar ik hoor. We zouden eigenlijk naar Caemlin op moeten trekken en hem en al die Aiel verdrijven naar de plaats waar ze thuishoren. Dan kan Elayne helemaal zelf de troon opeisen. Nou ja, als Dyelin haar die laat houden.’

Elayne hoorde een heleboel over Rhand. Er waren geruchten dat hij trouw aan Elaida had gezworen en zelfs dat hij koning van Illian was geworden! In Andor kreeg hij de schuld van alles wat er de laatste twee, drie jaar verkeerd gegaan was, waaronder doodgeborenen, gebroken benen, sprinkhaanplagen, tweekoppige kalveren en driepotige kippen. Zelfs mensen die vonden dat haar moeder het land naar de afgrond had gedreven en dat een einde aan de heerschappij van Huis Trakand uitstekend was, zagen Rhand Altor als een indringer. De Herrezen Draak hoorde de Duistere te bestrijden bij Shayol Ghul, en hij zou uit Andor moeten worden verdreven. Dat was niet wat ze had gehoopt te horen, helemaal niet. Maar ze hoorde het keer op keer. Het was helemaal geen plezierige reis. Het was een langdurige les naar een van Lini’s geliefde gezegden: Het is niet de steen die je ziet, die je op je gezicht laat vallen.

Ze dacht dat naast de edelen nog een aantal andere zaken moeilijkheden kon opleveren. Enkele daarvan zouden beslist even erge ontploffingen veroorzaken als de poort. De windvindsters, toch al zelfgenoegzaam over hun overeenkomst met Nynaeve en haarzelf, gedroegen zich ergerlijk hooghartig tegen de Aes Sedai, vooral nadat bekend werd dat Merilille had toegestemd om een van de eerste zusters op de schepen te worden. Maar hoewel die situatie knetterde als de brandende lont van een vuurwerker, kwam het nooit echt tot een uitbarsting. De kans dat de windvindsters en de Kinsvrouwen, vooral de Weefkring, ontploften was minstens even groot. Ze keken elkaar moordzuchtig aan of bespotten elkaar openlijk. De Kinne noemden hen ‘Zeevolk-wilders die het in de bol was geslagen’, en de windvindsters hadden het over ‘kruiperige zandkrabben die Aes Sedai-voeten likten’. Maar het ging nooit verder dan een opgetrokken lip of dolken die gestreeld werden.

Ispan veroorzaakte echt problemen, en Elayne was ervan overtuigd dat die groter zouden worden, maar na een paar dagen lieten Vandene en Adeleas haar afgeschermd zonder kap rijden. Een stille gestalte met dunne vlechten in gekleurde kralen en gebogen hoofd; haar handen roerloos aan de teugels. Renaile zei iedereen die het maar wilde horen dat onder de Atha’an Miere een Duistervriend haar naam verloor zodra haar schuld bewezen was, waarna ze met een ballaststeen overboord werd gegooid. De vrouwen van de Kinne werden bleek bij het zien van de Tarabonse, zelfs Reanne en Alise. Maar Ispan werd steeds gedweeër. Ze deed haar best om iedereen ter wille te zijn en was een en al onderdanige glimlach voor de twee zusters, wat ze haar ook aandeden als ze haar ’s nachts wegvoerden. Aan de andere kant toonden Adeleas en Vandene zich steeds geprikkelder. Adeleas zei Nynaeve binnen gehoorsafstand van Elayne dat de vrouw geestdriftig hele boekdelen verklapte over oude samenzweringen van de Zwarte Ajah, vooral als ze er niet zelf bij betrokken was geweest. Als ze echter stevig aandrongen – Elayne kon het niet opbrengen naar hun methoden te vragen – en Ispan zich wat namen liet ontvallen, waren de meesten beslist dood. Bovendien was er geen enkele zuster bij. Vandene zei dat ze vreesden dat Ispan een Gelofte had afgelegd – de hoofdletter was hoorbaar – tegen het verraden van haar trawanten. Ze hielden Ispan zoveel mogelijk afgezonderd, en bleven haar verhoren, maar dat gebeurde nu heel behoedzaam, en in den blinde.

En dan waren Nynaeve en Lan er nog. En hoe. Zij barstte bijna van haar pogingen om zich in zijn bijzijn te beheersen. Ze droomde over hem als ze gescheiden moesten slapen – wat bijna altijd het geval was, door de verdeling van de slaapplaatsen – en werd heen en weer geslingerd tussen begeerte en vrees als ze hem naar een hooiberg kon smokkelen. In Elaynes ogen was het haar eigen schuld doordat ze voor een Zeevolk-huwelijk had gekozen. Het Zeevolk geloofde evenzeer in rangen en standen als in de zee, en ze wisten dat een vrouw en haar echtgenoot in hun leven vele malen van rang wisselden. Hun trouwgebruiken hielden daar rekening mee. Wie in het openbaar de lakens uitdeelde, moest in het persoonlijk leven gehoorzamen. Lan buitte dat volgens Nynaeve nooit uit. Niet ‘echt’, wat dat ook mocht betekenen. Want ze bloosde altijd wanneer ze dat zei. Maar ze bleef ervan overtuigd dat hij dat wel zou doen, en hij leek daar slechts meer plezier om te hebben. Waardoor Nynaeves stemmingen op een koortsig hoog randje wankelden. En van alle uitbarstingen die Egwene gevreesd had, was die van Nynaeve de enige die uitkwam. Ze snauwde iedereen af die haar voor de voeten liep, behalve Lan; bij hem was het allemaal honing en room. En Alise niet. Ze kwam er een of twee keer heel dichtbij, maar zelfs Nynaeve kon het kennelijk niet opbrengen Alise af te snauwen.

Over de voorwerpen die ze tegelijk met de Schaal der Winden uit de Rahad hadden meegenomen, koesterde Elayne hoop in plaats van vrees. Aviendha hielp haar bij het onderzoek, en dat deed Nynaeve ook enkele malen, maar zij was veel te traag en te behoedzaam en ze had er weinig aanleg voor. Ze vonden niet meer angrealen, maar de voorraad ter’angrealen bleef groeien. Nadat alle rommel was weggegooid, vulden de voorwerpen van de Ene Kracht vijf volle manden op de pakpaarden.

Hoe zorgvuldig Elayne ook te werk ging, haar pogingen om de ter’angrealen te bestuderen, verliepen niet zo goed. Van de Vijf Krachten was Geest hierbij de veiligste om te gebruiken – tenzij het juist Geest was dat het ding in werking stelde – maar soms moest ze andere stromen gebruiken, zo fijn als ze kon weven. Af en toe haalde haar voorzichtig peilen niets uit, maar de eerste keer dat ze een soort van glas gemaakte smidspuzzel aanraakte, werd ze duizelig en kon ze de halve nacht niet slapen. En toen ze met een draad van Vuur iets aanraakte wat leek op een helm van pluizige metalen veren, kreeg iedereen binnen twintig pas barstende hoofdpijn. Behalve zijzelf. En dan was er die vuurrode staaf, die warm aanvoelde. Op de rand van haar bed gezeten, in een herberg die De Wilde Ever heette, onderzocht ze de gladde staaf bij het licht van twee glimmende koperen lampen. Hij was zo dik als haar pols, een voet lang, leek van steen, maar voelde eerder stevig aan dan hard. De warmte van de staaf deed haar aan Vuur denken...

Ze knipperde met haar ogen en zat rechtop in bed. Zonlicht stroomde door het venster naar binnen. Ze had alleen haar onderkleding aan, en Nynaeve stond haar, volledig gekleed, fronsend aan te kijken. Aviendha en Birgitte keken toe vanuit de deuropening. ‘Wat is er gebeurd?’ wilde Elayne weten, en Nynaeve schudde grimmig haar hoofd.

‘Dat wil je niet weten.’ Haar mondhoeken bewogen.

Aviendha’s gezicht verried niets. Birgittes mond was misschien een beetje samengeknepen, maar het sterkste wat Elayne van haar voelde was een mengeling van opluchting en... vrolijkheid! Dat mens deed haar uiterste best om niet over de vloer te rollen van het lachen! Het ergste was dat niémand haar wilde vertellen wat er gebeurd was of wat ze gezegd of gedaan had. Ze wist zeker dat er wat was. Dat merkte ze aan de snel onderdrukte grijnzen van kinsvrouwen, windvindsters en zusters. Maar niemand wilde het haar vertellen. Daarna besloot ze de studie van de ter’angrealen uit te stellen tot ze een betere plek dan een herberg had. Een die beduidend minder openbaar was!

Negen dagen na hun vlucht uit Ebo Dar verschenen hier en daar wolken in de lucht en spatten er enkele dikke regendruppels in het stof van de weg. De volgende dag regende het zo nu en dan, en de dag erna maakte een hoosbui dat ze in de huizen en stallen van Perkamentsmarkt bleven schuilen. Die nacht veranderde de regen in natte sneeuw, en de vroege ochtend bracht dikke sneeuwlagen en een zwarte lucht. Ze hadden nog maar de helft van de weg naar Caemlin afgelegd en Elayne begon zich af te vragen of ze de resterende afstand in twee weken konden klaren.

Met de sneeuw werden kleren een zorg. Elayne gaf zichzelf er de schuld van dat ze niet aan warme kleding voor iedereen had gedacht. Nynaeve verweet het zichzelf. Merilille vond het haar fout en Reanne meende dat zij aansprakelijk was. Ze stonden die ochtend in de hoofdstraat van Perkamentsmarkt, terwijl de sneeuwvlokken op hun hoofden neerdwarrelden, en ruzieden over wie de blaam op zich mocht nemen. Elayne wist eigenlijk niet wie als eerste de onzinnigheid inzag en wie er het eerst begon te lachen, maar ze lachten allemaal toen ze om een tafel in De Witte Zwaan gingen zitten om te beslissen wat ze moesten doen. De oplossing was minder vrolijk. Om iedereen van een warme jas of mantel te voorzien moest er veel geld op tafel komen, als er al zoveel kleren te vinden waren. Ze konden natuurlijk sieraden verkopen of ruilen, maar niemand in Perkamentsmarkt leek veel belangstelling te hebben voor kettingen of armbanden, hoe mooi die ook gemaakt waren.

Aviendha loste deze moeilijkheid op toen ze een zakje opdook dat uitpuilde van heldere, volmaakte edelstenen waarvan er sommige behoorlijk groot waren. Vreemd genoeg zetten dezelfde mensen die eerst nauwelijks beleefd hadden gezegd geen belang te stellen in kettingen met edelstenen, grote ogen op bij de losse edelstenen die in Aviendha’s handpalm heen en weer rolden. Reanne dacht dat ze de kettingen als snuisterijen zagen en die stenen als rijkdom. Hoe dan ook, de mensen van Perkamentsmarkt waren nu maar al te gretig. In ruil voor twee middelgrote robijnen, een grote maansteen en een kleine vuurdruppel, kwamen ze met zoveel kleding van dikke wol aan als hun bezoekers maar wensten. Enkele kledingstukken waren zelfs amper gedragen.

‘Wat edelmoedig zeg,’ mopperde Nynaeve zuur, toen mensen kleren uit kisten en van zolders begonnen op te diepen. Een gestage stroom mensen verscheen met armen vol kleren in de herberg. ‘Die stenen hadden het hele dorp kunnen kopen!’ Aviendha haalde licht haar schouders op; ze zou een handvol stenen hebben afgestaan als Reanne niet had ingegrepen.

Merilille schudde haar hoofd. ‘We hebben wat zij willen, maar zij hebben wat wij nodig hebben. Ik vrees dat dat betekent dat zij de prijs bepalen.’ Het leek veel te veel op hun verhouding met het Zeevolk. Nynaeve zag er echt misselijk uit.

Toen Elayne en Aviendha alleen in de gang stonden, vroeg Elayne waar ze zo’n vermogen aan edelstenen vandaan had, waar ze bovendien maar al te graag van af scheen te willen. Ze meende dat het Aviendha’s aandeel in de buit van de Steen van Tyr was, of misschien van Cairhien.

‘Rhand Altor heeft me erin laten lopen,’ zei Aviendha gemelijk, ik probeerde mijn toh van hem te kopen. Ik weet dat dat de minst eerzame manier is,’ wierp ze tegen, ‘maar ik zag geen andere oplossing. En hij hield me voor de gek! Hoe komt het dat wanneer je iets op een redelijke wijze beredeneert, een man iets onredelijks doet en toch het overwicht verkrijgt?’

‘Hun mooie hoofden zijn zo wollig dat je niet van een vrouw kunt verwachten dat ze hen begrijpt,’ zei Elayne. Ze vroeg maar niet welke toh Aviendha had proberen te kwijten, en hoe dat kon uitlopen op het bezit van een zak vol dure edelstenen. Praten over Rhand was al moeilijk genoeg, zonder dat soort antwoorden. De sneeuw bracht meer dan de behoefte aan warme kleren, ’s Middags werden de sneeuwbuien steeds zwaarder en kwam Renaile de trap af. In de gelagkamer verklaarde ze dat haar aandeel in de overeenkomst geleverd was. Ze eiste niet alleen de Schaal der Winden op, maar ook Merilille. De Grijze zuster staarde haar in opperste verwarring aan, net als de meeste andere aanwezigen. De Kinsvrouwen waren aan de beurt om te eten, en dienaren en diensters renden heen en weer om de maaltijd van deze derde groep op te dienen. Renaile had luid en duidelijk gesproken, en alle hoofden in de gelagkamer draaiden zich naar haar toe.

‘Je kunt nu met je lessen beginnen,’ zei Renaile tegen de Aes Sedai. ‘Hup, die ladder op, naar mijn kwartier.’ Merilille wilde er iets tegen inbrengen, maar de windvindster van de Vrouwe der Schepen plantte haar vuisten in haar zij en haar gezicht stond ineens kil. ‘Als ik een bevel geef, Merilille Ceandevin,’ zei ze ijzig, ‘verwacht ik alle hens aan dek. En iedereen springt. Spring!’

Merilille sprong wel niet echt op, maar ze sprak zichzelf moed in en liep naar boven, terwijl Renaile haar zowat de trap opdreef. Gezien haar belofte had ze weinig keus. Reanne zag er ontzet uit. Alise en Sumeko, die nog steeds haar rode riem droeg, keken het bedachtzaam aan.

In de dagen erna, of ze nu op hun paarden over een besneeuwde weg zwoegden, of door een dorp liepen, of onderdak probeerden te vinden in een boerderij, nam Renaile Merilille steeds onder haar hoede, behalve als ze haar opdroeg om een andere windvindster te volgen. De saidargloed hing bijna voortdurend om de Grijze zuster en haar begeleidster heen, en Merilille toonde zonder ophouden wevingen. De bleke Cairhiense was beduidend kleiner dan de donkere Zeevolkvrouwen, maar aanvankelijk lukte het Merilille, louter door haar sterke Aes Sedai-persoonlijkheid, groter te lijken. Het duurde echter niet lang of ze had bijna voortdurend een verbijsterde blik. Elayne vond uit dat als er bedden waren, Merilille het hare deelde met Pol, haar kamenierster, en met de twee leerling-windvindsters Talaan en Metarra. Elayne wist niet zeker wat dat over Merililles rang zei. Blijkbaar plaatsten de windvindsters haar niet op gelijke hoogte met de leerlingen. Ze verwachtten gewoon dat ze deed wat haar gezegd werd, wanneer het haar gezegd werd, zonder wachten of aarzelen. Reanne was ontzet door de loop van de gebeurtenissen, maar Alise en Sumeko waren niet de enigen onder de Kinne die alles scherp in het oog hielden, en niet de enigen die nadenkend knikten. Plotseling voorzag Elayne een volgende moeilijkheid. De Kinsvrouwen zagen dat Ispan in haar gevangenschap steeds gedweeër werd, maar zij was de gevangene van andere Aes Sedai. De vrouwen van het Zeevolk waren geen Aes Sedai, en Merilille geen gevangene, maar ze deed meteen wat Renaile beval, of Dorile, of Caire en haar bloedzuster Tebreille. Elk was de windvindster van een golfvrouwe, en geen van de anderen liet haar met zoveel plezier rondrennen, maar dat was genoeg. Meer en meer Kinsvrouwen verloren hun afgrijzen en begonnen nadenkend te kijken. Misschien waren de Aes Sedai helemaal niet zo anders. Als Aes Sedai gewone vrouwen waren, waarom zouden zij zich dan nogmaals onderwerpen aan de gestrengheid van de Toren, aan het gezag van de Aes Sedai en aan hun tucht? Hadden zij het op zichzelf niet heel goed overleefd? Sommigen hadden dat al langer gedaan dan de oudere zusters konden geloven. Elayne kon bijna zien hoe de gedachte zich in hun hoofd vormde.

Maar toen ze dit tegen Nynaeve zei, mopperde die slechts: ‘Het werd tijd dat een paar zusters ontdekken hoe het is om een vrouw les te geven die meer meent te weten dan haar lerares. Wie een kans op de stola heeft, zal die nog steeds willen, en voor de rest zie ik niet in waarom ze niet wat meer wilskracht kunnen ontwikkelen.’ Elayne zei maar niets over Nynaeves klachten over Sumeko, die beslist wilskrachtiger was geworden. Sumeko had verschillende wevingen van Nynaeves Heling ‘onhandig’ genoemd, en Elayne had gedacht dat Nynaeve ter plekke een hartstilstand zou krijgen. ‘Hoe dan ook, het is helemaal niet nodig om Egwene hiervan op de hoogte te brengen. Als ze er is. Helemaal niet. Ze heeft genoeg op haar bord.’ Zonder twijfel bedoelde ze ook Merilille en de windvindsters. Ze zaten in hun nachtkleding op hun bed op de tweede verdieping van De Nieuwe Ploeg, met de gedraaide droom-ter’angreaal om hun hals. Die van Elayne hing aan een eenvoudig leren koordje en die van Nynaeve samen met Lans zware zegelring aan een dunne gouden ketting. Aviendha en Birgitte, beiden nog steeds aangekleed, zaten op twee van hun klerenkisten. Ze noemden het ‘op wacht staan’, tot zij en Nynaeve zouden terugkeren uit de Wereld der Dromen. Ze droegen beiden hun mantel tot ze onder de dekens konden kruipen. De Nieuwe Ploeg was beslist niet nieuw; over de gepleisterde muren liepen scheuren als spinnenwebben, en overal tochtte het onprettig. De kamer zelf was klein, en de kisten en opgestapelde bundels lieten weinig ruimte naast het bed en de wastafel. Elayne wist dat ze zich op de juiste wijze in Caemlin moest vertonen, maar soms voelde ze zich schuldig met al haar bezittingen op pakpaarden, terwijl de meeste anderen het moesten stellen met wat ze op hun rug konden dragen. Nynaeve had beslist geen spijt van haar kisten. Ze waren nu zestien dagen onderweg. De volle maan buiten het kleine raam scheen op een witte deken van sneeuw, die het reizen morgen zou vertragen, zelfs als de lucht helder bleef. Elayne dacht dat nog een week tot aan Caemlin een te zonnige schatting zou zijn.

‘Ik heb genoeg gezond verstand,’ zei ze tegen Nynaeve, ‘om haar daar niet aan te herinneren. Ik wil niet dat mijn neus nog een keer wordt afgebeten.’

Dat was wel zeer mild uitgedrukt. Ze waren niet meer in Tel’aran’rhiod geweest sinds ze Egwene hadden verteld dat de schaal gebruikt was, de nacht nadat ze het landgoed hadden verlaten. Ze hadden haar ook met tegenzin ingelicht over de overeenkomst die ze noodgedwongen met het Zeevolk hadden gesloten. Toen bevonden ze zich opeens tegenover de Amyrlin Zetel, met gestreepte stola en al. Elayne wist dat het nodig en terecht was – de beste vriendin die een koningin onder haar onderdanen had, wist maar al te goed dat ze zowel koningin als vriendin was – maar ze had het niet leuk gevonden dat haar vriendin heftig tegen haar was uitgevaren; dat ze zich gedragen hadden als domme ganzen en dat het hen allemaal de kop zou kunnen kosten. Vooral omdat ze het er eigenlijk mee eens was. Ze had het niet leuk gevonden om te horen waarom ze geen boetedoening kregen waarvan hun haren zouden krullen: Egwene kon het zich niet veroorloven dat ze er tijd aan verspilden... Maar het was nodig geweest, en terecht. Als ze op de Leeuwentroon zat, zou ze nog steeds Aes Sedai zijn, onderworpen aan de wetten en regels en gebruiken van de Aes Sedai. Niet voor Andor – ze zou haar land niet aan de Witte Toren overgeven – maar voor zichzelf. En dus aanvaardde ze, hoe onaangenaam het ook was, kalm haar kastijding. Nynaeve had gekronkeld en gestameld van schaamte, had geprobeerd tegenwerpingen te maken en bijna staan pruilen, waarna ze zich zo overvloedig verontschuldigd had dat Elayne nauwelijks kon geloven dat het de vrouw was die zij kende. En Egwene was geheel terecht de Amyrlin gebleven, koel in haar ongenoegen, zelfs terwijl ze hun de straffen kwijtschold. Deze nacht zou, op z’n best, niet plezierig of gemakkelijk zijn als zij aanwezig was.

Maar toen zij zich in het Salidar van Tel’aran’rhiod droomden, in de kamer in de Kleine Toren die de werkkamer van de Amyrlin genoemd werd, was ze er niet, en het enige teken dat ze er sinds hun laatste bezoek geweest was, waren enkele nauwelijks zichtbare woorden op een door kevers aangevreten muurpaneel. Het leek gedaan door een luie hand, die niet de moeite had genomen om diep te snijden.

BLIJF IN CAEMLIN

En een paar voet verder: WEES STIL EN VOORZICHTIG

Dat waren Egwenes laatste richtlijnen voor hen geweest. Ga naar Caemlin, en blijf daar tot ze bedacht had hoe ze de Zaal ervan kon weerhouden om hen allemaal te pekelen en in een ton te spijkeren. Een herinnering die ze niet konden uitwissen. Elayne omhelsde saidar en geleidde voor haar eigen boodschap. Het getal vijftien, kennelijk zomaar in de zware tafel gekrast, die Egwenes schrijftafel was geweest. Door de weving om te keren en af te binden, zou alleen iemand die haar vingers over de cijfers liet glijden erachter komen dat ze er niet echt waren. Misschien zou het geen vijftien dagen duren om Caemlin te bereiken, maar ze was er zeker van dat het meer dan een week zou kosten.

Nynaeve liep naar het raam en keek naar twee kanten naar buiten, waarbij ze zo voorzichtig was om haar hoofd niet door het open kozijn te steken. Het was hier nacht, net als in de echte wereld, met een volle maan die op de heldere sneeuw glansde, hoewel de lucht niet koud aanvoelde. Er zou niemand anders mogen zijn dan zijzelf, en als er iemand was, moest die worden ontlopen, ik hoop dat ze niet op moeilijkheden is gestuit met haar plannen,’ mompelde ze. ‘Ze heeft ons gezegd dat we het daar niet eens tegen elkaar over mogen hebben, Nynaeve. “Een geheim dat uitgesproken wordt, vindt vleugels.”’ Weer een van Lini’s vele geliefde spreuken. Nynaeve trok al omkijkend een lelijk gezicht en keek toen weer naar het smalle steegje beneden. ‘Voor jou is het anders. Ik heb als kind voor haar gezorgd, haar luiers verschoond, haar billen een keer of wat bewerkt. En nu moet ik opspringen als zij met haar vingers knipt. Dat kost moeite.’

Elayne kon het niet helpen. Ze knipte met haar vingers. Nynaeve draaide zich zo snel om dat ze leek te vervagen. Haar ogen puilden uit van afgrijzen. Haar blauwzijden rijkleding vervaagde en veranderde in een Aanvaardegewaad, en vervolgens in wat ze goede, stevige Tweewaterse wol noemde, donker en dik. Toen ze besefte dat Egwene er niet was en niet had staan luisteren, viel ze bijna flauw van opluchting.

Nadat ze terug in hun lichamen waren gestapt en lang genoeg wakker werden om de anderen te zeggen dat ze naar bed konden komen, geloofde Aviendha beslist dat het een goede grap was geweest, en ook Birgitte lachte. Maar Nynaeve nam wraak. De volgende ochtend liet ze Elayne ontwaken met een ijspegel. Elaynes gegil maakte het hele dorp wakker.

Drie dagen later kwam de eerste uitbarsting.

21

De handschoen oppakken

De grote winterstormen die de cemaros werden genoemd bleven maar binnenrollen vanuit de Zee der Stormen. Wreder dan mensenheugenis zich herinnerde. Sommigen zeiden dat de cemaros de maanden uitstel goed probeerden te maken. Bliksems sloegen donderend omlaag waardoor het nachtelijke duister vlekkerig oplichtte. De winden zwiepten over het land en regens geselden het, waardoor alleen de hardste wegen geen modderrivieren werden. Soms vroor de modder ’s avonds op maar bij zonsopgang zette steeds weer de dooi in, zelfs onder een grijze hemel, en werd de bodem weer een onafzienbaar moeras. Het verbaasde Rhand hoezeer dit alles zijn plannen bemoeilijkte.

De opgeroepen Asha’man kwamen snel, halverwege de ochtend van de volgende dag. Ze kwamen uit een poort gereden tijdens een kletterende hoosbui die de zon zo verduisterde dat het net zo goed avondschemer had kunnen zijn. Achter het gat in de lucht viel in Andor sneeuw. Grote dikke vlokken die neerdwarrelden en verborgen wat daarachter lag. De meeste mannen van die kleine colonne waren ingepakt in dikke zwarte mantels, maar de regen leek om henzelf en de paarden heen te vallen. Het viel niet erg op, maar een aandachtige toeschouwer keek altijd nogmaals en zag vaak af van een derde keer. Jezelf droog houden vereiste slechts een simpele weving zolang het je niet kon schelen dat je pronkte met wat je was. Maar eigenlijk verried de zwart-witte schijf op een vuurrode cirkel op de borst van hun mantel dat al. Zelfs al verborg de dichte regen het half, de wijze waarop ze te paard zaten straalde toch een zekere trots uit. Uitdagendheid. Ze vonden glorie in wat ze waren. Hun aanvoerder, Charl Gedwyn, een paar jaar ouder dan Rhand, was van gemiddelde lengte en zijn hoge kraag was getooid met het zwaard en de draak. Net als Torval droeg hij een fraai gesneden jas van de beste zwarte zijde. Zijn zwaard was weelderig beslagen met zilver en de met zilversmeedwerk beslagen zwaardgordel was vastgemaakt met een zilveren gesp in de vorm van een gebalde vuist. Gedwyn noemde zichzelf Tsorovan’m’hael, Stormleider in de Oude Spraak, wat dat verder ook mocht betekenen. In elk geval leek het goed bij het weer te passen.

Desondanks bleef hij in de opening van Rhands fraaie tent staan en keek afkeurend naar de neerstortende regen. Een wacht van gewapende Gezellen stond op niet meer dan dertig pas afstand in een kring rond de tent opgesteld, maar was amper zichtbaar. Het hadden standbeelden in een hoosbui kunnen zijn.

‘Hoe verwacht u van mij dat ik in dit weer iemand kan vinden?’ mopperde Gedwyn en keek om naar Rhand. Een tikkeltje te laat voegde hij er ‘mijn heer Draak’ aan toe. Zijn ogen stonden hard en uitdagend, maar zo keek hij altijd, of het nu naar een man of naar een schuttingpaal was. ‘Rochaid en ik hebben acht Toegewijden meegenomen en veertig Soldaten. Voldoende om een leger te vernietigen of tien koningen te laten inbinden. Wellicht kunnen we zelfs een Aes Sedai met de ogen laten knipperen,’ zei hij wrang. ‘Bloedvuur, wij tweeën zouden de klus al kunnen klaren. Of u alleen. Waarom hebt u nog iemand anders nodig?’

‘Ik verwacht dat je gehoorzaamt, Gedwyn,’ zei Rhand kil. Stormleider? En Manel Rochaid, de onderaanvoerder van Gedwyn, noemde zich Baijan’m’hael, Aanvalsleider. Wat voerde Taim in zijn schild met die nieuwe rangen? Het belangrijkste was dat de kerel wapens vormde. Het belangrijkste was dat de wapens lang genoeg bij hun verstand bleven om bruikbaar te zijn. ‘En ik verwacht niet dat je tijd verknoeit met twijfelen aan mijn bevelen.’

‘Zoals u beveelt, mijn heer Draak,’ mompelde Gedwyn. ik stuur er onmiddellijk mannen op uit.’ Met een snelle groet, de vuist tegen zijn borst, beende hij de storm in. De hoosbui gleed af langs het kleine schild dat hij om zich heen had geweven. Rhand vroeg zich af of de man een vermoeden had hoe dicht hij bij zijn dood was geweest door zonder waarschuwing saidin te grijpen.

Je moet hem doden voor hij jou doodt, giechelde Lews Therin. Dat gaan ze doen, weet je dat? Dode mannen kunnen niemand verraden. De stem in Rhands hoofd veranderde in verbazing. Maar soms sterven ze niet. Ben ik dood? En jij?

Rhand onderdrukte de woorden tot niet meer dan gegons op de grens van zijn gehoor. Sinds zijn terugkeer in Rhands hoofd deed Lews Therin er zelden het zwijgen toe, tenzij hij werd gedwongen. De man leek nog gekker dan vroeger en vaak ook veel kwader. Soms ook sterker. Zijn stem drong in Rhands dromen door, en wanneer hij zichzelf in een droom zag, herkende hij vaak zichzelf niet. Het was ook niet altijd Lews Therin met het gezicht dat hij had leren kennen als dat van Lews Therin Telamon. Soms was het vaag, maar kwam het hem bekend voor, en ook Lews Therin leek erdoor geschokt te zijn. Dat was een aanwijzing hoe ver de krankzinnigheid van de man ging. Of misschien Rhands eigen krankzinnigheid.

Nog niet, dacht Rhand. Ik kan me nog niet veroorloven gek te worden.

Wanneer dan wel? fluisterde Lews Therin, voor Rhand hem weer deed verstommen.

Met de komst van Gedwyn en de Asha’man kwam er schot in zijn plannen om de Seanchanen naar het westen te drijven, hoewel alles soms even snel opschoot als een man die voortstrompelt op een van de drassige wegen. Hij verhuisde zijn eigen kamp meteen en deed geen moeite om zijn bewegingen geheim te houden. Het had geen zin je in te spannen voor geheimhouding. Sinds de cemaros waren losgebarsten, reisden berichten per postduif langzaam en per koerier nog veel langzamer, maar hij wist zeker dat hij in de gaten werd gehouden. Door de Witte Toren, door de Verzakers, door iedereen die winst of verlies zag in de gangen van de Herrezen Draak en die zich wat munten aan krijgslieden kon veroorloven. Misschien zelfs wel door de Seanchanen. Als hij verkenners op hen afstuurde, waarom dan niet het omgekeerde? Maar zelfs de Asha’man wisten niet waarom hij zich verplaatste.

Terwijl Rhand roerloos toekeek hoe mannen zijn tent opgevouwen op een kar met hoge wielen legden, verscheen Weiramon op een van zijn vele paarden, een felle witte ruin uit het stamboek van de Tyreense fokkers. De hemel was opgeklaard, al versluierden grijze wolken nog steeds de middagzon en voelde de lucht aan alsof je er met je handen water uit kon persen. De Drakenbanier en de Banier van het Licht hingen slap en doorweekt aan hun hoge palen. De Tyreense Verdedigers waren de Gezellen opgevolgd en terwijl Weiramon door de kring van ruiters reed, keek hij fronsend naar Rodrivar Tihera, een magere vent, zelfs voor een Tyrener donker, met een kort puntig sikje. Tihera was uiterst nauwgezet en stipt, een Heer van het Land die door zijn kundigheid in rang was gestegen. De dikke witte pluimen op zijn gerande helm voegden nog meer versieringen toe aan zijn ingewikkelde buiging voor Weiramon. De Hoogheer fronste nog dieper.

De Kapitein van de Steen hoefde niet persoonlijk Rhands lijfwacht aan te voeren, maar hij deed dat vaak, zoals Marcolin vaak zelf de Gezellen leidde. Er was een bittere wedijver ontstaan tussen de Verdedigers en de Gezellen over de vraag wie voor Rhands veiligheid diende te zorgen. De Tyreners eisten dat recht op, omdat hij Tyr veel langer had geregeerd en de Illianers omdat hij uiteindelijk koning van Illian was. Wellicht had Weiramon wat opgevangen van het gemompel onder de Verdedigers dat het de hoogste tijd werd dat Tyr ook een koning kreeg. En wie was meer geschikt dan de man die de Steen had ingenomen? Weiramon kon het niet méér met de noodzaak eens zijn, al had hij andere denkbeelden over wie de kroon moest dragen. En hij was niet de enige.

De man trok een nietszeggend gezicht zodra hij Rhand zag kijken en zwaaide zich uit zijn met goud bewerkte zadel om een buiging te maken waarbij die van Tihera eenvoudig leek. Hoewel hij een man met een ijzeren ruggengraat was, kon hij zich zelfs in zijn slaap nog opblazen en pronkerig rondstappen. Al vertoonde hij een lichte grimas toen zijn glanzende laars in de modder belandde. Hij droeg een regenmantel om het vocht van zijn mooie kleren te houden, maar zelfs die was afgezoomd met goudbrokaat en had een kraag van saffieren. Ondanks de donkergroene zijden jas van Rhand, waarvan de mouwen en kraag vol klimmende bijen zaten, viel het te vergeven als men dacht dat de Kroon van Zwaarden op het hoofd van de Tyrener thuishoorde.

‘Mijn heer Draak!’ galmde Weiramon. ik kan de woorden niet vinden om te zeggen hoe blij ik ben dat u door Tyreners wordt bewaakt, mijn heer Draak. De wereld zou zeker wenen indien u iets overkwam.’ Hij was te slim om de Gezellen hardop onbetrouwbaar te noemen. Nét iets te slim.

‘Dat zal vroeg of laat wel gebeuren,’ merkte Rhand droogjes op. Nadat een zeer groot deel van de wereld uitgefeest zou zijn. ik weet hoe groot uw tranen zouden zijn, Weiramon.’ De man dofte zich nog op ook, met wat strijkgebaartjes over het uiteinde van zijn grijzende puntbaard. Hij hoorde alleen wat hij wenste te horen, inderdaad, mijn heer Draak. U kunt bouwen op mijn standvastigheid. En daarom ben ik enigszins bezorgd over de bevelen die uw lijfknecht me vanmorgen heeft gebracht.’ Dat was Adlie geweest. Vele edelen deden net of de Asha’man slechts Rhands bedienden waren, alsof dat ze minder gevaarlijk maakte. ‘Dat wegsturen van het grootste deel van de Cairhienin was heel verstandig. En de Illianers uiteraard, dat spreekt voor zich. Ik kan zelfs begrijpen waarom u een grens hebt gesteld aan het aantal mannen van Gueyam en de anderen.’ Weiramons laarzen sopten in de modder toen hij een paar passen dichterbij kwam. Zijn stem nam een vertrouwelijke toon aan. ik geloof écht dat sommigen... Tja, ik zou het niet echt samenspannen willen noemen, maar ik denk wel dat hun trouw niet altijd zonder vraagtekens mag worden bezien. Zoals die van mij. Geen enkel vraagteken.’ Opnieuw veranderde zijn toon. Hij klonk nu sterk en vol vertrouwen, als een man die zich alleen zorgen maakt over de behoeften van degene die hij dient. De man die hém zeker tot de eerste koning van Tyr zou kronen. ‘Sta mij toe al mijn wapenknechten mee te nemen, mijn heer Draak. Met hen, en de Verdedigers, kan ik de eer van de Heer van de Morgen en zijn veiligheid waarborgen.’

In alle over de heide verspreide kampementen werden wagens en karren geladen en paarden gezadeld. De meeste tenten waren reeds afgebroken. Hoogvrouwe Rosana was op weg naar het noorden en haar banier werd gevolgd door een colonne die groot genoeg was om bandieten onder de voet te lopen en Shaido-krijgers aan het denken te zetten. Maar ook weer niet zo groot dat ze zich dingen in haar hoofd kon halen. Zeker niet nu de helft bestond uit wapenknechten van Gueyam en Maracon en Verdedigers van de Steen. Vrijwel hetzelfde gold voor Spiron Narettin, die naar het oosten over de hoge heuvelrug trok, met evenveel eigen leenmannen als Gezellen en mannen die anderen in de Raad van Negen trouw hadden gezworen. Hij had ook nog honderd man voetvolk bij zich, waaronder sommigen die zich hadden overgegeven bij het bos achter de heuvel. Een verrassend aantal van hen had ervoor gekozen de Herrezen Draak te volgen, maar Rhand vertrouwde ze niet genoeg om hen bij elkaar te laten. Tolmeran was net opgestapt met eenzelfde allegaartje, en anderen zouden wegtrekken zodra hun karren en wagens volgeladen waren. Ieder in een andere richting en niemand kon zijn troepen genoeg vertrouwen om wat anders te doen dan Rhands bevelen uitvoeren. Vrede brengen in Illian was een belangrijke taak, maar elke edele speet het dat ze van de Herrezen Draak gescheiden werden; ze vroegen zich overduidelijk af of dit inhield dat ze uit de gunst waren. Hoewel enkele anderen weer zouden overwegen waarop hij degenen in zijn gezelschap had geselecteerd. Rosana had zeker nadenkend gekeken.

‘Ik waardeer je bezorgdheid,’ gaf Rhand Weiramon te kennen, ‘maar hoeveel lijfwachten heeft één man nodig? Ik ben niet van plan een oorlog te beginnen.’ Misschien haarkloverij, want deze oorlog was al een hele tijd aan de gang. Die was reeds in Falme, zo niet eerder, uitgebroken. ‘Laat je mannen zich klaarmaken.’ Hoeveel zijn er voor mijn trots gestorven? kreunde Lews Therin. Hoeveel zijn er voor mijn fouten gestorven?

‘Mag ik ten minste vragen waar we heen gaan?’ Weiramons bozige vraag volgde meteen op de stem in Rhands hoofd.

‘De stad!’ snauwde Rhand. Hij wist niet hoeveel er door zijn fouten waren gestorven, maar door zijn trots geen enkele. Dat wist hij zeker.

Weiramon wilde wat zeggen, blijkbaar in de war of hij Tyr dan wel Illian bedoelde, of zelfs Cairhien, maar Rhand wuifde hem met de drakenstaf opzij. Een scherpe stekende beweging waardoor de groen-witte kwast heen en weer slingerde. Hij wilde bijna dat hij er Lews Therin mee kon neersteken, ik ben niet van plan hier de hele dag rond te hangen, Weiramon! Ga naar je mannen!’ Minder dan een uur later greep hij de Ware Bron beet en bereidde zich voor om een poort voor Reizen te maken. Hij moest de duizeligheid bestrijden die hem de laatste tijd beving, wanneer hij de Ene Kracht greep of losliet; hij zwaaide nog net niet heen en weer in Tai’daishars zadel. Maar met de gesmolten smerigheid die op saidin dreef, bevroren slijm, veroorzaakte het aanraken van de Ware Bron op een haartje na dat hij moest braken. Hij zag alles dubbel en zelfs al was het maar een paar tellen, dat maakte het weven van de stromen lastig, bijna onmogelijk. Hij had het Dashiva of Flin of een van de anderen kunnen opdragen, maar Gedwyn en Rochaid hielden hun teugels in, aan het hoofd van ruim tien zwartgejaste Soldaten, die er niet op uit waren gestuurd. Ze stonden geduldig te wachten. En hielden Rhand in de gaten. Rochaid, niet meer dan een hand kleiner dan Rhand en wellicht zo’n twee jaar jonger, was eveneens een volleerde Asha’man en ook zijn jas was van zijde. Er speelde een glimlachje om zijn mond alsof hij dingen wist die anderen onbekend waren en die hem vermaakten. Wat wist hij? Van de Seanchanen natuurlijk, maar niets van Rhands plannen met hen. Wat nog meer? Misschien niets, maar Rhand was niet van zins die twee enige zwakte te tonen. De duizeligheid verdween snel en het dubbele zicht een beetje langzamer, zoals dat steeds in de afgelopen weken was gebeurd. Hij voltooide de weving en spoorde vervolgens meteen zijn paard aan om door het gat te rijden dat zich voor hem openvouwde. De stad die hij bedoelde was Illian, hoewel de poort zich ten noorden van die plaats opende. Ondanks Weiramons zogenaamde zorgen ging hij amper onbeschermd en alleen. Bijna drieduizend man reden door dat grote vierkante gat in de lucht een golvende steppe op die niet ver van de brede modderweg aflag die naar de Noordelijke Sterdijk voerde. Zelfs wanneer elke heer een handvol gewapende mannen was toegestaan – voor heren die gewoon waren duizend, zo niet duizenden mannen te leiden, was een honderdtal maar een handvol – waren het er alles bij elkaar heel wat. Tyreners en Cairhienin en Illianers. Verdedigers van de Steen onder Tihera, de Gezellen onder Marcolin en de Asha’man onder Gedwyn. De Asha’man die met hem waren meegekomen. Dashiva, Flin en de anderen reden vlak achter Rhand. Allen behalve Narishma, die nog niet terug was. De man wist waar hij hem kon vinden, maar Rhand was enorm bezorgd.

Iedere man bleef zoveel mogelijk bij zijn landgenoten. Gueyam en Maracon en Aracome reden bij Weiramon, en allen hielden ze Rhand meer in het oog dan dat ze opletten waar ze reden. Gregorin Panar en drie andere leden van de Raad van Negen, bogen zich in het zadel naar elkaar toe en spraken zachtjes en verontrust. Semaradrid, met een groepje strak kijkende Cairhiense heren achter zich, hield Rhand bijna even aandachtig in de gaten als de Tyreners. Rhand had degenen die met hem meekwamen even zorgvuldig gekozen als degenen die hij had weggestuurd. En niet altijd om de redenen die een ander zou hebben gehad.

Als er toeschouwers waren geweest, zou het een indrukwekkende vertoning zijn geweest. Al die felgekleurde banieren, vlaggen en vaandels en de kleine koins die slechts van Cairhiense ruggen omhoogstaken. Bont en geweldig en heel gevaarlijk. Sommigen hadden tegen hem samengezworen, en hij had vernomen dat Semaradrids Huis Maravin een oude bondgenoot was van Huis Riatin, dat in Cairhien openlijk tegen hem in opstand was. Semaradrid ontkende die band wel niet, maar had het, voor Rhand erachter kwam, nooit uit zichzelf ter sprake gebracht. De Raad van Negen was gewoon nog te onbekend voor hem om hen allemaal achter te laten. En Weiramon was een dwaas. Als hij zijn eigen gang kon gaan, zou hij om de gunst van de Herrezen Draak te verwerven zeer wel met een leger kunnen optrekken tegen de Seanchanen, of Morland, of het Licht mocht weten tegen wie en waar. Hij was te stom om achter te laten en te machtig om terzijde te schuiven. Zodat hij bij Rhand mocht blijven en vond dat hij hiermee werd geëerd. Het was eigenlijk jammer dat hij niet stom genoeg was om iets te doen waardoor hij naar de beul kon worden gestuurd.

Achter de troepen kwamen de bedienden en karren – niemand begreep waarom Rhand alle wagens met de anderen had meegestuurd en hij was niet van plan het uit te leggen. Wiens oren zouden het te horen krijgen? Daarop volgden de ongebruikte rijdieren aan de lange touwen van paardenknechten, en een ongeordende groep mannen. Ze droegen slecht passende borstplaten vol deuken of leren wambuizen waarop roestige stalen schijven waren gestikt, en bezaten bogen, kruisbogen of lansen. Hier en daar was zelfs een piek te zien. Dit waren de kerels uit de groep die de oproep van ‘heer Brend’ hadden beantwoord en die niet ongewapend naar huis terug wilden keren. Hun aanvoerder was de man met de loopneus met wie Rhand aan de boszoom had gesproken. Hij heette Eagan Padros en was slimmer dan hij eruitzag. In veel landen was het voor een gewone boer of burger moeilijk om hoog te stijgen, maar Rhand dacht dat Padros het in zich had. De man verzamelde zijn manschappen aan de zijkant, waar het hele stel elkaar verdrong om een beter zicht op het zuiden te hebben.

De Noordelijke Sterdijk liep kaarsrecht door de vele spannen moeras rond Illian. Het was een brede straatweg van ingeklonken zand, met veel platte stenen bruggen. De wind uit het zuiden voerde zilt aan en de vage geur van leerlooierijen. Illian was een uitgestrekte stad, zeker zo groot als Caemlin of Cairhien. Kleurige pannendaken en honderden hoog oprijzende torens die glommen in het zonlicht, waren net zichtbaar boven de grote grasvlakte waar kraanvogels op hoge poten rondstapten en vluchten witte vogels onder het slaken van schrille kreten laag rondzwierden. Illian had nooit stadswallen nodig gehad. Niet dat muren een stad tegen de Herrezen Draak konden beschermen.

Er heerste een aanzienlijke teleurstelling dat hij niet van plan was Illian binnen te trekken. Niemand sprak zijn klacht hardop uit, tenminste niet binnen Rhands gehoor. Maar veel gezichten stonden heel mistroostig en er klonk een bitter gemompel toen de kampen haastig werden opgezet. Net als de meeste grote steden stond Illian bekend om zijn ongewone geheimen, gulle tapsters en gewillige vrouwen. Tenminste bij de mannen die er nooit waren geweest, ook al was het hun eigen hoofdstad. Onwetendheid gaf een stad altijd een grotere naam op die gebieden. Maar nu galoppeerde alleen Mor weg over de dijk. Mannen richtten zich op van het vastzetten van hun tent en de lijnen voor de paarden. Ze keken hem jaloers na. Edelen zagen nieuwsgierig toe terwijl ze net deden of het ze niet interesseerde.

De Asha’man bij Gedwyn besteedden weinig aandacht aan Mor, terwijl ze hun eigen kamp opzetten. Dat bestond uit een inktzwarte tent voor Gedwyn en Rochaid, en een ruimte waar vochtig bruin gras en modder plat en droog waren geperst. Hier rolden de anderen zich in hun mantels om te gaan slapen. Alles werd natuurlijk met de Ene Kracht gedaan; er werd geen vinger uitgestoken om een kookvuur te laten branden. Enkele mannen in de andere kampen keken met open mond toe. Hun ogen werden groot toen de tent uit zichzelf omhoog leek te komen en de tentstokken uit de pakzadels kwamen aanzweven. De meesten keken echter meteen de andere kant op zodra ze beseften wat er gaande was. Twee of drie Soldaten in het zwart leken in zichzelf te praten.

Flin en de anderen voegden zich niet bij Gedwyns eenheid. Ze beschikten over een paar tenten die niet zo ver van Rhands tent waren opgezet. Dashiva liep echter naar de Stormleider en de Aanvalsleider die ontspannen stonden te praten en zo nu en dan een scherp bevel uitten. Er werden enkele woorden gewisseld waarna hij hoofdschuddend terugslenterde en boos binnensmonds mopperde. Gedwyn en Rochaid waren geen vriendelijk stel. Maar goed ook. Rhand nam zijn tent in gebruik zodra die was vastgezet. Hij lag languit met al z’n kleren aan op het veldbed en staarde naar het schuine dak. Op het valse zijden plafond waren ook bijen geborduurd. Hopwil bracht hem een mok dampende kruidenwijn – Rhand had zijn dienaren achtergelaten – maar de wijn werd koud op de schrijftafel. Hij dacht koortsachtig na. Nog twee of drie dagen en de Seanchanen zouden een oplawaai krijgen die hen van hun sokken zou blazen. Daarna moest hij snel terug naar Cairhien om te zien hoe de onderhandelingen met het Zeevolk waren afgelopen, om uit te zoeken wat Cadsuane in haar schild voerde – hij was haar iets verschuldigd, maar ze was wel ergens op uit! – en om wellicht een streep te zetten onder wat er nog aan opstandelingen rondzwierf. Waren Caraline Damodred en Darlin Sisnera in alle verwarring nog weggekomen? Als hij Hoogheer Darlin in handen had, zou er eveneens een eind aan de opstand in Tyr kunnen komen. Andor. Als hij aannam dat Mart en Elayne in Morland waren, en daar zag het naar uit, zou het op z’n best nog weken duren voor Elayne op de Leeuwentroon kon plaatsnemen. En zodra dat gebeurd was, moest hij uit de buurt van Caemlin blijven. Hij moest echter dringend met Nynaeve spreken. Kón hij saidin reinigen? Misschien wel. Het zou ook de wereld kunnen vernietigen. Lews Therin blaatte tegen hem in naakte doodsangst. Licht, waar blééf Narishma?

Een cemaros brak los en hier bij zee was die nog woester. Regen roffelde op het tentdoek. Bliksems baadden de toegang in blauwwit licht en de donder rommelde. Het klonk of er bergen over het land rolden.

Uit dat noodweer stapte Narishma de tent in, druipnat, zijn donkere haren tegen zijn voorhoofd geplakt. Hem was bevolen tot elke prijs ongezien te blijven. Voor hem geen hanig gedrag. Zijn doorweekte bruine jas was gewoontjes en zijn donkere haar was opgebonden zonder vlechten. Maar ook zonder klokjes trok een man wiens haar bijna tot zijn middel reikte de aandacht. Ook hij keek nors. Onder zijn arm droeg hij een ronde bundel die met een koord was vastgebonden. Dikker dan een mannenbeen, net een vloerkleedje. Rhand sprong van zijn bed en rukte de bundel naar zich toe, voor Narishma hem had kunnen overhandigen. ‘Heeft iemand je gezien?’ wilde hij weten. ‘Waarom heeft het zo lang geduurd? Ik had je gisteravond al verwacht.’

‘Het duurde even voor ik begrepen had wat ik moest doen,’ antwoordde Narishma vlak. ‘Je hebt me niet alles verteld. Je hebt me bijna gedood.’

Dat was belachelijk. Rhand had hem echt alles gezegd wat hij moest weten. Daar was hij zeker van. Het had geen zin iemand zoiets belangrijks toe te vertrouwen en hem te laten sterven voor hij het kon uitvoeren. Zorgvuldig stopte hij de bundel onder zijn bed. Zijn handen beefden van de aandrang om de doeken weg te rukken en erachter te komen of Narishma het juiste had meegenomen. De man had niet durven terugkomen als dat niet het geval was. ‘Trek je uniform aan voor je naar de anderen gaat,’ zei hij. ‘En Narishma...’ Rhand richtte zich op en keek de man strak aan. ‘Als je iemand hiervan vertelt, zal ik je doden.’

Dood de hele wereld, lachte Lews Therin met spottend gekreun. Wanhopig gekreun. Ik heb de wereld gedood en dat kun jij ook, als je je best doet.

Narishma sloeg zijn vuist hard tegen zijn borst. ‘Zoals u beveelt, mijn heer Draak,’ zei hij bitter.

Vroeg in de morgen trokken duizend man van het Legioen van de Draak Illian uit, over de Noordelijke Sterdijk, regelmatig stappend op het slaan van trommen. Dikke grijze wolken rolden langs de hemel en een harde zilte zeewind liet mantels en vaandels wapperen en voorspelde de komst van nog een storm. Het Legioen trok de aandacht van de wapenknechten die reeds in het kamp waren. Ze droegen blauw geverfde Andoraanse helmen, en op de borst van hun lange blauwe jassen was een rood gouden draak geborduurd. Een blauw vaandel met de draak en een nummer onderscheidden de vijf tweehanden. De legioensoldaten waren in vele opzichten anders. Ze droegen bijvoorbeeld hun borstkuras onder de jas, zodat de draken niet verborgen bleven. Om dezelfde reden waren de jassen van de zijkant dichtgeknoopt. Iedere man was voorzien van een kort zwaard en een met staal beslagen kruisboog, die elke soldaat op precies dezelfde manier tegen de schouder hield. De officieren liepen voorop, ieder met een hoge rode pluim op de helm, vlak voor de trom en het vaandel. De enige paarden waren de muiskleurige ruin van Fedwin Mor aan het hoofd en de lastdieren in de achterhoede. ‘Voetvolk,’ mompelde Weiramon, met zijn teugels op een met een handschoen bedekte handpalm slaand. ‘Bloedvuur, dat heeft weinig zin, voetvolk. Bij de eerste aanval schieten ze alle kanten op. Nog eerder zelfs.’ De kop van de colonne stapte de Sterdijk af. Ze hadden geholpen bij de inname van Illian en waren niet gevlucht. Semaradrid schudde zijn hoofd. ‘Geen pieken,’ mompelde hij. ik heb voetvolk onder goede aanvoerders zien standhouden, met pieken, maar zonder...’ Er klonk een geluid van afkeer in zijn keel. Gregorin Panar, de derde man die vlak bij Rhand in het zadel zat, zag de stoet aankomen maar zei niets. Wellicht had hij geen vooroordelen tegen voetvolk – in dat geval hoorde hij volgens Rhand bij het handjevol edelen dat ze niet bezat – maar hij deed veel moeite niet te fronsen en het lukte hem bijna. Iedereen wist nu dat de mannen de draak op hun borst mochten voeren omdat ze ervoor gekozen hadden Rhand te volgen. De Illianer moest zich wel afvragen waar Rhand hen naartoe stuurde en waarom de Raad van Negen hun bestemming niet te horen kreeg. Wat dat betrof nam Semaradrid Rhand eveneens tersluiks op. Alleen Weiramon was te dom om na te denken.

Rhand wendde Tai’daishar af. De bundel van Narishma was opnieuw ingepakt, in een dunnere rol, en onder het leer van zijn linker stijgbeugel gebonden. ‘Ontruim het kamp, we gaan,’ beval hij de edelen. Ditmaal liet hij Dashiva de poort weven die hen allen weg moest voeren. De onopvallende kerel keek hem fronsend aan en mopperde in zichzelf – hij leek zelfs verontwaardigd! – en Gedwyn en Rochaid zagen op hun paarden, die schoft aan schoft stonden, minachtend aan hoe de zilveren gleuf ronddraaide en een gat naar het niets werd. Ze hielden Rhand meer in het oog dan Dashiva. Nou, ze mochten kijken. Hoe vaak kon hij saidin grijpen en riskeren duizelig neer te gaan voor hij daadwerkelijk viel? Het mocht niet ergens zijn waar zij het konden zien.

Ditmaal voerde de poort hen naar een brede weg die door struikgewas sneed op de lage uitlopers van bergen in het westen. De Nemarellinbergen. Niet zo hoog en indrukwekkend als de Mistbergen en een molshoop vergeleken met de Rug van de Wereld, maar ze staken donker en streng af tegen de hemel. Spitse toppen die de westkust van Illian ommuurden. Daarachter lag de Kabaldiepte, en daar weer achter...

De mannen herkenden de bergtoppen al snel. Gregorin Panar wierp een blik in het rond en knikte plotseling tevreden. De andere drie Raadsheren en Marcolin stuurden hun paarden voor een gesprek naar hem toe, terwijl de ruiters nog steeds door de poort stroomden. Het kostte Semaradrid wat meer tijd om de plek te herkennen, net als Tihera, en zij keken eveneens alsof ze nu alles doorhadden. De Zilverweg liep van de stad Illian naar Lugard, en al het binnenlandse handelsverkeer naar het westen ging erlangs. Er was ook een Goudweg die naar Far Maddin liep. Zowel de wegen als de namen stamden uit een ver verleden, voor het ontstaan van Illian. Honderden en honderden jaren van wagenwielen, hoeven en laarzen hadden ze hardgelopen en de cemaros konden slechts aan de randen wat modder vormen. Ze behoorden tot de weinige betrouwbare hoofdwegen waarlangs grote groepen ’s winters door Illian konden reizen. Iedereen was inmiddels op de hoogte van de Seanchanen in Ebo Dar, hoewel de verhalen van de wapenknechten die Rhand had opgevangen hen als gemenere Trollok-neven afschilderden. Als de Seanchanen van plan waren Illian binnen te vallen dan was de Zilverweg een goede plek om je verdediging op te stellen.

Semaradrid en de anderen dachten zijn plannen nu te kennen. Hij moest hebben vernomen dat de Seanchanen eraan kwamen. De Asha’man waren hier dus om hen bij hun opmars te vernietigen. Vanwege de verhalen over de Seanchanen leek het niemand te rouwen dat ze daardoor maar bar weinig te doen zouden hebben. Natuurlijk moest Tihera het uiteindelijk uitleggen aan Weiramon. Hij was wél van streek, al probeerde hij dat te verbloemen achter een grootse toespraak over de wijsheid van de Herrezen Draak en het krijgskundig genie van de Heer van de Morgen, en hoe hij persoonlijk de eerste aanval op die Seanchanen zou leiden. Een door en door stomme os. Met wat geluk zou ieder ander die van deze wapenschouw op de Zilverweg hoorde, niet veel slimmer zijn dan Semaradrid of Gregorin. Met wat geluk zou niemand die ertoe deed het vernemen voor het te laat was.

Rhand ontspande zich om af te wachten en meende dat het nog maar een dag zou duren. Maar toen de dagen verstreken, begon hij zich af te vragen of hij een even grote dwaas was als Weiramon. De meeste Asha’man waren in Illian, Tyr en de Maredovlakte op zoek naar de anderen die Rhand bij zich wenste. Ze zochten in de hevige cemaros. Poorten en Reizen waren een geweldige hulp, maar zelfs een Asha’man had tijd nodig om te vinden wat hij zocht als hevige stortbuien alles op vijftig pas afstand verborgen. Zoekende Asha’man konden ongeweten de gezochten op een span mislopen, en wanneer ze teruggingen kwamen ze erachter dat de mannen verder waren getrokken. Sommigen moesten veel verder Reizen, op zoek naar mensen die niet echt gevonden wilden worden. Dagen gingen voorbij voor de eerste met nieuws terugkwam. Hoogheer Sunamon voegde zich bij Weiramon. Een gezette man met zalvende maniertjes. Tegen Rhand tenminste. Hij was gladjes in zijn fraaie zijden jas en met een eeuwige glimlach heel vlot met zijn verklaringen van trouw. Maar hij had al zo vaak samengezworen tegen Rhand dat hij het waarschijnlijk in zijn slaap nog deed. Hoogheer Torean verscheen, met zijn bolle boerengezicht en zijn enorme rijkdom. Hij stamelde iets over de eer dat hij wederom aan de zijde van de Herrezen Draak mocht uitrijden. Torean vond goud belangrijker dan wat ook, behalve misschien de voorrechten die Rhand de edelen in Tyr had ontnomen. Hij leek vooral teleurgesteld over het feit dat er geen dienstmeisjes in het kamp waren, noch een dorp in de buurt waar gewillige boerendochters te vinden waren. Torean had zeker zo vaak tegen Rhand samengezworen als Sunamon. Misschien nog wel meer dan Gueyam, Maracon of Aracome. Er waren anderen. Bertome Saighan, een kleine, ruig knappe man met een gladgeschoren voorhoofd. Uiterlijk treurde hij niet al te zeer over de dood van zijn nicht Colavaere en dat om twee redenen. Allereerst was hij nu Hoogzetel van Huis Saighan en ten tweede had Rhand haar volgens de geruchten terechtgesteld. Of vermoord. Bertome boog met een glimlach die nooit zijn donkere ogen bereikte. Sommigen zeiden dat hij dol was geweest op zijn nicht. Ailil Riatin kwam, een slanke waardige vrouw, niet jong meer, maar nog zeer mooi. Ze wierp tegen dat ze voor zoiets een lanskapitein had die haar wapenknechten aanvoerde. Ze was niet van zins persoonlijk ten strijde te trekken en voegde er luid aan toe dat ze de Herrezen Draak trouw was. Haar broer Toram maakte echter aanspraak op de troon die Rhand aan Elayne had toebedacht en men fluisterde dat zij alles voor Toram zou doen, echt alles. Zoals zich aansluiten bij zijn vijanden om dwars te liggen of te spioneren of beide. Dalthanes Annallin kwam, Amondrid Osiellin en Doressin Chuliandred, heren die Colavaeres greep naar de Zonnetroon hadden gesteund, toen ze meenden dat Rhand nooit meer naar Cairhien zou terugkomen. Een voor een werden Cairhienin en Tyreners naar Rhand gebracht. De één met vijftig wapenknechten of op z’n hoogst een honderdtal. Mannen en vrouwen die hij zelfs nog minder vertrouwde dan Gregorin of Semaradrid. De meesten waren mannen. Niet dat hij vrouwen minder gevaarlijk vond – zó’n grote dwaas was hij ook weer niet; een vrouw kon je tweemaal zo snel doden als een man en vaak met minder reden – maar omdat hij zichzelf er niet toe kon zetten om meer dan de levensgevaarlijkste mee te nemen op deze tocht. Ailil kon je een warme glimlach schenken terwijl ze opnam wat de beste plek voor een dolkstoot was. Anaiyella, een rietslanke Hoogvrouwe met een onnozele glimlach die vrij goed een mooi gansje kon spelen, was uit Cairhien teruggereisd naar Tyr. Daar maakte ze openlijk aanspraak op de nog niet bestaande troon van Tyr. Wellicht was ze een dwaas, maar ze had zeer veel steun verkregen, zowel bij de edelen als bij de man in de straat.

Langzaam verzamelden ze zich om hem heen. Al degenen die hij veel te lang niet meer onder ogen had gehad. Hij kon ze niet de hele tijd in de gaten houden, maar hij kon zich evenmin veroorloven hen te laten vergeten dat hij hen soms écht in het oog hield. Hij verzamelde ze om zich heen en wachtte af. Vijf dagen. Acht. De regen vormde een ononderbroken tromgeroffel op zijn tent toen de laatste man op wie hij wachtte eindelijk aankwam. Davram Bashere schudde een kleine waterstroom van zijn oliemantel en blies walgend zijn dikke grijzige snorpunten opzij, terwijl hij de regenmantel over een tonstoel gooide. Hij was een kleine man met een grote arendsneus en leek langer dan hij was. Niet omdat hij opschepperig rondliep, maar omdat hij aannam even groot te zijn als andere mannen. En die namen dat eveneens aan. De verstandigen. De ivoren staf met de wolfskop van de krijgsmaarschalk van Saldea die zorgeloos in zijn zwaardgordel was gestoken, was verdiend op tientallen slagvelden en aan evenveel overlegtafels. Hij was een van de weinigen die Rhand volkomen vertrouwde, ik weet dat je een hekel hebt aan uitleg,’ mopperde Bashere, ‘maar enige voorlichting kan ik wel gebruiken.’ Hij schoof zijn kromzwaard goed, liet zich breeduit in een andere stoel vallen en gooide zijn been over de leuning. Hij oogde altijd ontspannen, maar kon sneller dan een zweep toeslaan. ‘Die Asha’man wilde niet meer kwijt dan dat jij me gisteren nodig had. Hij zei me ook niet meer dan duizend man mee te nemen. Ik had maar de helft bij me, maar die zijn er nu. Het kan niet voor een veldslag zijn. De helft van de schilden en wapens daarbuiten behoren toe aan mensen die hun tong zouden afbijten als ze achter je rug een kerel met een mes zagen opduiken, en het merendeel van de anderen zou proberen je aandacht af te leiden. Als ze de man met de dolk al niet zelf betaald zouden hebben.’ Rhand zat in hemdsmouwen achter zijn schrijftafel en drukte vermoeid de muis van zijn handpalmen tegen zijn ogen. Nu Boreane Carivin achtergelaten was, werd het snuiten van de kaarspitten behoorlijk verwaarloosd en er hing een vage waas van rook in de tent. Bovendien was hij het grootste deel van de nacht op geweest terwijl hij de stapel kaarten op zijn tafel had bestudeerd. Kaarten van Zuid-Altara. Geen twee kaarten waren het ergens over eens. ‘Als je een veldslag levert,’ zei hij tegen Bashere, ‘kun je toch het beste je mogelijke moordenaars de beenhouwer laten betalen? Nou ja, deze veldslag wordt in elk geval niet door krijgslieden gewonnen. Ze hoeven slechts te zorgen dat de Asha’man niet stiekem worden beslopen. Wat vind je ervan?’

Bashere snoof zo hard dat zijn dikke snor trilde, ik vind het een giftige stoofpot. Iemand zal erin stikken. Het Licht geve dat wij dat niet zijn.’ Waarna hij bulderend lachte alsof het een beste mop was. Lews Therin lachte met hem mee.

22

Samenpakkende wolken

In een voortdurende motregen vormde Rhands kleine leger colonnes in het lage heuvellandschap dat uitkeek op de toppen van de Nemarellin die donker en scherp aan de westelijke hemel afstaken. Het was eigenlijk niet nodig in de richting te kijken waarheen je wilde Reizen, maar het zou anders voor Rhand heel gek aanvoelen. Ondanks de regen lieten uitdunnende grijze wolken nu en dan verrassend fel zonlicht door. Het kon ook zijn dat de dag alleen maar zo helder leek na alle grijze duisternis van de laatste dagen. Vier colonnes werden voorafgegaan door de Saldeanen van Bashere, ongepantserde mannen met kromme benen in korte jassen die geduldig naast hun rijdieren stonden onder een dicht bos van glimmende lanspunten. De andere vijf colonnes door mannen in blauwe jassen met de draak op hun borst. Ze werden aangevoerd door een kleine magere kerel die Jak Masond heette. Wanneer Masond zich bewoog, deed hij dat altijd verrassend snel, maar nu stond hij doodstil, wijdbeens en met de handen op de rug. Zijn mannen stonden op hun plaats, evenals de Verdedigers en de Gezellen, die wat mopperig waren dat ze achter het voetvolk stonden opgesteld. Het waren voornamelijk de edelen en hun strijdmacht die her en der bewogen alsof ze niet wisten waar ze moesten gaan staan. Dikke modder zoog zich vast aan hoeven en laarzen en liet karrenwielen vastlopen, waardoor luid gevloek opsteeg. Het kostte tijd om bijna zesduizend doorweekte mannen die elke tel natter werden in het gelid te zetten. En daar waren de voorraadkarren en de onbereden paarden nog niet bij opgeteld.

Rhand had zijn mooiste kleren aangetrokken zodat hij bij de eerste blik zou opvallen. Een vleugje Kracht had de lanspunt van de drakenstaf gepoetst tot die glansde als een spiegel en een tweede stroming had de Kroon van Zwaarden gewreven zodat het goud glom. De vergulde drakengesp van zijn zwaardgordel ving ook het licht, evenals het goudborduursel dat zijn blauwzijden jas verfraaide. Heel even betreurde hij het de juwelen te hebben weggegeven die vroeger de schede en het gevest van zijn zwaard hadden versierd. Zwarte varkenshuid was heel nuttig, maar die kon iedereen met een wapen bezitten. De mannen dienden te weten wie hij was. De Seanchanen dienden te weten wie hen kwam vernietigen.

Gezeten op Tai’daishar op een weids veld hield hij ongeduldig de edelen in het oog die op de heuvels door elkaar krioelden. Een stukje verder op het veld zaten Gedwyn en Rochaid te paard voor hun mannen die zich in een precies vierkant hadden opgesteld. De Toegewijden in de voorste gelederen, de Soldaten erachter. Ze leken klaar te staan voor een wapenschouw. Er waren zowat evenveel mannen die grijs haar hadden of kaal waren als er jonge mannen waren. Sommigen waren zeker zo jong als Hopwil en Mor, maar ieder van hen was sterk genoeg om een Reispoort te maken. Dat was een voorwaarde geweest. Flin en Dashiva stonden achter Rhand ontspannen te wachten, pratend met Jonan Adlie, en Mor, Hopwil en Narishma. Plus twee stijf in het zadel zittende vaandragers. De vuurrode Banier van het Licht en de lange witte Drakenbanier hingen druipend en slap aan hun stok. Rhand had de Ene Kracht gegrepen in zijn tent, waar zijn korte wankeling niet gezien zou worden, en de fijne motregen raakte hem en zijn paard net niet.

De smet op saidin leek vandaag bijzonder zwaar. Een dikke smerige olie die zijn poriën binnendrong en zijn botten tot in het merg bevlekte. Zijn ziel bevuilde. Hij meende intussen gewend te zijn aan de vuiligheid maar vandaag maakte het hem misselijk, sterker dan het bevroren vuur en de gesmolten kilte van saidin zelf. Hij hield de Bron tegenwoordig zoveel mogelijk vast en nam de smerigheid op de koop toe om de misselijkheid te vermijden die hem sinds kort beving als hij saidin greep. Het kon dodelijk zijn als zijn ziekte hem afleidde bij dié worsteling. Wellicht stond het in verband met de duizelige ogenblikken. Licht, hij kon nog niet krankzinnig worden en hij kon nog niet doodgaan. Nog niet. Er moest nog zoveel gedaan worden. Hij drukte zijn linkerbeen tegen de zij van Tai’daishar, enkel om de lange rol te voelen die was vastgebonden tussen de stijgbeugel en het scharlaken zadeldek. Telkens als hij dat deed, wriemelde er iets langs de buitenkant van de leegte. Verwachting en wellicht iets van vrees. De ruin was goed geoefend en wilde linksom draaien, waardoor Rhand hem terug moest sturen. Wanneer zouden die edelen er eindelijk uit zijn? Ongeduldig klemde hij zijn tanden op elkaar. Hij kon zich nog herinneren dat hij als jongen de mannen had horen lachen dat de Duistere Semirhage een pak slaag gaf wanneer het regende terwijl de zon scheen. Hier en daar had het gelach echter verontrust geklonken, en de tanige oude Cen Buin placht altijd te snauwen dat het Semirhage kwaad zou maken en dat ze dan kleine jongetjes zou komen halen die hun ouders voor de voeten liepen. Dat was voldoende voor de kleine Rhand om het op een hollen te zetten. Hij had graag gehad dat Semirhage nu écht op hem af zou komen, hier, op dit ogenblik. Hij zou haar laten huilen. Niets laat Semirhage huilen, mompelde Lews Therin. Ze wekt tranen op bij anderen. Zelf heeft ze die niet.

Rhand lachte zachtjes. Als ze vandaag kwam, zou hij haar echt laten huilen. Haar en alle andere Verzakers bij elkaar, als ze vandaag kwamen. En de Seanchanen zou hij zeker laten huilen. Niet iedereen was blij met zijn bevelen. Sunamons vettige glimlach verdween zodra hij meende dat Rhand niet meer keek. Torean had een veldfles in zijn zadeltas. Ongetwijfeld met brandewijn, en wellicht waren het meerdere flessen, want hij bleef maar drinken en leek nooit droog te staan. Semaradrid, Marcolin en Tihera verschenen na elkaar voor Rhand om met een somber gezicht bezwaar te maken tegen de aantallen. Enkele jaren eerder zouden krap zesduizend man een leger hebben gevormd dat elke oorlog aankon, maar ze hadden nu legers van tienduizend en meer gezien, van honderdduizend man, zoals in de dagen van Artur Haviksvleugel. Nu ze tegen de Seanchanen zouden optrekken, wilden ze er veel meer. Hij stuurde hen misnoegd terug. Ze begrepen niet dat een stuk of vijftig Asha’man de grootste moker vormde die ze zich konden wensen. Rhand vroeg zich af wat ze hadden gezegd als hij te kennen had gegeven dat hij in z’n eentje al een geweldige moker vormde. Hij had overwogen dit alleen te doen. Misschien zou het er nog van komen. Weiramon kwam aanrijden. Hij had er een hekel aan bevelen van Bashere te krijgen, of aan het feit dat ze de bergen introkken – heel moeilijk om in de bergen een behoorlijke ruiteraanval uit te voeren – of aan verschillende andere dingen. Rhand was er zeker van dat hij nog een aantal andere klachten had, maar hij gaf Weiramon niet de kans om ze te uiten.

‘De Saldeaan schijnt aan te nemen dat ik op de rechterflank hoor te rijden,’ mopperde Weiramon geringschattend. Hij haalde zijn schouders op alsof de rechterflank een geweldige belediging was. ‘En dat voetvolk, mijn heer Draak. Ik vind echt...’

‘Ik vind dat je mannen zich moeten klaarmaken,’ merkte Rhand kil op. Een deel van die kilte was het gevolg van het zweven in de gevoelloze Leegte. ‘Anders sta je op geen enkele flank.’ Hij bedoelde dat hij de kerel zou achterlaten als hij niet op tijd was. Zelfs zo’n stommeling kon niet veel moeilijkheden scheppen op deze afgelegen plek, achtergelaten met slechts enkele wapenknechten. Rhand zou alweer terug zijn voor hij voldoende manschappen bijeen had om een dorp aan te vallen.

Niettemin werd Weiramons gezicht lijkbleek. ‘Zoals mijn heer Draak beveelt,’ zei hij, voor zijn doen bruusk en wendde zijn paard reeds voor hij goed en wel was uitgesproken. Vandaag was zijn rijdier een grote vos met een brede borst. De bleke vrouwe Ailil trok de teugels aan om voor Rhand stil te houden in het gezelschap van Hoogvrouwe Anaiyella. Een vreemd paar en niet alleen omdat hun naties elkaar haatten. Ailil was lang, voor een Cairhiense wel te verstaan, en alles aan haar straalde waardigheid en nauwgezetheid uit, van de opgetrokken wenkbrauw en de polsbeweging in de rode handschoenen tot haar met een paarlen kraag afgezette regenmantel, die fraai over het achterdeel van haar rookgrijze merrie was gevlijd. In tegenstelling tot Semaradrid, Marcolin, Weiramon of Tihera toonde ze geen verbazing bij het zien van de regendruppels die langs een laagje niets rond Rhand afgleden. Anaiyella deed dat wel. Ze snakte naar adem, en giechelde zenuwachtig achter haar hand. Anaiyella was een slanke, donkere schoonheid. Haar regenmantel was voorzien van een robijnkraag en van goudborduursel, maar daarmee eindigde elke gelijkenis met Ailil. Anaiyella was van top tot teen een mengsel van bevallig gedrag en onnozelheid. Wanneer zij een buiging maakte, deed haar witte ruin mee door de voorbenen te buigen. Het dansende dier viel op maar Rhand vermoedde dat het geen hardheid bezat. Net als de berijdster.

‘Mijn heer Draak,’ begon Ailil. ik moet wederom bezwaar maken tegen mijn deelname aan deze... tocht.’ Haar stem klonk koel en nietszeggend, op het randje van onvriendelijk, ik stuur graag mijn wapenknechten die u altijd en overal bevelen kunt geven, maar ik heb zeker niet de wens in het heetst van een strijd te belanden.’

‘O nee,’ voegde Anaiyella er met een verfijnd trillinkje aan toe. Zelfs haar stem klonk zelfvoldaan. ‘Heel naar, zo’n veldslag. Dat zegt mijn paardenmeester tenminste. U wilt ons toch zeker niet mee laten rijden, mijn heer Draak? Wij hebben vernomen dat u bijzonder veel zorg voor vrouwen hebt. Nietwaar, Ailil?’

Rhand was zo stomverbaasd dat de Leegte instortte en saidin verdween. Regendruppels landden nat in zijn haar en op zijn jas. Even moest hij zich stevig aan zijn zadelknop vasthouden om overeind te blijven. Hij zag vier vrouwen in plaats van twee maar was te verbaasd om het te merken. Hoeveel wisten ze? Ze hadden het gehóórd? Hoeveel mensen wisten het? Hoe kon iemand het weten? Licht, volgens de geruchten had hij wel honderd vrouwen gedood, Morgase, Elayne, Colavaere, en ieder op een ergere manier dan de vorige. Hij slikte zijn opkomende misselijkheid weg. Dat was maar gedeeltelijk de schuld van saidin. Bloedvuur! Hoeveel verspieders beloeren mij? De gedachte was een grauw.

De doden kijken toe, fluisterde Lews Therin. De doden sluiten nooit de ogen. Rhand rilde.

‘Ik probeer zeker voorzichtig te zijn met vrouwen,’ gaf hij hun te kennen toen hij weer wat kon zeggen. Sneller dan een man en met half zoveel reden. ‘Juist daarom wil ik jullie de komende paar dagen bij me hebben. Maar als jullie dit plan echt zo verafschuwen, stuur ik wel een Asha’man mee. In de Zwarte Toren zullen jullie veilig zijn.’ Anaiyella piepte fraai, maar haar gezicht werd grauw. ‘Dank u, maar nee,’ zei Ailil even later volkomen kalm. ik neem aan dat ik beter met mijn lanskapitein kan overleggen over wat ons te doen staat.’ Maar ze hield even in voor ze haar merrie wegstuurde en nam Rhand tersluiks op. ‘Mijn broer Toram is... onbesuisd, mijn heer Draak. Soms zelfs overhaast. Ik niet.’

Anaiyella glimlachte veel te liefjes naar Rhand en bewoog zelfs lonkend haar bovenlijf voor ze de ander volgde. Maar toen ze hem niet meer aankeek, spoorde ze met haar met juwelen afgezette rijzweepje haar paard stevig aan, waardoor ze de andere vrouwe snel inhaalde. Die witte ruin toonde verrassend veel snelheid. Ten langen leste was alles gereed, de colonnes stonden klaar, een lange slang tot aan de lage heuvels.

‘Begin,’ beval Rhand Gedwyn, die zijn paard keerde en zijn mannen bevelen toeblafte. De acht Toegewijden reden naar voren en stegen af op de grond die ze zich hadden ingeprent, met hun gezicht naar de bergen. Een van hen leek een bekende, een vergrijsde kerel met een puntbaardje dat slecht paste bij zijn gerimpelde boerengezicht. Acht loodrechte lijnen van scherp blauw licht wentelden en werden openingen die een enigszins ander uitzicht boden op een lang, spaarzaam bebost bergdal dat naar een steile pas opsteeg. In Altara. In de Venirbergen.

Dood hen, jankte Lews Therin smekend. Ze zijn te gevaarlijk om te leven! Zonder na te denken onderdrukte Rhand de stem. Een andere man die geleidde, ontlokte Lews Therin vaak die opmerking. Een geleider op zich al. Hij vroeg zich niet meer af waarom. Rhand mompelde een bevel en Flin knipperde verrast met zijn ogen voor hij naast de anderen ging staan en een negende poort weefde. Geen was zo groot als een poort van Rhand, maar door alle kon nog net een kar rijden. Hij was van plan geweest die negende poort zelf te maken, maar hij wilde niet riskeren voor het oog van iedereen een slechte greep op saidin krijgen. Hij zag dat Gedwyn en Rochaid hem in het oog hielden en allebei op dezelfde wijze glimlachten. Evenals Dashiva, die fronsend zijn lippen bewoog alsof hij in zichzelf aan het praten was. Was het zijn verbeelding of gaf Narishma hem ook tersluikse blikken? En Adlie? Mor?

Rhand rilde voor hij zich kon bedwingen. Gedwyn en Rochaid wantrouwen was een zaak van gezond verstand, maar had hij nu iets opgelopen wat Nynaeve angstvrees noemde? Een soort waanzin, een verminkende duistere achterdocht jegens alles en iedereen? Er was een Kopin geweest, Bennie, die meende dat iedereen tegen hem was. Hij was letterlijk doodgehongerd toen Rhand nog jong was, doordat hij uit angst voor gif weigerde te eten of te drinken. Rhand boog zich laag over Tai’daishars nek en dreef de ruin door de grootste poort. Die van Flin toevallig. Maar op dat ogenblik zou hij zelfs door Gedwyns poort zijn gereden. Hij kwam als eerste op Altaraans grondgebied.

De anderen volgden snel, de Asha’man voorop. Dashiva staarde fronsend naar Rhand, evenals Narishma, maar Gedwyn begon ogenblikkelijk zijn Soldaten uit te sturen. Een voor een snelden ze naar voren, openden een poort en schoten erdoorheen, terwijl ze hun rijdieren achter zich meetrokken. Verderop in het dal verrieden felle flitsen dat daar poorten werden geopend en gesloten. De Asha’man konden over korte afstanden Reizen zonder zich eerst de grond waarvan ze vertrokken in te prenten; daardoor kwamen ze veel sneller vooruit dan te paard. Binnen de kortste keren bleven alleen Gedwyn en Rochaid over, afgezien van de Toegewijden die de poorten openhielden. De anderen zouden uitwaaieren naar het westen, op zoek naar Seanchanen.

Inmiddels waren de Saldeanen uit Illian doorgekomen en stegen op. Legioenmannen verspreidden zich op een holletje tussen de bomen met hun kruisbogen in de aanslag. In dit landschap konden ze te voet even snel vooruitkomen als mannen te paard. Zodra de rest van het leger verscheen, reed Rhand het dal in, achter de Asha’man aan. De bergen rezen hoog op achter hem, een muur die het Diep begrensde. Naar het westen strekten de bergtoppen zich bijna tot aan Ebo Dar uit. Hij liet zijn ruin overgaan in een kalme draf.

Bashere haalde hem in voor hij de pas bereikte. Zijn vos was klein – de meeste Saldeanen bereden kleine paarden – maar snel. ‘Blijkbaar zijn hier geen Seanchanen,’ merkte hij onschuldig op, terwijl hij z’n knokkels langs zijn snor haalde. ‘Maar ze hadden er wel kunnen zijn. Waarschijnlijk zal Tenobia heel gauw mijn hoofd op een piek prikken doordat ik een levende Herrezen Draak volg, maar het volgen van een dode Draak...’

Rhand keek grimmig. Misschien kon hij Flin meenemen om zijn rug te dekken, en Narishma, en... Flin had zijn leven gered, de man moest wel oprecht zijn. Mannen konden echter veranderen. Narishma? Zelfs na... Hij voelde zich koud worden door wat hij had geriskeerd. Niet de angstvrees. Narishma had zijn trouw bewezen, maar hij had waanzinnig veel geriskeerd. Even waanzinnig als wegrennen voor blikken waarvan hij niet eens wist of ze echt waren, wegrennen naar een piek zonder enig idee van wat hem daar wachtte. Bashere had gelijk, maar Rhand wilde er niet op doorgaan. De helling die naar de pas voerde, toonde kale rots en rolkeien, maar tussen de gegroefde rotsen lagen de verweerde resten van wat vroeger een geweldig standbeeld geweest moest zijn. Sommige blokken waren nauwelijks meer herkenbaar als bewerkte steen, andere waren wat duidelijker. Een hand met ringen die even groot was als zijn bovenlijf en die een gevest vasthield. De kling van de afgebroken zwaardstomp was nog breder dan de hand. Een groot hoofd, een vrouw met barsten in het gezicht en een kroon op die gemaakt leek van omhoog wijzende dolken, waarvan enkele nog heel waren. ‘Weet jij wie zij was?’ vroeg hij. Natuurlijk een koningin. Zelfs als er ooit een tijd geweest was waarin kooplui of geleerden kronen droegen, zouden toch alleen heersers en generaals een standbeeld gekregen hebben.

Bashere verschoof in zijn zadel om naar de kop te kijken voor hij iets zei. ‘Een koningin van Shiota wil ik wedden,’ zei hij ten slotte. ‘Niet van nog vroeger. Ik heb eens een beeld gezien dat in Eharon was gemaakt. Dat was zo verweerd dat je niet eens zag of het een man of een vrouw was. Een veroveraarster, anders zou haar standbeeld geen zwaard hebben gekregen. En ik meen me te herinneren dat ze in Shiota zo’n kroon schonken aan vorsten die de grenzen verlegden. Misschien noemden ze het wel de kroon van zwaarden. Een Bruine zuster kan je wellicht meer vertellen.’

‘Het is niet belangrijk,’ gaf Rhand geërgerd te kennen. Ze leken inderdaad op zwaarden.

Bashere praatte toch door. Zijn grijze wenkbrauwen stonden laag en ernstig, ik neem aan dat duizenden haar hebben toegejuicht en haar Shiota’s hoop hebben genoemd, wellicht geloofden ze werkelijk dat ze dat was. In haar tijd is ze wellicht even geducht en geacht geweest als Artur Haviksvleugel later, maar misschien kennen nu zelfs de Bruine zusters haar naam niet meer. Wanneer je sterft, beginnen de mensen je te vergeten. Wie je was en wat je hebt gedaan of trachtte te doen. Iedereen gaat uiteindelijk dood, maar het heeft bloedweinig zin om te sterven vóór je tijd gekomen is.’

‘Dat ben ik ook niet van plan,’ was Rhands scherpe antwoord. Hij wist waar hij moest sterven, hoewel niet wanneer. Hij meende het tenminste te weten.

Vanuit zijn ooghoeken zag hij beweging. Vijftig pas onder hem, waar op de helling wat struikgewas en enkele kleine bomen tussen de rotsen groeiden, dook een man op die zijn boog hief en in dezelfde beweging de schacht naar zijn wang trok. Alles scheen tegelijk te gebeuren. Met een grauw wendde Rhand Tai’daishar en zag hoe de boogschutter hem met de pijl volgde. Hij greep saidin beet en heerlijk leven en vuil vloeiden tegelijk bij hem binnen. Zijn hoofd tolde. Er waren twee boogschutters. Zuur prikte in zijn keel, terwijl hij verwoed trachtte de woeste uitbarstingen van de Kracht te beheersen, die hem tot op het bot zouden verzengen en zijn vlees ijzig zouden bevriezen. Hij kón het niet beheersen, hij kon hoogstens proberen in leven te blijven. Wanhopig streed hij om een beter zicht, goed genoeg om stromen te weven die hij amper kon vormen, terwijl de misselijkheid hem even sterk als de Ene Kracht overspoelde. Hij meende Bashere te horen schreeuwen. Twee pijlen werden gelost. Rhand had moeten sterven, want op zo’n afstand kon zelfs een jongen zijn doel raken. Wellicht werd hij gered doordat hij ta’veren was. Toen de boogschutter zijn pijl liet gaan, schoot bij zijn voeten een koppel grijsvleugelige kwartels omhoog, met een doordringend gefluit. Niet genoeg om een ervaren man af te leiden en de kerel bewoog inderdaad slechts een haartje. Rhand voelde de wind van de pijl langs zijn wang.

Opeens sloegen vuistgrote vuurbollen de boogschutter neer. Terwijl de man gilde, vloog zijn arm weg waarvan de hand de boog nog steeds vasthield. Een andere vuurbol trof zijn linkerknie en hij viel krijsend neer. Voorovergebogen in zijn zadel gaf Rhand over op de grond. Zijn maag probeerde elke maaltijd die hij ooit had gegeten uit te spuwen. De Leegte en saidin verdwenen met een ziekmakende ruk. Hij viel er bijna door uit het zadel.

Toen hij weer rechtop kon zitten, nam hij de zwijgend aangeboden doek van Bashere aan en veegde zijn mond af. De Saldeaan keek hem terecht met een bezorgde frons aan. Rhands maag wilde nog meer vinden om uit te braken. Hij dacht dat zijn gezicht wel lijkbleek zou zien en haalde diep adem. Saidin op die manier verliezen kon je dood betekenen, maar hij kon de Bron nog steeds voelen. Saidin had hem tenminste niet laten opbranden. Hij kon gelukkig weer goed zien, er was maar één Davram Bashere. Maar de misselijkheid leek elke keer dat hij naar saidin greep een beetje erger.

‘Laten we eens kijken of er genoeg van die kerel over is om ons iets te vertellen,’ zei hij. Dat was er niet.

Rochaid zat er op zijn knieën naast en doorzocht kalm de gescheurde bebloede jas van het lijk. Afgezien van zijn ontbrekende arm en been had de dode een kopgroot zwart gerand gat dwars door zijn bovenlijf. Het was Eagan Padros. Zijn niets ziende ogen staarden verbaasd omhoog. Gedwyn negeerde het lijk aan zijn voeten en nam in plaats daarvan Rhand op, even kil als Rochaid. Beide mannen hielden saidin vast. Verbazend genoeg kreunde Lews Therin slechts. Met veel hoefgekletter kwamen Flin en Narishma de helling op draven, gevolgd door een honderdtal Saldeanen. Toen ze naderden kon Rhand de Ene Kracht in de grijzende oude man en de jongere voelen; ze hielden vrijwel alles vast wat ze konden bevatten. Hun vermogen was na Dumais Bron met een sprong toegenomen. Zo ging het bij mannen. Vrouwen leken geleidelijk sterker te worden, maar bij mannen ging het met sprongen. Flin was sterker dan Gedwyn of Rochaid, en Narishma volgde daar niet ver op. Voorlopig tenminste, niemand wist wanneer er een eind aan die groei kwam. Niemand benaderde echter Rhands vermogen. Nog niet, tenminste. Het was niet te zeggen waarop het zou uitdraaien. Geen angstvrees. ‘Maar goed dat we besloten u te volgen, mijn heer Draak.’ In Gedwyns stem klonk wat zorg door, maar het zat op het randje van spot. ‘Hebt u vanmorgen last van een zwakke maag?’ Rhand schudde enkel zijn hoofd. Hij kon zijn ogen niet van Padros losrukken. Waarom? Omdat hij Illian had veroverd? Omdat de man trouw was geweest aan ‘heer Brend’?

Met een luide schreeuw rukte Rochaid een wasleren beurs uit Padros’ jaszak en keerde die om. Glimmend gouden munten rolden stuiterend en rinkelend over de rotsbodem. ‘Dertig marken,’ gromde hij. ‘Tarvalonse marken. Je hoeft je niet af te vragen wie hem heeft betaald.’ Hij greep een munt op en gooide die Rhand toe, maar die deed geen moeite hem te grijpen en de munt kaatste van zijn arm terug.

‘Je kunt overal munten uit Tar Valon tegenkomen,’ merkte Bashere kalm op. ‘De helft van de mannen in het dal heeft er enkele op zak. Ikzelf ook.’ Gedwyn en Rochaid draaiden zich snel om en keken hem aan. Achter zijn dikke snor toonde Bashere een grijns, of tenminste zijn tanden, maar sommige Saldeanen verschoven verontrust in hun zadels en bevoelden hun beurzen.

Boven, waar tussen de steile berghellingen de pas wat vlakker was, draaide een lichtsleuf rond en vormde een poort, waar een in het zwart geklede Shienaraan doorholde terwijl hij zijn paard meetrok. Blijkbaar was de eerste Seanchaan opgemerkt, en niet al te ver weg, als de man zo snel terug was.

‘Tijd om op te trekken,’ zei Rhand tegen Bashere. De man knikte maar verzette geen pas. In plaats daarvan nam hij de twee Asha’man op die naast Padros stonden. Ze negeerden hem. ‘Wat doen we met hem?’ wilde Gedwyn weten, met een gebaar naar het lijk. ‘We zouden hem tenminste terug moeten sturen naar de feeksen.’

‘Laat maar,’ antwoordde Rhand.

Ben je nú klaar om te doden? vroeg Lews Therin. Hij klonk helemaal niet krankzinnig. Nog niet, dacht Rhand. Gauw.

Hij begroef zijn hakken in de flanken van Tai’daishar en draafde terug naar zijn leger. Dashiva en Flin volgden hem op de hielen, net als Bashere en de honderd Saldeanen. Ze keken allemaal om zich heen alsof ze op een tweede aanslag rekenden. In het oosten stapelden zich zwarte wolken op rond de bergtoppen, weer een cemaros. Gauw.

Het kampement op de heuveltop was goed opgezet, met een kronkelig stroompje in de buurt voor water en goede uitkijkpunten op de meest waarschijnlijke paden naar de langwerpige bergwei. Assid Bakuun voelde geen trots over het kamp. In de dertig jaar dat hij in het Eeuwig Zegevierende Leger had gediend, had hij honderden kampementen opgezet; hij zou dan ook trots moeten voelen als hij zonder vallen door een kamer liep. Evenmin voelde hij trots dat hij hier was. Dertig jaar had hij de keizerin gediend, moge zij eeuwig leven. In die jaren was heel af en toe een opstand uitgebroken door een omhooggevallen gek die zijn ogen op de Kristallen Troon had gericht, maar het merendeel van die jaren was toch gewijd geweest aan de voorbereidingen van dit alles. Twee geslachten lang, terwijl de grote schepen werden gebouwd om de Terugkeer te vervoeren, was het Eeuwig Zegevierende Leger geoefend en voorbereid. Bakuun was zeker trots geweest toen hij vernam een van de Voorlopers te zijn. Hij droomde ervan dat de landen werden teruggewonnen die waren gestolen van de rechtmatige erfgenamen van Artur Haviksvleugel. Zelfs dat deze nieuwe Bestendiging voltooid zou zijn voor de komst van de Corenne. Eigenlijk helemaal niet zo’n wilde droom, zoals gebleken was, hoewel niet op de wijze die hij zich had voorgesteld. Een terugkerende verkenningseenheid reed de heuveltop op. Vijftig Tarabonse lansiers met rode en groene verfstrepen op hun stevige borstplaten en maliënsluiers die hun dikke snorren verborgen. Ze reden goed en onder een behoorlijke aanvoerder vochten ze ook goed. Meer dan tienmaal zoveel zaten reeds rond de kookvuren of bevonden zich bij de paallijnen waar hun rijdieren stonden vastgebonden. Drie groepen waren nog op pad. Bakuun had nooit verwacht nog eens het bevel te voeren over een groep die voor meer dan de helft uit afstammelingen van dieven bestond. En ze schaamden zich er niet eens voor, want ze keken je recht in de ogen. De aanvoerder van de verkenners maakte een diepe buiging toen de met modder bespatte paarden langsreden, maar veel anderen praatten gewoon door in hun merkwaardige tongval. Ze spraken zo snel dat Bakuun ze niet begreep tenzij hij zich enorm inspande. Ze hadden ook merkwaardige denkbeelden over krijgstucht.

Hoofdschuddend beende Bakuun naar de tent van de sul’dam, die groter was dan de zijne. Vier van hen, in hun donkerblauwe gewaden met de gevorkte bliksems op de rok, zaten buiten op krukken. Ze genoten van de zon in deze korte periode tussen twee regenstormen. Zulk mooi weer was de laatste tijd een zeldzaamheid. De in het grijs geklede damane zat aan hun voeten, terwijl Nerith haar lichtblonde haren vlocht, en ook met haar sprak, waarbij allen meepraatten en zachtjes lachten. De armband aan het eind van de zilverige a’damlijn lag op de grond. Bakuun gromde bitter. Hij had een lievelingswolfshond thuis en praatte soms zelfs tegen hem, maar hij verwachtte niet dat Nip ooit aan een gesprek deelnam! is ze in orde?’ vroeg hij Nerith, een vrouw met een vierkant gezicht, niet voor de eerste keer. Niet eens de tiende keer. is alles goed met haar?’ De damane sloeg haar ogen neer en zweeg. ‘Ze is echt in orde, kapitein Bakuun.’ Nerith legde de juiste mate van achting in haar stem en geen haartje meer. Maar terwijl ze praatte bleef ze de damane kalmerend aaien. ‘Wat de ongesteldheid ook was, het is nu verdwenen. Iets kleins, in elk geval. Niets om ons zorgen over te maken.’ De damane zat te beven.

Opnieuw gromde Bakuun wat. Dat verschilde weinig van haar eerdere antwoord. Er was echter iets mis geweest, daarginds in Ebo Dar, en niet alleen met deze damane. De sul’dam hielden als mosselen hun lippen op elkaar – en uiteraard wilde het Bloed niets kwijt, zeker niet aan mannen van zijn rang! – maar er waren te veel geruchten geweest. Die zeiden dat alle damane ziek waren, of gek. Licht, hij had er niet een gebruikt zien worden sinds Ebo Dar was gevallen, zelfs niet voor een overwinningsvertoning met hemellichten. Wie had ooit zoiets meegemaakt!

‘Tja, ik hoop dat ze...’ begon hij en slikte zijn woorden in toen er een raken door de oostelijke bergpas kwam aanvliegen. Zijn grote Ieren vleugels sloegen krachtig om hoogte te winnen en recht boven de heuvel hing hij opeens schuin en draaide een kleine kring waarbij een vleugelpunt zowat recht omlaag wees. Een dun rood lint viel aan een loden bolletje omlaag.

Bakuun slikte een vloek weg. Vliegers maakten er altijd een vertoning van, maar als die twee een van zijn mannen verwondden terwijl ze hun verkenningsverslag afleverden, zou hij hen laten villen, wat hij ook zou moeten doen om dat klaar te spelen. Hij wilde geen gevecht aangaan zonder verkenningsvliegers maar ze werden te zeer vertroeteld, zoals het lievelingsdier van een lid van het Bloed. Het lint viel loodrecht omlaag. Het loden gewicht plofte op de grond en kaatste terug op de heuveltop, vlak naast de smalle boodschappenpaal, die te lang was om omlaag te draaien, tenzij er een boodschap verzonden moest worden. Bovendien, wanneer de paal op de grond bleef liggen, stapte er altijd iemand te paard op het ding, waardoor de verbindingspunten braken.

Bakuun beende recht naar zijn tent, maar zijn onderkapitein stond reeds te wachten met het bemodderde lint en de berichtenkoker. Tiras was een broodmagere vent, een kop groter dan hij, met een rafelig baardje aan de punt van zijn kin.

In de dunne metalen koker stond het opgerolde verslag in eenvoudige woorden op een reepje papier waar Bakuun bijna doorheen kon kijken. Hij was nooit gedwongen geweest op een raken of een to’raken mee te rijden – het Licht zij dank en de keizerin, moge zij eeuwig leven, zij geloofd! – maar hij betwijfelde of je gemakkelijk met een pen kon schrijven in een zadel dat op de rug van een vliegende hagedis was gegord. Het bericht deed hem haastig het deksel van zijn kleine kampschrijftafel openen en snel iets opschrijven. ‘Ten oosten van ons zit een krijgsmacht, nog geen tien span hier vandaan,’ deelde hij Tiras mee. ‘Vijf- of zesmaal zo groot als wij.’ Vliegers overdreven soms, maar meestal niet erg veel. Hoe hadden zovelen zo ver in deze bergen kunnen doordringen, zonder gezien te worden? Hij had de kust in het oosten gezien en hij zou zijn begrafenisgebeden betalen voor hij daar probeerde te landen. De vliegers pochten dat ze elke vlieg in deze bergketen konden zien bewegen, het Licht brande hun ogen. ‘Er is geen reden om aan te nemen dat zij weten dat wij hier zijn, maar ik zou wat versterkingen niet erg vinden.’ Tiras lachte. ‘We zullen hen de damane laten voelen en dan hebben ze het wel gehad, zelfs al zijn ze met twintigmaal zoveel.’ Zijn enige echte tekortkoming was een tikkeltje overmoed. Niettemin een goed soldaat.

‘En als zij over enkele... Aes Sedai beschikken?’ merkte Bakuun kalm op. Hij stotterde nauwelijks met dat woord, terwijl hij het vliegerverslag terugstopte in het buisje met zijn eigen korte boodschap erbij. Hij had niet kunnen geloven dat iémand die... vrouwen vrij zou laten rondlopen.

Tiras’ gezicht toonde dat hij zich de verhalen over een Aes Sedai-wapen herinnerde. Het rode lint wapperde achter hem aan toen hij wegholde met de berichtenkoker.

Algauw zaten koker en lint aan de top van de boodschappenpaal. Een licht briesje bewoog het lange rode lint vijftien pas boven de heuvelrand. De raken scheerde er op doodstille uitgestrekte vleugels naartoe. Opeens zwaaide een van de vliegers omlaag uit het zadel en hing ondersteboven onder de uitgestrekte klauwen van de raken. Bakuuns maag draaide zich om bij dit gezicht. Maar haar hand sloot zich om het lint, de paal boog en trilde toen weer recht overeind, nadat de berichtenkoker uit de klem was getrokken. Ze werkte zich weer omhoog terwijl het beest in strakke kringen omhoogwiekte. Bakuun bande dankbaar raken en vliegers uit zijn gedachten terwijl hij het dal opnam. Breed en lang, bijna vlak, afgezien van de heuvel, en omringd door steile beboste hellingen. Alleen een geit kon hier komen en dan alleen door de passen die in het zicht lagen. Met de damane kon hij iedereen aan stukken rijten voor ze over de modderige bergwei konden aanvallen. Hij had het bericht echter doorgegeven. Als de vijand recht op hen afkwam, zouden ze drie dagen eerder aankomen dan zijn versterkingen. Op z’n best. Hoe hadden ze zo ver onopgemerkt kunnen doordringen?

Hij was tweehonderd jaar te laat geboren om de laatste veldslagen van de Bestendiging mee te maken, maar een aantal van die opstanden was zeker niet klein geweest. Twee jaar strijd op Marendalar had dertigduizend doden opgeleverd en vijftigmaal zoveel mensen waren afgevoerd naar het vasteland als da’covale, wat ze hier slaven noemden. Opmerkzaamheid voor ongewone zaken hield een soldaat in leven. Hij beval het kamp af te breken en elk teken ervan op te ruimen, waarna hij zijn bevelpost verhuisde naar de beboste hellingen. Donkere wolken sloten zich in het oosten aaneen. Er kwam zeker weer zo’n vervloekte storm aan.

23

Mist van de oorlog, storm van de veldslag

Het was zomaar even droog. Rhand stuurde Tai’daishar rond een ontwortelde boom die dwars op de helling lag en keek fronsend neer op een dode man die ruggelings met gespreide armen en benen achter de stam lag. De kerel was klein en vierkant. Hij had een rimpelig gezicht en zijn wapenrusting van elkaar overlappende metalen platen was blauwgroen gelakt. Hij staarde nietsziend naar de zwarte wolken boven zijn hoofd en leek veel op Eagan Padros, tot en met het ontbrekende been. Duidelijk een officier. Het zwaard naast zijn uitgestrekte hand had een ivoren gevest in de vorm van een vrouw en zijn gelakte helm met de vorm van een insectenkop droeg twee lange smalle pluimen.

Ontwortelde en gespleten bomen, een flink aantal van kruin tot wortel in vuur en vlam, maakten over ruim vijfhonderd pas een chaos van de berghelling. Er lagen veel lijken tussen, verbrijzeld en uiteengereten toen saidin de berghelling teisterde. De meesten droegen stalen sluiers voor hun gezicht en hun borstkuras vertoonde horizontale geschilderde banen. Geen vrouwen, het Licht zij dank. De gewonde paarden waren gedood, wat ook reden voor dankbaarheid was. Wat kon een paard ongelooflijk luid gillen.

Denk je dat de doden stil zijn? Lews Therins lachte schor. Denk je dat? Zijn stem kreeg een gepijnigde, razende klank. De doden huilen me toe!

Mij ook, dacht Rhand bedroefd. Ik kan me niet veroorloven ernaar te luisteren, maar hoe breng je ze tot zwijgen? Lews Therin begon te huilen om zijn verloren Ilyena.

‘Een grootse overwinning,’ galmde Weiramon achter Rhand, waarna hij mompelde: ‘Evenwel zonder veel eer. De oude manieren zijn beter.’ Er zat in ruime mate modder op Rhands jas, maar verbazingwekkend genoeg leek Weiramon even fris en schoon als eerder op de Zilverweg. Zijn helm en wapenrusting glommen. Hoe had hij dat klaargespeeld? Tegen het eind waren de Taraboners in de aanval gegaan. Lansen en moed tegen de Ene Kracht en Weiramon zelf had de tegenaanval geleid om ze op te vangen. Zonder bevel daartoe en met uitzondering van de Verdedigers was hij door alle Tyreners gevolgd, verrassend genoeg zelfs door de halfdronken Torean. Ook door Semaradrid en Gregorin Panar, met de meeste Cairhienin en Illianers. Op dat ogenblik was het moeilijk geweest stil te blijven staan. Het was zo’n moment dat elke man iets tastbaars wilde doen om niet stil te hoeven staan bij wat er gebeurde. De Asha’man zouden het sneller hebben afgehandeld, zij het enigszins rommeliger. Rhand had niet aan de strijd deelgenomen. Hij was slechts in het zadel blijven zitten waar mannen hem konden zien. Hij was bang geweest om de Kracht te grijpen. Hij had zijn zwakte niet durven tonen. Zelfs niet een klein beetje. Alleen de gedachte al had Lews Therin van afgrijzen doen brabbelen.

Even verrassend als Weiramons onbesmeurde jas was het feit dat Anaiyella naast hem reed, en nu eens niet onnozel glimlachend. Haar gezicht stond strak en afkeurend. Vreemd genoeg bedierf dat haar uiterlijk lang niet zo erg als haar zalvende lachje. Ze had natuurlijk niet deelgenomen aan de strijd, evenmin als Ailil, maar haar paardenmeester wel, en de man was morsdood door een Tarabonse lans in de borst. Ze vond het heel afschuwelijk. Maar waarom vergezelde ze Weiramon? Gewoon Tyreners onder elkaar? Misschien. De laatste keer dat Rhand haar had gezien, was ze veel met Sunamon opgetrokken.

Bashere liet zijn vos de helling op stappen, waarbij hij een pad zocht tussen de lijken, terwijl hij er niet meer op leek te letten dan op een versplinterde boomstronk of een brandende stam. Zijn helm hing aan het zadel en zijn handschoenen had hij achter zijn zwaardgordel gestoken. Zijn rechterzij zat onder de modder, evenals zijn paard. ‘Aracome is naar de moeder,’ zei hij. ‘Flin probeerde hem nog te Helen, maar ik geloof niet dat Aracome zo verminkt verder wilde leven. Tot dusver hebben we bijna vijftig doden, en een aantal zwaargewonden zal het ook niet overleven.’ Anaiyella werd bleek. Rhand had haar bij Aracome gezien terwijl ze overgaf. Een dode boer of burger deed haar heel wat minder.

Rhand voelde even medelijden. Niet met haar en nauwelijks met Aracome. Met Min, hoewel ze veilig in Cairhien was achtergebleven. Min had in een van haar beelden Aracomes dood voorzien, evenals die van Gueyam en Maracon. Rhand hoopte dat haar beelden niet op de werkelijkheid hadden geleken.

De meeste Soldaten waren weer op verkenning, maar onder hen op het brede grasveld spuwden de door Gedwyns Toegewijden geweven poorten de voorraadkarren en reservepaarden uit. De mannen die hen begeleidden, keken met open mond rond toen ze zich bewust werden van de verwoesting. De modderige grond was niet zo omgewoeld als de helling, maar roetzwarte geulen van twee pas breed en vijftig pas lang doorsneden het bruine gras. Bovendien waren er diepe kuilen waar een paard niet eens overheen kon springen. Tot dusver hadden ze de damane niet gevonden. Rhand dacht dat er maar één moest zijn geweest. Meer damane zouden in deze omstandigheden aanzienlijk meer schade hebben veroorzaakt. Mannen liepen heen en weer rond een aantal kleine vuurtjes en kookten water voor thee en andere zaken. Ditmaal mengden Tyreners, Cairhienin en Illianers zich wel. Niet alleen de gewone burgers. Semaradrid deelde zijn veldfles met Gueyam, die vermoeid met een hand over zijn kale hoofd streek. Maracon en Kiril Drapaneos, een lange hark van een vent wiens vierkante baard vreemd aandeed op zijn smalle gezicht, zaten zo te zien rond een vuur gehurkt te kaarten! Torean had een hele kring van lachende jonge Cairhiense heren om zich heen, hoewel ze wellicht meer vermaakt werden door de wijze waarop hij wankelend over zijn aardappelneus wreef dan door zijn grapjes. De legioensoldaten hielden zich afzijdig, maar hadden de ‘vrijwilligers’ onder hun hoede genomen die Padros naar de Banier van het Licht waren gevolgd. Dat stel was gretiger dan wie ook, sinds ze vernomen hadden hoe Padros aan zijn eind was gekomen. Legioensoldaten in blauwe jassen toonden hoe ze als groep van richting konden veranderen zonder als een troep ganzen uiteen te vallen. Flin stond bij de gewonden met Adlie, Mor en Hopwil. Narishma kon op zijn hoogst kleine wonden Helen, niet veel beter dan Rhand, en Dashiva kon zelfs dat niet eens. Gedwyn en Rochaid stonden boven op de heuvel in het midden van het dal met elkaar te praten en hielden hun paard aan de teugel vast. Op de heuvel waar ze hadden gemeend de Seanchanen te verrassen, toen ze uit omringende poorten toestroomden. Bijna vijftig doden en daar zou het niet bij blijven. Zonder Flin en de anderen die een zekere vaardigheid in Heling hadden, zouden het er ruim tweehonderd zijn geweest. Gedwyn en Rochaid hadden hun handen niet vuil willen maken en boos gekeken toen Rhand hen ertoe dwong. Een van de doden was een Soldaat geweest en een tweede Soldaat, een Cairhiener met een rond gezicht, zat ineengezakt met een verdwaasde blik bij een kookvuur. Rhand hoopte maar dat die blik kwam doordat hij in de lucht was geworpen nadat de grond praktisch onder zijn voeten was ontploft. Beneden op de doorgroefde vlakke grond stond Ailil te overleggen met haar lanskapitein, een bleke kleine man die Denharad heette.

Hun paarden stonden bijna tegen elkaar en zo nu en dan keken ze omhoog naar Rhand. Wat voerden die in hun schild? ‘De volgende keer zal het beter gaan,’ mompelde Bashere. Hij liet zijn blik door het dal dwalen en schudde toen zijn hoofd. ‘De ergste fout is een fout die je tweemaal maakt, en dat zullen we niet doen.’ Weiramon hoorde hem en herhaalde het, maar gebruikte daarvoor twintigmaal zoveel woorden, bloemrijk genoeg voor een lentetuin. En zonder toe te geven dat er fouten waren gemaakt, laat staan door hem. Hij ontweek Rhands vergissingen even behendig. Rhand knikte met opeengeklemde lippen. De volgende keer zouden ze het beter doen. Dat moest wel, tenzij hij de helft van zijn mannen in deze bergen wilde begraven. Op dit ogenblik vroeg hij zich af wat hij met de gevangenen aan moest.

De meesten die waren ontkomen aan de dood op de helling, hadden zich onder dekking van de bomen teruggetrokken. Volgens Bashere verbazingwekkend ordelijk, de omstandigheden in aanmerking genomen, maar het was onwaarschijnlijk dat ze nog een echte bedreiging zouden vormen. Tenzij die damane bij hen was. Maar zo’n honderd mannen hadden hun wapens en wapenrusting afgegeven en zaten gehurkt op de grond onder de waakzame ogen van een twintigtal bereden Gezellen en Verdedigers. Het waren voor het merendeel Taraboners, maar ze hadden niet gevochten als mannen die door veroveraars gedwongen waren mee te strijden. Een flink aantal keek fier rond en beschimpte hun bewakers. Gedwyn had ze na een ondervraging willen doden. Weiramon gaf er geen steek om als hun de keel werd doorgesneden, maar hij was van oordeel dat martelen tijdverspilling was. Geen van hen zou iets nuttigs weten, hield hij vol; er waren geen edelen bij.

Rhand wierp een blik op Bashere. Weiramon was nog stééds welluidend aan het woord: ‘... vegen deze bergen voor u schoon, mijn heer Draak. We vertrappen ze onder onze hoeven en...’ Anaiyella beaamde het, grimmig knikkend.

‘Zes staan er nog en een handvol is gevallen,’ zei Bashere zachtjes. Hij krabde met zijn nagel wat modder van een dikke snorpunt. ‘Of zoals mijn pachters zeggen: wat je bij het draaien wint, verlies je in de rolton.’ Wat in het Licht was een rolton? Wat had hij aan zulke opmerkingen!

Vervolgens maakte een van Basheres verkennerseenheden de zaken nog erger.

Zes mannen kwamen aanrijden terwijl ze met de stompe onderkant van hun lans een gevangene de helling afdreven. Het was een vrouw met zwarte haren in een gescheurd en smerig donkerblauw gewaad.

Op de borst had ze rode vlakken en haar rok toonde een gevorkte bliksem. Haar gezicht was ook smerig en vlekkerig van de tranen. Ze struikelde en viel half, maar het gepor was meer een gebaar dan dat ze haar echt raakten. Ze wierp de verkenners een woeste blik toe en spuwde zelfs een keer. Rhand keek ze eveneens minachtend aan. ‘Hebben jullie haar pijn gedaan?’ wilde hij weten. Een vreemde vraag misschien over een vijand, na wat er in het dal was gebeurd. Over een sul’dam. Maar de woorden ontvielen hem. ‘Wij niet, mijn heer Draak,’ zei de nors kijkende aanvoerder. ‘We hebben haar zo gevonden.’ Hij krabde door een zwart golvend baardje aan zijn kin en wierp een blik op Bashere alsof hij steun zocht. ‘Ze beweert dat wij haar Gille hebben gedood. Haar schoothondje of haar kat, zoals ze erover blijft zaniken. Ze heet Nerith. Dat hebben we er wel uit gekregen.’ De vrouw draaide zich om en trok opnieuw haar tanden op.

Rhand zuchtte. Geen schoothondje. Nee! Die naam hoorde niet op de lijst! Maar hij hoorde de rij namen door zijn hoofd dreunen en Gille de damane was er een van. Lews Therin kreunde vanwege Hyena. Haar naam stond ook op de lijst en Rhand vond dat terecht. ‘Is dit een Seanchaanse Aes Sedai?’ vroeg Anaiyella opeens terwijl ze zich naar voren boog om Nerith met harde ogen op te nemen. Nerith spuwde ook naar haar, terwijl haar ogen groot werden van razernij. Rhand legde het weinige uit dat hij van sul’dam wist. Dat ze geleidsters beheersten met een ter’angreaal in de vorm van een lijn en halsband, maar zelf niet konden geleiden. Tot zijn verbazing zei de keurige onnozele Hoogvrouwe kil: ‘Als mijn heer Draak zich geremd voelt, hang ik haar wel voor u op.’ Opnieuw spuwde Nerith naar haar! Verachtelijk ditmaal. Zij had zeker geen gebrek aan moed. ‘Nee!’ gromde Rhand. Licht, wat men al niet wilde doen om bij hem in de gunst te komen. Maar misschien was Anaiyella wel inniger geweest met haar paardenmeester dan als fatsoenlijk werd beschouwd. De man was stevig geweest, en kalend – en een gewone burger; dat telde zwaar in Tyr – maar vrouwen schonken hun gunsten soms aan de vreemdste mannen. Dat wist hij uit eigen ervaring. ‘Zodra we weer kunnen optrekken,’ zei hij tegen Bashere, ‘laat je die kerels daar vrij.’ Hij wilde bij de volgende aanval niet gehinderd worden door gevangenen. En honderd man – en het zouden er ongetwijfeld meer worden – onder bewaking stellen waardoor ze later met de voorraadkarren mee moesten komen, bracht vele gevaren met zich mee. Op deze bergwei konden ze geen last veroorzaken. Zelfs de mannen die te paard waren gevlucht, konden anderen niet sneller waarschuwen dan zij konden Reizen.

Bashere haalde licht zijn schouders op. Hij vond het wellicht ook, maar aan de andere kant was er altijd een kans op ongelukkig toeval. Ook zonder een ta’veren in de buurt konden er vreemde dingen gebeuren.

Weiramon en Anaiyella wilden tegelijk reageren en hun gezichten toonden dat ze het er niet mee eens waren. Rhand drukte echter door. ik heb gesproken; zo wordt het gedaan. Maar we houden de vrouw wel bij ons. En elke andere vrouw die we gevangennemen.’

‘Bloedvuur,’ riep Weiramon uit. ‘Waarom?’ De man leek versteld te staan. Bashere bewoog trouwens ook even geschrokken zijn hoofd. Anaiyella’s mond kneep zich minachtend samen, voor ze haar onnozele glimlach voor de Drakenheer opdiepte. Ze meende overduidelijk dat hij te week was om deze vrouw met de anderen weg te sturen. Het zou een zware tocht worden door dit terrein, en het zou moeilijk zijn voldoende eten te vinden. Bovendien stuurde je in dit weer nog geen hond de bergen in.

‘Ik heb al genoeg Aes Sedai tegen me om een sul’dam de kans te geven haar werk voort te zetten,’ gaf hij hun te kennen. Het Licht wist dat dat waar was! Ze knikten, al was Weiramon wat trager. Bashere keek opgelucht en Anaiyella teleurgesteld. Maar wat moest hij met deze vrouw en de anderen die hij nog gevangen zou nemen? Hij was niet van plan de Zwarte Toren in een gevangenis te veranderen. De Aiel konden hen vasthouden. Maar de Wijzen zouden hen misschien de keel openhalen zodra hij zich had omgedraaid. Zouden de zusters die Mart met Elayne naar Caemlin bracht een mogelijkheid zijn? ‘Wanneer we hier klaar zijn, draag ik haar over aan enkele Aes Sedai die ik zal uitkiezen.’ Wellicht vatten ze het op als een blijk van goede wil. Een lepel honing om de pil te vergulden dat ze zijn bescherming moesten aanvaarden.

Hij had het nauwelijks gezegd of Neriths gezicht werd lijkbleek. Ze krijste uit alle macht. Al gillend sprong ze de helling af, klauterde over omgevallen bomen, viel weer en krabbelde weer overeind. ‘Bloed...! Pak haar!’ snauwde Rhand en de Saldeaanse verkenners schoten achter de vrouw aan, sprongen met hun dieren over de met stammen bezaaide helling, blijkbaar niet bang voor gebroken benen of nekken. Nog steeds krijsend schoot ze heen en weer tussen de paarden.

In de toegang tot de oostelijkste pas werd een poort geopend in een flits van zilverig licht. Een zwartgejaste Soldaat trok zijn paard erdoor, sprong in het zadel zodra de poort uitflitste en zette zijn rijdier aan voor een galop naar de heuveltop waar Gedwyn en Rochaid stonden te wachten. Rhand keek onbewogen toe. In zijn hoofd snauwde Lews Therin iets over doden, alle Asha’man doden voor het te laat was. Tegen de tijd dat het drietal de helling opreed naar Rhand, hadden vier Saldeanen Nerith plat op de grond en wilden ze haar handen en voeten boeien. Er waren vier mannen nodig, zo woest schopte, sloeg en beet ze. Een vermaakte Bashere wilde wedden of zij uiteindelijk niet de overhand zou krijgen. Anaiyella mompelde iets over een gaatje in haar hoofd. Was ze van plan dat de sul’dam te bezorgen? Rhand keek haar fronsend aan.

De Soldaat tussen Gedwyn en Rochaid wierp een verontruste blik op Nerith toen ze langsreden. Rhand herinnerde zich vaag hem in de Zwarte Toren te hebben gezien, op de dag dat hij de zilveren zwaardspelden had uitgedeeld en Taim als eerste de draak had opgespeld. Het was een jongeman die Varil Nensen heette. Hij droeg nog steeds een doorzichtig sluiertje voor zijn dikke snor. Niettemin had hij zonder aarzeling tegen zijn landgenoten gestreden. Hun trouw gold nu de Zwarte Toren en de Herrezen Draak, beweerde Taim altijd. Het tweede deel klonk altijd als een late toevoeging. ‘Je geniet de eer met eigen mond aan de Herrezen Draak verslag uit te brengen, Soldaat Nensen,’ zei Gedwyn droog. Nensen ging rechtop in zijn zadel zitten. ‘Mijn heer Draak,’ blafte hij, zijn vuist tegen de borst slaand. ‘Er zijn er nog meer op zo’n dertig span naar het westen.’ Dertig span was de grootste afstand die de verkenners van Rhand mochten afleggen voor ze terugkeerden. Het had geen zin als één verkenner Seanchanen vond terwijl de anderen steeds verder naar het westen trokken. ‘Misschien de helft van wat we hier tegenkwamen,’ vervolgde Nensen. ‘En...’ Zijn donkere ogen schoten weer naar Nerith. Ze was nu geboeid en de Saldeanen legden haar met veel moeite over een paard. ‘Vrouwen als die daar heb ik niet gezien, mijn heer Draak.’ Bashere keek schuins naar de lucht. Donkere wolken vormden een deken van bergtop naar bergtop, maar de zon stond nog hoog. ‘Tijd om de mannen te laten eten voor de anderen terugkeren,’ zei hij tevreden knikkend. Nerith was erin geslaagd haar tanden in een Saldeaanse pols te zetten en hield zich als een das vast. ‘Laat ze snel eten,’ zei Rhand geërgerd. Zou iedere sul’dam zoveel moeilijkheden opleveren wanneer ze gevangengenomen was? Heel waarschijnlijk. Licht, wat zou er gebeuren bij een damane? ik wil niet de hele winter in deze bergen rondhangen.’ Gille de damane. Hij kon een naam niet uitvlakken wanneer die eenmaal op zijn lijst stond. De doden zijn nooit stil, fluisterde Lews Therin. De doden slapen nooit.

Rhand reed naar de kookvuren toe. Hij had geen zin in eten.

Vanaf de top van een hoge rotspartij nam Furyk Karede de dichtbegroeide berghellingen op die overal om hem heen oprezen. De scherpe pieken leken op slagtanden. Zijn paard, een grote appelruin, spitste de oren alsof hij een geluid opving dat Karede had gemist, maar verder stond het dier doodstil. Regelmatig moest Karede het kijkglas omlaag doen en de lens drogen. Uit de grijze ochtendhemel viel een lichte regen. De twee zwarte pluimen van zijn helm hingen krom in plaats van recht overeind te staan, en het water liep langs zijn rug. Het was tenminste een lichte regen vergeleken met die van gisteren en waarschijnlijk met die van morgen. Of wellicht van vanmiddag. In het zuiden rommelde dreigend de donder. Karedes zorgen hadden echter niets met het weer te maken.

Onder hem slingerden de laatsten van een colonne van drieëntwintighonderd man door de kronkelige pas. Mannen die van vier buitenposten waren verzameld. Allen te paard en tamelijk goed geleid, maar slechts een armzalige tweehonderd waren Seanchanen en behalve hijzelf droegen slechts twee het rood-en-groen van de doodswachtgarde. De meeste anderen kwamen uit Tarabon – hij kende hun vurigheid – maar ruim een derde waren Amadicianen en Altaranen. Hun eed was nog te vers om van hen op aan te kunnen. Sommige Altaranen en Amadicianen hadden reeds twee- of driemaal geprobeerd van kant te veranderen. De mensen aan deze kant van de Arythische Oceaan wisten niet wat schande was. Een tiental sul’dam reed bijna vooraan in de colonne en hij had graag gezien dat alle twaalf een aangelijnde damane naast hun paard hadden lopen en niet slechts twee.

Zo’n vijftig pas verder hielden de tien mannen van de speerpunt de hellingen boven hen in het oog, hoewel niet zo zorgvuldig als ze zouden moeten doen. Er waren te veel mannen in de speerpunt die op de naar voren gestuurde verkenners vertrouwden en geen gevaar meer duchtten. Karede nam zich voor persoonlijk met hen te praten. Daarna zouden ze hun plicht behoorlijk doen of hij zou ze dwangarbeid geven.

Een raken verscheen in het oosten en scheerde laag boven de boomtoppen, draaiend en kerend om de heuvels van het land te volgen, als een man die de rug van een vrouw streelt. Merkwaardig. Morat’raken, vliegers, wilden altijd hoog rondscheren, tenzij de lucht een en al bliksem en weerlicht was. Karede liet het kijkglas zakken om toe te kijken.

‘Hopelijk krijgen we eindelijk weer eens een verkennersverslag,’ merkte Jadranka op. Tegen de andere officieren die achter Karede stonden te wachten, niet tegen hem. Drie van de tien waren van gelijke rang als Karede, maar weinig mensen, afgezien van het Bloed, stoorden een man in het bloedrood en vrijwel zwarte groen van de doodswachtgarde. Veel van het Bloed deden dat trouwens evenmin. Volgens de verhalen die hij als kind had gehoord, was een van zijn voorvaderen, een edelman, Luthair Paendrag naar Seanchan gevolgd op bevel van Artur Haviksvleugel. Maar tweehonderd jaar later, toen nog slechts het noorden veroverd was, probeerde een andere voorvader een eigen koninkrijk te stichten. In plaats daarvan was hij uiteindelijk vanaf het blok verkocht. Misschien was het waar; veel da’covale maakten aanspraak op nobele voorouders. Onder elkaar tenminste; weinig leden van het Bloed vonden zulk gebabbel vermakelijk. In elk geval had Karede het gevoel gehad dat hij geluk had toen de Kiezers hem hadden uitverkoren. Een stevige jongen, maar nog niet oud genoeg om plichten te vervullen. Nog steeds was hij trots op de raven die op zijn schouders waren getatoeëerd. Veel doodswachtgardisten liepen waar mogelijk zonder jas of hemd om ze te tonen. De menselijke in elk geval. De Gardeniers van de Ogier werden niet gemerkt en waren geen eigendom, maar dat was een zaak tussen hen en de keizerin.

Karede was da’covale en zoals elke gardist was hij er trots op dat hij naar lichaam en ziel eigendom was van de Kristallen Troon. Hij streed waar de keizerin hem heen stuurde en hij zou sterven op de dag dat zij hem dat opdroeg. De garde was slechts verantwoording schuldig aan de keizerin en waar zij verscheen, verscheen de garde als haar hand, een zichtbare herinnering aan haar. Geen wonder dat sommigen van het Bloed zich niet op hun gemak voelden wanneer ze een afdeling van de garde voorbij zagen komen. Een veel beter leven dan het uitmesten van de stallen van een heer of het inschenken van kaf voor een vrouwe. Maar hij vervloekte het geluk dat hem naar deze bergen had gezonden om de buitenposten te inspecteren. De raken schoot naar het westen en de vliegers zaten ineengedoken in het zadel. Er was geen verkenningsverslag, geen bericht voor hem. Furyk wist dat het slechts zijn verbeelding was, maar de langgerekte nek van het beest maakte een... bezorgde indruk. Als hij iemand anders was geweest, zou hij wellicht ook bezorgd zijn geweest. Er waren slechts enkele berichten doorgekomen sinds de opdracht, drie dagen geleden, om het bevel op zich te nemen en terug te trekken naar het oosten. Elk bericht had de mist eerder verdicht dan doen optrekken.

De plaatselijke inwoners, die Altaranen, waren blijkbaar met een grote troepenmacht de bergen ingetrokken. Maar hoe? De wegen aan de noordkant van deze bergketen werden bijna tot de Illiaanse grens in het oog gehouden, niet alleen door bereden verkenners maar ook door vliegers en morat’torm. Waardoor hadden die Altaranen opeens besloten op deze wijze hun tanden te tonen? En zich te verenigen? Een man kon zich in dit land onverwachts in een tweegevecht bevinden – hoewel ze langzamerhand doorkregen dat het uitdagen van een gardist een trage manier was om je eigen keel door te snijden – maar hij had edelen van dit zogenaamde landje gezien die elkaar én hun koningin probeerden te verkopen zodra gesuggereerd werd dat hun eigen landerijen beschermd zouden worden en misschien die van hun buren eraan zouden worden toegevoegd. Nadoe, een grote man met een bedrieglijk vriendelijk gelaat, verschoof in zijn zadel om de raken na te kijken, ik heb er een hekel aan in den blinde op te trekken,’ mopperde hij. ‘Niet wanneer de Altaranen erin geslaagd zijn daarginds veertigduizend man samen te trekken. Minstens veertigduizend.’

Jadranka snoof zo hard dat zijn grote witte ruin opzij stapte. Jadranka was de oudste van de drie kapiteins achter Karede en had even lang gediend als Karede. Een kleine magere man met een opvallende neus en een poeha alsof hij van het Bloed was. Dat paard viel op een span afstand nog op. ‘Veertigduizend of honderd, Nadoe, ze zijn zo verspreid als wat, van hier tot het eind van de bergen. Te verspreid om elkaar te kunnen bijstaan. Schele ogen nog aan toe, de helft is waarschijnlijk al dood. Ze moeten overal in gevecht zijn met de buitenposten. Daarom krijgen we ook geen verslagen. Wij worden enkel geacht de restjes op te vegen.’

Karede onderdrukte een zucht. Hij had gehoopt dat Jadranka bij al zijn maniertjes niet ook nog een dwaas zou zijn. Het gepoch van overwinnaars verspreidde zich snel, of het nu van een leger dan wel van een halve baander was. Het waren de zeldzame nederlagen die in stilte werden geslikt en vergeten. Zo’n oorverdovende stilte voorspelde niet veel goeds.

‘Dat laatste verslag wekte niet de indruk van restjes,’ hield Nadoe vol. Hij was geen dwaas. ‘Nog geen vijftig span voor ons bevinden zich vijfduizend man en ik betwijfel of we ze met een vegertje kunnen verjagen.’

Opnieuw snoof Jadranka. ‘We gaan ze verpletteren, met zwaarden of met bezems. Het Licht brande mijn ogen, ik kan amper wachten op een behoorlijke strijd. Ik heb de verkenners gezegd door te rijden tot ze gevonden zijn. Ik wil niet hebben dat ze ons door de vingers glippen.’

‘Wat heb je gedaan?’ vroeg Karede zachtjes.

Zacht of niet, alle ogen richtten zich ogenblikkelijk op hem. Hoewel Nadoe en enkele anderen met moeite konden voorkomen dat ze met open mond Jadranka aankeken. Verkenners werd altijd gezegd door te drukken, en ze kregen altijd te horen waar ze naar moesten uitkijken. Wat was er verkeerd aan die opdracht? Voor iemand wat kon zeggen steeg geschreeuw op van de mannen in de pas. Gekrijs en het gegil van paarden.

Karede drukte de leren buis van het kijkglas tegen zijn oog. In de pas voor hem stierven mannen en paarden in een hagel van iets wat volgens hem kruisboogpijlen moesten zijn, zoals ze dwars door stalen kurassen vlogen en ontploften in door maliën beschermde lichamen. Honderden lagen reeds op de grond, honderden anderen zakten gewond in hun zadel in elkaar of renden weg bij hun paarden die neergegaan waren en alles vertrapten. Te veel vluchtenden. Terwijl hij keek draaiden mannen te paard hun dieren pijlsnel rond om door de pas terug te vluchten. Waar in het Licht waren de sul’dam? Hij zag ze niet. Hij had tegenover opstandelingen gestaan die sul’dam en damane bezaten. Die moesten altijd zo snel mogelijk gedood worden. Misschien hadden die inboorlingen dat inmiddels begrepen. Opeens zag hij geschokt hoe over de gehele lengte van de kronkelende slang van zijn strijdmacht de grond in daverende fonteinen openbarstte. Mannen en paarden werden even gemakkelijk omhooggeslingerd als zand en botten. Vanuit de lucht flitsten bliksems omlaag, blauwwitte schichten die zowel de rotsen als de mannen verbrijzelden. Andere mannen ontploften gewoon, in stukken gescheurd door iets onzichtbaars. Hadden de inboorlingen een eigen soort damane? Nee, het zouden die Aes Sedai wel zijn. ‘Wat gaan we doen?’ vroeg Nadoe. Hij klonk geschokt. Dat mocht ook wel.

‘Wou je je mannen in de steek laten?’ snauwde Jadranka. ‘We hergroeperen en vallen aan...’ De woorden verdwenen gorgelend toen Karedes zwaardpunt keurig zijn hals openlegde. Er waren tijden dat je een dwaas kon gedogen, en er waren andere tijden. Terwijl de man uit het zadel viel, veegde Karede behendig zijn kling af aan de witte manen van zijn ruin, voor het dier op de loop ging. Er waren ook tijden voor wat uiterlijk vertoon.

‘We verzamelen wat verzameld kan worden, Nadoe,’ zei hij alsof Jadranka nooit iets had gezegd. Alsof hij er nooit was geweest. ‘We redden wat gered kan worden en trekken ons terug.’ Hij draaide zich om en wilde de pas inrijden waar bliksems flitsten en het onweer donderde, maar beval eerst Anghar, een jongeman die hem beheerst aankeek, op zijn snelle paard naar het oosten te rijden en verslag te doen van wat hier was voorgevallen. Misschien zou een vlieger het zien en misschien ook niet, hoewel Karede nu wel een idee had waarom ze zo laag vlogen. Hij vermoedde ook dat Hoogvrouwe Suroth en de generaals in Ebo Dar al wisten wat zich hier afspeelde. Was vandaag de dag dat hij voor de keizerin stierf? Hij zette met een por zijn paard aan.

Vanaf de vlakke, karig begroeide rotshoogte tuurde Rhand over het woud voor hem naar het westen. Met de Ene Kracht in hem – het leven zo zoet, het vuil o zo smerig – kon hij elk afzonderlijk blaadje zien, maar het was niet genoeg. Tai’daishar stampte met een hoef. Achter hem rezen ruim een span boven de boomkruinen links en rechts kartelige pieken op, maar deze rotshoogte lag ver boven de bomen in een heuvelig dal van wel een roede lang en bijna even breed. Daar was alles stil. Even stil als de Leegte waarin hij zweefde. Op dit ogenblik was het tenminste stil. Hier en daar stegen pluimpjes rook op waar twee of drie bomen als fakkels brandden. Alleen doordat het overal zo nat was, stond het hele dal niet in lichterlaaie. Flin en Dashiva waren de enige Asha’man bij hem. Alle anderen bevonden zich beneden in het dal. Het tweetal stond even verder aan de boszoom en hield hun paarden bij de teugel vast en staarde naar het bos in de diepte. Nou ja, Flin keek even scherp rond als Rhand zelf. Dashiva wierp er zo nu en dan een blik op, bewoog zijn mond en mompelde soms iets in zichzelf waardoor Flin met zijn voeten schuifelde en hem tersluiks opnam. Beide mannen waren vervuld van de Ene Kracht. Die stroomde bijna over, maar voor de verandering zei Lews Therin er niets van. De man leek zich de laatste paar dagen weer in toenemende mate te verschuilen.

Aan de hemel gloorde zowaar wat zonlicht, tussen de her en der drijvende grijze wolken. Het was nu vijf dagen geleden dat Rhand zijn legertje naar Altara had geleid, vijf dagen sinds hij zijn eerste Seanchaanse dode had gezien. Sindsdien had hij er heel wat meer gezien. Een gedachte gleed over het oppervlak van de Leegte. Hij kon door zijn handschoen heen het reigerbrandmerk in zijn handpalm tegen de drakenstaf voelen drukken. Stilte. Nergens waren van die vliegende beesten te zien. Drie ervan waren door bliksems uit de hemel gesabeld, voor hun berijders hadden geleerd afstand te bewaren. Bashere was buitengewoon geboeid geweest door die schepsels. Stilte. ‘Misschien is het afgelopen, mijn heer Draak.’ De stem van Ailil klonk kalm en koel, maar ze gaf klopjes op de nek van haar merrie, hoewel het dier niet gekalmeerd hoefde te worden. Ze nam Flin en Dashiva steels op en rechtte haar rug, niet bereid ook maar een haartje verontrusting voor die twee te tonen.

Rhand merkte dat hij zat te neuriën en hield er snel mee op. Dat was Lews Therins gewoonte als die naar een mooie vrouw keek, niet de zijne. Niet de zijne. Licht, als hij alle maniertjes van die kerel over ging nemen, terwijl hij niet eens aanwezig was... Onverwachts klonk er hol gedonder in het dal. Op ruim twee span afstand spoot vuur uit de bomen, en opnieuw en nog eens. Bliksems troffen het woud in de buurt van de oplaaiende grote vlammen. Enkele sloegen in als hoekige blauwwitte speren. Een wirwar van bliksemschichten en vuur en daarna was alles weer stil. Ditmaal hadden de bomen geen vlam gevat. Een deel ervan was saidin geweest. Een deel.

Er steeg geschreeuw op, zacht en veraf, denkelijk uit een ander deel van het dal. Zelfs voor zijn saidin-gehoor te ver om het gekletter van staal op te vangen. Ondanks alles werd de strijd niet alleen gevoerd door Asha’man, Toegewijden en Soldaten.

Anaiyella blies lang en hoorbaar de adem uit die ze moest hebben ingehouden toen de strijd met de Kracht uitbrak. Ze bleef onverstoorbaar wanneer mannen met staal vochten. Vervolgens ging zij haar paard op de nek kloppen. De ruin had alleen schichtig zijn oor verdraaid. Rhand had dat vaker opgemerkt bij vrouwen. Wanneer een vrouw opgewonden was, probeerde ze heel vaak anderen gerust te stellen, of dat nou nodig was of niet. Een paard was al voldoende. Waar was Lews Therin?

Geërgerd boog hij zich naar voren om het groene lover van het woud weer te bestuderen. De meeste bomen verloren nooit hun blad -naaldbomen, eiken, pijnbomen, lederbladbomen – en ondanks de afgelopen droogte vormden ze een alles verhullend scherm, zelfs voor zijn versterkte gezichtsvermogen. Half verstrooid raakte hij de smalle rol onder zijn stijgbeugel aan. Hij kon ingrijpen. Blind toeslaan. Hij kon naar beneden rijden, het bos in. En slechts in staat zijn tien pas rond te zien. Daar beneden zou hij weinig meer kunnen doen dan een Soldaat.

Iets verder op de rotshoogte opende zich een poort tussen de bomen. De zilveren streep verwijdde zich tot een gat waarachter andere bomen en dicht winters bruin struikgewas zichtbaar waren. Een Soldaat met een geelbruine huid, een snorretje en een parel in het oor kwam er te voet doorheen en liet de poort verdwijnen. Hij schoof een sul’dam voor zich uit. Haar polsen waren op haar rug gebonden. Ze was een knappe vrouw, afgezien van de paarse plek aan de zijkant van haar hoofd. Die paste heel goed bij haar dreigende blik en haar verkreukelde en gevlekte kleren. Ze keek minachtend om naar de Soldaat, terwijl die haar over de rotshoogte naar Rhand toe duwde, waarna ze Rhand vuil aankeek.

De Soldaat verstrakte en groette keurig. ‘Soldaat Arlen Nalaam, mijn heer Draak,’ blafte hij, star naar Rhands zadel starend. ‘De bevelen van mijn heer Draak waren alle gevangen vrouwen naar hem toe te brengen.’

Rhand knikte. Hij bekeek gevangenen om er zeker van te zijn wat ze waren terwijl iedere stommeling dat al meteen kon zien; hij wilde daarmee de schijn ophouden dat hij iets deed. ‘Breng haar naar de karren, Soldaat Nalaam, en hervat dan de strijd.’ Hij knarste bijna met zijn tanden na deze woorden. Hervat de strijd. Terwijl Rhand Altor, de Herrezen Draak en de koning van Illian, op zijn paard naar de boomtoppen zat te staren.

Nalaam groette weer voor hij de vrouw verder duwde, maar hij deed dat zeer haastig. Ze keek weer om, maar ditmaal niet naar de Soldaat. Naar Rhand. Met grote ogen en een open mond van verbijstering. Om de een of andere reden liet Nalaam haar pas stilstaan op de plek waar hij was verschenen. Terwijl hij alleen een eindje van de paarden af hoefde te gaan om die niet te verwonden. ‘Wat doe je?’ wilde Rhand weten terwijl saidin de man vervulde. Nalaam draaide zich half en half om en aarzelde even. ‘Het schijnt hier gemakkelijker te gaan als ik een plek gebruik waar ik al een poort heb gevormd, mijn heer Draak. Saidin... saidin voelt... vreemd... voor mij, hier.’ Zijn gevangene keerde zich om en keek hem fronsend aan.

Even later gebaarde Rhand hem verder te gaan. Flin deed net of hij belangstelling had voor het zadeltuig van zijn paard, maar de kalende oude man glimlachte licht. Zelfvoldaan. Dashiva... giechelde. Flin had als eerste vermeld dat er in dit dal een vreemd gevoel aan saidin zat. Natuurlijk hadden Narishma en Hopwil het opgevangen en Mor had er zijn verhalen over die vreemdheid rond Ebo Dar aan toegevoegd. Het was geen wonder dat iedereen nu beweerde iets te voelen, hoewel niemand kon zeggen wat. Saidin voelde gewoon... Vreemd. Licht, hoe kon het anders aanvoelen, met zo’n smerige smet op de mannelijke helft van de Bron? Rhand hoopte dat ze niet allemaal zijn nieuwe soort misselijkheid zouden opdoen. Nalaams poort opende zich en verdween achter hem en zijn gevangene. Rhand voelde tastend echt naar saidin. Leven en bederf vermengden zich. Ijs waarbij het hart van de winter warm leek en vuur waarbij vlammen koel bleven, dood wachtend op een vergissing. Verlangend naar zijn vergissing. Het voelde niet anders aan. Of wel? Hij keek dreigend naar de plek waar Nalaam was verdwenen. Nalaam en de vrouw.

Ze was de vierde sul’dam die vanmiddag gevangen was genomen. Daarmee hadden ze nu drieëntwintig sul’dam bij de wagens. En twee damane, ieder nog steeds aan hun zilverige lijn en met de halsband om. Ze werden gescheiden op verschillende karren meegevoerd. Met die halsbanden konden ze drie stappen doen voor ze nog misselijker werden dan Rhand bij het grijpen naar de Ware Bron. Hij wist niet zeker of de zusters bij Mart het uiteindelijk prettig zouden vinden hen te ontvangen. De eerste damane, nu drie dagen geleden, had hij eigenlijk geen gevangene gevonden. Een slanke vrouw met lichtblond haar en grote blauwe ogen. Hij vond haar een bevrijde Seanchaanse gevangene. Volgens hem. Maar toen hij een sul’dam dwong de halsband, haar a’dam, van de vrouw te verwijderen, riep ze krijsend haar sul’dam toe haar te helpen waarna ze met de Ene Kracht wild had uitgehaald. Ze had zelfs haar nek voor de sul’dam gebogen om het ding weer om te doen. Negen Verdedigers en een Soldaat waren gestorven voor ze afgeschermd was. Gedwyn zou haar ter plekke gedood hebben als Rhand hem niet had tegengehouden. De Verdedigers voelden zich bijna even slecht op hun gemak bij geleidsters als anderen bij Asha’man, en de Verdedigers wilden haar nog steeds dood hebben. Ze hadden de laatste dagen verliezen geleden maar dat hun manschappen werden gedood door een gevangene scheen een belediging.

Er waren meer gevallenen dan Rhand verwacht had. Eenendertig Verdedigers dood en zesenveertig Gezellen. Meer dan tweehonderd onder de mannen van zijn Legioen en de wapenknechten samen. Zeven Soldaten en een Toegewijde, mannen die Rhand voor zijn oproep naar Illian te komen, nooit had ontmoet. Te veel, als je bedacht dat alles behalve de ergste verwondingen geheeld kon worden, als een man zich tenminste aan het leven kon vasthouden tot een geleider verscheen. Maar hij dreef de Seanchanen wel naar het westen. Heel snel.

Nog meer geschreeuw steeg op ergens ver en diep in het dal. Zo’n drie span naar het westen vlamde vuur op en sloegen bliksems in die bomen ontwortelden. Bomen en rotsen ontploften op een berghelling verderop, een lange rij vreemde fonteinen. Bulderend gedonder onderdrukte het geschreeuw. De Seanchanen trokken zich terug. ‘Zorg dat je daarginds komt,’ beval Rhand Flin en Dashiva. ‘Allebei. Zoek Gedwyn op en zeg hem dat ik wil dat ze teruggedreven worden. Sla ze terug!’

Dashiva schonk het woud onder hem een grijns en begon vervolgens onhandig zijn paard over de rotshoogte mee te trekken. De man was onhandig met paarden of hij ze nu leidde of bereed. Hij struikelde bijna over zijn eigen zwaard!

Flin keek bezorgd naar Rhand op. ‘Bent u van plan hier in uw eentje te blijven, mijn heer Draak?’

‘Ik ben nauwelijks alleen,’ merkte Rhand droogjes op en wierp een blik op Ailil en Anaiyella. Die waren teruggereden naar hun wapenknechten, bijna tweehonderd lansiers die stonden te wachten op de plek waar de rotshoogte naar het oosten omlaag liep. Voor hen stond Denharad fronsend door de spijlen van zijn helm te kijken. Hij had nu het bevel over beide groepen en als zijn bezorgdheid zowel Ailil als Anaiyella gold, dan stonden zijn mannen in elk geval heel stoer opgesteld om mogelijke aanvallers weg te houden. Bovendien had Weiramon de noordelijke toegang tot deze rotsrand zo afgesloten dat er volgens hem nog geen vlieg door kon. Bashere stond in het zuiden opgesteld. Zonder op te scheppen of er een woord aan vuil te maken had hij daar een muur van lansen opgesteld. En de Seanchanen trokken zich terug, ik ben trouwens zeker niet hulpeloos, Flin.’ Flin keek werkelijk heel twijfelend en krabde aan het randje witte haar voor hij groette en zijn paard naar Dashiva’s uitdovende poort leidde. Flin schudde hinkend zijn hoofd en mompelde in zichzelf alsof hij Dashiva was. Rhand wilde hem afsnauwen. Hij kon niet krankzinnig worden en zij evenmin.

Flins poort verdween en Rhand keek weer naar de boomtoppen. Het was stil. De tijd strekte zich verstild uit. Dit plan om de buitenposten in de bergen te veroveren was een slecht plan. Hij was bereid dat nu toe te geven. In deze streek kon je zonder iets te vermoeden een halve span van een leger afzitten. In die dichtbegroeide bossen daar beneden kon je wel op tien voet afstand van ze staan zonder het te weten! De Seanchanen dienden op een betere plek aangevallen te worden. Hij moest nodig...

Opeens moest hij saidin bevechten, moest hij uitbarstingen bestrijden die probeerden uit zijn schedel te spatten. De Leegte verdween, smolt weg door die aanval. Verwoed en wazig liet hij de Bron los voor die hem kon doden. Misselijkheid draaide knopen in zijn buik. Hij zag dubbel en ontdekte twee Kronen van Zwaarden. Op de bosgrond, in een dikke bladerlaag, vlak voor zijn gezicht! Hij lag op de grond! Hij leek niet goed adem te kunnen halen en zocht wanhopig naar lucht. Er was een stukje van een gouden laurierblad op de kroon afgebroken en aan verschillende gouden zwaardpunten zat bloed. Een knoop hete pijn in zijn zij zei hem dat zijn nooit geheelde wonden weer waren opengebarsten. Hij probeerde zich omhoog te duwen en schreeuwde luid. Stomverbaasd staarde hij naar de donkere veren van een pijl in zijn rechterarm. Kreunend stortte hij weer neer.

Er stroomde iets langs zijn gezicht. Iets droop voor zijn oog omlaag. Bloed.

Vaag drong zangerig geschreeuw door. Ruiters verschenen tussen de bomen in het noorden en galoppeerden over de rotshoogte naderbij. Sommigen hadden de lans omlaag, anderen schoten hun kleine bogen af, zo snel als ze konden aanleggen en trekken. Ruiters in blauwgele wapenrusting van overlappende metaalplaten en met helmen als enorme insectenkoppen. Seanchanen. Een paar honderd blijkbaar. Uit het noorden. Geen vlieg kan erdoor, Weiramon? Moeizaam reikte Rhand naar de Ware Bron. Het was te laat om zich zorgen te maken over overgeven of flauwvallen. Een andere keer zou hij erom gelachen hebben. Hij vocht... Het leek of hij in het donker met verdoofde vingers naar een speld tastte.

Tijd om te sterven, fluisterde Lews Therin. Rhand had altijd geweten dat Lews Therin bij zijn einde aanwezig zou zijn. Op nog geen vijf stappen van Rhand stortten schreeuwende Tyreners en Cairhienin zich op de Seanchanen.

‘Vecht, honden,’ gilde Anaiyella en liet zich met een zwaai uit haar zadel glijden. ‘Vecht!’ De slanke vrouw in zijde en kant braakte een reeks vloeken uit waarvan een voerman zou droogvallen. Anaiyella stond met de teugels van haar rijdier in de hand en verdeelde haar woeste blikken tussen de chaos van mannen in staal en Rhand. Het was Ailil die hem op zijn rug draaide. Geknield keek ze met nietszeggende grote donkere ogen op hem neer. Hij leek zich niet te kunnen bewegen. Hij voelde zich leeg en wist niet zeker of hij met zijn ogen kon knipperen. Geschreeuw en het gekletter van staal schalden in zijn oren.

‘Als hij hier bij ons sterft, zal Bashere ons laten hangen!’ Op dit ogenblik was Anaiyella zeer zeker niet onnozel. ‘Als die monsters in zwarte jassen ons in handen krijgen...’ Ze beefde en boog zich naar Ailil toe, zwaaiend met een dolk die hij niet eerder in haar hand had gezien. Op de greep vonkte een bloedrode robijn. ‘Je lanskapitein kan genoeg mannen missen om ons veilig weg te krijgen. We kunnen vele spannen ver zijn voor hij wordt gevonden. Dan zijn we weer terug op ons landgoed tegen de tijd...’

‘Ik denk dat hij ons hoort,’ onderbrak Ailil haar kalm. Haar rood gehandschoende hand bewoog naar haar middel. Stopte ze een mes terug? Of trok ze er een? ‘Als hij hier sterft...’ Ze zweeg onverwachts, zoals de ander had gedaan en haar hoofd schoot omhoog. Hoeven donderden aan beide kanten langs Rhand heen, brede galopperende colonnes. Naar het noorden, op de Seanchanen af. Met het zwaard in de hand hield Bashere nauwelijks zijn paard in, voor hij uit zijn zadel sprong. Gregorin Panar stapte wat langzamer af, maar zwaaide met zijn zwaard naar de langsrijdende mannen. ‘Sla toe voor Koning en Illian!’ schreeuwde hij. ‘Sla toe! De Heer van de Morgen! De Heer van de Morgen!’ Het geluid van kletterend staal werd nog luider. Net als het geschreeuw.

‘Het moest zo wel aflopen,’ gromde Bashere en gunde de twee vrouwen een achterdochtige blik. Hij verknoeide echter geen tel voor hij zijn stem verhief om boven het strijdrumoer uit te komen. ‘Mor! Ik vil je, Asha’man. Kom hier! Snel!’ Hij schreeuwde gelukkig niet rond dat de Drakenheer was gevallen, het Licht zij dank. Met veel moeite draaide Rhand zijn hoofd een paar duim om. Voldoende om te zien dat de Illianers en Saldeanen naar het noorden doorstootten. De Seanchanen moesten zich hebben teruggetrokken. ‘Mor!’ De naam loeide door Basheres snor en Mor zelf liet zich van een galopperend paard vallen, bijna boven op Anaiyella. Ze keek vergramd omdat hij zich niet verontschuldigde, toen hij naast Rhand neerknielde en de donkere haren uit diens gezicht veegde. Ze schoof echter heel snel naar achteren bij het besef dat hij ging geleiden en sprong daarna nog verder weg. Ailil stond veel bevalliger op, maar stapte niet echt trager opzij. Een dolk met een zilveren greep ging weer in de schede aan haar middel.

De Heling was eenvoudig maar niet echt gemakkelijk. De veren werden van de pijl gebroken, waarna die met een felle ruk door Rhands lichaam werd geslagen. Het ontlokte een gesmoorde kreet aan zijn lippen, maar het gebeurde alleen om de wond vrij te maken. Vuil en licht ingegraven deeltjes zouden wegvallen terwijl het vlees aaneengroeide, maar alleen Flin en enkele anderen konden de Ene Kracht toepassen om diep ingedrongen voorwerpen te verwijderen. Mor liet twee vingers op Rhands borst liggen en weefde de Heling terwijl hij strak keek en zijn tong tussen de tanden hield. Op die manier deed hij het altijd. Op een andere manier kon hij het niet. Het waren niet de ingewikkelde stromen van Flin. Dat konden maar weinigen en tot dusver niemand zo goed als Flin. Dit was eenvoudiger. En ruwer. Hittegolven stroomden door Rhand, sterk genoeg om hem te laten kreunen en uit elke porie te laten zweten. Hij rilde even van top tot teen. Roosteren in een oven moest zo aanvoelen.

De plotselinge hitte ebde weg en Rhand lag te hijgen. In zijn hoofd hijgde Lews Therin eveneens. Dood hem! Dood hem! Telkens en telkens weer.

Rhand liet de stem verstommen tot een zwak gezoem en bedankte Mor. De jongeman knipperde met zijn ogen alsof het hem verbaasde! Rhand pakte de drakenstaf van de grond en duwde zich overeind. Toen hij weer stond, zwaaide hij enigszins heen en weer. Bashere wilde hem een arm aanbieden maar trok zich na zijn gebaar terug. Rhand kon zonder hulp staan. Nog net. Maar hij had net zo goed kunnen geleiden als vliegen door met zijn armen te wapperen. Toen hij aan zijn zij voelde, was zijn hemd nat van het bloed, maar de oude ronde wond en de nieuwe snee voelden slechts kwetsbaar aan. Amper half geheeld, maar nadat hij ze had opgelopen waren ze eigenlijk nooit veel beter geweest.

Heel even nam hij beide vrouwen op. Anaiyella mompelde vaagweg iets van geluk gewenst en schonk hem een glimlach, waardoor hij zich afvroeg of ze van plan was zijn pols te likken. Ailil stond heel stijf rechtop, heel koel, alsof er niets was voorgevallen. Waren ze echt van plan geweest hem stervend achter te laten? Of hem te doden? Maar waarom hadden ze dan hun wapenknechten laten aanvallen en waren zij komen aansnellen om te zien hoe het met hem was? Aan de andere kant had Ailil wel haar mes getrokken terwijl ze over zijn dood spraken.

De meeste Saldeanen en Illianers galoppeerden naar het noorden of reden de helling van de rotshoogte af om de laatste Seanchanen te achtervolgen. Waarna Weiramon uit het noorden verscheen. Hij reed in een trage draf op een groot glanzend zwart paard, dat hij bij het zien van Rhand aanspoorde. Zijn wapenknechten reden in twee rijen achter hem aan.

‘Mijn heer Draak,’ zong de Hoogheer bij het afstijgen. Hij leek nóg steeds even schoon als in Illian. Bashere zag er gekreukeld uit en hier en daar wat smerig, terwijl Gregorins mooie kleren vol vlekken zaten en er bovendien een mouw was opengesneden. Weiramon voltooide een buiging die in een koningshof nog groots zou zijn geweest. ‘Vergeef me, mijn heer Draak. Ik meende Seanchanen bij de rotshoogte te zien en wilde ze opvangen. Ik had nooit vermoed dat er nog een andere tweehand was. U kunt zich niet voorstellen hoeveel pijn het mij zou doen als u gewond zou zijn geraakt.’ ik meen het wel te weten,’ merkte Rhand droogjes op en Weiramon knipperde met z’n ogen. Naderende Seanchanen? Misschien. Weiramon zou altijd een kans op een aanval tot zijn meerdere eer en glorie aangrijpen. ‘Wat bedoelde je, Bashere, met aflopen?’

‘Ze trekken zich terug,’ antwoordde Bashere. Beneden hen schoten vuur en bliksems even omhoog als om het te logenstraffen, maar het was bijna aan het eind van het dal.

‘Üw... verkenners zeggen dat ze zich allemaal terugtrekken,’ zei Gregorin terwijl hij langs zijn baard streek en Mor tersluiks en verontrust aankeek. Mor grijnsde het wit van zijn tanden bloot. Rhand had gezien hoe de Illianer zijn mannen midden in het gevecht had aangevoerd, aanmoedigingen schreeuwend, met zijn zwaard zwaaiend en niets ontziend, maar voor Mors grijns deinsde hij achteruit. Vervolgens kwam Gedwyn onbeschaamd aanbenen. Hij voerde zijn paard zorgeloos mee en keek Bashere en Gregorin bijna spottend aan. Hij fronste naar Weiramon, alsof hij reeds op de hoogte was van diens stommiteit en nam Ailil en Anaiyella op alsof hij hen wilde knijpen. De twee vrouwen trokken zich haastig voor hem terug. Dat deden de mannen echter ook, met uitzondering van Bashere. Zelfs Mor. Gedwyns groet voor Rhand was een achteloos klopje op de borst, ik heb verkenners uitgestuurd zodra ik zag dat het hier geklaard was. Er zijn binnen een afstand van tien span nog drie colonnes.’

‘Alle drie op weg naar het westen,’ bracht Bashere kalm naar voren, maar hij keek Gedwyn ook zo scherp aan dat zijn blik een steen had kunnen doorsnijden. ‘Je hebt het klaargespeeld. Ze trekken zich echt terug. Allemaal. Ik betwijfel of ze voor Ebo Dar nog halt zullen houden. Veldtochten eindigen niet altijd met een grote overwinningsoptocht in een hoofdstad en deze is afgelopen.’

Het was verrassend – maar misschien ook niet – dat Weiramon redenen opwierp om verder op te trekken en ‘Ebo Dar in te nemen voor de eer en roem van de Heer van de Morgen’. In die bewoordingen. Het was een nog grotere schok om Gedwyn te horen zeggen dat hij het niet erg vond nog enkele rake tikken aan die Seanchanen uit te delen en nog minder erg om Ebo Dar te bezoeken. Zelfs Ailil en Anaiyella stemden ervoor om ‘voor eens en altijd een eind aan de Seanchanen te maken’, al voegde Ailil eraan toe dat ze dat liever deed om zodoende te voorkomen hier ooit nog eens heen te moeten om het af te maken. Ze wist wel zeker dat zij dan op aandringen van de heer Draak hem hierbij zou vergezellen. Het werd allemaal gezegd op een toon die even koel en droog was als een nacht in de Aielwoestenij.

Alleen Bashere en Gregorin stemden voor de aftocht en ze gingen steeds harder praten naarmate Rhand langer bleef zwijgen en stil naar het westen staarde. Naar Ebo Dar.

‘We hebben gedaan wat we kwamen doen,’ hield Gregorin vol. ‘Bij de genade van het Licht! Wilt u de stad Ebo Dar innemen?’ Ebo Dar innemen, dacht Rhand. Waarom niet? Niemand rekende daarop. Een volkomen verrassing voor de Seanchanen en voor ieder ander.

‘Er zijn tijden dat je je voordeel grijpt en verder rijdt,’ gromde Bashere. ‘Er zijn andere tijden dat je je winst oppakt en naar huis gaat.

Ik zeg dat het tijd is om naar huis te gaan.’

Ik zou het niet erg vinden jou in mijn geest te hebben, zei Lews Therin – het klonk bijna volkomen gezond – als je niet overduidelijk gek was.

Ebo Dar. Rhand omklemde de drakenstaf nog steviger en Lews Therin kraaide van het lachen.

24

Een tijd voor ijzer

Duizend roede ten oosten van Ebo Dar gleden raken uit de wolkenlagen van de zonsopgang om te landen op een lang weiland dat met gekleurde linten aan hoge palen als vliegersveld was gemerkt. De bruine grassprieten waren allang vertrapt en stukgelopen. De sierlijkheid van de dieren in de lucht verdween zodra hun klauwen de grond in een rommelige ren raakten, waarbij de ruim dertig pas lange, leerachtige vlerken omhoog werden gehouden alsof de dieren zich weer naar boven wilden zwiepen. Er zat weinig schoonheid in een raken die met de vleugels wapperde tijdens zijn onhandige ren over het veld. De vliegers zaten ineengedoken in het zadel alsof ze het beest puur op kracht wilden optillen. Het dier holde door tot het eindelijk de lucht in zwalkte, waarbij de vleugelpunten de olijfbomen aan het eind van het veld net niet raakten. Alleen met het winnen van hoogte en de draai naar de zon en het scheren tussen de wolken herwon de raken zijn waardige grootsheid. Gelande vliegers deden geen moeite om af te stijgen. Terwijl een grondman een mand ophield en de raken handen vol verschrompelde vruchten verzwolg, gaf een van de vliegers het verkenningsverslag af aan een oudere grondman. De ander boog zich aan de andere kant opzij om nieuwe opdrachten te ontvangen van een vlieger die te hoog in rang was om nog regelmatig zelf de teugels ter hand te nemen. Bijna meteen daarop werd het beest al aan de teugel naar de plek geleid waar vier of vijf andere op hun beurt wachtten voor hun lange stuntelige ren naar de hemel.

Zo snel mogelijk, heen en weer schietend tussen zich verplaatsende groepen ruiterij en voetvolk, droegen de boodschappers die verslagen naar de immense bevelvoerderstent met de rode banieren. Er stonden hooghartige Tarabonse lansiers en sterke Amadiciaanse piekeniers in keurig nette rechthoeken. Hun borstplaten vertoonden horizontale banen in de kleuren van de legerafdelingen waarvan ze deel uitmaakten. Lichte Altaraanse ruiterij liet in ordeloze groepjes hun rijdieren wat dansen, trots op de rode strepen die kriskras over hun borst liepen, zo sterk verschillend van de aanduidingen bij ieder ander. De Altaranen wisten niet dat die tekens ongeregelde troepen van twijfelachtige betrouwbaarheid aanduidden. Onder de Seanchanen bevonden zich befaamde legerafdelingen uit alle delen van het keizerrijk. Mannen met lichte ogen uit Alqam, honingbruine mannen uit N’kon, en roetzwarte mannen uit Khoweal en Dalenshar. Er waren morat’torm op hun slanke rijdieren met bronzen schubben, waarvoor paarden hinnikten en bevreesd terugdansten, en zelfs enkele morat’grolm met hun gedrongen dieren met snavelbekken. Er ontbrak echter iets wat altijd en overal een Seanchaans leger begeleidde. En die afwezigheid gaf te denken. De sul’dam en damane waren nog in hun tenten. Kapitein-generaal Kennar Miraj dacht geregeld na over sul’dam en damane.

Vanuit zijn zetel op de verhoging kon hij de kaartentafel goed zien, waar ongehelmde sarzanten de verslagen nakeken en pionnen neerzetten om eenheden te velde weer te geven. Tekens op kleine papieren baniertjes boven elke pion beschreven de grootte en samenstelling van de eenheid. Nergens in deze landen waren behoorlijke landkaarten te vinden, maar de op de grote tafel getekende kaart voldeed. En baarde hem zorgen door wat hij aangaf. Zwarte schijven voor buitenposten die onder de voet waren gelopen of spoorloos verdwenen. Het waren er veel te veel en de zwarte schijven bedekten de gehele oostelijke helft van de Venirketen. Rode wiggetjes voor optrekkende legergroepen bezetten dicht op elkaar het westelijke gedeelte, maar alle punten wezen terug naar Ebo Dar. En verspreid tussen die zwarte schijven blonken zeventien bleekwitte rondjes. Terwijl hij toekeek, plaatste een jonge officier in het bruinzwart van een morat’torm zorgvuldig een achttiende. Vijandelijke strijdkrachten. Enkele schijven gaven misschien een eenheid aan die tweemaal was opgemerkt, maar dat werd weerlegd doordat er zoveel ver uiteen lagen en de tijd van waarneming daarmee niet klopte. Langs de wanden van de tent zaten in eenvoudige bruine jassen waarop alleen de rangtekens van schrijver op de brede kraag waren aangebracht, mannen te wachten aan hun schrijftafels, de pen gereed om de bevelen die Miraj zou verstrekken, over te schrijven zodat ze uitgedeeld konden worden. Hij had elk bevel dat hij kon bedenken reeds gegeven. Er waren zeker negentigduizend vijandelijke soldaten in de bergen, bijna tweemaal zoveel als hij er zelfs met de plaatselijke lichtingen tegen kon inzetten. Het was echt een ongelooflijk groot aantal, maar verkenners logen niet. Een leugenaar werd door zijn maten de keel afgesneden. Het waren er te veel. Ze sprongen uit de bodem op als kuilwormen in de Sen T’jore. Gelukkig hadden ze nog honderden spannen bergachtig gebied te gaan als ze van plan waren Ebo Dar aan te vallen. Bijna tweehonderd voor de witte schijven die het meest naar het oosten waren geplaatst. En daarna nog zo’n honderd span heuvels. De vijandelijke generaal zou zeker niet willen dat zijn verspreide troepen een voor een zouden worden ingemaakt. En al die troepen verzamelen zou tijd kosten. Dus op dit ogenblik bood de tijd hem enige hulp.

De toegangsflappen van de tent werden opzij geveegd en Hoogvrouwe Suroth gleed naar binnen. Haar zwarte haren vormden een trotse kam die tot op haar rug afhing. Ze droeg een sneeuwwit geplooid gewaad en een rijk geborduurde overmantel die op wonderbaarlijke wijze geen spatje modder van buiten vertoonde. Hij had gedacht dat ze nog steeds in Ebo Dar was, ze moest hier met een to’raken naartoe zijn gevlogen. Ze werd vergezeld door een klein gevolg. Voor haar doen tenminste. Twee doodswachtgardisten met zwarte klossen aan hun gevest hielden het tentdoek opzij en buiten stonden nog meer mannen met rotsharde gezichten in het roodgroen. De belichaming van de keizerin, moge ze eeuwig leven. Zelfs het Bloed merkte hen op. Suroth zweefde langs hen heen alsof ze net zulke alledaagse dienaren waren als de da’covale met haar weelderige lichaam in een bijna doorzichtig wit gewaad. Ze liep op muiltjes en had haar honinggele haren in vele smalle vlechtjes. Ze droeg het vergulde schrijftafeltje gedwee twee pas achter Suroth aan. Suroths Stem van het Bloed, Alwhin, een woest kijkende vrouw in een groen gewaad wier hoofd links was geschoren en wier lichtbruine haar op de andere helft in een strakke vlecht zat, volgde haar meesteres op de hielen. Toen Miraj van de verhoging stapte, besefte hij geschokt dat de tweede da’covale achter Suroth een damane was, met kort donker haar en heel slank in haar doorzichtige gewaad. Een damane gekleed als eigendom was ongehoord, maar nog vreemder was dat het Alwhin was die haar aan de a’dam voortleidde. Niets van zijn verbazing was zichtbaar toen hij mompelend op een knie neerknielde. ‘Het Licht strale op Hoogvrouwe Suroth. Alle eer aan Hoogvrouwe Suroth.’ Ieder ander wierp zich met neergeslagen ogen op het grondzeil neer. Miraj was van het Bloed, al was hij te laag in rang om net als Suroth de zijkant van zijn hoofdhuid te scheren. Alleen zijn pinknagels waren gelakt. Veel te laag om verrassing te tonen indien een Hoogvrouwe haar Stem toestond als een sul’dam te blijven handelen nadat ze tot de so’jhin was verheven. Vreemde tijden in een vreemd land, waar de Herrezen Draak rondwaarde en marath’damane vrij waren om mensen te doden of tot slaaf te maken.

Suroth gunde hem amper een blik voor ze zich omdraaide en de kaart bekeek. Als haar zwarte ogen zich samenknepen, dan was daar wel reden toe. Onder haar had de Hailene veel meer gedaan dan was gedroomd en grote stukken van de gestolen landen waren teruggewonnen. Zij waren slechts uitgezonden om de weg te verkennen en na Falme hadden sommigen zelfs dat onmogelijk geacht. Ze trommelde geërgerd met haar vingers op de tafel en de twee blauwgelakte nagels van haar wijs- en middelvinger klikten. Als het allemaal goed bleef gaan, zou ze wellicht haar hoofd geheel mogen scheren en aan elke hand een derde nagel mogen lakken. Opname in de keizerlijke familie was voor het bereiken van zoiets geweldigs al eerder voorgekomen. En als ze te ver stapte, zichzelf voorbij stapte, zouden op een goede dag haar nagels geknipt worden en zou ze in een heel dun gewaad worden gestoken om iemand van het Bloed te dienen, of misschien wel aan een boer worden verkocht om stenen uit een akker te gooien, of om in een vrachtloods te mogen zweten. In het ergste geval hoefde Miraj slechts zijn eigen slagaderen te openen. Hij bleef Suroth geduldig zwijgend in het oog houden, maar hij was onderkapitein geweest bij de verkenners, een morat’raken, voor hij tot het Bloed was verheven en onbewust lette hij op alles om zich heen. Een verkenner leefde of stierf door wat hij zag of niet zag, evenals andere mensen. Mannen lagen overal in de tent met hun gezicht op de grond en sommigen leken nauwelijks te ademen. Suroth had zich met hem moeten afzonderen zodat zij met hun werk konden doorgaan. Een boodschapper werd door de gardisten bij de ingang weggestuurd. Hoe belangrijk was het bericht dat de vrouw ondanks de doodswachtgardisten naar binnen wilde?

Zijn oog viel op de da’covale met het schrijftafeltje. Norse blikken flitsten uit dat mooie poppengezichtje en werden slechts enkele ogenblikken onderdrukt. Eigendom dat boosheid liet merken? Er was nog iets anders. Haar ogen schoten naar de damane die met gebogen hoofd toch nieuwsgierig rond stond te gluren. De bruinogige da’covale en de damane met de lichte ogen leken volkomen van elkaar te verschillen, maar er was iets wat ze deelden. Iets in hun gezicht. Vreemd, hij had niet kunnen zeggen hoe oud een van beiden was. Al had hij nog zo snel gekeken, het was Alwhin toch opgevallen. Met een ruk aan de zilveren lijn van de a’dam trok ze de damane met het gezicht op het grondzeil. Ze knipte met haar vinger en wees met haar andere hand naar het zeil en grijnsde toen de honingblonde da’covale niet bewoog. ‘Neer, Liandrin!’ siste ze bijna binnensmonds. Met een woeste blik – woest! – zonk de da’covale op haar knieën terwijl haar hele gezicht pruilend vertrok.

Uiterst vreemd. Maar nauwelijks belangrijk. Onbewogen maar verder barstend van ongeduld wachtte hij af. Ongeduldig en behoorlijk ongemakkelijk. Hij was tot het Bloed verheven nadat hij getroffen door drie pijlen in één nacht vijftig span had gereden om het bericht te brengen dat Seandar zelf werd bedreigd door een leger opstandelingen. Hij had nog steeds last van zijn rug.

Eindelijk wendde Suroth zich van de tafel af. Ze gaf hem geen toestemming op te staan, laat staan haar als iemand van het Bloed te omarmen. Hij had dat ook eigenlijk niet verwacht. Hij stond zo ver onder haar. ‘Klaar om op te trekken?’ wilde ze kortaf weten. Gelukkig sprak ze niet door haar Stem tegen hem. Voor zoveel toekijkende officieren zou die schande hem gedwongen hebben de komende maanden, zo niet jaren zijn ogen neergeslagen te houden. ‘Dat zal ik zijn, Suroth,’ antwoordde hij kalm en keek haar aan. Hij was van het Bloed, al was het laag. ‘Ze kunnen zich niet binnen tien dagen aaneensluiten en dan kost het ze nog eens tien dagen om uit de bergen te komen. Ruim voor de dag dat ik...’

‘Ze kunnen hier morgen zijn,’ snauwde ze. ‘Vandaag! Als ze komen, Miraj, komen ze met de oude kunst van Reizen en het lijkt heel wel mogelijk dat ze komen.’

Hij hoorde de mannen op de grond bewegen voor ze zich weer beheersten. Suroth die haar gevoelens niet meer beheerste en sprookjes vertelde? ‘U weet het zeker?’ De woorden ontvielen hem voor hij ze tegen kon houden.

Dat zij zich niet meer beheerste, was slechts een lege gedachte geweest. Haar ogen spogen vuur. Ze greep de zoom van haar met bloemen bewerkte gewaad, de witte knokkels van haar handen beefden. ‘Twijfel je aan mij?’ snauwde ze ongelovig. ‘Laat het volstaan dat ik mijn bronnen heb.’ En ze was op die mensen even woest als op hem, besefte hij.

‘Als ze verschijnen, zullen er wellicht zo’n vijftig van die groots genaamde Asha’man zijn, maar niet meer dan vijf- of zesduizend soldaten. Blijkbaar zijn er vanaf het begin niet meer geweest, wat de vliegers ook zeggen.’

Miraj knikte langzaam. De Ene Kracht, waardoor vijfduizend man op de een of andere manier rondtrokken, zou veel verklaren. Wie waren haar bronnen, dat ze die aantallen zo precies kende? Hij was niet zo dom ernaar te vragen. Ze had zeker Luisteraars en Zoekers in dienst. Die haar ook in de gaten hielden. Vijftig Asha’man. De gedachte aan een geleider deed hem van afschuw spuwen. De geruchten vermeldden dat ze uit elk land bijeen werden gehaald, door de Herrezen Draak, die Rhand Altor, maar hij had nooit verwacht dat het er zoveel konden zijn. Er werd gezegd dat de Herrezen Draak kon geleiden. Dat was misschien wel waar, maar hij was dan ook de Herrezen Draak.

De Voorspellingen van de Draak waren in Seanchan al bekend voor Luthair Paendrag de Bestendiging was begonnen. In een verminkt afschrift werd iets heel anders geschreven dan in het zuivere verhaal van Luthair Paendrag. Miraj had verschillende delen van De Karaethon Reeks gezien die in deze landen waren gedrukt. Die waren ook allemaal verminkt, want geen enkele vermeldde dat hij de Kristallen Troon zou dienen. Niettemin leefden de Voorspellingen nog steeds in de geest en het hart van de mensen. Er waren er verschillenden die hoopten dat de Terugkeer spoedig zou komen en dat deze landen vóór Tarmon Gai’don teruggewonnen waren, zodat de Herrezen Draak de Laatste Slag kon winnen voor de eer van de keizerin, moge zij eeuwig leven. De keizerin zou zeker willen dat Altor voor haar werd geleid om te zien wat voor soort man haar diende. Er zouden geen moeilijkheden met Altor zijn, nadat hij voor haar was neergeknield. Weinigen schudden gemakkelijk het indrukwekkende ontzag bij het knielen voor de Kristallen Troon van zich af, waarbij het vurige verlangen om te gehoorzamen hun tong opdroogde. Maar het leek waarschijnlijk dat het gemakkelijker zou zijn die kerel op een schip zetten nadat die Asha’man waren afgehandeld. Ze moesten zeker worden vernietigd, maar dat moest wachten tot Altor hoog en droog op een schip over de Arythische Oceaan naar Seandar was afgevoerd.

Wat hem weer terugbracht bij het probleem dat hij trachtte te vermijden, besefte hij inwendig geschrokken. Hij was geen man die voor moeilijkheden terugdeinsde, laat staan ze blindelings negeerde, maar dit was volkomen anders dan alles wat hij eerder had ontmoet. Hij had een twintigtal veldslagen achter de rug waarbij beide partijen damane gebruikten. Hij wist hoe hij dat moest aanpakken. Het was niet slechts een zaak van toeslaan met de Ene Kracht. Ervaren sul’dam konden op de een of andere manier zien wat damane en marath’damane deden, en damane konden het aan de anderen doorgeven, zodat ze zich evengoed konden verdedigen. Konden sul’dam ook zien wat een man deed? Het werd allemaal erger... ‘U staat de sul’dam en damane aan me af?’ vroeg hij. Onwillekeurig haalde hij diep adem en voegde eraan toe: ‘Als ze nog steeds ziek zijn zal het gevecht aan onze kant heel bloederig en kort zijn.’ Wat ook weer beweging veroorzaakte bij de mannen die met hun gezicht tegen de grond lagen te wachten. De helft van de geruchten in het kamp ging over de ziekte die sul’dam en damane aan hun tent vastbond. Alwhin reageerde heel openlijk met een woeste blik, zeer ongepast voor een so’jhin. De damane kromp opnieuw in elkaar en begon meteen te rillen en huiveren. Vreemd dat de honingblonde da’covale eveneens in elkaar dook.

Glimlachend zweefde Suroth naar de geknielde da’covale. Waarom had ze een glimlach over voor een armzalig geoefend dienstmeisje? Ze begon de dunne vlechten te strelen en opeens verscheen er een pruilend trekje rond de rozenknopmond. Een vroegere vrouwe uit deze streken? Suroths eerste woorden onderstreepten dat, hoewel ze duidelijk aan hem waren gericht. ‘Een beetje falen kost een beetje, maar heel erg falen brengt pijnlijk grote kosten teweeg. Je zult de damane krijgen die je vraagt, Miraj. En je brengt die Asha’man een lesje bij dat ze in het noorden hadden moeten blijven. Je laat ze uit deze wereld verdwijnen. Alle Asha’man, alle soldaten, allen. Tot de laatste man, Miraj. Ik heb gesproken.’

‘Het zal zijn zoals u zegt, Suroth,’ antwoordde hij. ‘Ze zullen vernietigd worden. Tot de laatste man.’

Op dit ogenblik viel er niets anders te zeggen. Hij had echter graag een antwoord gehoord op de vraag of de sul’dam en damane nog steeds ziek waren.

Rhand stuurde met zijn teugels Tai’daishar rond op de top van de kale rotsige heuvel om te zien hoe het grootste deel van zijn legertje uit andere poorten in de lucht stroomden. Hij hield de Ware Bron stevig vast, zo stevig dat die in zijn greep leek te trillen. Met de Ene Kracht in hem voelden de scherpe punten van de Kroon der Zwaarden die in zijn slapen prikten, opeens veel scherper dan ooit en volkomen ergens anders. De kilte van de ochtend was zowel koud als onopgemerkt. De nooit genezende wonden in zijn zij vormden een doffe en verre pijn. Lews Therin leek onzeker te hijgen. Of misschien angstig. Wellicht wilde hij, nadat de dood de vorige dag zo nabij was geweest, niet meer zo graag sterven. Aan de andere kant wilde hij niet altijd sterven. Het enige blijvende in de man was zijn verlangen te doden. Wat vaak genoeg telkens zomaar met zijn eigen dood samenviel.

Er zullen gauw genoeg voor iedereen doden vallen, dacht Rhand. Licht, de laatste zes dagen hadden zelfs een aasgier misselijk kunnen maken. Waren het maar zes dagen geweest? De afschuw raakte hem echter niet. Hij wilde het niet toestaan. Lews Therin antwoordde niet. Ja, het was tijd voor een ijzeren hart. En ook voor een ijzeren maag. Hij boog zich even voorover om de in een doek gewikkelde rol onder zijn stijgbeugel te betasten. Nee. Nog niet de goede tijd. Misschien helemaal niet. Onzekerheid lichtte over de Leegte en misschien nog iets anders. Nee. Helemaal niet, hoopte hij. Onzekerheid jawel, maar dat andere was geen vrees geweest. Zeker niet! De helft van de hem omringende heuvels was bedekt met lage, knoestige olijfbomen, vlekkerig in het zonlicht. Daar reden de lansiers reeds langs de rijen om er zeker van te zijn dat er niemand was. Nergens in deze boomgaarden waren boerenknechten te zien, geen boerderij, geen enkel spoor van een gebouw. Een paar span naar het westen waren de heuvels donkerder door de bossen. Legioenmannen kwamen in dravende rijen uit de poort en stelden zich op, op de voet gevolgd door een onregelmatig blok van Illiaanse vrijwilligers die nu in het Legioen waren opgenomen. Zodra de rijen naast elkaar in het gelid stonden, stapten ze verder om ruimte te maken voor de Verdedigers en de Gezellen. De grond leek op klei en laarzen en hoeven gleden in de dunne laag modder weg. Wonderbaarlijk genoeg stonden er slechts enkele wolken aan de hemel, wit en schoon. De zon was een lichtgele bol. En boven hen vloog niets groters dan een mus. Dashiva en Flin behoorden tot de mannen die de poorten openhielden, evenals Adlie, Hopwil, Mor en Narishma. Sommige poorten kon Rhand niet zien omdat die achter de kronkelige heuvels lagen. Hij wilde iedereen er zo snel mogelijk doorheen hebben en allen, afgezien van enkele Soldaten die de hemel afzochten en iedere man in het zwart die niet reeds aan het verkennen was, hielden een weving vast. Zelfs Gedwyn en Rochaid, hoewel beiden er slechts een grijns voor over hadden, naar elkaar en naar hem. Rhand dacht dat ze niet meer gewend waren iets zo gewoons te doen als het openhouden van een poort die anderen konden gebruiken.

Bashere kwam op zijn dravende paard de helling op. Hij was zichtbaar volkomen op z’n gemak, met zichzelf en met zijn kleine vos. Hij had zijn mantel ondanks de ochtendkou teruggeslagen. Het was niet zo koud als in de bergen, maar nog wel winter. Hij knikte terloops naar Anaiyella en Ailil, die op hun beurt somber terugkeken. Bashere glimlachte achter zijn dikke snor waarvan de punten zich als een hoorn omlaag bogen. Het was geen echt aangename glimlach. Hij had evenveel twijfel over de vrouwes als Rhand. Dat wisten ze; ze kenden Basheres terughoudendheid tenminste. Anaiyella keek snel de andere kant op en begon de manen van haar ruin weer te strelen. Ailil hield haar teugels te star vast.

Het tweetal was sinds het voorval op de rotshoogte nooit ver uit Rhands buurt geweest. Ze hadden de vorige nacht zelfs hun tent binnen gehoorsafstand laten optrekken. Op een helling van bruin gras tegenover hen bewoog Denharad om de rij wapenknechten van de twee vrouwes op te nemen, waarna hij snel weer naar Rhand keek. Rhand wist niet zeker of ze bang waren de schuld te krijgen voor zijn dood of dat ze gewoon wilden zien wat er ging gebeuren. Het enige waarvan hij zeker was, was dat hij het tweetal geen kans zou gunnen hem dood te zien.

Wie kent het hart van een vrouw? grinnikte Lews Therin scheefjes. Het klonk of hij in een van zijn gezondere buien verkeerde. De meeste vrouwen halen hun schouders op over iets waarvoor een man je zou doden, en ze doden waar een man zijn schouders optrekt. Rhand negeerde hem. De laatste poort die Rhand kon zien, flitste uit. De Asha’man die hun paarden bestegen, waren te ver weg om zeker te kunnen zijn of een van hen nog saidin vasthield, maar het gaf niet zolang hij dat deed. De onhandige Dashiva probeerde snel op te stijgen en viel bijna tweemaal van zijn paard voor hij eindelijk in het zadel zat. De meeste zwartgejaste mannen reden weg naar het noorden of het zuiden.

De rest van de adel kwam snel bij Bashere staan, net onder Rhand. De in rang allerhoogsten en degenen met de meeste macht stonden vooraan, nadat er wat was geduwd en gedrongen, daar waar de voorrang onzeker was. Tihera en Marcolin hielden hun paarden opzij, aan weerszijden van de groep edelen. Hun gezichten verrieden niets. Misschien zou hun raad worden gevraagd, maar beiden beseften dat de uiteindelijke beslissing door anderen werd genomen. Weiramon wilde zijn mond met een groots gebaar al opendoen, ongetwijfeld voor een van zijn hoogdravende toespraken over de glorie van het volgen van de Drakenheer. Sunamon en Torean, gewend aan zijn toespraken en machtig genoeg om er verder niet op te letten, stuurden hun paarden naar elkaar en spraken zachtjes met elkaar. Sunamons gezicht toonde een ongebruikelijke hardheid en Torean leek bereid over grenslijnen te praten, ondanks de rood satijnen banen op zijn jasmouwen. Bertome en enkele andere Cairhienin waren helemaal niet stil, maar lachten om elkaars grapjes. Iedereen had zijn buik vol van Weiramons grootse woorden. Maar Semaradrids grijns werd telkens breder wanneer hij naar Ailil en Anaiyella keek – hij hield er niet zo van dat ze zo dicht bij Rhand bleven, zeker niet bij zijn landgenote – dus wellicht groeide zijn wrok in vastere grond dan Weiramons opgeblazenheid.

‘Ongeveer tien span hiervandaan,’ zei Rhand luid, ‘bereiden zich ruim vijftigduizend man voor om op te trekken.’ Dat wisten ze wel, maar hiermee trok hij ieders aandacht en bracht hij iedereen tot zwijgen. Weiramons mond klapte verbitterd dicht. De man vond het heerlijk zichzelf te horen praten. Gueyam en Maracon die aan hun ingevette puntbaardjes trokken, glimlachten vol verwachting. Dwazen. Semaradrid leek op een man die een hele schaal bedorven pruimen had gegeten. Gregorin en zijn drie heren van de Raad van Negen toonden slechts grimmige vastberadenheid. Geen dwazen. ‘De verkenners is niets opgevallen van sul’dam of damane,’ vervolgde Rhand, ‘maar zelfs zonder die vrouwen en zelfs met Asha’man zijn dat er genoeg om velen van ons te doden als iemand het plan vergeet. Maar niemand zal het vergeten, dat weet ik zeker.’ Ditmaal geen aanvallen zonder enig bevel. Hij had dat duidelijk verteld, zo klaar als een klontje en zo hard als rots. Niemand mocht in het wilde weg optrekken omdat men dacht dat er wellicht misschien ergens iemand was gezien.

Weiramon glimlachte en slaagde erin er zoveel olie in te doen als Sunamon ooit zou kunnen opbrengen.

Op zich was het een eenvoudig plan. Ze zouden in vijf colonnes naar het westen optrekken, elk met de Asha’man, en proberen de Seanchanen van alle kanten tegelijk aan te vallen. Of bijna van alle kanten als dat niet helemaal klaargespeeld kon worden. Eenvoudige plannen waren het beste, hield Bashere vol. Als je niet tevreden bent met een hele worp biggetjes, had hij gemompeld, en je moet snel het bos in om de oude zeug te vinden, maak het dan niet te mooi, anders krijgt zij jou te pakken.

Geen enkel strijdplan overleeft de eerste schermutselingen, zei Lews Therin in Rhands hoofd. Heel even leek hij nog helder. Heel even. Er is iets verkeerd, gromde hij opeens. Zijn stem klonk feller en feller en barstte uit in een wild ongelovig gelach. Het kan niet verkeerd zijn, maar het is ’t wel. Er is iets vreemds, iets verkeerds, het wriemelt en springt en wringt. Zijn kakelende lach ging over in gehuil. Dat kan niet! Ik moet krankzinnig zijn! En hij verdween voor Rhand hem kon verstommen. Bloedvuur, met het plan was niets mis, anders zou Bashere zich erop hebben geworpen als een eend op een watervlo.

Lews Therin was krankzinnig. Zonder enige twijfel. Maar zolang Rhand Altor gezond bleef... Het zou een bittere grap zijn voor de wereld indien de Herrezen Draak krankzinnig werd voor de Laatste Slag zelfs maar begonnen was. ‘Neem jullie plaatsen in,’ beval hij met een zwaai van zijn drakenstaf. Hij moest de neiging tot lachen bij dat grapje stevig onderdrukken.

De grote groep edelen viel op zijn bevel uiteen, reden mompelend rond terwijl ze voor zichzelf alles ordenden. Er waren er maar weinig die Rhands verdeling op prijs stelden. Welke scheidsmuren na de schok van de eerste veldslag in de bergen ook waren geslecht, ze waren bijna onmiddellijk weer opgetrokken.

Weiramon keek fronsend rond omdat hij zijn toespraak niet had mogen doen, maar na een ingewikkelde buiging waarbij zijn sik als een speer naar Rhand werd uitgestoken, reed hij noordwaarts over de heuvels weg, gevolgd door Kiril Drapeneos, Bertome, Doressin en verschillende Cairhiense heren van lagere rang. Zonder uitzondering vertoonden alle Cairhienin steenharde gezichten, omdat een Tyrener hun leger aanvoerde. Gedwyn reed met Weiramon mee, bijna alsof hij de leiding had en kreeg er donkere afkeurende blikken voor terug waarbij hij net deed of hij ze niet zag. De andere groepen waren even gemengd. Gregorin reed ook naar het noorden, met een grimmige Sunamon die deed alsof hij toevallig dezelfde richting op moest en met Dalthanes die voor een groep Cairhienin van lagere rang reed. Jeordwyn Semaris, ook lid van de Negen, volgde Bashere naar het zuiden, samen met Amondrid en Gueyam. Die drie hadden bijna gretig de Saldeaan aanvaard om de eenvoudige reden dat hij voor de een geen Tyrener was, voor de ander geen Cairhiener of Illianer. Rochaid leek bij Bashere hetzelfde te proberen als Gedwyn bij Weiramon, maar Bashere leek het te negeren. Op enige afstand van Basheres groep reden Torean en Maracon met hun hoofden bij elkaar. Waarschijnlijk giftig gal aan het spuien omdat Semaradrid boven hen was geplaatst. Wat dit betrof bleef Ershin Netari telkens naar Jeordwyn kijken. En staande in zijn stijgbeugels naar Gregorin en Kiril omzien, hoewel hij ze waarschijnlijk achter de heuvels niet eens meer in zicht had. Semaradrid, met zijn rug als een zwarte ijzeren staaf, leek even onverstoorbaar als Bashere.

Het was hetzelfde uitgangspunt dat Rhand voortdurend had gebruikt. Hij vertrouwde Bashere en hij meende Gregorin te kunnen vertrouwen en niemand van de anderen zou het wagen zich tegen hem te keren, terwijl er zoveel buitenlanders om hem waren, onder wie zoveel vijanden van weleer en zo weinig vrienden. Rhand lachte zachtjes en zag hen allen van zijn helling wegrijden. Ze zouden voor hem strijden en goed strijden, omdat ze geen andere keus hadden. Evenmin als hij dat had.

Waanzin, siste Lews Therin. Rhand schoof de stem boos opzij. Hij was natuurlijk nauwelijks alleen. Tihera en Marcolin hadden de meeste Verdedigers en Gezellen te paard in rijen tussen de olijfbomen gezet op de heuvels naast die waar hij te paard zat. De overigen waren uitgezet als een scherm tegen verrassingen. Een groep legioenmannen in blauwe jassen wachtte geduldig in het dal onder het toeziend oog van Mason. Hun achterhoede werd gevormd door evenveel mannen in de kleren die ze aanhadden bij hun overgave op de hei daarginds in Illian. Ze probeerden de kalmte van de legioenmannen over te nemen – van de anderen nu, maar het had weinig resultaat.

Rhand keek kort naar Ailil en Anaiyella. De Tyreense schonk hem een onnozele glimlach, maar die schoot ver en ver tekort. Het gezicht van de Cairhiense was bevroren. Hij kon hen niet vergeten en Denharad met zijn wapenknechten evenmin. Zijn colonne in het midden zou verreweg de grootste en sterkste zijn. Een heel grote ruimte.

Flin en de mannen die Rhand na Dumais Bron had gekozen, reden de heuvel op, naar hem toe. De kalende oude man ging altijd voorop, al droegen allen met uitzondering van Adlie en Narishma nu zowel de draak als het zwaard en had Dashiva die het eerst ontvangen. Gedeeltelijk kwam het doordat de jongere mannen steun zochten bij Flin, die veel ervaring had als vaandrager in de koninginnegarde van Andor. Gedeeltelijk kwam het omdat het Dashiva niets leek uit te maken. Hij leek slechts vermaakt door de anderen. Wanneer hij tijd kon vrijmaken van het eeuwige gepraat met zichzelf wel te verstaan. Meestal leek hij zich amper bewust van iets of iemand die verder weg was dan zijn neus.

Om die reden kwam het als iets van een schok toen Dashiva onhandig zijn dikke rijdier aanspoorde tot hij voor de anderen reed. Zijn eenvoudige gezicht, zo vaak vaag of vermaakt door zijn eigen gedachten, stond star van een zorgelijke frons. Het werd nog erger toen hij saidin aangreep, zodra hij bij Rhand was gekomen en een ban tegen afluisteren rond hen weefde. Lews Therin verspilde er geen zuchtje lucht aan – als een stem zonder lichaam adem heeft – en mompelde dingen over doden. Hij klauwde snauwend en zwijgend naar de Ware Bron en probeerde de Ene Kracht van Rhand weg te graaien. Waarna hij even plotseling zweeg en verdween. ‘Er is iets vreemds met saidin hier. Er is iets wat ontbreekt,’ merkte Dashiva op en ditmaai klonk hij zeker niet vaag. Feitelijk was het heel... precies. En knorrig. Een leraar die een bijzonder domme leerling iets bijbrengt. Hij stak zelfs een vinger op tegen Rhand. ‘Ik weet niet wat het is. Er is niets wat saidin kan verwringen en als het verwrongen kan worden, hadden we het in de bergen al gevoeld. Nou ja, er was gisteren wel iets daar, maar het was zo klein... Hier voel ik het echter duidelijk. Saidin voelt... gretig aan. Ja, ik weet het, ik weet het. Saidin is niet levend. Maar het... klopt en bonst hier. Heel moeilijk te beheersen.’

Rhand dwong zijn hand de drakenstaf wat losser vast te houden. Hij was er altijd zeker van geweest dat Dashiva even gek was als Lews Therin zelf. Gewoonlijk behield de man echter een steviger greep op zichzelf, al was het vaak op het randje. ‘Ik geleid al langer dan jij, Dashiva. Je voelt enkel de smet meer.’ Hij kon de hardheid in zijn stem niet verminderen. Licht, hij kon nog niet krankzinnig worden en zij evenmin! ‘Ga naar je plaats. We vertrekken gauw.’ De verkenners zouden snel terug zijn. Zelfs in dit vlakkere gebied, zelfs nu ze beperkt waren om niet verder te gaan dan ze konden zien, zou tien span Reizen niet veel tijd kosten.

Dashiva maakte geen aanstalten te gehoorzamen. In plaats daarvan wilde hij kwaad iets terugzeggen, maar hij klemde opeens zijn lippen weer op elkaar. Zichtbaar bevend haalde hij diep adem. ik ben me er terdege van bewust hoe lang u al hebt geleid,’ zei hij met een ijzige, bijna verachtelijke stem, ‘maar u kunt het zeker net zo goed voelen. Voel dan, man! Ik vind het niet leuk om saidin “vreemd” te noemen en ik wil niet sterven of... opbranden omdat jij blind bent. Kijk naar mijn ban. Kijk ernaar!’

Rhand keek hem strak aan. Dashiva die uit zichzelf naar voren kwam, was al merkwaardig, maar een woedende Dashiva? Waarna hij echt goed naar de ban keek. Echt keek. De stromen zouden even vast moeten liggen als de draden in heel strak geweven zeil. Ze trilden. De ban stond even stevig als die hoorde te zijn, maar de losse draden van de Ene Kracht flikkerden zacht trillend. Mor had al gezegd dat saidin in Ebo Dar en zo’n honderd span in de omtrek vreemd was. Ze waren nu veel dichterbij dan die honderd span. Rhand liet zichzelf saidin voelen. Hij besefte altijd de aanwezigheid van de Ene Kracht – al het andere hield de dood of nog erger in -maar hij was het nu gewend erom te vechten. Hij vocht om leven maar het gevecht was even natuurlijk geworden als het leven zelf. De strijd was leven. Hij liet zich door die strijd zijn leven voelen. Kou die steen tot stof kon verbrijzelen. Vuur om rots in damp weg te flitsen. Vuil waarbij een stinkende beerput leek te geuren als een bloeiende lentetuin. En... het trilde en bonsde als iets wat in zijn vuist huiverde. Dit was niet het soort kloppen dat hij in Shadar Logoth had gevoeld, toen de smet op saidin hetzelfde had getrild met het kwaad van die stad en toen saidin ook had meegetrild. De vuiligheid was hier sterk én gestaag. Het was saidin zelf die een en al kolken en woelingen leek. Gretig had Dashiva het genoemd en Rhand kon zien waarom.

Achter Flin, onder aan de helling haalde Mor zijn hand door zijn haren en keek verontrust rond. Flin verschoof nu eens in het zadel, dan weer verschikte hij zijn zwaard in de schede. Narishma hield de lucht in het oog vanwege de vliegende beesten en knipperde te vaak met zijn ogen. In Adlies kaak trilde een spiertje. Van de eerste tot de laatste vertoonden ze ergens iets van zenuwen en verbazing. In Rhand welde opluchting op. Gelukkig, geen krankzinnigheid. Dashiva glimlachte, een verwrongen, voldane glimlach, ik kan niet geloven dat het u niet eerder is opgevallen.’ Het klonk bijna als spot. ‘U heb zowat dag en nacht saidin vastgehouden nadat we met deze waanzinnige veldtocht zijn begonnen. Dit is een eenvoudige ban, maar hij wilde zich niet vormen tot hij plotseling in elkaar klikte alsof hij uit mijn handen werd getrokken.’

De zilverblauwe sleuf van een poort wentelde rond boven op een kale heuvel, een halve span naar het westen. Een Soldaat trok zijn paard erdoorheen, waarna hij haastig in het zadel sprong. De eerste verkenner. Zelfs op die afstand kon Rhand de zwakke glinstering van de wevingen rond de poort zien voor die verdween. De ruiter was nog niet aan de voet van de heuvel of een tweede poort opende zich, gevolgd door een derde, vierde, en nog meer. De een na de ander, bijna zo snel als mogelijk was nadat de vorige verkenner was weggereden.

‘De ban is echter wel gevormd,’ zei Rhand. Evenals de poorten van de verkenners. ‘Als saidin moeilijk te beheersen valt... Nou ja, het is altijd moeilijk en het doet nog steeds wat je wilt.’ Maar waarom was het hier moeilijker? Een vraag voor een andere tijd. Licht, hij wou dat Herid Fel nog leefde. De oude wijsgeer had misschien een antwoord geweten. ‘Ga terug naar de anderen, Dashiva,’ beval hij. De man staarde hem verbijsterd aan. Hij moest het bevel herhalen voor de ban verdween en Dashiva zijn paard zonder groet wendde en het dier de sporen gaf om de helling af te rijden.

‘Moeilijkheden, mijn heer Draak?’ vroeg Anaiyella. Ailil keek Rhand slechts vlak aan.

Toen ze zagen dat de eerste verkenner al naar Rhand onderweg was, waaierden de anderen naar het zuiden en het noorden uit waar ze zich bij een andere colonne zouden voegen. Op de ouderwetse manier zoeken ging sneller dan her en der met poorten Reizen. Nalaam trok de teugels aan vlak voor Rhand en sloeg met zijn vuist tegen de borst. Leek hij wat wild uit zijn ogen te kijken? Maakte niet uit. Saidin deed nog steeds wat de geleider wilde. Nalaam groette en gaf zijn verslag. De Seanchanen hadden niet tien span verderop een kamp, maar slechts vijf of zes span verder en trokken nu op naar het oosten. En ze hadden een hele reeks sul’dam en damane bij zich. Rhand gaf zijn bevelen zodra Nalaam wegreed en zijn colonne trok op naar het westen. De Verdedigers en de Gezellen reden aan weerszijden. Achteraan stapte het Legioen, vlak achter Denharad. Een herinnering aan de vrouwes en hun wapenknechten als ze er een nodig hadden. Anaiyella keek in elk geval vaak genoeg over haar schouder en dat Ailil dat weigerde te doen was veelzeggend. Rhand vormde met Flin en de anderen de speerpunt van zijn colonne, net als bij de andere groepen. Asha’man dienden toe te slaan en mannen met staal dienden hen in de rug te beschermen, terwijl ze doodden. Het zou nog lang duren voor de zon zijn hoogste punt had bereikt. Er was niets veranderd om het plan te wijzigen.

Bij sommigen wacht de krankzinnigheid, fluisterde Lews Therin. Bij anderen kruipt die langzaam omhoog.

Miraj reed bijna vooraan in zijn leger dat over een modderige weg optrok naar het oosten. De weg slingerde tussen heuvelachtige olijfgaarden en kleine bossen door. Bijna vooraan, niet voorop. Een volledige legerafdeling van voornamelijk Seanchanen reed tussen hem en de voorste verkenners. Hij had generaals gekend die juist voorop wilden rijden. De meesten waren nu dood. De meesten hadden de veldslag waarin ze stierven, verloren. Modder hield de stof vast, maar het bericht van een optrekkend leger trok als een lopend vuurtje over de Sa’lasvlakte, stof of geen stof. Hier en daar zag hij tussen de olijfbomen een omgevallen kruiwagen of een achtergelaten boomsnoeimes, maar de werkers waren allang verdwenen. Gelukkig zouden die zijn vijand evenzeer schuwen als hem. Als hij geluk had, zouden zijn tegenstanders zonder raken veel te laat weten dat hij in de aanval was. Kennar Miraj hield er niet van op geluk te vertrouwen. Afgezien van onderofficieren die kaarten zouden openvouwen en bevelen zouden overschrijven en boodschappers om die weg te brengen, werd hij alleen vergezeld door Abaldar Yulan en Lisaine Jarath. De eerste was zo klein dat zijn heel gewone bruine ruin een ontzettend groot paard leek. Het was een heetgebakerde man die de nagels van zijn pink groen verfde en een zwarte pruik droeg om zijn kaalheid te verbergen. De tweede was een grijze vrouw uit de hoofdstad Seandar en haar bleke volle gezicht en blauwe ogen waren een toonbeeld van waardige ernst. Yulan, de koolzwarte Kapitein van de Lucht, was niet kalm. Vaak keek hij afkeurend vanwege de voorschriften waardoor hij nog maar zelden de raken-teugels op mocht pakken, maar vandaag kwam de dreigende blik uit het diepst van zijn hart. De hemel was helder; volmaakt weer voor een raken, maar op bevel van Suroth zou vandaag geen enkele vlieger op deze plek in het zadel zitten. De Hailene beschikte over te weinig raken om ze onnodig te riskeren. Miraj had meer moeite met Lisaines kalmte. Ze was niet alleen de oudste der sul’dam in zijn krijgsmacht, maar ook een vriendin met wie hij vele koppen kaf had gedronken en vaak steen had gespeeld. Een levendige vrouw die altijd overliep van geestdrift en vermaak. Nu was ze echter ijzig kalm, even stil als elke andere sul’dam die hij had willen ondervragen.

Voor hem liepen twintig damane aan weerszijden van de ruiterij. Ieder liep naast het rijdier van haar sul’dam. De sul’dam wipten in hun zadels op en neer, bogen zich opzij voor een klopje op het hoofd van de damane en richtten zich weer op, waarna ze eigenlijk meteen weer het haar gingen strelen. De damane leken zeker genoeg voor zover hij kon zien, maar de sul’dam verkeerden even aantoonbaar op het toppunt van hun zenuwen. En de uitbundige Lisaine reed zo spraakzaam als een steen naast hem.

Voor hen verscheen een torm die langs de stoet schoot. Een behoorlijk stuk opzij en aan de rand van de boomgaarden, maar paarden hinnikten en deinsden terug toen het beest met de bronskleurige schubben voorbijstormde. Een geoefende torm zou geen paarden aanvallen – tenminste niet zolang zijn moordlust het in de strijd overnam. Daarom was een torm niet geschikt in een veldslag, maar geoefende paarden die in de buurt van een torm kalm bleven, waren even zeldzaam als torm.

Miraj stuurde Varek, een magere sarzant, weg om het verslag van de morat’torm te halen. Te voet en het Licht mocht hem halen als Varek van mening was daardoor sei’taer te verliezen. Hij mocht geen tijd verspillen doordat Varek zijn in Altara verkregen rijdier niet kon beheersen. De man keerde nog sneller terug en maakte een afgepaste buiging. Hij begon al verslag te doen voor hij weer rechtop stond. ‘De vijand bevindt zich op minder dan vijf span naar het oosten, mijn heer kapitein-generaal. Ze komen onze kant op. Ze hebben vijf colonnes gevormd die op ongeveer een span onderlinge afstand van elkaar optrekken.’

Dus geluk was ook ver te zoeken. Maar Miraj had overwogen hoe hij veertigduizend man zou aanvallen terwijl hij er zelf maar vijf had en vijftig damane. Al snel reden mannen met bevelen uit om zich zo op te stellen dat een omsingeling beantwoord kon worden. De legerafdelingen achter hem verspreidden zich in de boomgaarden terwijl de sul’dam en hun damane met hen meereden. Miraj trok zijn mantel om zich heen bij een koude rukwind en merkte iets op wat hem nog kouder maakte. Lisaine keek ook hoe de sul’dam tussen de bomen verdwenen. Waarna ze begon te zweten.

Bertome reed ontspannen en liet de wind zijn mantel opzij wapperen. Het bosland voor zich nam hij echter op met een waakzaamheid die hij niet trachtte te verbergen. Van zijn vier landgenoten achter hem was alleen Doressin echt bekwaam in het Spel der Huizen. Die stomme Tyreense hond Weiramon was natuurlijk blind. Bertome wierp een woeste blik op de rug van de opgeblazen hansworst. Weiramon reed behoorlijk ver voor de anderen uit en was in diep gesprek met Gedwyn. Als Bertome meer bewijs nodig had dat de Tyrener nog zou glimlachen bij iets waarvan een geit stikte, was het wel de wijze waarop hij dat jonge monster met zijn brandende ogen behandelde. Hij merkte dat Kiril hem zat op te nemen en spoorde zijn grijze paard aan wat verder van de boomlange man weg te rijden. Hij had geen bijzondere afkeer van de Illianer, maar wel een hekel aan mensen die boven hem uitstaken. Hij wilde graag zo snel mogelijk terug naar Cairhien waar hij niet omringd werd door lompe reuzen. Kiril Drapeneos was echter niet blind, al was hij veel te lang. Hij had ook een tiental verkenners vooruit gestuurd. Weiramon een. ‘Doressin,’ zei Bertome zachtjes. Toen wat harder: ‘Doressin, knuppel!’

De botmagere man schrok op. Net als Bertome en de anderen had hij de voorkant van zijn hoofd gladgeschoren en gepoederd. De manier om jezelf het uiterlijk van een soldaat aan te meten werd algemeen gevolgd. Doressin had hem op zijn beurt een bruine pad moeten noemen, zoals ze dat vanaf hun kindertijd hadden gedaan. In plaats daarvan spoorde hij zijn ruin aan tot hij naast Bertome reed en boog zich naar hem toe. Hij was bezorgd, dat was te merken aan de diepe rimpels in zijn voorhoofd. ‘Je beseft dat de Drakenheer van plan is ons op te offeren?’ fluisterde hij met een blik op de colonne achter hen. ‘Bloedvuur! Ik heb alleen naar Colavaere geluisterd, maar ik wist dat mijn lot was bezegeld nadat hij haar had vermoord.’

Berome nam kort de colonne wapenknechten op die als een slang door de heuvels achter hem gleed. De bomen stonden hier verder uiteen dan verderop, maar waren nog dicht genoeg om een krijgsmacht te verbergen tot die je aanpakte. De laatste olijfgaarde lag bijna een span achter hen. Weiramons mannen reden natuurlijk in de spits en droegen die belachelijke jassen met brede witgestreepte mouwen. Daarop volgden de Illianers van Kiril die zoveel rood en groen toonden dat een ketellapper zich ervoor zou schamen. Zijn eigen mannen zagen er behoorlijk uit, in het donkerblauw onder hun kurassen. Ze waren net als Doressins mannen en die van de anderen niet te zien en werden alleen nog gevolgd door een afdeling van het Legioen. Weiramon was verbaasd geweest dat het voetvolk hen bijhield, al had hij nauwelijks enige snelheid ontwikkeld.

Bertome keek eigenlijk helemaal niet naar de wapenknechten. Zelfs voor Weiramon uit reden nog zeven man. Zeven mannen met harde gezichten en doodkille ogen in zwarte jasen. Een ervan droeg een speld in de vorm van een zilveren zwaard op zijn hoge kraag. ‘Een ingewikkelde manier om dat te bereiken,’ gaf hij Doressin droogjes ten antwoord, ik betwijfel of Altor die kerels voor ons mee zou sturen als we alleen maar goed genoeg zijn voor de gehaktmolen.’ Nog steeds fronsend wilde Doressin wat zeggen maar Bertome zei: ‘Ik moet met de Tyrener praten.’ Hij verafschuwde het zijn oude vriend zo weg te sturen. Altor had hem van zijn stuk gebracht. Weiramon en Gedwyn gingen zo in hun gesprek op dat ze hem niet hoorden aankomen. Gedwyn speelde wat verstrooid met de teugels en zijn gezicht stond koud en verachtelijk. De Tyrener was rood aangelopen. ‘Het kan me niet schelen wie je bent,’ spuugde hij tegen de man in het zwart met een zachte maar rotsvaste stem. ik ga niet meer riskeren zonder rechtstreeks bevel uit de mond van...’ Opeens merkte het tweetal Bertomes aanwezigheid op en klapte Weiramons mond dicht. Hij keek woest, alsof hij Bertome wilde doden. De altijd aanwezige glimlach van de Asha’man smolt weg. Hij voelde koude snijdende windvlagen onder de wolken die voor de zon langsdreven maar die waren niet killer dan de ogen van Gedwyn. Bertome schrok even en besefte dat de man hem ook ter plekke wilde doden.

Gedwyns ijzige moordlustige blik veranderde niet maar opmerkelijk snel verscheen er op Weiramons gezicht een andere uitdrukking. Het rood trok langzaam weg terwijl hij heel gauw een glimlach wist op te brengen. Een vettige glimlach met slechts een spoortje spottende minachting, ik heb over jou zitten denken, Bertome,’ zei hij hartelijk. ‘Het is jammer dat Altor je nicht heeft gewurgd. Met zijn eigen handen heb ik gehoord. Eerlijk gezegd verbaasde het me dat je op zijn oproep bent afgekomen. Ik heb gezien hoe hij naar je keek. Ik vrees dat hij wat... interessanter plannetjes met jou heeft dan wat wild hielengetrommel op de vloer, wanneer zijn vingers zich om je keel samenknijpen.’

Bertome onderdrukte een zucht en niet alleen om de lompheid van de stommeling. Veel mensen wilden hem manipuleren met Colavaeres dood. Zij was zijn lievelingsnicht geweest, maar onzinnig op macht belust. Saighan had een rechtmatige aanspraak op de Zonnetroon maar zij had die nooit kunnen waarmaken tegen een sterk Huis als Riatin of Damodred, laat staan tegen de verenigde Huizen. Niet zonder de uitgesproken zegen van de Witte Toren of van de Herrezen Draak. Maar ze was wel zijn nicht geweest. Wat wilde Weiramon bereiken? Zeker niet iets wat oppervlakkig zo leek. Zelfs deze Tyreense kluns was niet zó eenvoudig.

Voor hij een antwoord kon vormen, kwam tussen de bomen voor hen een ruiter aangalopperen. Een Cairhiener, en terwijl hij met een schok vlak voor hen stilhield, waardoor zijn paard bijna op de schoften gleed, herkende Bertone een van zijn eigen wapenknechten. Een kerel met gaten in zijn gebit en ruwe littekens op beide wangen. Doile, dacht hij. Van het Colchaine-landgoed.

‘Mijn heer Bertome,’ hijgde de man met een haastige buiging. ‘Zo’n tweeduizend Taraboners zitten me vlak op de hielen. En ze hebben vrouwen bij zich. Met bliksems op hun rok!’

‘Vlak op de hielen,’ mompelde Weiramon kleinerend. ‘We zullen zien wat mijn man bij zijn terugkomst te vertellen heeft. Ik zie in elk geval geen...’

Plotseling stegen vlakbij kreten op waardoor hij tot zwijgen werd gebracht. Er klonken donderende hoeven, waarna als een vloedgolf snel galopperende lansiers verschenen die zich tussen de bomen verspreidden. Recht op Bertome en de anderen af. Weiramon lachte. ‘Dood maar wie en waar je wilt, Gedwyn,’ zei hij terwijl hij zijn zwaard trok met een zwierige zwaai, ik gebruik de manier die ik ken en dat is dat.’ Hij snelde terug naar zijn wapenknechten en zwaaide met de kling boven zijn hoofd, al schreeuwend: ‘Saniago! Saniago en roem!’ Het was geen verrassing dat hij er geen kreet aan toevoegde voor zijn land, voor de leden van zijn Huis of voor zijn geliefde.

Bertome draafde dezelfde kant op en verhief eveneens zijn stem. ‘Saighan en Cairhien.’ Het had geen zin nu al met zijn zwaard te wuiven. ‘Saighan en Cairhien!’ Wat had de man willen bereiken? Onweer rommelde en Bertome keek stomverbaasd omhoog. Er waren weinig meer wolken dan eerst. Nee, Doile – of was het Dalyn? – had die vrouwen genoemd. Waarna hij alles over de bedoelingen van die dwaze Tyrener vergat toen met staal gesluierde Taraboners over de beboste heuvels op hem afstormden, de aarde in vlammen opbloeide en de hemel bliksems liet neerregenen. ‘Saighan en Cairhien!’ schreeuwde hij. De wind stak op.

Ruiters botsten op elkaar tussen de dikke boomstammen en het dichte struikgewas, waar diepe schaduwen hingen. De wolken boven hen pakten samen en het licht leek af te nemen. Het viel echter moeilijk te zeggen door het dichte gebladerte dat een dak boven hun hoofden vormde. Donderend gebrul maakte het gekletter van staal op staal, de schreeuwende mannen en gillende paarden bijna onhoorbaar. Een enkele keer beefde de aarde. Soms hief de vijand geschreeuw aan.

‘Den Lushenos! Den Lushenos en de Bijen!’

‘Annallin! Vooruit met Annallin!’

‘Haellin! Haellin! Voor de Hoogheer Sunamon.’

De laatste kreet was de enige waar Varek tenminste iets van begreep, al vermoedde hij dat elke plaatselijke heer die zich Hoogheer of Hoogvrouwe noemde wellicht niet de kans zou krijgen de Eed af te leggen.

Hij trok zijn zwaard los uit de oksel van zijn regenstander, vlak boven de borstkuras, en liet de bleke kleine man vallen. Een gevaarlijke vechter, tot hij de fout had gemaakt zijn wapen te hoog te heffen. Het vospaard van de man draafde door de struiken weg en Varek had een ogenblik tijd voor spijt. Dat dier zag er beter uit dan zijn vaalgrijze paard met witte enkels, dat hij gedwongen was te berijden. Slechts een ogenblik. Daarna keek hij weer tussen de dicht bij elkaar groeiende bomen door. Het leek of van de helft van de takken klimop omlaag hing en bossen grijze veerachtige planten van bijna alle bomen.

Van alle kanten klonken geluiden, maar aanvankelijk zag hij niets bewegen. Toen verscheen zo’n vijftig pas verder een tiental Altaraanse lansiers. Ze liepen naast de paarden en gluurden omzichtig rond, hoewel de manier waarop ze hardop met elkaar praatten de rode strepen dwars over hun borstplaat meer dan rechtvaardigde. Varek pakte de teugels op en wilde hen mee terugnemen. Een groep begeleiders, zelfs dit ongeordende gajes, kon het verschil betekenen of het dringende bericht dat hij bij zich had baandergeneraal Chianmai bereikte of niet.

Zwarte schichten flitsten tussen de bomen door en maakten alle Altaraanse zadels leeg. De paarden schoten na de val van hun berijders alle kanten op, waarna slechts een tiental lijken plat op het vochtige bladerdek achterbleef. Uit elke man stak minstens één kruisboogpijl omhoog. Niets bewoog. Ondanks alles huiverde Varek. Dat voetvolk in de blauwe jassen leek aanvankelijk gemakkelijk, omdat ze niet door piekeniers beschermd werden, maar ze kwamen nooit het open veld op en verborgen zich achter bomen en in kommen. Die waren niet de ergsten. Hij had na de wanordelijke terugtocht uit Falme het ergste gezien wat maar mogelijk was. Een verjaagd Eeuwig Zegevierend Leger. Zojuist had hij echter honderd Taraboners tegenover één man in het zwart zien staan. Honderd lansiers tegen één, en de Taraboners waren in stukken geslagen. Letterlijk in stukken. Mannen en paarden ontploften zo snel als hij ze kon tellen. De slachting was doorgegaan nadat de Taraboners op de vlucht waren geslagen, en ging zelfs door tot er niemand meer te zien was. Misschien was het niet erger dan dat de grond onder je voeten ontplofte, maar damane lieten meestal nog wat over dat begraven kon worden. De laatste man die hij in dit bos had aangeschoten, had hem verteld dat Chianmai zich ergens in deze richting bevond. Het was een grijze oudgediende van thuis geweest die honderd Amadiciaanse piekeniers leidde. Voor zich uit bespeurde hij vastgebonden paarden zonder ruiters en mannen eromheen. Misschien konden die hem verder wijzen. En kon hij hen de mantel uitvegen dat ze daar gewoon bleven staan terwijl de veldslag voortduurde.

Toen hij naar hen toe reed, vergat hij echter elk boos woord. Hij had de gezochte gevonden, al was het niet in de toestand die hij wenste aan te treffen. Een tiental zwaar verbrande lichamen lagen naast elkaar. Een was aan zijn honingbruine gezicht te zien Chianmai. De mannen om hem heen waren allemaal Taraboners. Amadicianen en Altaranen. Sommigen van hen waren ook gewond. De enige Seanchaanse was een sul’dam met een strak gezicht die een huilende damane troostte.

‘Wat is hier gebeurd?’ wilde Varek weten. Hij dacht niet dat die Asha’man de gewoonte hadden overlevenden achter te laten. Misschien had de sul’dam ze bevochten.

‘Waanzin, mijn heer.’ Een logge Taraboner schudde de man van zich af die zalf op zijn verbrande linkerarm streek. De mouw leek tot aan de borstplaat van de man te zijn weggebrand. Ondanks zijn brandwonden vertrok hij zijn gezicht niet. Zijn sluier van stalen maliën hing aan een hoekje van zijn roodgepluimde kegelvormige helm. Daarachter was een hard gezicht zichtbaar met een dikke grijze snor die zijn mond bijna verborg. Zijn ogen keken hem beledigend recht aan. ‘Een groep Illianers overviel ons onverwachts. Eerst ging alles goed. Ze hadden geen zwartjas bij zich. Heer Chianmai leidde ons dapper en de... de vrouw geleidde bliksems. Maar net toen de Illianers uiteenvielen, sloegen die bliksems ook op ons neer.’ Hij zweeg met een veelbetekenende blik op de sul’dam.

Ze veerde overeind, hief haar gebalde vuist en stapte op de Taraboner af, zo ver als de lijn aan haar andere pols het toeliet. Haar damane lag in een hoopje te huilen, ik wil er niet van horen. Een hond hoeft niets te zeggen van mijn Zakai. Ze is een goede damane! Een goede damane!’

Varek maakte geruststellende gebaren naar de vrouw. Hij had meegemaakt hoe sul’dam hun damane lieten janken voor iets wat ze hadden misdaan en enkelen hadden zelfs een koppige damane mishandeld, maar de meesten zouden zelfs uitvaren tegen iemand van het Bloed als die haar lieveling belasterde. Deze Taraboner was zeker niet van het Bloed en aan de huiverende sul’dam te zien was ze bereid een moord te doen. Als de man zijn belachelijke, onuitgesproken beschuldiging echt had verwoord, zou ze volgens Varek de man ter plekke hebben gedood.

‘Gebeden voor de doden moeten wachten,’ zei Varek bot. Wat hij van plan was te doen zou hem mogelijk bij falen uiteindelijk in de handen van de Waarheidszoekers doen belanden, maar hier was behalve de sul’dam geen enkele Seanchaan meer in leven, ik neem het bevel over. We onttrekken ons aan de strijd en gaan richting het zuiden.’

‘Terugtrekken,’ blafte de breedgeschouderde Taraboner. ‘Het kost dagen voor we ons aan de strijd kunnen onttrekken. Die Illianer vechten als in een hoek gedreven dassen en de Cairhienin als fretten in een kist. De Tyreners zijn niet zo sterk als wordt beweerd, maar ze hebben wel tien Asha’man, ja? In deze pretzak weet ik niet eens waar driekwart van mijn manschappen zitten.’ Moed vattend door zijn voorbeeld begonnen de anderen ook te mopperen. Varek negeerde hen. En ging maar voorbij aan de vraag wat een ‘pretzak’ was. Hij keek naar het dichte woud om hen heen, luisterde naar het strijdrumoer, de ontploffingen, uitbarstingen en bliksems en kon het zich wel voorstellen. ‘Haal je mannen bij elkaar en begin aan de terugtocht,’ zei hij luid, dwars door hun gekwebbel heen. ‘Niet te snel, jullie dienen als één man te handelen.’ Mirajs bevelen aan Chianmai luidden ‘met de grootst mogelijke spoed’ en ‘zo snel mogelijk’. Hij had ze vanbuiten geleerd voor het geval er iets met het afschrift in zijn zadeltas gebeurde. Als hij echter nu te snel handelde, zou de helft van deze mannen achtergelaten worden en door de vijand op hun gemak in mootjes worden gehakt. ‘Nu, vooruit! Jullie vechten voor de keizerin, moge ze eeuwig leven.’

Dat laatste was het soort aansporing dat je bij nieuwelingen gebruikte, maar om de een of andere reden richtten de luisterende mannen zich op of hij hen met zijn rijzweep had bewerkt. Met snelle en diepe buigingen met de handen op de knie vlogen ze bijna naar hun paarden toe. Vreemd. Nu was het aan hem om de Seanchaanse eenheden op te zoeken. Een ervan werd mogelijk geleid door iemand van hogere rang en dan kon hij zijn verantwoordelijkheid afstaan. De sul’dam zat geknield en streelde nog steeds de haren van haar huilende damane, terwijl ze zachtjes neuriede. ‘Maak haar zo snel mogelijk kalm,’ beval hij haar. Met alle mogelijke snelheid. En hij meende iets bezorgds in Mirajs ogen te hebben gezien. Waarover kon Kennar Miraj bezorgd zijn? ik denk dat het van u, sul’dam, afhangt, die weg naar het zuiden.’ Hé, waarom trok alle bloed uit haar gezicht weg?

Bashere stond onzichtbaar in de bosrand en keek fronsend door de spijlen van zijn helm naar wat voor hem lag. Zijn vos snuffelde aan zijn schouder en hij hield zijn mantel dicht tegen de wind. Meer om beweging te voorkomen die de aandacht kon trekken dan vanwege de kou, hoewel zijn lichaam ervan verstijfde. Dit zou in Saldea een lentebriesje zijn geweest maar de maanden in zuidelijke streken hadden hem week gemaakt. Tussen de grijze wolken die snel langsdreven, stond de zon glinsterend en fel vlak voor het hoogste punt. Vóór hem. Dat je een veldslag met je gezicht naar het westen begon, hield nog niet in dat je ook in die richting eindigde. Voor hem lag een breed weiland waar een kudde zwart-witte geiten verlaten en eenzaam aan het bruine gras knabbelde, net alsof er geen veldslag om hen heen woedde. Niet dat er hier iets van viel te merken. Nu niet. Een man kon in poppenvodden worden gehakt als hij dat weiland overstak. En door de bomen, of het een woud was, olijfgaarden of struikgewas, zag je niet altijd de vijand voor die boven op je zat, of je nu verkenners bezat of niet.

‘Als we gaan oversteken,’ mopperde Gueyam, die met een brede hand over zijn kale hoofd streek, ‘moeten we dat nu doen. Lichts waarheid, we verknoeien tijd.’ Amondrid deed snel zijn mond dicht. Waarschijnlijk had de Cairhiener met zijn vollemaansgezicht zowat hetzelfde willen zeggen. Hij zou het pas met een Tyrener eens zijn wanneer paarden in bomen klommen.

Jeordwyn Semaris snoof. De man hoorde een baard te laten staan om die zwakke kin te verbergen. Daardoor leek zijn hoofd op een splijtwig van een houthakker, ik zeg dat we eromheen moeten trekken,’ mompelde hij. ik heb al genoeg mannen verloren door die Lichtvervloekte damane en...’ De woorden verstierven terwijl hij Rochaid verontrust aankeek.

De jonge Asha’man stond alleen, de mond stijf dicht, en voelde aan de drakenspeld op zijn kraag. Zo te zien vroeg hij zich wellicht af of dit alles de moeite waard was. Nu straalde de jongen geen wijsneuzerij uit. Slechts een bezorgde frons.

Zijn vos Snel aan de teugels meetrekkend stapte Bashere op de Asha’man af en trok hem wat verder opzij tussen de bomen. Duwde hem feitelijk verder. Rochaid keek boos en liep weifelend mee. De man was lang genoeg om boven Bashere uit te steken, maar Bashere hield voet bij stuk.

‘Kan ik de volgende keer op jouw mannen rekenen?’ wilde Bashere weten, geërgerd aan een snorpunt trekkend. ‘Zonder enig wachten?’ Rochaid en zijn mannen leken steeds langzamer te reageren wanneer ze zich tegenover damane bevonden.

‘Ik weet wat ik moet doen, Bashere,’ snauwde Rochaid. ‘Doden we er al niet genoeg voor je? Voor zover ik kan zien, zijn we zowat klaar.’ Bashere knikte langzaam. Al was hij het met het laatste niet eens. Er waren nog meer dan genoeg vijandelijke soldaten over, bijna overal waar je maar goed rondkeek. Maar er waren behoorlijk veel doden. Hij had zijn aanvalspatronen gebaseerd op wat hij had opgestoken uit boeken over de Trollok-oorlogen, toen de strijdkrachten van het Licht zelden de aantallen bereikten waar ze nu tegenover stonden. Sla toe op hun flank en snel weg. Sla toe in hun achterhoede en snel weg. Sla toe en rij weg en wanneer de vijand op je ging jagen, draaide je je om op het terrein dat je tevoren had uitgekozen. Daar lag dan het Legioen met hun kruisbogen te wachten en sloeg je hard terug tot het weer tijd werd ervandoor te gaan. Of tot zij vernietigd waren. Vandaag had hij al Taraboners, Amadicianen, Altaranen en die Seanchanen in hun vreemde wapenrusting vernietigd. Hij had meer dode vijanden gezien dan in welke veldslag na de Bloedsneeuw dan ook. Hij had dan wel Asha’man, maar de vijand beschikte over damane. Ruim een derde deel van zijn Saldeanen was over veel spannen verspreid dood achtergelaten. Bijna de helft van zijn gehele strijdmacht was dood, en daar zaten nog meer Seanchanen met hun vervloekte vrouwen en Taraboners, Amadicianen en Altaranen. Ze bleven maar aanvallen en zodra hij de laatste afgehandeld had, verschenen er meer. En de Asha’man begonnen te... aarzelen.

Bashere zwaaide zich in Snels zadel en reed terug naar Jeordwyn en de anderen. ‘We trekken eromheen,’ beval hij en negeerde Jeordwyns knikje evenzeer als de grimmige trekken bij Gueyam en Amondrid. ‘Groepjes van drie verkenners voor ons uit. Ik ben van plan hard door te rijden, maar ik wil niet over een damane struikelen.’ Niemand lachte.

Rochaid had de andere vijf Asha’man om zich heen verzameld. Een had een zilveren zwaard op de kraag, de anderen niet. Er waren die ochtend toen ze uitreden nog twee anderen geweest met een lege kraag, maar niet alleen de Asha’man wisten hoe ze moesten doden. Damane konden het ook. Rochaid zwaaide boos met zijn armen en leek ruzie te hebben. Zijn gezicht was rood aangelopen, dat van de anderen stond nietszeggend en koppig. Bashere hoopte maar dat ze er niet tussenuit trokken en dat Rochaid ze tegen kon houden. Vandaag was al duur genoeg geweest zonder dat zo’n soort man nog vrij rond ging lopen.

Een lichte regen viel. Rhand keek nors naar de dikke zwarte wolken die zich samentrokken en reeds een bleke zon halverwege de westelijke einder begonnen te verduisteren. Lichte regen was het nu, maar die zou net als die dikke wolken erger worden! Geërgerd begon hij het land voor hem weer in zich op te nemen. De Kroon van Zwaarden prikte in zijn slapen. Met de Kracht in hem was het land ondanks het weer even goed te lezen als een kaart. Helder genoeg in elk geval. De heuvels werden geleidelijk lager. Sommige waren bedekt met struiken of olijfbomen, andere waren kaal of bestonden uit rots en onkruid. Hij meende beweging te zien aan de rand van een bomengroep en wederom een span verderop tussen de bomenrijen van een olijfgaarde op een andere heuvel. Menen was niet genoeg. Vele spannen erachter lagen dode mannen in het rond, dode vijanden. Ook dode vrouwen wist hij, maar hij was uit de buurt gebleven van waar sul’dam of damane waren gestorven en had geweigerd naar hun gezicht te kijken. De meesten namen aan dat het haat was voor vrouwen die zoveel volgelingen hadden gedood. Tai’daishar zette wat speelse stapjes op de heuveltop voor Rhand hem met een ferme hand en met zijn knieën kalmeerde. Het zou mooi worden als een sul’dam zijn bewegingen zag. De paar bomen rond hem konden hem niet echt goed verbergen. Vaag besefte hij dat hij er geen enkele van kende. Tai’daishar wierp zijn hoofd op. Rhand stopte de drakenstaf weg in een zadeltas, zodat alleen de besneden onderkant uitstak. Nu had hij beide handen vrij voor het geval zijn ruin niet tevreden was. Hij kon met saidin de vermoeidheid van het paard wegnemen maar kende geen manier om het met de Ene Kracht te laten gehoorzamen.

Hij wist niet hoe de ruin nog zoveel kracht behield. Hij was vervuld van saidin, het borrelde in hem op, maar zijn afstandelijke lichaam wilde uitgeput in elkaar zakken. Een deel daarvan kwam door de enorme hoeveelheid Kracht die hij vandaag had gebruikt. Gedeeltelijk kwam het door de inspanning van het bevechten van saidin om gedaan te krijgen wat hij wilde. Saidin moest altijd worden veroverd en gedwongen maar nooit zoals vandaag was gebeurd. De half geheelde, nooit genezende wonden in zijn linkerzij deden gruwelijk pijn. De oudste was een boor die in de Leegte probeerde door te dringen, de nieuwe wond een storm van ruwe vlammen. ‘Het ging per ongeluk, mijn heer Draak,’ zei Adlie opeens, ik zweer het.’

‘Hou je bek en kijk,’ gaf Rhand hem ruw te verstaan. Adlies ogen gleden even naar de handen aan zijn eigen teugels, waarna hij het vochtige haar uit zijn gezicht veegde en gehoorzaam zijn hoofd hief. Vandaag was het beheersen van saidin moeilijker dan ooit, maar als je het zomaar losliet kon het je doden. Adlie had het laten gaan en mannen waren gestorven in onbeheerste vurige uitbarstingen. Niet alleen de Amadicianen waarop het gericht was, maar bijna dertig wapenknechten van Ailil en bijna evenveel man van Anaiyella. Afgezien van die fout had Adlie bij Mor moeten zijn, bij de Gezellen in de bossen een halve span naar het zuiden. Narishma en Hopwil waren bij de Verdedigers in het noorden. Rhand wilde Adlie in het oog houden. Waren er buiten zijn bereik nog meer ongelukken gebeurd? Hij kon niet iedereen voortdurend in de gaten houden. Flins gezicht stond even grimmig als dat van een stokoude dode en Dashiva leek helemaal niet vaag maar juist van alle oplettendheid in zweet uit te barsten. Nog steeds mompelde hij binnensmonds, maar zo zacht dat Rhand hem zelfs met de Kracht in hem niet kon verstaan. De man depte voortdurend de regen van zijn gezicht met een doorweekte linnen doek met kant dat in de loop van de dag steeds smoezeliger was geworden. Rhand dacht niet dat ze fouten hadden gemaakt. In elk geval hielden Adlie noch zij nu vast aan de Ene Kracht. Dat zouden ze ook niet doen tenzij hij ze daartoe opdracht gaf. is het gedaan?’ vroeg Anaiyella achter hem.

Zonder te letten op wie daarginds op de uitkijk stond, draaide Rhand Tai’daishar rond om haar aan te kijken. De Tyreense schoot naar achteren en de kap van haar fraai bewerkte regenmantel viel op haar schouders. In haar wang bewoog een spiertje. Haar ogen waren wellicht een en al vrees, of haat. Naast haar voelde Ailil met haar in rood leer gestoken handen kalm aan haar teugels. ‘Wat wilt u eigenlijk nog meer?’ vroeg de kleinere vrouw koel. Een vrouwe die beleefd een huisknecht aansprak. Nog net. ‘Als de grootte van een overwinning door dode vijanden wordt bepaald, denk ik dat deze dag alleen al uw naam in de archieven zal bijschrijven.’ ik ben van plan de Seanchanen de zee in te drijven!’ snauwde Rhand. Licht, hij moest vandaag een eind aan ze maken, nu hij de kans had! Hij kon niet tegelijk de Seanchanen, de Verzakers en het Licht mocht weten wie en wat nog meer bevechten! ik heb het eerder gedaan en ik ga het weer doen.’

Heb je ditmaal de Hoorn van Valere in je jaszak verborgen? vroeg Lews Therin sluw. Rhand snauwde hem zwijgend weg. ‘Daar beneden is iemand,’ zei Flin opeens. ‘Rijdt deze kant op. Vanuit het westen.’

Rhand stuurde zijn paard weer terug. Rond de hellingen stonden legioenmannen opgesteld, hoewel ze zich zo goed verborgen hielden dat hij zelden het blauw van hun jas had gezien. Geen van hen had een paard. Wie kon er nu te paard...

Basheres vos draafde de helling op alsof het vlakke grond was. Zijn helm hing aan het zadel en de man zelf leek vermoeid. Zonder enige inleiding zei hij vlak: ‘Hier zijn we klaar. Een deel van de strijd is weten wanneer je moet gaan en het is de hoogste tijd. Ik heb zowat vijfhonderd doden en twee Soldaten van jou achtergelaten voor de moeder. Nog drie heb ik er weggestuurd om Semaradrid, Gregorin en Weiramon te zoeken en hun te zeggen hier te verzamelen. Ik betwijfel of ze er lichamelijk beter aan toe zijn dan ik. Hoe hoog staat jouw rekening van de beenhouwer?’

Rhand negeerde de vraag. Zijn eigen doden stegen met ruim tweehonderd boven die van Bashere uit. ‘Je had niet het recht de anderen een bevel te sturen. Zolang er nog een handvol Asha’man over zijn – zolang ik er ben – is het genoeg! Ik ben van plan de rest van het Seanchaanse leger op te zoeken en te vernietigen. Ik laat ze niet Altara aan Tarabon en Amadicia toevoegen.’

Met een bittere lach streek Bashere met de knokkels langs zijn dikke snor. ‘Wil je ze zoeken? Kijk daar maar.’ Hij gaf een zwaai naar de heuvels in het westen, ik kan geen bepaald stuk aanwijzen, maar daar zitten er tienduizend, misschien ongeveer vijftienduizend. Je zou ze kunnen zien als die bomen het zicht niet belemmerden. Ik heb met de Duistere gedanst om ongezien tussen hen door te komen en jou te bereiken. Misschien zo’n honderd damane daarginds. Misschien meer. Er komen er zeker meer aan en meer mannen. Blijkbaar heeft hun generaal besloten alles op jou te richten. Ik neem aan dat het niet altijd kaas en bier betekent om ta’veren te zijn.’

‘Als zij daarginds zijn...’ Rhand zocht de heuvels af. De regen werd heviger. Waar had hij beweging gezien? Licht, wat was hij moe. Saidin hamerde op hem neer. Onbewust voelde hij aan de ingepakte rol onder zijn stijgbeugel. Ongewild schoot zijn hand ervan vandaan. Tienduizend... Zelfs vijftienduizend... Als Semaradrid eindelijk hier was en Gregorin en Weiramon... Nog belangrijker, als de andere Asha’man er waren... ‘Als ze daarginds zijn, dan ga ik ze daarginds vernietigen, Bashere. Ik ga ze van alle kanten ervan langs geven, zoals we vanaf het begin gewild hebben.’

Fronsend trok Bashere zijn paard dichterbij tot zijn knie die van Rhand bijna raakte. Flin stuurde zijn paard weg maar Adlie ging zo volledig op in het turen door de regen dat hij iets van zo nabij niet opmerkte. Dashiva die nog steeds onophoudelijk zijn gezicht afveegde, staarde openlijk belangstellend toe. Bashere begon zachtjes te mompelen. ‘Je hebt je gedachten niet meer op een rij. Dat was aanvankelijk een goed plan, maar hun generaal is een snelle denker. Hij heeft zijn troepen verspreid om onze aanval minder gericht te maken, voordat we ons op hem stortten en hij zich niet meer kon verspreiden. Blijkbaar hebben we hem desondanks toch nog een zware slag toegebracht en nu trekt hij alles bijeen. Je kunt hem niet bij verrassing overvallen. Hij wil dat wij op hem afstormen. Hij wacht ons daarginds op. Asha’man of geen Asha’man, als we neus aan neus staan met die kerel, zullen de aasgieren volgens mij dik worden en rijdt er niemand meer weg.’

‘Niemand staat neus aan neus met de Herrezen Draak,’ grauwde Rhand. ‘Enkele Verzakers kunnen die onbekende generaal dat vertellen. Nietwaar, Flin? Dashiva?’ Flin knikte onzeker, Dashiva kromp ineen. ‘Denk je dat ik hem niet kan verrassen, Bashere? Kijk maar!’ Hij trok de lange rol open, haalde de stof eraf en Rhand hoorde mensen naar adem snakken, toen regendruppels glinsterden op een zwaard dat van kristal leek te zijn gemaakt. Het Zwaard dat geen zwaard is. ‘Laten we eens kijken of hij verrast wordt als Callandor door de Herrezen Draak gevoerd wordt, Bashere.’ Met de doorschijnende kling liggend in zijn armen reed Rhand op Tai’daishar enkele stappen naar voren. Dat hoefde eigenlijk niet. Vanaf die plek had hij geen beter zicht. Behalve... Er kriebelde iets spinnigs over de buitenkant van de Leegte, een wriemelend zwart web. Hij was bang. De laatste keer dat hij Callandor had gebruikt, echt had gebruikt, had hij geprobeerd een dode tot leven te wekken. Hij was er op dat ogenblik zo zeker van geweest dat hij alles, letterlijk alles kon. Als een dwaas die meende te vliegen. Maar hij was de Herrezen Draak. Hij kón alles. Had hij dat niet herhaaldelijk bewezen? Hij reikte naar de Bron door het Zwaard dat geen zwaard is. Saidin scheen in Callandor op te springen voor hij de Ware Bron erdoorheen had aangeraakt. Van gevest tot de punt glansde het kristallen zwaard met een wit licht. Eerder had hij slechts gedacht van de Ene Kracht vervuld te zijn. Nu hield hij meer vast dan tien man zonder hulp konden bevatten, honderd man, hij wist niet hoeveel. De vlammen van de zon schuurden door zijn hoofd. De kilte van alle winters van alle Eeuwen vraten aan zijn hart. In die maalstroom was de smet alle vuil en mest van de wereld die zich in zijn ziel ledigden. Saidin probeerde hem nog steeds te doden, probeerde hem te verzengen, op te branden, kapot te vriezen, tot het kleinste vezeltje aan toe, maar hij vocht en leefde wat langer en nog een tel langer en nog langer. Hij wilde lachen. Hij kón alles!

Die keer had hij met Callandor in handen een wapen gemaakt dat het Schaduwgebroed in de hele Steen van Tyr had opgezocht, hen met jagende bliksems had gedood, waar ze ook stonden, holden of waren weggedoken. Er moest hier toch zeker ook zoiets bestaan, iets wat hij tegen de vijanden kon gebruiken? Maar toen hij Lews Therin opriep, antwoordde slechts een doodsbang gekreun alsof die lichaamloze stem de pijn van saidin vreesde.

Met de vlammende Callandor in zijn handen – hij herinnerde zich niet het wapen te hebben geheven – staarde hij naar de heuvels waar zijn vijanden zich verborgen. Ze waren nu grijs, de regen werd dichter en dichter en zware zwarte wolken verduisterden de zon. Wat had hij Eagan Padros ook weer gezegd?

‘Ik ben de storm,’ fluisterde hij – een bulderende schreeuw in zijn oren – en hij geleidde.

Boven hem kookten de wolken. Waren ze eerder roetzwart geweest, nu werden ze middernachtelijk zwart, het diepst van middernacht. Hij wist niet wat hij geleidde. Als zo vaak wist hij het niet ondanks de lessen van Asmodean. Wellicht leidde Lews Therin hem ondanks het huilen van de man. Stromen saidin sponnen zich door de hemel. Wind en Water en Vuur. Vuur. De hemel regende echt bliksems. Honderden schichten tegelijk, honderden, zich vertakkende blauwwitte schichten prikten zo ver het oog reikte omlaag. De heuvels voor hem barstten. Sommigen sprongen als verstoorde mierennesten uit elkaar in die storm van bliksems. Vlammen sprongen op in struiken, bomen werden laaiende fakkels in de regen, vlammen snelden door de olijfgaarden.

Iets raakte hem hard en hij besefte dat hij van de grond opkrabbelde. De kroon was van zijn hoofd gevallen. Maar nog steeds vlamde Callandor in zijn handen. Vaag drong tot hem door dat Tai’daishar bevend overeind krabbelde. Ze wilden dus terugslaan, nietwaar? Hij stak Callandor hoog op en krijste hen toe: ‘Kom dan op, als je durft! Ik ben de storm. Kom dan als je durft, Shai’tan! Ik ben de Herrezen Draak!’ Duizend suizende bliksemflitsen hagelden uit de wolken omlaag.

Weer werd hij door iets neergeslagen. Opnieuw probeerde hij overeind te komen. De nog steeds glanzende Callandor lag een pas van zijn uitgestrekte hand af. De hemel verbrijzelde door de bliksems. Opeens besefte hij dat het zware gewicht op hem Bashere was en dat de man hem heen en weer schudde. Het moest Bashere zijn die hem had neergesmakt.

‘Stop ermee!’ schreeuwde de Saldeaan. Bloed stroomde over zijn gezicht uit een snee in zijn hoofd. ‘Je vermoordt ons, man! Stop!’

Rhand keek rond. Een stomverbaasde blik was genoeg. Overal om hem heen flitsten aan alle kanten bliksems neer. Een weerlicht priemde omlaag op de andere helling waar Denharad en zijn wapenknechten stonden. Het geschreeuw van mannen en het gegil van paarden stegen op. Anaiyella en Ailil stonden beiden naast hun paard en probeerden vergeefs de dieren te kalmeren. Ze hinnikten, sloegen achteruit en probeerden zich met woest rollende ogen van hun teugels los te rukken. Flin boog zich over iemand heen die niet ver weg lag van een dood paard waarvan de benen zich reeds hadden verstrakt.

Rhand liet saidin los. Hij liet het los, maar enkele ogenblikken vloeide het nog door hem heen en woedden de bliksems. De stroming in hem verminderde, stierf weg en verdween. Het werd gevolgd door scheuten duizeligheid. Nog driemaal klopte zijn hart, glansden er twee Callandors op de grond en verminderde het weerlicht. Toen daalde de stilte neer, afgezien van een toenemend geroffel van de regen. En afgezien van het geschreeuw achter de heuvel. Langzaam stapte Bashere van hem af en Rhand stond zonder hulp op trillende benen op en knipperde met zijn ogen tot hij weer normaal kon zien. De Saldeaan nam hem op alsof hij een woeste leeuw was en voelde aan zijn gevest. Anaiyella keek even naar Rhand en viel flauw. Haar paard danste met omlaag hangende teugels opzij. Ailil streed nog steeds met haar achteruittrekkende dier en wierp zo nu en dan een blik op Rhand. Rhand liet Callandor nog even op de grond liggen. Hij wist niet zeker of hij het weer op durfde te pakken. Nog niet.

Flin richtte zich hoofdschuddend op en bleef zwijgen toen Rhand op onvaste benen naast hem kwam staan. De regen viel neer op Jonan Adlies nietsziende ogen die zich als in afgrijzen sperden. Jonan was een van de eersten geweest. Het gegil van achter de heuvel leek door de regen heen te kerven. Hoeveel meer nog, vroeg Rhand zich af. Bij de Verdedigers? Bij de Gezellen? Bij...?

Regen zo dik als een deken verborg de heuvels waar het Seanchaanse leger zich bevond. Had hij ze wel getroffen nadat hij zo blindelings had toegeslagen? Of wachtten ze hem daarginds met alle damane nog op? Wachtten ze om te zien hoeveel andere bondgenoten Rhand voor hen kon opruimen?

‘Plaats de wachten die je denkt nodig te hebben,’ beval Rhand Bashere. Zijn stem klonk als van ijzer. Een van de eersten. Zijn hart was van ijzer. ‘Wanneer Gregorin en de anderen aankomen, Reizen we zo snel mogelijk naar de karren.’ Bashere knikte zwijgend en draaide zich om in de regen.

Ik heb verloren, dacht Rhand dof. Ik ben de Herrezen Draak maar voor het eerst heb ik verloren.

Opeens barstte Lews Therin in hem los en waren de sluwe prikjes vergeten. Ik ben nog nóóit verslagen, snauwde hij. Ik ben de Heer van de Morgen! Niemand kan mij verslaan!

Rhand zat in de regen en draaide de Kroon der Zwaarden om en om in zijn handen, kijkend naar Callandor in de modder. Hij liet Lews Therin woeden.

Abaldar Yulan huilde, dankbaar voor de stortregen die de tranen op zijn wangen verborg. Iemand zou het bevel moeten geven. Uiteindelijk zou iemand verontschuldigingen moeten aanbieden aan de keizerin, moge ze eeuwig leven, en waarschijnlijk nog eerder aan de Hoogvrouwe Suroth. Maar daarom huilde hij niet, zelfs niet om een dode kameraad. Hij rukte wild een mouw van zijn jas en legde die over Mirajs starende ogen zodat de regen er niet op zou vallen. ‘Geef bevel voor de terugtocht,’ beval Yulan en zag de mannen om hem heen opveren. Voor de tweede maal had het Eeuwig Zegevierende Leger op deze kusten een vernietigende nederlaag geleden en Yulan meende niet de enige te zijn die huilde.

25

Een ongewenste terugkeer

Elaida zat achter haar vergulde schrijftafel en speelde met een door de tijd verkleurd ivoren beeldje van een vreemde vogel, wiens snavel even lang was als zijn lijf, terwijl ze vermaakt luisterde naar de zes vrouwen die aan de andere kant van de tafel stonden. Ze waren allen Gezetenen, maar ze keken schuins naar elkaar en schuifelden met hun fluwelen muiltjes over de kleurrijke patronen van het tapijt dat een groot deel van de bruinrode tegels bedekte. Ze plukten aan hun met wijnranken geborduurde stola’s zodat de gekleurde franjes dansten en leken in het algemeen op knorrige dienstmeisjes die de moed wensten te hebben om elkaar onder de ogen van hun meesteres naar de keel te vliegen. Op de glazen paneelramen van de vensters stonden ijsbloemen, zodat men de dansende sneeuw buiten nauwelijks kon zien, hoewel de wind soms met ijzige woede bulderde. Elaida voelde zich behaaglijk warm, en dat kwam niet alleen door de zware houtblokken die in de witmarmeren haard loeiden. Of deze zusters het wisten of niet – Duhara wist het zeker en de anderen misschien ook – zij was inderdaad hun meesteres. De ingewikkelde, met goud afgewerkte staande klok die Cemaile ooit had laren maken, tikte door. Cemailes vervlogen droom zou echter uitkomen; een in volle glorie herstelde Toren. Stevig in de vaardige handen van Elaida do Avriny a’Roihan.

‘Er is nimmer een ter’angreaal gevonden die het geleiden van een vrouw kan beheersen,’ zei Velina koel en afgemeten, maar bijna meisjesachtig hoog, war een vreemde tegenstelling opleverde met haar arendsneus en scherpe, schuine ogen. Ze was een Gezetene voor de Witte Ajah en in alles een sprekend voorbeeld van een Witte zuster, afgezien van haar strijdlustig uiterlijk. Haar eenvoudige sneeuwwitte gewaad leek streng en koud. ‘Er zijn maar heel weinig ter’angrealen gevonden die dezelfde werking hebben. Daaruit volgt vanzelfsprekend dat, als er een, of meer dan een, hoe onmogelijk dat ook mag zijn, gevonden zou worden, er niet meer dan twee of hooguit drie vrouwen tegelijk mee overheerst kunnen worden. Daaruit volgt dat de verslagen van die zogenaamde Seanchanen zeer sterk overdreven zijn. Als er vrouwen aan “halshanden” bestaan, kunnen ze niet geleiden. Duidelijk niet. Ik ontken niet dat deze mensen Ebo Dar hebben ingenomen, en Amador en misschien nog meer, maar zij zijn beslist niet meer dan een schepping van Rhand Altor. Wellicht wil hij de mensen angst aanjagen zodat ze naar hem toe vluchten. Net als die Profeet van hem. Je moet nuchter blijven denken.’ ik ben erg blij dat je Amador en Ebo Dar tenminste niet ontkent, Velina,’ zei Shevan droog. Ze kon inderdaad gortdroog zijn. De Bruine zuster, die even lang was als de meeste mannen, was broodmager en had een spits gezicht met een lange kin, en het geheel werd er door een krans van krullen niet beter op. Met haar spinachtige vingers streek ze haar stola en rok van donker gloudglanzende zijde glad. Haar stem kreeg iets van geamuseerde spot. ‘Ik voel me niet zo gelukkig met uitspraken over wat mogelijk of onmogelijk is. Neem nou dat kruid van niet zo lang geleden. Iedereen “wist” dat alleen een schild van een zuster een vrouw ervan kon weerhouden te geleiden. Dan komt er een eenvoudig kruid, dolkwortel, en iedereen kan je thee schenken waardoor je urenlang onmogelijk kunt geleiden. Handig voor woeste wilders, neem ik aan, maar een onaangename verrassing voor wie denkt alles te weten, nietwaar? Misschien leert iemand binnenkort weer hoe je ter’angrealen kunt maken.’ Elaida’s mond verstrakte. Ze hield zich niet met onmogelijkheden bezig, en als het drieduizend jaar lang geen enkele zuster gelukt was om ter’angrealen te maken, dan kon niemand dat. En dat was dat. Het was de kennis die door haar vingers glipte terwijl ze die geheim had willen houden, die Elaida’s tong deed krullen. Ondanks al haar pogingen wist iedere ingewijde in de Toren van dolkwortel. En niemand was blij met die kennis. Niemand wilde graag kwetsbaar zijn voor iedereen met kennis van kruiden en wat heet water. Die kennis was erger dan vergif, hetgeen de Gezetenen haar ook duidelijk hadden gemaakt.

Bij het noemen van het kruid begon Duhara zorgelijk te kijken. Ze verstrakte nog meer en haar handen grepen haar rok, die zo donkerrood was dat het tegen zwart aanliep. Sedore slikte zelfs, en haar vingers kromden zich om de fraaie leren map die Elaida haar gegeven had, terwijl de Gele zuster met haar ronde gezicht zich toch gewoonlijk gedroeg met kille sierlijkheid. Andaya huiverde zelfs en trok haar stola met grijze franje onwillekeurig om zich heen. Elaida vroeg zich af wat ze zouden doen als ze erachter kwamen dat de Asha’man het Reizen opnieuw ontdekt hadden. Op dit ogenblik konden ze het nauwelijks opbrengen over hen te spreken. Ze was er tenminste in geslaagd die kennis tot een handvol zusters te beperken, ik geloof dat we ons beter met belangrijke dingen kunnen bezighouden, nietwaar?’ zei Andaya beslist, die haar zelfbeheersing weer hervond. Haar lichtbruine haren waren glanzend geborsteld en vielen in golven over haar rug. Haar met zilveren linten afgezette blauwe gewaad was gesneden in de stijl van Andor, maar haar Tarabonse tongval was nog steeds goed hoorbaar. Hoewel ze niet echt klein of slank was, deed zij Elaida altijd denken aan een mus die op het punt staat op een tak te hippen. Ze zag er helemaal niet uit als een onderhandelaar, hoewel haar faam verdiend was. Haar glimlach was niet erg plezierig, en leek ook een beetje op die van een mus. Misschien kwam dat door de manier waarop ze haar hoofd hield. ‘IJdele gissingen die kostbare tijd verknoeien. De wereld hangt aan een draad, en zelf wens ik geen waardevolle tijd te laten wegsijpelen door te kakelen over wat vanzelfsprekend wordt geacht of te kletsen over wat elke dwaas en novice weet. Heeft iemand iets bruikbaars op te merken?’ Voor een mus kon ze behoorlijk van zich afbijten. Velina’s gezicht werd rood en dat van Shevan donkerder. Rubinde vertrok haar lippen bij de woorden van de Grijze zuster. Misschien was het als glimlach bedoeld, maar het leek meer een verwrongen grijns. Met haar ravenzwarte haar en ogen als saffieren zag de Mayeense er gewoonlijk uit alsof ze dwars door een stenen muur kon lopen, en nu, met haar handen in de zij, leek ze bereid er door twee tegelijk te gaan. ‘We hebben afgehandeld wat we konden afhandelen, Andaya. Het meeste althans. De opstandelingen worden vastgehouden door de sneeuw in Morland, en we gaan de winter zo heet voor ze maken dat ze in de lente terugkruipen om zich te verontschuldigen en om boetedoening te smeken. Met Tyr rekenen we af zodra we erachter zijn gekomen waar die verdwenen hoogheer Darlin heen is. Dat doen we ook met Cairhien zodra we Caraline Damodred en Toram Riatin uit hun schuilplaatsen hebben gewerkt. Altor draagt op dit ogenblik de kroon van Illian, maar daar is men ook aan bezig. Tenzij jullie nog een plan hebben om de man de Toren in te sleuren, of die zogenaamde Asha’man te doen verdwijnen, heb ik de zaken van mijn eigen Ajah om me mee bezig te houden.’ Andaya richtte zich hoog en waarachtig beledigd op. Duhara’s ogen vernauwden zich: als men sprak over geleiders, werd er altijd een vlammend vuur in haar hoofd ontstoken. Shevan klakte met haar tong alsof het om ruziënde kinderen ging – hoewel ze zoiets wel leuk scheen te vinden – en Velina trok haar wenkbrauwen op omdat ze zeker meende te weten dat Shevan het op haar gemunt had. Dat was allemaal wel aardig, maar dit liep uit de hand. ‘De zaken van de Ajahs zijn belangrijk, dochters.’ Elaida verhief haar stem niet maar ieder hoofd wendde zich naar haar. Ze legde het ivoren snijwerk bij de rest van haar verzameling in het kistje dat versierd was met rozen en gouden krullen, verschoof zorgvuldig de plaats van haar schrijfkist en brievendoosje, zodat de drie gelakte kistjes keurig naast elkaar op tafel stonden, en pas toen ze allemaal doodstil waren geworden, ging ze door. ‘De zaken van de Toren zijn echter belangrijker. Ik vertrouw erop dat jullie mijn bevelen prompt uitvoeren. Ik zie te veel luiheid in de Toren. Ik ben bang dat Silviana het erg druk gaat krijgen als de zaken niet snel en goed worden uitgevoerd.’ Het was haar enige dreigement. Ze glimlachte slechts. ‘Zoals u beveelt, Moeder,’ mompelden zes stemmen, die minder zeker klonken dan de spreeksters wilden. Zelfs Duhara’s gezicht was doodsbleek toen ze hun knixen maakten. Twee Gezetenen waren ontzeteld, en een handvol had een aantal dagen als boetedoening mogen boenen en schrobben. Gezien hun rang was dat zo vernederend dat het Versterving van de Geest mocht worden genoemd. Shevan en Sedore knepen inderdaad hun lippen op elkaar, omdat ze zich maar al te goed het schrobben en het werk in de wasserijen herinnerden. Niemand was echter nog naar Silviana gestuurd voor Versterving van het Vlees. Niemand wilde dat. De Meesteres der Novices kreeg elke week twee of drie zusters in haar kamer voor een door hun Ajah opgelegde boetedoening. Het was ook mogelijk dat ze er zelf om vroegen. Een kastijding was, hoe pijnlijk ook, sneller achter de rug dan een maand lang de tuinpaden aanharken. Silviana had echter aanzienlijk minder medelijden met zusters dan met haar novices en Aanvaarden. Meerdere zusters hadden zich de dagen erna toch afgevraagd of het werk met schop en hark niet beter was geweest. Ze schuifelden zo snel mogelijk naar de deur om weg te komen. Gezetenen of niet, niemand zou zo hoog in de Toren zijn gekomen zonder rechtstreeks bevel van Elaida. Ze speelde met haar gestreepte stola en haar glimlach werd er een van vermaak. Ja, zij was de Meesteres van de Witte Toren. Wat voor een Amyrlin Zetel ook juist was. Voor het haastige groepje Gezetenen de deur bereikt had, ging de linkerdeur open en kwam Alviarin binnen. De smalle witte stola van de Hoedster viel bijna helemaal weg tegen haar zijden gewaad, waarbij Velina’s kledij bijna goedkoop leek.

Elaida voelde haar glimlach verstarren en van haar gezicht verdwijnen. Alviarin had een stuk perkament in een hand. Vreemd, wat je op zo’n ogenblik opviel. De vrouw was bijna twee weken zonder een woord of bericht uit de Toren verdwenen, en niemand had haar zelfs zien vertrekken. Elaida was al plezierige gedachten gaan koesteren over Alviarin in een sneeuwhoop of onder het ijs in een woeste rivier.

De zes Gezetenen bleven staan, onzeker of Alviarin opzij zou gaan. Zelfs een Hoedster met Alviarins invloed stapte opzij voor een Gezetene. Maar Velina, gewoonlijk de zelfverzekerdste zuster; kromp ineen. Alviarin keek even koel naar Elaida, nam de Gezetenen op, en begreep alles.

‘Ik geloof dat je dat maar even bij mij moet achterlaten,’ zei ze tegen Sedore op een toon die amper warmer was dan de sneeuw buiten. ‘Moeder wil haar besluiten graag zorgvuldig overwegen, zoals jullie weten. Dit zou niet de eerste keer zijn dat ze na ondertekening van mening veranderde.’ Ze hield haar hand op. Sedore, wier hooghartigheid voor een Gele opmerkelijk was, aarzelde nauwelijks voor ze haar de leren map gaf.

Elaida knarsetandde van woede. Sedore had de vijf dagen gehaat waarop ze tot haar ellebogen in heet water boven de wasborden had gestaan. De volgende keer zou Elaida iets minder geriefelijks voor haar vinden. Misschien toch maar Silviana. Misschien de beerput schoonmaken.

Alviarin stapte zonder een woord opzij en de Gezetenen vertrokken, waarbij ze onderling mompelend hun stola’s verschikten en de waardigheid van de Zaal herstelden. Alviarin sloot snel de deur en liep naar Elaida toe terwijl ze door de papieren in de map bladerde. De bevelen die ze had getekend in de hoop dat Alviarin dood was. Natuurlijk had ze niet op hoop alleen gesteund. Ze had niet met Seaine gesproken, voor het geval iemand dat mocht zien en het na Alviarins terugkeer zou doorvertellen, maar Seaine was beslist aan het werk zoals haar was opgedragen, en volgde het pad van verraad dat zeker naar Alviarin Freidhen zou leiden. Maar Elaida had gehoopt. O, wat had ze gehoopt.

Alviarin mompelde in zichzelf terwijl ze door de map bladerde. ‘Dit kan doorgaan, neem ik aan. Maar dit niet. Of dit. En dit zeker niet!’ Ze verkreukelde een papier dat door de Amyrlin Zetel getekend en gezegeld was, en wierp de prop verachtelijk op de grond. Ze bleef naast Elaida’s vergulde stoel stilstaan, met de Vlam van Tar Valon in maanstenen op de hoge rug, en wierp de map en haar eigen perkament op de tafel. En sloeg toen Elaida zo hard in haar gezicht dat ze zwarte vlekken zag.

‘Ik dacht dat we dit geregeld hadden, Elaida.’ De stem van het monster deed de sneeuwstorm buiten op een buitje lijken, ik weet hoe ik de Toren van jouw stommiteiten kan redden, en ik sta je geen nieuwe blunders achter mijn rug om toe. Als je zo doorgaat, kun je er zeker van zijn dat ik zal toezien op jouw afzetting en sussing, waarna je onder de roede voor iedere ingewijde en zelfs dienaren mag gaan krijsen!’

Met moeite hield Elaida haar hand weg van haar wang. Ze had geen spiegel nodig om te weten dat die rood was. Ze moest voorzichtig zijn. Seaine had nog niets gevonden, of ze zou al langs zijn gekomen. Alviarin kon in de Zaal haar mond opendoen en die hele afschuwelijk mislukte ontvoering van dat Altor-joch onthullen. Ze kon afgezet worden, gesust en gekastijd, maar ze had nog een tweede pijl op haar boog. Toveine Gazal leidde een aanval op de Zwarte Toren met vijftig zusters en tweehonderd gardisten van de Torenwacht. Toen ze dat bevel had gegeven, had ze zeker geweten dat er hoogstens twee of drie geleiders waren. Maar zelfs met enkele honderden – en terwijl Alviarin kil op haar neerkeek, een gedachte die haar maag nog steeds deed omdraaien – zelfs met honderden Asha’man had ze haar hoop gevestigd op Toveine. De Zwarte Toren zal worden verscheurd door bloed en vuur, had ze voorspeld, en zusters zullen over zijn gebieden lopen. Dat betekende toch zeker dat Toveine zou overwinnen. Meer nog, de rest van de Voorspelling had haar gezegd dat de Toren tijdens haar bewind haar voormalige heerlijkheid zou herwinnen en dat Altor zelf zou sidderen onder haar woede. Alviarin had uit Elaida’s mond de woorden gehoord toen de Voorspelling haar in zijn greep had. En dat was ze later vergeten toen ze haar begon af te persen. Ze had haar eigen doem niet begrepen. Elaida wachtte geduldig. Ze zou het haar drievoudig betaald zetten! Maar ze kon geduldig zijn. Althans nu.

Alviarin deed geen moeite haar minachting te verbergen, toen ze de map opzij schoof en haar eigen perkament voor Elaida neerlegde. Ze sloeg het groen-gouden schrijfkistje open, doopte Elaida’s pen in de inktpot en stak haar die bevelend toe. ‘Teken.’ Elaida nam de pen aan en vroeg zich af onder welke waanzin ze nu weer haar naam moest zetten. Weer uitbreiding van de Torenwacht, terwijl er met de opstandelingen afgerekend werd zonder dat er soldaten bij gebruikt konden worden? Een nieuwe poging om de Ajahs in het openbaar te laten onthullen wie hun oversten waren? Daarmee was ze flink op haar neus gevallen! Ze las snel en voelde hoe een laag ijs zich in haar buik afzette en groeide. Elke Ajah in haar eigen vleugel gezag geven over elke aanwezige zuster, ook die van andere Ajahs, was tot nu toe de grootste waanzin geweest – hoe kon de Toren gered worden als ze zelf verscheurd werd? – maar dit...!

De wereld weet nu dat Rhand Altor de Herrezen Draak is. De wereld weet dat hij een man is die de Ware Bron kan aanraken. Zulke mannen hebben sinds onheuglijke tijden onder het gezag van de Witte Toren gestaan. De Herrezen Draak heeft de bescherming van de Witte Toren gekregen, maar wie hem tracht te benaderen, behalve door de Witte Toren, zal worden aangeklaagd wegens hoogverraad tegen het Licht, en een banvloek zal voor nu en alle eeuwigheid over hen worden uitgesproken. De wereld moge gerust zijn, wetende dat de Witte Toren de Herrezen Draak veilig naar de Laatste Slag en de onvermijdelijke zege zal begeleiden.

Als verdoofd voegde ze zonder nadenken ‘van het Licht’ toe na ‘zege’, maar toen verstarde haar hand. Altor openlijk erkennen als de Herrezen Draak viel te verdragen. Dat was hij immers, en dit kon velen ertoe overhalen het gerucht te geloven dat hij al voor haar was neergeknield. Dat kon goed gebruikt worden, maar voor de rest kon ze niet geloven dat zo weinig woorden zoveel schade konden veroorzaken.

‘Het Licht zij barmhartig,’ hijgde ze. ‘Als dit uitgevaardigd wordt, zullen we Altor er nooit van kunnen overtuigen dat zijn ontvoering niet was goedgekeurd.’ Ook zonder zo’n bekendmaking zou het al moeilijk genoeg zijn, maar ze had eerder meegemaakt hoe mensen ervan overtuigd werden dat een gebeurtenis niet had plaatsgevonden, hoewel ze die zelf hadden meegemaakt. ‘En hij zal tien keer meer op zijn hoede zijn voor een nieuwe poging. Alviarin, dit schrikt op z’n hoogst een paar van zijn volgelingen af. Op z’n hoogst!’ Velen zouden er zo diep bij betrokken zijn dat ze het niet zouden wagen om terug te krabbelen. Zeker niet als ze deze banvloek boven hun hoofd voelden hangen! ik kan de Toren net zo goed eigenhandig in brand steken als dit ondertekenen!’

Alviarin zuchtte ongeduldig. ‘Je hebt je geloofsovertuiging niet vergeten, toch? Spreek hem uit, zoals ik je die geleerd heb.’ Elaida’s lippen knepen zich onwillekeurig samen. Een van de prettigste dingen van Alviarins afwezigheid – niet het beste maar wel een waarachtig plezier – was geweest dat ze die smerige opsomming niet elke dag had hoeven te herhalen, ik zal doen wat mij wordt opgedragen,’ zei ze ten slotte vlak. Ze was de Amyrlin Zetel! ik zal de woorden spreken die je me opdraagt te spreken, en niet meer.’ Haar Voorspelling gaf haar de overwinning, maar Licht, die kon niet gauw genoeg komen! ik zal tekenen wat je me opdraagt te tekenen, en niet anders. Ik...’ Ze stikte bijna in het laatste, ik ben gehoorzaam aan jouw wil.’

‘Het klinkt alsof je aan de waarheid van die woorden herinnerd moet worden,’ verzuchtte Alviarin opnieuw, ik denk dat ik je te lang alleen heb gelaten.’ Ze tikte met een gebiedende wijsvinger op het perkament. ‘Teken.’

Elaida tekende. Haar pen kraste traag over het perkament. Er was niets tegen te doen.

Alviarin wachtte nauwelijks tot de pen werd opgetild voor ze het bevel weggraaide. ik zegel dit zelf,’ zei ze terwijl ze naar de deur liep. ik had het zegel van de Amyrlin niet moeten achterlaten, waar je het kon vinden. Ik wil later met je praten. Ik heb je inderdaad te lang aan jezelf overgelaten. Zorg dat je hier bent als ik terugkom.’

‘Later?’ zei Elaida. ‘Wanneer? Alviarin? Alviarin?’ De deur ging dicht en liet Elaida ziedend achter. Er te zijn bij Alviarins terugkomst! Opgesloten in haar kwartier als een novice in een strafkamer.

Een tijdlang speelde ze met haar brievenkistje, waarop gouden haviken vochten tussen witte wolken onder een blauwe hemel, maar ze kon zich er niet toe brengen het te openen. Tijdens Alviarins afwezigheid waren er in het kistje weer brieven en verslagen van belang terechtgekomen, niet alleen de kruimels die Alviarin overliet, maar met haar terugkeer had het kistje net zo goed leeg kunnen zijn. Ze stond op en begon de rozen opnieuw te rangschikken in de witte vazen die elk op een witmarmeren voetstuk in een hoek stonden. Blauwe rozen, de zeldzaamste.

Opeens besefte ze dat ze naar een geknakte stengel in haar hand keek. Nog een handvol lag verspreid over de vloer. Ze maakte een geërgerd geluid. Het was de gedachte aan haar handen om Alviarins keel – niet de eerste keer dat ze overwoog de vrouw om te brengen. Maar Alviarin zou voorzorgen getroffen hebben. Er zouden verzegelde documenten bestaan, die, als haar iets overkwam, geopend moesten worden door zusters aan wie Elaida niet eens zou denken. Het was een van haar grote zorgen geweest tijdens Alviarins afwezigheid, dat iemand wellicht zou denken dat de vrouw dood was en het bewijs bekend zou maken dat haar de stola zou kosten. Maar vroeg of laat, op welke manier dan ook, zou het gedaan zijn met Alviarin, net zo goed als met de rozen die...

‘U beantwoordde mijn klopje niet, Moeder, dus ben ik binnengekomen,’ zei een barse vrouwenstem achter haar. Elaida draaide zich om en wilde reeds uitvallen, maar toen ze de stevige vrouw met het vierkante gezicht in de met rode franje versierde stola vlak voor de deur zag staan, trok het bloed uit haar wangen weg.

‘De Hoedster zei dat u me wenste te spreken,’ zei Silviana geërgerd. ‘Over een persoonlijke boetedoening.’ Zelfs tegenover de Amyrlin Zetel deed ze geen moeite om haar afkeer te verbergen. Silviana vond een persoonlijke boetedoening belachelijk. Boete hoorde openbaar te zijn; alleen een straf werd persoonlijk verwerkt. ‘Ze vroeg me ook te zeggen dat ik u ergens aan moest herinneren, maar ze was er al vandoor voordat ze kon zeggen wat.’ Ze snoof niet langer. Silviana zag alles wat haar afleidde van haar novices en Aanvaarden als tijdverspilling.

‘Ik geloof dat ik het me herinner,’ zei Elaida dof. Silviana vertrok volgens het slaan van Cemailes klok al na een halfuur, hoewel het een eindeloze eeuwigheid leek. Er was nog maar weinig dat Elaida ervan weerhield om de Zaal onmiddellijk in zitting bijeen te roepen, zodat zij kon eisen dat Alviarin van de stola van de Hoedster ontdaan kon worden. Dat weinige was de zekerheid van haar eigen Voorspelling en de zekerheid dat wanneer Seaine op zoek ging naar verraad, ze bij Alviarin terecht zou komen. Dat en haar eigen rotsvaste overtuiging dat zijzelf zeker het onderspit zou delven, of Alviarin nu wel of niet zou verliezen. Dus lag Elaida do Avriny a’Roihan, de Hoedster van de Zegels, de Vlam van Tar Valon, de Amyrlin Zetel, en toch zeker de machtigste heerseres in de wereld, met haar gezicht in het kussen op bed. Ze huilde en haar lichaam was te gevoelig om haar hemd aan te trekken dat in wanorde op de vloer lag. Ze wist zeker dat Alviarin er bij haar terugkeer op zou staan om het hele gesprek zittend te voeren. Ze huilde, en door haar tranen heen smeekte ze om Alviarins val.

‘Ik heb je niet opgedragen om Elaida te laten... slaan,’ zei die kristalheldere stem. ‘Probeer je boven jezelf te reiken?’ De geknielde Alviarin liet zich voorovervallen voor de vrouw die uit donkere schaduwen en zilverig licht leek te bestaan. Ze greep de zoom van Mesaana’s gewaad en bedekte die met kussen. Het moest een weving van Bedrieging zijn, al kon ze in de over haar heen gebogen vrouw evenmin een stroompje saidar ontwaren als het vermogen om te geleiden. De weving was niet volledig, merkte ze terwijl ze het gewaad vasthield. Er flikkerde bronskleurige zijde doorheen, met een zoom van ingewikkeld borduurwerk van zwarte krullen, ik leef om u te dienen en te gehoorzamen, hoge meesteresse,’ hijgde Alviarin tussen de kussen door. ik weet dat ik de laagste onder de laagsten ben, een worm in uw aanwezigheid, en ik smeek slechts om uw glimlach.’ Ze was al eens eerder gestraft voor ‘boven zichzelf reiken’, zij het niet voor ongehoorzaamheid, de Grote Heer van het Duister zij dank. Ze wist dat haar geschreeuw luider zou klinken dan elke kreet die Elaida op dit ogenblik slaakte.

Mesaana liet het gekus even begaan en maakte er ten slotte een eind aan door met de teen van haar muiltje Alviarins kin op te tillen. ‘Het bevel is uitgegaan.’ Het was geen vraag, maar Alviarin gaf haastig antwoord.

‘Ja, hoge meesteresse. De afschriften zijn naar Noordhaven en Zuidhaven gegaan, nog voordat ik Elaida heb laten tekenen. De eerste boden zijn vertrokken, en geen koopman zal zonder afschriften de stad verlaten om die te verspreiden.’ Natuurlijk wist Mesaana dat allemaal al. Ze wist alles. Alviarins nek verkrampte, maar ze bewoog niet. Mesaana zou haar vertellen wanneer ze kon bewegen. ‘Hoge meesteresse, Elaida is een lege dop. Mag ik u in alle nederigheid niet vragen of het niet beter zou zijn als de noodzaak om haar te gebruiken niet meer bestond?’ Ze hield haar adem in. Vragen aan een Uitverkorene konden gevaarlijk zijn.

Een zilveren vinger met een schaduwnagel tikte tegen vermaakte lippen. ‘Dus zou het beter zijn, wanneer jij de stola van de Amyrlin draagt, kind?’ zei Mesaana ten slotte. ‘Zo’n geringe eerzucht past je wel, maar alles op zijn tijd. Nu heb ik een kleine opdracht voor je. Ondanks alle muren die tussen de Ajahs zijn opgetrokken, lijken de oversten elkaar verrassend regelmatig te ontmoeten. Ze doen net of het toeval is. Allemaal, behalve de Rode tenminste. Het is jammer dat Galina zich heeft laten doden, anders had zij je kunnen vertellen waar ze het over hebben. Het is waarschijnlijk niet belangrijk, maar zorg dat je erachter komt waarom ze elkaar in het openbaar de strot afbijten, maar heimelijk fluisteren.’

‘Ik hoor en gehoorzaam, hoge meesteresse,’ antwoordde Alviarin onmiddellijk, dankbaar dat Mesaana het als onbelangrijk beschouwde. Zij kende ook het grote ‘geheim’ niet wie de oversten van de Ajahs waren. Van elke Zwarte zuster werd verlangd dat zij aan de Hoge Raad elk gefluister binnen haar eigen Ajah doorgaf, maar van de oversten was alleen Galina een Zwarte zuster. Dat betekende dat ze de Zwarte zusters onder de Gezetenen moest ondervragen, wat weer inhield dat ze alle tussenpersonen tussen haarzelf en de Gezetenen diende af te gaan. Dat kostte tijd, zonder enig zicht op antwoorden. Afgezien van Ferane Neheran en Suana Dragand, die zelf oversten waren, leken Gezetenen zelden te weten wat het hoofd van hun Ajah dacht, tot het hun verteld werd. ik zal het u zeggen, zodra ik erachter ben gekomen, hoge meesteresse.’

Maar ze verborg iets kleins, iets voor zichzelf. Onbelangrijk of niet, Mesaana wist niét alles wat er in de Witte Toren gebeurde. En Alviarin zou haar ogen openhouden voor een zuster in een bronskleurige rok, waarvan de zoom geborduurd was met zwarte krullen. Mesaana verborg zich in de Toren, en kennis was macht.

26

Dat beetje meer

Seaine liep door de gangen van de Toren met een gevoel van verwarring dat groeide bij elke hoek van de gang. De Witte Toren was behoorlijk groot, maar ze liep nu al uren. Ze wilde het zich zo graag behaaglijk maken in haar eigen warme kamers. Ondanks de raamluiken tochtte het in de brede, met wandkleden behangen gangen, waardoor de lampen flakkerden. Vlagen kou, die je niet kon vergeten als ze onder je rokken doortrokken. Haar kamers waren warm, gerieflijk en veilig.

Dienstmeisjes maakten een knix en dienaren een buiging als ze langskwam. Ze zag hen slechts half en sloeg helemaal geen acht op hen. De meeste zusters zaten in de vleugel van hun eigen Ajah, en de paar die nog buiten waren, bewogen zich met een omzichtige trots, altijd getweeën en altijd van dezelfde Ajah. De stola’s lagen keurig netjes over hun armen geschikt en werden als banieren tentoongespreid. Ze glimlachte en knikte vriendelijk naar Talene, maar de statige, goudblonde Gezetene met een schoonheid die uit ijs gekerfd scheen, wierp een harde blik terug en schreed weg terwijl ze aan haar stola trok.

Het was nu te laat om Talene te vragen deel uit te maken van de zoektocht, zelfs al zou Pevara ermee ingestemd hebben. Pevara raadde voorzichtigheid en nog eens voorzichtigheid aan en Seaine was, eerlijk gezegd, meer dan bereid om onder deze omstandigheden te luisteren. Alleen... Talene was een vriendin. Was een vriendin geweest.

Talene was niet de ergste. Een paar gewone zusters haalden openlijk hun neus op voor haar. Voor een Gezetene! Geen enkele was natuurlijk een Witte maar dat had geen verschil mogen maken. Het maakte niet uit wat er in de Toren omging, de juiste omgangsvormen behoorden in acht genomen te worden. Juilaine Madome, een grote aantrekkelijke vrouw met kortgeknipt zwart haar, die nu een klein jaar voor de Bruinen een zetel bezette, gleed haar rakelings voorbij met geen enkele gemompelde verontschuldiging, en liep door met die mannelijke pas van haar. Saerin Asnobar, ook een Bruine Gezetene, keek Seaine dreigend aan en speelde met haar kromme mes dat ze altijd in haar riem meedroeg, voor ze in een zijgang verdween. Saerin was een Altaraanse, wier met wit doorschoten donkere haar bij de slapen een dun, door de tijd vervaagd wit litteken op een olijfkleurige wang sterker deed afsteken, en alleen een zwaardhand kon haar dreigende blik evenaren.

Misschien moest je al dit soort dingen verwachten. Onlangs waren er een paar ongelukkige voorvallen geweest, en geen zuster vergat hoe ze zonder plichtplegingen uit de gangen van een andere Ajah-vleugel was gegooid. En dan nog al het andere wat gebeurd was. Geruchten zeiden dat de Roden een Gezetene – een Gezetene! – hadden verwijderd waarbij meer dan alleen haar waardigheid was gehavend. Er werd echter niet bij gezegd wie het was. Het was heel erg jammer dat de Zaal Elaida’s krankzinnige bevel niet kon dwarsbomen, maar toen de eerste Ajah, en daarna een volgende, de nieuwe voorrechten hadden omhelsd, waren weinig Gezetenen bereid om over opheffen na te denken nu ze van kracht waren, en het gevolg was een Toren die bijna helemaal in gewapende kampen was verdeeld. Ooit had Seaine gedacht dat de lucht in de Toren aanvoelde als een trillende opgewonden massa van achterdocht en laster; nu was het een trillende opgewonden massa van scherpe bitterheid.

Ze klikte geërgerd met haar tong en verschikte haar eigen stola nadat Saerin verdwenen was. Het was niet vanzelfsprekend om terug te deinzen, omdat een Altaraanse dreigend keek. Zelfs Saerin zou toch zeker niet zo ver durven gaan. Het was evenmin vanzelfsprekend je zorgen te maken over iets wat je niet kon veranderen, terwijl ze nog wel iets te doen had.

En opeens, na een hele ochtend zoeken, zette ze een volgende stap en zag ze de lang gezochte naar zich toe lopen. Zerah Dacan was een slank meisje met zwarte haren dat zich trots gedroeg, gepast zelfverzekerd was, en van buiten gezien niet werd aangeraakt door de verhitte stromingen die deze dagen door de Toren dreven. Nou ja, niet echt een meisje, maar Seaine was er zeker van dat ze die stola met witte franjes nog geen vijftig jaar had gedragen. Ze had weinig ervaring. Betrekkelijk weinig ervaring. Dat kon helpen. Zerah maakte geen beweging om een Gezetene van haar eigen Ajah te ontwijken. Ze neeg haar hoofd eerbiedig toen Seaine naast haar ging lopen. Er glom nogal wat fraai goudbrokaat op de mouwen en langs de brede zomen van haar sneeuwwitte gewaad. Het was ongebruikelijk veel voor een zuster van de Witte Ajah. ‘Gezetene,’ mompelde ze. Lag er in haar blauwe ogen iets van zorg? ik heb je voor iets nodig,’ zei Seaine, kalmer dan ze zich voelde. Waarschijnlijk zag ze haar eigen gevoelens in Zerahs grote ogen weerspiegeld. ‘Kom mee.’ Er was niets te vrezen, niet in het hart van de Witte Toren, maar het kostte haar verrassend veel inspanning om de handen, die ze voor haar middel gevouwen had, ontspannen te houden.

Zoals ze had verwacht – en gehoopt -, stemde Zerah er mompelend mee in en liep ze mee. Ze bewoog heel sierlijk aan Seaines zijde, terwijl ze brede marmeren trappen en hellingen af wandelden. Ze vertrok slechts even haar wenkbrauwen toen Seaine een deur op de begane grond opende, naar een smalle wenteltrap omlaag, het duister in.

‘Na jou, zuster,’ zei Seaine, die een kleine lichtbol geleidde. Volgens de voorschriften moest zij voorgaan, maar ze kon het niet opbrengen dat te doen.

Zerah aarzelde niet toen ze naar beneden ging. Vanzelfsprekend had ze niets te vrezen van een Gezetene, een Witte Gezetene. Even vanzelf zou Seaine haar op het juiste tijdstip vertellen wat ze te zeggen had, en het zou niets onmogelijks zijn. Niet zo vanzelfsprekend was dat Seaines maag fladderde als een hele grote mot. Licht, ze omhelsde saidar terwijl de ander dat niet deed. Zerah was, hoe dan ook, de zwakkere. Ze hoefde nergens bang voor te zijn. Maar het hielp niets om die fladderende vleugels in haar maag tot bedaren te brengen.

Ze gingen naar beneden, en lager nog. Langs deuren die uitkwamen op kelders en onderkelders, tot ze de allerlaagste kelder bereikten, zelfs nog beneden de ruimte waar de Aanvaarden werden beproefd. De donkere gang werd slechts verlicht door Seaines kleine licht. Ze hielden hun rok op, maar hun muilen deden stofwolken opwaaien, al zetten ze nog zo zorgvuldig hun voeten neer. De gladde stenen muren werden onderbroken door gewone houten deuren, waarvan vele grote roestbrokken hadden waar scharnieren en sloten hadden gezeten.

‘Gezetene,’ vroeg Zerah, die eindelijk enige twijfel vertoonde, ‘waarvoor komen we hier beneden? Ik geloof niet dat er al die jaren iemand zo diep is gegaan.’

Seaine wist dat haar eigen bezoek aan deze verdieping, een paar dagen eerder, het eerste na minstens honderd jaar was geweest. Dat was een van de redenen waarom zij en Pevara de plek gekozen hadden. ‘Gewoon hierin,’ zei ze, en ze zwaaide een deur open die maar een beetje piepte. Geen enkele hoeveelheid olie had alle roest kunnen loswerken, en pogingen met de Ene Kracht waren op niets uitgelopen. Haar kundigheid in Aarde was groter dan die van Pevara, maar dat zei niet veel.

Zerah stapte naar binnen en knipperde verrast met haar ogen. In een overigens gewone kamer zat Pevara achter een stevige, zij het nogal versleten tafel waar drie bankjes omheen stonden. Het was moeilijk geweest om die paar meubels ongezien naar beneden te krijgen -vooral omdat ze dit niet aan dienaren wilden toevertrouwen. Het stof verwijderen was veel eenvoudiger geweest, zij het niet plezieriger, en om na elk bezoek het stof in de gang buiten er weer glad en onbetreden uit te laten zien, was gewoon heel zwaar geweest, ik stond op het punt om het op te geven hier in het donker te blijven zitten,’ mopperde Pevara. Ze werd omringd door de gloed van saidar, toen ze onder de tafel een lantaarn pakte en die met geleiding aanstak, waarbij net zoveel licht werd verspreid als in de vroegere opslagruimte met de ruwe muren nodig was. De Rode Gezetene, die er gewoonlijk wat gezet en aardig uitzag, leek nu op een beer met kiespijn. ‘We willen een paar vragen stellen, Zerah.’ En ze schermde haar af terwijl Seaine de deur sloot.

Zerahs gezicht in de schaduwen bleef geheel kalm, maar ze slikte hoorbaar. ‘Waarover, Gezetenen?’ Er trilde ook iets in de stem van de jongere vrouw. Maar dat kon gewoon door de sfeer in de Toren komen.

‘De Zwarte Ajah,’ antwoordde Pevara kortaf. ‘We willen weten of je een Duistervriend bent.’

Verbazing en woede verbraken Zerahs kalmte. De meesten zouden dat ook zonder haar gesnauwde antwoord als voldoende ontkenning hebben beschouwd. ‘Dit hoef ik van u niet te nemen! Jullie Roden scheppen al jarenlang eigenhandig valse Draken. Als u het mij vraagt, hoeft u voor Zwarte zusters niet verder te zoeken dan de vleugel van de Rode Ajah!’

Pevara’s gezicht werd donker van woede. Haar trouw aan haar Ajah was vanzelfsprekend heel groot, maar erger was dat ze haar hele familie aan Duistervrienden had verloren. Seaine besloot in te grijpen voordat Pevara tot bruut geweld zou vervallen. Ze hadden geen bewijs. Nog niet.

‘Ga zitten, Zerah,’ zei ze zo warm als ze kon opbrengen. ‘Ga zitten, zuster.’

Zerah wendde zich naar de deur alsof ze overwoog om een bevel van een Gezetene – en van haar eigen Ajah – niet te gehoorzamen, maar uiteindelijk ging ze strak en stijf op een van de bankjes zitten. Voordat Seaine haar plaats had ingenomen, zodat Zerah tussen hen in zat, had Pevara de ivoorwitte eedstaf al op het gehavende tafelblad gelegd. Seaine zuchtte. Als Gezetenen hadden ze desgewenst elk recht om iedere ter’angreaal te gebruiken, maar zij was het geweest die de staf gegapt had. Ze kon het niet anders zien dan gappen, omdat ze niet een van de passende handelwijzen had gevolgd. De hele tijd had in haar achterhoofd gespeeld dat zij ongetwijfeld, als ze zich omdraaide, de reeds lang gestorven Sereille Bagand zou zien en dat deze Amyrlin Zetel van de Witte Ajah haar aan een oor naar de werkkamer van de Meesteres der Novices zou willen sleuren. Ongerijmd, maar niet minder echt.

‘Wij willen er zeker van zijn dat je de waarheid vertelt,’ zei Pevara, die nog steeds klonk als een vergramde beer, ‘dus ga jij hiermee een eed zweren, en dan zal ik het nog eens vragen.’ ik hoor hier niet aan onderworpen te worden,’ zei Zerah met een beschuldigende blik op Seaine, ‘maar ik zal opnieuw alle Geloften afleggen, als dat nodig is om u te overtuigen. En ik wil van u beiden daarna een verontschuldiging.’ Ze klonk helemaal niet als een afgeschermde vrouw die zo’n vraag te horen kreeg. Bijna minachtend reikte ze naar de dunne, bijna voetlange staaf die glom in het vale licht van de lantaarn.

‘Je zweert dat je ons tweeën onvoorwaardelijk zult gehoorzamen,’ zei Pevara, en Zerahs hand werd met een ruk teruggetrokken alsof de staf een toeslaande adder was. Pevara ging door en schoof de eedstaf zelfs met twee vingers naar Zerah toe. ‘Op die manier kunnen we je opdragen om naar waarheid te antwoorden en weten wij dat je dat doet. Bij een verkeerd antwoord kunnen we erop vertrouwen dat je gehoorzaam bent en ons behulpzaam zult zijn bij de jacht op jouw Zwarte zusters. De staf kan gebruikt worden om je te bevrijden van de eed, als je het juiste antwoord geeft.’

‘Te bevrijden...?’ riep Zerah uit. ik heb nog nooit gehoord van iemand die ontslagen is van een eed op de eedstaf.’

‘Dat is de reden waarom we al die voorzorgsmaatregelen nemen,’ zei Seaine. ‘Het spreekt vanzelf dat een Zwarte zuster moet kunnen liegen, wat betekent dat ze minstens van de eerste gelofte bevrijd is, en waarschijnlijk van alle drie. Pevara en ik hebben het uitgeprobeerd en zijn erachter gekomen dat het veel lijkt op het afleggen van een eed.’ Maar ze zei er niet bij hoe pijnlijk het geweest was, en dat ze daarna nog lang hadden moeten schreien. Ze zei er ook niet bij dat Zerah ongeacht haar antwoord niet van haar eed zou worden ontslagen. Mogelijk pas nadat de zoektocht naar de Zwarte Ajah afgerond was. Ze konden haar onmogelijk toestaan om na dit verhoor met haar klacht erover weg te rennen, wat ze beslist zou doen, en terecht, als ze niet van de Zwarte Ajah was. Als. Licht, wat had Seaine graag een zuster van een andere Ajah hier willen hebben, die beantwoordde aan hun eerder afgesproken maatstaven. Een Groene of een Gele zuster zou heel goed geweest zijn. Dat stel was in betere tijden al verwaand genoeg, en nu...! Nee, ze wilde niet toegeven aan de ziekte die zich in de Toren verspreidde. Maar onwillekeurig flitste een aantal namen door haar geest, een tiental Groenen, tweemaal zoveel Gelen, en ieder ervan moest hoognodig eens van haar hoge stoel afkomen. De neus ophalen voor een Gezetene?

‘U hebt zich van een van de Geloften bevrijd?’ Zerah klonk geschrokken, afkerig, verontrust, en dat allemaal tegelijk. Volkomen redelijke reacties.

‘En die opnieuw afgelegd,’ mompelde Pevara ongeduldig. Ze greep de dunne staf en geleidde wat Geest in de punt, terwijl ze Zerahs schild vasthield, in het Licht beloof ik geen onwaar woord te spreken. In het Licht beloof ik geen wapen te maken waarmee iemand een ander kan doden. In het Licht beloof ik nooit de Ene Kracht als wapen te gebruiken, dan tegen het Schaduwgebroed, of als laatste middel om mijn leven te redden, dat van mijn zvvaardhand of een andere Aes Sedai.’ Haar gezicht betrok niet bij de woorden over een zwaardhand. Nieuwe zusters die zich met de Rode Ajah wilden verbinden, deden dat vaak. ik ben geen Duistervriend. Ik hoop dat het je bevredigt.’ Het wit van haar tanden was te zien, maar of dat een glimlach of een snauw was viel moeilijk te zeggen. Seaine legde op haar beurt opnieuw de Geloften af, waarbij elke eventjes voor een lichte druk van haar hoofdhuid tot haar voetzolen zorgde. Feitelijk merkte je die druk amper, omdat de huid nog veel te strak voelde van haar gelofte om niet te liegen. Het was voor een tijdje heel vreemd en uitbundig geweest om te kunnen beweren dat Pevara een baard had, of dat de straten van Tar Valon waren geplaveid met kaas. Zelfs Pevara had gegiecheld, maar dat was het nare gevoel nu niet meer waard. Ze had zelf het beproeven niet meer echt nodig gevonden. De uitspraak dat ze geen Zwarte Ajah was, had haar tong doen krullen, omdat ze gedwongen was zoiets smerigs te ontkennen. Niettemin overhandigde ze de eedstaf met een beslist knikje aan Zerah.

Die verschoof op haar bankje en draaide de staf in haar vingers om en om en slikte onwillekeurig. Het vale lantaarnlicht deed haar ziek lijken. Ze keek met grote ogen van de een naar de ander, verstevigde toen haar greep op de staf en knikte.

‘Met precies dezelfde woorden als ik heb uitgesproken,’ gromde Pevara, en geleidde opnieuw Geest in de staf, ‘of je blijft net zo lang zweren tot je het goed hebt.’

‘Ik zweer dat ik u beiden onvoorwaardelijk zal gehoorzamen,’ zei Zerah gespannen. Ze huiverde toen de eed grip op haar kreeg. De eerste keer was het altijd meer gespannen. ‘Stel me de vraag over de Zwarte Ajah,’ eiste ze. Haar handen met de staf trilden. ‘Vraag me over de Zwarte Ajah!’ Haar felheid gaf Seaine al antwoord, nog voordat Pevara Geest liet stromen en de vraag stelde, waarbij ze zuivere waarheid eiste. ‘Nee!’ schreeuwde Zerah bijna. ‘Nee, ik ben niet van de Zwarte Ajah! Ontsla me nu van die eed! Bevrijd me!’ Seaine zakte ontmoedigd ineen en liet haar ellebogen op de tafel steunen. Ze had van Zerah niet werkelijk een ‘ja’ willen horen, maar ze was er zo zeker van geweest dat ze haar op een leugen hadden betrapt. Een enkele leugen. Na weken luisteren en zoeken hadden ze eindelijk die ene leugen gevonden. Hoeveel weken moesten ze nu weer verder zoeken? Hoeveel weken van vroeg in de morgen tot laat in de avond schichtig omkijken? Als het haar ’s avonds al lukte in slaap te vallen.

Pevara wees Zerah beschuldigend aan. ‘Je hebt mensen gezegd dat je uit het noorden kwam.’

Zerahs ogen werden weer groot. ‘Dat heb ik gedaan,’ zei ze langzaam. ‘Ik ben langs de oevers van de Erinin naar Jualdhe gereden. Ontsla me nu van die eed!’ Ze likte haar lippen. Seaine keek haar vorsend aan. ‘Er werden goudsdoornzaden en rode roestdistel op je zadeldeken gevonden, Zerah. Goudsdoorn en roestdistel vind je niet binnen honderd span ten zuiden van Tar Valon.’

Zerah sprong overeind, en Pevara snauwde: ‘Zit!’ Zerah plofte neer op het bankje, maar ze kromp niet eens ineen. Ze trilde. Nee, ze beefde. Ze hield haar kaken strak op elkaar, anders hadden die volgens Seaine vast en zeker geklapperd. Licht, de vraag over het noorden of zuiden joeg haar meer vrees aan dan de beschuldiging dat ze een Duistervriend was.

‘Waar kwam je oorspronkelijk vandaan?’ vroeg Seaine langzaam, ‘en waarom...’ Ze wilde vragen waarom Zerah zo overduidelijk een omweg had gemaakt, zodat ze de richting had kunnen verbergen vanwaar ze gekomen was, maar het antwoord rolde reeds uit Zerahs mond.

‘Uit Salidar,’ piepte ze. Er was geen ander woord voor. Ze hield nog steeds de eedstaf vast en schoof heen en weer op de bank. Tranen sprongen uit haar ogen, ogen die onmogelijk groot stonden en strak op Pevara waren gericht. De woorden rolden stamelend naar buiten, hoewel haar tanden nu inderdaad klapperden, ik b-ben hier gek-ko-men om erv-voor te z-zorgen dat de zusters hier allemaal zouden w-weten van de R-Roden en Logain, zodat ze Elaida z-zouden afzetten en de T-toren weer één geheel kan worden.’ Ze stortte ineen en staarde de Rode Gezetene snikkend aan.

‘Wel,’ zei Pevara. En toen nog eens, grimmiger: ‘Wel!’ Haar gezicht stond beheerst maar haar glinsterende donkere ogen leken in het geheel niet op de kattenkwaadogen die Seaine zich herinnerde als novice en Aanvaarde. ‘Zo, dus jij bent de bron van dat... gerucht. Je zult voor de Zaal terechtstaan en die leugen onthullen! Geef de leugen toe!’

Zerahs grote ogen puilden uit. De staf rolde uit haar handen over tafel en ze greep naar haar keel. Haar mond sperde zich plotseling open met een verstikkend geluid. Pevara staarde haar verbijsterd aan, maar plotseling begreep Seaine het.

‘Het Licht zij genadig,’ hijgde ze. ‘Je hoeft niet te liegen, Zerah.’ Onder de tafel schopten Zerahs benen wild alsof ze probeerde op te staan maar niet overeind kon komen. ‘Zeg het haar, Pevara. Ze gelooft dat het waar is! Je hebt haar bevolen om te liegen én de waarheid te spreken. Kijk me niet zo aan! Ze gelooft erin!’ Zerahs lippen werden blauwig. Haar oogleden trilden. Seaine verzamelde kalmte met haar beide handen. ‘Pevara, je gaf het bevel, dus moet jij haar er ook van verlossen, of ze zal onder onze ogen stikken.’

‘Ze is een opstandelinge.’ Pevara’s gegrom gaf het woord alle minachting die ze erin kon leggen. Maar toen zuchtte ze. ‘Ze staat nog niet terecht. Je hoeft niet te... liegen.’ Zerah viel voorover, lag met haar wang op het tafelblad gedrukt en haalde gierend adem tussen haar gesnik door.

Seaine schudde verwonderd haar hoofd. Ze hadden de mogelijkheid van elkaar tegensprekende eden niet onderkend. En als de Zwarte Ajah niet alleen de Gelofte tegen het liegen verbrak, maar die verving door een eigen gelofte? Als ze alle drie de Geloften vervingen door hun eigen eden? Zij en Pevara zouden bij een Zwarte zuster heel voorzichtig moeten zijn, of ze konden haar dood veroorzaken voor ze wisten wat de tegenstrijdigheid was. Wellicht door eerst alle eden af te zweren? Ze wist geen manier om er nog voorzichtiger omheen te tasten zonder te weten welke eden Zwarte zusters aflegden. En dan vervolgens de drie Geloften opnieuw afleggen? Licht, van alles tegelijk ontheven worden zou weinig meer pijn veroorzaken dan een verhoor. Misschien verschilde het helemaal niet. Maar een Duistervriend verdiende dat beslist, en meer. Als ze er ooit een vonden.

Pevara keek boos en zonder enig medelijden naar de naar adem snakkende vrouw. ‘Als ze terechtstaat voor opstandigheid, wil ik in de rechtbank zitten.’

‘Als ze terecht zal staan, Pevara,’ zei Seaine nadenkend. ‘Het zou jammer zijn de hulp te verliezen van iemand van wie we weten dat ze geen Duistervriend is. En aangezien ze een opstandelinge is hoeven we het er niet moeilijk mee te hebben dat we haar gebruiken.’ Ze hadden verschillende gesprekken gevoerd over die andere reden om de nieuwe eed niet in te trekken, maar die waren niet afgerond. Een zuster die gehoorzaamheid had gezworen, kon gedwongen worden. Seaine voelde zich wat ongemakkelijk. Het klonk veel te veel als het verboden kwaad van Wilsdwang. Zo’n zuster kon overgehaald worden om mee te helpen met de jacht, zolang je het niet erg vond om haar te dwingen het gevaar te aanvaarden, of ze nu wilde of niet. ‘Ik kan niet geloven dat ze er slechts ééntje zouden sturen,’ ging ze door. ‘Zerah, met hoevelen kwamen jullie dit verhaal verspreiden?’

‘Tien,’ mompelde de ander tegen het tafelblad, en schoot toen met een uitdagende blik overeind, ik verraad mijn zusters niet! Ik ga niet...!’ Ineens hield ze op, en haar mond vertrok verbitterd toen ze besefte dat ze dat zojuist gedaan had.

‘Namen!’ blafte Pevara. ‘Geef me hun namen of ik vil je hier nu meteen!’

Namen tuimelden van Zerahs onwillige lippen. Beslist meer door het bevel dan door de bedreiging. Seaine keek naar Pevara’s grimmige gezicht en was ervan overtuigd dat het geen haartje scheelde of ze zou Zerah kastijden als een novice die betrapt werd op stelen. Vreemd genoeg voelde zij niet dezelfde vijandigheid. Afkeer zeker, maar beslist niet zo sterk. De vrouw was een opstandelinge die had geholpen de Witte Toren te doen breken, in een tijd dat een zuster er alles aan had moeten doen om de Toren heel te houden, en toch... Heel vreemd.

‘Je stemt ermee in, Pevara?’ zei ze, toen de laatste naam gevallen was. Het koppige mens beaamde het slechts met een bruuske knik. ‘Goed, Zerah. Je brengt Bernaile vanmiddag naar mijn kamer.’ Blijkbaar waren er twee van elke Ajah, behalve van de Blauwe en de Rode, maar het was het beste om met de andere Witte te beginnen. ‘Je zegt haar alleen dat ik haar over iets persoonlijks wil spreken. Je zult haar geen enkele waarschuwing geven, niet door een woord, een daad of door iets te verzwijgen. Dan hou jij je er verder buiten en laat je Pevara en mij doen wat nodig is. Je bent aangeworven voor een betere zaak dan die van de misleide opstandelingen.’ Natuurlijk waren die misleid. Al was Elaida nog zo’n machtswellusteling geworden. ‘Je gaat ons helpen bij de jacht op de Zwarte Ajah.’

Zerah knikte onwillig en bij iedere opdracht betrok haar gezicht wat meer, maar bij het noemen van de jacht op de Zwarte Ajah haalde ze hoorbaar adem. Licht, haar verstand moest wel helemaal in de war zijn door haar onvermogen om het te zien! ‘En je... verspreidt niet meer van die verhalen,’ voegde Pevara er streng aan toe. ‘Vanaf dit moment noem je de Rode Ajah en valse Draken niet meer in één adem. Begrepen?’

Over Zerahs gezicht gleed een masker van gemelijke koppigheid, maar haar mond zei: ik begrijp het, Gezetene.’ Ze leek uit louter teleurstelling elk ogenblik weer te gaan huilen.

‘Ga uit mijn ogen,’ zei Pevara, en liet schild en saidar tegelijk los. ‘En knap jezelf op! Was je gezicht en doe je haar!’ Dat laatste was tegen de rug van Zerah, die reeds van de tafel was weggeschoten. Ze moest haar handen uit haar haren halen om de deur te kunnen openen. Toen die achter haar dichtpiepte, snoof Pevara: ‘Het zou me niets verbazen als ze met dat uiterlijk naar die Bernaile was gegaan in de hoop haar op die manier te waarschuwen.’

‘Een goed punt,’ gaf Seaine toe. ‘Maar wie zullen wij waarschuwen als we in elke zaal of gang naar die vrouwen gaan kijken? We trekken op z’n minst enige aandacht.’

‘Zoals de zaken nu staan, Seaine, trekken we nog geen aandacht, al zouden we ze over het hele terrein van de Toren rondschoppen.’ Pevara’s stem klonk alsof ze dat een heel aantrekkelijk denkbeeld vond. ‘Het zijn opstandelingen, en ik ben van plan ze zó hard aan te pakken dat ze al piepen als er eentje maar zoiets als een verkeerde gedachte heeft!’

Ze bekeken het eindeloos van alle kanten. Seaine hield vol dat heel zorgvuldige opdrachten die geen ontsnappingsmogelijkheden mochten bieden, genoeg hoorden te zijn. Pevara wees erop dat ze tien opstandelingen – tien! – ongestraft in de Toren lieten rondlopen. Seaine merkte op dat ze ten slotte een bestraffing tegemoet zouden zien, en Pevara mopperde dat zoiets uiteindelijk niet snel genoeg was. Seaine had de wilskracht van de ander altijd bewonderd, maar soms was het echt zuivere koppigheid.

Een licht piepend scharnier was alle waarschuwing die Seaine kreeg om de eedstaf weg te grissen en in haar schoot in een rokplooi te verstoppen, toen de deur openging. Pevara en zij omhelsden de Bron bijna tegelijk.

Saerin kwam kalm de kamer binnen lopen met een lantaarn in haar hand, en maakte plaats voor Talene, die gevolgd werd door de kleine Yukiri met een tweede licht, en de jongensachtig slanke Doesine, die groot was voor een Cairhiense. Zij sloot de deur stevig en ging er met haar rug tegenaan staan alsof ze wilde voorkomen dat iemand het vertrek verliet. Vier Gezetenen van de andere Ajahs in de Toren. Ze schenen te negeren dat Seaine en Pevara saidar vasthielden. Opeens leek het heel vol in het vertrek, bedacht Seaine. Verbeelding, ongerijmd, maar...

‘Vreemd om jullie tweeën hier samen aan te treffen,’ zei Saerin. Haar gezicht mocht rust uitstralen, maar ze streek met haar vingers over het heft van haar gekromde mes. Ze had haar zetel veertig jaar behouden, langer dan iemand anders van de Zaal, en iedereen had geleerd om rekening met haar luimen te houden. ‘Dat kunnen we ook van jullie zeggen,’ zei Pevara droog. Saerins luimen deden haar nimmer iets. ‘Of zijn jullie wellicht hier beneden om Doesine te helpen enigszins haar gram terug te halen?’ De plotselinge blos zorgde ervoor dat het gezicht van de Gele zuster, ondanks haar slanke lichaam, zelfs nog meer van een knappe jongen weg had. Het maakte Seaine ook duidelijk welke Gezetene te dicht bij de Rode woonvleugel was afgedwaald, met ongelukkige gevolgen. ‘Maar ik had nooit gedacht dat het jullie zou samenbrengen. Groenen die Gelen naar de keel vliegen, en Bruinen die met Grijzen vechten. Of heb je ze voor een aardig tweegevecht meegenomen, Saerin?’ Seaine zocht verwoed naar de reden waarom deze vier zo diep in de harde rotsbodem onder de Witte Toren waren afgedaald. Wat kon hen samenbinden? Hun Ajahs – alle Ajahs – vlogen elkaar inderdaad naar de keel. Alle vier hadden een boetedoening van Elaida gekregen. Geen enkele Gezetene vond schoonmaken leuk, vooral niet als iedereen heel goed wist waarom ze vloeren of pannen schrobde, maar dat kon hen toch nauwelijks samenbrengen. Wat nog meer? Geen van hen was van hoge komaf. Saerin en Yukiri waren herbergiersdochters, Talene de dochter van een boer, terwijl Doesines vader beenhouwer was geweest. Saerin was aanvankelijk opgeleid door de Dochters van de Stilte en de enige van die groep die de stola had verworven. Dit was allemaal gebeuzel. Opeens viel haar echter iets in en werd haar mond droog. Saerin kon haar drift vaak nauwelijks in toom houden. Doesine was als novice werkelijk driemaal weggelopen, hoewel ze het maar één keer tot aan de bruggen had gehaald. Talene had wellicht meer straffen opgelegd gekregen dan elke andere novice uit de geschiedenis van de Toren. En Yukiri was altijd de laatste Grijze die zich schikte in de eenstemmigheid van haar zusters, als ze iets anders wenste. Zij was feitelijk de laatste nieuweling in de Zaal. Alle vier werden min of meer als opstandig beschouwd, en Elaida had elk van hen vernederd. Vonden ze dat ze een fout hadden gemaakt door in te stemmen met Siuans afzetting en Elaida’s verheffing? Zouden zij het ontdekt hebben van Zerah en de anderen? En als dat zo was, wat waren ze dan van plan?

Seaine probeerde zich er geestelijk op voor te bereiden saidar te weven, hoewel ze niet veel hoop op ontsnapping had. Pevara was in vermogen gelijkwaardig aan Saerin en Yukiri, maar zelf was zij de zwakste hier, afgezien van Doesine. Ze bereidde zichzelf voor, en Talene deed een stap naar voren en sloeg haar hele redenering aan gruizels.

‘Yukiri zag hoe jullie samen rondsluipen, en we willen weten waarom.’ Er lag iets opgewondens in haar verrassend lage stem, ondanks het ijs dat op haar gezicht leek te zijn gepleisterd. ‘Hebben jullie Ajah-oversten je voor een geheime opdracht uitgestuurd? In het openbaar snauwen zij elkaar als viswijven af, maar blijkbaar verstoppen ze zich in allerlei hoekjes om met elkaar te praten. Wat ze ook bekonkelen, de Zaal heeft het recht om het te weten.’

‘Ach, laat mij maar, Talene.’ Yukiri’s stem was zoals altijd een nog grotere verrassing dan die van Talene. De vrouw zag eruit als een kleine koningin in het zilvergrijze zijde met ivoorwit kantwerk, maar haar stem klonk als van een gemoedelijke boerin. Ze beweerde dat die tegenstelling hielp bij onderhandelingen. Ze glimlachte Seaine en Pevara toe als een vorstin die misschien niet helemaal wist hoe voorkomend ze moest zijn. ik zag jullie twee rondsnuffelen als fretten om de kippenren,’ zei ze, ‘maar ik hield mijn mond. Misschien zijn jullie wel boezemvriendinnen, wie weet, en dat is toch alleen jullie zaak? Ik hield mijn mond tot Talene hier begon te kleppen over wie er zich in stille hoekjes verborg. Ik heb zelf in wat hoekjes geneusd en ik vermoed dat sommigen weleens de oversten van hun Ajahs kunnen zijn, dus... Soms is vijf en vijf twee handen vol, en soms maken ze er een rommeltje van. Vertel het ons nu, als je kan. De Zaal heeft er recht op.’

‘We gaan pas weg als je het ons vertelt,’ voegde Talene er zelfs nog vuriger aan toe.

Pevara snoof en sloeg haar armen over elkaar. ‘Als de overste van mijn Ajah twee woorden tot me sprak, zie ik nog geen reden om die aan jou te vertellen. Toevallig heeft mijn gesprek met Seaine niets te maken met de Roden of de Witten. Steek je neus maar ergens anders in.’ Maar ze liet saidar niet los en Seaine evenmin. ‘Allemaal goed waardeloos, en bloedvuur, ik wist het,’ mopperde Doesine bij de deur. ‘Waarom ik me hiervoor liet opjutten... Bloed en as, het is maar goed dat niemand hiervan weet, anders hadden we allemaal in onze broek gepist en had iedereen in deze hele Toren het gezien.’ Soms sprak ze als een jongen, eentje die nodig zijn mond moest spoelen.

Seaine was graag opgestaan om te vertrekken, als ze niet bang was geweest dat haar knieën haar zouden verraden. Pevara stond echter al en trok een ongeduldige wenkbrauw op naar de vrouwen tussen haar en de deur.

Saerin speelde weer met het gevest van haar mes en keek hen onderzoekend aan, maar deed geen stap opzij. ‘Een raadsel,’ mompelde ze. Plotseling schoot ze naar voren en haar vrije hand greep zo snel in Seaines schoot dat Seaine een geschrokken zucht slaakte. Ze probeerde de eedstaf bedekt te houden, maar het enige gevolg was dat Saerin aan een kant de eedstaf omhoogtrok, terwijl zij het andere eind en een vuist vol stof vasthield, ik ben dol op raadsels,’ zei Saerin.

Seaine liet de staf los en schikte haar rok goed. Ze leek niets anders te kunnen doen.

Het zien van de eedstaf ontketende veel herrie waarbij iedereen tegelijk sprak.

‘Bloedvuur,’ gromde Doesine. ‘Zijn jullie hier voor de verheffing van een nieuw stel zusters?’

‘Ach, geef terug, Saerin,’ lachte Yukiri boven haar uit. ‘Wat ze ook van plan zijn, het is hun eigen zaak.’

Tegelijk blafte Talene: ‘Waarom sluipen ze anders samen rond, als het niet iets te maken heeft met de oversten van de Ajahs?’ Saerin wuifde met een hand en wist iedereen na enkele tellen stil te krijgen. Alle aanwezigen waren Gezetenen, maar zij had het recht om als eerste in de Zaal te spreken, en haar veertig jaren telden ook mee. ‘Dit is de sleutel tot het raadsel, denk ik,’ zei ze, en streek met haar duim over de eedstaf. ‘Toch alleen hiervoor?’ Opeens was ze eveneens gehuld in de saidargloed en geleidde ze Geest in de eedstaf. ‘In het Licht beloof ik geen onwaar woord te spreken. Ik ben geen Duistervriend.’

In de daarop volgende stilte zou het niezen van een muis oorverdovend hebben geklonken.

‘Heb ik gelijk?’ zei Saerin en liet de Kracht los. Ze hield Seaine de eedstaf voor.

Voor de derde keer legde Seaine de Gelofte tegen liegen af, en voor de tweede keer herhaalde ze dat ze niet van de Zwarte Ajah was. Pevara deed hetzelfde met een bijna bevroren waardigheid. Haar ogen waren zo scherp als die van een arend. ‘Dit is belachelijk,’ zei Talene. ‘Er is geen Zwarte Ajah.’ Yukiri nam de eedstaf van Pevara over en geleidde, in het Licht beloof ik geen onwaar woord te spreken. Ik ben geen Duistervriend.’ De gloed van saidar om haar heen verdween en ze gaf de staf over aan Doesine.

Talenes gezicht vertrok van afkeer. ‘Ga opzij, Doesine. Ik laat me niet in met die smerige veronderstelling.’

‘In het Licht beloof ik geen onwaar woord te spreken,’ zei Doesine bijna eerbiedig. De gloed om haar heen was bijna een stralenkrans, ik ben geen Duistervriend.’ In ernstige omstandigheden was haar woordkeus even netjes als de Meesteres der Novices had kunnen wensen. Ze hield Talene de staf voor.

De goudblonde vrouw deinsde terug alsof het een gifslang was. ‘Het is laster om er zelfs maar naar te vragen. Erger dan laster!’ Er verscheen iets dierlijks in haar ogen. Een vreemde indruk, maar zo legde Seaine het uit. ‘Nou, opzij,’ eiste Talene met alle gezag van een Gezetene. ik vertrek.’

‘Dat denk ik niet,’ zei Pevara rustig, en Yukiri knikte traag en instemmend. Saerin speelde niet meer met het heft van haar mes; ze hield het vast tot haar knokkels wit waren.

Rijdend en ploeterend door de dikke sneeuw van Andor vervloekte Toveine Gazal de dag van haar geboorte. Ze was klein en ietwat gezet, met een gladde koperen huid en lang en glanzend donker haar. Voor velen had ze er al die jaren aardig uitgezien, maar niemand zou haar ooit knap genoemd hebben. En nu zou zeker niemand dat doen. Haar vroeger openhartige donkere ogen boorden zich nu in alles waar ze naar keek. Dat was wanneer ze niet kwaad was. En vandaag was ze kwaad. Als Toveine kwaad was, vluchtten slangen weg. Vier andere Roden reden, nee ploeterden, achter haar aan, gevolgd door twintig man van de Torenwacht in hun donkere wambuizen en mantels. Geen van de mannen vond het leuk dat hun wapenrusting weggeborgen was op de pakpaarden, en ze loerden naar het bos aan weerszijden van de weg alsof ze elk moment een aanval verwachtten. Hoe ze dachten om onopgemerkt driehonderd span lang door Andor te rijden in de wambuizen en mantels met de Vlam van Tar Valon, kon Toveine niet bevroeden. Maar de tocht zat er bijna op. Over een dag, misschien twee, met wegen waar de sneeuw tot aan de paardenknieën reikte, zou ze zich bij negen andere groepen voegen, die dezelfde samenstelling kenden. Niet alle zusters daarin waren Rood, helaas, maar daar had ie niet echt veel moeite mee. Toveine Gazal, eens een Gezetene voor de Roden, zou de geschiedenis ingaan als de vrouw die de Zwarte Toren had vernietigd. Ze wist zeker dat Elaida dacht dat ze dankbaar was voor deze kans, toen ze teruggeroepen werd uit verbanning en ongenade, en daarmee een mogelijkheid voor vergeving kreeg. Ze trok spottend haar neus op, en als een wolf onder de diepe kap van haar mantel kon kijken, zou hij verbleken. De daden van twintig jaar geleden waren noodzakelijk geweest, en het Licht mocht iedereen verbranden die mompelde dat de Zwarte Ajah erbij betrokken moest zijn geweest. Het was rechtvaardig en noodzakelijk geweest, maar Toveine Gazal was ontzeteld en gedwongen om onder de roede om genade te smeken, terwijl de verzamelde zusters toekeken. Zelfs novices en Aanvaarden waren er getuige van geweest dat de wet ook voor Gezetenen gold, al was hun niet verteld om welke wet het ging. En toen was ze weggezonden en had de afgelopen twintig jaar op de afgelegen boerderij gewerkt van vrouw Jara Doweel in de Zwarte Heuvels. De boerin zag in een verbannen boetelinge geen verschil met enige andere boerenmeid die in weer en wind op het land zwoegde. Toveines handen verschoven aan de teugels; ze kon het eelt voelen. Vrouw Doweel – zelfs nu kon ze niet aan haar denken zonder het afgedwongen ‘vrouw’ – geloofde in hard werken. En tucht, die net zo streng was als voor novices. Ze had geen enkel medelijden met iemand die onder hetzelfde slopende werk uit probeerde te komen dat zij zelf verrichtte. En al helemaal geen mededogen met een vrouw die wegsloop om zich met een leuke jongen te vermaken. Dat was de afgelopen twintig jaar Toveines bestaan geweest. En Elaida was niet gesnapt, had zich door kiertjes en spleetjes gewurmd en was dansend op de Amyrlin Zetel beland, waarvan Toveine ooit zelf had gedroomd. Nee, ze was niet dankbaar. Maar ze had geleerd om de gelegenheid af te wachten.

Ineens dreef voor haar op de weg een lange man in een zwarte mantel, wiens haar tot aan zijn schouders viel, zijn paard het bos uit. ‘Verzet heeft geen zin,’ verkondigde hij streng en hief een in een handschoen gehulde hand. ‘Geeft u zonder strijd op, en niemand zal gewond raken.’

Het was niet zijn verschijning, noch zijn woorden die Toveine de teugels deed inhouden en de andere zusters liet aansluiten. ‘Pak hem,’ zei ze kalm. ‘Je kunt beter koppelen. Hij heeft me afgeschermd.’ Blijkbaar was zo’n Asha’man naar haar toe gekomen. Heel aardig van hem.

Ineens besefte ze dat er niets gebeurde. Haar ogen gleden van de man naar Jenare en keken haar vragend aan. Het bleke, vierkante gezicht van de vrouw leek volkomen bloedeloos. ‘Toveine,’ zei ze haperend, ‘ik ben ook afgeschermd.’

‘Ik ook,’ hijgde Lemai ongelovig, en de anderen bevestigden het met groeiende angst. Allemaal afgeschermd.

Overal om hen heen kwamen andere mannen in het zwart op traag stappende paarden tussen de bomen te voorschijn. Toveine hield bij vijftien op met tellen. De Torenwachters gromden boos en wachtten op het bevel van de zuster. Ze wisten van niets, behalve dat een bende schurken hun de weg versperde. Toveine klakte geërgerd met haar tong. Die mannen konden uiteraard niet allemaal geleiden, maar kennelijk was iedere geleider tegen haar uitgereden. Ze raakte niet in paniek. Anders dan bij sommige zusters van het gezelschap, waren dit niet de eerste geleiders die ze ontmoet had. De lange man reed glimlachend op haar af. Kennelijk dacht hij dat ze aan zijn belachelijke bevel had gehoorzaamd.

‘Op mijn bevel,’ zei ze zacht, ‘breken we naar alle kanten uit. Zodra je zo ver bent dat de man het schild verliest’ – mannen dachten altijd dat ze het voorwerp van hun weving moesten zien om die vast te houden, wat betekende dat ze dat nu ook moesten – ‘keer je je om en help je de Torenwacht. Hou je klaar.’ Ze verhief haar stem tot een schreeuw: ‘Wachters, val aan!’

Brullend stormden de Torenwachters met zwaaiende zwaarden naar voren, waarbij ze ongetwijfeld de zusters wilden omringen en beschermen. Toveine trok de teugels naar rechts en begroef haar hielen in de flanken van haar merrie. Ze boog zich diep over de hals van Mus, ontweek haar geschrokken Wachters en dook tussen twee heel jonge mannen door, die haar verbijsterd aanstaarden. Toen was ze tussen de bomen en zette haar paard tot meer snelheid aan, waarbij de sneeuw in het rond stoof. Ze gaf er niet om als het dier een been zou breken. Ze hield van het beest, maar er zou vandaag meer sterven dan een paard. Achter haar klonk geschreeuw. Een stem die dwars door het lawaai heen brulde. De stem van de lange man. ‘Op bevel van de Herrezen Draak: neem hen levend gevangen! Verwond een Aes Sedai, en je zult je tegen mij moeten verantwoorden!’ Op bevel van de Herrezen Draak. Voor het eerst voelde Toveine hoe een ijspegel in haar binnenste bewoog. De Herrezen Draak. Ze sloeg met de teugels tegen de hals van Mus. Ze was nog steeds afgeschermd! Er waren toch zeker al genoeg bomen tussen hen en haar, ze was toch zeker al uit het zicht van die vervloekte mannen! O Licht, de Herrezen Draak!

Ze gromde toen iets als een tak om haar middel sloeg. Iets wat geen tak was trok haar uit het zadel. Daar hing ze, en ze zag Mus in galop doorploeteren, voor zover de sneeuw dat toestond. Daar hing ze. Midden in de lucht, armen tegen haar zijden gedrukt en haar voeten een pas of twee boven de grond. Ze slikte. Het moest het mannelijk deel van de Kracht zijn die haar omhooghield. Nooit eerder was ze door saidin aangeraakt. Ze meende de smet van de Duistere te voelen. Ze huiverde en vocht verwoed om het niet uit te schreeuwen. De lange man hield zijn paard voor haar in, en ze zweefde omlaag tot ze zijdelings voor hem op het zadel zat. Maar hij leek geen bijzondere belangstelling voor zijn gevangen Aes Sedai te hebben. ‘Hardlin!’ schreeuwde hij. ‘Norlei! Kajima! Een van jullie jonge lummels hierheen. Nu!’

Hij was heel lang, met schouders zo breed als de steel van een bijl. Zo zou vrouw Doweel het gezegd hebben. Nog net niet van middelbare leeftijd en knap op een sombere, verweerde manier. Helemaal geen mooie jongen zoals Toveine ze verkoos; geestdriftig en sierlijk en zo gemakkelijk te overheersen. Aan een kant was de hoge kraag van zijn zwart wollen mantel versierd met een zilveren zwaard, en aan de andere kant met een eigenaardig schepsel in goud en rood email. Hij was een geleider. En hij had haar afgeschermd en gevangengenomen.

De schreeuw uit haar keel maakte zelfs hem aan het schrikken. Ze zou die zo mogelijk tegengehouden hebben, maar er kwam er nog een, hoger, en nog een, die zelfs nog hoger was, en weer een en nog een. Ze sloeg wild om zich heen en wierp zich alle kanten op. Het was zinloos tegen de Ene Kracht. Dat wist ze ook, maar slechts in een klein hoekje van haar geest. Al het andere in haar krijste en jankte in woordeloos gesmeek om gered te worden van de Schaduw. Ze krijste en worstelde als een wild beest.

Vaag was ze zich bewust van zijn paard dat vooruit sprong en danste, terwijl haar hielen tegen zijn schouder trommelden. Vaag hoorde ze de man praten. ‘Rustig, kolenzak met ezelsoren! Kalmeer, zuster. Ik ga niet... Kalm, kreupele muilezel! Licht! Mijn verontschuldigingen, zuster, maar dit is de manier waarop we het geleerd hebben.’ En toen kuste hij haar.

Slechts een hartenklop lang besefte ze dat zijn lippen de hare raakten, toen verdween haar gezichtsvermogen en vloeide er warmte door haar heen. Meer dan warmte. Vanbinnen was ze gesmolten honing, honing die opborrelde en ging koken. Ze was een harpsnaar die steeds sneller trilde, tot die niet meer zichtbaar was, en almaar sneller trilde. Ze was een dunne, kristallen vaas, die trilde op de rand van uiteenspatten. De harpsnaar brak; de vaas spatte uiteen. ‘Aaaaaaaaaaaahh!’

Eerst besefte ze nog niet dat dat geluid uit haar eigen mond was gekomen. Even kon ze helemaal niet samenhangend denken. Hijgend staarde ze naar het gezicht boven haar en vroeg zich af tot wie dat behoorde. Ja, de lange man. De man die kon -ik had het best kunnen stellen zonder het extra werk,’ zuchtte hij, en klopte op de hals van zijn paard; het dier snoof, maar sprong niet langer wild rond. ‘Maar ja, het is nodig, neem ik aan. Je bent nauwelijks een gehuwde vrouw te noemen. Wees kalm. Probeer niet te ontsnappen, val niemand in een zwarte mantel aan, en raak de Bron niet aan, tenzij ik je toestemming geef. Goed, wat is je naam?’ Tot hij toestemming gaf? De onbeschaamde vent! ‘Toveine Gazal,’ zei ze, en knipperde met haar ogen. Wat, waarom had ze hem antwoord gegeven?

‘Daar ben je,’ zei een andere man in een zwarte mantel, die met zijn paard door de sneeuw naar hen toe ploeterde. Deze man was veel meer naar haar smaak – als hij geen geleider was geweest. Ze betwijfelde of de jongen met zijn roze wangen zich meer dan twee keer in de week schoor. ‘Licht, Logain!’ riep de jongen. ‘Heb je er nóg een te pakken gekregen? De M’Hael zal dat niet leuk vinden! Ik geloof dat hij het helemaal niet leuk vindt als wij iemand gevangennemen. Maar ja, misschien maakt het voor vriendjes allemaal niets uit.’

‘Vrienden, Vinchova?’ zei Logain droog. ‘Als de M’Hael het voor het zeggen had, zou ik knollen schoffelen met de nieuwe jongens. Of in de akker begraven worden,’ voegde hij er mompelend aan toe. Ze dacht dat hij dit niet wilde laten horen.

Ze wist niet wat de knappe jongen had opgevangen, maar hij lachte ongelovig. Toveine hoorde hem nauwelijks. Ze staarde naar de man die boven haar uit torende. Logain. De valse Draak. Maar hij was dood! Gestild en dood! En hij hield haar met een achteloze hand in het zadel voor zich. Waarom schreeuwde ze niet, sloeg ze niet naar hem? Zelfs haar mes zou genoeg zijn, op deze afstand. Maar ze had helemaal geen wens om naar het ivoren heft te tasten. Ze kon het wel, besefte ze. De band om haar middel was weg. Ze kon ten minste van het paard glippen en proberen om... Maar ook daar had ze geen verlangen naar.

‘Wat heb je met me gedaan?’ wilde ze weten. Kalm. Ze had in ieder geval haar kalmte kunnen bewaren.

Logain wendde zijn paard om naar de weg terug te rijden en zei haar wat hij gedaan had. Ze legde haar hoofd tegen zijn brede borst en maalde er niet om hoe groot hij was, en ze huilde. Ze zwoer dat Elaida hiervoor zou boeten. Als Logain haar dat ooit zou toestaan. Vooral dat laatste was een bittere gedachte.

27

De overeenkomst

In kleermakerszit probeerde Min zich in een zwaar vergulde stoel met een hoge rugleuning te ontspannen met Rede en drogrede, een in leer gebonden boek van Herid Fel, dat open op haar knieën lag. Geen gemakkelijk boek. O, het boek was begeesterend. De woorden van baas Fel zogen haar steeds weer een wereld van denken binnen waar ze tijdens haar werk in stallen en herbergen nooit aan had gedacht. Ze vond de dood van de lieve oude man heel verdrietig. Ze hoopte in zijn boeken een reden te vinden waarom hij gedood was. Haar donkere krulletjes zwaaiden heen en weer, toen ze zich hoofdschuddend weer aan het boek probeerde te wijden. Het boeide haar maar in het vertrek was het drukkend. Rhands kleine troonvertrek in het Zonnepaleis was overdadig verguld vanaf de brede kroonlijsten tot de grote muurspiegels, die het stel vervingen dat Rhand vernield had, en van de twee rijen stoelen zoals de stoel waarop ze zat, tot aan de verhoging aan het eind van de stoelen en de drakentroon daarbovenop. Het was een monster van een meubel, gemaakt in de stijl van Tyr zoals de ambachtslieden van Cairhien zich die voorstelden. Het geval rustte op de ruggen van twee draken, had als armleuningen nog eens twee draken, en op de rug zaten er nog meer die omhoogklommen. Ze hadden allemaal ogen van zonnestenen en het geheel glansde en glinsterde van verguldsel en rood email. Een geweldige gouden Rijzende Zon met golvende stralen in de gladde stenen vloer maakte het gevoel van zwaarte nog drukkender. Gelukkig gaf het vuur dat fel brandde in twee grote haarden, voor haar groot genoeg om erin rond te lopen, een aangename warmte, vooral nu het buiten maar niet ophield met sneeuwen. En dit waren Rhands vertrekken; alleen al die vertroosting deed elk drukkend gevoel teniet. Een ergerlijke gedachte. Dit was Rhands kamer als hij zich ooit nog verwaardigde terug te komen. Een heel ergerlijke gedachte. Een man liefhebben leek voor het merendeel te bestaan uit ontzettend vaak aan jezelf toegeven dat je je ergerde!

Ze verschoof iets in een vergeefse poging om de harde stoel wat gemakkelijker te maken en probeerde te lezen, maar haar ogen bleven naar de grote deuren glijden die hoog oprezen met hun twee rijen vergulde rijzende zonnen. Ze hoopte dat ze Rhand zou zien en vreesde dat het Sorilea of Cadsuane zou zijn. Onbewust schikte ze haar lichtblauwe jas goed en streek over de kleine sneeuwbloempjes die op kraag geborduurd waren. Nog meer bloemen vervlochten zich op de mouwen en op haar broekspijpen, die zo nauw waren dat ze zich er maar net in kon wringen. Niet zo gek veel anders dan wat ze altijd had gedragen. Niet echt. Tot nog toe had ze rokken en gewaden weten te vermijden, al droeg ze nu veel meer borduursel, maar ze was eigenlijk heel bang dat Sorilea van plan was haar in een gewaad te kleden, al zou de oude Wijze haar daarvoor eigenhandig uit haar kleding moeten pellen.

De vrouw wist alles van haar en Rhand. Alles en alles. Ze voelde zich rood worden. Sorilea leek te willen besluiten of Min Farsen een geschikte... minnares voor Rhand Altor was. Het woord maakte haar waanzinnig draaierig. Ze was toch geen meisje die op wolkjes liep? Dat woord deed haar bijna schichtig over haar schouder kijken naar de tantes die haar hadden opgevoed. Nee, dacht ze droog, je loopt niet op wolkjes. In vergelijking met jou kunnen wolken nadenken! Of wilde Sorilea misschien weten of Rhand de geschikte man voor Min was? Zo leek het bij tijd en wijle ook te zijn. De Wijzen hadden Min als een van hen aanvaard, bijna tenminste, maar de afgelopen weken had Sorilea haar uitgewrongen als door de wringer van een wasvrouw. De tanige Wijze met het witte haar vroeg elk rafeltje van Mins lijf en elk draadje van Rhands hemd. Ze wilde de stof in de zomen van zijn zakken kennen. Tweemaal had Min geprobeerd in opstand te komen tegen die onophoudelijke ondervraging en tweemaal had Sorilea een strafrietje gepakt! Die verschrikkelijke oude vrouw had haar gewoon over de rand van een nabije tafel gegooid en haar daarna gezegd dat zoiets wellicht weer wat meer draadjes in haar hoofd zou los tornen. En geen enkele andere Wijze had ook maar enig medelijden. Licht, de dingen die je door een man te verduren had. En bloedvuur, ze kon hem niet eens voor zichzelf alleen hebben.

Cadsuane was weer een heel ander probleem. De immens waardige Aes Sedai, die even grijs was als Sorilea wit, leek geen zier om Min of Rhand of beiden te geven, maar ze bracht wel veel tijd in het Zonnepaleis door. Haar helemaal ontlopen was onmogelijk. Ze leek overal rond te zwerven waar ze maar wilde. En wanneer Cadsuane naar Min keek, al was het nog zo kort, zag Min overduidelijk een vrouw die stieren kon leren dansen en beren zingen. Telkens dacht ze dat de vrouw haar zou aanwijzen en verkondigen dat het de hoogste tijd was dat ene Min Farsen leerde een bal op haar neus in evenwicht te houden. Vroeg of laat moest Rhand Cadsuane weer onder ogen komen en die gedachte legde knopen in Mins maag. Ze dwong zich weer naar het boek te buigen. Een van de deuren zwaaide open en Rhand stapte binnen met de drakenstaf genesteld in de kromming van zijn arm. Hij droeg een gouden kroon, een brede band van erebladeren. Dat moest de Kroon der Zwaarden zijn waar iedereen het over had. Hij had verder een mooie broek aan die zijn benen op z’n fraaist toonde en een groenzijden jas met goudbrokaat die hem prachtig stond. Hij was zo knap. Ze gaf de plek in het boek aan met het briefje dat meester Fels geschreven had, waarin stond dat zij ‘al te knap was’, deed het boek zorgvuldig dicht en zette het even zorgvuldig op de grond naast haar stoel. Toen sloeg ze de armen over elkaar en wachtte af. Als ze gestaan had, zou ze met haar voet hebben getikt, maar ze wilde niet dat hij dacht dat ze opsprong zodra hij eindelijk zijn neus om de deur stak.

Even stond hij daar en gaf hij haar een glimlach en trok om een of andere reden aan zijn oorlelletje – hij leek te neuriën – toen draaide hij zich opeens om en keek fronsend naar de deuren. ‘De Speervrouwen buiten zeiden niet eens dat je hier was. Ze zeiden amper een woord. Licht, het leek of ze zich wilden sluieren toen ze mij zagen.’

‘Ze zijn misschien van streek,’ zei ze kalm. ‘Misschien vroegen ze zich af waar jij zat. Net als ik. Misschien vroegen zij zich af of je gewond was, of ziek of koud.’ Zoals ik deed, dacht ze verbitterd. Hij leek zowaar in de war!?

‘Ik heb je geschreven,’ zei hij langzaam en ze snoof.

‘Tweemaal! Je hebt Asha’man bij je, Rhand Altor, en je hebt twee keer geschreven. Noem je dat schrijven?’

Hij deinsde achteruit of ze hem had geslagen – nee, alsof ze hem in de maag had geschopt! – en knipperde met zijn ogen. Ze staalde zich en liet haar rug tegen de leuning rusten. Als je op het verkeerde ogenblik een man je medeleven toonde, zou je het verloren gebied nooit herwinnen. Een deel in haar wilde haar armen om hem heen slaan, hem troosten, elke pijn wegkussen, al zijn gekwelde gevoelens troosten. Hij had er zoveel en weigerde er iets van toe te geven. Ze was niét van plan op te springen en naar hem toe te snellen en in een spraakwaterval te vragen wat er verkeerd was en... Licht, het moest in orde met hem zijn.

Iets nam haar zachtjes onder de ellebogen beet en tilde haar uit de stoel. Met bungelende blauwe laarzen dreef ze door de lucht naar hem toe. De drakenstaf zweefde van hem weg. Dus hij meende te kunnen glimlachen, nietwaar? Hij meende dat een aardige glimlach haar wel zou doen omzwaaien. Ze deed haar mond al open om hem van katoen te geven. Een heel stijf en hard stuk katoen! Hij sloeg zijn armen om haar heen en kuste haar.

Toen ze weer adem kon halen, keek ze hem door haar oogharen strak aan. ‘De eerste keer...’ Ze slikte om haar keel te schrapen. ‘Die eerste keer beende Jahar Narishma naar binnen. Hij probeerde zijn ogen in ieders schedel te boren zoals hij altijd doet en verdween na me een vodje perkament te hebben gegeven. Laat me nadenken. Er stond op: “Ik heb de kroon van Illian in mijn bezit. Vertrouw niemand tot ik terug ben. Rhand.” Voor een beetje liefdesbrief wat aan de korte kant, zou ik zo zeggen.’ Hij kuste haar weer.

Ditmaal duurde het wat langer voor ze weer op adem was gekomen. Dit ging in het geheel niet naar verwachting. Aan de andere kant ging het ook niet zo erg slecht. ‘De tweede keer leverde Jonan Adlie een vodje af waarop stond: “Ik kom terug wanneer ik hier klaar ben. Vertrouw niemand. Rhand.” En Adlie kwam toen ik in bad zat,’ voegde ze eraan toe, ‘en hij schaamde zich in het geheel niet om alles goed te bekijken.’ Rhand probeerde altijd net te doen of hij niet jaloers was – alsof er ook maar een man bestond die dat niet was -maar ze had zijn barse blikken op mannen die naar haar keken, gezien. En zijn heel aanzienlijke inzet was naderhand ook veel heftiger. Ze vroeg zich af waar deze kus op zou uitlopen. Zou ze hem wellicht een wenk geven om zich in de slaapkamer terug te trekken? Nee, zo uitgesproken wilde ze ook niet zijn, en het deed er... Rhand zette haar neer en zijn gezicht stond opeens somber. ‘Adlie is dood,’ zei hij. Ineens vloog de kroon van zijn hoofd en tolde de hele kamer door alsof hij was weggegooid. Net voor ze dacht dat hij tegen de rug van de drakentroon zou slaan, misschien erdoorheen zou schieten, bleef de brede gouden band stil hangen en zakte langzaam op de zitting neer.

Min snakte naar adem terwijl ze naar hem opkeek. Bloed glinsterde in de donkerrode krullen boven zijn linkeroor. Ze trok een met kant afgezet doekje uit haar mouw en stak haar hand uit naar zijn slaap, maar hij greep haar pols beet. ‘Ik heb hem gedood,’ zei hij stil.

Ze rilde bij het horen van zijn stem. Stil, zoals een graf stil was. Misschien was de slaapkamer toch een heel goed plan. En enige opzettelijkheid deed er niet toe. Ze dwong zich te glimlachen en bloosde bij het besef hoe gemakkelijk ze kon glimlachen als ze aan dat grote bed dacht. Ze greep zijn hemd beet en wilde ter plekke zijn kleren van z’n lijf scheuren. Er werd geklopt.

Mins handen schoten weg van zijn hemd. Ze sprong zelf ook van hem vandaan. Wie kon dat zijn? vroeg ze zich vol ergernis af. De Speervrouwen kondigden een bezoeker aan wanneer Rhand er was, of stuurden die gewoon door.

‘Binnen,’ zei hij hard en keek haar berouwvol aan. Opnieuw bloosde ze.

Dobraine stak zijn hoofd om de deur, kwam binnen en sloot de deur achter zich toen hij hen bij elkaar zag staan. De Cairhiense heer was een kleine man, iets groter dan zijzelf. Hij had de voorkant van zijn hoofd geschoren en de rest van zijn voornamelijk grijze haren viel tot op zijn schouders. Blauwe en witte linten tooiden de voorkant van de bijna zwarte jas tot onder zijn middel. Zelfs voor hij Rhands gunst verwierf was hij in dit land reeds een machtig man. Nu regeerde hij hier, tenminste tot Elayne de Zonnetroon kon opeisen. ‘Mijn heer Draak,’ mompelde hij met een buiging. ‘Mijn vrouwe Ta’veren.’

‘Een grapje,’ mompelde Min toen Rhand een wenkbrauw optrok. ‘Wellicht,’ zei Dobraine met een licht schouderophalen, ‘niettemin is de helft van de edelvrouwes in de stad nu in net zulke felle kleuren gekleed als vrouwe Min. Kniebroeken die de benen tonen, en velen in jassen die niet eens hun...’ Hij kuchte beschaafd toen hij besefte dat Mins jas haar heupen ook niet volledig bedekte. Ze dacht erover hem te zeggen dat hij heel mooie benen had, al waren ze wat knobbelig, maar achtte het toch maar beter van niet. Rhands jaloersheid kon een heerlijk vuurtje ontsteken wanneer ze alleen waren, maar ze wilde niet dat hij het op Dobraine afreageerde. Ze was bang dat hij daartoe in staat was. Bovendien dacht ze dat het echt een vergissing was. Heer Dobraine Taborwin was geen man die zelfs maar ondeugende grapjes maakte.

‘Dus jij verandert de wereld ook, Min.’ Grijnzend tikte Rhand met zijn wijsvinger op het puntje van haar neus. Tikte op haar neus. Als een kind waarmee hij zich vermaakte! Nog erger, ze voelde hoe ze als een zottin naar hem teruggrijnsde. ‘Op een betere manier dan ik, blijkbaar,’ vervolgde hij en die korte jongensachtige grijns verdween als mist.

‘Is alles goed in Tyr en Illian, mijn heer Draak?’ vroeg Dobraine nieuwsgierig, in Tyr en Illian is alles goed,’ antwoordde Rhand grimmig. ‘Wat voor nieuws heb je voor me, Dobraine? Ga zitten man, ga zitten.’ Hij gebaarde naar de rij stoelen en nam er zelf ook een. ik heb gehandeld op al uw brieven,’ zei Dobraine, tegenover Rhand plaatsnemend. ‘Er is echter maar weinig goeds te melden, vrees ik.’ ik zal wat te drinken voor ons pakken,’ zei Min strak. Brieven? Het was niet gemakkelijk weg te benen in laarzen met hoge hakken. Ze was eraan gewend geraakt, maar de dingen zorgden ervoor dat je wiegde, wat je ook deed. Wegbenen was niet gemakkelijk maar als je kwaad genoeg was, was alles mogelijk. Ze beende naar het kleine vergulde tafeltje onder een reusachtige spiegel waar een zilveren kan en roemers stonden. Ze gaf het inschenken van de kruidenwijn alle aandacht waarbij ze de wijn woest liet rondspatten. De bedienden brachten altijd wat meer roemers voor mogelijke gasten, al schonk ze zelden wat in en alleen voor Sorilea of dat dwaze stel edelvrouwes. De wijn was amper warm, maar heet genoeg voor dat stel mannen achter haar. Zij had twee briefjes gekregen maar ze durfde er wat om te verwedden dat Dobraine er wel tien had ontvangen! Twintig! Ze zette kletterend de kan en de roemers neer en luisterde toen goed. Wat hadden ze achter haar rug uitgespookt met die handen vol brieven?

‘Toram Riatin schijnt verdwenen te zijn,’ zei Dobraine, ‘hoewel de geruchten er jammer genoeg wel op duiden dat hij nog in leven is. De geruchten zeggen ook dat Daved Hanlon en Jeraal Mordeth – Padan Fajin, zoals u de man noemt – hem in de steek hebben gelaten. Tussen twee haakjes, ik heb Torams zuster, vrouwe Ailil, ondergebracht in ruime vertrekken met bedienden die... betrouwbaar zijn.’ Aan zijn stem te horen bedoelde hij trouw aan hemzelf. De vrouw zou zich nog niet kunnen omkleden zonder dat hij het wist. ik kan begrijpen dat u haar hierheen heeft gebracht en ook heer Bertome en de anderen, maar waarom Hoogheer Weiramon of Hoogvrouwe Anaiyella? Het spreekt uiteraard vanzelf dat hun bedienden even betrouwbaar zijn.’

‘Hoe weet je wanneer een vrouw je wil vermoorden?’ peinsde Rhand. ‘Wanneer ze je bij naam kent?’ Het klonk niet of Dobraine het als grapje bedoelde. Rhand hield nadenkend zijn hoofd scheef en knikte toen. Knikte! Ze hoopte dat hij geen stemmen meer hoorde. Rhand maakte een gebaar of hij de vrouwen die hem wilden doden, opzij schoof. Gevaarlijk zoiets, met haar in de kamer. Ze wilde hem zeker niet doden maar ze zou het niet erg vinden als Sorilea eens met dat rietje op hem af kwam! Een kniebroek bood niet zoveel bescherming.

‘Weiramon is een dwaas die te veel fouten maakt,’ zei Rhand tegen Dobraine die dit met een nuchter knikje beaamde. ‘Het was mijn fout te denken dat ik hem kon gebruiken. Hij lijkt in elk geval redelijk blij als hij in de buurt van de Herrezen Draak kan blijven. Wat nog meer?’ Min gaf hem een roemer en hij schonk haar een glimlach ondanks de wijn die over zijn pols golfde. Misschien dacht hij dat het een ongelukje was.

‘Weinig meer en ook al te veel,’ begon Dobraine en schoot achteruit in zijn stoel vanwege de rondspattende wijn toen Min de tweede zilveren roemer naar hem uitstak. Ze had haar korte dienst als taveernemeid niet echt leuk gevonden. ‘Mijn dank, mijn vrouwe Min,’ mompelde hij keurig, maar nam haar nauwgezet op toen hij de roemer aanpakte. Ze liep kalmpjes terug voor haar eigen wijn. Kalmpjes.

‘Ik vrees dat vrouwe Caraline en Hoogheer Darlin zich in het paleis van vrouwe Arilyn hier in de stad bevinden,’ vervolgde de Cairhiener. ‘Onder de hoede van Cadsuane Sedai. Mogelijk is hoede niet het juiste woord. Mij is de toegang geweigerd toen ik hen wilde spreken, maar ik hoor dat ze gepoogd hebben de stad te verlaten en als zakken zijn teruggebracht. In een zak, volgens een verhaal. Nu ik Cadsuane heb ontmoet, kan ik het bijna geloven.’

‘Cadsuane,’ mompelde Rhand en Min voelde een rilling over haar rug glijden. Hij klonk eigenlijk niet echt bang, maar hij voelde zich ook niet helemaal op zijn gemak. ‘Wat moet ik volgens jou aan Caraline en Darlin doen, Min?’

Min was in een stoel verderop gaan zitten en schoot recht overeind nu ze er opeens werd bijgehaald. Spijtig staarde ze naar de wijn die haar mooiste roomkleurige zijden hemd en broek doorweekte. ‘Caraline zal Elayne voor de Zonnetroon steunen,’ zei ze somber. Voor warme wijn voelde het koud aan en ze betwijfelde of die vlek er ooit uit zou gaan. ‘Geen visioen, maar ik geloof haar.’ Ze keek niet eenmaal naar Dobraine al knikte hij wel. Iedereen wist nu van haar beelden. Het enige gevolg was een onafgebroken stroom edelvrouwes geweest die hun toekomst wilden weten en behoorlijk stonden te pruilen als ze zei dat ze die niet kon zeggen. De meesten zouden het weinige dat ze had gezien niet erg prettig vinden. Niets indrukwekkends maar zeer zeker niet de blije wonderen die een fortuinzegger op een kermis zou voorspellen. ‘Wat Darlin betreft, afgezien van het feit dat hij met Caraline zal trouwen, nadat ze hem heeft uitgewrongen en te drogen heeft gehangen, kan ik alleen zeggen dat hij op een dag koning zal worden. Ik heb de kroon op zijn hoofd gezien. Een ding met een zwaard voorop, maar ik weet niet van welk land. O ja, en hij sterft gewoon in bed en zij zal hem overleven.’ Dobraine verslikte zich in zijn wijn, proestte en depte zijn lippen met een eenvoudig linnen doekje. De meeste mensen die het wisten, geloofden het niet. Heel tevreden met zichzelf dronk Min het beetje wijn dat in haar roemer was achtergebleven. Waarna zij zich verslikte en naar adem hapte en haar doekje uit de mouw rukte om haar mond af te vegen. Licht, ze had zichzelf de droesem van de fles gegeven!

Rhand knikte slechts en tuurde in zijn roemer. ‘Dus blijven ze in leven om het me lastig te maken,’ mompelde hij. Een heel zachte opmerking voor zulke staalharde woorden. Hij was zo hard als een zwaard, haar schaapherder. ‘En wat zal ik doen aan...’ Opeens draaide hij zich in zijn stoel om naar de deur, die prompt openging. Hij had heel scherpe oren. Min had niets opgevangen. Geen van de twee Aes Sedai die binnenkwamen, was Cadsuane en Min voelde hoe haar schouders zich ontspanden terwijl ze het doekje wegstopte. Terwijl Rafela de deur sloot, maakte Merana een diepe knix voor Rhand hoewel de nootbruine ogen van de Grijze zuster zowel Min als Dobraine opnamen en ze alles opborg wat ze waarnam. Daarna spreidde ook Rafela haar donkerblauwe rokken. Geen van beiden kwam omhoog voor Rhand zijn hand bewoog. Ze zweefden naar hem toe terwijl ze hun koele waardigheid als een kledingstuk droegen. Al voelde de gezette Blauwe zuster nog even aan haar stola alsof ze zeker wilde zijn dat ze die droeg. Min had het gebaar eerder gezien bij andere zusters die trouw aan Rhand hadden gezworen. Het kon niet gemakkelijk voor hen zijn. Aes Sedai werden alleen door de Witte Toren geleid, maar als Rhand wenkte, kwamen en gingen ze. Aes Sedai spraken als gelijken met koningen en koninginnen, of zelfs enigszins alsof die hun ondergeschikten waren, maar de Wijzen noemden de zusters hun leerlingen en rekenden erop dat ze tweemaal zo snel gehoorzaamden als ze bij Rhand deden. Op Merana’s gladde gezicht was daar niets van te bespeuren. ‘Mijn heer Draak,’ zei ze eerbiedig. ‘We hebben zojuist vernomen dat u terug was en we meenden dat u heel graag zou willen vernemen hoe de zaken er met de Atha’an Miere voorstaan.’ Ze wierp een korte blik op Dobraine en hij stond meteen op. Cairhienin waren eraan gewend dat mensen onder vier ogen met elkaar wilden spreken. ‘Dobraine kan blijven,’ merkte Rhand kortaf op. Had hij geaarzeld? Hij kwam niet overeind. Zijn ogen leken blauw ijs en hij straalde in alles uit dat hij de Herrezen Draak was, wat dat ook inhield. Min had hem gezegd dat deze vrouwen hem feitelijk toehoorden en dat alle vijf zusters die hem naar het schip van het Zeevolk hadden begeleid, de zijne waren, volledig trouw volgens hun eed en daardoor al zijn wensen vervullend. Niettemin leek hij het moeilijk te vinden een Aes Sedai te vertrouwen. Dat begreep ze, maar hij moest dit toch zien te leren.

‘Zoals u wenst,’ antwoordde Merana en boog kort haar hoofd. ‘Rafela en ik hebben een overeenkomst met het Zeevolk bereikt. De Overeenkomst noemen ze het.’ Het verschil was goed te horen. Terwijl ze haar handen stil hield op de groene rok met grijze banen haalde ze diep adem. Ze had het nodig. ‘Harine din Togara Tweewinden, golfvrouwe van de Shodein-clan, sprekend voor Nesta din Reas Tweemanen, Vrouwe der Schepen van de Atha’an Miere, en daardoor allen van de Atha’an Miere hiertoe bindend, heeft de door de Herrezen Draak verlangde schepen toegezegd, om uit te zeilen wanneer, waar en waartoe hij ze ook nodig heeft.’ Merana leek een tikkeltje plechtstatig te worden wanneer er geen Wijzen aanwezig waren, want die stonden zoiets niet toe. in ruil daarvoor hebben Rafela en ik, sprekend namens u, beloofd dat de Herrezen Draak geen enkele wet van de Atha’an Miere zal wijzigen, zoals hij heeft gedaan in...’ Ze haperde even. ‘Vergeef me. Ik ben gewend verdragen naar de letter weer te geven. Het woord dat zij gebruikten was aan de kust gebonden, maar ze bedoelden wat u in Tyr en Cairhien hebt gedaan.’ Er vonkte opeens een vraag in haar ogen op, maar die verdween even snel. Misschien vroeg ze zich af of hij in Illian hetzelfde had gedaan. Ze had haar opluchting laten merken dat hij in haar geboorteland Andor niets had veranderd.

‘Ik neem aan dat ik daar wel mee kan leven,’ mompelde hij. ‘Ten tweede,’ nam Rafela het over, terwijl ze haar dikke handen voor haar middel vouwde, ‘dient u de Atha’an Miere land te geven: een vierkante span in elke natie die u bestuurt of onder uw bestuur zal komen, bij elke stad met bevaarbaar water.’ Het klonk wat minder hoogdravend dan van haar medezuster, maar het scheelde weinig. Het klonk ook niet of ze volkomen tevreden was met wat ze weergaf. Ze was tenslotte een Tyreense en er waren weinig landen die hun havensteden zo streng beheerden als juist Tyr. ‘Binnen dat gebied staan de wetten van de Atha’an Miere boven elke andere wet. Deze instemming dient ook te komen van de regeerders van die havensteden zodat...’ Nu was het haar beurt om te haperen. Haar donkere wangen werden een tikkeltje grijs. ‘Zodat de overeenkomst mij zal overleven?’ merkte Rhand droogjes op. Hij lachte blaffend. ‘Daarmee kan ik ook leven.’

‘Elke stad aan het water?’ riep Dobraine uit. ‘Bedoelen ze dan ook hier, in Cairhien?’ Hij sprong overeind en begon te ijsberen waar door hij meer wijn morste dan Min had gedaan. Hij leek het niet te merken. ‘Een vierkante span? En het Licht alleen weet welke eigenaardige regels en wetten? Ik heb eens een reis gemaakt op een Zeevolkschip en het is eigenaardig. Ontblote benen horen niet bij dat soort wetten! En hoe staat het met de invoerrechten en de havengelden... En...’ Opeens bleef hij vlak voor Rhand staan. Hij keek grimmig naar de Aes Sedai die niet op hem letten, maar maakte de opmerking tegen Rhand op een toon die bijna onbeleefd was: ‘Binnen een jaar hebben ze Cairhien naar de ondergang gevoerd, mijn heer Draak! Elke havenstad, wanneer u dit toestaat.’ Min beaamde het zwijgend, maar Rhand wuifde slechts met z’n hand en lachte opnieuw. ‘Dat denken ze wellicht, maar ik weet er wel iets van, Dobraine. Ze hebben niet gezegd wie het land daarvoor uitkiest, dus het hoeft zeer zeker niet aan het water te liggen. Ze zullen hun voedselvoorraden van jou moeten kopen en leven volgens jouw wetten wanneer ze eruit komen, dus al te hooghartig kunnen ze ook weer niet zijn. In het ergste geval kun je je invoerrechten innen wanneer de goederen uit hun... grondgebied komen. Verder... als ik de voorwaarden kan aanvaarden, kun jij het ook.’ Er klonk geen lach meer in zijn stem en Dobraine knikte.

Min vroeg zich af waar hij dat alles had opgepikt. Hij klonk als een koning en nog wel een koning die wist wat hij deed. Misschien had Elayne hem dat geleerd.

‘Volgens mij houdt “ten tweede” in dat er meer is,’ merkte Rhand op tegen de twee Aes Sedai.

Merana en Rafela keken elkaar kort aan en voelden onbewust aan rokken en stola’s. Merana nam het woord en het klonk helemaal niet overdreven. Integendeel, het was al te ijl. ‘Ten derde stemt de Herrezen Draak in met een gezant, gekozen door de Atha’an Miere, die ten allen tijde bij hem blijft. Harine din Togara heeft zichzelf voorgedragen. Ze zal worden vergezeld van haar windvindster, zwaardmeester en gevolg.’

‘Wat?!’ brulde Rhand, opspringend.

Rafela kwam snel tussenbeide, en sprak vlug door alsof ze bang was dat hij haar de mond zou snoeren. ‘En ten vierde stemt de Herrezen Draak ermee in prompt een oproep van de Vrouwe der Schepen te beantwoorden, maar niet meer dan tweemaal in willekeurig drie opeenvolgende jaren.’ Ze besloot het wat hijgend en probeerde het laatste vergoelijkend te laten klinken.

De drakenstaf schoot van de vloer achter Rhand omhoog en hij griste hem zonder te kijken uit de lucht. Zijn ogen waren geen ijs meer, maar blauw vuur. ‘Een gezant van het Zeevolk aan mijn jaspanden?’ schreeuwde hij. ‘Braaf een oproep opvolgen?’ Hij schudde de speerpunt vlak voor hen heen en weer waardoor de groen-witte kwasten rondzwiepten. ‘Hierbuiten zijn mensen die alles willen veroveren en wellicht in staat zijn dat te doen! De Verzakers zijn ergens daarginds! De Duistere ligt op de loer! Waarom hebben jullie er niet mee ingestemd dat ik hun scheepsrompen wit zal kalken, als je toch bezig was?’ Gewoonlijk probeerde Min zijn boze bui te verdrijven wanneer die opvlamde, maar ditmaal zat ze op het puntje van haar stoel en keek de Aes Sedai woest aan. Ze was het volkomen met hem eens. Ze hadden de schuur verpatst om het paard te winnen! Rafela deed een klein wankelend stapje naar achter bij Rhands uitbarsting, maar Merana richtte zich in haar volle lengte op. Ze speelde het klaar haar eigen ogen met bruin vuur, doorschoten met gouden puntjes, te laten vonken. ‘Lees jij ons de les?’ snauwde ze op een toon die even vrieskoud was als haar ogen verhit. Ze was nu een Aes Sedai zoals het kind Min die had gezien, koninklijker dan elke koningin, machtiger dan de machtigsten. ‘Je was er in het begin bij, ta’veren, en je liet ze naar jouw believen elke hoek van het dek zien. Je had ze bijna op de knieën. Maar je ging weg! Ze vonden het niet echt fijn te weten dat ze speelpoppen waren geweest van een ta’veren. Ze hebben ergens geleerd hoe ze schermen moeten weven en voor je goed en wel van het schip was, waren Rafela en ik afgeschermd. Zodat we geen voordeel konden putten uit de Ene Kracht, zeiden ze. Meerdere malen heeft Harine gedreigd ons aan de hoogste ra vast te ketenen tot we ons gezond verstand zouden gebruiken en ik geloof dat ze het meende! Prijs je gelukkig dat je je verlangde schepen hebt, Rhand Altor. Harine was van plan je behoorlijk... af te schepen met een handvol! Prijs je gelukkig dat ze niet je nieuwe laarzen wilde en die afschuwelijke troon van jou erbij! O, trouwens, nog wat, ze heeft je volgens alle vormen en normen erkend als de Coramoor, dus daar mag je dan nu buikpijn over krijgen!’

Min keek haar met grote ogen aan. Rhand en Dobraine staarden haar ook aan en de kaak van de Cairhiener hing open. Rafela keek met wijd open ogen toe en haar mond bewoog zonder iets te zeggen. Het vuur doofde nu trouwens ook in Merana’s ogen die groter en groter werden alsof nu pas tot haar doordrong wat ze er zojuist had uitgeflapt.

De drakenstaf beefde in Rhands vuist. Min had zijn woede al om veel nietiger dingen tot uitbarsting zien komen. Ze smeekte het Licht een uitweg te vinden om die te voorkomen, en vond er geen enkele. ‘Blijkbaar,’ zei hij eindelijk, ‘zijn de woorden die ene ta’veren iemand ontlokt niet altijd de woorden die hij wenst te horen.’ Het klonk... kalm en – Min durfde er zo niet eens aan te denken – verstandig. ‘Je hebt het goed gedaan, Merana. Met de restjes die ik achterliet hebben jij en Rafela het goed gedaan.’

De twee Aes Sedai zwaaiden licht heen en weer en heel even meende Min dat ze van louter opluchting tot plasjes water op de vloer zouden smelten.

‘Gelukkig is het ons gelukt de bijzonderheden voor Cadsuane te verzwijgen,’ zei Rafela, die haar rok wat beverig goed streek. ‘Er bestond geen manier om te voorkomen dat iedereen vernam dat we een of ander verdrag hadden gesloten, maar dit alles hebben we tenminste voor ons kunnen houden.’

‘Ja,’ stootte Merana er ademloos uit. ‘Ze liet ons hier in een paleisgang niet eens door. Het is moeilijk iets voor haar geheim te houden, maar dat hebben we gedaan. We dachten niet dat u wilde dat zij...’ De woorden stierven weg bij de rotsharde blik in Rhands ogen. ‘Weer Cadsuane,’ zei hij effen. Hij keek fronsend naar de met de hand gesneden gebroken lansschacht en gooide die toen op een stoel alsof hij zichzelf er niet mee vertrouwde. ‘Ze is in het Zonnepaleis, nietwaar? Min, zeg de Speervrouwen buiten dat ze een bericht aan Cadsuane moeten doorgeven. Ze dient met de grootste spoed haar opwachting te maken bij de Herrezen Draak.’

‘Rhand, ik denk niet,’ begon Min verontrust, maar Rhand onderbrak haar. Niet grof, maar heel vastbesloten.

‘Alsjeblieft, doe het, Min. Die vrouw is net een wolf die de omheining rond de schapen bekijkt. Ik ben van plan uit te zoeken wat ze wil.’

Min nam haar tijd om op te staan en traag naar de deuren te schuifelen. Ze was niet de enige die het een slecht idee vond. Of elders wilde zijn, wanneer de Herrezen Draak het tegen Cadsuane Melaidhrin opnam. Dobraine haalde haar voor de deur al in en maakte bijna zonder in te houden een haastige buiging en zelfs Merana en Rafela waren reeds voor haar in de gang, hoewel ze het deden voorkomen of ze geen haast hadden. Toen Min ten slotte de gang in kon kijken, hadden de twee zusters Dobraine ingehaald. Ze haastten zich snel verder en deden dat nog net niet op een holletje. Vreemd genoeg was het handvol Speervrouwen dat bij de binnenkomst van Min buiten had gestaan, nu in aantal toegenomen. Zover ze in beide richtingen de gang af kon kijken stonden ze langs de muren opgesteld. Lange vrouwen met harde gezichten in het grijsbruine grijs van de cadin’sor en met de sjoefa om hun hoofd geslagen, terwijl de lange zwarte sluier omlaag hing. Velen droegen hun speren en schilden van stierenhuid alsof ze een veldslag verwachtten. Sommigen speelden een vingerspelletje dat ‘mes, papier en steen’ heette, en de rest stond gespannen af te wachten. Maar ook niet zo gespannen dat ze haar niet zagen. Na het doorgeven van Rhands boodschap flitste overal hun handtaai op waarna twee slungelige Speervrouwen wegdraafden. De anderen keerden prompt naar hun eerdere bezigheden terug, zoals het spelletje of het afwachten.

Verbaasd haar hoofd krabbend ging Min weer naar binnen. De Speervrouwen maakten haar vaak zenuwachtig maar zeiden wel altijd iets tegen haar, soms vol achting als tegen een Wijze, soms een grapje, al was hun humor heel vreemd, om het voorzichtig te zeggen. Ze hadden haar nooit op deze manier genegeerd.

Rhand was in de slaapkamer. Dat eenvoudige gegeven deed haar hart overslaan. Hij had zijn jas uitgedaan, zijn sneeuwwitte hemd opengeknoopt bij de hals en polsen en zijn broek uitgetrokken. Zittend aan de voet van het bed steunde ze met de rug tegen een van de dikke zwarthoutstijlen, zwaaide haar voeten op het bed en kruiste haar enkels. Ze had nog niet de kans gekregen om toe te kijken wanneer Rhand zich uitkleedde en ze was van plan ervan te genieten. Hij ging echter niet door, maar keek haar aan. ‘Wat kan Cadsuane mij nou bijbrengen?’ vroeg hij opeens.

‘Jou en alle Asha’man,’ herhaalde ze. Zo waren haar beelden geweest. ‘Ik weet het niet, Rhand. Ik weet alleen dat je het moet leren. Jullie allemaal.’ Blijkbaar was hij niet van plan om verder te gaan en bleef hij bij zijn loshangende hemd steken. Zuchtend ging ze door: ‘Je hebt haar nodig, Rhand. Je kunt het je niet veroorloven kwaad te zijn. Je kunt het je niet veroorloven haar weg te jagen.’ Eigenlijk was ze van mening dat vijftig Myrddraal en duizend Trolloks Cadsuane nog niet konden wegjagen, maar het punt bleef. Een afwezige blik verscheen in Rhands ogen en even later schudde hij zijn hoofd. ‘Waarom zou ik luisteren naar een krankzinnige?’ mompelde hij bijna binnensmonds. Licht, geloofde hij echt dat Lews Therin Telamon in zijn hoofd sprak? ‘Als je iemand laat merken dat je hem nodig hebt, Min, hebben ze een greep op je. Een lijn om je hun kant op te trekken. Ik neem geen juk op mijn schouder. Van geen enkele Aes Sedai. Van niemand!’ Langzaam ontspanden zich de vingers van zijn gebalde vuisten. ‘Jou heb ik nodig, Min,’ zei hij eenvoudig. ‘Niet vanwege je visioenen. Ik heb je gewoon nodig.’ Bloedvuur, die man kon met slechts enkele woorden de benen onder haar vandaan trekken!

Met een glimlach die even vurig was als die van haar, greep hij de onderkant van zijn hemd met beide handen en begon het over zijn hoofd uit te trekken. Haar vingers voor haar maag vouwend maakte ze het zich gemakkelijk om toe te kijken.

De drie Speervrouwen die de kamer binnen stapten, droegen niet meer de sjoefa die in de gang hun korte haren had verborgen. Ze hadden niets in de hand en droegen evenmin hun mes met het zware lemmet. Alleen dat kon Min nog opmerken. Rhands hoofd en armen zaten nog in het hemd en Somara, met haar vlassige witte haar en zelfs voor een Aielvrouw heel lang, greep het witte linnen en draaide er een knoop in, waardoor Rhand zijn armen niet los kon krijgen. Bijna in dezelfde beweging gaf ze hem een schop tussen zijn benen. Met een gesmoord gekreun boog hij zich wankelend voorover.

Nesair, met vuurrood haar en heel knap ondanks de witte littekens op beide zongebruinde wangen, plaatste een vuist in zijn rechterzij die zo hard was dat hij opzijvloog.

Met een schreeuw schoot Min van het bed af. Ze wist niet welke waanzin hier plaatsvond en had niet het flauwste vermoeden. Uit elke mouw verscheen een mes en ze wierp zich op de Speervrouwen onder het roepen van: ‘Help! O, Rhand! Iemand! Help!’ Dat probeerde ze tenminste.

De derde Speervrouw, Nandera, keerde zich als een slang om en Min voelde haar voet keihard haar buik treffen. De adem gierde uit haar mond. Haar messen vlogen uit de verdoofde handen en ze tolde over de voet van de grijze Speervrouw rond, waarna ze met een klap op haar rug belandde en elk laatste zuchtje lucht kwijtraakte. Ze probeerde te bewegen, adem te halen, het te begrijpen, maar ze kon alleen doodstil liggend toekijken.

De drie vrouwen waren heel grondig. Nesair en Nandera stompten Rhand terwijl Somara hem voorover trok en in zijn eigen hemd vasthield. Telkens en telkens raakten ze hem nauwgezet in zijn harde buik, aan de rechterkant. Min zou overspannen hebben gelachen als ze nog over adem had beschikt.

Ze probeerden hem dood te slaan en vermeden daarbij uiterst zorgvuldig hem ergens te raken in de buurt van het kwetsbare ronde litteken in zijn linkerzij met de half geheelde snee er dwars overheen. Ze wist heel goed hoe hard en sterk Rhands lichaam was, maar dit kon niemand verdragen. Langzaam knikten zijn knieën en toen ze de vloertegels raakten, deden Nandera en Nesair een stapje achteruit. Beiden knikten en Somara liet haar greep op Rhands hemd los. Hij viel plat voorover. Ze kon horen hoe hij naar adem snakte en gekreun onderdrukte, dat ondanks zijn inspanning eruit werd geperst. Geknield trok Somara haast teder zijn hemd weer goed. Hij lag met uitpuilende ogen stil op de vloer; nog steeds naar adem happend.

Nesair bukte zich, greep een handvol haren en trok zijn hoofd omhoog. ‘Wij hebben het recht verworven dit te doen,’ snauwde ze, ‘maar elke Speervrouw had jou te pakken willen nemen. Ik heb mijn stam voor jou verlaten, Rhand Altor. Ik laat niet toe dat je op mij spuwt!’

Somara’s hand gleed naar zijn hoofd alsof ze zijn haren uit zijn gezicht wilde strijken, maar trok die met een ruk terug. ‘Op deze manier pakken we een eerstebroeder aan die ons oneer brengt, Rhand Altor,’ zei ze vastberaden. ‘De eerste keer. De tweede keer gebruiken we leren riemen.’

Nandera stond over Rhand gebogen met haar vuisten in de heup en een gezicht als van rots. ‘Jij draagt de eer van de Far Dareis Mai, zoon van een Speervrouw,’ zei ze grimmig. ‘Je hebt beloofd ons te roepen om de speren voor je te dansen en vervolgens knijp je ertussenuit naar een veldslag en laat ons achter. Dat doe je geen tweede keer.’

Ze stapte over hem heen om naar buiten te benen en de andere twee volgden. Alleen Somara keek even om en indien er enig medeleven in haar blauwe ogen zichtbaar was, dan klonk dat niet door in haar stem. ‘Zorg ervoor dat dit niet meer nodig zal zijn, zoon van een Speervrouw.’

Rhand had zich op handen en knieën geduwd tegen de tijd dat Min hem kruipend had weten te bereiken. ‘Ze moeten gek zijn,’ kraste ze. Licht wat deed haar middel pijn! ‘Rhuarc zal vast...’ Ze wist niet wat Rhuarc zou doen. Niet genoeg, wat het ook was. ‘Sorilea!’ Sorilea zou hen aan palen in de zon leggen! Om mee te beginnen! ‘Als we haar vertellen...’

‘Wij vertellen dit niemand,’ zei hij. Het klonk bijna alsof hij weer op adem was gekomen, al stonden zijn ogen nog steeds wat glazig. Hoe speelde hij dat klaar? ‘Ze hebben het recht. Ze hebben het recht verdiénd!’

Min herkende die toon maar al te goed. Wanneer een man besloot eigenwijs te zijn, zou hij desnoods naakt in een brandnetelbos gaan zitten en je recht in je gezicht ontkennen dat zijn billen prikten en jeukten! Ze verkneukelde zich bijna dat ze hem hoorde kreunen toen ze hem overeind hielp. Nou ja, toen ze elkaar overeind hielpen. Als hij een doorgedraaide wolkoppige idioot wilde zijn, dan verdiende hij wel wat blauwe plekken!

Hij maakte het zich op het bed gemakkelijk en ging op de opeengestapelde kussens liggen, terwijl zij behaaglijk tegen hem aan schoof. Hierop had ze niet echt gehoopt, maar meer zou er volgens haar niet gebeuren.

‘Ik had gehoopt het bed ergens anders voor te gebruiken,’ mopperde hij. Ze wist niet zeker of dat voor haar oren was bestemd. Ze lachte, ik geniet al van jou vast te houden, net zoveel als van... de rest.’ Vreemd genoeg glimlachte hij haar toe, alsof hij wist dat ze lag te liegen. Haar tante Miren beweerde dat het een van de drie leugens was die elke man van een vrouw zou geloven. ‘Als ik stoor,’ klonk de koele stem van een vrouw in de deuropening, ‘kan ik wellicht beter terugkomen wanneer het schikt.’ Min schoot bij Rhand weg alsof ze zich brandde maar toen hij haar terugtrok, schurkte ze zich weer tegen hem aan. Ze herkende de Aes Sedai die in de deur stond. Een gezette kleine Cairhiense met vier smalle kleurbanen over haar volle borsten en witte plooien in de donkere rok. Daigian Moseneillin was een van de zusters die bij Cadsuane hoorde. En volgens Min was ze bijna even overweldigend als Cadsuane.

‘Een vondeling in de schuur?’ zei Rhand lui. ‘Wie je ook bent, heeft niemand je ooit geleerd te kloppen?’ Min voelde echter dat elke spier in de arm om haar heen zo hard was als rots. De maansteen aan het dunne zilveren kettinkje op Daigians voorhoofd zwaaide heen en weer, toen ze langzaam haar hoofd schudde. Ze was overduidelijk niet blij. ‘Cadsuane Sedai heeft uw verzoek ontvangen,’ zei ze zelfs nog killer dan eerst, ‘en vroeg me haar spijt over te brengen. Ze wil heel graag haar borduursel afkrijgen. Wellicht is het op een andere dag mogelijk u te spreken. Als ze nog ergens tijd kan vinden.’

‘Dat zei ze?’ vroeg Rhand gevaarlijk.

Daigian snoof minachtend, ik zal weggaan zodat u verder kunt gaan met... wat u aan het doen was.’ Min vroeg zich af of ze een Aes Sedai ongestraft een draai om de oren kon geven. Daigian nam haar ijzig koud op, alsof ze de gedachte opving en draaide zich om om de kamer uit de glijden.

Rhand kwam met een gesmoorde vloek overeind. ‘Zeg Cadsuane dat ze naar de Doemkrocht mag kruipen,’ schreeuwde hij de vertrekkende zuster achterna. ‘Zeg haar maar daar weg te rotten.’

‘Dat helpt allemaal niets, Rhand,’ verzuchtte Min. Dit zou moeilijker worden dan ze had gedacht. ‘Jij hebt Cadsuane nodig. En zij jou niet.’

‘O nee?’ vroeg hij zachtjes en ze huiverde. Ze had zich vergist toen ze dacht dat zijn stem eerder gevaarlijk had geklonken.

Opnieuw gekleed in de groene jas bereidde Rhand zich zorgvuldig voor, waarna hij Min met boodschappen naar de Speervrouwen stuurde. Die wilden ze tenminste nog wel doorgeven. Zijn ribben deden rechts bijna net zo zeer als de wonden links en zijn buik voelde aan of ze er met een balk op hadden geslagen. Hij had het hun beloofd. Alleen in zijn slaapkamer greep hij saidin aan omdat hij zelfs Min niet wilde laten zien hoe hij weer wankelde. Hij kon haar nog wel beschermen, maar hoe kon ze zich veilig voelen als ze zag hoe hij bijna omviel? Terwille van haar moest hij sterk zijn. Hij moest sterk zijn voor de wereld. De knoop van Alanna’s gevoelens in zijn achterhoofd herinnerde hem aan de prijs van zorgeloosheid. Op dit ogenblik zat Alanna te pruilen. Ze moest een Wijze heel erg hebben getergd want ze ging zeer behoedzaam zitten. ‘Ik vind het nog steeds waanzin, Rhand Altor,’ zei Min terwijl hij de Kroon van Zwaarden voorzichtig op zijn hoofd plaatste. Hij wilde niet dat die kleine klingen hem weer lieten bloeden. ‘Luister je wel? Nou, als je van plan bent ermee door te gaan, ga ik met je mee. Je hebt toegegeven dat je me nodig hebt en nu heb je me meer nodig dan ooit.’ Ze leek klaar voor de strijd, de vuisten in de zij, haar ene voet tikte vervaarlijk op de vloer en haar ogen stonden laaiend. ‘Jij blijft hier,’ gaf hij haar ferm te kennen. Hij wist nog steeds niet goed wat hij van plan was. Niet helemaal, en hij wilde niet dat zij hem een misstap zag begaan. Hij was heel bang voor zo’n misstap. Hij rekende echter wel op ruzie.

Ze keek hem fronsend aan en haar voet tikte niet langer. Het boze lichtje in haar ogen doofde bezorgd en ging vervolgens over in een vrolijke vonk. ‘Nou ja, ik neem aan, schaapherder, dat je oud genoeg bent om het erf over te lopen zonder dat iemand je hand vasthoudt. Bovendien ben ik echt achter met lezen.’

Ze liet zich in een hoge stoel vallen, trok haar benen onder zich en pakte het boek op dat ze bij zijn komst had gelezen. Binnen enkele tellen leek ze helemaal op te gaan in de tekst. Rhand knikte. Zo wilde hij het zien: zij moest veilig hier blijven. Niettemin hoefde ze hem ook weer niet volkomen te negeren. Er zaten zes Speervrouwen in de gang voor de deur gehurkt. Ze staarden hem vlak aan en zeiden niets. Nandera’s blik was het meest uitdrukkingsloos. Hoewel die van Somara en Nesair er dichtbij kwamen. Hij meende dat Nesair een Shaido was. Hij zou haar goed in de gaten moeten houden.

In Rhands hoofd mompelde Lews Therin weer iets duisters over doden, vanwege de Asha’man die eveneens stonden te wachten. Met uitzondering van Narishma hadden allen zowel de draak als het zwaard op de kraag. Kortaf beval hij Narishma zijn vertrekken te bewaken en de man gaf een afgemeten groet waarbij zijn donkere, al te grote ogen te veel leken te zien en een tikkeltje beschuldigend stonden. Rhand dacht niet dat de Speervrouwen hun ongenoegen op Min zouden botvieren, maar hij wilde elk gevaar voorkomen. Licht, hij had Narishma alles over de vallen in de Steen verteld voor hij de man Callandor liet halen. De man verbeeldde zich te veel. Bloedvuur, het was heel dom geweest zoveel te riskeren.

Alleen gekken vertrouwen nooit iemand. Lews Therin klonk vermaakt. En volkomen gek. De wonden in Rhands zij klopten. Ze leken elkaar te spiegelen in verre pijn.

‘Breng me naar Cadsuane,’ beval hij. Nandera kwam lenig overeind en liep weg zonder eenmaal om te kijken. Hij volgde en de anderen sloten zich achter hem aan. Dashiva en Flin, Mor en Hopwil. Hij verstrekte onder het lopen snel wat aanwijzingen. Het was merkwaardig dat juist Flin bezwaren wilde uiten maar Rhand snoerde hem de mond. Ze mochten nu niet meer terugschrikken. De grijze oudgardist was wel de laatste van wie Rhand het verwacht had. Van Mor of Hopwil misschien. Ze hadden wel geen dauw meer achter de oren, maar waren nog zo jong dat ze vele dagen van de week hun scheermes droog konden houden. Flin echter niet. Nandera’s zachte laarzen maakten geen geluid. Hun voetstappen weerkaatsten van de hoge vierkante zoldering en verjoegen iedereen die ook maar enige reden voor vrees bezat. Zijn wonden klopten fel.

Iedereen in het Zonnepaleis, tot en met de jongste dienaar, kende de Herrezen Draak van gezicht en dat gold ook voor de mannen in het zwart. Bedienden in zwart livrei maakten een diepe buiging of knix en haastten zich vervolgens rap weg. De meeste edelen schiepen bijna even snel afstand tussen henzelf en de vijf geleiders en begaven zich met vastberaden trekken naar elders. Ailil zag hem voorbijgaan, maar op haar gezicht stond niets te lezen. Anaiyella glimlachte uiterst onnozel, maar toen Rhand omkeek, stond ze hem na te staren met een gezicht dat evenveel zei als dat van Nandera. Bertome glimlachte bij het buigen, een duistere glimlach, waar weinig vrolijkheid en nog minder genoegen in lag.

Nandera zei niets, zelfs niet toen ze bij Cadsuanes kamer waren gekomen. Ze wees slechts met een speer naar een deur, draaide zich op haar hakken om en beende weer terug. Waardoor de Car’a’carn geen enkele Speervrouw als lijfwacht had. Vonden ze vier Asha’man genoeg voor zijn veiligheid? Of was haar vertrek weer zo’n teken van hun ongenoegen? ‘Doe wat je gezegd is,’ zei Rhand.

Dashiva schrok op alsof hij opeens besefte waar hij was en greep de Ware Bron beet. De brede deur, bewerkt met rechte lijnen, zwaaide met een klap open door een stroming Lucht. De andere drie grepen eveneens saidin en volgden met grimmige gezichten Dashiva naar binnen.

‘De Herrezen Draak.’ Dashiva’s stem klonk luid omdat die enigszins door de Ene Kracht werd versterkt. ‘De koning van Illian, de Heer van de Morgen komt voor een gesprek met de vrouw Cadsuane Melaidhrin.’

Rhand stapte naar binnen, fier opgericht. Hij herkende de andere weving niet die Dashiva had gevormd, maar de lucht leek dreigend te zoemen, een gevoel dat iets onstuitbaars steeds dichterbij kwam. ik had je een boodschap gestuurd, Cadsuane,’ zei Rhand. Hij gebruikte geen enkele weving. Zijn stem klonk zonder hulp al hard en vlak.

De Groene zuster zat naast een tafeltje met een borduurring in haar handen. Uit enkele van de vele vakjes in een openstaand mandje op het glimmende tafelblad hingen kleurige strengen zijde. Ze was nog precies zoals hij haar zich herinnerde. Het sterke gezicht onder de ijzergrijze knot, versierd met kleine loshangende gouden visjes en vogels, sterren en manen. De donkere ogen leken bijna zwart in haar blanke gezicht. Koele, peinzende ogen. Lews Therin jankte kort en vluchtte weg voor die ogen.

‘Zo,’ zei ze, de borduurring op het tafeltje leggend, ik moet bekennen dat ik zonder te betalen beter heb gezien. Na wat ik de laatste tijd over je hoor, jongen, verwachtte ik op z’n minst donderend onweer, trompetten in het zwerk en flitsende lichten aan de hemel.’ Kalmpjes nam ze de harde gezichten op van de vijf geleiders die elke Aes Sedai ineen deden krimpen. Kalmpjes nam ze de Herrezen Draak op. ik mag toch hopen dat een van jullie gaat goochelen? Of vuur vreten? Ik heb het altijd leuk gevonden als speelmannen konden vuur vreten.’

Flin lachte blaffend voor hij zich beheerste en zelfs daarna streek hij met een hand langs zijn randje haar, waarbij hij uit alle macht zijn vermaak probeerde te verbergen. Mor en Hopwil keken elkaar aan, in de war en eigenlijk behoorlijk razend. Dashiva glimlachte onplezierig en de weving die hij vasthield, werd zo sterk dat Rhand over zijn schouder wilde kijken om te zien wat er dreigend op hem af kwam snellen.

‘Het volstaat dat je weet dat ik ben wie ik ben,’ zei Rhand. ‘Dashiva en de rest, wachten jullie buiten.’

Dashiva wilde hem al tegenspreken want dat was niet afgesproken. Ze zouden echter deze vrouw niet op deze manier kunnen overdonderen. Niettemin vertrok de man al mompelend. Hopwil en Mor stapten gretig naar buiten, waarbij ze Cadsuane lang opnamen. Flin was de enige die zich ondanks zijn mankheid waardig terugtrok. En nog steeds vermaakt leek.

Rhand geleidde en een zware stoel met balpoten vloog rondbuitelend van de zijmuur weg voor hij zich vederlicht vlak voor Cadsuane plaatste. Tegelijk steeg een zware zilveren kan op van een lange beklede tafel aan de andere kant van het vertrek, en klonk er opeens een helder geluid toen de kan werd verwarmd. Er steeg damp uit op en de kan hing scheef, draaiend als een trage tol, terwijl een zilveren beker aanzeilde en eronder hing om het donkere vocht keurig op te vangen.

‘Te heet, denk ik,’ zei Rhand en de glazen sponningen sprongen uit de hoge smalle vensters. Sneeuwvlokken wolkten met een ijzige windstoot naar binnen en de beker zoefde een venster uit, zoefde weer terug en belandde recht in zijn hand terwijl hij ging zitten. Ze mocht tonen hoe kalm ze kon blijven terwijl een krankzinnige haar aanstaarde. Het donkere vocht was thee, maar doordat hij het had laten koken was het zo sterk en bitter dat hij elke tand meende te voelen. Maar het was warm genoeg. Zijn huid toonde kippenvel in de windvlagen die door het vertrek joegen en de wandkleden aan de muren deden wapperen, maar in de Leegte was dat ver weg en hoorde de huid bij iemand anders.

‘De Bladerkroon is mooier dan de meeste andere,’ zei Cadsuane met een kleine glimlach. Haar haarsieraden zwaaiden in de tocht heen en weer en plukjes haar wapperden rond haar knot, maar ze liet alleen iets merken door haar borduurring te grijpen voor die van tafel werd geblazen, ik heb die naam liever. Maar je mag van mij niet verwachten dat ik onder de indruk raak van kronen. Ik heb twee regerende koningen en drie koninginnen een pak op hun billen gegeven. Begrijp me goed, toen ik met ze klaar was, waren ze een dag of zo geen gezetelde regeerders, maar ik had wel hun aandacht. Je kunt dus begrijpen waarom kronen geen indruk op me maken.’ Rhand ontspande zijn kaak. Tandenknarsen zou niet helpen. Hij deed zijn ogen wijd open in de hoop dat hij er waanzinnig uit zou zien en niet gewoon woest. ‘De meeste Aes Sedai vermijden het Zonnepaleis,’ bracht hij naar voren. ‘De vrouwen die mij trouw hebben gezworen uitgezonderd. En degenen die ik gevangenhoud.’ Licht, wat moest hij aan met dat stel? Zolang de Wijzen hem er niet mee lastig vielen, vond hij het best.

‘De Aiel lijken aan te nemen dat ik kan gaan en staan waar ik wil,’ zei ze verstrooid, terwijl ze naar de ring in haar hand keek alsof ze erover dacht de naald weer op te pakken. ‘Heeft iets te maken met wat hulp die ik een of ander joch heb geboden. Al snap ik niet waarom iemand behalve zijn moeder zich voor hem inspant. Ik zal het niet meer doen.’

Opnieuw moest Rhand moeite doen om zijn kaken niet op elkaar te klemmen. De vrouw had zijn leven gered. Zij en Damer Flin en nog een heel stel mensen, waaronder Min. Toch was hij daar Cadsuane nog wat voor verschuldigd. Bloedvuur, ik wil dat jij mijn raadsvrouwe wordt. Ik ben nu koning van Illian en koningen krijgen raad van Aes Sedai.’

Ze schonk zijn kroon een verachtelijke blik. ‘Zeer zeker niet. Een raadsvrouwe moet al te vaak toezien hoe degene die zij onder haar hoede heeft, er niets van bakt. Ze moet ook zijn opdrachten uitvoeren en daarin ben ik buitengewoon slecht. Is iemand anders niet beter? Alanna misschien?’

Onwillekeurig ging Rhand rechtop zitten. Wist zij van de binding? Merana had gezegd dat het heel moeilijk was iets voor haar te verzwijgen. Nee, hij zou zich later wel bezighouden met wat zijn ‘trouwe’ Aes Sedai Cadsuane vertelden. Licht, wat zou hij graag hebben dat Min het eens een keer mis had. Maar dan kon hij ook geloven dat hij kieuwen zou krijgen, ik...’ Hij kon er zich niet toe brengen haar te zeggen dat hij haar nodig had. Geen juk! ‘En als je nu eens geen enkele eed hoefde te zweren?’

‘Ik neem aan dat zoiets helpt,’ zei ze weifelend, terwijl ze een blik op haar vervloekte borduur steekjes wierp. Toen keek ze naar hem op. Wikkend. ‘Je klinkt... niet op je gemak. Ik kan niet tegen een man zeggen dat hij bang is, zelfs als hij daar alle reden toe heeft. Niet op je gemak bij een zuster die je niet hebt veranderd in een mak schoothondje omdat ze jou in de val kan lokken? Eens kijken. Ik kan je enkele beloften doen, misschien zul je je dan wat rustiger voelen. Ik verwacht natuurlijk dat je luistert. Als je mij mijn adem laat verspillen, zul je er spijt van krijgen, maar ik zal je niet laten doen wat ik wil. Ik sta zeker niemand toe tegen mij te liegen, dat is iets wat ik buitengewoon verontrustend vind, maar aan de andere kant verwacht ik niet dat jij me je diepste zielenroerselen vertelt. O ja. Wat ik ook doe, het zal voor je eigen bestwil zijn, niet die van mij, niet die van de Witte Toren, maar je eigen bestwil. Goed, is daarmee alle vrees en angst verdwenen? Neem me niet kwalijk, je ongemak?’ Rhand vroeg zich af of hij nu moest lachen en keek haar strak aan. ‘Leren ze jullie hoe je dat moet doen?’ wilde hij weten. ‘Een belofte laten klinken als een dreigement, bedoel ik.’

‘Ik begrijp het. Jij wilt regels. De meeste jongens willen dat, al zeggen ze het tegenovergestelde. Heel goed. Eens nadenken. Ik kan onbeschaafd gedrag niet uitstaan. Dus dien je beleefd en beschaafd te zijn, tegen mijn vrienden en mijn gasten. Dat houdt ook in dat je de Ene Kracht niet tegen ze gebruikt en je boze buien tempert, die naar ik begrepen heb heugenswaardig zijn. Daarmee doel ik ook op je... metgezellen in het zwart. Het zou jammer zijn als ik jou een pak slaag moet geven voor iets wat een ander deed. Volstaat dat? Ik kan er meer verzinnen als je dat nodig vindt.’

Rhand had zijn beker naast de stoel geplaatst. De thee was nu zowel koud als bitter. De sneeuw begon zich onder de vensters op te hopen, ik ben degene die geacht wordt gek te worden, Aes Sedai, maar jij bent het al.’ Hij stond op en beende naar de deur. ik hoop echt dat je niet getracht hebt Callandor te gebruiken,’ zei ze lui achter hem. ik heb gehoord dat die uit de Steen is verdwenen. Het is je gelukt eenmaal te ontsnappen, maar wellicht geen tweede keer.’

Hij bleef pardoes staan en keek om. De vrouw stak die stomme naald weer in het strakke doekje in de ring. De wind sloeg naar binnen en wervelde sneeuw om haar heen maar ze keek niet eens op. ‘Wat bedoel je met ontsnappen?’

‘Wat?’ Ze keek niet op. ‘O. Er zijn ook maar heel weinig zusters in de Toren die wisten wat Callandor was voor je het opnam, maar er liggen verrassende zaken in de schimmelige hoekjes van de librije verborgen. Ik snuffelde er enkele jaren geleden rond, toen het vermoeden begon te ontstaan dat jij aan de borst van je moeder lag te sabbelen. Vlak voordat ik besloot me voor mijn oude dag terug te trekken. Kleine kinderen geven zo’n rommel en ik wist niet of ik je bijtijds kon vinden nadat je niet meer aan de ene kant lekte en voordat zoiets aan de andere kant gebeurde.’

‘Wat bedoel je?’ wilde hij ruw weten.

Toen pas keek Cadsuane op en met haar opwaaiende haren en sneeuw op haar gewaad leek ze een koningin, ik heb je gezegd dat ik onbeschaafdheid niet duld. Als je weer om hulp vraagt, verwacht ik een beleefde vraag. En ik reken op een verontschuldiging voor je gedrag van vandaag.’

‘Wat bedoel je met Callandor?’

‘Er zit een gebrek aan,’ antwoordde ze kortaf. ‘Hij mist de afscherming waardoor de andere sa’angrealen veilig gebruikt kunnen worden. En blijkbaar vergroot hij de smet en veroorzaakt hij een wildheid in de geest. Zolang een man hem gebruikt, tenminste. De enige manier voor jou om het Zwaard dat geen zwaard is veilig te gebruiken, zonder jezelf te doden of bij een poging waanzinnig te worden, is gekoppeld aan twee vrouwen waarvan een de weving stuurt.’

Rhand trachtte zijn schouders fier hoog te houden toen hij wegbeende. Dus het was niet alleen de wildheid van saidin rond Ebo Dar geweest waardoor Adlie was gedood. Hij had de man gedood zodra hij Narishma het zwaard had laten halen.

Cadsuanes stem bleef hem volgen. ‘Denk eraan, jongen. Je mag het heel lief vragen en je verontschuldigen. Misschien aanvaard ik het wel als je verontschuldiging echt gemeend klinkt.’ Rhand hoorde haar amper. Hij had gehoopt Callandor weer te kunnen gebruiken en gehoopt dat hij sterk genoeg zou zijn. Nu bleef er nog maar één andere mogelijkheid open en hij was er doodsbang voor. Hij leek de stem van een andere vrouw te horen. De stem van een dode. Je kunt de Schepper zelf uitdagen.

28

Purperdoorn

Het scheen nauwelijks de plaats voor de uitbarsting die Elayne had gevreesd. Harlonsbrug was een redelijk groot dorp met drie herbergen en genoeg huizen, zodat niemand op een hooizolder hoefde te slapen. Toen Birgitte en Elayne die ochtend de gelagkamer betraden, glimlachte vrouw Dille warm. De dikke herbergierster probeerde zo goed en zo kwaad als dat ging een knix te maken. En niet alleen omdat Elayne een Aes Sedai was. Vrouw Dille was zo in haar schik dat haar herberg ondanks de ondergesneeuwde wegen vol was, dat ze voor bijna iedereen boog. Bij hun binnenkomst werkte Aviendha haastig de laatste happen van haar ochtendmaal van brood en kaas weg, sloeg een paar kruimels van haar groene gewaad en greep haar mantel om zich bij hen te voegen.

Buiten kwam de zon als een bol van mat goud net boven de einder uit. Slechts enkele wolken verstoorden de stralendblauwe lucht; ze waren wit en donzig, niet het soort wolken dat sneeuw meebracht. Het leek een prachtige dag om te reizen.

Maar Adeleas stampte woest de besneeuwde straat door terwijl ze een Wijzevrouw aan haar arm meesleurde. Garenia Rosoinde was een slanke Saldeaanse, die de laatste twintig jaar koopvrouw was geweest, hoewel ze slechts een paar jaar ouder leek dan Nynaeve. Gewoonlijk wekte haar haviksneus een indruk van kracht, van een vrouw die hard kon onderhandelen en geen bakzeil haalde. Maar nu stonden haar donkere ogen wijd open en leek haar mond een geluidloze kreet te slaken. Een groep Kinsvrouwen volgde hen, met hoog opgetrokken rokken vanwege de sneeuw. Ze fluisterden onder elkaar, en van alle kanten kwamen er steeds meer bij. Reanne en de andere leden van de Weefkring liepen voorop, allemaal met grimmige gezichten, behalve Kirstian, die nog bleker leek dan anders. Alise was er ook bij, maar van haar gezicht was helemaal niets af te lezen. Adeleas bleef vlak voor Elayne staan en gaf Garenia zo’n harde duw dat ze op handen en knieën in de sneeuw viel. Ze bleef jammerend zitten. De Kinne verzamelde zich achter haar en steeds meer vrouwen sloten zich bij hen aan.

‘Ik leg dit aan jou voor, omdat Nynaeve het druk heeft,’ zei de Bruine zuster. Ze bedoelde dat Nynaeve wat tijd had gevonden om alleen te zijn met Lan, maar ditmaal speelde niet het geringste glimlachje om haar lippen. ‘Stil, kind!’ snauwde ze tegen Garenia. Die onmiddellijk ophield met haar gesnik. Adeleas knikte tevreden. ‘Dit is niet Garenia Rosoinde,’ zei ze. ik heb haar eindelijk herkend. Zarya Alkaese. Een weggelopen novice. Ze verdween vlak voor Vandene en ik besloten ons terug te trekken om onze geschiedenis van de wereld te schrijven. Ze gaf het toe, toen ik dat tegen haar zei. Het verbaast me dat Careane haar niet eerder herkend heeft; ze waren twee jaar tegelijk novice. De wet is duidelijk, Elayne. Een wegloopster moet zo spoedig mogelijk weer in het wit worden gekleed en onder strikte tucht verkeren tot ze voor een gepaste straf naar de Toren kan worden gevoerd. Daarna zal ze het niet meer in haar hoofd halen om weg te lopen!’

Elayne knikte langzaam en probeerde iets te bedenken. Of Garenia – Zarya – nu wel of niet aan weglopen dacht, ze zou geen gelegenheid meer mogen krijgen. Haar vermogen was heel groot en de Toren zou haar niet laten gaan, zelfs al zou ze de rest van haar leven nodig hebben om de stola te verdienen. Maar Elayne herinnerde zich iets wat ze de vrouw bij hun eerste ontmoeting had horen zeggen. De betekenis ervan was toen niet tot haar doorgedrongen, maar nu wel. Hoe zou Zarya het vinden om het novicewit weer te dragen nu ze zeventig jaar op zichzelf had geleefd? En nog erger: het gefluister bij de Kinne begon te klinken als een dreigend gerommel. Ze hoefde echter niet lang na te denken. Opeens viel Kirstian op haar knieën neer en greep Adeleas’ rok. ik onderwerp mijzelf,’ zei ze kalm. Het was een wonder dat ze met zo’n bloedeloos gezicht op die toon kon praten, ik werd bijna driehonderd jaar geleden in het noviceboek ingeschreven en ben amper een jaar later weggelopen. Ik onderwerp mijzelf en... en smeek om genade.’

Nu was het Adeleas’ beurt om grote ogen op te zetten. Kirstian beweerde uit de Toren te zijn weggelopen toen Adeleas nog een kind was geweest, wellicht nog niet eens was geboren! De meeste zusters geloofden nog steeds niet echt in de leeftijden die de Kinsvrouwen opgaven. Kirstian leek slechts van middelbare leeftijd te zijn. Niettemin herstelde Adeleas zich snel. Hoe oud de ander ook was, Adeleas was al zo lang Aes Sedai als een gewoon mens leefde. Ze straalde haar hoge leeftijd en grote gezag uit. ‘Als dat zo is... kind,’ zei ze, ‘vrees ik dat wij jou ook in het wit moeten steken. Je wordt nog wel gestraft, maar omdat je jezelf hebt aangegeven, zijn er verzachtende omstandigheden.’

‘Daarom deed ik het ook.’ De kalmte in Kirstians stem werd ietwat bedorven doordat ze flink moest slikken. Haar vermogen was bijna net zo groot als dat van Zarya – geen enkel lid van de Weefkring was zwak – en ze zouden haar met alle geweld willen behouden, ik wist dat u er vroeg of laat achter zou komen.’

Adeleas knikte alsof dat vanzelf sprak, hoewel Elayne zich afvroeg hoe Kirstian zou zijn opgespoord. Ze betwijfelde sterk of Kirstian Chalwin de naam was waarmee de vrouw was geboren. Maar de meeste vrouwen van de Kinne geloofden in de alwetendheid van Aes Sedai. Dat hadden ze tenminste gedaan.

‘Onzin!’ sneed Sarainya Vostovans hese stem door het gemurmel van de Kinne heen. Ze was niet sterk genoeg om Aes Sedai te worden, en ook niet oud genoeg voor een hoge plaats binnen de Kinne, maar stapte toch uitdagend naar voren. ‘Waarom zouden we hen aan de Witte Toren overleveren? We hebben vrouwen geholpen te vluchten, en terecht. Nergens in onze regels staat dat we hen teruggeven!’

‘Beheers je!’ zei Reanne scherp. ‘Alise, neem Sarainya onder je hoede. Ze heeft blijkbaar te veel van de regels vergeten die ze beweert te kennen.’

Alise keek Reanne aan. Haar gezicht verried nog steeds niets. Alise, de vrouw die streng de hand hield aan de regels van de Kinne. ‘Het staat niet in onze regels om wegloopsters terug te geven, Reanne,’ zei ze.

Reanne schrok alsof ze geslagen was. ‘En hoe denk je ze te houden?’ wilde ze ten slotte weten. ‘We hebben wegloopsters altijd verborgen tot we zeker wisten dat ze niet langer gezocht werden. En als ze toch werden gevonden, lieten we ze door de zusters meenemen. Dat is de régel, Alise. Welke regels vind je dat we nog meer moeten schenden? Stel je voor dat we ons daadwerkelijk tegen Aes Sedai verzetten?’ Het belachelijke van deze bewering klonk in haar stem door, maar Alise stond haar nog steeds zwijgend aan te kijken. ‘Ja!’ riep een stem uit de groep van de Kinne. ‘Wij zijn met meer dan zij.’ Adeleas staarde de massa vrouwen ongelovig aan. Elayne omhelsde saidar, hoewel ze wist dat de stem gelijk had – er waren er te veel van de Kinne. Ze voelde hoe Aviendha de Kracht omhelsde en Birgitte zich schrap zette.

Alise schudde even haar hoofd, alsof ze tot bezinning kwam, en deed toen iets wat veel alledaagser was en beslist veel beter werkte. ‘Sarainya,’ zei ze luid, ‘je meldt je bij mij als we vanavond stil houden, met een rietje dat je vanochtend nog voor ons vertrek afsnijdt. En jij ook, Asra. Ik heb je stem herkend.’ En even hard zei ze tegen Reanne: ik zal mijzelf vanavond aan je oordeel onderwerpen. Ik zie niemand zich klaarmaken!’

De Kinne verspreidde zich snel en verdween om hun spullen op te halen, maar Elayne zag sommigen bij het weglopen zacht met elkaar praten. Nynaeve kon wat later nauwelijks geloven wat ze gemist had en blikte woest rond om iemand de les te lezen. Toen ze over de brug van de bevroren kronkelende stroom naast het dorp reden, hadden Sarainya en Asra rietjes bij zich, evenals Alise, en droegen Zarya en Kirstian snel gevonden witte gewaden onder hun donkere mantels. De windvindsters wezen ernaar en lachten uitbundig. Maar veel vrouwen van de Kinne praatten nog steeds met elkaar en zwegen als een zuster of iemand van de Weefkring naar hen keek. Er lag een duistere blik in hun ogen als ze naar de Aes Sedai keken. Er volgden nog acht dagen van geploeter door de sneeuw en geknarsetand in herbergen wanneer het sneeuwde. Nog acht lange dagen waarin het broeide onder de Kinne en kil naar de zusters werd gekeken. Acht dagen waarin de windvindsters hooghartig om de Kinne en de Aes Sedai heen stapten. Op de ochtend van de negende dag koesterde Elayne de stille wens dat iedereen elkaar gewoon naar de keel zou vliegen.

Ze had zich juist afgevraagd of ze de laatste tien span naar Caemlin konden afleggen zonder moord en doodslag, toen Kirstian aan haar deur klopte en naar binnen stoof zonder op antwoord te wachten. Haar eenvoudige wollen kleding had niet de tint wit die een novice hoorde te dragen, en ze had veel van haar waardigheid herwonnen, alsof het feit dat ze haar toekomst kende het heden makkelijker maakte. Maar nu maakte ze een haastige knix waarbij ze bijna over haar mantel struikelde, en haar blik was gespannen. ‘Nynaeve Sedai, Elayne Sedai, heer Lan vraagt of u onmiddellijk wilt komen,’ zei ze ademloos. ‘Hij zei me niemand iets te zeggen, en dat u dat ook niet moet doen.’

Elayne en Nynaeve wisselden blikken uit met Aviendha en Birgitte. Nynaeve gromde binnensmonds iets over geen onderscheid kunnen maken tussen openbaar en persoonlijk, maar al voor ze begon te blozen was duidelijk dat ze dat zelf niet geloofde. Elayne voelde hoe Birgitte een en al waakzaamheid werd, als een aangelegde pijl die een doel zocht.

Kirstian wist niet wat Lan wilde, alleen waar ze hen naartoe moest brengen. De kleine hut buiten Cullens Oversteek, waar Adeleas de vorige avond Ispan mee naartoe had genomen. Lan stond buiten en zijn ogen waren even koud als de lucht. Hij liet Kirstian niet binnen.

Toen Elayne de hut betrad, zag ze waarom.

Adeleas lag op haar zij naast een omgevallen kruk. Er lag een beker op de ruw houten vloer, niet ver van haar uitgestrekte hand. Haar ogen staarden en een diepe snede in haar keel had een plas gestold bloed opgeleverd. Ispan lag op een krib en staarde naar de zoldering. Haar opgetrokken lippen leken een grijns die haar tanden ontblootte, en haar uitpuilende ogen keken vol afgrijzen. Dat was niet verwonderlijk, gezien de polsdikke houten staak tussen haar borsten. De hamer die kennelijk gebruikt was om de staak in haar lichaam te drijven, lag naast de krib, aan de rand van een donkere vlek die tot onder de krib doorliep.

Elayne dwong zichzelf niet te denken aan een plek om te braken. ‘Licht,’ fluisterde ze. ‘Licht! Wie kan dit gedaan hebben? Hóé kan iemand dit gedaan hebben?’ Aviendha schudde verwonderd haar hoofd en Lan nam niet eens die moeite. Hij keek zoekend negen kanten tegelijk uit, alsof hij verwachtte dat de moordenaar door een van de twee raampjes of zelfs dwars door de wand naar binnen zou komen. Birgitte trok haar mes, en aan haar gezicht te zien had ze graag haar boog bij zich gehad. Elayne voelde die aangelegde pijl sterker dan ooit in haar hoofd.

Nynaeve bleef eerst doodstil staan en liet haar ogen door de hut dwalen. Er was weinig te zien, naast wat iedereen opviel. Een ander krukje, een ruwe tafel waarop een flakkerende lamp stond, een groene theepot en een tweede kom. Een ruwstenen haard met koude as op de haardsteen. Dat was alles. De hut was zo klein dat Nynaeve met één stap bij de tafel was. Ze doopte haar vinger in de theepot, raakte ermee het puntje van haar tong aan en spuwde toen heftig. Waarna ze de pot op de tafel leegschonk. Elayne knipperde verbaasd met haar ogen.

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Vandene koeltjes vanuit de deuropening. Lan kwam in beweging om haar de weg te versperren, maar ze hield hem met een gebaar tegen. Elayne wilde een arm om haar heen leggen, maar een opgeheven hand hield ook haar tegen. Vandenes ogen bleven op haar zuster gevestigd, kalm in een gezicht dat slechts de rust van een Aes Sedai toonde. De dode vrouw op de krib kon net zo goed niet bestaan. ‘Toen ik jullie allemaal deze kant op zag gaan... We wisten dat we niet veel jaren meer hadden, maar...’ Haar stem was de kalmte zelf, maar het zou niemand verbazen als dat een masker was. ‘Wat heb je gevonden, Nynaeve?’

Het was vreemd om medeleven op Nynaeves gezicht te zien. Ze schraapte haar keel en wees naar de theeblaadjes zonder ze aan te raken. Naar de witte draadjes tussen de vochtige zwarte blaadjes.

‘Dat is purperdoornwortel,’ zei ze, waarbij ze zakelijk probeerde te klinken. En faalde. ‘Het is erg zoet, dus in de thee merk je het waarschijnlijk niet op, vooral niet als je een heleboel honing neemt, tenzij je weet wat het is.’

Vandene knikte. Haar ogen lieten haar zuster niet los. ‘Adeleas begon in Ebo Dar zoete thee lekker te vinden.’

‘Een beetje verdooft pijn,’ zei Nynaeve. ‘Zoveel wortel... Zoveel veroorzaakt de dood, maar langzaam. Een paar slokjes waren al genoeg.’ Ze haalde diep adem en voegde eraan toe: ‘Ze kunnen urenlang bij bewustzijn zijn gebleven. Niet in staat zich te bewegen, maar alles horend en ziend. Wie dit heeft gedaan, wilde niet het gevaar lopen van een tegengif – hoewel ik er voor zo’n sterk brouwsel geen ken – of ze wilden dat een van beiden wist wie hen doodde.’ Elayne snakte naar adem bij deze genadeloze woorden, maar Vandene knikte slechts.

‘Ispan, denk ik, aangezien ze kennelijk het langst met haar bezig waren.’ De Groene zuster met de witte haren scheen bijna hardop na te denken, alsof ze een raadsel oploste. Een keel opensnijden kostte minder tijd dan een staak in iemands hart drijven. Haar kalmte bezorgde Elayne kippenvel. ‘Adeleas zou nooit drinken hebben aanvaard van een onbekende, niet hier bij Ispan. Die twee dingen geven de moordenaar een naam, min of meet Een Duistervriend, en uit onze groep. Een van ons.’ Elayne voelde zich tweemaal verkillen, van zichzelf en van Birgitte.

‘Een van ons,’ beaamde Nynaeve bedroefd. Aviendha bevoelde met haar duim de snede van bar mes, en ditmaal had Elayne er geen moeite mee.

Vandene vroeg een tijdje alleen te worden gelaten met haar zuster. Ze zat reeds op de vloer en wiegde Adeleas in haar armen voor ze de deur uit waren. Vandenes knoestige oude zwaardhand stond buiten met een bevende Kirstian te wachten.

Plotseling steeg een klaaglijke kreet op vanuit de hut, de hese kreet van een vrouw die rouwt om een ontzaglijk verlies. Uitgerekend Nynaeve wilde teruggaan, maar Lan legde een hand op haar arm, en Jaem plantte zich voor de deur met ogen die weinig warmer keken dan die van Lan. Men kon niet anders dan hen alleen laten. Vandene om haar pijn uit te schreeuwen, en Jaem om bij haar te waken en haar te beschermen. En haar verdriet te delen, besefte Elayne, die de maalstroom van Birgittes gevoelens mee beleefde. Ze huiverde en Birgitte legde een arm om haar schouders. Aviendha deed hetzelfde aan de andere kant, en gebaarde Nynaeve om zich bij hen te voegen, wat ze na enige aarzeling deed. De moord, waar Elayne zo luchthartig over had gedacht, was gekomen. Een van hun reisgezellen was een Duistervriend, en de dag voelde ineens koud genoeg om botten te versplinteren, maar de nabijheid van haar vriendinnen schonk haar warmte.

De laatste tien span naar Caemlin waren een en al rouw en kostten twee dagen in de sneeuw, waarbij zelfs de windvindsters zich inhielden. Niet dat ze Merilille minder hard opjoegen. De Kinne hield nog steeds op met praten wanneer een zuster of iemand van de Weefkring dichterbij kwam. Vandene, die in het met zilver versierde zadel van haar zuster reed, leek even kalm als bij Adeleas’ graf, maar in Jaems ogen was een stille belofte van dood te lezen, die zeker ook Vandenes hart in beslag nam. Elayne was heel gelukkig toen ze de muren en torens van Caemlin zag, alsof dat uitzicht haar de Rozenkroon had gegeven en Adeleas had teruggebracht.

Zelfs Caemlin, een van de grote wereldsteden, had nog nooit zo’n groep gezien. Eenmaal binnen de vijftig voet hoge muren van grijze stenen trokken ze veel aandacht in de brede bemodderde straten van de Nieuwe Stad, vol met mensen, karren en wagens. Winkeliers stonden met open mond in deuropeningen. Koetsiers hielden hun span in om te staren. Boomlange Aiel en Speervrouwen leken vanuit elke hoek naar hen te kijken. De stedelingen leken de Aiel niet op te merken, maar Elayne deed het wél. Ze hield van Aviendha als van zichzelf, meer nog, maar ze kon niet blij zijn met een leger gewapende Aiel in Caemlins straten.

De Binnenstad, die omringd was door met zilver doorschoten witte muren en torens, was nog even prachtig als ze zich herinnerde, en eindelijk begon Elayne zich thuis te voelen. De straten volgden de hellingen van de heuvels, en elke top bood een nieuw vergezicht van besneeuwde parken en standbeelden, die zo geplaatst waren dat ze zowel van boven af als van dichtbij bekeken konden worden. Boven dit alles rezen torens op met kleurrijke tegels die in honderden tinten in de late middagzon blonken. En toen stond ze opeens voor het koninklijk paleis zelf, een wirwar van spitsen, gouden koepels en sierlijk open steenwerk. Van bijna elke hoogte wapperde de banier van Andor, de Witte Leeuw op een veld van keel. En van de andere waaide de Drakenbanier of de Banier van het Licht. In haar eentje reed Elayne in haar door de reis bestofte kleren naar de hoge vergulde poorten. Het gebruik en de overlevering zeiden dat vrouwen die het paleis voor het eerst met pracht en praal benaderden, altijd faalden. Ze had duidelijk gemaakt dat ze het alleen moest klaren, maar had ze bijna liever gezien dat Aviendha en Birgitte hun zin hadden gekregen. De helft van het twintigtal wachters voor de poort waren Aiel-Speervrouwen, de anderen mannen met blauwe helmen en blauwe wambuizen met een rood gouden draak op de borst, ik ben Elayne Trakand,’ verkondigde ze met luide stem. Ze was verbaasd dat ze zo kalm kon klinken. Haar stem droeg ver, en aan de andere kant van het grote plein wendden mensen, die naar haar metgezellen hadden staan kijken, zich naar haar toe. De oude bewoordingen rolden van haar tong. in naam van Huis Trakand, rechtens mijn afkomst van Ishara, ben ik gekomen om de Leeuwentroon van Andor op te eisen, zo het Licht het wil.’ De poorten gingen wijd open.

Zo gemakkelijk zou het uiteraard niet gaan. Zelfs het bezit van het paleis was niet genoeg om de troon van Andor te behouden. Ze liet haar metgezellen achter in de zorg van een zwerm dienaren in rood-wit livrei en een verbijsterde Reene Harfor. Het deed haar genoegen dat de vergrijsde Huisvrouwe, gezet maar even koninklijk als een vorstin, nog steeds het paleis bestierde. Elayne haastte zich naar de Grote Zaal, de troonzaal van Andor. Opnieuw alleen. Dit hoorde niet bij de plechtigheid, nog niet. Ze moest zich eigenlijk verkleden in haar roodzijden gewaad met het met parels doorstikte lijfje en de witte leeuwen op de mouwen, maar ze voelde zich gedwongen dit meteen te doen. Ditmaal maakte zelfs Nynaeve geen tegenwerpingen.

Witte, zestig voet hoge zuilen vormden een rij aan weerskanten van de Grote Zaal. De troonzaal was nog leeg. Dat zou niet lang zo blijven. Het heldere middaglicht dat door het glas van de hoge ramen in de muren viel, vermengde zich met het gekleurde licht van de grote glas-in-loodvensters in de zoldering, waar de Witte Leeuw van Andor werd afgewisseld met voorstellingen van Andoraanse overwinningen en de gezichten van ’s lands vroegste koninginnen, te beginnen met Ishara zelf, zo donkerhuidig als de Atha’an Miere, zo gezaghebbend als de Aes Sedai. Geen vorstin van Andor zou hier kunnen vergeten dat haar voorgangsters die dit rijk hadden gemaakt tot wat het was, op haar neerkeken.

Eén ding dat ze gevreesd had – de monsterlijke troon van vergulde draken, die in Tel’aran’rhiod op de verhoging aan het andere eind van de zaal had gestaan – ontbrak, het Licht zij gedankt. De Leeuwentroon stond ook niet meer als een soort zegeteken op een plankier, maar op zijn eigen verhoging. Het was een massieve, uit hout gesneden en vergulde zetel, maar gemaakt voor een vrouw. De Witte Leeuw van maanstenen op een veld van robijnen, zou boven het hoofd van elke zittende vrouw uitsteken. Volgens de overlevering kon geen man zich op die troon op zijn gemak voelen, omdat hij zou weten dat hij zijn noodlot had bezegeld. Elayne achtte het waarschijnlijker dat de makers er gewoon voor hadden gezorgd dat geen enkele man er ooit makkelijk in zou kunnen zitten. Ze beklom de witmarmeren treden naar de verhoging en legde een hand op een armleuning van de troon. Ze had niet het recht om erop plaats te nemen, nog niet. Pas als ze erkend was als koningin. Maar het afleggen van een eed op de Leeuwentroon was een gewoonte die zo oud was als Andor zelf. Ze moest het verlangen bedwangen om eenvoudigweg op haar knieën te vallen en in huilen uit te barsten. Ze mocht zich dan verzoend hebben met de dood van haar moeder, maar dit alles haalde de pijn weer naar boven. Ze mocht nu niet bezwijken.

‘Onder het Licht, ik zal uw herinnering in ere houden, moeder,’ zei ze zacht, ik zal de naam van Morgase Trakand eer aandoen, en proberen niets dan eer aan het Huis Trakand te brengen.’ ik heb de wacht bevolen nieuwsgierigen en baantjesjagers weg te houden. Ik vermoedde al dat je hier een tijdje alleen zou willen zijn.’ Elayne draaide zich langzaam om en keek Dyelin Taravin aan. De vrouw met de gouden haren kwam door de Grote Zaal aanlopen. Dyelin was een van de eersten geweest die haar moeders aanspraak op de troon hadden gesteund. Er waren meer grijze haren dan Elayne zich herinnerde, en meer rimpels bij haar ooghoeken. Ze was nog steeds een schoonheid. Een sterke vrouw. En een machtige vriend of vijand.

Ze bleef onder aan de verhoging staan. ‘Ik hoor al twee dagen dat je nog zou leven, maar ik geloof het nu pas. Ben je gekomen om de troon van de Herrezen Draak te aanvaarden?’

‘Ik maak rechtens mijzelf aanspraak op de troon, Dyelin, met mijn eigen hand. De Leeuwentroon is geen speeltje dat een man kan vergeven.’ Dyelin knikte, alsof het een vanzelfsprekende waarheid was. Wat het ook was, voor elke Andoraan. ‘Waar sta jij, Dyelin? Vóór Trakand, of tegen? Ik heb je naam onderweg vaak horen noemen.’

‘Aangezien je rechtens jezelf aanspraak op de troon maakt, ben ik voor je.’ Er waren maar weinig mensen die het zo droog konden laten klinken als Dyelin. Elayne ging op de bovenste trede zitten en beduidde de oudere vrouw zich bij haar te voegen. ‘Er zijn uiteraard wat hindernissen,’ ging Dyelin door toen ze haar blauwe rok opnam om plaats te nemen. ‘Er zijn verschillende gegadigden, zoals je misschien al weet. Naean en Elenia heb ik veilig opgeborgen. De aanklacht is verraad en de meeste mensen lijken dat te aanvaarden. Voorlopig. Elenia’s man is nog steeds onopvallend voor haar in de weer en Arymilla heeft openlijk aanspraak op de troon gemaakt, de domme gans. Ze heeft wat aanhang, maar niets zorgwekkends. Je echte zorgen zijn – naast de Aiel die overal in de stad op de terugkeer van de Herrezen Draak wachten – Aemlin, Aratheile en Pelivar. Op dit moment zullen Luan en Ellorien achter je staan, maar ze zouden weleens kunnen overlopen naar die drie.’

Een zeer beknopte lijst, afgeleverd op een toon die bij de koop van een paard paste. Ze wist van Naean en Elenia, maar niet dat Jarid nog steeds meende dat zijn vrouw kans op de troon maakte. Arymilla was inderdaad een domme gans als ze nog steeds geloofde dat ze aanvaard zou worden, hoeveel aanhang ze ook mocht hebben. Maar de laatste vijf namen baarden haar zorgen. Elk van hen was net als Dyelin een grote steun voor haar moeder geweest, en elk was de Hoogzetel van een sterk Huis.

‘Dus Aratheile en Aemlin willen de troon,’ mompelde Elayne. ‘Van Ellorien kan ik het niet geloven, niet voor haarzelf.’ Pelivar kon voor een van zijn dochters optreden, maar Luan had slechts kleindochters, en geen van hen was zelfs maar bij benadering oud genoeg. ‘Je sprak alsof de vijf Huizen zich zouden kunnen verenigen. Achter wie?’ Dat zou een ernstige bedreiging zijn.

Dyelin glimlachte en steunde haar kin op haar hand. ‘Ze schijnen te denken dat ik de troon zou moeten krijgen. Wel, wat ben je van plan aan de Herrezen Draak te doen? Hij is hier al een tijdje niet meer geweest, maar hij kan blijkbaar zo uit de lucht vallen.’ Elayne kneep haar ogen even dicht, maar toen ze die weer opendeed zat ze nog steeds op de trappen van de verhoging in de Grote Zaal, en glimlachte Dyelin nog steeds. Haar broer vocht voor Elaida, en haar halfbroer was een Witmantel. Ze had het paleis volgestopt met vrouwen die zich elk ogenblik tegen elkaar konden keren, om nog maar te zwijgen van het feit dat een van hen een Duistervriend was, misschien wel een lid van de Zwarte Ajah. En de grootste en zwaarste bedreiging voor haar aanspraak op de troon steunde een vrouw die beweerde dat zij achter Elayne stond. De wereld was beslist gek. Ze kon net zo goed haar eigen steentje bijdragen, ik ben van plan om hem als zwaardhand te binden,’ zei ze, en ze ging door voordat Dyelin meer kon doen dan verbaasd met haar ogen knipperen, ik hoop ook met hem te kunnen trouwen. Maar die zaken hebben niets met de Leeuwentroon te maken. Om te beginnen wil ik...’

Toen ze doorging begon Dyelin te lachen. Elayne had graag willen weten of het van verrukking was, of omdat Dyelin hoorde hoe haar eigen weg naar de Leeuwentroon werd geplaveid. Maar ze wist nu tenminste wat ze tegenover zich had.

Toen Daved Hanlon Caemlin binnenreed, bedacht hij onwillekeurig dat deze stad een rijke oorlogsbuit zou zijn. In zijn soldatenjaren had hij vele geplunderde dorpen en stadjes gezien, en twintig jaar geleden een grote stad, Cairhien, nadat de Aiel vertrokken waren. Het was vreemd dat deze Aiel Caemlin ongemoeid hadden gelaten. Maar ja, als de hoogste torens van Cairhien niet in brand hadden gestaan, had je ook niet geweten dat ze er geweest waren; naast allerlei andere zaken was er genoeg goud voor het oprapen geweest, en genoeg mannen om dat te doen. Hij zag de brede straten vol ruiters en vluchtelingen al voor zich. Vette kooplui die nog voor ze een mes voelden goud boden in de hoop dat ze gespaard zouden worden; magere meisjes en mollige vrouwen die zo doodsbang waren als ze in een hoekje werden gesleurd dat ze nauwelijks konden schreeuwen, laat staan tegenstand bieden. Hij had die dingen meegemaakt en hoopte dat weer te doen. Maar niet in Caemlin, moest hij zuchtend erkennen. Als hij ongehoorzaam had kunnen zijn aan de bevelen die hem hierheen hadden gestuurd, zou hij naar elders zijn gegaan, waar de buit kleiner maar gemakkelijker te halen was.

Zijn instructies waren duidelijk geweest. Hij stalde zijn paard bij De Rode Stier in de Nieuwe Stad en liep een span verder, naar een groot stenen huis in een zijstraat. Het huis behoorde toe aan een rijke koopvrouw die niet met haar goud te koop liep. Op de voordeur stond een klein wapen geschilderd, een rood hart op een gouden hand. De logge kerel met de platgeslagen knokkels en de gemelijke blik die hem binnenliet, was geen koopmansknecht. De grote man ging hem zwijgend voor, de trap naar de kelders af. Hanlon maakte het zwaard in zijn schede even los. Hij had ook meegemaakt hoe mislukkelingen, mannen en vrouwen, naar hun eigen, zorgvuldig voorbereide terechtstelling waren geleid. Hij dacht niet gefaald te hebben maar eerlijk gezegd was hij ook niet geslaagd. Hij had echter wel zijn bevelen opgevolgd. Wat niet altijd genoeg was.

De ruwstenen kelder werd verlicht door langs de muren geplaatste vergulde lampen. Zijn blik viel allereerst op een knappe vrouw in een met kant afgezet gewaad van scharlakenrode zijde, wier haar was opgestoken in een netje van opengewerkt kant. Hij wist niet wie deze vrouwe Shiaine was, maar zijn bevel luidde dat hij haar moest gehoorzamen. Hij maakte zijn mooiste buiging en glimlachte. Ze keek hem slechts aan alsof ze wachtte tot hij nog meer in de kelder had rondgekeken.

Hij kon het ook nauwelijks over het hoofd zien, aangezien de ruimte op enkele tonnetjes na slechts een grote, zwarte tafel bevatte, die op een zeer vreemde manier was versierd. In het tafelblad waren twee ovale gaten uitgestoken. Uit het eerste gat staken het hoofd en de schouders van een man. Het hoofd werd achterover tegen het tafelblad gedrukt door leren riemen die waren vastgenageld aan een houtblok dat tussen zijn tanden was geslagen. De verdere tafelopsmuk werd gevormd door een vrouw die op dezelfde manier vastzat. Ze zaten onder de tafel op de knieën en hun polsen waren aan hun enkels vastgebonden. Stevig vastgezet voor elk soort genoegen. De man had wat grijs in zijn haar en het gezicht van een edelman, maar zijn diepliggende ogen rolden, weinig verrassend, wild heen en weer. Het haar van de vrouw dat over de tafel was uitgespreid, was donker en glanzend, maar haar gezicht was naar Hanlons smaak wat lang.

Ineens keek hij echt goed naar haar gezicht en vloog zijn hand onbewust naar zijn zwaard. Het kostte enige moeite om het gevest los te laten en hij deed zijn uiterste best om dit te verbergen. Het was het gezicht van een Aes Sedai, maar een Aes Sedai die zich zo liet vastbinden was geen bedreiging.

‘Goed, je hebt dus wat hersens,’ merkte Shiaine op. Aan haar tongval te horen was ze een edel vrouwe, en ze straalde macht uit terwijl ze om de tafel schreed en op het mannengezicht neerkeek, ik heb de hoge meester Moridin gevraagd mij een man met hersens te sturen. Onze arme Jaichim hier heeft er niet zoveel.’

Hanlon keek verbaasd en trok zijn gezicht onmiddellijk weer in de plooi. Zijn bevelen waren rechtstreeks van Moghedien gekomen. Wie in de Doemkrocht was Moridin? Het maakte niet uit. Zijn bevelen waren van Moghedien gekomen; dat was genoeg. De bediende gaf Shiaine een trechter, die ze in een geboord gat in het houtblok tussen Jaichims tanden stak. De ogen van de man leken elk moment uit zijn hoofd te kunnen rollen. ‘Onze arme Jaichim hier heeft jammerlijk gefaald,’ zei Shiaine, glimlachend als een vos die naar een kip loert. ‘Moridin wenst dat hij gestraft wordt. Onze arme Jaichim houdt wel van een slokje brandewijn.’ Ze deed een stap naar achteren, maar niet te ver, zodat ze alles nog kon zien, en Hanlon schrok toen de bediende met een vat naar de tafel kwam. Hanlon dacht dat hijzelf het ding misschien zonder hulp zou kunnen tillen, maar de grote man kantelde het tonnetje met gemak. De gebonden man krijste één keer, en toen werd er een stroom donkere vloeistof in de trechter gegoten, waardoor zijn gekrijs verdronk in gereutel. De lucht vulde zich met de scherpe geur van rauwe brandewijn. De man zat volkomen vast, maar hij vocht en rukte en slaagde er zelfs in de tafel opzij te schuiven, maar de brandewijn bleef stromen. Er kwamen luchtbellen in de trechter op toen hij probeerde te schreeuwen, maar de brandewijn gutste door. Waarna zijn wilde bewegingen vertraagden en stopten. Wijd open verglaasde ogen staarden naar het plafond, en brandewijn sijpelde uit zijn neusgaten. De bediende hield echter pas op toen de laatste druppels uit het lege vat vielen.

‘Ik denk dat de arme Jaichim uiteindelijk genoeg brandewijn heeft gehad,’ zei Shiaine met een verrukte lach.

Hanlon knikte. Hij nam aan dat de man inderdaad genoeg had gehad. Hij vroeg zich af wie het geweest was.

Shiaine was nog niet klaar. Ze wenkte en haar knecht rukte het houten blok uit de mond van de Aes Sedai. Hanlon vermoedde dat het blok waarschijnlijk enkele tanden had meegenomen, maar de vrouw lette er niet op. Nog voor de kerel de riem had losgelaten, begon ze als een bezetene te praten.

‘Ik zal u gehoorzamen!’ jankte ze. ‘Ik zal gehoorzamen, zoals de hoge meester bevolen heeft! Zijn scherm zal mettertijd oplossen, zodat ik gehoorzaam kan zijn. Hij heeft het me zelf gezegd! Laat het me bewijzen! Ik zal voor u kruipen! Ik ben een worm, en u bent de zon! O, alstublieft! Alstublieft! Alstublieft!’

Shiaine stopte de verstikte woorden, maar niet het gesnik, door een hand op de mond van de Aes Sedai te leggen. ‘Hoe weet ik dat je niet opnieuw zult falen, Falion? Je hebt eerder gefaald, en Moridin heeft jouw bestraffing aan mij overgelaten. Hij heeft me al een ander gegeven en heb ik er twee van jullie soort nodig? Misschien geef ik je nog een tweede kans om voor jezelf te pleiten, Falion. Misschien. Maar als ik dat doe, zul je me moeten overtuigen. Ik verwacht oprechte geestdrift.’

Zodra Shiaines hand wegviel, begon Falion weer te smeken en te gillen; ze deed de meest buitenissige beloften. Het duurde niet lang of er was nog slechts woordeloos gekrijs en gesnik te horen, toen het blok weer in haar mond werd geperst en de riem vastgenageld. Jaichims trechter werd boven haar opengesperde mond geplaatst. De bediende zette een ander vaatje op de tafel, naast haar hoofd. De Aes Sedai leek gek te worden. Haar uitpuilende ogen rolden heen en weer en ze wierp zich onder de tafel alle kanten op tot die stond te schudden.

Hanlon was onder de indruk. Het was veel moeilijker om een Aes Sedai te breken dan een vlezige koopman of zijn blozende dochter. Maar zij had blijkbaar de hulp van een van de Uitverkorenen. Toen hij besefte dat Shiaine naar hem stond te kijken, glimlachte hij niet meer naar Falion. Zijn eerste levensregel was nooit iemand te beledigen die de Uitverkorenen boven hem hadden geplaatst.

‘Vertel me eens, Hanlon,’ zei Shiaine, ‘hoe zou je het vinden om een koningin te pakken te nemen?’

Onwillekeurig likte hij zijn lippen af. Een koningin. Dat had hij nog nooit gedaan.

29

Een uiltje knappen

‘Wees niet zo’n ontzettende wolkop, Rhand,’ merkte Min op. Ze maakte het zich gemakkelijk in kleermakerszit en liet terloops haar voet bengelen, maar ze kon de verbittering niet uit haar stem houden. ‘Ga naar haar toe! Praat met haar!’

‘Waarom?’ snauwde hij. ik weet nu welke brief ik mag geloven. Op deze manier is het beter. Ze is nu veilig. Voor iedereen die mij wil treffen. Veilig voor mij! Het is het beste!’ Maar hij bleef in zijn hemdsmouwen tussen twee rijen stoelen voor de drakentroon ijsberen. Zijn knokkels waren spierwit en hij keek woester dan de zwarte wolken achter de openslaande ramen die Cairhien bedekten onder een nieuw sneeuwdek.

Min wisselde een blik uit met Fedwin Mor die bij de deuren stond. De Speervrouwen lieten nu iedereen die geen bedreiging leek te vormen onaangekondigd binnen, maar de mensen die Rhand vanmorgen niet wilde zien, werden door de stevige knaap weggestuurd. Hij had de draak en het zwaard op zijn zwarte kraag en Min wist dat hij al meer veldslagen en meer gruwelen had meegemaakt dan de meeste mannen die driemaal zo oud waren. Niettemin was hij nog een jongen. Vandaag keek hij van tijd tot tijd niet op zijn gemak naar Rhand en leek jonger dan ooit. Het zwaard op zijn heup stond hem volgens haar niet.

‘De Herrezen Draak is een man, Fedwin,’ zei ze. ‘En net als elke man is hij aan het kniesoren, omdat hij denkt dat een vrouw hem niet meer wil zien.’

De jongen schoot met uitpuilende ogen overeind alsof ze hem gestoken had. Alles wat haar ervan weerhield om in lachen uit te barsten was de wetenschap dat Rhand een pijn onderdrukte die even echt was als een dolkwond. Dat en haar rotsvaste overtuiging dat hij evenzeer getroffen zou zijn als zij had gedaan wat er gebeurd was. Niet dat ze ooit de kans zou krijgen om zijn broek naar beneden te trekken, maar het beeld paste nu wel. Rhand was aanvankelijk stomverbaasd geweest door het nieuws dat Taim bij dageraad uit Caemlin had gebracht, maar meteen na het vertrek van de man zag hij er niet meer uit als een versufte stier en was gaan... Nou ja, dit! Ze stond op, verschikte haar lichtgroene jas, sloeg haar armen over elkaar en sprak hem rechtstreeks aan. ‘Wat kan het anders zijn?’ vroeg ze kalm. Goed, ze probeerde kalm te blijven en het lukte haar bijna. Ze hield van hem, maar na zo’n ochtend als deze had ze hem een ferme draai om de oren willen geven. ‘Je hebt het geen enkele keer over Mart gehad en je weet niet eens of hij nog in leven is.’

‘Mart leeft nog,’ beet Rhand terug, ik zou het weten als hij dood was. Wat bedoel je met dat ik aan het...’ Hij klemde zijn kaken op elkaar alsof hij het niet kon opbrengen dat woord te zeggen. ‘Kniezen,’ bood ze hem aan. ‘En nog even en dan ga je mokken. Sommige vrouwen vinden mannen leuker als ze mokken. Ik hoor daar niet bij.’ Zo te zien moest ze op deze manier niet doorgaan. Zijn gezicht stond donker en hij bloosde niet eens. ‘Heb jij niet stad en land afgehold om te zorgen dat ze de troon van Andor kreeg? Wat volgens elk recht haar troon is, zou ik eraan toe willen voegen. Heb je niet gezegd dat jij wilde dat ze Andor in zijn geheel in handen kreeg en niet uiteengereten, zoals Tyr en Cairhien?’

‘Dat heb ik ook gezegd,’ brulde hij. ‘En het is van haar en nu wil ze me daar niet hebben! Mij best, zou ik zeggen. En zeg niet tegen me dat ik niet zo moet schreeuwen. Ik ben geen...’ Hij besefte dat hij het deed en klemde zijn tanden op elkaar. Uit zijn keel klonk een zacht gegrom. Mor begon een knoop te bekijken en draaide die rond en weer terug. Dat had hij vanmorgen veel gedaan. Min bleef effen kijken. Ze ging hem geen klap verkopen en hij was te groot om over de knie te nemen. ‘Andor is van haar, zoals je wenste,’ zei ze. Kalm. Bijna. ‘Geen enkele Verzaker zal achter haar aan gaan nu ze jouw banieren verscheurd heeft.’ Een gevaarlijk licht glansde op in zijn blauwgrijze ogen, maar ze hield aan. ‘Precies zoals je wilde. En je neemt toch zeker niet aan dat ze de kant van jouw vijanden heeft gekozen? Andor zal de Herrezen Draak volgen en dat weet je best. Dus de enige reden dat je zo over je toeren bent, is dat jij aanneemt dat ze jou niet wil zien. Ga erheen, stommeling!’ Wat ze nu ging zeggen was het moeilijkste. ‘Voor je twee woorden uitkraamt, zal ze je kussen.’ Licht, ze hield bijna evenveel van Elayne als van Rhand – misschien evenveel, op een heel andere manier -maar hoe kon een vrouw wedijveren met een prachtige goudblonde koningin die op haar wenken werd bediend door een machtig rijk? ik ben niet... kwaad,’ zei Rhand met een stem die zowat knapte. Hij begon weer heen en weer te benen. Min overwoog of ze hem een schop onder zijn achterste zou geven. Een heel harde. Een van de deuren ging open om de tanige Sorilea toe te laten. Ze had Mor al opzij geduwd, terwijl die nog stond te kijken of Rhand haar wel wilde ontvangen. Rhand wilde al boos wat zeggen – kwaad, al zei hij duizend keer van niet. Vijf vrouwen in dikke zwarte kleren, vochtig van gesmolten sneeuw, volgden de Wijze de kamer in, met gevouwen handen, de ogen neergeslagen en met grote kapmantels die hun gezichten niet geheel verborgen. Hun voeten waren in vodden gewikkeld.

Mins hoofdhuid prikte. Voor haar ogen dansten beelden en aura’s die verdwenen en werden vervangen, alles rond de zes vrouwen en rond Rhand. Ze had gehoopt dat hij was vergeten dat deze vijf nog in leven waren. Wat in de naam van het Licht spookte dat sluwe oude mens uit?

Sorilea gebaarde eenmaal met veel rinkelende gouden en ivoren armbanden en de vijf vormden haastig een rij op de gouden Rijzende Zon in de stenen vloer. Rhand schreed langs de rij en sloeg de kappen naar achter, waardoor gezichten zichtbaar werden waar hij met kille ogen naar keek.

Van de eerste tot de laatste was elke in het zwart geklede vrouw ongewassen. Hun haren waren vettig en vuil van het zweet. Elza Penfel, een Groene zuster, keek gretig terug, een vreemde koortsige blik op haar gezicht. Nesune Bihara, een slanke Bruine zuster, nam hem even gespannen op als hij haar. Sarene Nemdahl, die ondanks het vuil zo knap was dat haar leeftijdloosheid natuurlijk aandeed, leek zich slechts met haar nagels vast te klampen aan de koelheid die een Witte zuster betaamde. Beldeine Nyram, die de stola te kort had om al een leeftijdloos uiterlijk te hebben, probeerde een onzekere glimlach die onder zijn blik wegsmolt. Erian Boroleos, bleek en bijna even lieflijk als Sarene, kromp ineen en dwong zich toen die ijskoude blik te beantwoorden. De laatste twee waren ook van de Groene Ajah en alle vijf behoorden tot de zusters die hem op Elaida’s bevel hadden ontvoerd. Sommigen van hen hadden hem gemarteld, terwijl ze hem naar Tar Valon wilden brengen. Soms werd Rhand nog zwetend wakker, hijgend en mompelend dat hij opgesloten zat en geslagen werd. Min hoopte dat er geen moordlust in zijn ogen te lezen was. ‘Deze vrouwen werden da’tsang genoemd, Rhand Altor,’ zei Sorilea. ik denk dat zij hun schande nu tot in het bot voelen. Erian Boroleos was de eerste die vroeg om bij zonsopgang en zonsondergang geslagen te worden zoals jij werd geslagen, maar nu heeft ieder van hen dat gedaan. Die smeekbede is hun toegestaan. Ieder van hen heeft gevraagd je op elke manier te mogen dienen. De toh voor hun verraad kan niet gekweten worden.’ Haar stem versomberde even. Voor een Aiel was het verraad van de ontvoering veel erger dan wat ze daarna hadden gedaan. ‘Niettemin kennen ze hun schande en wensen het te proberen. We hebben besloten de keus aan jou te laten.’

Min fronste de wenkbrauwen. De keus aan hem te laten? Wijzen lieten zelden een keus die zij konden maken over aan een ander. Sorilea nooit. De tanige Wijze schikte terloops haar donkere omslagdoek over haar schouders en nam Rhand op, alsof dit volmaakt onbelangrijk was. Maar ze wierp Min een blik van blauw ijs toe en opeens wist Min zeker dat die botmagere oude vrouw haar zou villen als ze nu het verkeerde zei. Het was geen beeld. Ze kende Sorilea nu gewoon wat beter dan ze eigenlijk zou willen. Vastbesloten begon ze alles wat verscheen en verdween rond de vrouwen op te nemen. Dat was niet gemakkelijk, omdat ze zo dicht bij elkaar stonden en ze wist niet zeker of een bepaald beeld nu bij de ene vrouw hoorde of bij de vrouw naast haar. Gelukkig waren de aura’s altijd vast en zeker. Licht, ze wilde minstens iets ervan begrijpen.

Rhand nam zo te zien Sorilea’s aankondiging koeltjes op. Hij wreef langzaam in zijn handen, en bekeek toen nadenkend de reigerlittekens in zijn handpalmen. Hij nam de Aes Sedai gezichten een voor een op en richtte zich ten slotte tot Erian.

‘Waarom?’ vroeg hij mild. ik heb twee van je zwaardhanden gedood. Waarom?’ Min kromp ineen. Rhand was een heleboel, maar zelden mild. En Erian was een van de weinigen die hem meerdere malen hadden gemarteld.

De bleke Illiaanse richtte zich op. Beelden dansten en aura’s flitsten op en verdwenen. Min kon er geen enkele van lezen. Met haar vuile gezicht en doffe lange zwarte haren verzamelde Erian al haar Aes Sedai-gezag en beantwoordde zijn blik even effen. Haar antwoord kwam echter eenvoudig en rechtstreeks. ‘Wij hebben er verkeerd aan gedaan jou gevangen te nemen. Ik heb het lang overwogen. Jij moet de Laatste Slag strijden en wij dienen je te helpen. Als je mij niet wilt aanvaarden, begrijp ik het, maar als je het toestaat, zal ik je helpen op de wijze die jij wenst.’ Rhand staarde haar uitdrukkingsloos aan.

Hij stelde dezelfde vraag van één woord aan ieder en hun antwoorden verschilden evenzeer als de vrouwen zelf. ‘De Groene Ajah is de Strijdende Ajah,’ gaf Beldeine trots te kennen. Ondanks de vlekken op haar wangen en donkere ringen onder haar ogen zag ze eruit als een krijgsvorstin. Al scheen dat bij een Saldeaanse een tweede natuur te vormen. ‘Wanneer je naar Tarmon Gai’don optrekt, moet de Groene Ajah er zijn. Ik zal je volgen als je me aanvaardt.’ Licht, ze zou een Asha’man tot zwaardhand binden! Hoe...? Nee, dat was nu niet belangrijk.

‘Wat we in die tijd deden was eigenlijk vanzelfsprekend.’ Sarenes strak beheerste koele gestrengheid ging over in zichtbare gekweldheid en ze schudde haar hoofd, ik geef dat als verklaring; niet om me vrij te pleiten. De omstandigheden zijn anders. Voor jou lijkt het...’ Ze haalde hoorbaar onvast adem. Beelden en aura’s; een onstuimige liefde! Ongelooflijk! De vrouw was ijs, hoe mooi ze ook was. En er zat niets nuttigs in de kennis dat een man voor haar zou smelten. ‘Het lijkt wellicht vanzelfsprekend als je ons weer in gevangenschap stuurt,’ ging ze door, ‘of zelfs ter dood brengt. Voor mij is het vanzelfsprekend je te dienen.’

Nesune hield haar hoofd scheef en haar bijna zwarte ogen trachtten schijnbaar elk stukje van hem voor later op te bergen. Een roodgroen aura sprak van eer en roem. Een enorm gebouw verscheen boven haar hoofd en verdween. Ze zou een librije stichten, ik wil je bestuderen,’ zei ze gewoon, ik kan dat amper doen door stenen te slepen en kuilen te graven. Ze gunnen me ruimschoots tijd voor nadenken, maar jou te dienen lijkt me een eerlijke ruil voor wat ik wellicht kan leren.’ Rhand knipperde door het rechtstreekse antwoord met zijn ogen, maar vertrok verder geen spier. Het meest verrassende antwoord kwam van Elza en ze bracht de woorden op een wijze die meer betekende dan de woorden zelf. Ze viel op haar knieën en keek met koortsachtige ogen strak op naar Rhand. Haar hele gezicht leek te stralen van geestdrift. Aura’s flitsten op en beelden die niets zeiden, buitelden om haar heen. ‘Jij bent de Herrezen Draak,’ zei ze ademloos. ‘Jij moet er voor de Laatste Slag zijn. Ik moet je helpen daar te zijn. Alles wat daarvoor nodig is, zal ik doen.’ En ze drukte haar gezicht op de grond en kuste de glanzende stenen vloer vlak voor zijn laarzen. Zelfs Sorilea leek onder de indruk en Sarenes mond viel open. Mor keek haar met open mond aan en begon weer haastig aan zijn knoop te frunniken. Min dacht dat hij zenuwachtig stond te grinniken, bijna binnensmonds. Rhand draaide zich op zijn hakken om en beende tot halverwege de drakentroon, waar zijn staf en de kroon van Illian op zijn rode jas lagen. Zijn gezicht stond zo grimmig dat Min zonder zich om de aanwezigen te bekommeren naar hem toe wilde snellen, maar ze bleef de Aes Sedai opnemen. En Sorilea. Ze had nooit iets bruikbaars rond die oude feeks kunnen zien.

Rhand draaide zich met een ruk om en stapte zo snel op de rij vrouwen af dat Beldeine en Sarene een pas naar achteren deden. Een vinnig gebaar van Sorilea joeg hen weer op hun plaats. ‘Zouden jullie opsluiting in een kist aanvaarden?’ Zijn stem knarste als krassende kiezels op bevroren rots. ‘De hele dag in een kist opgesloten zijn en geslagen worden voor je erin stapt en wanneer je eruit komt?’ Dat hadden ze met hem gedaan. ‘Ja,’ kreunde Elza tegen de vloer. ‘Wat ik ook moet doen, ik zal het doen.’

‘Als je dat van ons vergt,’ wist Erian er bevend uit te brengen en ontzet beaamden de anderen het met een knikje.

Min keek met open mond toe en balde haar vuisten in haar jaszakken. Dat hij overwoog hun dezelfde behandeling te geven, leek bijna vanzelfsprekend, maar ze moest het zien te voorkomen, hoe dan ook. Ze kende hem beter dat hij zichzelf. Ze wist waar hij zo hard was als een lemmet en waar hij kwetsbaar was, al ontkende hij dat met nog zoveel nadruk. Dit zou hij zichzelf nooit vergeven. Maar hoe? Woede verwrong zijn gezicht en hij schudde zijn hoofd zoals hij altijd deed wanneer hij redetwistte met de stem die hij hoorde. Hij mompelde hardop een woord dat zij opving. Ta’veren. Sorilea stond er kalm bij en nam hem even strak op als Nesune. Zelfs het dreigement van de kist bracht de Bruine zuster niet van haar stuk. Met uitzondering van Elza, die nog steeds kermde en de vloer lag te kussen, stonden de anderen met lege ogen toe te kijken, alsof ze zichzelf al even dubbelgevouwen en vastgebonden zagen als hij geweest was.

Tussen al die vluchtige beelden rond Rhand en de vrouwen flitste plotseling een aura op dat iedereen omvatte. Blauw en geel vermengd met groen. En Min wist wat het betekende. Ze snakte half verbaasd en half opgelucht naar adem.

‘Ze zullen je dienen, Rhand, ieder op haar eigen wijze,’ zei ze haastig. ‘Ik zag het.’ Zou Sorilea hem dienen? Opeens vroeg Min zich precies af wat ‘eigen wijze’ betekende. De woorden kwamen tegelijk met het inzicht, maar ze wist niet altijd wat de woorden zelf inhielden. Maar ze zouden hem dienen, dat was duidelijk. De woede trok uit Rhands gezicht weg terwijl hij de Aes Sedai zwijgend opnam. Enkele zusters wierpen met opgetrokken wenkbrauwen een blik op Min en vroegen zich waarschijnlijk af waarom een paar woorden van haar zo’n invloed hadden, maar de meesten keken Rhand aan en leken amper adem te halen. Zelfs Elza keek naar hem op. Sorilea schonk Min een snelle blik en een uiterst klein knikje. Goedkeurend, dacht Min. Dus de oude vrouw deed net of het haar niet kon schelen hoe dit af zou lopen?

Eindelijk liet Rhand zich horen. ‘Jullie kunnen me trouw zweren, zoals Kiruna en de anderen hebben gedaan. Dat doe je of jullie gaan terug naar de plek waar de Wijzen je hebben ondergebracht. Iets anders aanvaard ik niet.’ Er klonk een eis in zijn stem door. Hij keek ongeduldig en had zijn armen over elkaar geslagen. De eed die hij verlangde kwam heel snel.

Min verwachtte geen haarkloverijen, niet na wat ze gezien had, maar het was wel verrassend dat Elza overeind kwam tot op haar knieën, waarna de anderen eveneens neerknielden. In haperende eenheid zwoeren nog vijf Aes Sedai bij het Licht en hun hoop op redding en wedergeboorte om de Herrezen Draak getrouw te dienen tot de Laatste Slag was gekomen en gegaan. Nesune sprak de woorden uit alsof zij ze stuk voor stuk overwoog, Sarene alsof ze iets vanzelfsprekends zei. Elza toonde een brede overwinningsglimlach, maar allen legden ze de eed af. Hoeveel Aes Sedai zou hij om zich heen verzamelen?

Na de eed leek Rhand alle belangstelling te verliezen. ‘Geef ze kleren en breng ze onder bij jullie andere leerlingen,’ zei hij verstrooid tegen Sorilea. Hij fronste maar niet vanwege haar of de Aes Sedai. ‘Hoeveel denk je er uiteindelijk te krijgen?’ Min schoot door die weerklank van haar eigen gedachte bijna omhoog. ‘Zoveel als nodig is,’ zei Sorilea droog. ‘Ik denk dat er meer zullen volgen.’ Ze klapte eenmaal in haar handen en wees, waarna de vijf zusters opsprongen. Alleen Nesune leek verbaasd over de bereidwilligheid waarmee ze gehoorzaamden. Sorilea glimlachte. Een heel voldaan glimlachje voor een Aiel, en Min dacht niet dat het kwam door de gedweeheid van de andere vrouwen.

Rhand knikte en draaide zich weer om. Hij begon weer te ijsberen en vanwege Elayne opnieuw kwaad te kijken. Min zette zich weer in haar stoel en verlangde naar een boek van baas Fel. Om te lezen of naar Rhand te gooien. Nou ja, een boek van Fel om te lezen en een ander boek om te gooien.

Sorilea leidde de in het zwart geklede zusters het vertrek uit maar in de deuropening bleef ze staan met een hand op de knop, terwijl ze naar Rhand keek die van haar wegliep naar de vergulde troon. Haar lippen knepen zich nadenkend samen. ‘Die vrouw... Cadsuane Melaidhrin is vandaag weer in dit huis,’ zei ze uiteindelijk tegen zijn rug. ‘Volgens mij gelooft ze dat je bang voor haar bent, Rhand Altor. Je ontwijkt haar tenminste telkens.’ Met die woorden vertrok ze. Rhand stond lang naar de troon te staren. Of wellicht naar iets in de verte. Onverwacht vermande hij zich en beende de kamer door om de Kroon van Zwaarden te pakken. Net toen hij hem op zijn hoofd wilde plaatsen aarzelde hij echter en legde hem terug. Hij schoot zijn jas aan en liet de kroon en de staf daar liggen, ik ben van plan uit te zoeken wat Cadsuane wil,’ verkondigde hij. ‘Ze komt niet elke dag naar het paleis, omdat ze zo graag een uitstapje in de sneeuw maakt. Ga je mee, Min? Misschien zie je nog meer beelden.’

Ze stond nog sneller op dan de Aes Sedai van zojuist. Een bezoek aan Cadsuane was waarschijnlijk even plezierig als een bezoek aan Sorilea, maar alles was beter dan hier in haar eentje rond te hangen. Misschien zou ze inderdaad wat zien. Fedwin volgde haar en Rhand met waakzame ogen.

De zes Speervrouwen buiten in de gang onder het hoge plafond stonden op maar volgden niet. Somara was de enige die Min herkende. Ze schonk Min een glimlachje en Rhand een vlakke afkeurende blik. De anderen leken laaiend. De Speervrouwen hadden zijn uitleg geslikt over wat de voornaamste reden was waarom hij zonder hen gegaan was, namelijk dat iedereen die hem in het oog hield, dan zo lang mogelijk zou blijven aannemen dat hij zich nog in Cairhien bevond. Ze wilden echter nog steeds weten waarom hij hen dan niet naderhand had laten komen en daarop was Rhand het antwoord schuldig gebleven. Hij mompelde iets binnensmonds en stapte zo snel door dat Min werkelijk moeite moest doen om bij te blijven. ‘Hou Cadsuane goed in het oog, Min,’ zei hij. ‘Jij ook, Mor. Ze heeft een of ander Aes Sedai-plannetje in gedachten, maar bloedvuur, ik begrijp niet wat. Ik weet het niet. Er is...’

Een stenen muur leek Min van achteren te raken. Ze meende gebulder en een instorting te horen. Meteen daarop draaide Rhand haar om – lag ze op de vloer? – en keek haar aan met de eerste angst die ze ooit in zijn morgenblauwe ogen had gezien. Die vrees nam wat af toen ze hoestend rechtop ging zitten. De lucht hing vol stof! Waarna ze de gang zag.

De Speervrouwen voor Rhands deuren waren verdwenen. De deuren zelf waren weg, en het grootste deel van de muur ook. Een bijna even groot, brokkelig gat gaapte in de tegenoverliggende muur. Ze kon ondanks het stof heel duidelijk recht naar de verwoesting in zijn vertrekken kijken. Er lagen overal enorme hopen puin en daarboven bood een groot gat in het plafond uitzicht op de lucht. Sneeuw dwarrelde neer op de dansende vlammen tussen het puin. Een van de massieve zwarthoutstijlen van zijn bed stak brandend uit vergruizelde stenen omhoog en ze besefte dat ze helemaal tot aan de getrapte torens van Cairhien kon zien, die versluierd werden door de sneeuwbui. Het was of een enorme hamer op het Zonnepaleis was gebeukt. En als ze daarbinnen waren geweest en niet op weg waren gegaan voor een bezoekje aan Cadsuane... Min huiverde.

‘Wat...?’ begon ze beverig en vergat de zinloze vraag verder. Elke dwaas kon zien wat er was gebeurd. In plaats daarvan vroeg ze: ‘Wie?’

Bedekt met stof, met woest piekende haren en scheuren in hun jassen zagen de twee mannen eruit alsof ze door de gang hadden gerold en misschien was dat ook gebeurd. Ze meende dat ze allemaal ruim tien passen verder waren dan ze zich herinnerde. Vanaf de plek waar de deuren hadden gezeten. In de verte steeg boos geschreeuw op dat door de gangen weerkaatste. Niemand beantwoordde het. ‘Kan ik jou vertrouwen, Mor?’ vroeg Rhand.

Fedwin keek hem recht in de ogen. ‘Op uw leven, mijn heer Draak,’ zei hij gewoon.

‘Dat vertrouw ik je ook toe,’ merkte Rhand op. Zijn vingers streken langs haar wang waarna hij opeens opstond. ‘Bewaak haar met jóuw leven, Mor.’ Hard als staal, klonk zijn stem. Grimmig als de dood. ‘Als ze nog in het paleis zijn, zullen ze je voelen als je een poort probeert te vormen en toeslaan voor je die af kunt maken. Geleid helemaal niet, tenzij het noodzakelijk is, maar hou je er klaar voor. Breng haar naar beneden, naar de bediendenvleugels en dood iedereen of alles wat haar te pakken probeert te krijgen. Iedereen!’ Met een laatste blik op haar – o Licht, elk ander ogenblik zou ze hebben gedacht na zo’n blik van hem volkomen gelukkig te kunnen sterven! – ging hij er op een draf vandoor, weg van de puinhopen. Weg van haar. De onbekende moordenaar zou naar hem op jacht zijn.

Mor gaf haar met een stoffige hand een klopje op de armen en grijnsde haar jongensachtig toe. ‘Maak je geen zorgen, Min. Ik zal voor je zorgen.’

Maar wie zou er voor Rhand zorgen? Kan ik je vertrouwen, had hij deze jongen gevraagd die als een van de eersten om onderricht had verzocht. Licht, wie zou zorgen dat hij veilig was?

Rhand liep een hoek om en zocht steun bij de muur voor hij de Bron greep. Het was dwaas dat hij niet wilde dat Min hem in elkaar zag zakken terwijl iemand probeerde hem te doden, maar hij kon het ook niet helpen. Niet zomaar iemand. Een man, Demandred, of wellicht was Asmodean eindelijk teruggekeerd. Misschien allebei. Er was iets vreemds in dat alles geweest, alsof de weving van verschillende kanten was gekomen. Hij had het geleiden te laat gevoeld om er iets tegen te doen. Hij zou in zijn vertrekken zijn gestorven. Maar niet Min, nee, niet Min. Elayne was veel beter af door zich tegen hem te keren. O Licht, dat was ze echt!

Hij greep naar de Bron en saidin stroomde met gesmolten kilte en bevroren hitte door hem heen, met zoet leven en smerigheid en dood. Zijn maag draaide zich om en hij zag de gang voor hem plotseling dubbel. Heel kort meende hij een gezicht te zien. Niet met zijn ogen, in gedachten. Een flikkerende en onherkenbare man, die opeens weer weg was. Hij zweefde leeg in de Leegte, vervuld van de Ene Kracht. Jij gaat het niet winnen, maakte hij Lews Therin duidelijk. Als ik sterf, sterf je met mij!

Ik had Ilyena weg moeten sturen, fluisterde Lews Therin terug. Dan had ze nog geleefd.

Hij duwde de stem weg zoals hij zich afduwde van de muur. Hij sloop op zijn tenen door de paleisgangen, zo heimelijk als hij kon opbrengen, en bleef zo dicht mogelijk bij de met wandkleden behangen muren. Rond kisten met goudbeslag en vergulde kasten die breekbaar porseleinen en ivoren beeldjes vol goud bevatten. Zijn ogen zochten de aanvallers. Ze zouden zich niet zomaar tevreden stellen, ze wilden zijn lijk en zouden heel behoedzaam zijn kamers naderen voor het geval hij het door een of andere werveling van ta’veren had overleefd. Ze zouden wachten tot hij zich bewoog. In de Leegte was hij bijna net zo een met de Ene Kracht als een man kon doorstaan. In de Leegte was hij een met zijn omgeving als met een zwaard. Woest geschreeuw en rumoer klonken aan alle kanten op. Geschreeuwde vragen wat er was gebeurd en anderen die riepen dat de Herrezen Draak gek was geworden. De verzamelde ergernis in zijn hoofd die Alanna aanduidde, verschafte een beetje troost. Ze was vanmorgen en nu nog steeds ergens buiten het paleis, misschien zelfs buiten de stadsmuren. Hij had Min daar ook graag gezien. Soms zag hij mannen of vrouwen aan het andere eind van de gang of in een zijgang. Voornamelijk bedienden in zwart livrei die wegholden, vielen, opkrabbelden en verder holden. Ze zagen hem niet. Met de Ene Kracht in hem kon hij elk gefluister horen, waaronder het gefluister van zacht rennende laarzen.

Hij zocht steun met zijn rug tegen de muur achter een lange tafel vol porselein, weefde snel Vuur en Lucht om zich heen en hield zich in Gevouwen Licht heel stil.

Gesluierde Speervrouwen verschenen, een hele stroom, die hem voorbijrenden zonder hem te zien. Naar zijn vertrekken. Hij kon niet toestaan dat ze hem begeleidden. Hij had hun strijd beloofd, geen weg naar een slachting. Als hij Demandred of Asmodean had gevonden, waren de Speervrouwen al te gemakkelijke slachtoffers en hij moest al vijf namen bijleren en op de lijst plaatsen. Hij had een belofte moeten doen en hij moest er zich nu aan houden. Voor die belofte alleen al verdiende hij te sterven!

Alleen in een kooi zijn adelaars en vrouwen veilig, zei Lews Therin alsof hij een geschrift aanhaalde en toen de laatste Speervrouwen verdwenen, begon hij opeens te huilen.

Rhand ging verder en zocht vanuit zijn vertrekken in trage linker- en rechterbogen het paleis af. Gevouwen Licht verbruikte heel weinig Kracht – zo weinig dat niemand het gebruik van saidin kon voelen, tenzij ze zowat tegen hem aanstonden. Hij gebruikte het telkens wanneer iemand hem mogelijk kon zien. Zijn aanvallers hadden niet gegokt op zijn aanwezigheid, hadden niet zomaar zijn kamers geraakt. Ze hadden ogen-en-oren in het paleis. Misschien was het iets van ta’veren geweest waardoor hij uit zijn vertrekken was gekomen, als een ta’veren tenminste invloed op de persoon zelf had, misschien was het toeval. Wellicht kon zijn gesjor aan het Patroon de aanvallers binnen zijn bereik brengen, terwijl die aannamen dat hij dood of gewond was. Lews Therin grinnikte bij de gedachte, Rhand kon bijna voelen hoe de man vol verwachting in zijn handen wreef. Nog driemaal moest hij zich met de Ene Kracht verbergen toen gesluierde Speervrouwen voorbij snelden en eenmaal toen hij Cadsuane door de gang zag stappen met niet minder dan zes Aes Sedai achter haar aan, terwijl hij alleen haar herkende. Ze leken op jacht te zijn. Hij was eigenlijk niet bang van de Grijze zuster. Nee, natuurlijk niet bang. Maar hij wachtte wel tot zij en haar vriendinnen zeker uit het zicht waren verdwenen voor hij zijn verhullende weving losliet. Lews Therin grinnikte niet over Cadsuane. Hij was doodstil tot ze weg was.

Rhand deed een stap van de muur af. Enkele ogenblikken later ging vlak naast hem een deur open en Ailil gluurde naar buiten. Hij had niet geweten dat hij vlak bij haar kamers was. Achter haar stond een donkere vrouw met dikke gouden ringen in haar oren en een gouden ketting vol muntjes over haar linkerwang naar haar neusring. Het was Shalon, de windvindster van Harine din Togara, de gezant van de Atha’an Miere. Ze was bijna meteen nadat Merana hem over de overeenkomst had ingelicht, met haar gevolg naar het paleis verhuisd. Een ontmoeting met een vrouw die hem het liefst dood zag? Hun ogen sperden zich wijd open toen ze hem zagen. Hij deed het zo zachtjes als mogelijk was, maar moest snel zijn. Enkele tellen nadat de deur was opengegaan, schoof hij een ietwat verfomfaaide Ailil naast Shalon onder het bed. Mogelijk hadden ze niets te maken met wat er aan de hand was. Misschien. Voorzichtigheid was de moeder van de porseleinkast. De twee vrouwen keken hem woest aan boven monden die waren dichtgepropt met de sjaals van Ailil. Ze worstelden verwoed met de gescheurde stroken van het beddenlaken die hij had gebruikt om hun polsen en enkels vast te binden. Het schild dat hij rond Shalon had verknoopt, zou enkele dagen standhouden, maar iemand zou hen binnen korte tijd vinden en de andere boeien doorsnijden.

Hij maakte zich zorgen over dat schild toen hij de deur ver genoeg opendeed om de gang in te kijken, waarna hij zich door de lege gang weghaastte. Hij had de windvindster niet achter kunnen laten terwijl ze kon geleiden, maar een vrouw afschermen vroeg niet om dunne stroompjes van de Ene Kracht. Als een van zijn aanvallers dichtbij was geweest... Maar hij zag ook niemand in de zijgangen. Vijftig pas voorbij Ailils kamers verbreedde de gang zich tot een vierkant balkon met aan twee zijden brede treden en met een balustrade van blauw marmer. Het keek uit op een vierkant vertrek met een hoog gewelf en aan de andere kant eenzelfde balkon. Wandkleden van tien pas breed hingen aan de muren, waarop vogels in strakke patronen naar de hemel zwierden. Eronder stond Dashiva rond te kijken terwijl hij onzeker zijn lippen aflikte. Gedwyn en Rochaid waren bij hem! Lews Therin piepte iets over doden. ‘... Ik zeg jullie dat ik niets voelde,’ zei Gedwyn net. ‘Hij is dood.’ En Dashiva zag Rhand boven aan de trap.

De enige waarschuwing die hij kreeg, was de plotselinge snauw die Dashiva’s gezicht vertrok. De man geleidde en zonder erbij na te denken weefde Rhand ook iets. Als zoveel eerdere malen wist hij niet wat. Iets wat hij opviste uit de herinneringen van Lews Therin. Hij wist niet eens zeker of hij de weving geheel uit zichzelf schiep of dat Lews Therin naar saidin had gegraaid. Lucht, Vuur en Aarde verweefden zich niettemin rondom hem. Dashiva’s vuur ontplofte, vergruizelde het marmer en gooide Rhand achteruit de gang in. In zijn huls rolde hij hotsebotsend verder.

Afgezien van lotsvuur kon dit scherm alles buitensluiten. Ook lucht om te ademen. Rhand liet het hijgend los, tenvijl hij verder schoof over de vloer, terwijl het gedonder van de ontploffingen nog in zijn oren trilde, stof rondzweefde en stukjes gebarsten marmer omlaag vielen. Hij liet ook los, omdat dit scherm de Ene Kracht niet alleen buiten- maar tevens binnenhield. Voor hij verdergleed geleidde hij Vuur en Lucht, maar in een heel andere weving dan voor Gevouwen Licht. Dunne rode draden sprongen uit zijn linkerhand en waaierden uit, terwijl zij door de steen ertussen naar de plek sneden waar Dashiva en de anderen hadden gestaan. Uit zijn linkerhand schoten vlammende bollen. Vuur verweven met Lucht, sneller dan hij kon tellen en ze brandden zich door de muren voor ze in dat vertrek ontploften. Een lang en oorverdovend gedonder liet het paleis trillen. Stof dat was neergedwarreld, steeg weer op en stukken steen kletterden omlaag.

Hij krabbelde bijna meteen weer overeind en rende terug langs Ailils vertrekken. De man die toesloeg en op dezelfde plek bleef, vroeg om zijn eigen dood. Hij was bereid om te sterven, maar nu nog niet. Geluidloos scheldend spoedde hij zich een volgende gang door, daalde smalle diensttrappen af en kwam uit op de verdieping eronder. Heel behoedzaam begaf hij zich terug naar de plek waar hij Dashiva had gezien, klaar om bij de eerste glimp van de man dodelijk toe te slaan.

Ik had ze meteen bij het begin al moeten doden, hijgde Lews Therin. Ik had ze allemaal moeten doden! Rhand liet hem tieren.

Het grote vertrek leek in vuur te zijn gebaad. Van de wandkleden waren slechts verkoolde stukken over waaruit vlammen lekten, en in de vloer en muren bevonden zich grote brandgaten van een pas breed. De trap die Rhand had willen afgaan, eindigde halverwege in een gat van tien voet. Van de drie mannen was nergens iets te bekennen. Ze konden niet geheel door het vuur verteerd zijn. Er had iets moeten overblijven.

Een bediende in zwart livrei loerde voorzichtig om een deurtje naast de trappen aan de andere kant van het vertrek. Zijn ogen vielen op Rhand en draaiden weg, waarna hij in een hoopje flauwviel. Een dienstmeid gluurde uit een zijgang, trok haar rok op en rende weer weg, uit alle macht gillend dat de Herrezen Draak iedereen in het paleis doodde.

Rhand glipte met een grijns het vertrek uit. Hij was heel goed in het afschrikken van mensen die hem geen kwaad konden doen. Heel goed in verwoesten.

Verwoest of wordt verwoest, lachte Lews Therin. Als dat je keus is, maakt het dan iets uit?

Ergens in het paleis geleidde een man meer dan genoeg van de Ene Kracht om een poort te maken. Vluchtten Dashiva en de twee anderen? Of wilden ze dat hij dat dacht?

Hij liep de gangen van het paleis door en deed geen moeite meer zich te verstoppen. Ieder ander leek dat wel te doen. De paar bedienden die hij zag, vluchtten gillend weg. Gang na gang joeg hij door, bijna barstensvol saidin, vol vuur en ijs dat hem even zeker kon uitwissen als Dashiva, vol van de smet die zich een weg naar zijn ziel wurmde. Hij had geen behoefte aan het hortende gelach en gescheld van Lews Therin, maar was een en al verlangen om te doden. Een flits van zwart voor hem en zijn hand schoot omhoog, vuur sloeg toe, ontplofte en sloeg de hoek weg waar de twee gangen elkaar kruisten. Rhand liet de weving verminderen maar liet hem niet los. Had hij hen gedood?

‘Mijn heer Draak!’ riep een stem opzij van het verbrokkelde metselwerk. ik ben het, Narishma. En Flin!’ ik herkende je niet,’ loog Rhand. ‘Kom maar.’

‘Wellicht bent u al te opgewonden,’ riep Flin terug, ik denk dat we beter kunnen wachten tot iedereen is afgekoeld.’

‘Ja,’ zei Rhand langzaam. Had hij echt geprobeerd Narishma te doden? Hij dacht niet dat hij de uitvlucht van Lews Therin kon gebruiken. ‘Ja, dat is misschien beter. Voorlopig tenminste.’ Er kwam geen antwoord. Hoorde hij het geluid van wegstervende laarzen? Hij dwong zich zijn handen te laten zakken en draaide zich om. Hij doorzocht vele uren het paleis zonder iets van Dashiva of de anderen te zien. De gangen en grote zalen, zelfs de keukens waren leeg. Hij vond niets en stak er niets van op. Nee. Hij besefte één ding te hebben geleerd. Vertrouwen was een mes en de greep was even scherp als het lemmet. Waarna hij pijn vond.

De kleine kamer met kale muren lag diep onder het Zonnepaleis en was warm al was er geen open haard, maar Min had het toch koud. Drie vergulde lampen op het houten tafeltje gaven meer dan licht. Rhand had gezegd dat hij haar zelfs van die plek kon wegkrijgen als iemand trachtte het paleis uit de grond te rukken. Het had niet geklonken of hij een grapje maakte.

Ze hield de kroon van Illian in haar schoot en keek naar Rhand. Keek naar hem terwijl hij Fedwin opnam. Haar handen verstrakten zich rond de kroon en lieten meteen weer los door de prikkende kleine zwaardjes die tussen de kroonbladeren verborgen zaten. Vreemd dat de kroon en de staf nog heel waren, terwijl de drakentroon zelf een hoop verguld wrakhout was. Een brede leren tas naast haar stoel, waartegen Rhands zwaardgordel en zwaard in het gevest leunden, bevatte al het andere dat hij had kunnen redden. Volgens haar voor het merendeel een heel vreemde keus.

Hersenloze lomperd, dacht ze. Niet denken aan wat er vlak voor je neus is laat het niet verdwijnen.

Rhand zat in kleermakerszit op de kale stenen vloer. Nog steeds onder het stof en vol schrammen in een gescheurde jas. Zijn gezicht kon uit steen zijn gehouwen. Hij leek zonder met zijn ogen te knipperen naar Fedwin te kijken. De jongen zat met gespreide benen eveneens op de vloer. Met de tong tussen zijn tanden schonk Fedwin alle aandacht aan een stel houtblokken waarmee hij een toren wilde bouwen. Min slikte heftig.

Ze kon zich nog het afgrijzen herinneren toen ze besefte dat de jongen die haar nu ‘beschermde’ de geest had van een klein kind. Licht, het was nog maar een jongen! Het had niet gemogen! Ook de droefheid was gebleven, maar ze hoopte dat Rhand hem nog had afgeschermd. Het was niet gemakkelijk geweest Fedwin over te halen met die houten blokken te spelen en niet met door de Ene Kracht losgetrokken stenen uit de muren, om een ‘grote toren te maken waarin jij veilig bent’. Waarna zij hém tot Rhands komst had beschermd. O Licht, ze wilde huilen. Om Rhand zelfs nog meer dan om Fedwin. ‘U verbergt zich blijkbaar in de diepte.’

De donkere stem in de deuropening was nog niet uitgesproken of Rhand stond al overeind en keek Mazrim Taim recht aan. Zoals gewoonlijk droeg de man met de arendsneus een zwarte jas waarop langs beide mouwen blauwe en gouden draken omhoog klommen. In tegenstelling tot de andere Asha’man had hij geen zwaard of draak op zijn kraag. Zijn sombere gezicht stond even effen als dat van Rhand. Starend naar Taim leek Rhand zijn kiezen op elkaar te klemmen. Achterdochtig schoof Min een mes in haar jasmouw goed. Hoewel er vele beelden en aura’s om elk van hen dansten, was ze niet door een van die beelden op haar hoede. Ze had eerder een man gezien die probeerde te beslissen of hij de ander zou doden, en nu zag ze het opnieuw.

‘Je komt hier met saidin, Taim?’ vroeg Rhand veel te zacht. Taim spreidde zijn handen en Rhand zei: ‘Dat is beter.’ Maar hij ontspande zich niet.

‘Het kwam enkel doordat ik dacht per ongeluk neergestoken te kunnen worden,’ merkte Taim op, ‘terwijl ik hier door gangen vol met die Aielvrouwen liep. Ze lijken opgewonden.’ Zijn ogen bleven strak op Rhand gericht, maar Min wist zeker dat hij had gezien hoe zij haar mes aanraakte. ‘Begrijpelijk natuurlijk,’ ging hij gladjes door. ‘U weet niet hoe blij ik ben u levend aan te treffen na wat ik boven heb gezien. Ik kwam weglopers aanmelden. Een andere keer zou ik geen moeite hebben gedaan, maar het zijn Gedwyn, Rochaid, Torval en Kisman. Blijkbaar waren ze ontevreden over wat zich in Altara heeft voorgedaan, maar ik zou nooit hebben gedacht dat ze zo ver zouden gaan. Ik heb niemand gezien van de mannen die ik bij u achterliet.’ Heel even flitsten zijn ogen naar Fedwin. Heel even. ‘Waren er... nog meer... ongelukken? Als u wilt zal ik deze meenemen.’ ik heb hun opgedragen zich niet te vertonen,’ zei Rhand schor. ‘En ik zorg voor Fedwin. Fedwin Mot; Taim. Niet “deze”.’ Hij liep letterlijk achterwaarts naar het tafeltje om de zilveren beker tussen de lampen te pakken. Mins adem stokte. ‘De Wijsheid van mijn dorp kon alles genezen,’ zei Rhand terwijl hij naast Fedwin neerknielde. Op de een of andere manier lukte het hem een glimlach voor de jongen op te brengen zonder zijn ogen van Taim af te wenden. Fedwin glimlachte blij terug en probeerde de beker te pakken, maar Rhand hield die tegen zijn lippen. ‘Ze weet meer van kruiden dan iedereen die ik ooit ontmoet heb. Ik heb wat van haar geleerd. Welke kruiden veilig zijn en welke niet.’ Fedwin zuchtte toen Rhand de beker wegtrok en de jongen tegen zijn borst liet liggen. ‘Slaap, Fedwin,’ mompelde Rhand.

Het leek of de jongen in slaap viel. Zijn oogleden zakten omlaag. Zijn borstkas rees en daalde trager. Trager. En viel stil. De glimlach had zijn lippen niet verlaten.

‘En iets anders, een heel klein beetje in zijn wijn,’ zei Rhand zachtjes terwijl hij Fedwin neervlijde. Mins ogen brandden maar ze wilde niet huilen. Ze wilde niet huilen! ‘Je bent harder dan ik dacht,’ mompelde Taim. Rhand toonde hem een glimlach, hard en woest. ‘Voeg Corlan Dashiva aan je lijst van weglopers toe, Taim. Bij mijn volgende bezoek aan de Zwarte Toren reken ik erop zijn hoofd aan jouw Verradersboom te zien hangen.’

‘Dashiva?’ snauwde Taim en zijn ogen werden groot van verbazing. ‘Het zal zijn zoals u zegt. Bij uw volgende bezoek aan de Zwarte Toren.’ Hij herstelde zich snel, wederom geheel gladde steen en kalmte. Wat had ze graag zijn beelden willen doorgronden. ‘Keer terug naar de Zwarte Toren en kom niet meer hierheen.’ Rhand stond op en keek de ander over Fedwins lichaam aan. ‘Wellicht ga ik een tijdlang rondtrekken.’

Taims buiging kon niet kleiner zijn. ‘Zoals u beveelt.’

Toen de deur zich achter hem sloot, liet Min haar adem langdurig ontsnappen.

‘Het heeft geen zin tijd te verknoeien en we hebben geen tijd te verknoeien,’ mompelde Rhand. Hij knielde voor haar neer, pakte de kroon en liet hem bij de andere zaken in de leren tas glijden. ‘Min, ik meende een heel hondenpak te zijn dat de ene na de andere wolf opjoeg, maar blijkbaar ben ik de wolf.’

‘Bloedvuur,’ zuchtte ze. Ze woelde met beide handen door zijn haar en keek hem strak aan. Zijn ogen waren nu blauw en grijs, als een ochtendhemel vlak na zonsopgang. En droog. ‘Je mag best huilen Rhand Altor. Van huilen ga je niet dood.’

‘Ik heb ook geen tijd voor tranen, Min,’ zei hij zachtjes. ‘Soms vangen de honden de wolf en hadden ze dat liever niet gedaan. Soms vangt hij hen of wacht in een hinderlaag. Maar eerst moet de wolf ervandoor.’

‘Wanneer gaan we?’ vroeg ze. Ze liet zijn haar niet los. Ze zou hem nooit loslaten. Nooit.

30

Beginpunten

Terwijl Perijn zijn met bont afgezette mantel met een hand dichthield, liet hij zijn vos Draver op eigen snelheid voortstappen. De zon gaf halverwege de morgen geen warmte en de sneeuwsporen op de weg naar Abila bood weinig stevigheid. Hij en zijn twaalf metgezellen bevonden zich in het gezelschap van twee hotsende ossenkarren en een handvol boeren in eenvoudige donkere kleren. Ze sloften allemaal met gebogen hoofd verder en grepen bij een windvlaag hun hoed of pet stevig vast, maar ze hielden hun ogen strak op de grond onder hun voeten gericht.

Achter zich hoorde hij Neald zachtjes een schunnige grap vertellen. Gradi gromde wat terug en Balwer snoof preuts. Geen van drieën leek beïnvloed door wat ze de afgelopen maand in Amadicia hadden gezien. Edarra las Masuri scherp de les omdat ze haar mantelkap terug had laten glijden. Edarra en Carelle droegen om hun hoofd en schouders gewikkelde omslagdoeken boven hun mantel, maar zelfs nu ze de noodzaak van paarden hadden erkend, weigerden ze afstand te doen van hun ruim vallende rokken, waardoor hun in lange donkere kousen gehulde benen tot boven de knie zichtbaar waren. Aan de kou schonken ze niet de minste aandacht, enkel aan het vreemde van sneeuw. Carelle begon kalm aan Seonid uit te leggen wat er zou gebeuren als zij haar gezicht niet verborgen hield. Natuurlijk, als ze haar gezicht te snel liet zien, zou een reeks slagen met de leren zweep wel het minste zijn waarvoor ze bang hoefde te zijn, hetgeen zij en de Wijze heel goed beseften. Perijn hoefde niet om te kijken om te weten dat de drie vermomde zwaardhanden van de zuster die de achterhoede vormden, mannen waren die er elk ogenblik op rekenden dat ze met hun zwaard een uitweg moesten kerven. Zo waren ze al geweest vanaf hun vertrek uit het kamp bij dageraad. Hij streek met zijn in een handschoen gehulde duim over de bijl aan zijn riem en schikte toen zijn eigen mantel weer goed, voor een plotselinge windvlaag die kon openwaaien. Als dit misliep, konden de zwaardhanden weleens gelijk krijgen.

Iets naar links, vlak voor een houten brug waar de weg een bevroren stroompje kruiste dat rond de stad kronkelde, staken rond een grote vierkanten stenen plaat verkoolde balken uit de sneeuw. De wind had sneeuwhopen aan de onderkant opgebouwd. De plaatselijke heer had zijn trouw aan de Herrezen Draak te traag uitgesproken, waarna hij van geluk mocht spreken dat hij slechts was gegeseld en van al zijn bezittingen beroofd. Een paar mannen op de brug keken naar de aankomende groep ruiters. Perijn zag geen enkele helm of een stuk wapenrusting, maar iedere man hield zijn speer of kruisboog even stevig vast als zijn mantel. Ze spraken niet met elkaar. Ze keken slechts toe en de witte damp van hun adem sliertte voor hun gezicht omhoog. Er waren andere schildwachten in groepjes om de stad heen. Op elke weg die naar het land leidde en in iedere open ruimte tussen de gebouwen. Dit was het land van de Profeet, maar de Witmantels en koning Ailrons leger hadden grote delen stevig in handen.

‘Ik had gelijk dat ik haar niet meenam,’ mompelde hij, ‘maar ik krijg het wel op m’n brood.’

‘Natuurlijk krijg je dat,’ snoof Elyas. Voor een man die het grootste deel van de afgelopen vijftien jaar te voet was rondgetrokken, ging hij heel goed om met de muisgrijze ruin. Hij had in een dobbelspel met Gallenne een mantel gewonnen die was afgezet met zwarte vos. Aram, die aan de andere kant van Perijn reed, nam Elyas duister op maar de man met de baard negeerde hem. Ze konden het niet met elkaar vinden. ‘Vroeg of laat krijgt een man het altijd betaald gezet, van elke vrouw, of het nu zijn schuld is of niet. Maar ik had wel gelijk, hè?’

Perijn knikte. Met tegenzin. Het leek nog steeds onjuist om raad van een andere man over je eigen vrouw op te volgen, zelfs al deed je het omzichtig en slinks, maar het leek wel te werken. Natuurlijk was het net zo moeilijk om zijn stem op te zetten tegen Faile als om dat niet te doen tegen Berelain, maar dat laatste lukte hem heel vaak en het eerste verschillende keren. Hij had Elyas’ raad letterlijk opgevolgd. Nou ja, het grootste deel ervan. Zo goed als hij kon. Die stekelige jaloerse geur vlamde nog op bij het zien van Berelain, maar aan de andere kant was de gekwetste geur op hun tocht naar het zuiden langzaam verdwenen. Toch voelde hij zich niet op z’n gemak. Toen hij haar vanmorgen ferm had gezegd dat ze niet mee kon, had ze geen enkel bezwaar gemaakt! Ze rook zelfs... blij! En naast andere dingen ook geschokt. Hoe kon ze nu tegelijk blij en geschokt zijn? Geen enkel spiertje in haar gezicht had dat aangetoond, maar zijn neus loog nooit. Het leek of hij steeds minder van vrouwen begreep, naarmate hij meer over ze leerde!

De brugwachters keken fronsend toe en bevoelden hun wapens, toen Dravers hoeven hol op de houten planken bonkten. Het was het gebruikelijke merkwaardige stelletje volgelingen van de Profeet. Kerels met ongewassen gezichten in slecht passende zijden jassen, straatrabauwen met littekens op hun gezicht en hun leerlingen met roze wangen, voormalige kooplui en ambachtslieden die eruitzagen alsof ze maanden achtereen in hun ooit mooie wollen kleren hadden geslapen. Hun wapens leken echter goed bijgehouden. Sommige mannen hadden een koortsige blik, de gezichten van anderen stonden waakzaam en onbewogen. Afgezien van de ongewassen stank roken ze gretig, bezorgd, jachtig en bang, en dat alles door elkaar heen. Ze maakten geen aanstalten de doorgang te versperren maar keken slechts toe en knipperden amper met de ogen. Uit wat Perijn had vernomen kwamen er allerlei mensen naar de Profeet: van vrouwes in zijde tot bedelaars in lompen. Allen in de hoop dat ze bij een persoonlijke onderwerping nog wat meer zegeningen van hem zouden krijgen. Of misschien meer bescherming. Daarom was hij vanuit deze richting gekomen en had hij slechts een handjevol mensen bij zich. Indien nodig zou hij Masema schrik aanjagen, als Masema afgeschrikt kon worden, maar hij wilde eerst een poging doen de man zonder veldslag te spreken te krijgen. Hij kon de ogen van de wachters in zijn rug voelen tot hij en de anderen de kleine brug af waren en de geplaveide straten van Abila in reden. Toen die druk echter verdween, schonk hem dat geen gevoel van opluchting. Abila was een redelijk groot stadje. Er waren verschillende hoge wachttorens en veel gebouwen van drie verdiepingen met leien daken. Hier en daar lag een berg puin en hout tussen twee gebouwen waar een herberg of koopmanswoning was neergehaald. De Profeet keurde rijkdom uit handel evenzeer af als slemppartijen of wat zijn volgelingen wulps gedrag noemden. Hij keurde zeer veel af en liet zijn gevoelens blijken door strenge voorbeelden te stellen. Het was overvol in de straten maar Perijn en zijn gezellen waren de enigen te paard. De sneeuw was allang vertrapt tot half bevroren, enkel-diepe modder. Tientallen ossenwagens bewogen langzaam door de menigte, maar er waren heel weinig andere wagens en geen enkele koets. Met uitzondering van mensen die versleten en afgedragen kleding droegen of mogelijk gestolen kleren, had iedereen grauwe wol aan. De meeste mensen hadden haast, maar liepen net als de mensen op de landweg met gebogen hoofd. Wie zich niet haastten, waren verspreide groepen mannen met wapens. In de straten stonk het vooral naar vuil en vrees, waardoor Perijns nekharen overeind stonden. Nou ja, als het erop aankwam was een stad uitrijden niet moeilijker dan binnenkomen.

‘Heer,’ mompelde Balwer terwijl ze langs een van die puinhopen reden. Hij wachtte amper tot Perijn knikte voor hij zijn rijdier met de vierkante neus opzij trok en de andere kant opreed, ineengedoken in zijn zadel en met zijn bruine mantel strak om hem heen. Perijn maakte zich geen zorgen dat het uitgedroogde mannetje er alleen vandoor zou gaan, zelfs hier niet. Voor een schrijver lukte het hem op zijn uitstapjes een verrassende hoeveelheid feiten op te duiken. Hij leek te weten wat hij wilde.

Hij bande Balwer uit zijn gedachten en richtte zich op zijn eigen doelwit.

Er was slechts één vraag aan een slanke jongeman met een begeesterd gezicht nodig om te horen waar de Profeet verbleef, en nog drie andere mensen om het koopmanshuis te vinden. Drie verdiepingen van grijze steen met witmarmeren lijsten en kozijnen. Masema keurde geldzucht af, maar was bereid onderdak en de rest aan te nemen van de mensen die eraan leden. Aan de andere kant had Balwer verteld dat hij even vaak in lekke boerderijen had geslapen en zich dan net zo tevreden had getoond. Masema dronk alleen water en waar hij ook heen ging, nam hij een arme weduwe in dienst en at hij zonder enige klacht het door haar bereide voedsel, of het nu smerig of smakelijk was. Maar de man had te veel weduwen gemaakt om het voor Perijn met liefdadigheid te vereffenen.

De mensenmassa in de straten was voor het grote huis niet te zien, maar de vele gewapende schildwachten in hetzelfde soort kledij als de brugwachters maakten dat ruimschoots goed. Behalve de mannen die onbeschoft spottend keken, staarden ze Perijn grimmig aan. De twee Aes Sedai verborgen hun gezicht in hun diepe mantelkap en bogen het hoofd, terwijl witte wolkjes damp uit de plooien opstegen. Vanuit zijn ooghoeken zag Perijn hoe Elyas zijn duim op de greep van zijn lange mes legde. Het was moeilijk om zijn bijl niet te strelen.

‘Ik ben hier met een boodschap van de Herrezen Draak voor de Profeet,’ verkondigde hij. Toen niemand bewoog, voegde hij eraan toe: ‘Mijn naam is Perijn Aybara en de Profeet kent mij.’ Balwer had hem gewezen op de gevaren van het gebruik van de naam Masema of van Rhand anders te noemen dan de Herrezen Draak. Hij was hier niet om een opstand te beginnen.

De uitspraak dat hij Masema kende, leek een vonkje in de wachters te slaan. Een paar keken elkaar met grote ogen aan en eentje holde naar binnen. De anderen staarden hem aan of hij een speelman was. Na enkele ogenblikken verscheen een vrouw in de deuropening. Ze was knap, had wit haar aan de slapen en was gekleed in een hoog gesloten gewaad van blauwe wol, dat heel fijn was maar zonder opsmuk. Het kon de koopvrouw zelf zijn. Masema gooide niemand die hem gastvrijheid bood de straat op, maar hun bedienden of knechten belandden uiteindelijk in een van zijn bendes die ‘de glorie van de Drakenheer’ verkondigden.

‘Wilt u me volgen, meester Aybara?’ vroeg de vrouw kalm. ‘U en uw gezelschap. Ik breng u naar de Profeet van de Herrezen Draak, moge het Licht zijn naam verlichten.’ Ze leek kalm maar in haar geur was doodsangst te ruiken.

Perijn gaf Neald en de zwaardhanden opdracht op de paarden te letten tot ze terugkwamen en volgde haar met de anderen naar binnen. Daar was het donker omdat er weinig lampen brandden, en niet veel warmer dan buiten. Zelfs de Wijzen leken bedrukt. Ze roken niet bang maar kwamen er net als de Aes Sedai wel dichtbij. Gradi en Elyas roken naar behoedzaamheid, naar rechtopstaande haren en platliggende oren. Vreemd genoeg was de geur van Aram gretig. Perijn hoopte dat de man het zwaard op zijn rug niet zou trekken. Het grote met tapijten belegde vertrek waar de vrouw hen heen leidde, had aan weerszijden grote open haardvuren en kon het werkvertrek van een generaal zijn. Elke tafel en de helft van de stoelen was bedekt met kaarten en papieren. Het was er zo warm dat Perijn zijn mantel op de rug liet hangen en het betreurde dat hij twee hemden onder zijn jas droeg. Maar het was Masema midden in de kamer, die als ijzervijlsel bij een loodsteen onmiddellijk ieders blik trok. Hij was een donkere grimmige man met een kaalgeschoren hoofd en een bleek driehoekig litteken op de ene wang. Hij droeg een gekreukte grijze jas en versleten laarzen. Zijn diepliggende ogen brandden met een zwart vuur en zijn geur... De enige benaming van Perijn voor die staalharde, messcherpe, van wilde spanningen trillende geur was waanzin. Dacht Rhand echt dat hij deze man aan de lijn kon leggen? ‘Dus jij bent het,’ gromde Masema. ik dacht niet dat je het zou wagen je gezicht hier te vertonen. Ik weet wat je hebt uitgespookt! Hari heeft het me ruim een week geleden verteld en ik ben op de hoogte gehouden.’ In de hoek van de kamer bewoog een man. Een kerel met dicht bij elkaar staande ogen en een haakneus. Perijn verweet het zichzelf dat hij hem niet eerder had opgemerkt. Hari’s groenzijden jas was veel mooier dan wat hij had gedragen toen hij ontkende afgesneden oren te verzamelen. De kerel wreef zich in zijn handen en grijnsde gemeen naar Perijn, maar bleef stil toen Masema doorsprak. De stem van de Profeet vlamde met ieder woord meer op. Niet van boosheid, maar alsof hij van plan was elke lettergreep diep in Perijns vlees te branden, ik weet dat je mannen vermoordt die tot de Herrezen Draak zijn gekomen. Ik weet dat je je eigen koninkrijkje probeert te stichten. Ja, ik weet van Manetheren! Van je machtswellust! Je dorst naar roem! Jij hebt je afgewend van...’ Opeens leken Masema’s ogen uit te puilen en voor het eerst vlamde er boosheid in zijn geur op. Hari maakte een verstikt geluid en probeerde door de muur weg te komen. Seonid en Masuri deden hun kappen omlaag en toonden hun gezicht, kalm en koel en overduidelijk Aes Sedai voor iedereen die dat uiterlijk kende. Perijn vroeg zich af of ze de Ene Kracht omhelsd hadden. Hij zou er wat om durven te verwedden dat de Wijzen dat wel deden. Edarra en Carelle leken kalmpjes alle kanten tegelijk uit te kijken en als hij ooit iemand klaar had zien staan voor een gevecht dan waren zij dat wel, ondanks hun effen gezicht. Wat dat betrof was even duidelijk als zijn zwarte jas aan Gradi te zien dat die ook gereedstond. Wellicht hield ook hij de Ene Kracht vast. Elyas leunde tegen de muur naast beide openstaande deuren, uiterlijk even beheerst als de zusters, maar hij leek bereid zijn tanden te laten zien. En Aram stond met openhangende mond Masema aan te kijken! Licht!

‘Dus dat is ook waar!’ snauwde Masema en speeksel vloog rond. ‘Terwijl er allerlei smerige geruchten de ronde doen die de heilige naam van mijn heer Draak belasteren, waag jij het uit te rijden met deze... deze...’

‘Ze hebben mijn heer Draak trouw gezworen, Masema,’ onderbrak Perijn hem. ‘Zij dienen hem! Doe jij dat ook? Hij heeft me gestuurd om een eind aan het doden te maken. En jou naar hem toe te brengen.’ Niemand bood hem een stoel aan, dus duwde hij een stapel papieren van een zitting en ging uit zichzelf zitten. Hij had graag gezien dat de anderen ook plaatsnamen. Schreeuwen leek altijd lastiger als je zat.

Hari keek hem met uitpuilende ogen aan en Masema stond bijna te beven. Omdat hij ongevraagd een stoel had gepakt? Ach, natuurlijk. ‘Ik heb de mensennaam opgegeven,’ zei Masema kil. ‘Ik ben slechts de Profeet van de Herrezen Draak, moge het Licht op hem schijnen en de wereld komen om voor hem neer te knielen.’ Aan zijn stem te horen zouden de wereld en het Licht het betreuren als ze dat nalieten. ‘Maar er valt hier nog veel te doen. Grootse werken. Allen dienen te gehoorzamen wanneer mijn heer Draak roept, maar in de winter gaat het reizen altijd langzaam. Een uitstel van enkele weken zal weinig verschil maken.’ ik kan je vandaag al in Cairhien krijgen,’ zei Perijn. ‘Als mijn heer Draak met jou heeft gesproken kun je op dezelfde manier terugreizen en binnen enkele dagen weer hier zijn.’ Als Rhand hem terug liet keren.

Masema deinsde zowaar achteruit. Hij liet zijn tanden zien en keek woest naar de Aes Sedai. ‘Een of ander kunstje van de Ene Kracht? Ik wil niet door de Kracht worden aangeraakt! Het is Lichtschennend voor sterfelijke zielen die aan te raken!’ Perijns mond viel bijna open. ‘De Herrezen Draak geleidt zelf, man!’

‘De gezegende heer Draak is niet als andere mensen, Aybara!’ snauwde Masema. ‘Hij is het vleesgeworden Licht! Ik zal gevolg geven aan zijn oproep, maar ik wil niet worden aangeraakt door de smerigheid van deze vrouwen.’

Perijn liet zich achterover tegen de rugleuning zakken en zuchtte. Als de man al zo ingenomen was tegen Aes Sedai, hoe zou hij zich dan gedragen als hij van de mannelijke geleiders Gradi en Neald hoorde? Heel even overwoog hij Masema gewoon een dreun op zijn hoofd te verkopen en dan... Mensen liepen in de gang voorbij en bleven even staan om naar binnen te gluren voor ze zich verder repten. Er hoefde er maar een te schreeuwen en Abila zou een slachtbank worden. ‘Dan gaan we te paard, Profeet,’ zei hij zuur. Licht, Rhand had hem opgedragen dit geheim te houden tot Masema voor hem stond! Hoe moest hij dat die lange weg naar Cairhien klaarspelen? ‘Maar verder geen uitstel meer, de Herrezen Draak wil je heel graag spreken.’

‘Ik wil ook graag met mijn heer Draak spreken, moge zijn naam gezegend zijn door het Licht.’ Zijn ogen flitsten snel naar de twee Aes Sedai. Hij trachtte het heimelijk te doen en schonk zelfs nog een glimlach aan Perijn. Maar hij rook... grimmig. ‘Heel, heel graag zelfs.’

‘Zou mijn vrouwe graag willen dat ik een valkenier een havik laat brengen?’ vroeg Maighdin. Een van Alliandres vier valkeniers, allen mannen die even mager waren als hun vogels, duwde een glanzende slechtvalk met een veren kapje van de houten stok voor op het zadel op zijn dikke handschoen en hield haar de grijze vogel voor. De valk met de blauwe vleugelpunten stond op de groene handschoen van Alliandre. Die vogel was jammer genoeg aan haar voorbehouden. Alliandre kende haar plaats als leenvrouwe, maar Faile begreep dat ze haar lievelingsvogel niet wilde afstaan.

Ze schudde enkel haar hoofd en Maighdin boog in haar zadel en stuurde haar merrie weg van Zwaluw. Ver genoeg om niet opdringerig te lijken maar nog zo vlakbij dat Faile haar stem niet hoefde te verheffen als ze haar nodig had. De waardige goudblonde vrouw had bewezen dat ze inderdaad een even vaardige en slimme kamenierster kon zijn als Faile had gehoopt. Dat kon ze tenminste zijn als ze had geleerd dat ondanks haar vriendschappelijke verhouding met haar vroegere meesteres, Lini de hoogste van Failes kameniers was en bereid was haar gezag te gebruiken. Tot haar verrassing was daarbij zelfs iets voorgevallen waarbij een strafrietje was gebruikt, maar Faile deed net of ze daar niets van had gemerkt. Alleen een volkomen dwaas bracht zijn bedienden in verlegenheid. Er speelde nog wel de zaak van Maighdin en Tallanvor natuurlijk. Ze wist wel zeker dat Maighdin nu zijn bed deelde, en als ze echt bewijs in handen had, zouden ze moeten trouwen, al moest ze Lini persoonlijk op die twee afsturen. Maar dat was nu niet van veel belang en kon haar ochtend niet bederven.

De valkerij was een idee van Alliandre geweest, maar Faile had een rit door dit vrij open bos niet erg gevonden. De sneeuw had over alles een glooiende deken gelegd en lag dik en wit op de kale takken. Het groen van de bomen die nog steeds hun bladeren bezaten leek frisser. De lucht was scherp en rook nieuw en vers. Bain en Chiad hadden erop gestaan haar gezelschap te houden, maar zaten verderop op hun hurken met de sjoefa rond hun hoofd geslagen en keken haar misnoegd aan. Sulin had met alle Speervrouwen mee willen komen, maar nu er honderden verhalen de ronde deden over strooptochten van Aiel, was louter het zien van een Aiel al voldoende om de meeste Amadicianen op de vlucht te doen slaan of naar een zwaard te doen grijpen. Er moest wat in die verhalen zitten, anders zouden de meeste mensen een Aiel niet eens hebben herkend, maar het Licht mocht weten wie het waren en waar ze vandaan kwamen. Niettemin was ook Sulin het ermee eens dat die onbekenden naar het oosten waren getrokken, misschien naar Altara.

In elk geval verschaften twintig soldaten van Alliandre en even zoveel vleugelgardisten van Mayene voldoende begeleiding nu ze vlak bij Abila waren. De rode of groene wimpels aan hun lansen wapperden als linten bij elke windvlaag. Berelains aanwezigheid was de enige smet. Hoewel het schouwspel van die rillende vrouw in haar met bont afgezette rode mantel zeker vermakelijk was. Mayene kende eigenlijk geen winter en vandaag leek het een late najaarsdag. In Saldea kon het hartje winter zo hard vriezen dat blootgestelde huid steenhard zou worden. Faile haalde diep adem. Ze had zin om te lachen.

Door een of ander wonder was haar echtgenoot, haar geliefde wolf, zich naar behoren gaan gedragen. Hij schreeuwde niet meer naar Berelain en rende ook niet meer van haar weg, maar gedoogde nu de liefkozingen van dat mens, stond ze eenvoudig toe zoals je een kind toestaat bij je knie te spelen. En het allerbeste was dat ze niet meer haar boosheid hoefde in te perken, wanneer ze wilde uitrazen. Als zij schreeuwde, schreeuwde hij terug. Ze wist dat hij geen Saldeaan was, maar het was zo moeilijk geweest en diep in haar binnenste had ze gedacht dat hij haar te zwak achtte om het tegen hem op te nemen. Een paar avonden geleden had ze hem er bij het eten bijna op gewezen dat Berelain uit haar kleren zou barsten als ze zich nog verder over de tafel heen boog. Nou ja, zo ver zou ze natuurlijk niet gaan, niet met Berelain. De snol meende nog steeds dat ze van haar kon winnen. En juist vanmorgen was hij heel overheersend geweest, kalm, zonder enige tegenwerping te dulden, het soort man waarvan een vrouw wist dat ze sterk moest zijn om hem te verdienen, om gelijk aan hem te zijn. Natuurlijk zou ze hem daarover moeten berispen. Een overheersende man was heerlijk zolang hij maar niet aannam dat hij altijd van alles kon bevelen. Lachen? Ze kon wel zingen! ‘Maighdin, ik denk dat ik eigenlijk toch...’ Maighdin stond meteen met een vragende glimlach naast haar, maar Failes woorden verstierven bij het zien van drie ruiters verderop die zo snel mogelijk hun paarden door de sneeuw naar haar toe dreven. ‘Er zijn gelukkig voldoende hazen, mijn vrouwe,’ zei Alliandre, die haar grote witte ruin naast Zwaluw stuurde, ‘maar ik had gehoopt... Wie zijn dat?’ Haar valk stapte opzij op haar dikke handschoen en de belletjes aan het kapje rinkelden. ‘Nee maar, dat lijken me enkele mensen van u, mijn vrouwe.’

Faile knikte grimmig. Zij had hen ook herkend. Parelean, Arrela en Lacile. Wat deden die hier?

Het drietal trok de teugels vlak voor haar aan en hun paarden hijgden dampig. Parelean leek even grote ogen te hebben als zijn appelschimmel. Laciles bijna verborgen gezicht in de diepe mantelkap maakte bezorgde slikbewegingen en Arrela’s donkere gezicht zag grijs. ‘Mijn vrouwe,’ zei Parelean fel. ‘Belangrijk nieuws. De Profeet voert gesprekken met de Seanchanen!’

‘De Seanchanen?’ riep Alliandre uit. ‘Hij neemt toch zeker niet aan dat die zich bij mijn heer Draak zullen aansluiten?’

‘Wellicht is er een eenvoudiger uitleg,’ merkte Berelain op, terwijl ze haar veel te opzichtige witte merrie aan de andere kant van Alliandre stuurde. Nu Perijn er niet was om indruk op te maken, was haar donkerblauwe rijkleding heel beschaafd van lijn en toonde tot onder haar kin een hoog gesloten nek. Toch rilde ze. ‘Masema heeft een hekel aan Aes Sedai en de Seanchanen hebben geleidsters als gevangenen.’

Faile klakte met haar tong van ergernis. Als dit waar was, was het inderdaad belangrijk nieuws. Ze mocht slechts hopen dat Parelean en de anderen genoeg gezond verstand behielden om te doen of ze er stom toevallig over hadden horen praten. Desondanks moest ze het zeker weten en snel ook. Wellicht was Perijn al bij Masema aangekomen. ‘Wat voor bewijs heb je, Parelean?’

‘We hebben met drie boeren gesproken die vier nachten geleden een groot vliegend monster zagen landen, mijn vrouwe. Er werd een vrouw aangevoerd die naar Masema werd gebracht en zeker een hele avond met hem heeft gepraat.’

‘We konden haar hele rit naar Masema’s verblijf in Abila volgen,’ voegde Lacile eraan toe.

‘Die boeren dachten alle drie dat het wezen Schaduwgebroed was,’ meldde Arrela, ‘maar ze leken redelijk betrouwbaar.’ Als zij zei dat een man die niet tot Cha Faile behoorde, redelijk betrouwbaar was, betekende dat hetzelfde als wanneer een ander stelde dat hij goudeerlijk was.

‘Ik denk dat ik naar Abila moet,’ bedacht Faile terwijl ze Zwaluws teugels oppakte. ‘Alliandre, neem Maighdin en Berelain mee.’ Elk ander ogenblik zou het verstrakken van Berelains lippen haar hebben vermaakt. ‘Parelean, Arrela en Lacile begeleiden me naar...’ Een man schreeuwde en iedereen schrok op.

Vijftig pas verder stortte een soldaat van Alliandre in groene jas uit het zadel en even later viel een vleugelgardist achterover met een pijl in zijn keel. Tussen de bomen verschenen gesluierde Aiel die al rennend hun bogen afschoten. Nog meer soldaten vielen neer. Bain en Chiad stonden al en hun donkere sluiers verborgen hun gezicht voor andermans ogen. Hun speren staken nu achter de riemen van de pijlkokers op de rug en ze schoten soepel en vlot hun pijlen af, maar wisten ook nu en dan naar Faile te kijken. Overal om hen heen bevonden zich Aiel. Het leken er wel honderden, een grote strop die zich samentrok. Ruiters lieten lansen zakken en trokken zich in een kring rond Faile en de anderen terug. Maar er vielen vrijwel meteen gaten wanneer Aielpijlen doel troffen.

‘Iemand moet dit nieuws over Masema naar heer Perijn brengen,’ zei Faile tegen Parelean en de twee vrouwen. ‘Een van jullie moet hem zien te bereiken! Rijd als de weerlicht!’ Haar ogen schoten rond en omvatten Alliandre en Maighdin. En Berelain. ‘Jullie allemaal, rij er als de Duistere vandoor of sterf hier!’ Ze wachtte nauwelijks op hun knikje en voegde de daad bij het woord. Ze spoorde Zwaluw fel met haar hielen aan en sprong tussen de nutteloze lering soldaten weg. ‘Rijden!’ schreeuwde ze. Iemand moest het nieuws naar Perijn brengen. ‘Rijden!’

Laag over Zwaluws nek gebogen, dwong ze de zwarte merrie zo hard mogelijk te rennen. Snelle hoeven lieten sneeuw opzij stuiven, terwijl Zwaluw even licht als haar naamgenote wegdraafde. Een honderdtal stappen dacht Faile dat ze weg kon breken. Toen krijste Zwaluw opeens en struikelde en viel naar voren met het scherp knappende geluid van brekend bot. Faile vloog door de lucht en kwam hard neer. Alle lucht ontsnapte uit haar longen toen ze met haar gezicht in de sneeuw belandde. Naar adem snakkend krabbelde ze overeind en griste een mes uit haar riem. Zwaluw had gekrijst voor ze was gestruikeld, voor dat afschuwelijk geluid van breken. Een gesluierde Aiel doemde voor haar op alsof hij uit de lucht kwam vallen en hakte met een harde hand tegen haar pols. Haar dolk viel uit de opeens verdoofde vingers en voor ze met haar linkerhand een andere kon trekken, hield de man haar al vast. Ze vocht, schoppend en slaand, ze beet zelfs, maar de kerel was even breed als Perijn en een hoofd groter. Hij leek ook even hard als Perijn, zo weinig kon ze bij hem uitrichten. Ze had van ergernis kunnen huilen over het vernederende gemak waarmee hij haar aanpakte, door eerst al haar dolken weg te plukken en in zijn riem te steken, waarna hij een van zijn eigen wapens gebruikte om haar kleren open te snijden. Nog voor het tot haar doordrong lag ze naakt in de sneeuw, waren haar ellebogen met haar ene kous achter op de rug bijeengebonden en vormde de andere kous een lijn om de nek. Ze had geen andere keus dan hem te volgen, huiverend en struikelend in de sneeuw. Haar huid werd blauw en rimpelig van de kou. Licht, hoe had ze ooit kunnen denken dat deze dag niet ijskoud was? Licht, ze hoopte dat iemand was weggekomen met het nieuws van Masema! En van haar gevangenneming, al zou ze wel weten te ontsnappen. Dat andere was belangrijker.

Het eerste lichaam dat ze zag, was dat van Parelean. Hij lag plat op zijn rug met zijn zwaard in een uitgestrekte hand en zijn mooie jas met de stroken satijn in de mouwen zat onder het bloed. Daarna zag ze nog veel meer lijken. Vleugelgardisten in rode borstkurassen, soldaten van Alliandre met hun donkergroene helmen en een valkenier. De gekapte slechtvalk fladderde vergeefs tegen de riempjes die nog in de vuist van de dode zaten. Ze koesterde echter haar eigen hoop. De eerste andere gevangenen die ze geknield tussen enkele Aiel en Speervrouwen zag, waren Bain en Chiad, niet langer gesluierd. Beiden waren naakt en hielden hun ongeboeide handen op de knie. Op Bains gezicht zat bloed dat haar vlammend rode haren dof maakte. Chiads linkerwang was paars en opgezet en haar grijze ogen leken licht verdwaasd. Ze zaten daar geknield, met rechte rug, onbeweeglijk en onbeschaamd, maar toen de grote Aielman haar ruw op haar knieën omlaag drukte, veerden ze op. ‘Dit is niet goed, Shaido,’ mopperde Chiad kwaad. ‘Zij volgt ji’e’toh niet,’ blafte Bain. ‘Je kunt haar niet tot gai’shain maken.’

‘De gai’shain dienen stil te zijn,’ merkte een grijze Speervrouw verstrooid op. Bain en Chiad keken Faile berouwvol aan, waarna ze zich in kalme afwachting leken te schikken. Faile zat in elkaar gedoken en trachtte haar naaktheid achter haar knieën te bedekken. Ze wist niet of ze moest huilen of lachen. De twee vrouwen die ze overal elders zou hebben gekozen om haar bij de vlucht te helpen, zouden vanwege ji’e’toh geen hand opheffen om dat te proberen, ik zeg het nogmaals, Efalin,’ mopperde de man die haar gevangen had genomen. ‘Dit is dwaasheid. Het is meer kruipen dan reizen dat we doen, vanwege deze... sneeuw.’ Hij zei het woord onhandig. ‘Daar ergens zitten te veel gewapende mannen. We horen naar het oosten te trekken en niet nog meer gai’shain te maken die ons nog erger zullen ophouden.’

‘Sevanna wil nog meer gai’shain, Rolan,’ antwoordde de Speervrouw. Ze fronste echter bij die woorden en haar harde grijze ogen straalden mogelijk enige afkeuring uit.

Huiverend knipperde Faile met de ogen, toen de namen tot haar doordrongen. Licht, die kou deed haar traag denken! Sevanna. Shaido. Die zaten toch in Therins Dolk? Dat lag zo ongeveer even ver hier vandaan als maar mogelijk was zonder de Rug van de Wereld over te steken! Maar daar bevonden ze zich dus blijkbaar niet. Dit was iets wat Perijn hoorde te weten. Nog een reden om snel te ontsnappen. Daar leek nu weinig kans op te bestaan, nu ze hier gehurkt in de sneeuw zat en zich afvroeg welke lichaamsdelen het eerst zouden bevriezen. Het Rad trok Failes vermaak om Berelains rillingen nu wraakzuchtig recht. Ze keek feitelijk al verlangend uit naar de dikke wollen kleren van de gai’shain. De Aiel om haar heen leken echter geen aanstalten te maken om te vertrekken. Er dienden nog andere gevangenen te komen.

De eerste was Maighdin, uitgekleed en op dezelfde manier gebonden als Faile, maar ze vocht en worstelde bij elke stap. Tot de Speervrouwen die haar verder duwden, opeens de voeten onder haar vandaan schopten. Maighdin plofte neer in de sneeuw en haar ogen sperden zich zo ver open dat Faile in lachen zou zijn uitgebarsten als ze geen medelijden met de vrouw had gehad. Daarna volgde Alliandre, bijna dubbelgebogen door haar poging zich te bedekken, en vervolgens kwam Arrela die half verlamd leek door haar naaktheid en bijna meegedragen moest worden door twee Speervrouwen. Ten slotte verscheen weer een grote Aielman met een woedend schoppende Lacile als een pakje onder zijn arm.

‘De anderen zijn dood of ontsnapt,’ zei de man die de kleine Cairhiense naast Faile liet vallen. ‘Sevanna zal zich hiermee tevreden moeten stellen, Efalin. Ze hecht veel te veel waarde aan het gevangennemen van mensen in zijde.’

Faile stribbelde in het geheel niet meer tegen, toen ze overeind werd getrokken en aan de kop van de rij gevangenen door de sneeuw moest strompelen. Ze was te verbijsterd om nog te vechten. Parelean dood, Arrela en Lacile gevangen evenals Alliandre en Maighdin. Licht, iemand moest Perijn tegen Masema waarschuwen. Iemand. Dit leek een dodelijke klap. Hier liep ze nu, huiverend en haar kiezen op elkaar klemmend om maar niet te klappertanden, terwijl ze zo goed mogelijk probeerde net te doen of ze niet poedelnaakt en geboeid op weg was naar een onzekere gevangenschap. En bovendien nog met de hoop dat die krolse kat – die pruilende trut Berelain had kunnen ontsnappen zodat zij Perijn kon waarschuwen. Naast al het andere leek dat nog het ergst.

Egwene liet Daishar tussen de wagens doorstappen en tussen de rij zusters te paard en langs de Aanvaarden en novices, ondanks de sneeuw te voet. De zon stond hoog aan de hemel met hier en daar wat wolken, maar uit de neusgaten van haar ruin kringelde damp op. Sheriam en Siuan reden vlak achter haar en spraken kalm over inlichtingen die Siuans ogen-en-oren hadden opgedaan. Egwene had gedacht dat de vrouw met het vuurrode haar een kundig Hoedster zou zijn, nu ze niet langer Amyrlin kon spelen en Sheriam leek haar plichten met steeds grotere ijver te vervullen. Chesa volgde op haar tonronde merrie voor het geval de Amyrlin iets wenste. Wat echter helemaal niet bij haar paste, was haar gemopper over de weggelopen Meri en Selame, en dat die ondankbare meiden haar het werk van drie lieten opknappen. Ze reden langzaam door en Egwene dwong zich met de grootste zorg niet naar de stoet te kijken. Een maand werven waarbij het noviceboek voor iedereen openstond, had een verrassend aantal geleidsters opgeleverd. Er was een stroom op gang gekomen van vrouwen die dolgraag Aes Sedai wilden worden, vrouwen van elke leeftijd, sommigen van honderden spannen ver. Er waren nu tweemaal zoveel novices in de stoet als eerst. Bijna duizend! Verreweg de meesten zouden nooit de stola dragen, maar het aantal alleen al had iedereen verbijsterd. Sommigen zouden moeilijkheden kunnen opleveren en een daarvan, een grootmoeder die Sharina heette, had wellicht een nog groter vermogen dan Nynaeve, wat iedereen verbijsterd had. Haar onwil om te kijken werd niet veroorzaakt door een ruzie tussen een moeder en een dochter vanwege het feit dat de dochter ooit verreweg de sterkste zou zijn. Of vanwege de edelvrouwes die zich begonnen af te vragen of ze er verkeerd aan gedaan hadden te vragen of ze beproefd konden worden. Zelfs niet vanwege Sharina’s verwarrende rechtstreekse blik. De grijze vrouw volgde gehoorzaam elke regel en toonde ieder de gepaste achting. Ze had echter wel een grote familie bestierd louter met de kracht van haar persoonlijkheid, en zelfs enkele zusters stapten met een voorzichtig boogje om haar heen. Wat Egwene niet wenste te zien, waren de jonge vrouwen die twee dagen eerder waren aangekomen. De twee zusters die hen hadden begeleid, waren meer dan geschokt geweest dat Egwene de Amyrlin was, maar hun novices uit Tweewater konden het al helemaal niet geloven. De Amyrlin kon niet Egwene Alveren zijn, de dochter van de dorpsmeester van Emondsveld. Ze wilde geen bevel geven om iemand anders te bestraffen, maar ze zou het doen als ze nog eentje haar tong zag uitsteken. Garet Brin had zijn leger eveneens in een brede colonne opgesteld. De ruiterij en het voetvolk vormden rechte rijen die zich zover het oog reikte uitstrekten tot tussen de bomen. De bleke zon glinsterde op kurassen, helmen en speerpunten. Paarden schraapten ongeduldig met hun hoeven in de sneeuw.

Brin liet zijn stevige vos naar haar toe stappen voor ze bij de Gezetenen kwam die op ruime afstand van beide colonnes op hun paarden zaten te wachten. Hij schonk haar een glimlach tussen zijn helmspijlen door. Een geruststellende glimlach, meende ze. ‘Het is er een prachtige morgen voor, Moeder,’ zei hij. ‘Hier.’ Ze knikte slechts en hij voegde zich bij haar gevolg, naast Siuan -die niet meteen tegen hem begon uit te varen. Egwene wist eigenlijk niet precies welke overeenkomst Siuan met de man had getroffen maar ze mopperde nog maar weinig in Egwenes bijzijn en nooit wanneer hij aanwezig was. Egwene was blij dat hij er was. De Amyrlin Zetel kon haar generaal niet laten weten dat ze door hem gerustgesteld wilde worden, maar vanmorgen voelde ze die behoefte. De Gezetenen hadden hun rijdieren aan de bosrand in een rij opgesteld en een tweede groep van dertien zusters zat wat verderop te paard, terwijl ze de Gezetenen strak in het oog hielden. Romanda en Lelaine spoorden bijna tegelijk hun dieren aan en Egwene kon een zucht niet onderdrukken, toen ze aan kwamen rijden met hun wapperende mantels, terwijl de hoeven de sneeuw opzij deden spatten alsof ze in de aanval waren. De Zaal gehoorzaamde haar omdat ze geen keus had. In zaken betreffende de oorlog tegen Elaida gehoorzaamden ze, maar Licht, wat konden ze kissebissen over zaken, of die nu wel of niet met de oorlog te maken hadden. Wanneer dat niet zo was, leek iets gedaan krijgen op tanden trekken bij een eend! Als Sharina er niet was geweest hadden ze geprobeerd een manier te vinden om een eind te maken aan het opnemen van vrouwen van gevorderde leeftijd. Maar zelfs Romanda was onder de indruk van Sharina.

Het tweetal hield vlak voor haar de teugels in, maar voor ze iets konden zeggen, sprak Egwene al. ‘Tijd om te beginnen, dochters, en we kunnen geen tijd aan ijdel gepraat verspillen. Laten we doorgaan.’ Romanda snoof, zij het zachtjes, en Lelaine keek alsof ze hetzelfde wilde doen.

Als één draaiden ze de paarden om en keken elkaar even woest aan. De afgelopen maand had de onderlinge afkeer slechts versterkt. Lelaine gooide haar hoofd kwaad in de nek alsof ze toegaf, en Romanda glimlachte lichtjes. Egwene moest ook bijna glimlachen. Die onderlinge vijandschap was in de Zaal nog steeds haar grootste voordeel.

‘De Amyrlin Zetel gelast u door te gaan,’ verkondigde Romanda met een groots gebaar.

De gloed van saidar sprong tegelijk rond alle dertien zusters bij de Gezetenen op en een dikke streep zilver verscheen midden op het open veld, wentelde en werd een poort van tien pas hoog en honderd breed. Sneeuwvlokken dwarrelden er van de andere kant doorheen. Bevelend geschreeuw steeg op onder de soldaten en de eerste zware geharnaste ruiterij reed door de poort. De wervelende sneeuw erachter was te dicht om goed te kunnen zien, maar Egwene verbeeldde zich de Glanzende Muren van Tar Valon en de Witte Toren zelf te zien.

‘Het is begonnen, Moeder,’ zei Sheriam en het klonk bijna verbaasd. ‘Het is begonnen,’ beaamde Egwene. En als het Licht het wenste zou Elaida spoedig vallen. Van haar werd verwacht dat ze wachtte tot Brin zei dat er voldoende soldaten doorheen waren, maar ze kon zich niet inhouden. Ze zette haar hielen in Daishars flanken en reed de sneeuwbui op de vlakte in, waar de Drakenberg zwart en rokend afstak tegen een witte hemel.

31

Erna

Winterwinden en winterse sneeuw vertraagden in alle landen de handelskaravanen, als ze die al niet helemaal onmogelijk maakten tot de lente weer inviel. Van elke drie duiven van kooplieden stierven er twee door haviken of het weer, maar op de niet dichtgevroren rivieren voeren nog steeds schepen en vlogen de geruchten sneller dan bliksems. Duizenden geruchten en elk kreeg duizendvoudig zaad dat ontkiemde en groeide in sneeuw en ijs als ware het vruchtbare aarde.

In Tar Valon, zeiden enkele geruchten, waren grote legers op elkaar gestuit en stroomden de straten over van bloed en hadden opstandige Aes Sedai het hoofd van Elaida a’Roihan op een piek gestoken. Nee, Elaida had haar hand samengeknepen en de overlevende opstandelingen lagen nu smekend aan Elaida’s voeten. Nee, er hadden geen opstandelingen bestaan en de Witte Toren was niet gebroken. Het was juist de Zwarte Toren die gebroken was, door de intriges en de kracht van de Aes Sedai, en Asha’man maakten nu in vele naties jacht op Asha’man. De Witte Toren had het Zonnepaleis in Cairhien in puin gelegd en de Herrezen Draak was gebonden aan de Amyrlin Zetel, was haar speelpop en gereedschap. Sommige verhalen vermeldden dat Aes Sedai zich aan hem gebonden hadden, aan de Asha’man, maar dat geloofden slechts weinigen, en zij werden belachelijk gemaakt.

De legers van Artur Haviksvleugel waren weergekeerd om zijn reeds lang verdwenen rijk op te eisen, en de Seanchanen dreven allen voor hen uit – ze hadden in Altara zelfs de Herrezen Draak verslagen en hem verdreven. De Seanchanen waren gekomen om hem te dienen. Nee, hij had de Seanchanen in zee gedreven en hun leger volkomen vernietigd. Ze hadden de Herrezen Draak ontvoerd om voor hun keizerin te knielen. De Herrezen Draak was dood en er werd zowel gefeest als gerouwd, er waren evenveel tranen als kreten van vreugde. In alle naties verspreidden de verhalen zich als spinnenweb na spinnenweb, en mannen en vrouwen maakten plannen voor de toekomst omdat ze geloofden dat ze de waarheid kenden. Ze maakten plannen en het Patroon nam hun plannen op en verweefde ze tot de voorspelde toekomst.

Appendix

A

Aanvaarde – Jonge vrouw in opleiding tot Aes Sedai die een zekere beheersing in het geleiden van de Ene Kracht heeft ontwikkeld en gedeeltelijk zelf mag bepalen wat ze studeert. Na haar verheffing tot Aes Sedai wordt zij opgenomen in een Ajah en mag zij de stola met de Ajah-kleur dragen.

Ablar, Logain – Geldaanse geleider (geboren in 972 NE) die ooit beweerde de Herrezen Draak te zijn. Door hem braken in Geldan, Altara en Morland oorlogen uit. Hij werd gestild en was een gevangene van de Witte Toren, maar ontsnapte tijdens de opstand tegen Siuan Sanche. Met Siuan, Leane en Min trok hij naar Salidar, waar Nynaeve per ongeluk zijn gestilde gave heelde. Deze ontdekking was het eerste teken dat stillen niet permanent hoeft te zijn. Na zijn Heling ontsnapte Logain opnieuw. Zie: valse Draak, stillen.

A’dam – Voorwerp dat een geleidster tegen haar wil knecht. Alleen bruikbaar voor een vrouw die kan geleiden of dat kan leren, nutteloos voor andere vrouwen. De Seanchaanse versie bestaat uit een hals- en een armband, verbonden door een ketting, alle gemaakt van een zilverachtig metaal. Het aanraken van een a’dam die gedragen wordt door een geleidster, bezorgt een geleider veel pijn. Zie ook: damane.

Aes Sedai – In de Oude Spraak: Dienaren van Allen. Geleiders van de Ene Kracht. In een ver verleden zowel mannen als vrouwen, tegenwoordig alleen vrouwen. In veel landen gevreesd, maar ook wijd en zijd geëerd. Velen wijten het Breken van de Wereld aan hen, en verdenken hen van inmenging in rijksaangelegenheden. Toch zijn maar weinig heersers zonder Aes Sedai raadsvrouwe, zelfs in landen waar dit geheim moet blijven. Na enkele jaren geleiden krijgt een Aes Sedai een leeftijdloos uiterlijk, waardoor hun leeftijd moeilijk te schatten is. Zie ook: Ajah, Amyrlin Zetel, geleiden, Talenten, Tar Valon, Ware Bron.

Aiel – Afstammelingen van de Da’shain Aiel, de dienaren van de Draak tijdens de Eeuw der Legenden. Deze Da’shain hadden gezworen om de geweldloze Weg van het Blad te volgen. De voorouders van de Aiel braken deze eed gedurende de Tijd van Waanzin, waarin de Da’shain werden uitgemoord door bandieten. In de loop der tijd ontwikkelden de Aiel zich tot dodelijke krijgers op elk wapen behalve het zwaard, dat ze nooit aanraken. Uiteindelijk vestigden zij zich in de Woestenij en vergaten hun verleden, op de Wijzen en de stamhoofden na. De onthulling van dit geheim bevestigde dat Rhand Altor de voorspelde leider is, maar leidde ook tot een bittere broedertwist. Zie ook: Aielstammen.

Aiel-oorlog (976-978 NE) – Toen koning Laman van Cairhien Avendoraldera omhakte, trokken vier Aielstammen over de Rug van de Wereld. Ze plunderden Cairhien, waarna de strijd zich uitbreidde naar Andor en Tyr. Volgens de overlevering werden de Aiel bij Tar Valon volkomen verslagen, maar in feite sneuvelde Laman in deze Slag bij de Glanzende Muren. Toen dit bereikt was, staakten de Aiel de strijd en keerden ze terug naar de Woestenij.

Aielse krijgsgenootschappen – Elke Aielkrijger maakt deel uit van een krijgsgenootschap met eigen gebruiken en taken. De twaalf genootschappen: Aethan Dor (Roodschilden), Cor Darei (Nachtsperen), Duadhe Mahdi’in (Waterzoekers), Far Aldazar Din (Broeders van de Adelaar), Far Dareis Mai (Maagden van de Speer), Hama N’dore (Bergdansers), Rabien Sorei (Dageraadlopers), Seia Doon (Zwartogen), Shae’en M’taal (Steenhonden), Sha’mad Conde (Donderlopers), Sovin Nai (Meshanden) en Tain Shari (Zuiverbloedigen). Leden van een krijgsgenootschap vechten niet onderling, zelfs niet als er een bloedvete tussen hun stammen is.

Aielstammen – Dit zijn de Chareen, Codarra, Daryne, Goshien, Miagoma, Nakai, Reyn, Shaarad, Shaido, Shiande, Taardad en Tomanelle. Ze zijn verdeeld in sibben. Zowel stammen als sibben hebben een hoofd.

Aielwoestenij – Bar, vrijwel waterloos land ten oosten van de Rug van de Wereld. De Aiel spreken van het Drievoudige Land. De Trolloks noemen het de Stervensgrond.

Ajah – Een van de zeven orden waartoe alle Aes Sedai behalve de Amyrlin behoren. De Blauwe, Bruine, Gele, Groene, Grijze, Rode en Witte Ajah hebben elk een eigen filosofie over het gebruik en doel van de Ene Kracht. Inmiddels is ook het bestaan van een Zwarte Ajah aangetoond, een orde die de Duistere dient. Desondanks weigeren vele zusters dat onder ogen te zien en ontkent de Toren fel dat er een Zwarte Ajah bestaat. Zie: Aes Sedai, Amyrlin Zetel, Tar Valon.

Akashi, Lelaine – Aes Sedai van de Blauwe Ajah. Gezetene die al voor het vertrek uit Salidar in een felle machtsstrijd met Romanda Cassin verwikkeld is. Beschouwt Egwene als haar speelpop.

Algai’d’siswai – In de Oude Spraak: Vechters van de Speer. De titel van Aiel die de speer dragen en regelmatig deelnemen aan de strijd, in tegenstelling tot de ambachtslieden.

Almaeren, Nynaeve – Voormalige Wijsheid van Emondsveld, een Aes Sedai van de Gele Ajah. Een koppige, wilskrachtige jonge vrouw die moeilijk te overtuigen is. Als wilder is ze de sterkste geleidster in eeuwen, hoewel ze een onbewuste blokkering tegen geleiden heeft gehad, die alleen doorbroken werd wanneer ze razend was. Ondanks dat wist ze de Verzaker Moghedien tweemaal te verslaan. Heling is haar Talent; in Salidar volbracht ze het onmogelijke door de gestilde geleider Logain te helen. Ook de gesuste Siuan en Leane konden na haar Heling weer geleiden, hoewel ze minder sterk waren dan voorheen. Egwene heeft haar naar Ebo Dar gezonden, waar ze haar blokkering voorgoed doorbrak en met Lan huwde. Zie: Mandragoran.

Alruddin, Katerine – Ogenschijnlijk een Aes Sedai van de Rode Ajah, maar in feite van de Zwarte. Lid van het Toren-gezantschap dat Rhand Altor ontvoerde. Een van degenen die hem probeerden te breken. Bij Dumais Bron gevangengenomen en overgedragen aan de Wijzen.

Altara – Natie aan de Zee der Stormen, tussen Illian en Amadicia, voortdurend bedreigd door de Kinderen van het Licht. Het rijk beheerst de handel op de Eldar en is een uitvalspunt naar Illian en Morland. Altaranen zijn vooral betrokken bij hun stad of Huis, hun land komt op de tweede plaats, als het al een rol speelt. Slechts weinig edelen betalen belasting of betonen werkelijk eer aan de Kroon. De Troon der Winden geniet zo weinig aanzien dat vele machtigen hem geweigerd hebben. Het vaandel van Altara toont twee gouden luipaarden op een geblokt veld in rood en blauw. Zie ook: Wijzevrouw, Ebo Dar.

Altor, Rhand – Jongeman uit Emondsveld in Tweewater, die ta’veren is en een geleider. Hij is de Herrezen Draak, de verlosser die de Laatste Slag tegen de Duistere moet strijden. Tyr en Cairhien hebben zich aan hem onderworpen en hij heeft de stad Caemlin veroverd op de Verzaker Rahvin. Illian heeft hem tot koning gekroond en Aes Sedai hebben hem trouw gezworen. De Wijzen hebben hem erkend als de Car’a’carn, die de Aiel volgens hun voorspellingen zal verenigen en breken. Afgezanten van de Atha’an Miere hebben hem erkend als de Coramoor, de Uitverkorene uit de Jendai-voorspelling van het Zeevolk. Toch zijn er minstens evenveel mensen die zich tegen hem verzetten.

Alveren, Egwene – Jongste dochter van de dorpsmeester van Emondsveld, die na haar aankomst in de Witte Toren ongekend snel tot Aanvaarde werd verheven. Zij is een Droomster en trok met Rhand en Moiraine naar de Aiel om onderwezen te worden door hun droomloopsters. Opgeroepen door Aes Sedai die zich verzetten tegen de valse Amyrlin Elaida, werd ze in Salidar verheven tot Amyrlin in Ballingschap. Haar ervaringen met de Seanchanen, de Aiel, de Zwarte Ajah en de Verzakers maken Egwene beter toegerust voor dat ambt dan de meesten beseffen. Zie ook: Amyrlin Zetel, Droomster, Talenten.

Amadicia – Natie ten zuiden van de Mistbergen in het stroomgebied van de Sharia. De hoofdstad is Amador, gelegen aan de ooit belangrijke handelsroute tussen de oostelijke naties en Tarabon aan de Arythische Oceaan. Het was de zetel van de Kinderen van het Licht, wier Kapiteinheer-gebieder meer macht had dan de koning. Inmiddels veroverd door de Seanchanen.

Ambrey, Merana – Andoraanse Aes Sedai van de Grijze Ajah. Leidde het gezantschap van Salidar dat met de Herrezen Draak moest onderhandelen maar hem trouw heeft gezworen.

Amyrlin Zetel – Titel van de hoogste Aes Sedai, de gelijke van koningen en koninginnen. In het spraakgebruik vaak afgekort tot Amyrlin. Wordt voor het leven gekozen door de Zaal van de Toren, de belangrijkste raad van de Aes Sedai. Men zegt dat ze vrijwel onbeperkte macht heeft, maar in de praktijk moet ze rekening houden met de inzichten van de Ajahs. Siuan Sanche werd staf en stola ontnomen tijdens de opstand in de Witte Toren onder leiding van Elaida. Deze werd in 999 NE verheven tot Amyrlin. In datzelfde jaar verheven opstandelingen Egwene Alveren tot Amyrlin Zetel van de Toren in Ballingschap.

Amys – Een van de invloedrijkste Wijzen van de Aiel, vrouw van Rhuarc en zustermoeder van Aviendha.

Andor – Grootste natie van de oude wereld. Onafhankelijk sinds de dood van Artur Haviksvleugel. In dit rijk ligt de streek Tweewater, die volgens de geruchten in opstand is. De hoofdstad Caemlin is ingenomen door Rhand Altor, die de Leeuwentroon vrij houdt voor Elayne Trakand. Elayne is echter al jaren niet meer in Andor gezien. Er gaan geruchten dat koningin Morgase gevlucht is, dat zij en haar dochter vermoord zijn, dat Altor de troon wil. Dit laatste geldt zeker voor vele edelen. Sinds haar voorspelling dat Andor een cruciale rol zou spelen in de Laatste Strijd, heeft het rijk de aandacht van Elaida. Zie: a’Roihan, Trakand.

Angreaal – Uiterst zeldzaam voorwerp uit de Eeuw der Legenden waarmee iemand die uit de Ware Bron kan putten, meer van de Ene Kracht kan geleiden. Er zijn mannelijke en vrouwelijke varianten. Geruchten over angrealen die door mannen én vrouwen gebruikt kunnen worden, zijn nooit bevestigd. Hoe ze gemaakt werden is niet meer bekend. Zie: sa’angreaal, ter’angreaal.

Arad Doman – Natie aan de Arythische Oceaan, tegenwoordig verscheurd door burgertwisten en gevechten met volgelingen van de Herrezen Draak en tegen Tarabon. Bekend om zijn kooplui, waarvan de meesten vrouwen zijn. Het gezegde ‘een man met een Domani laten handelen’ duidt op het begaan van een blunder. Domanivrouwen zijn beroemd – en berucht – om hun schoonheid, verleidelijkheid en wulpse kledij. Het land wordt momenteel geregeerd door koning Alsalam. De hoofdstad is Bandar Eban.

Aran’gar – Mannelijke Verzaker die door de Duistere is teruggehaald uit het graf. Hoewel hij nu het lichaam van een vrouw heeft, is er niets veranderd aan zijn vermogen saidar te geleiden. Bij de Aes Sedai van Salidar doet hij zich voor als Halima Saranov, schrijfster van de Gezetene Delana Mosvani.

a’Roihan, Elaida do Avriny – Aes Sedai van de Rode Ajah, inmiddels verheven tot Amyrlin Zetel. Ooit als raadsvrouwe van koningin Morgase van Andor verantwoordelijk voor de opvoeding van Elayne en Gawein. Voorspellen is haar Talent. In 999 NE leidde zij een opstand tegen Siuan Sanche, die werd gestild. Sindsdien heerst zij met harde hand over de Aes Sedai in de Toren (ongeveer een derde van het totaal). Ondanks expliciete oproepen blijven de resterende Aes Sedai weg uit Tar Valon, zodat ze haar niet hoeven erkennen. Er is zelfs een groep die zich openlijk verzet; deze rebellen verzamelden zich in Salidar en kozen Egwene Alveren tot Amyrlin. Hoewel dit alles Elaida woest maakt, is ze er door een voorspelling van overtuigd dat zij uiteindelijk zal zegevieren.

Asha’man – In de Oude Spraak: Bewaker of Verdediger, altijd van waarheid en recht. De titel van de mannen die naar de Zwarte Toren bij Caemlin zijn gekomen om te leren geleiden. Anders dan Aes Sedai worden Asha’man in hun leertijd zeer onder druk gezet. Hun lessen zijn gericht op het gebruik van de Kracht als wapen. Zodra ze kunnen geleiden, moeten ze al hun taken met saidin uitvoeren. Nieuwkomers beginnen als Soldaat; ze dragen een eenvoudige zwarte jas met een hoge kraag. De verheffing tot Toegewijde geeft het recht een zilveren zwaard op de kraag te dragen. De hoogste rang, Asha’man, draagt op de kraag een rood gouden draak tegenover het zwaard. De mannen van de Zwarte Toren zijn voor het eerst als wapens ingezet bij Dumais Bron.

Hoewel vele vrouwen vluchten als ze merken dat hun man kan geleiden, zijn er toch veel gehuwde mannen in de Zwarte Toren. Zij gebruiken een eigen variant op de zwaardhandbinding om een band met hun vrouw aan te gaan. Deze binding, veranderd om gehoorzaamheid af te dwingen, is recentelijk ook gebruikt om gevangen Aes Sedai te binden. Zie: geleiden, saidin, stillen, sussen.

Atha’an Miere – In de Oude Spraak: Volk van de Zee. Zie: Zeevolk.

Avendoraldera – Boom in de stad Cairhien die groeide uit een loot van Avendesora, de Levensboom, in 566 NE geschonken door de Aiel. Omgehakt door koning Laman, om van het hout een troon te maken. Zie: Aiel-oorlog.

Aviendha – Ooit een Speervrouwe van de Bitterwatersibbe van de Taardad Aiel. Inmiddels een geleidster die voor Wijze leert. Ze koestert Rhands ivoren armband met rozen en doorns. Ze vergezelt haar naastzuster Elayne – wiens liefde voor Rhand ze deelt – en hoopt dat ze ooit eerstezusters zullen worden.

Aybara, Perijn – Ooit een stille en bedachtzame smidsleerling. Ontvluchtte Tweewater met Rhand, Mart en Egwene, achtervolgd door dienaren van de Duistere. Na zijn terugkeer bevrijdde hij de streek van Duistergebroed en Witmantels. Voor de Slag om Emondsveld huwde hij Faile Bashere. Sindsdien noemt men hem heer, en Guldenoog, vanwege zijn gele ogen die duiden op zijn band met de wolven. Om Rhand te ontzetten leidde hij Emondsvelders, Aiel, Cairhienin en Mayeners in de Slag bij Dumais Bron. Zijn banier is een wolvenkop, al voert zijn gevolg ook de oude banier van Manetheren.

B

Balwer, Sebban – Ooit ogenschijnlijk de schrijver van de Kapiteinheer-gebieder van de Witmantels. Leidde in feite Nials verspieders. Om zijn eigen redenen hielp hij toen de Seanchanen Amador innamen, Morgase naar Geldan te vluchten.

Bashere, Davram – Voluit: Davram t’Ghaline Bashere, heer van Bashere, Tair en Sidona, Wachter aan de Verwordingsgrens, Verdediger van het Hartland, krijgsmaarschalk van koningin Tenobia van Saldea. Gehuwd met Deira, vader van Faile. Joeg met 9000 ruiters achter Mazrim Taim aan naar Caemlin, waar hij zich aansloot bij de Herrezen Draak en met Mart Cauton het Legioen van de Draak stichtte.

Bashere, Zarine – Jonge vrouw uit Saldea die de Hoorn van Valere zocht, maar Perijn Aybara vond. Zij huwden vlak voor de Slag om Emondsveld, waarin zij zich beiden onderscheidden. Heeft de naam Faile aangenomen, dat in de Oude Spraak valk betekent. Ze is uitermate jaloers en zij heeft ook een felle afkeer van Berelain.

Bayanar, Sheriam – Aes Sedai van de Blauwe Ajah, ooit Meesteres der Novices in de Witte Toren. Toen Siuan Sanche werd afgezet, verzamelde zij de gevluchte Aes Sedai in Salidar, waar zij het verzet organiseerde. Egwene Alveren heeft haar tot Hoedster benoemd toen ze tot Amyrlin verheven werd. Heeft inmiddels een eed van trouw aan Egwene gezworen.

Bedrieging – Herontdekt gebruik van de Kracht, daterend uit de Eeuw der Legenden.

Beestenspul – Zwervend gezelschap van mensen en dieren die kunsten vertonen.

Beonin – Aes Sedai van de Grijze Ajah, lid van Sheriams kamp in Salidar. Heeft Egwene trouw gezworen. Haar zwaardhand is Dura Tervail.

Berowin – Wijzevrouw van de Kinne, uit Cairhien.

Bestendiging – Voluit: Oorlogen van Bestendiging. Toen de legers van Haviksvleugel onder leiding van Luthair Paendrag Mondwin in Seanchan landden, ontdekten ze talloze veelal door Aes Sedai geleide rijkjes in een voortdurende staat van oorlog. Soms sloten Aes Sedai zich aaneen tot groepjes die elkaar bestreden. Hun twisten gaven de legers van Haviksvleugel de gelegenheid om het hele werelddeel te veroveren, al duurde dit vele, vele generaties. De ruim negenhonderd jaar durende veroveringsoorlog wordt aangeduid als de Bestendiging.

Bhoda, Falion – Een Aes Sedai van de Zwarte Ajah, die met Liandrin de Witte Toren ontvluchtte. Inmiddels in dienst van Moghedien.

Bihara, Nesune – Kandoraanse Aes Sedai van de Bruine Ajah. Lid van het Toren-gezantschap dat Rhand Altor ontvoerde. Gevangengenomen bij Dumais Bron, inmiddels onder de hoede van de Wijzen.

Birgitte – Eerste vrouwelijke zwaardhand, neemt men aan. In feite de legendarische boogschutter die wordt opgeroepen door de Hoorn van Valere, maar toen Moghedien haar uit Tel’aran’rhiod wierp, overleefde ze dit slechts doordat Elayne haar als zwaardhand bond. Afgezien van haar schoonheid en vaardigheid met de boog heeft ze weinig van de figuur uit de verhalen.

Blauwe Ajah – Aes Sedai-orde, gewijd aan het handhaven van recht en gerechtigheid. Blauwe zusters worden geacht heel goede klerken en zeer bedreven in het leiden van heersers en machtigen te zijn.

Bloed, het – Term waarmee de Seanchanen hun edelen aanduiden. Men kan zowel tot het Bloed verheven als erin geboren worden.

Bond van de Rode Hand – Gedurende de Trollok-oorlogen een legendarische groep helden (Shen al Calhar) waarvan de laatste man sneuvelde tijdens de Slag bij Aemons Veld. Mart heeft de Bond bijna per ongeluk heropgericht en is uitgegaan van de krijgsregels uit de tijd van Haviksvleugel, toen de legers het grootst en best georganiseerd waren. Momenteel schaduwt de Bond, zo’n tienduizend man sterk, het leger van de opstandige Aes Sedai. Mart heeft bevolen dat Egwene Alveren beschermd moet worden indien zij wenst te vluchten, met alle zusters die haar willen volgen.

Boomdoders – Aielnaam voor Cairhienin, net als eedbrekers. Onder de Aiel gelden beide termen als de ergst denkbare beledigingen.

Boroleus, Erian – Aes Sedai van de Groene Ajah, uit Illian. Lid van het Toren-gezantschap dat Rhand Altor ontvoerde. Martelde Rhand dagelijks sinds hij bij een ontsnappingspoging twee van haar zwaardhanden doodde. Haar overlevende zwaardhanden zijn Rashan en Bartol. Bij Dumais Bron gevangengenomen en overgedragen aan de Wijzen.

Breken van de Wereld – In de Tijd van Waanzin werd elke mannelijke Aes Sedai krankzinnig. Zij veroorzaakten enorme aardschokken, effenden bergketens, stuwden nieuwe toppen omhoog en lieten oceanen binnenstromen waar land geweest was. Grote delen van de wereld werden geheel ontvolkt en de overledenen werden als stof in de wind verspreid. Deze vernietiging wordt in kronieken, verhalen en legenden aangeduid met het Breken van de Wereld. Zie: Draak, Eeuw der Legenden.

Brend, heer – Zie: Sammael.

Brin, Garet – Voormalig kapitein-generaal van de Andoraanse koninginnegarde, die nu het leger aanvoert van de Aes Sedai die zich verzetten tegen Elaida. Wordt beschouwd als een van de grootste levende krijgsheren. Zijn relatie met Siuan Sanche bezorgt hem bijna evenveel hoofdbrekens als haar.

Broederlozen – Zie: Mera’din.

Bruine Ajah – Aes Sedai-orde die elke betrokkenheid met de wereld verzaakt en zich wijdt aan de speurtocht naar kennis. In tegenstelling tot Roden en Blauwen worden de Bruinen geleid door een raad. Onder de Aes Sedai zijn zij verantwoordelijk voor het bewaren en bestuderen van geschriften.

C

Cadin’sor – In de Oude Spraak: werkkleding. Dracht van Aiel-krijgers; een jas en halflange broek in bruin** en grijstinten die opgaan in rotsen en schaduwen. Er worden zachte, kniehoge laarzen bij gedragen.

Caemlin – Hoofdstad van Andor. Verdeeld in een Buitenstad en een door de Ogier aangelegde Binnenstad, waar zich ook het koninklijk paleis bevindt. Rhand ontmoette er de erfdochter Elayne en haar broer Gawein. Sinds de verdwijning van Morgase en de strijd met Rahvin verbleef Rhand regelmatig in dit paleis, waar de troon leegstaat, in afwachting van Elaynes komst.

Cairhien – Zowel een natie langs de Rug van de Wereld als de hoofdstad ervan. De stad werd tijdens de Aiel-oorlog (976-978 NE) geplunderd en platgebrand, zoals zovele steden en dorpen. De oorlog dreef vele boeren naar de stad, waardoor het land afhankelijk werd van graanimporten. De moord op koning Galdrian (998 NE) resulteerde in een felle opvolgingsstrijd die tot hongersnood leidde. De Shaido-inval (door sommigen de Tweede Aiel-oorlog genoemd) onderbrak de burgeroorlog, maar de Aiel die Rhand Altor volgden maakten een einde aan de strijd. Als gevolg daarvan zwoeren de meeste edelen trouw aan de Herrezen Draak, maar de meeste van hen spelen nog steeds Daes Dae’mar, Colavaere Saighans mislukte poging om tijdens Rhands afwezigheid de troon te winnen, wat tot haar eerloze dood leidde.

Callandor – Het Zwaard dat geen zwaard is, het Onberoerbare zwaard. Een kristallen wapen dat zich in de Steen van Tyr bevindt, een krachtige mannelijke sa’angreaal. Volgens de Voorspellingen van de Draak was het opnemen ervan, met de val van de Steen, een belangrijk teken van de wedergeboorte van de Draak en het naderen van Tarmon Gai’don. Voor zijn vertrek uit Tyr dreef Rhand Altor het wapen in de vloer van het Hart van de Steen.

Calon Blauwster, Renaile din – De windvindster van de Vrouwe der Schepen van het Zeevolk.

Car’a’carn – In de Oude Spraak: Hoofd der hoofden. Volgens voorspellingen van de Aiel zou er bij dageraad een man uit Rhuidean komen, getekend door draken op beide onderarmen. Deze man zou de Aiel over de Drakenmuur leiden. De profetie van Rhuidean zegt dat hij hen zal verenigen en vernietigen, op het overblijfsel van een overblijfsel na.

Caraline van Huis Damodred – Cairhiense edelvrouwe die als Hoogzetel van haar Huis aanspraken op de troon had. Zij weigerde Rhands gezag als Herrezen Draak te aanvaarden en verzamelde met Toram Riatin een leger opstandelingen in de bossen bij Cairhien. De Tyreense Hoogheer Darlin Sisnera had zich bij hen gevoegd en maakte zeer tegen Torams zin, Caraline het hof. Toen Rhand was aangevallen met een dolk uit Shadar Logoth hielpen Caraline en Darlin zijn leven te redden. Omdat hun kamp bij deze aanval verwoest werd, verblijven beiden nu in Cairhien.

Carlinya – Aes Sedai van de Witte Ajah, lid van Sheriams kamp in Salidar. Heeft een eed van trouw aan Egwene gezworen.

Carridin, Jaichim – Inquisiteur van de Hand van het Licht en Duistervriend. Nials afgezant in Altara met de geheime opdracht het land rijp te maken voor een inval.

Casalain, Ishara – Dochter van Endara Casalain, landvoogdes onder Artur Haviksvleugel, en eerste koningin van Andor. Zij regeerde van ca. 994-1020 JV en wist Souran Maravaile, de grootste generaal van Haviksvleugel, over te halen zijn belegering van Tar Valon te beëindigen. Zij begreep dat men alleen aanspraak moet maken op het land dat men kan verdedigen. Volgens de geschiedkundigen huwde ze vanuit die wijsheid ook Maravaile. Anderen zien het als een liefdeshuwelijk, omdat hij niet van adel was. Ishara won de steun van de Witte Toren door haar wet dat de oudste dochter van een koningin van Andor moet worden opgeleid door de Witte Toren en door de Aes Sedai Ballair als raadsvrouwe te nemen. Ieder Andoraans Huis stamt af van Ishara en hun aanspraak op de Leeuwentroon berust op het aantal bloedlijnen dat hen met haar verbindt.

Casban, Galina – Voormalige overste van de Rode Aes Sedai en machtig lid van de Zwarte Ajah. Gevangen door de Shaido.

Cassin, Romanda – Aes Sedai van de Gele Ajah en de oudste Gezetene in Salidar. Met Lelaine Akashi verwikkeld in een felle machtsstrijd in de Zaal van de Toren. Beschouwt Egwene als haar speelpop.

Cauton, Mart (Martrim) – Jonge schelm uit Emondsveld, bevriend met Perijn en Rhand. Vergezelde Rhand naar Rhuidean, waar hij door een ter’angreaal stapte. Hoewel dat bijna zijn dood werd, leverde het ook een zegel met een vossenkop op, dat hem beschermt tegen saidar, en een lans met een zwaardkling waarop raven zijn afgebeeld. Sindsdien spreekt hij ook de Oude Spraak en heeft hij talloze herinneringen die hij eerst niet had. Hij is ta’veren en heeft opvallend veel geluk, ook in de strijd. Ervaren bevelhebbers als Rhuarc en heer Bashere roemen zijn tactisch inzicht en hechten grote waarde aan zijn suggesties. Momenteel vermist in Ebo Dar. Zie: Bond van de Rode Hand.

Ceandevin, Merilille – Grijze zuster van Cairhiense afkomst. Leidt het gezantschap van Salidar in Ebo Dar.

Cha Faile – In de Oude Spraak: Valkenklauw. Groep jonge Cairhienin en Tyreners die ji’e’toh proberen te volgen en Faile trouw hebben gezworen. In het geheim zijn ze haar persoonlijke verkenners en verspieders.

Chesa – Kamermeid van Egwene Alveren. Aangenomen door Sheriam, waarschijnlijk met als doel de Amyrlin te bespieden. Zie: Meri, Selame.

Clan – Het Zeevolk is verdeeld in clans. Elke clan bezit zijn eigen schepen. Aan het hoofd ervan staat een golfvrouwe, bijgestaan door een wapenmeester.

Coramoor – Letterlijk: Uitverkorene. Heraut van de Nieuwe Eeuw, aangekondigd in de Jendai-voorspelling van het Zeevolk.

Corenne – In de Oude Spraak: Terugkeer. Seanchaans begrip dat de terugkeer van de nazaten van het leger van Haviksvleugel naar het oude rijk aanduidt: een vloot van duizenden schepen met honderdduizenden soldaten en ambachtslieden die de Voorlopers zal volgen om de gestolen landen terug te winnen.

Corlie, Reanne – De Oudste van de Kinne, een Wijzevrouw uit Ebo Dar.

Cuendillar – Zie: Hartsteen.

D

Dabei, Theodrin – Wilder uit Arad Doman, die Aanvaarde was toen Egwene, Nynaeve en Elayne naar de Witte Toren kwamen. Belandde na de val van Siuan Sanche in Salidar, waar Egwene Alveren haar tot Aes Sedai verhief. Ze probeerde Nynaeve te helpen door haar blokkering te breken. Heeft Egwene trouw gezworen, maar doet alsof ze Romanda’s kant gekozen heeft. Zie ook: Orande.

Dachen, Nisao – Aes Sedai van de Gele Ajah, vermaard om haar gave ziekten van de geest te helen. Zwoer Egwene trouw toen haar betrokkenheid bij Mijrelles misdaad uitkwam. Haar zwaardhand is Sarin Hoigan.

Da’covale – Betekenis: Iemand die bezeten wordt of Persoon die eigendom is. Term om slaven aan te duiden, door Seanchanen even vaak gebruikt als bezit. Slavernij heeft een lange en opmerkelijke traditie in Seanchan. Slaven hebben de mogelijkheid op te klimmen tot posities van grote macht en aantoonbaar gezag, ook over mensen die vrij zijn. Zie ook: so’jhin.

Daes Dae’mar – In de Oude Spraak: Spel der Huizen of Grote Spel. Het geheel van intriges, complotten en manipulaties van de aanzienlijke geslachten. Hierbij wordt grote aandacht besteed aan subtiliteit, het beogen van het ene terwijl men het andere lijkt na te streven, en aan het bereiken van doelen met de minst zichtbare inspanning.

Dakvrouwe – Een begrip bij de Aiel, waar de woning het terrein van de vrouw is. Iedere man moet haar toestemming vragen om binnen te mogen komen, zelfs haar eigen gade. De term wordt ook gebruikt voor de vrouw die een veste leidt.

Damane – In de Oude Spraak: Beteugelde. Seanchaanse term voor een geleidster die wordt beheerst met een a’dam. Vrouwen die kunnen geleiden maar nog niet damane gemaakt zijn, worden marath’damane genoemd. Zie ook: sul’dam.

Dashiva, Corlan – Geleider van middelbare leeftijd. Zegt van een boerderij in de Zwarte Heuvels te komen, maar heeft een grote hekel aan het buitenleven. Erg onhandig met paarden en zwaarden. Maakt een afwezige indruk en praat veel in zichzelf. Door Rhand bevorderd tot Asha’man.

Delven – Zie: Talenten.

Der’morat – In de Oude Spraak: meester-opleider. Seanchaanse term voor oudere en ervaren begeleiders van bijzondere dieren, degenen die anderen oefenen. Een der’morat kan een tamelijk hoge rang innemen. De hoogste der’morat is de der’suldam, de vrouw die sul’dam oefent, in rang gelijk aan hoge legeraanvoerders. Andere der’morats zijn die van grolm, lopar, raken en to’raken. Zie ook: morat.

Dievenvanger – Man in Tyr of Mayene die in opdracht en tegen betaling gestolen waar terugvindt en misdadigers vangt.

Dochters van de Stilte – In de drie-duizendjarige geschiedenis van de Witte Toren zijn er weggezonden vrouwen geweest die hun lot niet wilden aanvaarden en probeerden zich te verenigen. Bijna al deze groepen werden door de Witte Toren hardvochtig ontbonden zodra ze ontdekt werden. Ze kregen strenge openbare straffen om een voorbeeld te stellen. De laatste van deze ontbonden groepen noemde zich de Dochters van de Stilte (794-798 NE). Ze bestond uit twee voormalige Aanvaarden en drieëntwintig door hen geoefende wilders. Allen werden naar Tar Valon gevoerd en gestraft, en de drieëntwintig wilders werden in het noviceboek ingeschreven. Slechts één verwierf de stola. Zie ook: Kinne.

Doemkrocht – Plaats waar de Duistere gekerkerd is.

Doodswachtgarde – Seanchaans keurkorps van mensen en Ogier. De menselijke gardisten zijn als kind geselecteerd om de keizerin te dienen, wier persoonlijk eigendom ze zijn. Fanatiek trouw en zeer trots op hun status als da’covale, die blijkt uit de raventatoeages op hun schouders. Hun helmen en wapenrustingen zijn diep donkergroen en bloedrood gelakt, hun schilden zijn zwart en hun speren en zwaarden zijn voorzien van zwarte kwasten. Zie ook: da’covale.

Dorn, Langwin – Rabauw en straatvechter uit Caemlin, een trouwe koninginneklant. Met zijn geliefde Breane volgt hij Morgase.

Draak – Bijnaam van Lews Therin Telamon tijdens de Oorlog van de Schaduw, ongeveer drieduizend jaar geleden. Hij was de grootste der Aes Sedai, maar zijn val was diep. In de krankzinnigheid die alle mannelijke Aes Sedai door de smet op saidin beving, doodde Lews Therin al zijn verwanten en vrienden. Zo verwierf hij de naam Verwantslachter. Zijn banier toonde een serpent met schubben van goud en keel, vlammende ogen, manen als van een leeuw en vier poten met elk vijf gouden klauwen. Zie ook: Voorspellingen van de Draak, valse Draak, Herrezen Draak.

Draakgezworenen – Algemene benaming voor volgelingen van de Herrezen Draak, vaak gebruikt door zijn tegenstanders of degenen die zich neutraal achten. In feite hebben velen die zo aangeduid worden nooit een eed afgelegd, en de term wordt ook gebruikt voor bandieten, waarvan sommigen de naam gebruiken om schrik aan te jagen. Veel gruweldaden zijn gepleegd door mensen die zich Draakgezworenen noemen.

Drakenmuur – Zie: Rug van de Wereld.

Drie Geloften – De drie eden die Aanvaarden met de Eedstaf in de hand afleggen als ze tot Aes Sedai worden verheven: nooit onwaarheid te spreken, nooit met de Ene Kracht een dodelijk wapen te maken en de Ene Kracht alleen als wapen te gebruiken tegen dienaren van de Schaduw of ter verdediging van het eigen leven of dat van een zuster of zwaardhand. De tweede eed werd het eerst ingesteld, als reactie op de Oorlog van de Schaduw. De eerste eed wordt formeel nagekomen, maar door het verzwijgen van feiten en raadselachtige bewoordingen is eronderuit te komen. Men neemt aan dat de laatste twee geloften onschendbaar zijn.

Droomloopster – Aielterm voor een vrouw die Tel’aran’rhiod kan betreden, dromen kan duiden en tot anderen kan spreken in hun dromen. Aes Sedai gebruiken soms ook deze term voor hun Droomsters, maar zij schrijven het met een hoofdletter: Droomloopster.

Droomster – Geleidster die Tel’aran’rhiod kan betreden. Dromen kan gebruikt worden om dromen te verklaren en toekomstige gebeurtenissen specifieker te duiden dan bij Voorspellen. De gave heeft echter niets met de Ene Kracht te maken, al bestaan er wel ter’angrealen waarmee iedereen gemakkelijk de Ongeziene Wereld betreedt. De laatste Droomster voor Egwene was Corianin Nedeal, gestorven in 526 NE. Zie: Alveren.

Duistere – Meest gebruikte aanduiding voor de tegenstander van de Schepper, de bron van het kwaad, die gekerkerd is in Shayol Ghul. Een poging om hem te bevrijden veroorzaakte de Oorlog van de Schaduw, de bezoedeling van saidin, het Breken van de Wereld en het einde van de Eeuw der Legenden.

Duistervriend – Volgeling van de Duistere, gelooft grote beloningen en macht te gewinnen, zelfs onsterfelijkheid, zodra de Duistere bevrijd zal zijn. Onder elkaar gebruiken ze soms de oude naam: Vrienden van het Duister.

Dumais Bron – Plek aan de weg van Cairhien naar Tar Valon waar zich drie bronnen bevinden bij een kleine rotshoogte. Het toneel van een grote slag tussen de Shaido en de troepen van Altor. Hier zwoeren de eerste Aes Sedai de Herrezen Draak trouw.

Dyelin van Huis Taravin – De nicht van koningin Morgase van Andor. Mochten Morgase en Elayne sterven, dan volgt zij hen op.

E

Ebo Dar – Oude havenstad aan een baai van de Zee der Stormen, ooit Barashta geheten. Hoofdstad van Altara. Op de ene oever van de Eldar wonen de welgestelden; op de andere ligt de Rahad, een rauwe volkswijk. Beide stadsdelen worden doorsneden door vele kanalen en bruggen. De stad is even legendarisch om zijn tweegevechten als om de zeden van zijn inwoonsters. Deze vrouwen zijn beleefd, maar vechten om mannen en zetten elke belediging betaald met het mes. Inmiddels veroverd door de Seanchanen.

Edarra – Jonge Wijze van de Ne-dersibbe van de Shiande Aiel. Ze kan geleiden.

Eenheid – Geestestoestand die Rhand de Leegte noemt, waarin de geest zich vrij maakt en één wordt met het Al.

Eerste Twaalf – Bij een bijeenkomst van het Zeevolk worden de oudste twaalf aanwezige zeilvrouwes of golfvrouwes aangeduid met deze titel.

Eerstekapitein – Aanvoerder van de Illianer Gezellen. Vier gouden polsbanden en drie gouden pluimen op de helm geven zijn rang aan. De daarop volgende is de tweedekapitein (drie gouden polsbanden, drie gouden pluimen met een groene punt op de helm). Hij beveelt onderkapiteins (met twee gele polsbanden en twee groene pluimen). Onder hen staan sarzanten (een gele polsband en groene pluim). De vaandrager is te herkennen aan twee onderbroken gele kringen rond de manchetten en een gele pluim.

Eeuw – Aanduiding van een tijdperk. De juiste duur van een Eeuw is onbekend, maar het is duidelijk dat ze duizenden jaren duurt. Zie ook: Rad des Tijds, Patroon van een Eeuw.

Eeuw der Legenden – Eeuw die eindigde door de Oorlog van de Schaduw en het Breken van de Wereld. Tijdperk waarin Aes Sedai dingen deden die men later wonderen noemde.

Efalin – Hoofd van de Far Dareis Mai van de Shaido Aiel.

Elayne – Erfdochter van Andor, zuster van Gawein en halfzuster van Galad. Een van de sterkste geleidsters sinds eeuwen, met een Talent voor het maken van angrealen. Haar verdwijning uit de Witte Toren zorgde voor een dieptepunt in de relatie tussen de Aes Sedai en Andor. Tijdens haar jacht op leden van de Zwarte Ajah, redde ze Birgittes leven door haar als zwaardhand te binden. Belandde na de val van Siuan Sanche in Salidar, waar Egwene haar tot Aes Sedai verhief. Inmiddels is ze in Ebo Dar met Nynaeve. Namens Egwene heeft ze een overeenkomst gesloten met de Kinne en de Windvindsters van het Zeevolk.

Ene Kracht – Kracht die geput wordt uit de Ware Bron. Weinigen kunnen de Ene Kracht leren geleiden en een nog kleinere groep is deze gave aangeboren. Wie van die laatste groep de Kracht niet leen beheersen, sterft vrijwel altijd een verschrikkelijke dood. Sinds de Tijd van Waanzin wordt elke geleider vroeg of laat krankzinnig, waarna hij levend wegrot door een afschuwelijke ziekte. De Aes Sedai zoeken naar meisjes met deze gave, zowel om levens te redden als om het aantal Aes Sedai te vergroten. Ze speuren ook naar mannen met deze gave, om hun krankzinnige daden te voorkomen. Zie ook: saidar, saidin, stillen, Ware Bron, wilder.

Erfdochter – Titel van de erfgename van de troon van Andor. De oudste dochter van de koningin volgt haar moeder op. Als er geen dochter is, gaat de titel over op het naaste vrouwelijke familielid. Meningsverschillen over het begrip ‘naaste’ hebben diverse malen geleid tot een opvolgingsstrijd.

F

Faile – In de Oude Spraak: Valk. Roepnaam van Zarine Bashere.

Fajin, Padan – Zie: Mordeth.

Farede-kalender – Inmiddels alom in gebruik. Heeft een week van ro dagen, een maand van 28 dagen en een jaar van 13 maanden. De maanden zijn: Taisham, Jumara, Saban, Aine, Adat, Saven, Amadaine, Tammaz, Maighdal, Choren, Shaldien, Nesan en Danu. Zie ook: Feestdagen, Jaartellingen.

Farsen, Min (Elmindreda) – Jonge vrouw uit Baerlon die soms rond personen beelden en aura’s ziet die te maken hebben met hun verleden en toekomst. Aes Sedai nemen aan dat zij flitsen van het Patroon ziet. Vanwege haar gave werd ze naar de Toren ontboden, waar ze vriendschap sloot met Egwene, Elayne en Nynaeve. Ze bevrijdde Siuan en Leane en vluchtte samen met hen en Logain naar Salidar. Ze trok met het gezantschap van Salidar naar Caemlin om Rhand terug te zien, op wie zij verliefd is. Samen met Rhand werd zij ontvoerd door Aes Sedai uit Tar Valon, en bevrijd tijdens de Slag bij Dumais Bron.

Feestdagen – Er zijn verschillende feestdagen die buiten de maandtelling vallen: Zonnedag (de langste dag van het jaar), het Dankdagfeest (eens in de vier jaar op de lente-equinox), en het Feest van de Verlossing Aller Zielen, ook Allerzielen genoemd (eens in de tien jaar op de herfst-equinox). Hoewel er vele feesten zijn die wijd en zijd gevierd worden (zoals het Lichtfeest, als het oude jaar eindigt en het nieuwe begint), kent elk land ook eigen feesten, net als vele dorpen en steden. De Grenslanden kennen de minste festivals en feestdagen, de steden Illian en Ebo Dar de meeste.

Freidhen, Alviarin – Aes Sedai van de Witte Ajah, verheven tot Hoedster van de Kronieken. Overste van de Zwarte Ajah, in dienst van Mesaana. Heeft een kille geest en nog killere ambities.

G

Gaebril – Schuilnaam van de Verzaker Rahvin in Andor. Dwong Morgase haar rechterhand Garet Brin te verbannen. Een periode van wanbeleid volgde, resulterend in Morgases vlucht. Geruchten van haar dood lokten een aanval van Rhand Altor uit. Deze doodde Gaebril met lotsvuur en veroverde Andor voor Elayne.

Gai’shain – In de Oude Spraak: Zij die in de strijd vrede gezworen zijn. Aiel die in de strijd gevangengenomen worden, zijn volgens ji’e’toh verplicht hun overwinnaar een jaar en een dag nederig te dienen, zonder een wapen aan te raken of geweld te gebruiken. Wijzen, smeden, kinderen onder de tien en zwangere vrouwen kunnen geen gai’shain worden. Volgens zeer oud gebruik kan wie ji’e’toh niet volgt geen gai’shain gemaakt worden. Desondanks zijn de Shaido begonnen Cairhienin en andere gevangenen in gai’shain-gewaden te kleden, en velen menen dat deze mensen niet na een jaar en een dag vrijgelaten hoeven worden omdat ze ji’e’toh niet volgen. Zie ook: grauwheid.

Galad van Huis Damodred (Galadedrid) – Halfbroer van Elayne en Gawein, met dezelfde vader: Taringael Damodred. Ter afronding van zijn opleiding als zwaardmeester reisde hij met Elayne en Gawein naar Tar Valon. Na de val van Siuan Sanche trad hij toe tot de Kinderen van het Licht.

Gallenne, Bertin – Kapiteinheer en aanvoerder van de Mayeense Vleugelgarde.

Garenia – Sterke Kinsvrouw, afkomstig uit Saldea.

Gaul – Steenhond van de Imran-sibbe van de Shaarad Aiel. Perijn bevrijdde hem in Remen en om die toh te kwijten vergezelde hij Perijn naar Tweewater. Hij is verliefd op Bain die een speciale band heeft met Faile. Net als haar naastzuster Chiad is Bain een Speervrouw, dus moeilijk te winnen.

Gawein van Huis Trakand – Halfbroer van Galad, broer van Elayne. Zal Eerste Prins van het Zwaard worden als Elayne de troon bestijgt. Kwam als haar beschermer en leerling in de zwaardkunst naar Tar Valon. De val van Siuan Sanche was zijn meesterproeve als zwaardmeester en aanvoerder. De strijders die zich achter hem schaarden om Siuan af te zetten, noemen zich sindsdien de Jongelingen.

Hij veracht Aes Sedai maar heeft gezworen hen te dienen en hij haat Rhand Altor maar zwoer hem geen kwaad te doen, omdat hij Egwene Alveren meer dan wat ook liefheeft. Hij weet niet dat Egwene inmiddels degenen leidt die zich verzetten tegen de Amyrlin die hij dient.

Geldan – Natie ten zuiden van Tweewater en ten noorden van Amadicia. In 998 NE regeerde koning Johanin vanuit het Jhedapaleis in Jehanna. Na de komst van de Profeet van de Herrezen Draak, werd hij afgezet en werd het land achtereenvolgens geregeerd door vier verschillende vorsten. De laatste, Alliandre Maritha Kigarin, blijft aan de macht door het optreden van de Profeet te gedogen. Zie ook: Profeet van de Herrezen Draak.

Gele Ajah – Aes Sedai-orde die zich wijdt aan de studie van Heling.

Geleiden – Aanwenden van een of meer van de vijf stromen van de Ene Kracht.

Gewichten – De basis is 1 pond. 10 pond = 1 steen, 10 steen = 1 macht, 10 macht = 1 ton.

Gezellen – Keurkorps van Illian, geleid door eerstekapitein Demetre Marcolin. Het vormt de lijfwacht van de koning en bewaakt belangrijke posten in Illian. De gezellen worden tijdens veldslagen ingezet als stoottroepen. Anders dan bij de meeste keurkorpsen zijn buitenlanders welkom, mits ze niet uit Tyr, Altara of Morland komen. Deze kunnen zelfs de hoogste rang bereiken, evenals niet-edelen, wat beide ongebruikelijk is. Ze dragen groene jassen, borstkurassen met de negen bijen van Illian en puntige helmen met stalen gezichts beschermers.

Gezetene – Een van de drie afgevaardigden van elke Ajah in de Zaal van de Toren. Gezetenen, Amyrlin Zetel en Hoedster van de Kronieken bespreken in de Zaal alles wat van belang is voor de Aes Sedai.

Gholam – Schaduwgebroed, eeuwenlang niet meer gezien in de wereld, maar in de Oorlog van de Kracht een onstuitbaar wapen van de Duistere.

Gil, Basel – Voormalige herbergier van De Koninginnezegen in Caemlin. Trouwe koninginneklant en goede vriend van Thom Merrilin. Vergezelde Morgase op haar vlucht uit Andor.

Golfvrouwe – Hoofd van een Zeevolk-clan. Zij benoemt een wapenmeester en stelt meestal een windvindster aan als raadsvrouwe. Herkenbaar aan een dubbel zonnescherm met gouden franje en de vele munten aan haar neusketting. Zie ook: Zeevolk.

Gradi, Jur – Boer van midden twintig die ondanks de bezwaren van zijn vrouw getest werd en geleiden bleek te kunnen leren. Streed met de andere Asha’man in de Slag bij Dumais Bron. Vergezelt nu Perijn.

Grauwheid – Aielterm voor de gesteldheid van veel Aiel na Altors onthulling dat hun voorouders strikt geweldloos leefden tot zij na het Breken gedwongen werden zichzelf te verdedigen. Sommigen gooien hun speren weg en vluchten. Anderen weigeren het wit van de gai’shain af te leggen als de tijd daarvoor gekomen is. Velen ontkennen de waarheid en weigeren de Car’a’carn te volgen; dezen keren terug naar de Woestenij of sluiten zich aan bij de Shaido die zich tegen Altor gekeerd hebben.

Grenslanden – Noordelijke rijken grenzend aan de Verwording: Saldea, Arafel, Kandor en Shienar. Hun geschiedenis is bloedig; er is geen jaar zonder strooptochten, invallen of invasies van Trolloks en Myrddraal.

Grijze Ajah – Aes Sedai-orde gewijd aan bemiddeling. De leden bevorderen harmonie en overeenstemming.

Groene Ajah – Aes Sedai-orde die zich gereed houdt voor Tarmon Gai’don. Tijdens de Trollok-oorlogen werd ze ook de Strijdende Ajah genoemd. Groene zusters vinden dat Aes Sedai meerdere zwaardhanden mogen binden. Dit is niet alleen een persoonlijke voorkeur. De vele zwaardhanden van de Groene Ajah betekenden vaak een beslissend overwicht in de strijd.

Grote Heer van het Duister – Naam waarmee Duistervrienden Shai’tan aanduiden, omdat zij het gebruik van zijn ware naam duisterschennis vinden.

Grote Patroon – Het Rad des Tijds weeft de Patronen der Eeuwen tot het Grote Patroon. Het Grote Patroon omvat het geheel van bestaan en werkelijkheid; verleden, heden en toekomst.

Grote Raad – Hoogste raad van de Zwarte Ajah, die dertien leden telt. Momenteel is Alviarin Freidhen, in naam een Witte zuster, hoofd van de Raad en dus overste van de Zwarte Ajah. Haar voorgangster was Jarna Malari, die zich voordeed als Grijze.

Grote Serpent – Symbool van tijd en eeuwigheid, van vóór de Eeuw der Legenden. Het heeft de vorm van een slang die in zijn eigen staart bijt. Aes Sedai dragen een ring in de vorm van het Grote Serpent.

Grote Verwording – Levensgevaarlijk gebied in het verre noorden, volledig bezoedeld door de nabijheid van de Duistere. Broedplaats van Trolloks, Myrddraal en andere Schaduwschepsels.

Guldenoog – Bijnaam van Perijn onder de bewoners van Tweewater.

H

Hailene – In de Oude Spraak: Zij die eerst komen of Voorlopers. Naam van de strijdmacht die de Seanchanen vooruitstuurden om de landen te verkennen waarover Artur Haviksvleugel ooit heerste. Nu geleid door Hoogvrouwe Suroth. Aangevuld met rekruten uit de veroverde landen, is de Hailene veel verder gegaan dan de gestelde doelen.

Hanlon, Daved – Duistervriend en voormalig hoofd van de Witte Leeuwen. Diende de Verzaker Rahvin, toen deze als heer Gaebril de stad Caemlin in zijn greep hield. Werd met het restant van de Witte Leeuwen naar Cairhien gezonden om de opstand tegen de Herrezen Draak te versterken. Toen de Witte Leeuwen vernietigd werden bij Mordeths aanval op Rhand, kreeg Hanlon om onbekende redenen het bevel terug te keren naar Caemlin.

Haran, Shaidar – In de Oude Spraak: Hand van de Schaduw. Een Myrddraal die verschilt van elke andere. Myrddraal lijken uit een mal gegoten: ze hebben hetzelfde humorloze, wrede karakter, dezelfde gelaatstrekken en dezelfde lengte. Shaidar Haran is de helft langer, heeft gevoel voor humor en kan geleiden.

Harella, Faeldrin – Groene Aes Sedai die trouw heeft gezworen aan de Herrezen Draak.

Harkin, Bera – Andoraanse Groene Aes Sedai die met Kiruna Nachiman door Sheriam als afgezant van Salidar naar Altor is gestuurd. Zwoer bij Dumais Bron trouw aan de Herrezen Draak. Ze heeft drie zwaardhanden.

Hartsteen – Onverwoestbaar materiaal uit de Eeuw der Legenden. Alle kracht die wordt uitgeoefend om hartsteen te breken, wordt door de steen opgenomen en maakt die sterker. In de Oude Spraak heet het cuendillar.

Haviksvleugel, Artur – Artur Paendrag Tanreall. Legendarische vorst die van JV 943-994 alle landen ten westen van de Rug van de Wereld en sommige voorbij de Aielwoestenij verenigde. Van de legers die hij in JV 992 over de Arythische Oceaan stuurde, werd na zijn dood niets meer vernomen. Die dood veroorzaakte de Oorlog van de Honderd Jaren. Zijn blazoen toonde een gouden havik in de vlucht.

Hemelvuisten – Licht bewapende Seanchaanse eenheden die door to’raken naar het slagveld worden gevlogen. Doordat to’raken slechts een beperkt gewicht kunnen meevoeren zijn het kleine mannen en vrouwen. Geharde soldaten die voornamelijk worden ingezet bij snelle invallen, verrassingsaanvallen op een achterhoede en op plaatsen waar snelheid van belang is.

Herimon, Seaine – Lugardse Gezetene voor de Witte Ajah, die Siuan Sanche voorstelde nadat de stemmen in de Zaal van de Toren staakten. Na Siuans val is ze in de Toren gebleven, omdat ze vindt dat de Toren heel en ongebroken moet zijn.

Herrezen Draak – Volgens de Voorspellingen van de Draak de wedergeboren Lews Therin Telamon. Men vreest hem omdat de geschriften voorspellen dat hij de wereld opnieuw zal breken. Velen erkennen Rhand Altor als de Herrezen Draak. Zie ook: Altor, valse Draak.

Hoedster van de Kronieken – Hoogste Aes Sedai na de Amyrlin Zetel, wier rechterhand en schrijfster zij is. Volgens het gebruik kiest de Amyrlin een Hoedster uit haar eigen Ajah.

Hoogheer – Hoge Tyreense edelman. Niet te verwarren met een Heer van het Land, die van lagere stand is. De Hoogheren vormen een raad die het land bestuurt in plaats van een koning of koningin.

Hoorn van Valere – Doel van de Grote Jacht. Legendarische hoorn die dode helden oproept tot de strijd. Werd door Moiraines gezelschap gevonden in het Oog van de Wereld. Mart stal hem in Falme, waarna de helden van weleer aan de kant van de Herrezen Draak streden. Onwetend van deze gebeurtenissen heeft men in Illian een nieuwe Jacht op de Hoorn uitgeroepen. In vele landen zijn nu gezworen Jagers op de Hoorn te vinden. Zelfs onder de Aes Sedai weten weinigen dat de Hoorn is gevonden en gebruikt, of dat deze nu in de Witte Toren verborgen is.

Hopwil, Eben – Jonge geleider van nog geen zestien die zich ouder voordoet, omdat hij anders geen dienst had kunnen nemen. Vocht als Toegewijde in de Slag bij Dumais Bron en is inmiddels door Rhand bevorderd tot Asha’man. Wordt veel ingezet als verkenner.

I

Illian – Grote haven aan de Zee der Stormen, hoofdstad van de gelijknamige natie. Een oeroude vijand van Tyr. De banier van Illian toont negen gouden bijen op een veld van sinopel. Rond het Tammuzplein in het hart van de stad liggen het Paleis van de Koning, de Grote Zaal van de Raad van Negen en het gebouw van de Vergadering. Nadat Rhand Sammael versloeg kroonde de Raad hem tot koning van Illian.

J

Jaartellingen – De Tomaanse kalender (ontworpen door Toma dur Ahmid) werd ongeveer twee eeuwen na de dood van de laatste mannelijke Aes Sedai ingevoerd. Deze kalender telde de jaren na het Breken van de Wereld (NB). In de Trollok-oorlogen werden vele archieven vernietigd, zoveel dat er onenigheid ontstond over de juiste data volgens de Tomaanse kalender. Tiam van Gazar stelde toen een nieuwe telling voor die begon bij het einde van de oorlogen, met het eerste Jaar in Vrijheid (JV). De kalender van Artur Haviksvleugel telde de jaren vanaf de stichting van zijn rijk (VB, Vanaf het Begin), maar deze is nu nog slechts bekend bij geschiedkundigen. Na de algemene ontreddering die de Oorlog van de Honderd Jaren bracht, werd de Farede-kalender ingevoerd. Deze begint met het eerste vredejaar na de Oorlog van de Honderd Jaren. De kalender, die de jaren van de Nieuwe Eeuw (NE) meet, wordt nu alom gebruikt.

Jendai-voorspelling – Zie: Coramoor.

Ji’e’toh – In de Oude Spraak: Eer en verplichting of Eer en plicht. De ingewikkelde gedragscode die het leven van de Aiel beheerst, en die een boekenplank aan uitleg nodig heeft. Een voorbeeld: er zijn vele manieren om in de strijd eer te winnen. De minste is door te doden, want eenieder kan dat. De eervolste is door een bewapende en levende vijand aan te raken zonder deze te verwonden. Ergens halverwege ligt het gai’shain maken van een vijand. Oneer kent in ji’e’toh ook vele niveaus. Vele daarvan worden als erger beschouwd dan pijn, verwondingen of zelfs de dood. Tevens zijn er vele niveaus van toh (verplichting), maar zelfs de kleinste toh dient volledig voldaan te worden. Toh weegt zo zwaar dat Aiel vaak oneer accepteren om een verplichting te voldoen die buitenstaanders onbelangrijk achten.

K

Karaethon Reeks – Zie: Voorspellingen van de Draak.

Ketellappers – Eigenlijke naam: Tuatha’an, het Trekkende Volk. Zwervende volgelingen van de Weg van het Blad, een filosofie van volledige geweldloosheid. Tuatha’an die geweld gebruiken, worden Verlorenen genoemd en doodverklaard.

Kinderen van het Licht – Militante orde gewijd aan de strijd tegen de Duistere en het uitroeien van Duistervrienden. Gesticht tijdens de Oorlog van de Honderd Jaren. Bezitten een zeer rechtlijnig geloof, en de overtuiging dat alleen zij weten wat juist is. Alles wat ze niet begrijpen, ook geleiden, wijten zij aan de Duistere. Aes Sedai en degenen die hen steunen beschouwen zij als Duistervrienden. Zij hadden hun hoofdkwartier in Amador, maar dat is inmiddels veroverd door de Seanchanen. Emon Valda, hun nieuwe Kapiteinheer-gebieder, is echter met een groot aantal legioenen naar het noorden ge-troken. Zie: Witmantels.

Kinne – Groep in Ebo Dar, die al sinds de Trollok-oorlogen (ca. 1000-13 50 NB) uitgestotenen en wegloopsters van de Toren opvangt. De stichters, uitgestotenen die niet naar huis durfden vanwege de oorlog, vluchtten zover mogelijk van het strijdtoneel naar Barashta, een stad die dichtbij het huidige Ebo Dar lag. Hoewel de Kinne zich voor de Aes Sedai verborg en nieuwelingen heel lang in het ongewisse liet over de groep, voor het geval de Aes Sedai hen zouden terughalen, heeft de Witte Toren altijd van hun bestaan geweten. Aanvankelijk werd niets ondernomen omdat de oorlog voorrang had, en uiteindelijk besefte de Toren dat de Kinne beter intact kon blijven. Voordien wisten de meeste wegloopsters -alle ontkenningen ten spijt- te ontsnappen, maar met deze geheime val (alleen volleerde zusters wisten ervan) kon de Toren er negen uit tien terughalen. Doordat de Kinsvrouwen vaak verhuisden om hun bestaan en aantal geheim te houden en om te voorkomen dat men opmerkte dat ze veel langzamer verouderden, nam de Toren aan dat ze slechts met weinigen waren. De Kinne heeft geen wetten maar veeleer regels die gebaseerd zijn op de regels voor novices en Aanvaarden en ook voortkomen uit de noodzaak van geheimhouding. Vanwege hun oorsprong houden ze zeer streng de hand aan die regels. Recente ontmoetingen van Aes Sedai met de Kinne leidden tot schokkende onthullingen. Zo blijken er twee keer zoveel Kinsvrouwen als Aes Sedai te zijn, en zijn sommigen van hen ruim honderd jaar ouder dan de oudste Aes Sedai sinds de Trollok-oorlogen. Zie ook: Dochters van de Stilte, Weefkring.

Koin – Klein vaandel dat in het Cairhiense leger op de rug van een edele is bevestigd.

Koninginnegarde – Keurtroepen van de koningin van Andor. Garde en leger worden in oorlogstijd aangevoerd door de Eerste Prins van het Zwaard, hoewel de koningin zelf deze vaak vergezelt.

Koppelen – De gave van geleidsters om hun stromen samen te voegen. De samengevoegde stroom is minder dan de som der individuele stromen, maar door de geleidster die de koppeling leidt, wordt hij veel preciezer en met meer effect dan individuele stromen gericht. Hoewel mannen binnen een cirkel gehaald kunnen worden, kunnen slechts vrouwen er één vormen. Tot 13 vrouwen kunnen koppelen zonder dat er een man aanwezig is. Als één man koppelt, kan de cirkel 26 vrouwen bevatten. Twee mannen maken een cirkel van 34 vrouwen mogelijk, enzovoorts, tot de grens van zes mannen en 66 vrouwen bereikt is. Met uitzondering van cirkels van 1 man en 1 vrouw, 2 mannen en x vrouw of 2 mannen en 2 vrouwen, moet er altijd een vrouw meer in de cirkel zijn dan er mannen zijn. Gewoonlijk kan zowel een man als een vrouw leiden, maar een man moet leiden in een cirkel van 72, een van 1 man en 1 vrouw, of een tot 13 met meer dan 1 man. Los van deze uitzonderingen moet een cirkel met het minimum aantal mannen geleid worden door een vrouw. Hoewel mannen over het algemeen sterker zijn in de Kracht, zijn cirkels met vrijwel gelijke aantallen mannen en vrouwen het sterkst.

L

Lanskapitein – In de meeste naties worden wapenknechten in de strijd niet aangevoerd door een edelvrouwe. Zij neemt daarvoor een beroepssoldaat in dienst, bijna altijd een burger, die de troepen ook oefent. Soms wordt deze man ook wel aangeduid als Zwaardkapitein, Meester der Paarden of Meester der Lansen. Er gaan vaak geruchten over een innige band tussen edelvrouwes en lanskapiteins. Soms zijn ze waar.

Lansen, Annoura – Grijze Aes Sedai uit Tarabon, raadsvrouwe van de Eerste van Mayene.

Legioen – Een legereenheid van de Witmantels, 2000 man sterk.

Legioen van de Draak – Groot leger van voetvolk, allen Draakgezworenen. Door Davram Bashere uitgerust met kruisbogen en geoefend, op basis van met Man Cauton ontwikkelde denkbeelden die sterk afwijken van de gebruikelijke inzet van voetvolk. Velen melden zichzelf aan, maar de meesten worden aangebracht door de zoekgroepen van de Zwarte Toren. Deze verzamelen allen in een streek die de Herrezen Draak willen volgen. Pas nadat ze hen door een poort naar Caemlin hebben gebracht testen ze wie kan leren geleiden. Het restant, verreweg het grootste deel, gaat naar Basheres opleidingskampen.

Lengtematen – 10 duim = 3 hand = 1 voet, 3 voet = 1 pas, 2 pas = 1 stap, 1000 stap = 1 span, 4 span = 1 roede.

Liah – Speervrouw met zware littekens op haar gezicht. Lijfwacht van Altor, stierf in Shadar Logoth.

Liandrin – Rode Aes Sedai uit Tarabon, met Wilsdwang als Talent. Haar ontvoering van Nynaeve, Egwene en Elayne bewees dat de Zwarte Ajah bestaat. Roofde voordat haar verraad uitkwam twaalf ter’angrealen uit de Toren en vluchtte met twaalf Zwarte zusters naar Tyr. Trok vandaar door naar Tanchico, achtervolgd door Elayne en Nynaeve. Door Moghedien bij wijze van straf afgeschermd.

Librije – Grote geschriftenverzameling in Tar Valon, Cairhien en andere steden.

Lini – Verzorgster van Elayne en daarvoor van haar moeder Morgase. Heeft een grote innerlijke kracht, scherpe ogen en een schat aan spreuken en zegswijzen.

M

Mandragoran, al’Lan – Zwaardhand van Moiraine, Dai Shan (krijgsheer) uit de Grenslanden. Ongekroonde koning en enige levende heer van Malkier, dat rond zijn geboorte (953 NE) werd opgeslokt door de Verwording. Begon op zijn zesde een eenmansoorlog tegen de Verwording en de Schaduw, tot hij in 979 NE door Moiraine Damodred als zwaardhand werd gebonden. Na Moiraines verdwijning vertrok hij spoorslags naar Mijrelle, op wie zijn binding was overgegaan. Sindsdien heeft Mijrelle geprobeerd de doodsdrang te genezen die het sterven van een Aes Sedai in haar zwaardhand opwekt. Toen Egwene dit ontdekte, zond ze Lan naar Nynaeve in Ebo Dar. Sinds zijn aankomst heeft Nynaeve veel bereikt, mede door hem te huwen.

Marath’damane – In de Oude Spraak: Zij die beteugeld moeten worden. Seanchaanse term voor vrouwen die kunnen geleiden, maar nog geen a’dam dragen. Zie: a’dam, damane, Seanchan.

Mayene – Stadstaat aan de Zee der Stormen, al eeuwen omklemd en onderdrukt door Tyr. Ontleent zijn voorspoed en onafhankelijkheid aan kennis van de trek van de scholen olievis, net als de olijven van Tyr, Illian en Tarabon een bron van lampolie. De heerser van Mayene wordt de Eerste genoemd; zij beweren af te stammen van Artur Haviksvleugel.

Maza, Joline – Groene Aes Sedai die Elaida steunde bij het afzetten van Siuan Sanche. Als straf voor haar weerspannigheid door Elaida met Teslyn als gezant naar Ebo Dar gestuurd. Haar zwaardhanden zijn Blaeric en Fen.

Meester der Klingen – Vaak de echtgenoot van de Vrouwe der Schepen. Hij is verantwoordelijk voor de verdediging en handel van het Zeevolk. Onder hem staan de wapenmeesters van golfvrouwes en de vrachtmeesters van zeilvrouwes, die soortgelijke taken hebben. Voor elk van hen geldt dat buiten deze gebieden elke autoriteit slechts is gedelegeerd door de vrouwe die hij dient. Waarheen een schip zeilt is geheel en al aan de zeilvrouwe, maar omdat handels- en geldzaken behartigd worden door de vrachtmeester (of, op een hoger niveau, door de wapenmeester of de Meester der Klingen), is een grote mate van samenwerking vereist. Zie: Zeevolk.

Meester van de Lansen, Meester van de Paarden – Zie: Lanskapitein.

Meesteres der Novices – Aes Sedai die verantwoordelijk is voor de opleiding van novices en Aanvaarden.

Meira – Wijze van de Shaido Aiel, betrokken bij de gruwelijke moord op Desaine.

Melaidhrin, Cadsuane – Aes Sedai die al tijdens haar leven een legendarische status verkreeg, hoewel men haar al jaren dood waande. Zij zou rond 705 NE in Geldan geboren zijn, wat haar de oudste levende Aes Sedai maakt. Sterkste geleidster die de Toren in zo’n duizend jaar gekend had, tot de komst van Nynaeve, Elayne en Egwene, en de laatsten zijn weinig sterker dan zij. Ze is een Groene, maar heeft veel meer geleiders gevangen dan elke andere Aes Sedai. Slechts weinigen zijn zich bewust dat de meeste mannen die zij naar de Toren voerde, het stillen veel langer overleefden dan de gevangenen van andere zusters.

Mera’din – In de Oude Spraak: Broederlozen. Aiel die clan en sibbe verlieten en zich bij de Shaido aansloten. Zij konden Rhand Altor, een natlander, niet als Car’a’carn accepteren en weigerden zijn onthullingen over geschiedenis en ontstaan van de Aiel te geloven. Ware Aiel zullen hun clan of sibbe nooit verlaten, en daarom weigerden de Shaidokrijgsgenootschappen hen op te nemen. Daarom vormden zij een eigen krijgsgenootschap, de Mera’din.

Meri – Zuur kijkende vluchtelinge die door Romanda als kamermeid voor Egwene is aangenomen, mede om de Amyrlin te bespieden. Zie ook: Chesa, Selame.

Merrilin, Thom (Thomdril) – Bijgenaamd de Grijze Vos, vanwege zijn grote vaardigheid in Daes Dae’mar. Tot hij in ongenade viel, hofbard en minnaar van Morgase, sindsdien een zwervend speelman. Kwam voor een optreden naar Emondsveld en vertrok in Moiraines gezelschap, ondanks zijn afkeer van Aes Sedai. Redde later het leven van Rhand en Mart, en ontmoette hen bij diverse gelegenheden. In Tyr speelde hij voor Rhand de edelen tegen elkaar uit. In opdracht van Moiraine reisde hij met Elayne en Nynaeve naar Tanchico, waar hij hielp bij de jacht op de Zwarte Ajah. Belandde uiteindelijk in Salidar, met Juilin Sandar. Ter bescherming van Nynaeve, Elayne, Birgitte en Aviendha zond Egwene hem met Juilin en Mart naar Ebo Dar.

Mijrelle – Aes Sedai uit Ebo Dar, die naar men zegt het bed deelt met haar zwaardhanden Avar Hachami, Croi Makin en Nuhel Dromand. Hoofd van de Groene Ajah in Salidar, hoort bij het kamp van Sheriam. Zonder Lan erin te kennen heeft Moiraine gezorgd dat Lans binding bij haar dood op Mijrelle overging. Met deze misdaad zette Egwene Mijrelle onder druk om haar trouw te zweren. Zie ook: Dachen, Mandragoran.

Min – Zie: Farsen.

Moghedien – Verzaker, die het liefst vanuit het verborgene toeslaat. Is mogelijk nog sterker in Tel’aran’rhiod dan Lanfir, al heeft ze die nooit uitgedaagd omdat Lanfir een veel sterkere geleidster was. Werd door Nynaeve gevangen in Salidar, waar ze zich vermomd had als de dienstbode Marigan. Egwene, Elayne en Nynaeve dwongen haar vele geheimen prijs te geven. Na haar bevrijding door Aran’gar bestrafte de Duistere haar falen zwaar. Moridin is nu haar meester en ze durft hem niets te weigeren. Desondanks pleegde ze in Ebo Dar ongevraagd een aanslag op Nynaeve, die bijna lukte.

Moiraine – Aes Sedai van de Blauwe Ajah uit Huis Damodred, in 95 6 NE geboren in het koninklijk paleis van Cairhien. Verdween in een ter’angreaal in Cairhien, strijdend met Lanfir. Men neemt aan dat geen van beiden dit overleefd heeft. Omdat ze de Herrezen Draak vond en de Verzaker Be’lal doodde, beschouwen vele Aes Sedai haar als een van die bijna mythische zusters die de status hebben van legendarische heldinnen.

Mor, Fedwin – Geleider van een jaar of zestien die door Mazrim Taim is geoefend. Inmiddels door Rhand bevorderd tot Asha’man. Treedt veel op als verkenner.

Morat – In de Oude Spraak: Begeleider. Seachaanse term voor degenen die bijzondere dieren begeleiden. Zo is een morat’raken de begeleider en berijder van een raken. Deze wordt ook als vlieger aangeduid. Zie ook: der’morat.

Mordeth, Jeraal – Padan Fajin was een Duistervriend die als ‘hond van de Duistere’ de Herrezen Draak moest opsporen. Belandde tijdens die jacht in Shadar Logoth. Daar probeerde Mordeth zijn lichaam over te nemen. Het wezen dat uit deze strijd voortkwam is gevaarlijker dan Fajin en Mordeth apart waren. Voortgedreven door een intense haat tegen Rhand, zette hij machtigen als Elaida en Nial tegen hem op. Zijn poging om Rhand in de val te lokken door Tweewater te vernietigen werd verijdeld door Perijn. Een door hem bevolen aanslag in Caemlin voedde Rhands achterdocht tegen Aes Sedai. Toen Rhand ontdekte dat hij zich als raadsman van Toram Riatin vlak bij Cairhien ophield, ontketende hij de krachten van Shadar Logoth en viel Rhand aan met een vervloekte dolk. Dit leverde Rhand een tweede onheelbare wond op. Mordeth verdween spoorloos na de vernietiging van Torams kamp. Zie ook: Caraline.

Moridin – In de Oude Spraak: Dood. Lange, breedgeschouderde jongeman met intens blauwe ogen die zich Nae’blis noemt. Geleidt de levensgevaarlijke en zeer verslavende Ware Kracht, die van de Duistere stamt. Offerde in Shadar Logoth Sammael op om Rhands leven te redden. Moghedien en Cyndane zijn volledig in zijn macht. Zijn kleuren zijn zwart en rood.

Mosalaine, Delana – Gezetene voor de Grijze Ajah in Salidar, maar in feite van de Zwarte Ajah. Zie ook: Asan’gar.

Mosvani, Alanna – Aes Sedai uit Arafel, van de Groene Ajah. Bekend om haar driftbuien en gevoel voor humor. Ihvon is haar zwaardhand. Haar tweede zwaardhand, Owein, werd in Tweewater gedood door Witmantels. Ging in Caemlin een binding aan met Rhand Altor, zonder zijn toestemming (door veel Aes Sedai beschouwd als een misdaad). Zwoer bij Dumais Bron trouw aan de Herrezen Draak.

Myrddraal – Schaduwgebroed, aanvoerders van Trolloks. Om de beestachtige Trolloks te scheppen werden mensen en dieren met elkaar verenigd. Myrddraal zijn verwrongen afstammelingen van Trolloks, waarin de menselijke trekken weer zichtbaar worden, hoewel misvormd door het kwaad dat de Trolloks schiep. Ze hebben geen ogen, maar zien toch even scherp als adelaars. Myrddraal hebben bepaalde krachten die van de Duistere stammen, zoals het vermogen verlammende angst op te wekken en zich te verplaatsen via schaduwen. Afgezien van hun vrees voor stromend water hebben ze maar weinig zwakheden. Spiegels weerkaatsen hen slechts vaag. Zie: Haran.

N

Naastbroeder, naastzuster – Een vriend(in) die je zo na staat dat hij of zij een broer of zus zou kunnen zijn. Naastzusters nemen elkaar vaak aan als eerstezusters in een uitgebreide ceremonie voor de Wijzen. De Aiel beschouwen hen daarna als tweelingen. Naastbroeders doen dit zelden.

Nachiman, Kiruna – Aes Sedai van de Groene Ajah, zuster van Paitar Nachiman, koning van Arafel. Met Bera Harkin naar Rhand Altor gezonden als afgezant van Salidar. Zwoer bij Dumais Bron trouw aan de Herrezen Draak. Ze heeft vier zwaardhanden.

Nae’blis – Degene die onder de Grote Heer van het Duister heerst over de Schaduw. De rang waar alle Verzakers naar streven.

Namelle, Vandene – Oude Groene Aes Sedai, zuster van Adeleas van de Bruine Ajah. Beiden hadden zich in Arafel teruggetrokken om een geschiedenis van de wereld te schrijven. Na de val van Siuan Sanche trokken beiden naar Salidar. In opdracht van de Zaai vergezellen ze Nynaeve en Elayne naar Ebo Dar om de Schaal der Winden te zoeken. Haar zwaardhand is Jaem.

Nandera – Pezige, tamelijk knappe Speervrouw, met meer grijs dan blond haar.

Narishma, Jahar – Asha’man met de rang van Soldaat. In aanleg een sterke geleider, maar nog zeer jong.

Natlander – Naam waarmee de Aiel buitenstaanders aanduiden.

Neald, Fagar – Asha’man met de rang van Soldaat. Streed bij Dumais Bron en vergezelt nu Perijn.

Nemdahl, Sarene – Zeer knappe Aes Sedai van de Witte Ajah, lid van het Toren-gezantschap dat Rhand Altor ontvoerde. Bij Dumais Bron gevangengenomen en overgedragen aan de Wijzen.

Noselle, Tiana – Aes Sedai van de Grijze Ajah, Meesteres der Novices onder Egwene Alveren.

Novice – Beginnende geleidster die bij de Aes Sedai met saidar leert omgaan. Van oudsher werd een deel van de novices na vijf tot tien studiejaren Aanvaarde en duurde het even lang voor een deel daarvan Aes Sedai werd. Wie niet voldeed werd weggezonden en alleen jonge geleidsters werden toegelaten. Egwene Alveren meent dat het al eeuwen krimpende aantal Aes Sedai aan deze gebruiken te wijten is. Zij wil alle geleidsters aan de Toren binden: oud of jong, windvindster, wilder of Wijze.

Nurelle, Havien – Officier van de Mayeense Vleugelgarde. Volgde Perijn met tweehonderd gardisten om Rhand te bevrijden. Werd vanwege zijn moed in de Slag bij Dumais Bron bevorderd tot rechterhand van Bertin Gallene. Zijn rang is inmiddels eerste gardeluitenant.

Nuram, Beldeine – Jonge Aes Sedai van de Groene Ajah, slechts drie jaar geleden verheven. Mist nog de Aes Sedai-trekken en heeft nog geen zwaardhand. Lid van het Toren-gezantschap dat Rhand Altor ontvoerde. Bij Dumais Bron gevangengenomen en overgedragen aan de Wijzen.

O

Ogier – Niet-menselijk ras, herkenbaar aan de grote lengte, snuitachtige neus en lange oren met toefjes haar. Ze verlaten zelden de stedding, hun woongebieden, en onderhouden weinig contact met de mensheid. Slechts weinigen geloven dat Ogier meer zijn dan sprookjes. Hoewel ze gezien worden als vredelievend en zeer moeilijk boos te krijgen, beschrijven oude verhalen hen als onverzoenlijke vijanden en vochten ze tijdens de Trollok-oorlogen tegen de Schaduw. Ze hechten grote waarde aan kennis en hun boeken en verhalen gaan vaak over zaken die de wereld vergeten is. Ogier leven zeker drie- tot viermaal zo lang als mensen. Ze zijn zeer vaardig in het bewerken van steen en hout. Veel van hun bouwsels zijn verdwenen, maar de Ogier treuren vooral over de teloorgang van hun wonderschone Gaarden.

Olver – Negenjarige Cairhienin wiens vader is vermoord door de Shaido en wiens moeder stierf tijdens hun vlucht. In Maerone ontfermt Mart zich over hem. Hij vergezelde Mart naar Ebo Dar als zijn schildknaap.

Omkering – Vaardigheid uit de Eeuw der Legenden. Maakt weefsels van saidin of saidar onzichtbaar voor geleiders.

Oorlog van de Honderd Jaren (JV 994-1117) – Reeks veldslagen tussen voortdurend wisselende bondgenootschappen. Volgde op de dood van Artur Haviksvleugel, toen zijn rijk uiteenviel. Nieuwe naties werden gevormd. Grote delen van de wereld raakten ontvolkt, vooral de landen tussen de Arythische Oceaan en de Aielwoestenij, van de Zee der Stormen tot aan de Verwording. De verwoesting was zo volkomen dat er uit die tijd slechts spaarzame gegevens resten.

Oorlog van de Schaduw – Ook: Oorlog van Kracht. Begon na de poging om de Duistere te bevrijden en omvatte spoedig de gehele wereld. Een wereld die zelfs de herinnering aan strijd vergeten was, herontdekte elk facet ervan, vaak nog verergerd door de invloed van de Duistere. Zelfs de Ene Kracht werd aangewend als wapen. De oorlog eindigde nadat de kerker van de Duistere opnieuw verzegeld werd tijdens een verrassingsaanval van Lews Therin Telamon en de mannelijke Aes Sedai die de Honderd Gezellen werden genoemd. De tegenaanval van de Duistere veroorzaakte de smet op saidin en maakte de Draak en zijn gezellen krankzinnig. Daarmee eindigde de Eeuw der Legenden en begon de Tijd van Waanzin.

Orande, Faolain – Aanvaarde die door Egwene in Salidar tot Aes Sedai is verheven en door oudere Aes Sedai niet voor vol wordt aangezien. Liet al in Tar Valon merken dat ze een afkeer heeft van mensen die de regels breken. Heeft inmiddels trouw gezoren aan Egwene en doet alsof ze Lelaines bescherming gezocht heeft.

Oude Spraak – Taal uit de Eeuw der Legenden. Edelen en geletterden worden geacht haar te beheersen, doch slechts weinigen komen verder dan enkele woorden. Vertalingen zijn vaak moeilijk vanwege de vele subtiele nuances.

p

Paendrag, Berelain sur – De Eerste van Mayene, Gezegend door het Licht, Verdedigster van de Golven, Hoogzetel van Huis Paeron. Een schone en sterke vrouwe, en een vaardig heerseres. Men zegt dat zij krijgt wat ze begeert, wat het haar ook zal kosten, maar ook dat zij altijd haar woord gestand doet. Samen met Rhuarc bestuurde zij Cairhien tijdens Rhands afwezigheid.

Pardon – De bekendmaking van Rhand Altor na zijn overwinning op Rahvin in Andor dat in de gebieden die hij beheerst, iedere geleider veilig zal zijn.

Patroon van een Eeuw – Het Patroon is de vorm van de werkelijkheid in een Eeuw. Het Rad des Tijds verweeft de draden van menselijke levens in het Patroon. Het is ook bekend als Eeuwkant en Eeuwweb. Zie ook: ta’veren.

Penfel, Elza – Aes Sedai van de Groene Ajah. Lid van het Toren-gezantschap dat Rhand Altor ontvoerde. Bij Dumais Bron gevangengenomen en overgedragen aan de Wijzen.

Profeet van de Herrezen Draak – Moiraine Sedai zal niet hebben vermoed dat haar eenvoudige opdracht aan de Shienaraanse krijger Masema Dagar zoveel gevolgen zou hebben. In Jehanna kreeg Masema een openbaring. Hij besloot het nieuws dat de Draak wedergeboren was te gaan preken. Hij meent dat niets belangrijker is dan de erkenning dat de Herrezen Draak het vleesgeworden Licht is en dat ieder klaar moet staan voor de oproep van de Drakenheer. Hij en zijn volgelingen schuwen geen middel om anderen van de glorie van de Herrezen Draak te laten getuigen. Inmiddels laat hij zich alleen nog aanspreken als ‘de Profeet’ en beheerst hij grote delen van Geldan en Amadicia. Zie: Geldan.

Q

Quintara, Tylin – Koningin van Altara en hoogzetel van Huis Mitsobar. Ze volgde haar vader op, tamelijk uitzonderlijk in Altara. De kans dat Beslan, haar enige overlevende zoon, de Troon der Winden erft, wordt niet zeer groot geacht. Zie ook: Ebo Dar.

R

Raad van Negen – Raad van edelen die wordt geacht de koning van Illian bij te staan, maar van oudsher met hem en de Vergadering om de macht strijdt.

Rad des Tijds – De Tijd is een Rad met zeven spaken. Iedere spaak beslaat een Eeuw. Terwijl het Rad draait, komen en gaan de Eeuwen. Iedere Eeuw laat herinneringen achter die vervagen tot legenden, tot mythen, die vergeten zijn wanneer deze Eeuw weerkeert. Het Patroon van een Eeuw is bij de wederkomst van een Eeuw telkens licht veranderd, en bij elke wederkomst zijn die veranderingen groter.

Rahad – Zie: Ebo Dar.

Reizen – Zie: Talenten.

Rhuarc – Stamhoofd van de Taardad Aiel, gehuwd met de Wijze Amys en met Lian, de dakvrouwe van Koudrotsveste. Bestuurt de stad Cairhien voor de Draak.

Rode Ajah – Grootste Aes Sedai-orde, richt al haar inspanningen op het vinden en stillen van mannelijke geleiders. De Roden weigeren een zwaardhand te binden en hebben in het algemeen weinig op met mannen.

Rug van de Wereld – Een steile bergketen met slechts enkele bergpassen, die de Aielwoestenij scheidt van de landen in het westen. Aiel spreken van de Drakenmuur.

S

Sa’angreaal – Uiterst zeldzaam voorwerp dat iemand meer van de Ene Kracht laat geleiden. Lijkt op een angreaal, maar is veel krachtiger. Er zijn mannelijke en vrouwelijke varianten. Hoe ze gemaakt werden is vergeten; ze zijn nu nog zeldzamer dan angrealen. Zie ook: angreaal, ter’angreaal.

Saeldain, Coiren – Grijze Aes Sedai, lid van Elaida’s raad. Leidde het gezantschap dat Rhand in Cairhien ontvoerde en was woordvoerder bij de besprekingen met de Shaido Aiel. Bij Dumais Bron gevangengenomen en overgedragen aan de Wijzen.

Saidar – Deel van de Ene Kracht dat geleidsters uit de Ware Bron kunnen putten.

Saidin – Deel van de Ene Kracht dat geleiders uit de Ware Bron kunnen putten. Sinds de Oorlog van de Schaduw bezoedeld door de Duistere, waardoor elke geleider uiteindelijk krankzinnig wordt en sterft.

Saldea – Grootste natie van de Grenslanden, geregeerd door koningin Tenobia. Haar lichte ruiterij behoort tot de beste ter wereld. Verantwoordelijk voor de landsverdediging is de krijgsmaarschalk: heer Davram Bashere, Tenobia’s oom. In een oorlog trekken de vrouwen mee; Saldeaanse meisjes worden geoefend in de krijgskunst. De legenden gewagen van vrouwen die na de dood van hun man de troepen voorgaan in de strijd. Hoe dan ook, een Saldeaanse van edele komaf is een uitstekende ruiter, draagt gedichten voor, bespeelt muziekinstrumenten en kan meepraten over de krijgskunst en over de levendige handel in bont, hout en ijspepers. Zie ook: Bashere, Grote Verwording.

Sammael – In Shadar Logoth verdwenen Verzaker, naar men aanneemt dood. Regeerde als heer Brend Illian. Was een van de beste generaals van de Eeuw der Legenden, vooral in verdedigende veldslagen. Koos uit jaloezie op de Draak de kant van de Schaduw. Zie: Verzakers.

Sanche, Siuan – Dochter van een Tyreense visser. Koos de Blauwe Ajah en werd in 988 NE verheven tot Amyrlin. Werd gesust toen Elaida haar afzette. Vluchtte met Leane, Min en Logain naar Salidar, waar ze nog steeds de koers der Aes Sedai probeert te bepalen. Trad na haar Heling opnieuw toe tot de Blauwe Ajah. Mede omdat haar vermogen beduidend verzwakt is, geniet ze veel minder aanzien dan voorheen. Hoopt van Egwene een formidabele Amyrlin te maken. Leidt het netwerk van ogen-en-oren van de Amyrlin.

Saranov, Halima – Zie: Aran’gar.

Schaduwloper – Aielterm voor een Duistervriend.

Schaduwzielen – Aielterm voor de Verzakers.

Schouwen – Zie: Talenten.

Seanchanen – Afstammelingen van de legers die Artur Haviksvleugel over de Arythische Oceaan stuurde. Hun keizerrijk, geregeerd vanuit het Hof van de Negen Manen, kent een zeer strikte verdeling in rangen en standen. Elke geleidster wordt er beteugeld en elke geleider gedood. Zie: damane, Hailene, sul’dam.

Sei’mosiev – In de Oude Spraak: neergeslagen ogen of afgewende ogen. Eer hangt in Seanchan samen met iemand recht in de ogen kijken. Iemand die sei’mosiev is, heeft ‘gezicht’ verloren.

Sei’taer – In de Oude Spraak: rechte ogen of ogen op gelijke hoogte. Eer hangt in Seanchan samen met de mogelijkheid iemand recht in de ogen te kijken. Iemand die sei’taer is of heeft, heeft ‘gezicht’ of eer. Sei’taer kan gewonnen of verloren worden.

Selame – Tyreense die door Lelaine is aangenomen als kamermeid voor Egwene, mede om haar doen en laten door te geven. Zie ook: Chesa, Meri.

Sevanna – Leidster van de Shaido Aiel. Weduwe van Suladric, die zijn poging om stamhoofd te worden met de dood bekocht. Huwde Suladrics broer Couladin die ze tegen Rhand Altor opstookte. Treedt sinds Couladins dood op als hoofd – niet haar enige breuk met de oude gebruiken – en schuwt geen middel om dat te blijven. Haar troepen werden bij Dumais Bron verslagen door de legers van Rhand Altor, maar door Sammaels ingrijpen wist zij met een derde van de stam te ontkomen.

Shadar Logoth – In de Oude Spraak: De plaats waar de Schaduw waakt of Schaduwwaak. Ooit was dit Aridhol, een bondgenoot van Manetheren. Tijdens de Trollok-oorlogen nam het kwaad van Mashadar de stad over. Sindsdien mijdt men de plaats, ondanks zijn onmetelijke schatten. Voorwerpen uit deze stad binden hun bezitter waarna deze uiteindelijk wordt overgenomen door Mashadar. Mart is maar net ontsnapt aan dit lot. Zie ook: Mordeth.

Shaido-oorlog – Cairhiense oorlog (999 NE) die begon met de inval van de Shaido Aiel, aangevoerd door Couladin. Werd beëindigd door de Aiel van Rhand Altor. Cairhienin blijven hem hardnekkig de Tweede Aiel-oorlog noemen.

Sharif, Leane – Ooit Aes Sedai van de Blauwe Ajah en Hoedster van de Kronieken. Bij Elaida’s opstand afgezet en gesust. Vluchtte met Siuan, Min en Logain naar Salidar, waar zij en Siuan de opstandige Aes Sedai beïnvloeden. Na Nynaeves Heling, die haar vermogen tot geleiden gedeeltelijk herstelde, trad ze toe tot de Groene Ajah. Door haar geringe vermogen en bizarre gedrag (een wisseling van Ajah is zonder precedent) geniet ze weinig aanzien onder haar zusters. Ze is Egwene volledig trouw, maar doet net of ze een vete met Siuan heeft.

Shayol Ghul – Berg in de Verwoeste Landen, achter de Verwording. De plaats waar de Duistere gevangen is.

Shefar, Ispan – Tarabonse Aes Sedai van de Zwarte Ajah. Vluchtte met Liandrin uit de Toren naar Tyr, en vervolgens naar Tanchico en Amador.

Zocht met Falion voor de Verzakers naar voorwerpen van de Kracht. Werd na een gevecht in Ebo Dar door de Kinne gevangen en overgedragen aan Adeleas en Vandene.

Shen al Calhar – Zie: Bond van de Rode Hand.

Shiaine – Schuilnaam van Duistervriend die eigenlijk Mili Shane heet. Ze komt uit Wittebrug en heeft ooit geprobeerd Rhand en Mart te doden.

Sibbe – Familiegemeenschap binnen een Aielstam. Het begrip familie dient breed geïnterpreteerd te worden. Zie: Aielse verwantschappen.

Sisnera, Darlin – Tyreense Hoogheer die in opstand is tegen de Herrezen Draak, met zijn gelijken Tedosian en Estanda. Zij trokken zich met hun troepen terug in de wildernis van Haddon Mir. Reisde met een klein gevolg naar de opstandelingen bij Cairhien voor overleg. Bleef om Caraline Damodred het hof te maken en redde Rhands leven. Zie: Caraline.

Siswai’aman – In de Oude Spraak: Speren die de Draak behoren. Een groot aantal Aielmannen noemt zich zo, maar geen enkele vrouw. Wie hiertoe behoort erkent de naam niet – de andere Aiel overigens evenmin – maar draagt een rode, opgerolde doek op het voorhoofd met een zwart-witte cirkel. Hoewel gai’shain gewoonlijk niets mogen dragen dat wordt gedragen door algai’d’siswai, zijn er ook onder hen velen met de hoofddoek.

Sjoefa – Kledingstuk van de Aiel, meestal zand- of rotskleurig. Doek die om hoofd en hals gewikkeld wordt, waardoor alleen het gezicht zichtbaar blijft.

So’jhin – Een vertaling van dit woord uit de Oude Spraak is: een hoogte tussen de laagte. Volgens sommigen betekent het zowel berg als dal, maar er zijn meer mogelijkheden. Seanchaanse term voor de hoogste dienaren van het Bloed. Het ambt is erfelijk. Ze zijn da’covale, maar hebben posities met aanzienlijk gezag en vaak ook macht. Zelfs het Bloed is op zijn hoede bij so’jhin van de keizerlijke familie en richten zich tot so’jhin van de keizerin, alsof zij gelijken zijn. Zie ook: Bloed, da’covale.

Sokawa, Masuri – Aes Sedai van de Bruine Ajah. Afkomstig uit Arafel. Heeft trouw gezworen aan Rhand Altor en vergezelt Perijn.

Someryn – Wijze van de Shaido die zich nog uitdagender kleedt dan Sevanna. Betrokken bij de moord op Desaine.

Sorilea – Wijze van Shendeveste, een Jarra Chareen. De oudste en meest gerespecteerde Wijze van de Aiel. Ze kan nauwelijks geleiden maar haar wilskracht is onovertroffen.

Spel der Huizen – Zie: Daes Dae’mar.

Steen van Tyr – Machtige burcht, naar men zegt gebouwd met de Ene Kracht, kort na het Breken van de Wereld. Na zonder succes talloze malen aangevallen en belegerd te zijn, werd de Steen in een nacht veroverd door de Herrezen Draak en een paar honderd Aiel. Hiermee werden twee van de Voorspellingen van de Draak vervuld.

Stillen – Daad waarmee een man van de Ware Bron wordt afgesneden. Noodzakelijk geacht omdat elke mannelijke geleider krankzinnig wordt door de smet op saidin en dan gruwelen wrocht met de Kracht. Een gestilde kan de Ware Bron voelen maar niet meer aanraken. De waanzin verdwijnt niet, maar wordt niet meer erger. Als tijdig wordt ingegrepen, kan een rottende dood worden afgewend. Gestilden verliezen echter hun levenslust; gewoonlijk sterven ook degenen die geen zelfmoord plegen, binnen enkele jaren. Stillen werd tot voor kort als onherstelbaar gezien; inmiddels is ontdekt dat het ongedaan kan worden gemaakt door een specifieke vorm van Heling. Zie: sussen, valse Draak.

Sul’dam – Letterlijk: Teugelhoudster. Seanchaanse term voor een vrouw die met een a’dam een geleidster kan beheersen. Onder Seanchanen een eervolle positie. In Seanchan beproeft men jonge vrouwen of ze deze vaardigheid hebben, of damane zijn. Er worden veel meer sul’dam aangetroffen dan damane. Slechts enkelen weten dat sul’dam vrouwen zijn die kunnen leren geleiden.

Sulin – Pezige, kortaangebonden Aielvrouw met witte haren. Hoofd van de Speervrouwen en van Altors lijfwacht.

Sumeko – Lid van de Kinne, zeer vaardig in Heling.

Sussen – Daad waarmee dertien Aes Sedai een vrouw van de Ware Bron afsnijden, zodat ze de Ene Kracht nog wel kan voelen maar niet meer kan geleiden. Sussen hoort voorafgegaan te worden door een proces en een veroordeling. Dat is voor het laatst voorgekomen in 859 NE. Novices van de Witte Toren kunnen de namen en misdaden van alle gesusten opzeggen. Als een vrouw door een andere oorzaak de Ware Bron niet meer kan aanraken, wordt dat opbranden genoemd. Gesuste vrouwen sterven snel, tenzij ze iets vinden om het gat in hun leven te vullen. Hoewel altijd werd aangenomen dat sussen onherstelbaar is, is recentelijk gebleken dat een gedeeltelijke Heling mogelijk is.

T

Taborwin, Breane – Ooit een Cairhiense edelvrouwe. Vond als straatarme vluchtelinge het geluk bij Langwin Dorn, het soort man dat ze vroeger door dienaren uit haar ogen liet slaan.

Taborwin, Dobraine – Cairhiense edele en legeraanvoerder, oprechter dan de meeste Cairhienin, maar even geslepen. Hij komt zijn eed van trouw na, al kost het hem zijn leven.

Taim, Mazrim – Zeer sterke geleider die zich uitgaf voor de Herrezen Draak. Veroorzaakte grote moeilijkheden in Saldea tot hij gevangen werd genomen. Ontsnapte en trok vanwege het pardon van de Draak naar Caemlin. Rhand beval hem geleiders te zoeken en te oefenen. Hij is inmiddels de M’Hael (in de Oude Spraak: leider) van de Asha’man.

Takima – Gezetene voor de Bruine Ajah in Salidar. Behoort tot het kamp van Lelaine.

Talenten – Vaardigheden in het gebruik van de Ene Kracht. Deze verschillen sterk van individu tot individu en hebben zelden iets te maken met de hoeveelheid die iemand kan geleiden. Er zijn grote talenten, waarvan de bekendste en meest voorkomende Helen is. Andere voorbeelden zijn Wolkendansen (het beheersen van het weer), Schouwen (het beoordelen van iemands gezondheid) en Aardzang, dat te maken heeft met aardbewegingen, bijvoorbeeld het veroorzaken of voorkomen van aardbevingen of lawines.

Er zijn ook mindere, naamloze Talenten, zoals het herkennen van ta’veren of het herhalen van het kansbeïnvloedende effect van ta’veren (maar slechts in een gebied van een paar voet). Vele Talenten zijn nu nog slechts bekend bij een naam of vage omschrijving. Andere, zoals Reizen (verplaatsing zonder tussenliggende ruimte te doorkruisen) zijn herontdekt. Weer andere, zoals Voorspellen (de gave toekomstige gebeurtenissen te voorspellen) en Delven (de gave om ertsen in de bodem aan te wijzen en eraan te onttrekken) zijn zeldzaam geworden.

Tallanvor, Martyn – Voormalig luitenant van de koninginnegarde van Andor. Vergezelt Morgase sinds haar vlucht uit Andor en houdt meer van haar dan van zijn leven of eer.

Talmanes van Huis Delovinde – Cairhiense heer, onderbevelhebber van Marts Bond van de Rode Hand.

Tarmon Gai’don – Laatste Slag tegen de Duistere, aangekondigd in de Voorspellingen van de Draak.

Tar Valon – Stad op een eiland in de Erinin, dichtbij de Drakenberg. Eerste stad die na het Breken door de Ogier werd gebouwd. Sindsdien hoofdkwartier van de Aes Sedai. De Amyrlin Zetel heerst er in de Witte Toren, waarin ook de opleiding tot Aes Sedai plaatsvindt. De stad wordt bestuurd door een raad van Aes Sedai, benoemd door de Zaal van de Toren.

Ta’veren – Persoon om wie het Rad des Tijds de levenslijnen weeft van alle mensen om hen heen, misschien wel alle levenslijnen, om een lotsweb te vormen. Amper begrepen verschijnsel dat zeker te maken heeft met verhogingen van de kans op toevallige gebeurtenissen: wat kan gebeuren, hoe ongebruikelijk ook, gebeurt. Het effect is soms zeer plaatsgebonden. Iemand die beïnvloed wordt door een ta’veren kan dingen zeggen of doen die hij in vergelijkbare omstandigheden slechts een op de duizend maal zou doen. Of een kind dat van een honderd voet hoge toren valt staat zonder verwondingen weer op. Soms lijkt het effect de geschiedenis zelf te beïnvloeden, hoewel vaak door lokale effecten. Men neemt aan dat dit de ware reden is dat ta’veren geboren worden: om de geschiedenis bij te sturen en het evenwicht in de wenteling van het Rad te herstellen.

Tel’aran’rhiod – In de Oude Spraak: Ongeziene Wereld of Wereld der Dromen. Wereld waarvan men in dromen glimpen opvangt. Volgens de Ouden omvatte en doordrong de Dromen wereld alle andere mogelijke werelden. Velen raken in hun dromen Tel’aran’rhiod enkele momenten aan, maar slechts weinigen hebben het vermogen om er bewust binnen te gaan, hoewel er recentelijk enkele ter’angrealen zijn ontdekt die hierbij helpen. In tegenstelling tot gewone dromen is alles wat iemand in Tel’aran’rhiod overkomt, echt: daar opgelopen verwondingen bezit men na het ontwaken nog en wie daar sterft, wordt niet meer wakker. Zie: Droomster, droomloopster.

Ter’angreaal – Overblijfsel uit de Eeuw der Legenden dat de Ene Kracht aanwendt voor een specifiek doel. Sommige ter’angrealen worden gebruikt door Aes Sedai, maar het oorspronkelijke doel van vele is onbekend. Voor sommige is geleiding nodig, andere kunnen door iedereen worden gebruikt. Er zijn ter’angrealen die een geleidster doden of haar gave vernietigen. Hoe ze gemaakt worden is vergeten sinds het Breken van de Wereld. Zie: angrealen, sa’angrealen.

Terugkeer – Zie: Corenne.

Therava – Wijze van de Shaido Aiel, betrokken bij de moord op Desaine. Vergezelde Sevanna bij de onderhandelingen met Elaida’s gezanten.

Therin Telamon, Lews – Zie: Draak.

Tijd van Waanzin – Periode na de tegenaanval van de Duistere die de mannelijke helft van de Ware Bron bezoedelde, waarin alle mannelijke Aes Sedai krankzinnig werden en de wereld braken. Men neemt aan dat het bijna honderd jaar duurde voor de laatste mannelijke Aes Sedai stierf. Zie: saidirt, stillen.

Tion – Wijze van de Shaido Aiel, betrokken bij de moord op Desaine.

Togara Tweewinden, Harine din – Golfvrouwe van de Shodein-clan van het Zeevolk. Is naar Cairhien gevaren om de Overeenkomst van de Atha’an Miere met de Coramoor te sluiten.

Toh – Zie: Ji’e’toh.

Tomares, Sareitha – Aes Sedai van de Bruine Ajah uit Tyr. Was twee jaar geleden nog Aanvaarde; haar gezicht heeft nog niet de leeftijdloze trekken van een Aes Sedai.

Traighan, Seonid – Cairhiense Aes Sedai van de Groene Ajah in het gezantschap van Salidar naar Caemlin. Heeft Altor trouw gezworen en vergezelt Perijn.

Trakand, Morgase – Voormalige koningin van Andor. Moeder van Elayne en Gawein, pleegmoeder van Galad Damodred. Ontvluchtte Caemlin toen Rahvin dit in handen had. Was in Amador de gevangene van de Witmantels, tot de Seanchanen de stad innamen. Heeft voor haar vlucht uit Amador afstand gedaan van de troon, ten gunste van Elayne.

Trollok – Schaduwgebroed, geschapen tijdens de Oorlog van de Schaduw. Verwrongen vermenging van mensen en dieren die puur uit plezier doodt. Sluw, bedrieglijk en verraderlijk, kan alleen vertrouwd worden door degenen die het vreest.

Trollok-oorlogen – Reeks oorlogen die rond 1000 NB begon en ruim driehonderd jaar duurde. Trolloklegers trokken plunderend, moordend en verwoestend rond. Uiteindelijk werden ze verslagen en teruggedreven naar de Verwoeste Landen. Verschillende naties bestonden toen echter niet meer en andere waren vrijwel ontvolkt. Alle annalen uit die tijd zijn incompleet.

Tweewater – Afgelegen gewest van Andor waarin Emondsveld ligt, de plaats waar Egwene, Mart, Nynaeve, Perijn en Rhand opgroeiden. Bewoond door koppige lieden die ‘ezels doen opzitten en stenen leren’, zoals een gezegde luidt. Het gebied voert wol, tobak en appelbrandewijn uit. Recentelijk het toneel van invallen van Schaduwgebroed en Witmantels. Deze zijn onder aanvoering van Perijn Guldenoog verjaagd. Zie ook: Manetheren.

Tyr – Natie aan de Zee der Stormen, de eerste die door Rhand veroverd werd. Ook: de hoofdstad ervan, een grote haven. Zie ook: Steen van Tyr.

V

Valda, Eamon – Als Kapiteinheer-gebieder van de Kinderen van het Licht, de opvolger van Pedron Nial. Denkt dat het afbranden van een schuur de beste manier is om ratten te verjagen. Hij beschouwt zichzelf als een praktisch man die elk voordeel benut dat op zijn weg komt. Naar zijn overtuiging is Rhand Altor slechts een speelpop van de Witte Toren die waarschijnlijk niet eens kan geleiden. Zijn haat jegens Duistervrienden (waartoe hij ook Aes Sedai rekent) is het middelpunt van zijn leven.

Valse Draak – Van tijd tot tijd beweren mannen de Herrezen Draak te zijn. Sommigen kregen zoveel volgelingen dat er oorlogen uitbraken die vele landen troffen. Enkelen konden geleiden, de meesten niet. Allen zijn gevangengezet, gestild of gedood zonder de Voorspellingen van de Draak te vervullen. Van alle valse Draken waren Raolin Duistervaan (actief 335-36 NB), Jurian Steenboog (ca. 1300-08 NB), Davian (JV 351), Guaire Amalasan (JV 939-43), Logain (997 NE) en Mazrim Taim (998 NE) de sterksten.

Vanin, Chel – Gezette man met een schelmenverleden. Geboren ruiter en paardendief, en hoofd van Marts verkenners. Vergezelde Mart naar Ebo Dar.

Verdedigers van de Steen – Keurkorps van het Tyreense leger, onder het bevel van de Kapitein van de Steen, Rodrivar Tihera. Alleen Tyreners worden opgenomen in de Verdedigers en de aanvoerders zijn gewoonlijk edelen, hoewel van lagere Huizen of van de mindere takken van grote Huizen. De Verdedigers beschermen de Steen en de stad Tyr en bewaren de orde zoals de Stadswacht of de Burgerwacht dat in andere steden doen. Ze blijven meestal in of vlak bij de stad, tenzij het oorlog is. Dan vormen ze de kern van het leger.

Ze zijn gekleed in zwart gouden jassen met pofmouwen en zwarte manchetten. Ze dragen glimmende borstplaten en gerande helmen met een vizier van stalen spijlen. Tihera is herkenbaar aan drie korte witte pluimen op zijn helm en drie gouden strengen op de witte band bij zijn manchetten. Een kapitein heeft twee witte pluimen en een enkele gouden streng op het wit, onderkapiteins een witte pluim en een enkele zwarte streng. De sarzanten dragen een korte zwarte pluim en witte manchetten. De vaandeliers hebben gouden manchetten en de mouwen van de gewone gardisten hebben onderaan zwart-gouden strepen.

Verzakers – Naam die gegeven werd aan dertien van de machtigste Aes Sedai die tijdens de Eeuw der Legenden overliepen naar de Schaduw en samen met de Duistere werden opgesloten toen de Bres in zijn kerker verzegeld werd.

Lang werd aangenomen dat zij de enigen waren die tijdens de Oorlog van de Kracht het Licht verloochenden, maar in feite waren er nog anderen; deze dertien waren slechts hun hoogste leiders. Er zijn nu wat minder Verzakers (die zichzelf Uitverkorenen noemen) dan toen zij ontwaakten. De overlevenden zijn Demandred, Semirhage, Graendal, Mesaana, Moghedien, en twee die wedergeboren werden in nieuwe lichamen en die nieuwe namen dragen: Osan’gar en Aran’gar. Recentelijk is er een man opgedoken die zich Moridin noemt; ook hij zou een dode Verzaker kunnen zijn die door de Duistere is teruggebracht uit het graf. Hetzelfde geldt voor de vrouw die zichzelf Cyndane noemt, maar omdat Aran’gar een man was die werd wedergeboren als een vrouw, blijft de identiteit van Moridin en Cyndane voorlopig giswerk.

Vijf Krachten – Binnen de Ene Kracht bestaan vijf stromen die genoemd zijn naar wat men ermee kan beïnvloeden: Aarde, Lucht (soms Wind genoemd), Vuur, Water en Geest. Een geleider van de Kracht zal in een of twee stromen het sterkst zijn. Het komt zelden voor dat iemand in drie stromen sterk is. Aarde en Vuur worden gezien als mannelijke Krachten, Lucht en Water als vrouwelijke.

Vlam van Tar Valon – Teken van Tar Valon, de Amyrlin Zetel en de Aes Sedai. Gestileerde vlam, een witte traan met de punt naar boven.

Vleugelgarde – Het staande leger van Mayene.

Voorlopers – Zie: Hailene.

Voorspellen – Zie: Talenten.

Voorspellingen van de Draak – Ook: De Karaethon Reeks. Weinig bekend en zelden genoemd. De voorspellingen stellen dat de Duistere weer bevrijd zal worden en dat de Draak zal herrijzen om Tarmon Gai’don, de Laatste Slag tegen de Duistere, te strijden. De Draak zal de wereld redden... en opnieuw breken.

W

Wapenknechten – Krijgslieden die trouw hebben gezworen aan een bepaalde heer of vrouwe.

Ware Bron – Drijvende kracht van het Al, die het Rad des Tijds doet draaien. Bestaat uit een mannelijk (saidin) en een vrouwelijk deel (saidar). De twee delen werken tegelijkertijd samen en tegengesteld. Een man kan slechts saidin putten, een vrouw alleen saidar. Saidin is al meer dan drieduizend jaar bezoedeld door de Duistere. Zie: Ene Kracht.

Ware Kracht – Term van de Verzakers. Lijkt op de Ene Kracht, maar is afkomstig van de Duistere. Langdurig gebruik veroorzaakt een door het oog drijvende zwarte vlek (saa) en is op den duur dodelijk.

Weefkring – Leidsters van de Kinne. De naam is gekozen omdat ze onschuldig klinkt. De Kinne heeft nooit geweten hoe de Aes Sedai-rangorde werkt (kennis die alleen volledige zusters hebben) en daarom is hun hiërarchie gebaseerd op leeftijd in plaats van vermogen in de Kracht. Oudere vrouwen staan altijd boven jongere. De Weefkring bestaat uit de dertien oudste Kinsvrouwen in Ebo Dar en hun leidster is de Oudste. Volgens de regels moeten ze aftreden wanneer het tijd is om Ebo Dar te verlaten, maar zolang ze er wonen, hebben ze een status die een Amyrlin hen zou benijden. Zie: Kinne.

Weving – Term voor het gebruik van saidin of saidar; stromen van de Kracht worden verweven.

Wijze – Aielvrouwen die zijn gekozen door andere Wijzen en zijn opgeleid in helen, kruidenkennis en andere zaken. Ze hebben groot gezag en veel invloed op de sibbe- en stamhoofden, hoewel die hen vaak bemoeizucht verwijten. Vele Wijzen kunnen geleiden; ze vinden elke Aielvrouw die de gave is aangeboren, en de meesten die het kunnen leren. Onder de Aiel was het niet gebruikelijk om uit te spreken dat Wijzen kunnen geleiden en Wijzen vermeden elk contact met Aes Sedai, in nog sterkere mate dan andere Aiel. Wijzen staan buiten alle veten en gevechten, maar dit eeuwenoude gebruik is inmiddels geschonden. Wat dit betekent voor de bescherming die zij volgens ji’e’toh genieten is nog niet duidelijk.

Wijzevrouw – Eretitel van de befaamde genezeressen van Ebo Dar, herkenbaar aan hun rode riem. Hun gave om ziekten en verwondingen te genezen is tot in de Grenslanden bekend. Hoewel is opgemerkt dat vele Wijzevrouwen niet uit Altara kwamen, weet vrijwel niemand dat alle Wijzevrouwen in feite Kinsvrouwen zijn en dat hun kruiden en smeersels verhullen dat ze Heling toepassen. Toen de Kinne Ebo Dar ontvluchtte, na de Seanchaanse inname, bleef er geen Wijzevrouw achter in de stad.

Wilder – Vrouw die geheel zelfstandig heeft geleerd de Kracht te geleiden; slechts een op de vier overleeft dit. Gewoonlijk hebben deze vrouwen onbewust blokkeringen opgebouwd en ontkennen ze hun gave. Als zo’n blokkering doorbroken kan worden, behoren ze tot de sterkste geleidsters van de Ene Kracht. De term wordt vaak minachtend gebruikt.

Windvindster – Elk schip van het Zeevolk, hoe klein ook, en elke golfvrouwe heeft een windvindster, een vrouw die bijna altijd kan geleiden en die vaardig is in het Weven van de Winden, zoals zij de beheersing van het weer noemen. De windvindster van de Vrouwe der Schepen heeft gezag over de windvindsters van golfvrouwes, die op hun beurt boven de windvindsters van de zeilvrouwes van hun clan staan. Zie: Zeevolk.

Witmantels – Minachtende bijnaam voor de Kinderen van het Licht.

Witte Ajah – Een Aes Sedai-orde die zich grotendeels afkeert van de wereld en die de waarde van wereldse kennis betwijfelt. Ze wijdt zich aan filosofische kwesties.

Witte Toren – Het hart van de macht der Aes Sedai, gelegen in het midden van de grote eilandstad Tar Valon.

Z

Zaal van de Toren – Wetgevend lichaam van de Aes Sedai, van oudsher bestaande uit drie Gezetenen voor elk van de zeven Ajahs. Op dit ogenblik zijn er twee Zalen, een in Tar Valon zonder Blauwe Gezetenen, en een van de opstandelingen, zonder Rode. Hoewel volgens de wet de Amyrlin Zetel de macht van de Aes Sedai belichaamt, wordt haar macht in feite bepaald door haar vermogen om de Zaal te leiden, te sturen of angst aan te jagen. De Zaal kan de plannen van een Amyrlin op vele manieren frustreren. Er zijn twee manieren waarop de Zaal voorstellen aanneemt: bij mindere en meerdere overeenstemming. Voor dat laatste dient elke aanwezige Gezetene te gaan staan; er moeten minstens elf Gezetenen aanwezig zijn en ten minste een van elke Ajah. Hierop is een uitzondering: als wordt gestemd over het afzetten van een Amyrlin of Hoedster. Dan wordt de Ajah van waaruit zij verheven is pas naderhand ingelicht. Ook de mindere overeenstemming vereist elf Gezetenen, maar slechts twee derde van hen hoeft op te staan. Bovendien dienen niet alle Ajahs vertegenwoordigd te zijn, tenzij de Witte Toren de oorlog verklaart, een van de zaken waarvan velen aannemen dat meerdere overeenstemming vereist is. De Amyrlin mag Gezetenen opdragen hun zetels vrij te maken en aan deze oproep dient gevolg gegeven te worden. Dit komt zelden voor, want niets verhindert een Ajah om dezelfde Gezetene te kiezen, behalve een gebruik dat zusters niet meer in de Zaal dienen nadat ze die verlaten hebben. Men neemt aan dat zo’n oproep aan alle Gezetenen in de hele geschiedenis van de Toren slechts viermaal is voorgekomen. Tweemaal resulteerde dit in een vrijwel geheel nieuwe Zaal, de andere keren leidden tot ontslag en verbanning van de betrokken Amyrlin.

Zeevolk – Ook: Atha’an Miere. Brengt vrijwel het hele leven door op schepen en verlaat de zee slechts met tegenzin. Omdat er weinig over hen bekend is, worden ze als exotisch en mysterieus gezien en gaan er vele sterke verhalen. De meeste zeevracht wordt vervoerd door hun schepen, waaronder de snelste en grootste ter wereld. Inwoners van havensteden beschouwen hen als geslepener onderhandelaars dan de beruchte Domani. Omdat overleven op zee vaak onmiddellijke gehoorzaamheid vraagt, hebben de Atha’an Miere een strikte hiërarchie, hoewel ze op sommige punten verbazend makkelijk zijn. De talloze clans, zowel grote als kleine, worden elk geleid door een golfvrouwe. Onder haar staan zeilvrouwes, de schippers van de clan.

Golfvrouwes hebben veel macht, maar worden gekozen door de oudste zeilvrouwes, de Eerste Twaalf van hun clan. Ze kunnen uit hun ambt worden gezet door de Vrouwe der Schepen. Deze laatste heeft een invloed die elke aan land gebonden heerser haar zou benijden, maar ook zij wordt gekozen, voor het leven, door een unanieme stemming onder de Eerste Twaalf van het Zeevolk. Een eigenaardigheid van de Atha’an Miere is dat iedereen begint op de laagste plaats en zich moet opwerken. Behalve de Vrouwe der Schepen kan iedereen worden teruggezet door hoger geplaatsten, zelfs tot de laagste plaats, voor machtsmisbruik, lafheid en andere misdaden. Zie ook: Meester der Klingen, windvindster.

Zwaardhand – Krijgsman, met de Ene Kracht gebonden aan een Aes Sedai. Door de binding krijgt de zwaardhand het vermogen om snel te genezen en lang zonder voedsel, water of rust te kunnen. Ook kan hij op afstand de smet van de Duistere bespeuren.

De binding maakt ook dat Aes Sedai en zwaardhand elkaars gevoelens en lichamelijke staat aanvoelen. De Aes Sedai weet dat haar zwaardhand leeft, hoe ver hij ook is, en wanneer hij sterft, zal ze het moment en de wijze van zijn dood weten. Volgens de meeste Ajahs mag een Aes Sedai één zwaardhand binden, maar de Rode weigert dat te doen, terwijl de Groenen zoveel zwaardhanden binden als zij willen. Tegenwoordig vinden Aes Sedai dat niemand onvrijwillig gebonden mag worden, maar dit is in het verleden wel gebeurd. Wat Aes Sedai bij de binding winnen, is een zorgvuldig bewaard geheim. Tot voor kort waren er alleen mannelijke zwaardhanden, maar sinds kort is er een binding tussen een Aes Sedai en een vrouw. De werking van deze binding verschilt enigszins van die met een man.

Zwaardkapitein – Zie: Lanskapitein.

Content

Robert Jordan
Het Pad der Dolken

Proloog Bedrieglijke verschijningsvormen

1 De overeenkomst houden

2 Ontweving

3 Een aangename rit

4 Een rustige plek

5 De storm barst los

6 Draden

7 Een geitenwei

8 Een eenvoudige boerin

9 Haken en ogen

10 Veranderingen

11 Vragen en een eed

12 Nieuwe bondgenoten

13 Dwarrelen als sneeuw

14 Bericht van de M’hael

15 Sterker dan de geschreven wet

16 Onverwachte afwezigen

17 Ver op het ijs

18 Een vreemde roeping

19 De wet

20 Andor in

21 De handschoen oppakken

22 Samenpakkende wolken

23 Mist van de oorlog, storm van de veldslag

24 Een tijd voor ijzer

25 Een ongewenste terugkeer

26 Dat beetje meer

27 De overeenkomst

28 Purperdoorn

29 Een uiltje knappen

30 Beginpunten

31 Erna

Appendix