Pieter Aspe

De kinderen van Chronos

Voor mijn ouders

Qui craint de souffrir, il souffre déjà de ce qu’il craint

(Montaigne)

Non, rien de rien

Non, je ne regrette rien

Ni le bien qu’on m’a fait, ni le mal

Tout ça m’est bien égal

Non, rien de rien

Non, je ne regrette rien

C’est payé, balayé, oublié

Je me fous du passé

(Michel Vaucaire)

1

‘Mamaa, mamaa!’

De langgerekte kreet klonk scherp en doordringend. Hij overstemde met gemak het gesnerp van de boormachine. Hugo Vermast draaide zich gepikeerd om. Aan de andere kant van de weide zwaaide Tine met een tak. Ze leek nog het meest op een bonte schim in een zee van geelgroen gras.

‘Mamaa, mamaa!’

Ook Joris keek even op. Zijn zusje danste alsof ze door een horzel was gestoken. Dat deed ze vaker als mama niet onmiddellijk kwam opdagen. Joris trok zich daar niets van aan. Hij ging rustig door met het tellen van de schroeven. Op de doos stond dat het er honderd moesten zijn.

Toen Tine bleef schreeuwen, schakelde Hugo de boormachine uit. Met beide handen wreef hij het aangekoekte stof uit zijn ogen. De vuile vegen vormden een streepjespatroon op zijn wangen. Hij zag eruit als een Amerikaanse marinier uit een goedkope oorlogsfilm. Nu zag hij haar scherper. Zo te zien was er niets aan de hand. Zijn dochter was een hyperactief kind. Het was niet de eerste keer dat ze moord en brand schreeuwde als ze haar zin niet kreeg.

Leen lag te zonnen in een ligstoel met een schijfje van Bart Kaëll in haar draagbare cd-speler. De derde noodkreet van Tine bereikte haar tussen twee nummers door. Ze rukte de koptelefoon van haar hoofd en haastte zich naar de plek van het onheil.

Hugo schudde het hoofd toen hij zijn vrouw zo blootsvoets door het stugge gras zag rennen. Straks trapte ze nog in een glasscherf en kreeg hij daar weer de schuld van. Op het ogenblik dat ze zich bezeerde, zou hij eerst vloeken en daarna verband en ontsmettingsmiddel halen. Vijftien jaar huwelijk hadden hem volgzaam gemaakt. Vrouwen hielden van dat soort van onderdanigheid. Een gewapende vrede was altijd leefbaarder dan een uitputtende oorlog.

Toch kon hij niet echt klagen. Veel andere mannen hadden het slechter getroffen. Leen was op haar achtendertigste nog steeds een aantrekkelijke meid. Ze zag er beeldig uit in haar nauwsluitend badpak. Twee zwangerschappen hadden haar figuur nauwelijks aangetast en daar waren de collega’s best jaloers op.

‘Mama, kijk wat ik gevonden heb.’

Tine hanteerde het bot alsof het een tamboerstok was. Dat had ze op de kermis gezien. Ze was trots op haar trofee. Leen keek vol afgrijzen naar het scheenbeen en naar de put. Ze pakte Tine bij de hand en probeerde haar het bot te ontfutselen.

‘Dat is een vies ding, Tine. Kom, geef het aan mama.’

‘Nee, het is van mij.’

Zoals zoveel moderne moeders drong Leen niet langer aan. Ze nam Tine vast en sleurde haar mee.

‘Dat zal papa niet prettig vinden.’

Het meisje begon hartverscheurend te huilen. Ze wist dat papa haar dan met rust liet.

Hugo herkende het gekrijs. Leen zou dat varkentje wel wassen, dacht hij. Hij nam zijn boormachine en drukte de knop in. Joris reikte hem een schroef aan. Hugo knipoogde naar zijn zoon. Zoveel herrie om een tak. Zij hadden wel wat beters te doen.

Guido Versavel trof Van In aan in de gloednieuwe keuken van het politiecommissariaat. Het gebouw dateerde uit de jaren zeventig en werd door de beleidsmensen modern genoemd. Na vier schuchtere petities van het voetvolk – iedere burgemeester had er een in ontvangst genomen – had men er zes maanden geleden eindelijk een keuken laten installeren. Veel meer dan een goedkope magnetron en een tweedehandse koelkast stond er niet, maar dat moest voldoende zijn om het moreel van de manschappen op peil te houden.

Van In lepelde het laatste restje van zijn vruchtensalade naar binnen. Hij zag er niet echt gelukkig uit.

‘Smakelijk,’ grinnikte Versavel.

Van In schoof de tupperwaredoos opzij.

‘Vanavond staat er kabeljauw op het menu. Gekookte vis. Mijn God. Ik mag er niet aan denken.’

‘Je mag blij zijn dat Hannelore voor je zorgt. Volgens mij ben je al vijf kilo afgevallen.’

Van In trok het overhemd dat om zijn lijf slobberde strak. De voorbije drie maanden was hij door een hel gegaan: cornflakes, vis, groente, fruit, water en af en toe een glaasje wijn. Zelfs de sigaretten had ze gerantsoeneerd. Híj was toch niet zwanger!

‘Ik denk dat je die maar beter in de wagen opsteekt,’ zei Versavel met gespeeld medeleven toen Van In voorzichtig een sigaret uit zijn borstzak opdiepte. ‘Er is net een code één binnengelopen.’

Van In maakte een afwerend gebaar en borg de sigaret zorgvuldig op alsof het een kostbaar kleinood gold.

‘Had je me dat geen vijf minuten vroeger kunnen melden? Dan had ik die vuile troep niet hoeven op te vreten.’

‘Dat had gekund,’ glimlachte Versavel sardonisch. ‘Maar je weet toch dat ik je niet durf te storen tijdens de maaltijd.’

Ze liepen de trap af: Versavel monkelend, Van In sakkerend. Voor een keer was Van In niet buiten adem toen ze beneden kwamen.

Zelfs een uit zijn voegen barstende stad als Brugge kan nog pronken met een paar lapjes ongerepte natuur. In het gebied tussen Sint-Andries en Varsenare vindt men plekjes die projectontwikkelaars blijkbaar over het hoofd hebben gezien. Het gerestaureerde boerderijtje van de familie Vermast was een van die oases. Om het te bereiken moesten Van In en Versavel een zandweg inslaan, die het predikaat ‘private weg’ mocht dragen. Het roestbruine pannendak stak nauwelijks uit boven de weelderige meidoornhaag, die de heerlijkheid als een groen vierkant omzoomde.

Het hek stond open en dus reed Van In het erf op. Het decor zag er in ieder geval erg romantisch uit: gezandstraalde bakstenen, antieke pannen, witgekalkte muren en de geur van duizend varkens bij de buurman. Welke overwerkte sterveling droomt vandaag de dag niet van een eigen stulpje op het platteland? O tempora, o mores. In de jaren zestig, toen iedereen bij beton en aluminium zwoer, viel dit soort geitenstallen onherroepelijk ten prooi aan nietsontziende slopers. Nu maakten handige jongens gebruik van het trendy cocoonsyndroom. De moderne mens had nood aan afzondering, een plek waar hij zich kon uitleven. Een krot met een plasje water in de kelder werd in advertenties aangeprezen als een uniek landgoed met een natuurlijke bron. Een lekkend dak en rottend schrijnwerk heetten authentiek.

‘Mijnheer Vermast. U hebt ons gebeld, neem ik aan.’

Hugo knikte. Het contrast tussen zijn bleke huid en de zwarte strepen op zijn gezicht bezorgde hem een grimmige uitdrukking.

‘Inderdaad, mijnheer. Mijn vrouw is helemaal van streek.’

‘Hebt u het skelet gevonden?’ vroeg Van In nogal bruusk.

Versavel monsterde de schrale man. Vermast had een pezig lijf, jammer van de holle rug en de ingezakte borstkas.

‘Mijn dochter heeft de beenderen opgegraven.’

Vermast wees naar de overkant van de weide. Een hoopje aarde markeerde de vindplaats.

‘Sinds we aan het verbouwen zijn, wil ze papa graag een handje helpen. U weet hoe kinderen zijn. Ze apen alles na.’

Vermast lachte zenuwachtig. Hinniken is een betere omschrijving voor het gorgelende geluid dat hij produceerde. Van In reageerde niet. Hij mocht er niet aan denken dat hij straks ook met een kleine wijsneus zat opgescheept.

‘En u weet zeker dat het geen schapenknoken zijn.’

Het zou niet de eerste keer zijn dat stadsmensen alarm sloegen omdat ze bij het omspitten van hun tuin op een hoop dierlijke botten gestuit waren.

Vermast hapte naar een antwoord als een vis op het droge.

‘Ik denk het niet…’

Van In en Versavel wisselden een blik van verstandhouding.

‘U weet het dus niet zeker.’

‘Mijn vrouw is verpleegkundige. Zij dacht dat…’

‘Dan zal het wel goed zijn, mijnheer Vermast. Ik veronderstel dat uw vrouw het verschil kent tussen mensenknoken en schapenbotten.’

Hoewel Van In zijn stem redelijk overtuigend liet klinken, was hij niet zo zeker van wat hij zei. Over de medische stand circuleerden de laatste tijd de meest waanzinnige verhalen.

Vermast haalde opgelucht adem. Stel je voor dat Tine het skelet van een schaap had opgedolven en dat hij daarvoor de politie had gebeld.

‘Persoonlijk had ik natuurlijk liever gehad dat het schapenknoken waren,’ zei Van In. ‘Dat zou ons een boel paperasserie bespaard hebben.’

Vermast beaamde die stelling met een gelaten glimlach. Met mensen van de politie kon je maar beter op je hoede zijn.

‘Dat moeten we dan maar eerst even verifiëren, mijnheer Vermast. Ik stel voor dat we het corpus delicti van dichtbij gaan bekijken.’

Vermast bleef besluiteloos staan. ‘Corpus delicti, mijnheer?’

‘Het skelet, mijnheer Vermast,’ verduidelijkte Versavel minzaam.

Hannelore Martens stoof het erf op met de allures van een op hol geslagen rallypiloot. De frêle Twingo gedroeg zich echter voorbeeldig. Het opgefokte karretje kwam op minder dan twee meter van het gezelschap piepend tot stilstand. Hannelore trok de handrem aan en wipte fluks uit de wagen. Ze droeg een mouwloze witte zomerjurk en platte sportschoenen zonder sokken. Toen Van In haar zo zag, kon hij moeilijk geloven dat ze al meer dan vijf maanden zwanger was.

‘Goedemiddag, allemaal.’

Hannelore omhelsde Van In. Haar zoen deed hem tintelen. Mijn God, wat voelde ze heerlijk fris aan. Daarna zoende ze Versavel op de wang. De brigadier nam de kus welwillend aan. Er waren van die momenten waarop hij liever hetero was geweest.

‘En gedraagt hij zich een beetje?’

Vermast keek het drietal verbijsterd aan.

‘De vruchtensalade smaakte voortreffelijk en hij verheugt zich op vanavond, nietwaar Pieter?’

Van In maakte een knorrend geluid. Versavel was erger dan zijn schoonmoeder. De brigadier liet immers geen gelegenheid onbenut om Hannelore in haar duivelse plannen te steunen. Liefde is eten wat zij eet, dacht Van In bitter. Op dit ogenblik had hij zijn ziel geofferd voor een portie vettige frieten.

Toen Hannelore merkte hoe Vermast het tafereel met grote ogen gadesloeg, stelde ze zich officieel voor.

‘Hannelore Martens, substituut van de procureur des Konings. Ik ben belast met het onderzoek.’

Vermast veegde zijn bezwete hand schoon aan zijn groezelige short.

‘Aangenaam, mevrouw.’

Haar hand voelde droog en koel aan.

‘We waren net van plan het stoffelijk overschot te gaan bekijken,’ zei Van In. ‘Volgens mevrouw Vermast gaat het wel degelijk om menselijke resten.’

‘Oké,’ zei Hannelore.

Hoewel het vooruitzicht van een confrontatie met een skelet haar met enige afschuw vervulde, was ze niet van plan dat te laten blijken.

Leen Vermast zat wezenloos met de kinderen op een bank voor de boerderij. Na veel dreigementen en smeekbeden was ze er eindelijk in geslaagd het scheenbeen uit Tines handen te wrikken. Het rafelige bot lag voor haar op de grond. Tine zat met roodomrande ogen te mokken. Joris telde onverstoorbaar schroeven. Het scheenbeen interesseerde hem niet. Hij kwam twee schroeven tekort en deze anomalie eiste al zijn aandacht op.

Leen glimlachte naar Hannelore. De vrouw van Vermast was duidelijk in de war. De gedachte dat iemand in haar tuin begraven lag, vervulde haar met afgrijzen. Volgens Hannelore stond zij op het punt in te storten.

‘Ik kom direct,’ riep ze de mannen na.

Van In zag hoe Hannelore zich over de vrouw van Vermast ontfermde. Eigenlijk vond hij het beter zo.

‘Dit is duidelijk geen schaap.’

Versavel wees naar de schedel die half onder het zand stak. Vermast knikte ijverig. Hij vond de oudere politieman best sympathiek. Van In gaf geen commentaar. Hij sprong in de kuil. Ongelooflijk wat een kind met een spade kon aanrichten, dacht hij. De put was minstens een meter diep.

‘Heeft uw dochter dit in haar eentje uitgegraven?’

Vermast hinnikte opnieuw. Zo lachte hij blijkbaar altijd als hij zenuwachtig was.

‘Natuurlijk niet, commissaris. Ik had zand nodig om mortel te maken en dat is hier rijkelijk voorhanden. Ik heb de put gegraven. Maar zoals u allicht weet, spelen alle kinderen graag met zand.’

De put was een geschenk uit de hemel. Tine sleet soms uren in de geïmproviseerde zandbak en dan had niemand last van haar.

Van In knielde neer. Als een volleerd archeoloog veegde hij het opdrogende zand van de schedel. Versavel fronste het voorhoofd.

‘Leo is onderweg,’ zei hij bezorgd.

Van In staakte de opgraving. Versavel had gelijk. Dit was een klus voor de experts van de gerechtelijke politie. Hij klom voorzichtig uit de put. De uigele schedel glansde in het felle zonlicht. Van In vroeg zich af of iemand ooit zijn doodshoofd op die manier zou bekijken.

‘Zal ik het graf laten afbakenen?’

Versavel gebruikte met opzet het woord ‘graf’. Het mocht ouderwets klinken, maar hij vond dat doden respect verdienden.

‘Ja, doe dat maar, Guido. Want anders krijgen we trammelant met de mannen van het parket.’

Versavel liep naar de politiewagen. Net als Hannelore leek hij immuun voor de zinderende najaarshitte. Zijn kreukvrije overhemd vertoonde nauwelijks enig spoor van transpiratie. Van In daarentegen voelde zijn onderbroek tegen zijn billen plakken en dat vond hij allesbehalve prettig.

Nu ze alleen waren, stond Vermast er een beetje verweesd bij. Moest hij iets zeggen of was het beter dat hij zijn mond hield? Van In vond de stilte ook maar niets.

‘Merkwaardige ontdekking, vindt u niet, mijnheer Vermast? Ik hoop alleen maar dat het uw schoonmoeder niet is, want in dat geval hoeven we de moordenaar niet ver te zoeken.’

Deze keer hinnikte Vermast niet. Zijn schoonmoeder vermoorden zou stom zijn. Het kreng betaalde immers de helft van hun hypotheek.

Ze arriveerden allemaal tegelijk: Leo, Rudy Degrande van de technische recherche, de wetsdokter en vier agenten van de Brugse politie. Het erf leek plotseling op het parkeerterrein van een goedbeklante supermarkt.

Na het uitwisselen van de obligate beleefdheidsformules ging Leo aan de slag. De Nikon zoemde als een bij boven een jasmijnenveld. De kleine, bolle gerechtsfotograaf maakte veertig opnamen in minder dan tien minuten. Daarna daalde de wetsdokter af in het graf.

Alexander De Jaegher was een bekende Bruggeling. Dat dacht hij tenminste. De wetsdokter hield er een druk sociaal leven op na. Hij was voorzitter van diverse culturele verenigingen en promotor van een lokale carnavalsvereniging. De Jaegher was mager en knokig, een gesteldheid die niet strookte met het imago van uitbundige Bourgondiër dat hij zich tot elke prijs wilde aanmeten. De Jaegher zocht naar erkenning in een milieu dat het zijne niet was. Zijn reputatie als arts stelde niet veel voor. Vijftien jaar geleden was hij na een ernstige beroepsfout bijna geroyeerd uit de Orde der Geneesheren. Een baan bij het parket leek op dat moment een zinvol alternatief. Daar kreeg hij alleen lijken voorgeschoteld, wat de kans op een tweede fout aanzienlijk verkleinde.

Van In liet zijn blik rusten op de kalende knikker van De Jaegher. Het ene skelet betast het andere, dacht hij vrolijk.

‘Dit zijn ontegenzeggelijk menselijke resten,’ declameerde De Jaegher op een academisch toontje.

Hij nam de schedel in zijn handen en liet het doodshoofd als een goedkope trofee aan zijn toehoorders zien. Versavel keek de andere kant op. Van sporenonderzoek had de wetsdokter na al die jaren nog altijd geen kaas gegeten. Een dergelijke onprofessionele aanpak had al vaker belangrijk bewijsmateriaal onbruikbaar gemaakt. Geen wonder dat het publiek geen vertrouwen meer had in de werking van het gerecht. Rudy Degrande dacht blijkbaar hetzelfde als Versavel. Hij troostte de brigadier met een knipoog.

Van In reageerde met een onderdrukt gilletje op de por tussen zijn ribben. De Jaegher keek verstoord in zijn richting, maar toen hij Hannelore in het oog kreeg, gleed er een brede glimlach over zijn lippen.

‘Ach, u bent het, mevrouw de substituut. Ik wist niet dat u al ter plaatse was.’

Hannelore bleef op een veilige afstand van de put.

‘Kunt u ons iets vertellen over de doodsoorzaak, dokter?’

De Jaegher was niet groter dan een meter zestig. Zoals hij daar in de put stond, leek hij op een bewegend borstbeeld.

‘Nee, mevrouw.’

De Jaegher legde de schedel op de rand van de kuil. Hannelore had de indruk dat de holle oogkassen van het doodshoofd haar aanstaarden. Of was het De Jaegher die onder haar jurk probeerde te gluren?

‘Volgens mij zijn er de visu geen indiciën die me toelaten een gefundeerde conclusie te formuleren. Verder onderzoek zal moeten uitwijzen of het slachtoffer al dan niet een natuurlijke dood is gestorven.’

Van In trok een scheve smoel. Versavel verborg een opborrelende glimlach achter zijn hand.

‘U bedoelt dat ik op het autopsierapport moet wachten.’

‘Inderdaad, mevrouw.’

‘En wanneer mag ik uw rapport verwachten, dokter?’

Het was waarschijnlijk de eerste keer dat iemand De Jaegher die vraag stelde. De arme wetsdokter hapte naar adem.

‘Dat kan een paar dagen duren, mevrouw. Wat dacht u van het begin van volgende week?’

‘Het is vandaag pas maandag,’ reageerde Hannelore teleurgesteld.

De Jaegher keek opgelaten om zich heen.

‘Ik doe mijn best om het postmortaal onderzoek tegen het eind van de week af te ronden,’ zei hij met een verstorven grijns.

Hannelore beloonde hem met een stralende glimlach.

‘Dat is fijn, dokter.’

Ze draaide zich om en liep naar de boerderij. Zelfs Van In stond verstomd van haar optreden.

‘Hoe laat is het nu?’

Versavel keek op zijn polshorloge.

‘Tien voor halfvijf.’

Van In nam met tegenzin een slok van het mineraalwater. Tot overmaat van ramp zat er geen prik meer in. Dat kon ook niet anders. Het glas stond al ruim een kwartier in de brandende zon. Hannelore kon de pot op met haar dieet. Hij stak zijn hand op. De ober reageerde alert. Behalve Van In en Versavel zat er immers niemand op het terras.

‘Twee Perriers?’ vroeg hij gretig.

‘Nee, beste man. Voor mij een Duvel. Koud als het kan.’

Van In leunde voldaan achterover in een gammele rotanstoel. Hij kon zich perfect voorstellen hoe Alexander de Grote zich had gevoeld toen hij de gordiaanse knoop had doorgehakt.

‘Een geluk dat Hannelore dringend naar de rechtbank moest.’

Van In had een of andere stekelige opmerking verwacht.

‘Problemen, Versaveltje?’

‘Ik niet, Pieter. Maar als ze je straks op de weegschaal laat staan…’

Van In haalde de schouders op en kieperde het lauwe mineraalwater in het kurkdroge gras.

‘Skeletten doen me aan de woestijn denken, Guido. Bovendien is het twee weken geleden dat ik gezondigd heb. Ik verga van de dorst.’

Het klonk onsamenhangend, maar dat was Versavel van hem gewend. Iedere associatie die Van In maakte, leidde uiteindelijk naar een Duvel.

‘In de woestijn zijn de meeste mensen tevreden met water. Jij bent waarschijnlijk de enige Vlaming die zijn dorst met Duvel lest.’

‘Geen regel zonder uitzonderingen, Guido. Dat zou een flikker als jij toch moeten weten.’

‘En of ik dat weet,’ zei Versavel met een gemaakt hoog stemmetje. ‘Maar in jouw plaats zou ik alvast beginnen te oefenen voor het geval we straks de meerderheid vormen.’

Over de bediening viel niet te klagen. Binnen de minuut serveerde de ober een ijskoude Duvel en een parelende Perrier. Van In geneerde zich niet. Hij boorde zijn neus door de dikke schuimkraag en dronk. Versavel liet hem begaan.

‘Vermast hoeft zich in ieder geval geen zorgen te maken over zijn weide,’ zei Van In vrolijk. ‘Over een paar dagen is die netjes omgespit.’

‘Denk je dat er nog lijken liggen?’

‘Wie weet, Guido. De Europeanen krijgen stilaan de smaak te pakken. Seriemoordenaars zijn al een tijdje geen typisch Amerikaans fenomeen meer. Ik beklaag de mannen van het parket die nu de grond aan het omwoelen zijn.’

‘Ik niet,’ zei Versavel droog.

Ze schoten allebei in de lach.

Toen Yves Provoost de voordeur van zijn kantoor afsloot, rinkelde de telefoon. Met tegenzin draaide hij de sleutel weer om en stapte naar binnen.

Hoewel Provoost een middelmatig strafpleiter was, bezat hij een kolossale villa in Knokke, een flat in Cap d’Agde en een chalet in Oostenrijk. Zijn advocatenpraktijk was gehuisvest in een statig herenhuis aan de Groene Rei, de meest gekonterfeite plek van Brugge.

Provoost liep door de lange gang. Zijn voetstappen klonken hol in de hoge, smalle ruimte. In tegenstelling tot de rest van het huis vormde zijn kantoor een staalkaart van wat Italiaanse designers vandaag de dag in hun mars hebben: gladde tafels van gepolitoerd kersenhout, futuristische kasten zonder zichtbare deuren, zwartgelakte stoelen waarin niemand langer dan een kwartier kan verpozen en grillige lampstructuren die nauwelijks licht verspreiden.

‘Hallo, met Provoost,’ beet hij door de olijfgroene hoorn van een bijzonder plat telefoontoestel.

‘Yves, Lodewijk hier,’ klonk het zo mogelijk nog barser.

Provoost verstijfde. Als Lodewijk Vandaele snauwde, betekende dat meestal slecht nieuws.

‘We zitten met een probleem, Yves.’

‘Ik luister.’

‘Niet over de telefoon, Yves. Ga achter je computer zitten en wacht op mijn e-mail.’

Nog voor Provoost om uitleg had kunnen vragen, verbrak Vandaele de verbinding en liep naar zijn werktafel. In tegenstelling tot het kantoor van Provoost ademde Vandaeles werkkamer ouderwetse degelijkheid uit. Hier vond je niets anders dan eiken meubelen, koper, fluweel en negentiende-eeuwse doeken van sinds lange tijd vergeten meesters. De parelgrijze IBM-computer stond op een tafel in Lodewijk XVI-stijl. Het ding vloekte met de rest van het interieur als een hamburger in een driesterrenrestaurant.

Vandaele was een man van de oude stempel, wat echter niet betekende dat hij de moderne technologie schuwde. Als leerling van Machiavelli maakte hij gebruik van ieder middel dat zijn doel kon dienen. En als goed katholiek zou hij zonder verpinken zijn dochter aan een moslim hebben uitgehuwelijkt als die verbintenis hem enig voordeel had opgeleverd. Gelukkig had Vandaele geen dochter. Hij was bewust ongehuwd gebleven, want met vrouwen had je niets dan last.

Vandaele zette zijn computer aan en deponeerde het bericht in de elektronische brievenbus van Provoost. Daarvoor hanteerde hij een zogenaamde zware code, waarvan alleen Provoost de sleutel bezat.

Hoofdinspecteur Baert van de Brugse politie hoorde Vandaele door de gang sloffen. Hij kende de man al heel lang. Als jonge agent had hij hem ooit met een halfnaakte knaap op de achterbank van een geparkeerde auto betrapt. Na wat heen-en-weergepraat hadden ze de zaak als volwassen mensen geregeld. Vandaele had hem tienduizend frank betaald en daarmee was de kous af. Baert kende het klappen van de zweep. Hij wist dat als hij het smeergeld niet aanvaardde en toch een proces-verbaal opstelde, Vandaele gewoon iemand van het parket zou omkopen. In beide gevallen was de uitkomst voor de pedofiel dezelfde. Voor Baert scheelde het tienduizend frank en dat geld kon hij in die tijd best gebruiken. Toen hij een paar weken later Melissa leerde kennen, een vrouw die hem een klein fortuin kostte, trok hij zijn stoute schoenen aan en nam contact op met Vandaele in de hoop een definitieve afkoopsom te bedingen. De oude vos zwichtte echter niet voor de chantagepoging, maar stuurde hem evenmin met lege handen naar huis.

Hij stelde voor dat Baert als contactpersoon tussen hem en de politie zou fungeren. In ruil daarvoor ontving Baert per maand een vaste vergoeding. Voor riskante klussen of belangrijke informatie mocht hij op een behoorlijke bonus rekenen.

‘Verontschuldigt u mij dat ik u zo lang heb laten wachten. Ik moest even mijn nichtje bellen en u weet hoe vrouwen zijn,’ lachte Vandaele.

‘Geeft niets, mijnheer Lodewijk.’

Baert hoopte dat Vandaele over de brug zou komen, want zijn Melissa droomde al maanden van een breedbeeldtelevisie.

‘U weet dat ik uw loyauteit bijzonder op prijs stel, mijnheer Baert.’

Vandaele was ruim een meter negentig lang. Hij straalde gezag uit en zijn stentorstem had al menig tegenstrever geïmponeerd.

‘U vond mijn informatie dus nuttig?’

Vandaele tuitte zijn dunne lippen. Het roze mondje bezorgde Baert kippenvel. Diep in zijn binnenste haatte hij pedofielen.

‘Nuttig is wat overdreven, mijn beste Baert. Laten we het op interessant houden. Ik heb de boerderij al een hele tijd geleden verkocht. Als daar nu plotseling een skelet opduikt, is dat hoogstens een fait divers. U denkt toch niet dat…’

‘Natuurlijk niet, mijnheer Lodewijk.’

Baert slikte. Het skelet lag ook al een tijdje onder de zoden. Het nieuws had Vandaele duidelijk doen schrikken. Waarom was hij anders halsoverkop naar zijn werkkamer gevlucht toen Baert hem van de vondst op de hoogte had gebracht? Dat de oude echt in de war was, bewees de smoes van het dringende telefoontje naar zijn nicht. Die smoes was even doorzichtig als het negligé van Melissa.

‘Wat niet belet dat ik uw bezorgdheid op een passende wijze wil honoreren.’

Het gezicht van Baert klaarde op. Geld was het enige argument dat hem de mond kon snoeren. Vandaele haalde vier briefjes van tienduizend uit zijn portefeuille. Baert glunderde ongegeneerd. Morgen kreeg Melissa haar breedbeeldtelevisie. Wanneer hij straks thuiskwam en haar het goede nieuws vertelde, zou ze spontaan uit de kleren gaan. Misschien trok ze dan wel het kanten niemendalletje aan dat hij haar met Kerstmis cadeau had gedaan.

‘Dat is bijzonder royaal van u, mijnheer Lodewijk.’

Vandaele klopte hem vriendschappelijk op de schouder. ‘U houdt me toch verder op de hoogte, hoop ik?’

‘Dat spreekt vanzelf, mijnheer Lodewijk. Als er zich nieuwe ontwikkelingen voordoen, licht ik u stante pede in.’

Hannelore installeerde zich in de tuin, met haar benen omhoog en een glas gekoeld groentesap binnen handbereik. De laatste zonnestralen scheerden rakelings langs een stapelwolk. Het diffuse licht kleurde de witgekalkte muren van hun persoonlijke aards paradijs korengeel, alsof iemand een polaroidbril voor de zon had geschoven. Als ze het weerbericht mochten geloven, was dit de laatste zomerse dag.

Van In etaleerde ostentatief drie sigaretten op het tafelblad en nipte zuinig van de moezelwijn. Hij had recht op twee glazen.

‘Smaakt het?’

‘Goddelijk.’

In de verte klingelde de beiaard in sourdine. De wind kwam opzetten uit het zuidwesten. Straks kregen ze regen, zoals voorspeld.

‘Het dieet helpt in ieder geval.’

Hannelore genoot van haar nieuwe man. Van In zat in zijn onderbroek. De autoband rond zijn lenden was in drie maanden geslonken tot een slappe fietsband.

‘Dat merkte Versavel vanmorgen ook al op. Wat is de volgende stap? Een hond?’

Hannelore trok de wenkbrauwen op.

‘Een hond?’ vroeg ze verbaasd.

‘Dan kan je me ‘s avonds de straat op sturen. Dat scheelt weer een boel calorieën.’

Een plots opstekende rukwind deed de bladeren ritselen. Het leek wel het geluid van een ratelslang.

‘Als de kleine er straks is, zal je misschien blij zijn dat je de hond mag uitlaten.’

‘Wat bedoel je daar nu mee?’

Van In stak een sigaret op en genoot van de forse stoot nicotine. Hannelore schortte haar jurk op, pakte zijn hand en legde die op haar buik.

Wanneer ze zat, viel de welving beter op.

‘Ik zie commissaris Van In nog niet gauw een baby luieren,’ glimlachte ze. ‘Je zal me nog dankbaar zijn wanneer ik je met Fido op pad stuur.’

De associatie van haar gladde buik met een stel bevuilde babybillen temperde zijn opkomende lust.

‘Vanaf nu kunnen we de dagen aftellen, Pieter. Vanmorgen heb ik voor de eerste keer beweging gevoeld.’

Van In drukte zijn hand stevig op haar buik, maar hij voelde niets.

‘Ik vraag me af of al die emoties wel goed voor je zijn,’ sprak hij plotseling ernstig.

Dreigende wolken kleurden het gras donkergroen. De schemering won het langzaam van de tanende zon. Hannelore nam een slok van haar groentesap.

‘We leven niet meer in de Middeleeuwen, Pietertje. Het wordt heus geen monstertje omdat ik vandaag een doodshoofd heb gezien.’

‘In jouw toestand zou ik daar niet om lachen. Mijn moeder zei altijd…’

‘Onzin. Je hecht toch geen geloof aan die bakerpraatjes?’

Waarom gedragen mannen zich zo infantiel als hun vrouw zwanger is? dacht Hannelore. Zij deed tenslotte het werk. Voor de mannen was het letterlijk een fluitje van een cent.

Van In keek begerig naar de twee resterende sigaretten, die als krijtjes contrasteerden met het houten tafelblad. Hij nam er een en stak die vliegensvlug op.

‘Vroeger was alles eenvoudiger,’ zuchtte Van In. Hij inhaleerde diep, nam een teug van de wijn.

‘Je maakt je toch geen zorgen omdat je over een paar maanden je kind een schone luier moet aandoen?’

‘Ik wou dat we op een verlaten eiland zaten,’ zei Van In dromerig. ‘Weg rompslomp. Lekker cocktails slurpen, vis roosteren en de rest van de dag luieren op het strand.’

‘Het meervoud van luier is luiers, Pieter. Dit is de Vette Vispoort, de wijn is op en straks gaat het regenen.’

Boven het scharlakenrode pannendak pakten zich onweerswolken samen.

‘Weet je wat we doen,’ zei ze met een geheimzinnig lachje. ‘Als je binnen de maand de skelettenzaak oplost, trakteer ik op een reis naar Portugal.’

‘Dat meen je niet.’

‘Geloof je me niet?’

‘Dat wel. Maar heb je onlangs nog de stand van onze bankrekening nagekeken?’

‘Ik bewaar altijd een appel voor de dorst op mijn spaarrekening.’

‘Dat geld hebben we nodig voor de kleine,’ protesteerde Van In. ‘Het is trouwens helemaal niet zeker dat ik de zaak toegewezen krijg.’

‘Daar zorg ik wel voor, Pietertje.’

‘Geen sprake van.’

‘Zaak of geen zaak. Ik wil naar Portugal. Straks krijgen we de kans niet meer,’ zei ze beslist.

‘Je weet toch dat zwangere vrouwen wordt afgeraden met het vliegtuig te reizen, lieve.’

‘O ja?’

Hannelore stond op en trok langzaam haar jurk uit. Ze zag eruit als een model van Botticelli: sensueel, vruchtbaar, oervrouwelijk. Niets is mooier dan een aanstaande moeder.

‘Vliegen mag dus niet. Maar misschien heeft mijnheer wel zin om er thuis eens in te vliegen?’

‘Hanne toch,’ kreunde Van In.

‘Mijnheer heeft toch geen last van hoofdpijn, hoop ik?’

Hij trapte kordaat zijn halfopgerookte sigaret uit en dook bij haar in het gras. Hoog boven hun hoofd kwamen koude en warme luchtlagen met elkaar in botsing. De eerste donderslag rolde als een stuitende bowlingbal over de stad. Van In zweefde op een luchtkussen dat hem allerlei lieve woordjes toefluisterde. Hij voelde nauwelijks de zware regendruppels die als pijnloze projectielen openspatten op zijn rug.

2

Van In vulde de gangen van het politiebureau met een doordringende muskusgeur. Hij droeg een gebleekte jeans en een beige katoenen overhemd. Hannelore had zijn oude sweaters onverbiddelijk naar de lompenmand verbannen. Die camouflagetruien waren nu definitief verleden tijd. Zijn buik intrekken hoefde ook niet meer. Af en toe kon het leven heel genadig zijn, dacht Van In. Toen hij kamer 204 binnenkwam, floot Versavel als een lustige bouwvakker.

‘Goedemorgen broeder,’ grijnsde hij.

Van In negeerde die seksistische opmerking en stak vrolijk zijn eerste sigaret op.

‘Het leven begint inderdaad na je veertigste, Guido. Je had al die tijd gelijk. Nu heb ik er echt zin in.’

‘Nu?’ vroeg Versavel dubbelzinnig.

‘Neen, niet “nu” en zeker niet met jou. Vertel me liever of er al nieuws is over ons skelet.’

Versavel haalde diep adem. Skeletten deden hem denken aan maden die in lege oogholten wriemelden.

‘Onze John Doe, zal je bedoelen.’

Hij gaf de voorkeur aan het Amerikaanse eufemisme. Daar heette een lijk een stiff. Iemand die het ziekenhuis niet levend haalde, was dead-on-arrival en een niet-geïdentificeerde stiff werd steevast John of Jane Doe genoemd.

‘Je weet dat ik allergisch ben voor die transatlantische onzin, Guido. Laten we het skelet gewoon Herbert noemen. Een beetje originaliteit kan geen kwaad, vind je niet?’

Versavel kruiste de armen als een sachem die trots de onvoorwaardelijke overgave van zijn stam aanvaardt.

‘Uw wens is mijn bevel, commissaris.’

Van In blies krijgshaftig een rookwolk in de richting van zijn ondergeschikte.

‘Zo kan het weer even, hé, Versaveltje.’

De brigadier pulkte nadenkend aan zijn snor. Wanneer Van In depressief was, wist hij tenminste hoe hij hem moest aanpakken. In een euforische bui daarentegen was zijn baas even onhandelbaar als een tiener zonder zakgeld. In die omstandigheden was er maar één alternatief: niet lullen en voortwerken.

‘Deze fax hier is een kwartier geleden binnengekomen,’ zei Versavel ernstig. ‘Ik wist niet dat wij met de zaak belast waren.’

Van In nam het blad papier van hem aan.

‘Ik wel,’ snoof hij.

‘Ach, zit dat zo.’

‘Breek me de bek niet open, Guido. Ze is zwanger. Wat wil je dat ik doe?’

Van In doofde met tegenzin zijn eerste sigaret, die hij bijna tot aan de filter had opgerookt.

‘Vermoedelijke doodsoorzaak: een gebroken nek,’ las hij hardop. ‘Leeftijd: tussen 25 en 30. Lengte: 1,76 m. Geslacht: mannelijk. Datum van overlijden: 1985-1986. Bijzondere kenmerken: oude scheenbeenfractuur, uitgebreide kaakchirurgie plus vierentwintig porseleinen stifttanden. Jezus, dat moet een fortuin gekost hebben.’

‘De Jaegher heeft er alleszins geen gras over laten groeien. Als ik me niet vergis, had Hannelore vrijdag vooropgesteld als uiterste datum voor zijn rapport.’

‘Ze heeft hem gisterenmiddag nog gebeld,’ zuchtte Van In. ‘Iemand van het parket heeft haar in het oor gefluisterd dat een klinisch onderzoek van een skelet bijzonder weinig tijd in beslag neemt. En je hoeft niet bepaald een genie te zijn om vast te stellen dat iemands nek gebroken is. Dat had De Jaegher in de put al moeten zien.’

Van In stak haastig een tweede sigaret op. Versavel zweeg. Hij wist uit ervaring dat de goede voornemens van Van In geen lang leven beschoren waren.

‘Toch blijft het een merkwaardige prestatie,’ zei hij. ‘Van Hannelore, bedoel ik. De Jaegher is een koppige ezel. Zelfs de procureur pakt hem met fluwelen handschoenen aan.’

‘Ze wil volgende maand op reis.’

Versavel keek verrast. De hersenen van de commissaris functioneerden op een heel bizarre manier. Normaal kon hij de gedachtegang van zijn baas redelijk goed volgen. Vandaag lukte dat amper.

‘Hannelore wil dat ik de zaak zo vlug mogelijk oplos,’ verduidelijkte Van In. ‘Ze kan de procureur om de vinger winden en De Jaegher zou met plezier zijn eigen lever in schijfjes snijden om bij haar in de gunst te komen. Bovendien hoopt ze dat ik eerlang hoofdcommissaris word.’

‘Dan zou ik in jouw plaats naar de rijkswacht overstappen. Straks levert die alle hoofdcommissarissen.’

Versavel had iets tegen de rijkswacht en hij liet geen kans onbenut zijn frustratie te ventileren.

‘Ja, lach maar, Guido. Vrouwen zijn gecompliceerde wezens. Eigenlijk mag je blij zijn dat jij homo bent.’

De tweede sigaret beviel Van In niet. Die dingen begonnen te stinken als je er te weinig van rookte.

‘Bedankt voor het compliment, baas.’

Van In haalde de schouders op, ging achter zijn bureau zitten en las de fax opnieuw. Eerst moesten ze de identiteit van Herbert zien vast te stellen. Pas daarna konden ze achter de dader aan.

‘Ik stel voor dat jij natrekt of er tussen 1985 en 1986 dertigers als vermist zijn opgegeven.’

‘In Brugge?’

‘We moeten ergens beginnen. Nietwaar, Watson?’

‘Is dat alles?’

‘Natuurlijk niet. Trommel een paar mannen op en laat ze alle tandartsen en stomatologen uit de streek bellen. Een man met zo’n hoop porselein in zijn mond moet te traceren zijn.’

Versavel noteerde alles gedwee. ‘Zal ik Baert opsnorren?’ vroeg hij met een vals lachje.

Hij wist dat Van In kippenvel kreeg van die naam. Baert was een achterbakse streber die het via allerlei slinkse wegen tot hoofdinspecteur had geschopt. Vorig jaar had hij aan het NIC een cursus misdrijfanalyse gevolgd. De benaming van de cursus klonk chic en het feit dat dergelijke lessen werden georganiseerd, gaf de burgers bovendien de indruk dat het gerecht nu eindelijk de stap naar de twintigste eeuw had gezet. In werkelijkheid kon Baert amper overweg met een pc, hoewel het diploma dat boven zijn bed hing het tegendeel beweerde.

‘Is er een alternatief?’

Versavel schudde het hoofd. ‘Ik vrees van niet, Pieter. Lees jij dan nooit dienstorders?’

Van ratten wordt gezegd dat zij onheil voelen aankomen. Sommige mensen beschikken eveneens over die gave. Hoewel Van In niet tot die categorie behoorde, wekte de spottende toon van Versavel argwaan bij hem.

‘Welke dienstorders?’ vroeg hij bedachtzaam.

Versavel haalde diep adem. ‘Je weet dus niet dat De Kee hoofdinspecteur Baert aan onze dienst heeft toegevoegd.’

Toen hoofdcommissaris Carton vorige maand aan een hersenbloeding was overleden, had voormalig hoofdcommissaris De Kee zijn vroegere functie weer opgenomen, in afwachting van een geschikte opvolger voor Carton.

‘Wanneer komt die oetlul?’

‘Morgen,’ zei Versavel voorzichtig.

Slecht nieuws heeft zo zijn voordelen. Als het echt verpletterend is, wordt men er stil van. Van In vormde deze keer geen uitzondering op die regel. Hij hapte naar lucht, probeerde een verwensing te formuleren en toen hij daar niet in slaagde, liep hij mokkend de deur uit.

William Aerts las het nieuws over Herbert aan de ontbijttafel. Zijn hoekige kaken verstrakten. Na al die jaren van betrekkelijke rust bonkte de gejaagdheid in zijn onderbuik als een neushoorn in een te krappe kist. Hij probeerde die pijn te blussen met een slok lauwe thee. Linda reikte hem een beboterd sneetje toast aan. Twee spiegeleieren kisten in een vettige braadpan. Ze slofte naar het fornuis, nam de braadpan van het vuur en kwakte de soppige eieren op een bord.

‘Scheelt er iets?’ vroeg ze.

Linda Aerts was vroeger een mooie vrouw geweest. Nu was ze vijfendertig, volslank en getekend door overmatig alcoholverbruik. Tien jaar geleden regeerde ze nog als de ongekroonde koningin van het Brugse nachtleven. Er was geen man die haar nooit had begeerd, maar Linda wilde zich aan niemand binden. Ze danste door het leven als een lichtvoetige nimf en bracht haar aanbidders het hoofd op hol. Ze flirtte, liet zich betasten, lachte als haar opgegeilde slachtoffers stiekem het toilet opzochten.

Op een dag verscheen William Aerts. Iedereen keek naar hem op. William reed met een Jaguar, kocht zijn kleren bij Armani en liet zich steevast vergezellen door een hofhouding van krolse meiden met ronde borsten en rechtopstaande tepels. Hij negeerde de regerende koningin en dat kon zij moeilijk verteren. Binnen veertien dagen deelde Linda het bed van de overwinnaar. Ze trouwden halsoverkop en het feest duurde tot William zijn laatste stuiver erdoor had gejaagd. De dag waarop dat gebeurde, vermoordde hij haar jeugd.

Nu bekeken de vrienden van weleer haar met minachting. ‘Dikke Linda’ noemden ze haar. Spiegels waren haar ergste vijanden geworden. Bij iedere blik onthulden die immers twee beurse borsten, een accordeonbuik en snelgroeiende moedervlekken met stug zwart haar in het midden. Haar lot leek wreder dan dat van Dorian Gray en had wellicht zelfs Oscar Wilde tot enig medelijden bewogen.

‘Wat zou er moeten schelen?’ reageerde William bars.

Linda wreef de slaap uit haar ogen. Ze stak een sigaret op: de zesde in drie kwartier. ‘Het lijkt wel of je een spook hebt gezien.’ Ze zette hem het bord met de slijmerige eieren voor.

‘Rot toch op, mens. Niemand vraagt je wat.’ William schudde de krant in vorm.

Zij blies minachtend een longvol rook door haar neusgaten. ‘Een beetje vriendelijkheid heeft nog nooit slachtoffers gemaakt,’ snoof ze.

Het woord ‘slachtoffers’ miste zijn uitwerking niet. William begon te trillen als een stationair draaiende dieselmotor. Linda wist dat hij binnen de kortste keren zou uitbarsten als een vulkaan. Daarom trok ze zich strategisch terug naar de keukendeur. Dat was geen moment te vroeg. Ze stond nog in de deuropening toen hij het bord eieren greep. Precies op het ogenblik dat hij gooide, trok ze de deur dicht. Het bord zeilde als een frisbee door de keuken en kletterde tegen de muur. Tijdens de vlucht gleden de spiegeleieren van het bord en spatten als geelwitte slijmbommen op de vloer uiteen.

Linda hoorde gevloek en het verschuiven van een stoel. Ze vluchtte naar de bar en nam een halfvolle fles Elixir d’Anvers. William gooide de keukendeur open en schreeuwde dat hij haar zou vermoorden. Dat deed William altijd als hij over de rooie ging. Linda grabbelde tussen de voorraad sigaretten, stak twee pakjes Marlboro in de zak van haar kamerjas en rende de trap op. Over een uur was de storm geluwd en dan kon ze terug naar beneden. Linda sloot de slaapkamerdeur af en luisterde. Deze keer gooide hij geen huisraad stuk. Hij kwam zelfs niet op de deur bonken. Ze ontkurkte zenuwachtig de fles Elixir en dronk. William ging aan de keukentafel zitten. Voor hem stond een ingelijste foto van zijn moeder. In de linkerbovenhoek herinnerde een rouwlint aan de tragedie die hem zestien dagen geleden had getroffen.

Van In parkeerde de Golf voor het gesloten hek. Nergens was een bel te bespeuren. Hugo Vermast stond in de dakgoot van zijn boerderij. Hij was druk bezig met het slopen van een zwartgeblakerde schoorsteen. Zijn schreeuwerige transistorradio vermoordde het geritsel van de bladeren en het gezang van een moedige lijster.

Van In plaatste zijn handen als een hoorn voor zijn mond. Hij haalde diep adem en schreeuwde zich de longen uit het lijf. Na twee ijselijke hallo’s zweeg de radio. Van In stak zijn hand op. Het was een eeuwigheid geleden dat hij nog naar iemand had gewuifd. Dertig jaar om precies te zijn. Toen was de koning in Brugge op bezoek geweest. Iedereen die de vorst wilde begroeten, mocht die dag wegblijven uit de school.

Vermast beantwoordde de groet van de commissaris met een enthousiast armgebaar. Straks valt hij nog uit de goot, dacht Van In met enig leedvermaak.

Plotseling draaide het hek automatisch open. Vermast daalde af van de ladder en liep hem tegemoet.

‘Handig, zo’n apparaat.’ Van In wees naar de afstandsbediening waarmee Vermast het hek had opengemaakt.

‘De technologie staat voor niets, commissaris. Waarmee kan ik u van dienst zijn?’

‘Een kop koffie zou me smaken.’

Beide mannen liepen over het erf, dat bezaaid was met bouwmaterialen.

‘U woont hier wel erg romantisch,’ zei Van In toen ze via een gammele achterdeur in de keuken waren aanbeland.

‘Een oude droom van mijn vrouw. Ze wil al jaren op het platteland wonen. Ook voor de kinderen is het een unieke ervaring. Die wilden net als mama tot elke prijs weg uit de stad.’

Van In mocht er niet aan denken dat een van zijn ettertjes hem ooit het huis zou uitjagen. Hij vond dat kinderen hun ouders hoorden te volgen. De zogenaamde vrije opvoeding was een hersenspinsel van een handvol dolgedraaide artsen. Dokter Benjamin McLane Spock was er zo eentje geweest. Een paar decennia na het verschijnen van zijn eerste boek had de man er spijt van gekregen dat hij het leven van miljoenen jonge gezinnen had verknoeid. Zijn theorie had legioenen ettertjes gebaard. Dokter Spock. Jezus. Voor Van In bestond alleen de echte Mister Spock. Die kon tenminste zeggen: beat them up, Scotty.

Het interieur van de keuken bestond uit een bonte verzameling gebloemd aardewerk, droogbloemen en slordig gebeitst meubilair. De tafel zat onder de jam. Ronde schroeiplekken, ontstaan doordat pannen te haastig van het vuur op de tafel waren gezet, gaven het blad een authentiek karakter.

‘Dag Joris.’

Van In probeerde vriendelijk over te komen. Het jongetje zat nog in zijn pyjama. Hij reageerde amper op de groet van de vreemdeling. Hij concentreerde zich op het rooster, dat gevormd werd door keurig gerangschikte suikerklontjes.

‘Zeg mijnheer eens goedemorgen, jongen.’

Joris negeerde het kinderachtige verzoek van zijn vader. Hij sloeg de ogen neer en rangschikte de klontjes in een ander patroon.

‘Joris heeft het moeilijk met mensen die hij niet kent,’ zei Vermast. Waarschijnlijk maakte hij dat iedereen wijs die hier voor de eerste keer voet over de drempel zette.

‘Geen probleem, mijnheer Vermast. Het belangrijkste is dat kinderen zich amuseren,’ reageerde Van In wrang. Hij probeerde zijn stem overtuigend te laten klinken.

Vermast zette de ketel op het vuur en haalde twee afgeschilferde koppen uit de keukenkast. Aan de manier waarop hij zenuwachtig in de kast rommelde, zag Van In dat er iets mis was.

‘Is thee ook goed?’ vroeg Vermast na een poos een beetje beschaamd. Hij liet een trommel zien met een bruine bodem van versteend koffiegruis.

‘Als het maar vloeibaar is,’ loog Van In. Hij keek naar de voorraad suiker op de tafel. Met drie klontjes was ieder brouwsel te zuipen.

‘Woont u hier al lang, mijnheer Vermast?’

‘Drie maanden, commissaris. Er is nog een boel werk te doen, zoals u ziet. Maar u weet hoe dat gaat.’ Van In wist helemaal niet hoe dat ging, maar besloot wijselijk daar niet op in te gaan.

Het gegrom van een dieselmotor deed de onlangs vervangen ruiten (de labels kleefden er nog aan) vervaarlijk trillen. Van In keek door het raam. Hij zag het hek openzwaaien. Leen reed voorzichtig het erf op. Ze parkeerde de aftandse Volvo tussen twee zandhopen. Tine gooide het portier open met een geweld dat alleen een oude Zweed kan incasseren.

‘Pittig meisje,’ zei Van In. ‘Is ze altijd zo energiek?’

Hoewel hij het niet als een compliment had bedoeld, fleurde Vermast er zichtbaar van op.

‘Mijn vrouw denkt dat ze een speciale opleiding verdient. Jammer genoeg is er geen school voor meerbegaafden in de buurt. Haar IQ ligt ver boven de honderd dertig. Dat schept problemen en als ouder stuit je daarbij op veel onbegrip, vooral van de leerkrachten.’

Van In sloeg zijn ogen ten hemel. Kinderen. Benson im Himmel. Het jongetje was net geen autist en bijgevolg werd het neurotische meisje meteen tot wonderkind gebombardeerd.

Vermast haalde een derde kopje uit de keukenkast, pakte de theepot en schonk de koppen vol. Het goedje stonk naar wasgoed. Van In had het kunnen weten, maar nu was het te laat.

Leen duwde met haar voet de keukendeur open. Ze torste een paar bruine zakken van de plaatselijke supermarkt. Die deponeerde ze op het aanrecht.

‘Hallo schat, dag commissaris.’

Leen droeg een mouwloze mini-jurk. Ze liet zich met een zucht neerploffen in een stoel, waardoor de jurk hoog naar boven schoof. De meeste vrouwen kruisen dan kuis hun benen, maar zij deed geen moeite om haar sneeuwwitte slipje aan het oog van de commissaris te onttrekken. Van In was ervan overtuigd dat ze dat met opzet deed. Hij verplaatste zijn blik. Haar borsten stonden ver uit elkaar en dat gezicht beviel hem beter.

‘Mama, ik wil wortelsap,’ zeurde Tine. Vermast lachte schaapachtig. Van In daarentegen had het mormel met plezier een draai om de oren verkocht.

‘Mama, ik wil wortelsap. Dat heb je me vanmorgen beloofd.’ Het meisje bonkte koppig met haar hoofd tegen Leens schouder.

‘Straks, liefje. Mama drinkt nu eerst een kopje thee.’

‘Mamáá. Je hebt het belóóófd,’ stampvoette ze. Het schelle gekrijs drong door merg en been. Van In hield zijn kaken opeengeklemd. Vroeger deed hij dat ook als iemand zijn nagels over het schoolbord haalde. Leen liet haar dochter uitrazen. Ze dronk rustig van haar thee en glimlachte af en toe naar Van In. Het meisje bestormde nu woedend haar vader.

‘De renovatie van een huis vergt waarschijnlijk heel wat inspanningen.’

Van In was niet van plan geweest dat onderwerp ter sprake te brengen, maar de omstandigheden dwongen hem daartoe. Tine liet haar vader geen moment met rust. Ze probeerde voortdurend op te vallen. Doorbomen over het huis leek Van In de enige manier om de communicatie tussen hem en Vermast te herstellen.

‘Dat kan ik u verzekeren, commissaris. Voor we hier kwamen wonen, ben ik acht maanden dag en nacht in de weer geweest. Wat hier toen stond, leek meer op een stal dan op een boerderij.’

Vermast duwde zijn dochter van zich af en kwam aan tafel zitten. Leen dronk haar kopje leeg en liep met tegenzin naar het aanrecht. Ze haalde de keukenrobot uit de kast, scheurde een van de bruine zakken open en haalde er een bos wortelen uit. Tine klampte zich aan haar moeder vast als een zwarte weduwe aan haar partner.

‘Als u daarin geïnteresseerd bent, kan ik u een paar foto’s laten zien van hoe het hier vroeger was.’

Van In knikte niet al te enthousiast. Hij dreigde van de regen in de drop te komen.

‘Kom, laten we naar de salon gaan. Daar is het rustiger,’ stelde Vermast opgetogen voor. Dat beviel Van In beter. Hij hoopte vurig dat het meisje bij haar moeder bleef.

Ze waren pas in de salon, toen het geweld van de keukenrobot losbarstte. Vermast deed gelukkig de deur dicht, wat minstens veertig decibel scheelde. Hij verzocht Van In plaats te nemen op een rustieke bank, waarvan het overtrek, net als bij de rest van het meubilair het geval was, in een lamentabele staat verkeerde. De dochter mocht zich blijkbaar op alles afreageren.

Terwijl zijn gastheer in een semi-antieke linnenkast naar de foto’s zocht, taxeerde Van In de biotoop van de familie Vermast. Voor de wrakkige meubelen hadden ze bij een lepe antiquair waarschijnlijk een fortuin neergeteld. De kasten, die vol spleten en barsten zaten, zaten onder de loogvlekken. Een onhandige poging om dit euvel met dikke lagen boenwas te camoufleren was jammerlijk mislukt. Een willekeurige sinaasappelkist had op een veiling meer opgebracht dan dit meubilair. Het schrijnwerk was er zo mogelijk nog erger aan toe. In een onstuimige poging om het authentieke karakter van een echte boerderij te benaderen, had Vermast geprobeerd de vermolmde balken van de zoldering schoon te maken. Zonder de beschermende verflaag leken die nu op stukken verdroogde ontbijtkoek. Het mocht een wonder heten dat het huis overeind bleef staan. De toestand van de plankenvloer tartte elke verbeelding. Grillig gevormde gangen wezen op de onverdroten ijver van een kolonie houtwormen.

Hun spullen waren duidelijk afkomstig van diverse rommelmarkten. Namaaktinnen borden, een verroest smeedijzeren haardstel, een luchter in de vorm van een karrenwiel en diverse landbouwwerktuigen aan de muren moesten een bucolische sfeer creëren. Wat Van In echter het meest ergerde, was het onherkenbaar verminkte speelgoed dat overal rondslingerde. Een onmiskenbaar bewijs dat in dit huis alles was toegelaten.

‘Eindelijk,’ kreunde Vermast. Hij had ondertussen de helft van de linnenkast leeggehaald. ‘Hier zijn ze.’

Vermast kwam met een bestofte doos aandraven. Hij zette die tussen hen op de bank en nam het deksel af. De doos puilde uit van de foto’s, meestal onnozele familiekiekjes.

‘Deze zijn van vorig jaar.’ Vermast stopte hem een stapel onderbelichte polaroids toe. Van In bekeek ze aandachtig. Dat het om hetzelfde terrein ging, kon je zien aan de meidoornhaag en de kale iepen, die zich scherp aftekenden tegen een dreigende herfstlucht. Vermast had niet overdreven. Het oorspronkelijke bouwsel was niet meer dan een krot.

‘Ongelooflijk, mijnheer Vermast. U hebt hier bijna een mirakel verricht.’ Vermast glimlachte als een amateurwielrenner die net zijn eerste kermiskoers heeft gewonnen. Het compliment streelde zijn ijdelheid. Hij liep naar een ouderwetse buffetkast, waar hij achter een stapel oude tijdschriften een fles cognac bewaarde.

‘De schoonbroer van Leen is goed bevriend met de makelaar die ons dit koopje heeft gesignaleerd. Hij heeft eveneens voor alle vergunningen gezorgd.’

Van In trok zijn wenkbrauwen op.

‘Het huis wordt drie keer groter dan het is geweest,’ lachte Vermast samenzweerderig. ‘Dit is landbouwgrond, begrijpt u?’

Van In begreep het niet. Vermast wierp een steelse blik op de keukendeur, schonk stiekem twee glazen vol en borg de fles haastig weer op in de buffetkast.

‘Volgens de letter van de wet mogen we de bebouwde oppervlakte met niet meer dertig percent uitbreiden,’ zei Vermast gretig. Hij kieperde de cognac in één teug naar binnen.

‘Maar in dit gezelschap moet ik de wet niet toelichten. Nietwaar, commissaris?’

Van In proefde voorzichtig van zijn glas. Hij moest toegeven dat de cognac best meeviel.

‘Met het geld dat we op de aankoop van het huis hebben bespaard, kunnen we ons zo nu en dan een extraatje veroorloven. Vorige maand nog heb ik een partij Bourgondische tegels op de kop getikt. Niet goedkoop, maar prachtig voor in de woonkamer. Nog een cognacje?’

Van In dronk zijn glas leeg. Dat had hij na een gedwongen onthouding van drie maanden niet mogen doen. De sterke geestrijke drank brandde in zijn maag, maar dat vond hij geen voldoende reden om het aanbod af te slaan.

‘Eentje dan.’ Het was sterker dan hij.

Vermast sloop als een stoute schooljongen naar de buffetkast. Hij vulde de glazen opnieuw.

‘Die afstandsbediening voor het hek lijkt me anders ook een handig hebbeding,’ merkte Van In terloops op. In de keuken hield het geraas van de keukenrobot abrupt op. Leen moest liters wortelsap hebben geperst.

‘O nee, commissaris. Aan gadgets geef ik mijn geld niet uit. De afstandsbediening werd door de vorige eigenaar geïnstalleerd.’

‘Een moderne boer zeker?’

Vermast schudde het hoofd. Hij dronk haastig zijn glas leeg en keek Van In smekend aan. Die volgde noodgedwongen het voorbeeld van zijn gastheer. Vermast pakte vliegensvlug de glazen en zette ze ongewassen terug in de buffetkast.

‘Het huis was vroeger eigendom van een vzw.’ Nu de glazen weer veilig in de kast stonden, voelde Vermast zich weer op zijn gemak. ‘Leen is daar beter van op de hoogte. Ik weet alleen dat het iets met liefdadigheid te maken had.’

Op dat ogenblik stormde Tine de salon binnen. Ze hield een groot glas wortelsap in de hand. ‘Kijk wat mama voor me gemaakt heeft,’ schreeuwde ze triomfantelijk. Het meisje dook joelend de bank in en morste een derde van het wortelsap op Van Ins pasgewassen jeans.

‘Tine toch,’ zei Vermast mild berispend. Hij sprong op en gaf haar een symbolische tik. Het kreng barstte terstond uit in een hysterische huilbui, een geluid waar Leen prompt op reageerde.

‘Wat is er nu weer aan de hand?’

Vermast legde haar uit wat er gebeurd was. Hij wist hoe zijn vrouw zou reageren. Eerst troostte ze Tine en pas daarna ging ze een handdoek halen.

‘Maakt u zich maar niet ongerust, commissaris. Wortelsap laat nauwelijks vlekken na.’

Leen ging op haar knieën zitten en maakte ongegeneerd zijn broek droog. Onaangenaam was het niet. Terwijl ze in die houding zat, moest hij constateren dat ze geen bh droeg. Gelukkig was Hannelore niet in de buurt.

‘De vzw Eigen Hulp bekommert zich om het lot van mensen in nood. Ik geloof zelfs dat Benedict lid is van de raad van bestuur.’

‘Benedict?’

‘Benedict Vervoort, de makelaar van wie we het huis kochten.’

Leen werkte gestadig verder. Dat ze ook zijn kruis moest schoonmaken, deerde haar blijkbaar niet.

‘Ik meen me zelfs te herinneren dat hier vroeger jeugdbewegingen op kamp kwamen.’

Leen kweet zich met zoveel ijver van haar taak dat van In het moeilijk kreeg om zich te beheersen.

‘Weet u ook waarom de vzw de boerderij heeft verkocht?’

‘Volgens Benedict hebben ze een groter gebouw aangekocht. De voorbije jaren is de vzw aardig gegroeid. Ze hadden dringend meer ruimte nodig.’

Groeien! Van In mocht er niet aan denken. ‘Ik denk dat het nu wel zal gaan, mevrouw Vermast.’ Hij deed zijn best om niet te kreunen.

‘Weet u dat zeker?’ vroeg ze bezorgd.

Van In keek naar Vermast. Hij vroeg zich af wat er zou gebeurd zijn als haar echtgenoot daar niet was geweest.

3

Benedict Vervoort zwaaide de scepter over een bescheiden makelarij in onroerend goed in het centrum van Waardamme. Boven de deur en het uitstalraam hing een gevelbrede lichtreclame. Van In las het opschrift: administratiekantoor VerVoort. De hoofdletter V midden in de naam vertelde al een en ander over de filiaalhouder.

Hoewel de straat leeg was, parkeerde Van In de Golf toch op het parkeerterrein van het kantoor dat, zoals een bord meldde, uitsluitend voor de klanten was gereserveerd.

Het kantoor was ondergebracht in het ouderlijk huis van Benedict Vervoort. De woonkamer was tot lokettenhal omgevormd, een groot woord voor een betralied hok waarin niemand zat. Toch was dit een multifunctioneel bedrijf. Onroerend goed vormde slechts een gedeelte van het dienstenpakket. Hier kon de modale boer ook met cash en waardepapieren terecht. Die informatie haalde Van In uit de diverse handgeschreven affiches die het kantoor opfleurden.

Hij werd begroet door een oudere vrouw, de jongste bediende zoals dat heet. Ze leek sprekend op Audrey Hepburn, maar dan zonder schmink.

‘Mijnheer Benedict verwacht u,’ zei ze formeel toen Van In zich had voorgesteld. ‘Gaat u rustig zitten.’

In de verte kraaide een haan. Van In droomde niet. Dit was het West-Vlaamse platteland, waar in banale huizen fortuinen werden verdiend en waar een beslijkte Mercedes voor de deur het enige zichtbare teken van luxe vormde. Benedict Vervoort had het zelfs niet nodig gevonden het vale bloemetjesbehang te laten vervangen. Waar eertijds een kolenkachel had gestaan, gaapte nu een beroet gat in de schoorsteenmantel, als een stille getuige van de geleden ontberingen. Voor deze komedie ging de meest geharde belastinginspecteur gegarandeerd door de knieën.

‘Goedemorgen, commissaris.’ Benedict Vervoort kwam Van In met open armen tegemoet. Hij droeg een schreeuwerig pak, een kanariegeel overhemd en een grasgroene das. Op Sicilië ging het gros van de maffiosi minder opvallend gekleed.

Van In drukte hem de hand. De dikke, met ringen omkranste vingers van de jonge zakenman voelden klef aan. De aftershave waarmee hij zich kwistig had besprenkeld, stonk naar wc-eend, een geur die Van In amper kon harden.

‘Aangenaam met u kennis te maken, commissaris,’ zei Benedict in het beschaafd West-Vlaams. ‘Waarmee kan ik u van dienst zijn?’

Benedict ging zitten in een met namaakleer beklede directiestoel. Zijn hoofd leek alleen te bestaan uit roze lippen en papperige wangen. Van In had moeite om zijn afschuw te verbergen.

‘U bent toch mijnheer Vervoort?’ vroeg hij nogal neerbuigend.

‘In levenden lijve,’ lachte de geelgroene harlekijn.

‘Hindert het u als ik rook?’ Van In viste een sigaret uit zijn borstzak. Benedict maakte een afwerend gebaar. Shit, dacht Van In.

‘Sta me toe u een sigaar aan te bieden, commissaris,’ zei Vervoort met een gastvrij gebaar. Hij haalde een platte kist havanna’s uit een van de bureauladen. ‘Die zijn nog van mijn vader zaliger.’

Van In ging noodgedwongen op het aanbod in. De sigaar knisterde als een pasontrold vel papyrus.

‘Bent u soms familie van Aloïs Vervoort?’

Die vraag scheen Benedict te bevallen.

‘Aloïs was mijn vader,’ zei hij met onverholen trots.

‘Echt waar?’

Aloïs Vervoort was in de jaren vijftig hét wieleridool van Vlaanderen geweest. Hij was twee keer als derde geëindigd in Parijs-Roubaix en in de Tour van 1956 had de kranige Waardammenaar zelfs een ritzege behaald.

‘Wee degene die het waagde op zondagmiddag lawaai te maken als er een wielerwedstrijd werd uitgezonden,’ zei Van In.

Benedict lachte als een Amerikaanse presidentskandidaat in volle verkiezingsstrijd.

‘Lach maar. Uw vader heeft me meermaals een pak slaag gekost.’

‘Fijn dat u zich dat herinnert, commissaris.’ De status van zijn vader straalde van hem af als de ondergaande zon van de berg Fuji. Vervoort had ook iets oosters. Hij leek sprekend op een boeddhabeeld.

‘Eigenlijk kom ik in verband met de familie Vermast en hun eigendom in de Bremwegel.’

Benedict ontvouwde zijn handen, zette ze aan weerskanten van zijn neus en deed alsof hij diep nadacht.

‘Is daar iets mee?’

De manier waarop Vervoort die vraag stelde, drukte zowel onrust als nieuwsgierigheid uit.

‘U leest toch kranten, hoop ik?’

‘U bedoelt toch niet…’

‘Dat bedoel ik inderdaad, mijnheer Vervoort.’

‘Daar heb ik niets mee te maken,’ zei Vervoort kordaat.

‘Waarmee?’

De bitse toon die Van In hanteerde, dreef Vervoort uit zijn defensieve positie.

‘Met de moord natuurlijk.’

‘De moord?’

‘Wel… Ik bedoel… Er is toch een lijk gevonden.’

‘Een skelet,’ corrigeerde Van In.

‘Een skelet. Natuurlijk, commissaris. Zo stond het in de krant, nietwaar?’

Van In keek Vervoort recht in de ogen. De plattelandsmakelaar liet zich niet overdonderen. Hij legde zijn handen in zijn nek en leunde achterover in zijn protserige stoel.

‘Dat was een geluk bij een ongeluk.’

Nu was het de beurt aan Van In om verwonderd te kijken, een gelegenheid waarvan Vervoort handig profiteerde om zelf het gesprek in handen te nemen.

‘Het leven is een aaneenschakeling van onvoorziene gebeurtenissen, commissaris. Indien jullie het skelet vóór de verkoop hadden ontdekt, zat ik nu met een waardeloos goed opgescheept. Niemand koopt immers een huis met een graf in de tuin.’

Van In nam een trek van de droge sigaar en probeerde geen vies gezicht te trekken. Het ding rook naar vermolmd hout en hondenpoep.

‘Mijnheer Vermast vertelde me dat de boerderij eigendom was van de vzw Eigen Hulp.’

Van In legde de sigaar in een asbak en hoopte dat hij vanzelf zou uitgaan.

‘Dat is niet helemaal correct, commissaris. De boerderij was eigendom van een van onze weldoeners. De vzw mocht er vrij over beschikken.’

‘Kunt u mij daar iets meer over vertellen?’

‘Kent u de vzw in kwestie dan niet?’

Van In schudde het hoofd. ‘Moet dat?’

Vervoort monsterde Van In met het air van een student die net zijn eerste les psychoanalyse achter de rug heeft. De commissaris leek hem redelijk ongevaarlijk.

‘De vzw werd in 1986 opgericht door een handvol idealisten, met als doel de levenskwaliteit van de minder gefortuneerde medeburger te verbeteren.’

Van In durfde er zijn hoofd om verwedden dat Vervoort die holle frase letterlijk uit de brochure van de vzw citeerde.

‘Als ik het goed begrijp, doet de vzw aan liefdadigheid. Vandaar de naam waarschijnlijk.’

Eigen Hulp klonk zo bruin als het remspoor in de onderbroek van Dewinter.

Vervoort liet zich door het gematigde sarcasme van Van In niet uit het lood slaan.

‘Eigen Hulp zamelt sinds jaar en dag fondsen in om de kansarmoede in eigen land te bestrijden,’ ging hij onverstoorbaar verder. ‘De vzw biedt financiële steun aan mensen die het niet kunnen rooien met de kruimels die de welvaartsmaatschappij hun toestopt.’

Vervoort ging steeds nadrukkelijker articuleren. Zijn vlezige kin ging op en neer als een pudding in een trilapparaat.

‘We zorgen voor studiebeurzen, huisvesting, vakanties, goedkope leningen, juridische steun…’

‘We?’ interrumpeerde Van In hem bruusk.

‘Ja, we,’ reageerde Vervoort enthousiast. ‘Ik ben namelijk de penningmeester van onze vereniging. Verwondert dat u?’

Wat moest Van In daarop antwoorden? Dat hij Moeder Theresa nog eerder uit de kleren zag gaan voor Playboy dan dat Vervoort een arme stakker twintig frank zou toestoppen?

‘Helemaal niet, mijnheer Vervoort. Als ik me de lessen godsdienst goed herinner, had Jezus ook een zwak voor hoeren en farizeeërs.’

Van In schrok aan de ene kant zelf van zijn impulsieve reactie. Aan de andere kant levert dat soort van uitspraken soms merkwaardige resultaten op. In een flits zag hij hoe de ogen van Vervoort zich tot spleetjes vernauwden.

‘De christelijke naastenliefde ligt onze vereniging zeer na aan het hart, commissaris. In een tijd waarin het egoïsme en de zelfzucht hoogtij vieren, lijkt dat misschien niet evident, maar ik nodig u uit om ons werk beter te leren kennen. De deuren van de Zorghe staan altijd voor u open.’

Vervoort pauzeerde met het elan van een Afrikaanse president die net de voltallige vergadering van de Verenigde Naties heeft toegesproken.

‘De Zorghe is onze meest prestigieuze verwezenlijking,’ ging hij met vernieuwde energie verder. ‘De boerderij biedt onderdak aan twintig alleenstaande mensen en tien gezinnen. Het hele project financiert zichzelf. We produceren ons eigen voedsel en met de verkoop van groenten en fruit kunnen we de rest van onze behoeften dekken.’

‘Om dat project te financieren, heeft u dus de boerderij verkocht,’ zei Van In bedachtzaam. Hij duwde de halfopgerookte sigaar uit. Dit was de grootste onzin die hij in tijden had aangehoord. Benedict leek zijn gedachten te raden.

‘Als dure serviceclubs zich beroemen op hun caritatieve prestaties, wordt dat door de goegemeente aanvaard. Een paar keer per jaar organiseren ze een wansmakelijk duur banket, laten hun leden daar grof geld voor betalen en schenken dan tien percent van de winst aan een goed doel. Zij halen op die manier wel de pers. Onze vzw daarentegen heeft geen publiciteit nodig. Alle fondsen worden rechtstreeks aangewend om de kansarmen op weg te helpen naar een betere toekomst.’

‘Dat is een heel nobele doelstelling,’ zei Van In mat.

De gezwollen retoriek van de West-Vlaamse Samaritaan begon hem de keel uit de hangen.

‘Als dit onderzoek achter de rug is, zal ik zeker niet nalaten de Zorghe te bezoeken. Maar nu moet ik gaan. Ik heb nog een drukke middag voor de boeg.’

Vervoort vergezelde Van In tot bij de voordeur. Ze drukten elkaar de hand.

‘A propos, mijnheer Vervoort. De boerderij van Vermast is voorzien van een hek met afstandsbediening. Heeft de vzw dat destijds laten installeren?’

‘Dat was er al, commissaris. Waarschijnlijk weet de vorige eigenaar daar meer van.’

‘Juist,’ zei Van In. ‘En kent u soms ook de naam van die vorige eigenaar?’

‘Is dat belangrijk?’

‘In een onderzoek naar een moord is alles belangrijk, mijnheer Vervoort.’

Misschien voelde de makelaar zich op dat ogenblik in het nauw gedreven. Hij liet in ieder geval niets merken.

‘Ik moet u bekennen, commissaris, dat de boerderij te onzer beschikking werd gesteld door een weldoener die liever anoniem wil blijven.’

In een beleefde conversatie was een dergelijk antwoord meestal voldoende opdat de vragensteller niet verder op de kwestie zou ingaan. Van In beschouwde dit gesprek echter allerminst als een beleefde conversatie.

‘Moet u eens goed naar me luisteren, mijnheer Vervoort. U zou als makelaar moeten weten dat dergelijke transacties altijd geregistreerd worden. Voor mij is het een kwestie van tijd om de identiteit van uw anonieme weldoener te achterhalen. Aan u de keus.’

Vervoort slikte zijn ergernis in en schakelde opnieuw over op de zoete aanpak. Hij had een fout gemaakt en die moest worden rechtgezet.

‘Excuseert u mij, commissaris. Ik besefte niet dat die informatie belangrijk kon zijn voor het onderzoek. Ik hoop dat u begrijpt dat wij heel discreet zijn als het om onze geldschieters gaat. De meesten van hen verkiezen onbekend te blijven. Vandaar dat…’

‘De naam graag, mijnheer Vervoort.’

‘Kent u Lodewijk Vandaele?’

Van In knikte. Lodewijk Vandaele was eigenaar van een van de grootste aannemersbedrijven van West-Vlaanderen.

‘Lodewijk Vandaele dus.’

‘Inderdaad, commissaris. Maar ik smeek u deze informatie alleen aan te wenden als dat voor het onderzoek onontbeerlijk is. Mijnheer Vandaele heeft een hekel aan negatieve publiciteit en onze vzw is hem enorm veel verschuldigd.’

‘Ik zal mijn best doen,’ zei Van In. Hij wierp een blik op zijn polshorloge.

‘Maar nu moet ik er echt vandoor. Tot ziens, mijnheer Vervoort.’

Van In liep naar het parkeerterrein. Er was geen enkele wagen die de Golf gezelschap hield. Pas nu realiseerde Van In zich dat Vervoort al die tijd geen klanten over de vloer had gekregen.

Linda Aerts lag te snurken op een smal eenpersoonsbed. Naast haar stond een lege fles Elixir d’Anvers. In de asbak smeulde een Marlboro. De vijf centimeter lange aspunt zat als versteend vast aan de filter. In de kamer stonk het naar zuur zweet, goedkope deodorant en ongewassen kleren. Er heerste een wanorde waarop menig tiener jaloers was geweest. Gelukkig waren de gordijnen dicht. In de schemering leken de stapels vuil ondergoed op donzige bloembedden en de schaaltjes met bedorven voedsel op een kunstwerk van Joseph Beuys.

Linda droeg een satijnen nachthemd. De gladde stof accentueerde genadeloos iedere vetrol om haar lenden. Haar slappe borsten deinden mee op het ritme van haar zware ademhaling.

De telefoon rinkelde al meer dan een uur met tussenpozen van telkens tien minuten. Linda droomde van een begrafenisstoet. De lijkwagen, een zwarte Chevrolet met verchroomde bumpers, sneed als een prehistorische batmobiel door de joelende menigte. Linda bereed een witte hengst. De massa verdrong zich achter de dranghekken. Iedereen probeerde een glimp op te vangen van haar. Er werden leuzen gescandeerd. Linda herkende tientallen jeugdvrienden. Ze paradeerde met opgeheven hoofd in het zog van de Chevrolet en genoot van het spektakel.

In de lijkwagen stond een glazen kist. Het deksel lag bedolven onder knoestige seringen. William lag op een pluche matras. Zijn hoofd rustte op een geborduurd kussen met kwastjes aan de vier hoeken. Hij ademde, maar dat ontging het publiek. Niemand zag de zilveren boeien waarmee hij aan de kist gekluisterd lag. Om zijn keel, borst, bekken en benen zaten bovendien nog linnen banden, die hem onwrikbaar tegen de bodem van de kist gedrukt hielden. Zijn ogen tolden. Doodsangst parelde op zijn voorhoofd.

‘Wat een wijf,’ hoorde Linda iemand roepen.

‘Kom vannacht bij mij,’ zong een andere bewonderaar wellustig.

De rouwstoet naderde het centrum van de stad. Het plein voor de bank stond afgeladen vol. Toen Linda de teugels vierde, week de menigte eerbiedig uiteen. Ze reed langs de bank en keek opzij. Het gebouw, een kooi van staal en spiegelglas, reflecteerde haar beeltenis. Ze was naakt. De omstanders hieven een schunnig lied aan. Plotseling sprong een nar voor het paard. Hij greep de teugels beet en graaide begerig naar haar dijen. De belletjes aan zijn zotskap overstemden het rumoer. Linda probeerde de dwerg af te weren. Ze gaf het paard de sporen. De witte hengst sidderde en sloeg op hol. Linda viel op de straatstenen. Net voor ze haar ogen opende, staarde ze in de grijnzende tronie van William. Hij wilde haar de boeien omdoen. Ze schreeuwde.

Linda werd wakker op de grond, naast het bed. De telefoon rinkelde zonder ophouden.

‘Hallo.’ Haar stem klonk beverig.

‘Is William daar?’

‘William is niet thuis. Met wie spreek ik?’ vroeg ze versuft.

Provoost vloekte binnensmonds en verbrak de verbinding.

Hoofdinspecteur Dirk Baert legde de hoorn neer.

‘Enig succes?’ vroeg hij aan Versavel.

De brigadier had net zijn zevenendertigste tandarts afgewerkt.

‘Ze kunnen ons blijkbaar missen als kiespijn. Altijd hetzelfde liedje. Of de heren lijden aan geheugenverlies en vragen om morgen terug te bellen of ze melden via hun telefoonbeantwoorder dat ze met vakantie zijn. Geen wonder dat het een half weekloon kost om een kroon te laten herstellen. Vroeger kreeg je voor die prijs een klomp goud in je bek.’

Versavel moest wel pisnijdig zijn om het woord bek over zijn lippen te krijgen, maar zijn slechte humeur was niet alleen aan de tandartsen te wijten. Het gezeur van Baert bezorgde hem bijna een rolberoerte.

‘Ik heb net een stomatoloog aan de lijn gehad. Joyeux heet de man,’ sprak Baert. Hij wachtte geduldig op een reactie. Versavel wist dat als hij zweeg, Baert opnieuw zou zeggen: ‘Weet je, ik heb net een stomatoloog aan de lijn gehad. Joyeux heet de man.’

‘En?’ vroeg Versavel verveeld.

‘Allesbehalve joyeux. De man was razend. In 1985 studeerde hij nog. Of we dat in het vervolg eerst wilden verifiëren.’

Versavel wierp een blik op zijn polshorloge. ‘Ik stel voor dat we een kop koffie drinken. Op die manier raken we geen stap verder.’

Versavel ontfermde zich over het koffiezetapparaat en ging achter zijn bureau zitten. Baert schoof zijn stoel dichterbij. Hij had zich het recherchewerk enigszins anders voorgesteld.

‘Ik vraag me af of Van In vooruitgang heeft geboekt.’

De eerste hete waterdruppels ploften in de koffiefilter.

‘Is hij werkelijk zo goed?’

Baert stelde die vraag op een toon die het midden hield tussen twijfel en verwondering.

‘Van In is de beste,’ antwoordde Versavel resoluut. Hij had geen zin om met de hoofdinspecteur in de clinch te gaan. Baert genoot immers een kwalijke reputatie. Overal waar hij kwam, probeerde hij tweedracht te zaaien. Een aantal collega’s was er zelfs van overtuigd dat Baert ze niet allemaal op een rijtje had. Het gedruppel van koffie was even het enige geluid dat de stilte verstoorde.

‘Ik heb nochtans gehoord,’ fluisterde Baert met een vals glimlachje, ‘dat…’

‘Het interesseert me geen moer wat u hebt gehoord, hoofdinspecteur.’

Baert schrok van de reactie van zijn ondergeschikte. Zijn neusvleugels begonnen te trillen. Hij zou die Versavel eens flink de levieten lezen.

‘Als men van de duivel spreekt, ziet men zijn staart,’ zei Versavel opgelucht toen Van In kamer 204 binnenstapte.

‘Geluk gehad?’

Van In propte stiekem een Chokotoff in zijn mond. Hij stierf bijna van de honger. Terwijl Versavel de koffie serveerde, bracht Van In verslag uit. Baert luisterde gretig mee.

‘Ik denk dat ik die Vandaele maar eens aan de tand voel. Het kan natuurlijk toeval zijn, maar volgens de wetsdokter is Herbert vermoord tussen 1985 en 1986.’

‘En Vandaele heeft de boerderij in 1986 aan de vzw geschonken,’ vulde Versavel automatisch aan. Het voordeel van jarenlang intensief met iemand samen te werken is dat je na verloop van tijd elkaars gedachten kan raden.

‘Iets in die aard, Guido. En dat zit me dwars.’

Versavel roerde bedachtzaam in zijn koffie. De naam Vandaele voerde hem terug in de tijd naar een periode waaraan hij bijzonder goede herinneringen bewaarde.

‘Misschien kan Jonathan ons helpen.’

Who the fuck is Jonathan, wilde Van In zeggen.

‘Als ik me niet vergis, heeft Jonathan tot in 1989 voor Vandaele gewerkt. Hij heeft er jaren de boekhouding gedaan.’

‘Een van je vriendjes?’

‘Heel lang geleden,’ zei Versavel met een twinkeling in zijn ogen. ‘Zal ik hem bellen?’

‘Arme Guido. Je hebt er ook alles voor over om koning en vaderland te dienen.’

Baert keek het tweetal aan als een pygmee die voor de eerste keer het Atomium ziet.

‘Dat is dan afgesproken,’ glunderde Versavel. ‘Ik bel hem meteen.’

Elke dinsdagavond trokken Van In en Hannelore naar het restaurant Heer Halewijn aan het Walplein. Dieet of geen dieet, die avond bleef een niet in te nemen bastion. Hannelore was verzot op de geroosterde lendenbiefstuk die men daar serveerde en Van In beschikte over een valabel excuus om ongestraft een fles medoc soldaat te maken.

Het kleine, idyllische plein, volgens kenners een van de meest romantische plekjes van Brugge, gonsde van de bedrijvigheid. Obers met lange voorschoten voerden professioneel hun nummertje op. De toeristen knikten goedkeurend. In Brugge voelen de vreemdelingen zich immers echt thuis. Hier worden ze op hun wenken bediend. Zelfs wanneer ze lastig doen, staan de onvermoeibare obers hen in hun landstaal te woord. En als er al eens een verwensing in het Brugs wordt geuit, lachen de dames en heren toeristen gemoedelijk. Wat couleur locale is immers onontbeerlijk om je in den vreemde een beetje op reis te voelen.

Het kleine terras van de Heer Halewijn zat stampvol. In tegenstelling tot de andere kroegen en restaurants op het plein werd er overwegend Brugs gesproken. Hier geen bierhijsende Duitsers, kakelende Fransen, Engelse Chunnel-vaarders, ongemanierde Amerikanen of op etenslucht jagende Nederlanders. Eigenlijk had het plein iets dantesks. Je kon er zo van de hel naar de hemel.

Suzanne kwam hen persoonlijk begroeten. Van In kende de bazin van de Heer Halewijn al jaren. Ze kuste hem vluchtig op de wang. Dat was vroeger wel even anders geweest. Op hun favoriete tafeltje prijkte een bordje. Gereserveerd stond erop.

‘Een extra portie augurken, neem ik aan,’ zei Suzanne met een knipoog.

Hannelore knikte vol overtuiging. Van In schoof met een galant gebaar haar stoel achteruit. Ze ging zitten en fatsoeneerde haar jurk.

‘Je lijkt wel een meisje van achttien,’ zei Suzanne.

‘Niet overdrijven, Sue.’

‘Ik overdrijf niet.’ Ze meende het. Hannelore zag er werkelijk adembenemend uit. Onder de jurk zat een lichaam waarvoor Pythias een moord zou hebben gepleegd. Hoewel Hannelore het compliment schijnbaar minimaliseerde, liet het haar duidelijk toch niet koud.

‘Kom hier. Voel maar. Hij doet niets anders dan stampen.’

Ze streek haar jurk glad. Suzanne boog zich voorover en plaatste haar hand op Hannelores buik. Van In zat erbij en keek ernaar.

‘Je moet het echt voelen om het te geloven,’ zei Suzanne.

Van In ging rechtop zitten en liet zijn maag opbollen. ‘En wat vind je van de mijne?’

Suzanne draaide zich om. Aan de rimpels in haar ooghoeken merkte hij dat ze een pittige repliek in petto had.

‘Acht maanden. Of vergis ik mij?’

‘En toch doet mijn sukkelaar geweldig zijn best. Straks weegt hij minder dan ik.’ Uit Hannelores toon was onmogelijk op te maken of ze al dan niet schertste.

‘In jouw geval is dat gelukkig een tijdelijk fenomeen. Hij zit er al twintig jaar mee opgescheept,’ grinnikte Suzanne.

Iedereen op het terras die het gesprek had gevolgd, schoot in de lach. Van In keek als een gestrafte puppy. Hannelore sloeg troostend haar arm om zijn schouder en gaf hem een klinkende zoen. Heel wat mannen hadden zich met plezier een pink afgehakt om nu in zijn stoel te zitten.

De geroosterde lendenbiefstuk, 350 gram zwaar en drie centimeter dik, was warm, sappig en boterzacht. Van In lepelde met smaak een gepofte aardappel leeg. Bij iedere schep doopte hij het stukje aardappel in de gesmolten boter. Daarna spoelde hij alles door met een glas Château Corconac van 1989. Hannelore verslond de augurken en de in zure mayonaise geweekte sla. Van het vlees bleef nog een klein stukje over.

‘En, is er al nieuws van het front?’ Ze schoof Van In het restant van haar biefstuk toe, een traktatie die hij gretig aanvaardde.

‘Niet veel. Zolang we Herbert niet kunnen identificeren, blijft het een beetje tasten in het duister. Wat ik vanmorgen wel geleerd heb, is dat deze aardbol stilaan overspoeld wordt door ettertjes. Een daarvan heet Tine.’ Van In vertelde haar over zijn bezoek aan de familie Vermast.

‘Oké, dan schrappen we die naam van ons lijstje. Als het een meisje is, noemen we haar Godelieve. Tevreden?’

Uit pure frustratie schonk Van In zich een nieuw glas wijn in.

‘En toch beweren deskundigen dat kinderen na verloop van tijd op hun ouders gaan lijken,’ plaagde ze.

‘In dat geval hoop ik dat hij of zij op jou lijkt. Stel je voor dat…’

‘Hou toch op, Pieter Van In. Ik maakte een grapje. Je bent heus de kwaadste niet. Dezelfde deskundigen verkondigen met evenveel brio dat de vaders van de meeste genieën bij de conceptie ouder waren dan veertig. Als je me niet gelooft, sla er dan gerust een encyclopedie op na.’

‘Dat heb ik gedaan,’ zei Van In sip. ‘Herr Hitler was ook niet meer van de jongsten toen Adolf geboren werd.’

‘Daar gaan we weer,’ zuchtte ze. ‘Steek maar gauw een sigaret op, dan ben ik tenminste tien minuten van je gezeur verlost.’

Dat liet Van In zich geen twee keer zeggen.

‘Ik wou eigenlijk weten of er al nieuws is over ons skelet.’

Het ‘ons’ klonk een beetje luguber.

‘Ik dacht dat het parket het onderzoek leidde,’ teemde hij.

Hannelore glimlachte breed. Haar voet schoot naar voren. Van In reageerde te traag.

‘Ai, verdomme.’ Zijn hand verdween onder de tafel. Met een pijnlijk gezicht masseerde hij het getroffen scheenbeen.

Suzanne, die het tafereel had gadegeslagen, vond dit het ideale moment om de chocolademousse te serveren.

‘Pijn gedaan?’ grijnsde ze.

Van In viel zwijgend aan op het dessert. Pas nadat hij de laatste sliert chocolademousse van zijn lepel had gelikt, nam hij de draad van het gesprek weer op. Hij vertelde haar wat hij had ontdekt over de boerderij van Vermast. Van In was een talentvolle speurder die al menige ophefmakende misdaad had opgelost. Meestal ging hij daarbij nogal onorthodox te werk. Volgens zijn filosofie was iedere kapitalist een potentiële moordenaar. Van In was op zijn best als hij een alomgerespecteerde burger aan de schandpaal kon nagelen en soms vergat hij dat er sluitend bewijsmateriaal nodig was om een verdachte te kunnen berechten. In de moderne misdaadbestrijding was intuïtie even waardeloos geworden als tien miljoen mark na de Tweede Wereldoorlog.

‘Alleen een imbeciel verkoopt zijn eigendom als hij weet dat er een lijk onder de grond ligt. En Vandaele is geen imbeciel.’

Hannelore schoof haar dessert terzijde. Van In keek begerig naar de chocolademousse.

‘Niemand belet me de heer Vandaele eens duchtig aan de tand te voelen. Zelfs als hij niets met Herbert te maken heeft. Ik ben benieuwd waarom mijnheer zonodig de wilde weldoener wil uithangen.’

Hannelore zag bewust af van een theoretische uiteenzetting over de normale rechtsgang in België. ‘We leven nog altijd in een vrij land, Pieter.’ Ze pakte haar lepeltje en nam nonchalant een schepje van de chocolademousse.

‘Ja, ja. Leg mij dan maar eens uit waarom Vandaele zijn domein van een duur hek met afstandsbediening liet voorzien. Het ding is verdomme meer waard dan de hele geitenstal die Vermast aan het slopen is.’

‘Ik vraag me af hoe je een hek in verband brengt met een moord.’ Hannelore schoof de chocolademousse naar zijn kant van de tafel. ‘Trek in een hapje?’

Van In nam een grote schep. Het was maar één keer per week dinsdagavond.

‘Ik geloof niet in toeval, Hanne. Ik wil weten waarom Vandaele in 1986 zijn boerderij in vruchtgebruik gegeven heeft aan een obscure vzw.’

Lodewijk Vandaele begroette Yves Provoost met een schrale glimlach. Provoost zag er afgepeigerd uit. De voorbije vierentwintig uur had hij nauwelijks geslapen.

‘Ik maak me zorgen, Lodewijk. We hadden Aerts nooit in vertrouwen mogen nemen.’

Vandaele nam een trek aan zijn dure sigaar. Zijn gezicht vertoonde geen enkele emotie. Zijn kleine, doffe ogen knipperden met regelmatige tussenpozen, maar dat kwam door de rook van de Davidoff.

‘Ontspan je, Yves. Voor ieder probleem bestaat een oplossing.’

Vandaele leidde Provoost naar de salon. Beide mannen installeerden zich bij het raam. Buiten was het nog behoorlijk warm, maar de okergele stralen van de ondergaande zon droegen de belofte van een vroege herfst in zich.

‘Aerts is gevlucht, Lodewijk. Ik vraag me af waarom.’ Vandaele serveerde Provoost een borrel. Zelf nam hij genoegen met een glas fruitsap. Iemand moest toch het hoofd koel houden.

‘Je kent Aerts. Hij heeft het nieuws in de krant gelezen en is in paniek geraakt. Waarschijnlijk is hij bang voor represailles van onze kant. Hij had het lijk nooit op mijn terrein mogen begraven. Dat was de afspraak niet. Aerts weet verduiveld goed dat ik hem voor zijn diensten ruimschoots heb vergoed. Laten we eerst afwachten tot hij weer boven water komt.’ Vandaele probeerde Provoost gerust te stellen. ‘In afwachting dat hij met hangende pootjes terugkomt, moeten we kalm blijven.’

‘Heb je Brys kunnen bereiken?’ vroeg Provoost bruusk.

‘Johan zit op dit ogenblik in Burundi. Ik bel hem zodra hij thuis is.’

Provoost slurpte ongegeneerd van de whisky. Vandaele kwam naast hem zitten en legde vaderlijk zijn arm om zijn schouder.

‘Waarom zou Aerts de kip met de gouden eieren de nek omdraaien? Ik heb hem de Cleopatra praktisch cadeau gedaan. William verdient royaal zijn brood. Hij heeft geen enkel motief om ons te verraden.’

Provoost voelde de arm van Vandaele op zijn schouder branden. Hij kende de cadeaus van Vandaele. Aerts had vijf miljoen afgedokt voor de bouwvallige villa aan de Maalsesteenweg. De Cleopatra was toen een derderangsbar waar gepensioneerde Brusselse hoeren van een welverdiende rust kwamen genieten. De cliënteel bestond uit een handvol gefrustreerde handelsreizigers die dachten dat ze voor een fles lauwe mousserende wijn een ticket naar het paradijs konden kopen.

Aerts had de zaken professioneel aangepakt. Hij importeerde jonge, lenige meiden: mulatten, Filippijnsen, Thaise masseuses en Poolse blondines. Binnen de zes maanden kwam de fine fleur van Brugge en omstreken er over de vloer.

‘Ik mag er niet aan denken dat de politie het skelet identificeert en daardoor Aerts op het spoor komt. Wees maar gerust dat de klootzak ons niet zal sparen.’

Vandaele duwde nijdig voor tweehonderd frank sigaar uit in de asbak. ‘Aerts zal jou niet sparen,’ corrigeerde hij laconiek. ‘Tenslotte ben jij verantwoordelijk voor…’

‘Meester, hoe durf je?’ Provoost wond zich zichtbaar op. Zijn bolle lippen liepen vuurrood aan.

‘Rustig maar, Yves. Zo’n vaart zal het heus niet lopen. Vertrouw me. Dit probleem zullen we samen oplossen. Heb ik je ooit in de steek gelaten?’

Het was een bizarre conversatie. Provoost stond bekend om zijn radde tong. In de rechtbank was hij een superieur wezen, een man die gevreesd werd om zijn scherpe replieken. Dat zei men toch. Oog in oog met Vandaele leek hij een schooljongen die de onderwijzer niet durft tegen te spreken.

De oude Vandaele kende zijn pupil. Hij aaide Provoost over het hoofd.

‘Mijn beste Yves, de kans dat de politie de link legt tussen Aerts en de moord is bijzonder klein. En het is allemaal zo lang geleden. Aerts is spoorloos. Maar wie zal hem ooit geloven als hij zijn mond voorbij praat? Het is het woord van een pooier tegenover dat van jou. Dit is België, Yves. In dit land wordt niemand veroordeeld zonder dat zijn schuld onomstotelijk is vastgesteld. Dat zou jij toch moeten weten. Bovendien geniet je de bescherming van de minister van Buitenlandse Zaken.’

Die woorden leken Provoost te kalmeren. Hij ledigde zijn glas in één teug. De alcohol loste de angst in zijn ogen op. Vandaele schonk het glas weer vol en nam er zelf ook een.

‘Je zal wel gelijk hebben, Lodewijk,’ zei Provoost. Zijn stem klonk vastberaden. Whisky maakte hem altijd overmoedig. ‘In mijn carrière heb ik al tientallen misdadigers vrijgepleit die er veel beroerder voorstonden dan ik.’

Vandaele was blij dat de drank zijn uitwerking niet miste. ‘Dat hoor ik graag, jongen.’ Hij koos zorgvuldig een Davidoff uit een zilveren koker. Roken mocht hij al lang niet meer. Een leger van zwarte kankercellen had zijn longen veroverd en maakte zich nu klaar om de rest van zijn lichaam in te palmen. Binnen afzienbare tijd was hij dood, maar zijn naam moest voortleven. Daar kon een stomme moord niets aan veranderen. Straks werden straten naar hem genoemd. Hij hoopte dat de jeugd zich zou herinneren dat Lodewijk Vandaele het land had gezuiverd van de buitenlandse decadentie.

‘Toch blijft Aerts me dwarszitten,’ zei Provoost na een hele poos. ‘Spijtoptanten zijn in de mode. Niemand heeft medelijden met een advocaat die in de beklaagdenbank belandt. Het plebs zal feestvieren. De rioolpers zal mijn kop eisen. Aerts is een lepe jongen. Dat weten we allebei. Hij is altijd al onvoorspelbaar geweest.’

Vandaele onderdrukte een rochel. Hij stak zijn sigaar op en nam een trek.

‘Maak je daar toch geen zorgen over, Yves. Ik beloof je één ding: voor Aerts wordt gezorgd.’

Provoost loerde naar de fles whisky op de salontafel. Nog eentje, dacht hij. Dan zou hij rustig slapen.

4

Slechts een handvol passagiers checkte in voor de lijnvlucht naar Rome, wat niet betekent dat het op de nationale luchthaven rustig was. Voor de charters naar de Canarische Eilanden liep het zoals gewoonlijk storm. Voorgebruinde bejaarden sjokten met loodzware koffers naar hun respectieve vertrekplaatsen. Zon en zee werden vandaag de dag op doktersvoorschrift aanbevolen. Wat was immers mooier dan te sterven door een hartinfarct op een subtropisch strand?

William Aerts liep probleemloos door de paspoortcontrole. Hij zag eruit als een doorsnee zakenman: sportief pak, lichtgewicht Delsey-koffer en een exemplaar van de Financieel Economische Tijd onder de arm.

Meer dan vijftien jaar had Aerts naar dit moment verlangd. Hij had eindelijk een excuus om dit kloteland te ontvluchten. Gedaan met Linda, het zeurende nijlpaard. En wat de pedofiel betrof: die zou hem nooit meer vernederen. Vandaag was hij een vrij man. De timing was niet perfect. So what? Een echte kerel volgt de weg die het noodlot voor hem heeft uitgestippeld.

De stuwkracht van vier gierende straalmotoren duwde hem met zijn rug tegen de zachte bekleding van de brede stoel. Een minuut later zat hij in de wolken. Er was regen voorspeld en dat wenste hij alle Belgen van harte toe.

‘Wenst mijnheer iets te drinken?’ Een frisgeurende stewardess boog zich voorover. Dit was pas echt leven, dacht Aerts. Hij vloog eerste klas en deelde het ruime compartiment met niet meer dan vijf andere passagiers.

‘Campari graag.’

Aerts strekte de benen. Voor die ruimte had hij flink wat geld betaald. Van dit soort luxe had hij zijn hele leven al gedroomd. Na drie decennia had Aerts zijn tegenstrevers eindelijk verslagen. Hij vloog naar het zuiden en zijn vriendjes van weleer zaten tot over hun oren in de stront.

‘Uw campari, mijnheer.’

De stewardess lachte vriendelijk. Ze gaf in ieder geval de indruk dat ze vriendelijk was. Of lachte ze omdat hij zijn weelde niet op kon?

Aerts proefde van het aperitief en sloot tevreden de ogen. Het lijk had hem meer opgebracht dan hij ooit had durven dromen.

‘Mijnheer Vandaele kan u over enkele ogenblikken ontvangen, commissaris Van In.’

Hoewel Vandaele officieel met pensioen was, sleet hij het grootste deel van de dag op zijn kantoor. De oude had de touwtjes nog stevig in handen.

De secretaresse leidde Van In naar een kleine wachtkamer met uitzicht op een kaal binnenplein van beton en eterniet: het handelsmerk van de firma. Aan de muur hingen vergeelde zwartwitfoto’s, waarschijnlijk het werk van een overijverige kantoorbediende. Ze stelden bruggen en wegen voor, met op de voorgrond in het zwart geklede heren van wie er steevast een een lint aan het doorknippen was.

Louis Vandaele, de vader van Lodewijk, had destijds fortuinen verdiend met het uitvoeren van openbare werken. In de jaren zestig had hij de helft van Vlaanderen geasfalteerd.

Van In bedankte de gebrilde secretaresse met een glimlach.

‘Een kopje koffie, commissaris?’ vroeg het in grijs verpakte schepsel.

‘Nee dank u, juffrouw.’

Het mens leek sprekend op Audrey Hepburn, de rechterhand van Benedict Vervoort.

‘Ik wil de kantoorhouder spreken en wel nu meteen,’ brieste Linda Aerts.

Marc, de loketbediende, probeerde mevrouw Aerts te sussen. Achter haar stonden immers nog drie klanten. Een van hen was mijnheer Ostijn en die hield niet van relletjes. Hilaire Ostijn was de voorzitter van de plaatselijke middenstandsvereniging en een van de beste klanten van het filiaal.

‘Rustig maar, mevrouw Aerts. Mijnheer Albert komt over vijf minuten. Ik weet zeker dat hij er net als ik van overtuigd is dat dit om een pijnlijk misverstand gaat.’

‘Als u me tienduizend frank geeft, heb ik mijnheer Albert niet eens nodig,’ schreeuwde Linda boos.

De loketbediende keek afwisselend naar de rood aangelopen mevrouw Aerts en naar de strakke mond van mijnheer Ostijn. Vroeger had hij dit probleem in een handomdraai opgelost. Hij had haar tienduizend frank gegeven en daarmee was het probleem van de baan geweest. Vandaag de dag had een gewone bankbediende die bevoegdheid niet meer. Wie niets had, kreeg niets. De nieuwe regel was onverbiddelijk.

‘Komt er nog iets van of moet ik eens uit de doeken doen hoe ik mijnheer Albert heb leren kennen?’

Linda draaide zich om en keek de wachtende klanten strijdlustig aan. Ostijn deed alsof hij haar niet kende. De bankbediende wist evenwel dat zowel zijn baas als Ostijn de Cleopatra frequenteerde. Hij nam het geld uit de la en tikte het bedrag in. Op dat ogenblik zwaaide de deur open. De snelheid waarmee Albert Denolf reageerde, was verbluffend. Hij vermoedde waarom Linda hier was en hij kende haar temperament.

‘Mevrouw Aerts,’ zei hij met een suikerzoete stem. ‘Wat prettig u hier te zien. Geen problemen, hoop ik?’

Marc stopte het geld weer weg en annuleerde opgelucht de uitbetaling.

‘Geen problemen,’ hoonde ze. ‘Wat zou je ervan denken als ik…’

‘Linda,’ onderbrak Denolf haar. ‘Als er problemen zijn, laten we die dan rustig in mijn kantoor bespreken.’

Zijn toegefelijke aanpak had succes. Linda staakte haar offensief. Ze draaide zich parmantig om en volgde Denolf naar zijn kantoor.

Ostijn kwam een aantal coupons inwisselen, dagafschriften ophalen en een stapel facturen ter betaling aanbieden. De rijke middenstander was een man van de oude stempel. Telebankieren was niet aan hem besteed. Marc zuchtte onhoorbaar. De transacties van Ostijn zouden zeker meer dan een kwartier in beslag nemen. Die routine werd echter plotseling onderbroken door glasgerinkel. Ostijn reageerde zoals iedere rechtgeaarde kapitalist dat zou doen. Hij schoof eerst de waardepapieren onder het loket door en vergewiste zich pas daarna van de toestand.

‘Maar Linda toch,’ hoorde hij Albert op gedempte toon schreeuwen. De deur van Alberts kantoor zwiepte open. De scherven van een stukgegooide asbak knarsten onder Linda’s hakken.

‘Dat was ons geld,’ schreeuwde ze.

Albert stond als een zoutpilaar achter zijn bureau.

‘En jij hebt hem zomaar alles meegegeven.’

‘Het geld stond op zijn naam, Linda. Ik heb geprobeerd hem van zijn plan te doen afzien, maar als bankier kon ik niets anders dan…’

‘Je kon dus niet anders,’ krijste Linda. ‘Jij verdomde klootzak. Weet je waar ik nu zin in heb?’

Iedereen, inclusief Ostijn, luisterde gespannen mee.

‘Ik zou wel eens het smoel van je katholieke echtgenote willen zien wanneer ze hoort dat haar gerespecteerde man om de maand…’

‘Linda, alsjeblieft.’ Denolf stormde naar de deur en verbrak daarbij hoogstwaarschijnlijk het indoorwereldrecord hink-stapspringen. Hij gooide de deur dicht en haalde zijn portefeuille boven.

‘Hier heb je tienduizend frank. Over een paar dagen komt William gegarandeerd naar huis. Dan zien we wel verder hoe we de zaak oplossen.’

‘Maak er twintig van,’ zei Linda boud.

Denolf zoog in een paar seconden zoveel lucht door zijn neusgaten dat hij dreigde te hyperventileren.

‘William mag dan wel het geld hebben gepikt, de videobanden liggen nog altijd in onze kluis,’ snoefde ze. ‘Ik kan me voorstellen dat de politie die met veel leedvermaak zal bekijken,’ voegde ze er gemeen aan toe.

Denolf werd het slachtoffer van een nachtmerrie bij klaarlichte dag. Hij gebaarde dat ze even moest wachten, liep naar de telefoon en belde Marc.

‘Als mevrouw Aerts straks naar buiten komt, wil je haar dan twintigduizend frank van mijn rekening geven?’

‘Zeg dat hij ze brengt,’ snauwde Linda.

Denolf knikte als een voorbeeldige slaaf. Het werkte dus ook wanneer ze geen leren pakje droeg.

‘Laat maar zitten, Marc. Ik kom er zelf wel om.’

Lodewijk Vandaele begroette Van In met een joviale handdruk. Hij wees naar een knus bankstel dat vlakbij het raam stond. In tegenstelling met daarstraks had Van In nu een prachtig uitzicht op een zorgvuldig onderhouden rotstuin met in het midden een klaterende fontein. Fonteinen waren in. Iedereen die zichzelf respecteerde had er een.

‘Een borrel, commissaris?’

Van In sloeg het verleidelijke aanbod vriendelijk af. Het zou van rooms-katholieke schijnheiligheid getuigen van een doodzonde een dagelijkse zonde te maken.

‘Doe niet flauw, commissaris. Niemand gaat dood van een bodempje whisky.’

Van In beet op zijn tanden en schudde het hoofd.

‘Koffie dan?’

‘Graag.’

Vandaele legde zijn dikke sigaar in de asbak en bestelde koffie via de intercom.

‘In de eerste plaats wil ik benadrukken dat mijn bezoek geen officieel karakter heeft,’ sprak Van In formeel.

‘Gaat u toch zitten, commissaris.’

Van In nam plaats in een imposante fauteuil die hem bijna volledig opslokte. Vandaele ging recht tegenover hem zitten. De forse grijsaard torende als een golem boven hem uit.

‘Ik veronderstel dat uw bezoek in verband staat met de vondst in de weide van de Love,’ anticipeerde hij met het air van een moderne Nostradamus op een mogelijke vraag van Van In.

Benson im Himmel, dacht Van In. Vandaele had het krot zelfs een naam gegeven. Hij dacht met weemoed terug aan zijn jeugdjaren, toen hij vergezeld van zijn zuster en de dochter van de plaatselijke kruidenier op het strand van Blankenberge ging spelen. In die stad droegen de afbladderende villa’s ook ronkende namen als Camelot, Beau Geste of Manderley. Een chic opschrift was in ieder geval goedkoper dan een lik verf.

‘Inderdaad, mijnheer Vandaele. Volgens de wetsdokter werd de moord in de jaren tachtig gepleegd. De Love,’ Van In had moeite om de belachelijke naam over zijn lippen te krijgen, ‘was toen nog uw eigendom.’

Vandaele strekte zijn linkerbeen en masseerde zijn knie.

‘Reuma,’ kreunde hij. ‘Mijn knieën spelen me al jaren parten.’

De oude vos probeerde tijd te winnen door het over een andere boeg te gooien, maar daar trapte Van In niet in.

‘Mag ik u vragen of u het domein vroeger regelmatig bezocht?’ vroeg hij luchtig.

‘Ach, commissaris. Mijn vader heeft de Love eigenhandig gebouwd. Als kind ging ik er iedere zomer spelen. Later kwam ik er af en toe om te schilderen. Ik beschouwde het huis als een soort jeugdherinnering.’

Aan de muur hingen diverse amateuristisch gepenseelde aquarellen. Met een beetje fantasie herkende Van In er de contouren van de Love in.

‘Hebt u het huis ooit verhuurd?’

Vandaele schoot in een bulderende lach.

‘Waarde commissaris, ik ben eigenaar van een boel huizen, villa’s en appartementen. Die verhuur ik. De Love is puur jeugdsentiment. Het was onze eerste vakantiewoning. Voorzover ik me herinner, heeft de barak er altijd bouwvallig uitgezien. Vandaag de dag eisen de mensen comfort. Niemand huurt nog een krot.’

Van In was blij dat ze het daarover eens waren. Dat verklaarde ook waarom Vandaele net de Love aan de vzw had overgemaakt. Iedereen weet immers dat rijke mensen alleen dingen weggeven die geen waarde hebben of die ze zelf niet meer kunnen gebruiken.

‘De Love heeft dus al die tijd leeggestaan?’

Vandaele nam een forse trek aan zijn sigaar. Een bleke jongeman kwam discreet binnen met een dienblad.

‘Zet maar op mijn bureau, Vincent. We bedienen ons zelf wel.’

Vandaele kwam krakend overeind. En profil leek hij een beetje op president De Gaulle: imposant en ongenaakbaar.

‘Ik kwam er ook af en toe met een paar neefjes,’ zei hij luchtig. ‘Kinderen zijn gek op oude huizen waar ze zich volledig kunnen uitleven. Soms bleven we zelfs ter plaatse overnachten. Dan stookten we ‘s avonds een gigantisch kampvuur. Nu mag dat natuurlijk niet meer, maar in die tijd stoorde niemand zich daaraan. De jongens dronken sloten cola, zongen liedjes of speelden toneel. Zo herinner ik me nog heel levendig de zomer van 1972. Het was zo warm dat we met zijn allen onder de blote hemel sliepen. Nu zou dat natuurlijk niet meer mogelijk zijn.’ Vandaele wees naar zijn knieën.

Persoonlijk koesterde Van In eveneens bijzonder aangename herinneringen aan die hete zomer. De twintigste augustus van dat jaar was hij voor de eerste keer met een meisje naar bed geweest.

‘Later, toen een van mijn neefjes leider was bij de scouts, diende de Love als kampeerplaats voor diverse jeugdbewegingen.’

Vandaele schonk koffie in. ‘Suiker?’

Van In schudde het hoofd.

‘Er heeft dus nooit iemand gewoond,’ drong hij aan.

‘Dat is correct, commissaris. Elf jaar geleden heb ik de Love aan een caritatieve instelling overgemaakt. Jeugdbewegingen kwamen er allang niet meer. Die slaan alleen nog hun tenten op waar ook douches en magnetrons in de buurt zijn.’

Vandaele lachte als een missionaris die net twintig heidenen heeft gekerstend.

‘De jeugd is tegenwoordig zeer veeleisend geworden, commissaris. De romantiek van weleer is morsdood. Zo vlug mogelijk carrière maken en geld verdienen zijn de enige dingen die hen nog interesseren.’

Vandaele was wel de laatste persoon die een dergelijke opmerking mocht maken. Van In knikte desalniettemin en nam een slokje van de koffie.

‘Daar kan ik over meespreken, mijnheer Vandaele,’ zei hij diplomatisch. ‘Alles moet nu snel en automatisch gaan. Kunt u zich de paniek onder de mensen voorstellen indien iedereen vanaf morgen afstandsbediening zou moeten missen?’

Vandaele schuddebolde. Hij zette zijn kopje op een bijzettafeltje neer en haalde een zakdoek boven. Tranen biggelden langs zijn wangen.

‘Dan zijn we volkomen hulpeloos, commissaris. De meeste mensen zouden verontwaardigd een technicus bellen en melden dat hun toestel stuk is.’

Van In speelde het spel mee. Hij deed een stuntelige poging om de gnuivende aannemer te imiteren. Deed hij dat iets te opvallend of besefte Vandaele dat hij als een onervaren welp in de val was gelopen?

‘We mogen de jeugd natuurlijk niet beladen met alle zonden van Israël,’ zei Van In plotseling ernstig. ‘Geef toe, commissaris, dat luxe ook voor ons volwassenen heel verslavend werkt. Soms zijn die gadgets verdomd handig.’

Vandaele masseerde ostentatief zijn stijve knieën.

‘Ik moet toegeven dat ik zelf niet vies ben van een stukje moderne technologie. Thuis heb ik mijn garagepoort ook voorzien van afstandsbediening. Dat bespaart me een paar pijnlijke momenten. Als een mens dat comfort gewend is, dan…’

‘Laat u die dingen overal installeren, mijnheer Vandaele?’

De joviale grijns, het handelsmerk van de oude aannemer, leek even te verstarren. Hij nam een slok van de koffie, verslikte zich en wendde een hoestbui voor. Die komedie gaf hem enkele seconden respijt.

‘U doelt waarschijnlijk op het hek in de Love, commissaris.’

Van In knikte.

‘Dat was geen kwestie van luiheid of van stijve knieën,’ zei Vandaele. Hij probeerde zijn stem dramatisch te laten klinken. ‘De installatie van het elektrische hek is een rechtstreeks gevolg van de bocht.’

Van In aanhoorde het trieste verhaal. De toegang tot de Love lag vlak achter een scherpe bocht. In 1979 was er een ongeval gebeurd met bijna dodelijke afloop. Een bromfietser was op Vandaeles geparkeerde wagen ingereden toen Vandaele het hek aan het openmaken was. De weg naar de Love was smal en de Mercedes van Vandaele besloeg de volledige breedte ervan. Het slachtoffer had de aanrijding weliswaar overleefd, maar Vandaele had gezworen dat dit hem nooit meer zou overkomen.

‘Daarom heb ik het hek stante pede van afstandsbediening laten voorzien,’ besloot Vandaele vurig. ‘Want voorkomen is nog altijd beter dan genezen.’

Het was een geloofwaardig verhaal en dat vond Van In jammer. Hij zou het door Baert laten verifiëren. Op die manier waren ze de lastige hoofdinspecteur voor een tijdje kwijt.

‘Het is waarschijnlijk een overbodige vraag, mijnheer Vandaele, maar beroepshalve ben ik verplicht u die te stellen.’

De oude man nam een forse trek aan de halfopgerookte Davidoff. Hij was blij dat Van In niet op de historie met het hek doorboomde.

‘Gaat u gerust uw gang, commissaris.’

‘Heeft iemand u ooit gesignaleerd dat er op uw domein gegraven werd?’

Vandaele had een totaal andere vraag verwacht. ‘Nee, commissaris,’ antwoordde hij beslist.

‘U hebt ook nooit sporen aangetroffen van een inbraakpoging?’

Vandaele schudde het hoofd. Hij hoefde zelfs niet te liegen.

‘Zoals ik al zei, commissaris. Ik kwam er uiterst zelden. Dat zal de moordenaar wel geweten hebben.’

‘Dat denk ik ook,’ zei Van In. ‘Dergelijke gevallen zijn in de vakliteratuur uitvoerig beschreven. De dader zoekt meestal een desolate plek op om zich van zijn slachtoffer te ontdoen. In Vlaanderen zijn dergelijke plaatsten dun gezaaid, waaruit we grofweg kunnen besluiten dat de moordenaar de streek in het algemeen en uw eigendom in het bijzonder kende.’

‘Dat lijkt me een aannemelijke these, commissaris. Ik wou dat ik u verder kon helpen.’

Van In dronk zijn kop koffie leeg en ging staan. Hij kon nu eindelijk neerkijken op Vandaele.

‘Ach, mijnheer Vandaele,’ zei hij zoet. ‘U hebt me voortreffelijk geholpen.’

Het was een oude truc die hij op de politieschool had geleerd. Die kwam erop neer dat een politieman altijd de indruk moet wekken dat hij meer weet dan wat door de tegenpartij wordt aangenomen. Twijfel is immers een zaad dat vlug ontkiemt en dat de verdachte soms aanzet tot ondoordachte stappen.

‘Ik houd u op de hoogte over de verdere evolutie van het onderzoek,’ beloofde Van In.

‘Daar kijk ik met spanning naar uit, commissaris.’

De oude man krabbelde recht en begeleidde Van In tot aan de voordeur. Hij leek een stuk minder zelfverzekerd dan een uur geleden. Of verbeeldde Van In zich dat maar?

De meeste reisgidsen raden argeloze toeristen aan niet alleen rond te zwerven in Napels. William Aerts sloeg die wijze raad niet in de wind. Hij nam een taxi naar de haven. In zijn broekzak stak een portefeuille met daarin vijftig briefjes van honderd dollar en vier miljoen lire in grote coupures. Ondanks de ondraaglijke hitte had hij tijdens de treinreis van Rome naar Napels zijn hand niet uit zijn zak gehaald. Dit was maffiagebied en hier werd mensen voor een fractie van dat bedrag de keel overgesneden.

De baai van Napels, eertijds een exotische bestemming, oogde als de grijze okselholte van een stervend organisme dat stad heette. Een woest toeterende taxichauffeur loodste Aerts met ware doodsverachting door de chaos. Hij trok zich niets aan van de verkeerslichten en baande zich vloekend een weg door de propvolle straten. Het mocht een klein wonder heten dat hij zijn klant ondanks alle obstakels veilig op zijn bestemming bracht.

Havens stinken altijd, maar in Napels haalt de stank van rottende vis en verdampende urine het van de meer geaccepteerde geur van stookolie en teer. Dat ongemak nam Aerts er noodgedwongen bij. Als alles meeviel, kon hij over een uur inschepen.

De ferry naar Palermo zat stampvol. Aerts moest genoegen nemen met een onbeschut plaatsje op het voordek. Het kon hem niets schelen. Hij had de trip desnoods in een doodskist gemaakt.

‘Adieu Linda, adieu klootzakken,’ zei hij zachtjes toen de stampende scheepsmotoren het vuile water deden kolken. Een halfuur later masseerde de wind zijn bezweet gezicht. In de verte lonkte de horizon. Een jongensdroom leek eindelijk in vervulling te gaan.

Lodewijk Vandaele verliet zijn kantoor vijf minuten na Van In.

‘Ik zal de rest van de middag afwezig zijn.’

Zijn secretaresse reikte hem zijn strohoed en wandelstok aan.

‘In orde, mijnheer Vandaele. Tot morgen.’

‘Tot morgen, Liesbeth.’

Liesbeth hield de deur voor hem open en ging daarna gewoon door met haar werk.

Gewoonlijk lunchte Vandaele in een exlusief restaurant aan de rand van de stad, maar vandaag reed hij rechtstreeks naar zijn villa aan de Damse Vaart. Het gesprek met Van In zat hem behoorlijk dwars. Het was niet zozeer de inhoud ervan die hem verontrustte, maar wel de subtiele manier waarop de commissaris de kwestie van het hek had aangekaart. De man was gevaarlijk en daar moest iets aan gedaan worden.

In de salon pakte Vandaele een fles Exshaw uit het barkastje en bediende zich royaal van de twintig jaar oude cognac. Daarna raadpleegde hij zijn agenda en toetste het nummer in van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Johan Brys zat achter zijn bureau toen de telefoon overging. De minister was pas een uur geleden op Zaventem geland. Zijn werkbezoek aan Ruanda had bitter weinig opgebracht. Het land was een puinhoop en daaraan zou de honderd miljoen aan noodhulp die hij zijn Ruandese collega had beloofd niet veel veranderen. Om de schuldigen aan de volkerenmoord voor de rechtbank te kunnen dagen, moest het gerechtelijk apparaat eerst opnieuw functioneren en om dat te realiseren was meer nodig dan honderd miljoen. Het was ook zeer de vraag of Ruanda de beloofde steun ooit zou ontvangen. Eigenlijk kon dat Brys niets schelen. Voor zijn carrière was het belangrijker dat hij vanavond in het journaal kon verklaren dat de Belgische regering (hij dus) al het mogelijke in het werk zou stellen om de Ruandese justitie te helpen bij het opsporen en berechten van de massamoordenaars. Over een paar maanden waren er immers parlementsverkiezingen en hoe meer hij op televisie kwam, hoe hoger hij straks scoorde.

‘Een zekere Lodewijk Vandaele op lijn één, mijnheer de minister. Hij zegt dat het dringend is,’ zei zijn secretaresse verontschuldigend.

‘Geen probleem, Sonja. Ik ken mijnheer Vandaele,’ zei Brys sussend. ‘Schakel hem maar door.’

‘Hallo, meester Lodewijk.’

‘Hallo, Johan. Hoe was het in Burundi?’

‘Ruanda,’ corrigeerde Brys hem voorzichtig.

‘Ruanda, Burundi. Wat maakt het uit?’ lachte Vandaele.

Hij nipte van zijn borrel. Het feit dat hij zomaar de minister van Buitenlandse Zaken kon bellen, werkte ontspannend.

Toen Van In om halftwee kamer 204 binnenkwam, zat Baert al druk te telefoneren.

‘Nog altijd geen resultaat?’ vroeg hij nogal neerbuigend toen Baert de telefoon neerlegde.

‘Ik heb de hele Brugse regio afgebeld. Geen enkele tandarts herinnert zich een patiënt met vierentwintig stifttanden. Daarom bel ik nu alleen nog stomatologen en ziekenhuizen.’

‘En heeft dat iets opgeleverd?’

‘Negatief, commissaris. En hoe staat het met uw onderzoek?’

Van In draaide zich verstoord om. Wat dacht die bemoeial wel?

‘Is Versavel al terug?’

‘Nee, commissaris. De brigadier is rond elf uur vertrokken. Hij had nu al terug moeten zijn.’

‘Daarover zal ik wel oordelen, mijnheer de hoofdinspecteur.’

Baert drukte zijn vingernagels in de palm van zijn hand. Hoe kwam het toch dat niemand hem kon uitstaan? Hij pakte nijdig de telefoongids en streepte het volgende nummer aan. Toen hij aanstalten maakte om zijn odyssee voort te zetten, hield Van In hem tegen. Dit was een gedroomde kans om die lastpost van zich af te schudden.

‘Ik zou graag hebben dat je een en ander voor me natrekt, Baert. Het gaat om een ongeval uit 1978. Mijnheer Vandaele beweert dat er in de zomer van dat jaar, de exacte datum herinnert hij zich niet meer, een bromfietser tegen zijn stilstaande auto is gereden. Ik wil weten of dat klopt.’

Baert klapte de telefoongids dicht en verliet de kamer. Hij begreep dat hij hier niet langer gewenst was. Toen de hoofdinspecteur de deur uit was, installeerde Van In zich achter de ouderwetse Brother van Versavel. Iemand moest zich toch over de paperassen ontfermen.

De brigadier arriveerde om kwart voor vier.

‘Dat doet me deugd,’ lachte Versavel toen hij zijn baas zag zwoegen achter het klavier.

Van In stopte middenin een zin die toch al vol tikfouten stond.

‘Daar ben je dan,’ zei hij smalend. ‘Zo te zien heeft mijnheer zich kostelijk vermaakt. Is die Jonathan een beetje meegevallen?’

‘On-ge-loof-lijk,’ sprak Versavel stralend. ‘Hij heeft me op een lunch in de Karmeliet getrakteerd.’

Hij ging op de rand van de dactylotafel zitten.

‘Jonathan is een echte fijnproever, altijd geweest trouwens. Er was geroosterde eendenborst op een bedje van frambozengelei, geserveerd met een lauwe artisjokmousse. Als tweede gang namen we een timbaal van zeeduivel met gevulde witlof en forelleneitjes en daarna lamszadel met…’

‘Ik heb alleen koffie gehad,’ riposteerde Van In venijnig.

‘En Mouton Rotschild,’ ging Versavel onverstoorbaar verder. ‘Van 1984 nog wel. Dat kan geen sterveling weigeren.’

‘Gelukkig hoort Frank je niet.’

Versavel haalde de schouders op.

‘Frank weet dat ik een relatie heb gehad met Jonathan. Dat is nu juist het verschil tussen ons en jullie hetero’s. Wij mannen maken ons niet druk om een oude affaire. Een vriend blijft een vriend. Frank en ik gunnen elkaar die vrijheid.’

De Mouton Rotschild had Versavel geen deugd gedaan. De brigadier gedroeg zich als een oude hippie die net een LSD-trip achter de rug heeft.

‘Heeft Jonathan ook iets verteld?’ vroeg Van In.

Versavel negeerde het sarcasme van zijn baas. In gedachten zat hij nog altijd in de Karmeliet, oog in oog met Jonathan.

Het was drie uur geleden dat Van In had gerookt. Nu greep hij naar zijn sigaretten. Dit was duidelijk een noodgeval. Wat moest hij in ‘s hemelsnaam aanvangen met een oude homo die na vijftien jaar in vuur en vlam stond voor een jeugdvriend?

‘Je denkt toch niet dat ik dronken ben, commissaris?’

Versavel monsterde zijn chef met een jongensachtige grijns.

‘Kom terzake, Guido. Daarna kan je gerust een uiltje knappen.’

Versavel ging in zijn stoel zitten. De glimlach om zijn lippen versteende.

‘Volgens Jonathan fungeerde de Love als een hoerenkast voor invloedrijke personen.’ Versavel sprak de naam van de boerderij op zijn Engels uit.

‘Namen, Guido?’

‘Die heeft hij niet.’

‘Hoe weet hij dan dat het invloedrijke personen waren?’

‘Dat veronderstelt hij.’

‘Ach, dat veronderstelt hij.’

Versavel begreep de cynische reactie van Van In. Naar de hoeren gaan was geen misdaad.

‘Jonathan vergezelde Vandaele af en toe naar een bordeel aan de Maalsesteenweg. Daar heeft hij een en ander over de Love opgevangen. De exploitant van de tent, een zekere William Aerts, heeft Jonathan ooit verklapt dat hij de betere klanten en de speciale meisjes naar de boerderij moest brengen. Daar konden ze ongezien hun gang gaan.’

‘Als ik het goed begrijp, stelde Vandaele de Love ter beschikking van zijn zakenrelaties,’ zei Van In ontgoocheld. Bij de lange o-klank van ‘Love’ aarzelde hij even.

‘Nee, in de Love-met-lange-o woonden eertijds de graven van Vlaanderen. Jonathan sprak de naam op zijn Engels uit.’

‘Juist,’ zei Van In. ‘En ik die dacht dat de Love iets met het groen van de bomen te maken had.’

‘Dat zou ook kunnen,’ monkelde Versavel. ‘Met loof kom je eigenlijk ook een eind in de buurt.’

‘Hoezo?’ Van In keek de lichtjes aangeschoten brigadier verbijsterd aan.

‘Lust niet elke oude bok af en toe een groen blaadje? Dat zou jij toch moeten weten, Pieter.’

Van In schudde meewarig het hoofd.

‘Zal ik een kop koffie zetten?’

Hij liep naar de vensterbank en vulde een kan met water. Een op drift geslagen Versavel was immers even bruikbaar als een pastoor bij het sterfbed van een vrijmetselaar.

Voor de eerste keer in twaalf weken rookte Van In meer dan tien sigaretten in een etmaal. Hannelore liet hem zwijgend begaan. Ze trakteerde zich op een extra glas moezelwijn en vocht in stilte tegen de verterende drang naar een trek. Ze hadden allebei een zware dag achter de rug.

Van In duwde slordig een halve sigaret uit in de asbak. Hannelore werd bijna gek toen ze de peuk zag smeulen.

‘Scheelt er iets?’ vroeg hij routineus.

‘Nee. Hoe gaat het met Herbert?’

Van In begreep niet veel van de vrouwelijke psyche, maar achterlijk was hij nu ook weer niet. Haar ogen werden vochtig alsof ze ieder moment in tranen kon uitbarsten.

‘Zal ik een blik zuurkool opwarmen?’ stelde hij gedienstig voor.

Hij was best lief, die Pieter.

‘Een portie frieten?’

Hannelore liet haar hand over het tafelblad glijden.

‘Ik wil een sigaret,’ zei ze beslist.

Van In probeerde het pakje weg te grissen, maar zij was hem voor.

‘Dat kan je niet maken, Hanne.’

Haar ogen gloeiden toen ze haar longen vol rook zoog.

‘Eentje maar,’ smeekte ze.

‘Ik dacht dat we afgesproken hadden dat jij niet meer zou roken,’ vloog hij woedend uit. ‘In ruil daarvoor zou ik een streng dieet in acht nemen. Ik heb me aan de afspraak gehouden: tien sigaretten per dag, rauwkost, flauwe vis en vezelbrood met zagemeel.’

Hannelore trok als een bezetene aan de sigaret. Haar gezicht werd zo bleek als een Venetiaans masker.

‘Vanavond heb je er al een half pakje doorgejaagd,’ protesteerde ze. ‘Ik heb ze geteld.’

Van In probeerde zich te beheersen. Hij vroeg zich af waartoe hij in staat zou zijn als iemand hem vroeg helemaal niet meer te roken.

‘Oké, eentje dan. Maar om de liefde Gods…’

‘Wat om de liefde Gods? Denkt mijnheer soms dat hij de enige is die onder stress staat? Kom dan maar eens een dagje op de rechtbank werken.’

‘Hanne, zeg me alsjeblieft wat er scheelt.’

Hannelore ging staan. Dat deed ze meestal als ze haar emoties niet de baas kon.

‘Ik zal je zeggen wat er scheelt. Jij loopt al de hele avond te mokken en sigaretten te roken. En dan durf je nog te beweren dat ik onze afspraak heb geschonden.’

Het was een eeuwigheid geleden dat Van In op die manier was dichtgeklapt. Hij herkende meteen de oude vijand. Tegen onredelijkheid stond hij machteloos. Het prangende gevoel dat zijn keel werd dichtgeknepen en de woede die door zijn slokdarm raasde, confronteerden hem met een verleden waarvan hij dacht dat het dood en begraven was. Hij sprong op en beende met opeengeklemde kaken naar de keuken. In de koelkast stond nog een halve fles J&B.

In de tuin nam Hannelore een laatste trek. Haar hoofd tolde. Ze keek naar de sterrenhemel, slaakte een zucht en gooide de peuk tussen de rozen. De deur van de koelkast viel met een zachte plof dicht.

‘Oké, zuip maar. Ik ga naar bed,’ riep ze furieus terwijl ze door de achterdeur naar binnen stapte.

Van In nam een slok van de fles. De drank brandde in zijn maag. Toen hij haar snikkend de trap op hoorde lopen, voelde hij zich eenzamer dan Robinson Crusoë.

De overtocht met een catamaran van Syracuse naar Malta verliep vlekkeloos. De zee was zo glad als een babybips, waardoor de futuristische boot als een ruimteveer over het water gleed. De honderden toeristen hadden genoten van hun trip naar Sicilië. Niemand besteedde aandacht aan de vreemde vogel die op het achterdek naar het kielzog staarde.

Aerts had de stuurman vijfhonderd dollar betaald om clandestien te kunnen meereizen. Zijn naam prijkte niet op de passagierslijst. Straks zou het schuim van de golven het laatste spoor onherroepelijk uitwissen. Morgen kon hij een nieuw leven beginnen. Amand had alles piekfijn geregeld. Ze mochten de hele aardbol afzoeken. Hier zouden ze hem niet vinden.

‘Sorry, schat. Vergeef het me. Het is allemaal mijn schuld.’

Van In zette de fles moezelwijn op het nachttafeltje en bood Hannelore een sigaret aan.

‘Neem er nog eentje. Ik had niet door dat je er zo kapot van bent.’

Ze lag op bed en zag er broos en kwetsbaar uit.

‘Laat maar, Pieter. Het gaat beter nu.’

Van In ging op zijn knieën zitten en omhelsde haar. Ze begon opnieuw te snikken.

‘Ik ben vandaag bij de gynaecoloog geweest.’

Van In kreeg het gevoel alsof er honderd spinnen over zijn rug liepen.

‘Ik wist dat er iets mis was.’

Het klonk onbeholpen. In dat soort van situaties staan heel wat mannen met de mond vol tanden.

‘Heb je pijn?’ vroeg hij na een poosje.

Ze nam een papieren zakdoekje en bette haar ogen.

‘Ik maak me ongerust over de baby. Ik heb om een vruchtwaterpunctie gevraagd.’

‘Een vruchtwaterpunctie! Jij die je anders nooit ergens zorgen om maakt.’

Hannelore streelde door zijn haar. Ze wilde tot elke prijs vermijden dat hij zich schuldig voelde.

‘Ik wil zekerheid, Pieter. Ik ben tenslotte zesendertig.’

Van In schonk zich een glas wijn in. Hij was drieënveertig. Zijn longen zaten vol teer en zijn bloed bleef vloeibaar omdat hij het dagelijks met alcohol aanlengde.

‘Ook een slokje?’ Hij reikte haar zijn glas aan. ‘Een beetje wijn zal hem niet deren.’

Ze maakte een afwerend gebaar.

‘De alcohol zit nu toch al in zijn genen,’ suste Van In. ‘Geloof me. Op dat gebied ben ik dominant.’

Soms kon Van In bijzonder onlogisch uit de hoek komen. Ze begreep dan ook niet goed waarom ze zijn redenering volgde en het glas nu wel aannam. Er viel een onaangename stilte van een paar seconden. In die tijdspanne werd Van In overspoeld met apocalyptische beelden van afgrijselijk misvormde baby’s.

‘Wat gaan we doen als…? Ik bedoel… Stel dat…’

Het spookbeeld waar Van In nu mee worstelde, achtervolgde haar al sinds gisteren.

‘Ik was niet van plan om het je vanavond te vertellen. Misschien had ik beter… Eigenlijk weet ik het niet meer, Pieter. Vandaag de dag spreekt iedereen over erfelijkheid en genenonderzoek. De bladen staan er vol van. En je hebt gelijk. Vroeger heb ik er zelf hartelijk om gelachen, maar gisteren stortte die zekerheid als een kaartenhuis ineen. Nu wil ik weten of alles in orde is.’

Was dit een moment waarop een man moest laten zien hoe stoer hij was of mocht hij in dergelijke situaties emotioneel worden? Van In wist het niet. Het antwoord op die vraag zou wel in een of ander boekje staan.

‘Ik zal het geen twee keer meer zeggen,’ schreeuwde Leen Vermast. ‘Het is elf uur. Allebei jullie bed in en slapen.’

Toen Tine even later haar moeder de trap op hoorde rennen, verstopte ze vliegensvlug de buit onder haar hoofdkussen. Joris zat in kleermakerszit op zijn bed. Hij keek zijn zuster wanhopig aan, maar gaf geen kik toen zijn moeder de kamer binnenstormde. Leen ontfermde zich over de jongen, stopte hem onder, gaf hem een zoen. Daarna wendde ze zich tot haar dochter.

‘Als ik nu nog lawaai hoor, blijf je morgen thuis.’

Tine boog deemoedig het hoofd. Morgen ging ze met haar vriendinnen paardrijden. De trut had het recht niet haar dat plezier te ontzeggen.

Leen deed het licht uit en liep naar beneden. Op de trap trok ze haar jurk uit en ze kwam topless de woonkamer binnen. Hugo had twee kledingstukken moeten prijsgeven. Jef zat op kousenvoeten en Annelies had nog alles aan. Hoe kwam het toch dat zij altijd verloor als Jef en Annelies kwamen strippokeren?

5

Een paar kilometer buiten Victoria, de hoofdplaats van Gozo, runde Amand Dekeyzer het enige driesterrenrestaurant van de Maltese archipel. Amand was afkomstig uit Knokke en had twintig jaar geleden een gat ontdekt in de Maltese markt. Hoewel de autochtone eilandbewoners zich uitsloofden om het de toeristen naar hun zin te maken, schortte er een en ander aan hun keuken. Waren het de Britten die destijds hun eetgewoonten hadden beïnvloed of stond het gebrek aan culinaire inventiviteit in verband met de allesoverheersende dorheid van het eiland dat in de oudheid nochtans ‘het land van honing’ werd genoemd?

Wat er ook van zij, Amand had in ieder geval ingezien dat de gangbare combinatie van plumpudding, pizza en couscous voor verbetering vatbaar was. Hij begon bescheiden, importeerde zijn grondstoffen uit Vlaanderen en kon zich na vijf jaar eigenaar noemen van een drukbeklant restaurant annex nachtclub.

William Aerts arriveerde in de late middag. Amand zat net even uit te blazen op het winderige terras. Hij herkende zijn oude vriend onmiddellijk.

‘William,’ riep hij enthousiast. ‘Ik had je zo vroeg nog niet verwacht.’

Beide mannen schudden elkaar uitgebreid de hand. Amand liet stante pede Jupiler en hapjes aanrukken.

‘Het is er eindelijk van gekomen,’ zei Aerts. ‘België kan voorgoed de pot op.’

‘Fantastisch, William. Dat moet gevierd worden.’

Versavel stevende kamer 204 binnen als een opgetuigde pakketboot: statig en majestueus. Hij droeg een modieus pak, een bronsgroen overhemd en een zwarte das. Om zijn lippen krulde een celestijnse glimlach.

‘Je bent laat,’ zei Van In scherp.

Versavel trok zijn jasje uit en gooide het met een zwierig gebaar over een stoel. Hij ging voor het open raam staan en haalde diep adem.

‘Het is kwart over negen, Guido. Maak me niet wijs dat de Mouton Rotschild je nog parten speelt. Te laat komen is mijn privilege. Vergeet dat niet.’

Versavel voerde een paar strekoefeningen uit en draaide als een Russische balletdanser om zijn as.

‘Mais où sont les neiges d’antan, mon ami?’

‘Benson im Himmel, Guido. Zal ik een psychiater bellen of kruip je uit eigen beweging in een dwangbuis?’

Versavel liet zich niet intimideren. Hij reciteerde uit volle borst twee strofes uit de ballade van François Villon en liet zich daarna in een stoel ploffen.

‘Problemen, commissaris?’

‘Ik ben niet in de stemming voor dat soort van geintjes, Guido. Straks staat iedereen van de tweede verdieping achter het raam te gluren. Welke duivel is er in je gevaren? Je ziet eruit als een kloon van Eddy Wally en je gedraagt je als een derderangsclown.’

‘Is dat een pleonasme of een tautologie, commissaris?’

Van In kwam uit zijn stoel en ging wijdbeens voor het bureau van Versavel staan.

‘Beste Guido, wil je me alsjeblieft uitleggen wat er aan de hand is?’

‘Goed nieuws, Pieter. Alleen maar goed nieuws. Jonathan heeft me gisteren gebeld. Hij komt vanavond dineren en Frank heeft beloofd dat hij parelhoen met bessen voor ons klaarmaakt.’

Van In sloeg zijn ogen ten hemel. Op het vlak van relaties had hij natuurlijk alleen ervaring met vrouwen, maar in de afgelopen vijfentwintig jaar had hij met vallen en opstaan geleerd dat een vrouw een aantal dingen niet accepteert. Je minnares voor een etentje inviteren en je vrouw laten koken was er een van.

‘En daar gaat Frank zomaar mee akkoord?’

‘Frank vindt Jonathan het einde.’

Versavel leunde lui achterover in zijn stoel en rekte zich geeuwend uit. Zijn ogen schitterden als gepolijst git.

Baert klopte voor hij binnenkwam, een bewijs dat hij had staan luistervinken.

‘Goedemorgen, commissaris.’

‘Goedemorgen, hoofdinspecteur.’

Baert begroette Versavel met een bijna onzichtbare hoofdknik. De brigadier deed geen moeite om de schrale groet van zijn overste te beantwoorden.

Van In ging achter zijn bureau zitten, haalde een pak papier uit een van de laden en begon driftig notities te maken. Normaal gebruikte hij die truc alleen als de oude onverwacht op bezoek kwam. De meeste PV‘s waarop Van In aan het werken was, waren jaren oud. Versavel fronste de wenkbrauwen. Hij begreep niet waarom Van In die komedie opvoerde voor een carrièregeile onderofficier.

‘Zeg het maar, Baert,’ klonk het plotseling bits.

Baert was de hele tijd in de houding blijven staan.

‘Ga toch zitten, man.’

Baert zakte in elkaar als een marionet waarvan iemand de touwtjes heeft doorgeknipt.

‘Ik wens verslag uit te brengen over het ongeval aan de Bremwegel in 1979,’ begon Baert plichtbewust.

‘De Bremwegel, Baert?’

‘Het buitenverblijf van Lodewijk Vandaele,’ vulde de hoofdinspecteur gedienstig aan. ‘U had me gevraagd te verifiëren of in 1979 aangifte werd gedaan van een ongeval waarbij Lodewijk Vandaele en een onbekende bromfietser betrokken waren.’

Baert gebruikte bij het spreken de taal waarin hij ook zijn PV‘s opstelde: een ernstig en ambtelijk Stadhuisnederlands.

Versavel nam op zijn beurt een vel papier en maakte een paar aantekeningen. Van In deed alsof hij Baert niet had gehoord. Hij concentreerde zich op een vergeeld PV uit de indrukwekkende stapel en liet de hoofdinspecteur links liggen. Nu pas werd het Versavel duidelijk welk spel Van In aan het spelen was. Een normaal mens die op die manier behandeld werd, zou binnen de week zijn overplaatsing naar een andere dienst aanvragen. Versavel hoopte dat Baert een normaal mens was.

‘Ga toch verder, hoofdinspecteur,’ zei Van In geprikkeld.

Baert slikte. Zijn op en neer bewegende adamsappel gaf duidelijk de gemoedsgesteldheid aan waarin hij verkeerde.

‘Mijnheer Vandaele deed persoonlijk aangifte van de feiten. De bromfietser, ene John Catrysse, liep een hersenschudding op. De hele zaak werd in der minne geschikt. Mijnheer Vandaele heeft alle kosten op zich genomen.’

‘Adres?’ vroeg Van In droog.

Baert keek verbijsterd. ‘Bremwegel 38, commissaris.’

Van In trok een smoel waarop een verveeld parlementslid jaloers kon zijn.

‘Het adres van Catrysse, hoofdinspecteur.’

Baert kreeg het beurtelings warm en koud. ‘Dat moet ik even nakijken, commissaris. Ik dacht dat…’

‘Laat het denken maar aan ons over, Baert.’

Versavel kuchte opvallend. Baert verbeet zijn verontwaardiging en blies gekwetst de aftocht.

‘Zo, die is weg,’ grinnikte Van In.

Hij borg de stapel dossiers weer in de lade.

‘Vandaele heeft dus toch de waarheid gesproken,’ zei Versavel. ‘Wat doen we nu?’

‘Ik vertrouw die Baert voor geen halve cent. Snor jij dat adres van Catrysse maar voor me op.’

Versavel keek zijn baas verwonderd aan. Baert mocht dan incompetent zijn, een debiel was hij zeker niet.

‘En ik wil weten hoeveel Vandaele hem heeft uitbetaald. Volgens de letter van de wet was de oude in zijn recht. Catrysse reed een stilstaand voertuig aan. In principe had zijn verzekering de schade aan de Mercedes moeten vergoeden.’

Versavel knikte. Op die manier klonk het verzoek logisch.

Van In overliep de schaarse gegevens waarover ze tot nu toe beschikten. Volgens Jonathan fungeerde de Love als een liefdesnest voor de relaties van Vandaele. Zijn contactpersoon was ene William Aerts, de exploitant van een gerenoveerd café aan de Maalsesteenweg. Herbert werd medio jaren tachtig op het terrein van de Love begraven en in 1986 droeg Vandaele de boerderij over aan een obscure vzw. Van In maakte een korte notitie: heeft Vandaele het bordeel opgedoekt of verplaatste hij zijn activiteiten naar een andere plek?

‘Ik denk dat ik die Aerts maar eens moet aanpakken. Hij kan ons misschien vertellen wie er zo allemaal in de Love kwam robbedollen.’

Het Brugse gerechtsgebouw is ongetwijfeld het modernste van België en het enige dat over een bar beschikt. In tegenstelling tot de gebruikelijke ernst die in de meeste rechtszalen heerst, is de stemming hier over het algemeen ontspannen en af en toe zelfs hilarisch. Vandaag was het toevallig een van die uitgelaten dagen. Meer dan vijftig advocaten vierden vrolijk de opening van het nieuwe gerechtelijke jaar. Het bier vloeide rijkelijk en de anekdotes werden met het uur gewaagder. Toen Hannelore binnenkwam, kon ze rekenen op een luidruchtig onthaal. Het regende complimentjes. Die schudde ze van zich af als een bobtail die na een bui de woonkamer binnen komt gestoven. Hannelore bestelde een kop thee, installeerde zich op het zonnige terras, want dat was er ook, en genoot van het romantische uitzicht op de Brugse molens. De najaarswarmte deed haar goed. Ze strekte de benen en sloot even de ogen.

Niemand lette op Leo Vanmaele, die haar een paar minuten later vervoegde. Voor hem was het de eerste keer dat hij het heilige der heiligen betrad. De bar was immers niet toegankelijk voor het lagere personeel. Met uitzondering van een zeldzame griffier werden hier alleen advocaten en magistraten getolereerd.

‘Zal ik je iets te drinken halen?’ vroeg ze toen Leo naast haar was komen zitten.

‘Nee, dank je, Hanne.’

‘Echt niet?’

Leo schudde resoluut het hoofd.

‘Je vraagt je waarschijnlijk af waarom ik hier met je heb afgesproken?’

Leo had zich die vraag inderdaad gesteld.

‘Omdat dit de veiligste plek is voor onze bespreking. De Jaegher komt hier nooit en…’

‘… en je was al lang van plan hier eens een clandestiene afspraak te maken met een onbekende aanbidder,’ grapte Leo.

‘Hoe weet je dat?’

‘Niet bang voor roddels?’ Leo wees naar de luidruchtige rechtsgeleerden aan de bar.

‘Die denken dat jij een jonge stagiair bent,’ monkelde Hannelore. ‘In september stikt het ervan.’

‘Ik ben zevenenveertig, Hanne.’

‘Dat weet ik,’ repliceerde ze gevat. ‘Maar voor een nuchtere beoordeling van mijn collegae kan ik op dit moment niet instaan.’

‘Ik denk dat ik in die omstandigheden toch maar een pilsje neem,’ zei Leo.

‘En voor mij nog een kop thee,’ riep Hannelore hem na.

Leo liep naar de bar en bestelde de consumpties alsof hij hier al jaren over de vloer kwam.

‘Ik kon Pieter vanmiddag niet bereiken,’ zei Leo toen hij het dienblad met de thee en het bier op de tafel zette. ‘En omdat ik de informatie van Versnick nogal belangrijk vond, heb ik jou gebeld.’

Hannelore nam een slokje van haar thee en liet zich onderuitzakken. Het scheelde niet veel of ze schopte haar schoenen uit. Zo zalig vond ze het hier.

‘Vertel maar, Leo. Ik luister.’

‘Koen Versnick is een brave jongen. Hij beantwoordt niet meteen aan het stereotiepe beeld van een lijkenviller, maar wat wil je? Het is vandaag de dag voor een pasafgestudeerde arts niet gemakkelijk om werk te vinden.’

‘Voor wie wel?’ zuchtte Hannelore.

Leo kende haar strijdbare aard. Een substituut met linkse sympathieën was even zeldzaam als een cactus in het Amazonewoud.

‘Koen Versnick heeft het autopsierapport van De Jaegher bestudeerd. Volgens hem heeft De Jaegher een cruciaal detail over het hoofd gezien.’

‘Het is algemeen bekend dat dokter De Jaegher af en toe een foutje maakt,’ zei Hannelore berustend. ‘En pasafgestudeerde dokters weten ook niet alles.’

‘De vader van Versnick is een gerenommeerd plastisch chirurg, Hanne. Koen heeft de röntgenfoto’s van Herbert mee naar huis genomen omdat hij vermoedde dat er iets niet in de haak was. En zijn vader is formeel. De kaakbeenderen van het slachtoffer zijn niet doorgezaagd, maar gesplitst, wat betekent dat het hier om een esthetische operatie gaat.’

Leo maakte op een bierviltje een schematische voorstelling van een kaakbeen en probeerde Hannelore het verschil te laten zien tussen de twee chirurgische technieken.

‘Volgens vader Versnick had De Jaegher dat moeten zien,’ zei hij trots.

‘Wat is het doel van een dergelijke operatie?’ vroeg Hannelore nieuwsgierig.

‘Door de kaakbeenderen te splitsen, komt de kin wat naar achteren te staan. Het gevolg van de ingreep is dat de contouren van het gezicht zachter en regelmatiger worden.’

‘Onze Herbert was dus een ijdele jongen.’

‘Of zodanig misvormd dat een dergelijke ingreep noodzakelijk was. Volgens de vader van Versnick is die operatietechniek relatief nieuw. In 1986 werd ze slechts uitzonderlijk uitgevoerd.’

‘Je bedoelt dat we Herbert aan de hand van dat gegeven vrij gemakkelijk moeten kunnen identificeren.’

‘Dat bedoel ik inderdaad, Hanne.’

‘Pieter zal tevreden zijn wanneer hij dat hoort.’

‘Dat dacht ik al. Waarom denk je anders dat ik me in de verboden zone heb gewaagd?’

Hannelore kwam lui overeind. ‘Ik vind dat je nog een pilsje hebt verdiend,’ grinnikte ze.

Van In kende de reputatie van de Cleopatra, maar zelf was hij er nog nooit geweest. Hij parkeerde de Golf op het grind voor de met blauwe neonlichten opgetuigde villa.

‘Een dooie boel, zo te zien,’ zei hij toen ze uitstapten.

De Golf was de enige wagen op het geïmproviseerde parkeerterrein. Versavel haalde de schouders op.

‘Het is pas kwart voor twee, Pieter. Wat wil je?’

Van In reageerde niet op de naïeve uitspraak van Versavel. In de bloeitijd van de baancafés was dat wel even anders geweest. Toen draaiden die etablissementen de hele dag op volle toeren. Iedere handelsreiziger die zichzelf respecteerde kwam er geregeld zijn verkoopsuccessen vieren met een halve fles mousserende wijn en een meisje op zijn schoot.

Voor ze aanbelden, gluurde Van In door het raam naar binnen. In het halfduister ontwaarde hij een rustieke, eikenhouten tapkast, hoge barkrukken en de obligate fauteuils met ingezakte kussens. Er stond ook een glimmende jukebox. Die zag je niet veel meer.

Linda zat in de keuken toen de bel rinkelde. Voor haar stond een lege fles Elixir d’Anvers. Ze nam een sigaret uit het pakje, dat zo goed als leeg was en stak die op. Als die lastposten aan de voordeur weg waren, zou ze zich aankleden en naar de GB rijden om een nieuwe voorraad te kopen.

‘Misschien is het hun sluitingsdag,’ opperde Versavel toen ze na vijf minuten nog steeds geen gehoor kregen.

‘Onzin. Waarschijnlijk hebben ze de Golf gezien. In dit milieu is de politie per definitie niet welkom. Ik loop even achterom. Wie weet liggen ze in de tuin te zonnen.’

Versavel bleef bellen, waardoor Linda niet merkte dat Van In haar door het keukenraam stond aan te kijken. Ze kreeg bijna een beroerte toen hij tegen het venster tikte.

‘We zijn gesloten,’ schreeuwde ze furieus.

‘Politie, mevrouw. Kan ik soms mijnheer Aerts spreken?’

Flikken, dacht ze. Dat kon gezellig worden. Ze slofte naar de achterdeur.

Versavel had Van In horen roepen. Hij hield op met bellen en repte zich om de hoek. Van In gebaarde dat hij moest komen. Linda maakte de deur open en liet de heren van de politie binnen. De keuken leek op een slagveld. Versavel werd bijna misselijk van de geur van bedorven etensresten.

‘U bent dus op zoek naar mijn dierbare echtgenoot,’ zei Linda met een dubbele tong.

‘Inderdaad, mevrouw. We hoopten hem hier aan te treffen. Is hij er niet?’

‘Ziet u hem hier soms rondlopen?’ treiterde ze hen.

Van In was niet van plan zich door een dronken wijf op stang te laten jagen. Hij nam een stoel en ging zitten. Versavel volgde zijn voorbeeld. Daarbij trapte hij bijna in een verdroogde eierdooier.

‘We kunnen wachten tot hij thuiskomt,’ zei Van In scherp.

‘Dan zult u lang mogen wachten. Mijnheer is het eergisteren afgetrapt.’

Dat zal wel niet de eerste keer geweest zijn, wilde Van In zeggen.

‘Wanneer verwacht u hem terug?’ vroeg hij.

Linda stond tegen een keukenkast geleund. Haar kamerjas viel halfopen en onthulde een koppel plompe benen. Ze wachtte met opzet tot beide mannen hun blikken hadden afgewend voor ze het kledingstuk fatsoeneerde.

‘De klootzak komt niet meer terug,’ schoot ze plotseling uit.

‘Waarom denkt u dat, mevrouw Aerts?’

Van In haalde een sigaret uit zijn borstzak en stak die op. De stank was werkelijk niet te harden.

‘Mag ik er ook een?’

Linda stoof op hem af als een beer op een honingraat. Van In gaf haar zijn voorlaatste sigaret, wat haar enigszins kalmeerde. Ze nam haastig een paar trekken.

‘Hij heeft de foto van zijn moeder mee.’ Ze wees naar een lege plaats op de schoorsteenmantel. ‘Die neemt hij anders nooit mee.’

Versavel dacht aan zijn eigen moeder. Sinds ze drie jaar geleden was overleden, droeg hij haar foto als een kostbare talisman om zijn hals. Zij en Frank waren immers de enige mensen die zijn leven in voor- en tegenspoed hadden gedeeld en hij miste ze hier en nu. Van In volgde de blik van Linda. Haar ogen bleven hangen bij de lege fles Elixir d’Anvers. De vingers waarmee ze haar sigaret krampachtig vasthield, beefden.

‘Het is dus niet de eerste keer dat uw man de echtelijke woning verlaat.’

Nu had hij het toch gezegd.

‘De echtelijke woning,’ hinnikte ze. ‘Had ik geweten dat hij geen enkele vrouw met rust kon laten, dan was ik nooit met die krokodillenbeffer getrouwd.’

Versavel keek naar Van In. Ze hadden allebei moeite om niet in de lach te schieten.

‘U denkt dus dat hij niet meer terugkomt,’ mompelde Van In tussen zijn tanden.

Linda gooide haar halfopgerookte sigaret op de vloer en bedelde om een nieuwe. Van In gaf haar zijn laatste sigaret. In haar eigen pakje zaten er nog minstens zes.

‘Dat de smeerlap me bedriegt, kan me niet schelen, maar hij moet met zijn tengels van mijn geld afblijven.’

Het hoge woord was eruit. Ze mochten gerust weten dat de kontenaanbidder er met haar geld vandoor was. Volgens de wet was hij een dief en flikken werden betaald om dieven op te pakken.

‘Uw geld, mevrouw?’

‘Ja, mijn geld. Die geile bananenpijper is een ordinaire dief.’

‘Als ik het goed begrijp, wilt u klacht indienen tegen uw man.’

‘Als dat niet te veel gevraagd is,’ snauwde ze.

‘Om hoeveel gaat het juist, mevrouw Aerts?’

‘Zestien miljoen. En daar heb ik meer dan de helft van verdiend.’

Omdat Van In noch Versavel Linda vroeger had gekend, konden ze zich niet voorstellen hoe ze daarin was geslaagd.

‘Zestien miljoen is een pak geld, mevrouw Aerts,’ zei Versavel ongelovig. Xanthippe had eertijds de wijze Socrates tot wanhoop gedreven. Hij begreep dat moegetergde mannen soms de gekste bokkensprongen maakten om hun noodlot te ontlopen. Een beetje geld was altijd meegenomen, maar zestien miljoen… Met dat appeltje voor de dorst had hij het mens al jaren geleden laten zitten.

‘Gokt uw man?’

Linda schrok. Ze draaide zich om. Versavel probeerde onschuldig te kijken.

‘Alleen op de wijven,’ zei ze plat. ‘Daar kunt u in ieder geval duidelijk niet over meespreken.’

Versavel keek verbijsterd naar Van In. Die deed zijn best om zijn gezicht in de plooi te houden.

‘Hebt u enig idee bij wie uw man zijn toevlucht heeft gezocht? Vrienden? Familie? Een liefje?’

Linda’s gezicht verstrakte. Het speet haar plotseling dat ze in een impulsieve bui de flikken in vertrouwen had genomen. William mocht een gladde mooiprater zijn, hij had gelijk wat de politie betrof. Het waren inderdaad een stelletje hersenloze konijnenneukers.

‘Denkt u waarlijk dat ik zo stom ben? Natuurlijk heb ik zijn vriendjes gebeld.’

‘En daar is hij dus niet,’ zei Van In behoedzaam. Hij dacht ondertussen koortsachtig na hoe hij de volgende vraag zou formuleren, want een verongelijkte echtgenote moet na een witte haai zowat het gevaarlijkste wezen op deze aardbol zijn.

‘Hoort Lodewijk Vandaele soms ook bij die euh… vrienden die u hebt gecontacteerd?’

‘Hoe komt u daar nu bij,’ snoof ze. ‘Wat zou William bij Vandaele gaan zoeken?’

Het was de eerste keer dat ze haar man bij zijn voornaam noemde.

‘William werkte toch voor Vandaele?’

Versavel dacht net als Van In dat ze op het punt stond uit te barsten.

‘Werken, werken. William is zelfstandig. Hij werkt voor niemand.’

‘Ik heb het over werken in de seksbusiness en geld verdienen met ontucht, mevrouw Aerts,’ zei Van In ijzig.

‘Ontucht, godverdomme. Hoe komt u daarbij?’ Haar hese stem sloeg over naar een schor gekrijs. ‘Is dit de prehistorie? Ben ik op een andere planeet beland? Ontucht! Dit is 1997, lulletjes. Het staat iedereen vrij zijn vlaggenmast te smeren.’

Ze lachte schel. Van In moest toegeven dat ze over een behoorlijk originele woordenschat beschikte.

‘Volgens de wet is seks tussen meerderjarigen niet verboden, zolang dat uit vrije wil gebeurt. In het andere geval spreken we van verkrachting en dat is wel strafbaar, mevrouw Aerts.’

Dat was een flauw argument, maar het was het enige dat hem te binnen schoot.

‘Verkrachting, mijn aars,’ schaterde ze. ‘Ik probeer hier aangifte te doen van een diefstal en mijnheer begint over seks. Weet u wat jullie zijn? Een stelletje geperverteerde matrakkenneukers.’

‘Ho, ho, mevrouwtje. Kalm aan. Als u zo doorgaat, moeten we een PV opstellen wegens smaad. U mag wel een beetje op uw woorden letten.’

Linda Aerts richtte zich in haar volle lengte op.

‘Jullie kunnen de pot op,’ schreeuwde ze. ‘Mijn huis uit of ik bel de rijkswacht.’

Ze beende verontwaardigd naar de andere kant van de keuken. Daar hing een groezelig telefoontoestel aan de muur.

‘Ik geef jullie dertig seconden,’ snoof ze strijdlustig. Van In trok woedend het portier van de Golf dicht. Versavel nam plaats in de passagiersstoel en deed zijn gordel om.

‘Wat doen we nu, Pieter?’

Van In tastte vergeefs in zijn borstzak.

‘Het kreng heeft al mijn sigaretten gepikt,’ zei hij woedend. Hij zag bleek. Niemand had hem ooit voor matrakkenneuker uitgescholden.

‘Roep jij de permanentie op. Ik wil dat ze onmiddellijk een combi met vier agenten sturen. Als het kreng een voet buiten de deur zet, moeten ze haar oppakken en in de Hauwerstraat afleveren.’

‘Op grond waarvan?’ vroeg Versavel.

‘Openbare dronkenschap. Het wijf is zo zat als een kanon en ze zit bijna zonder sigaretten. Ik denk dat ze niet lang zal talmen om een nieuwe voorraad in te slaan.’

Versavel gaf het bevel van zijn overste door over de radio.

‘Ik vond matrakkenneukers anders best een grappig woord,’ monkelde hij.

‘Ze had het tegen jou,’ bitste Van In. ‘Wat zou ik met een matrak moeten aanvangen?’

‘Een gummistok, Pieter. We noemen die dingen gummistokken.’

‘Ach, donder op, Versavel.’

Toen de combi met de versterking arriveerde, gaf Van In de agenten de nodige instructies, schakelde de Golf in de eerste versnelling en trok met gierende banden op. Versavel was blij dat hij zijn veiligheidsgordel om had, want tijdens de dolle rit naar het politiecommissariaat beging Van In minstens tien overtredingen. Toen hij aan de Kruispoort door het rood licht reed, scheelde het maar een haar of ze ramden een twintigtonner.

Van In kalmeerde pas toen hij drie sigaretten had gerookt. Om de vijf minuten riep hij de agenten op die voor de Cleopatra hadden postgevat. Hij besteedde nauwelijks aandacht aan de boodschap die Hannelore had doorgefaxt. Hij moest en zou dat kreng krijgen.

Drie kwartier later was het zover. Agent Deschacht meldde dat ze mevrouw Aerts eindelijk gearresteerd hadden.

‘Je had hen moeten verwittigen dat ze geen katje is om zonder handschoenen aan te pakken,’ zei Versavel toen Deschacht zijn verslag had beëindigd.

Van In wreef zich vergenoegd in de handen. Het kon hem niet schelen dat ze haar tot in Maldegem hadden achtervolgd en dat het heel wat moeite had gekost om haar klem te rijden. Dat ze een agent tegen de vlakte had gemept, klonk hem zelfs als muziek in de oren. Het maakte haar zaak alleen maar erger.

Agent Deschacht zag er ontdaan uit toen hij kamer 204 binnenkwam.

‘De verdachte zit veilig achter slot en grendel,’ zei hij opgelucht.

‘Hoe gaat het met de gewonde agent?’ vroeg Versavel bezorgd.

‘Ronny is overgebracht naar de spoedgevallendienst. De dokter vreest dat zijn sleutelbeen gebroken is.’

‘Perfect,’ zei Van In. ‘Verwittig het parket. Ik wil haar minstens vierentwintig uur vasthouden.’

Deschacht knikte enthousiast. Ronny was een goede vriend en het had niet veel gescheeld of het hysterische vrouwmens had hem een oog uitgekrabd.

‘Nog iets, commissaris?’

Van In glunderde. ‘Laat haar naar boven brengen.’

Deschacht aarzelde.

‘Toen we haar in de amigo stopten, is ze meteen in slaap gevallen, commissaris. Ik denk dat we beter wachten tot ze haar roes heeft uitgeslapen.’

‘Onzin, Deschacht. Zeg maar dat ze een emmer water over haar uitkieperen. Ik wil dat ze zo vlug mogelijk nuchter is.’

Deschacht antwoordde niet. Iemand vierentwintig uur laten afkoelen was iets anders dan wat de commissaris wilde.

‘Dat meen je niet,’ reageerde Versavel ongelovig.

‘En of ik het meen. Als jullie het niet durven, doe ik het wel.’

‘Nog iets tot uw dienst, commissaris?’

‘Nee, Deschacht. Je kunt gaan.’

De agent maakte zich bliksemsnel uit de voeten.

‘Kom mee, Guido,’ zei Van In. ‘Het wordt tijd dat de schone slaapster wakker wordt.’

‘Sorry, Pieter, maar aan die spelletjes doe ik niet mee.’

De tijd dat men dronkelappen hardhandig ontnuchterde en daarna op een pak slaag trakteerde, was definitief voorbij.

‘De Kee zal razend zijn als…’

‘De Kee zal me dekken. Dat doet iedere korpschef.’

‘Daar zou ik niet op rekenen,’ zei Versavel. ‘Ik denk eerder dat hij je een blaam geeft omdat je mevrouw Aerts wederrechtelijk vasthoudt.’

‘Niemand gaat dood van een emmer water, Guido. Het kreng snakt naar een sigaret en een borrel. Dit is mijn enige kans om haar aan de praat te krijgen.’

‘Zoals je wilt, Pieter, maar ik ga naar huis.’ Hij sloeg met zijn hakken tegen elkaar. ‘Sieg Heil, Herr Kommissar.’

Versavel nam zijn jasje en liep verontwaardigd de deur uit. Hij vond dat Van In deze keer te ver ging.

Van In reageerde door zijn middelvinger omhoog te steken. Morgen was alles in kannen en kruiken. Dan zou iedereen, inclusief De Kee, hem feliciteren als bleek dat hij erin geslaagd was de zaak open te breken.

Hannelore schikte de partjes kalfsnier in een grote pan. Op het aanrecht stonden een blikje groene peper en een karton room. In de kelder had ze een bestofte fles Vin de Cahors gevonden. Die pronkte nu in het midden van de tafel. Hannelore vond dat Pieter een extraatje had verdiend. Ze had nooit gedacht dat hij haar Spartaans dieet langer dan drie maanden zou volhouden. Dit feestmenu was haar manier om hem te bedanken voor de geleverde inspanningen.

Hannelore wierp een blik op de keukenklok. Over twintig minuten kwam hij thuis. Ze zette de pan op het vuur en liet de stukjes vlees aanbraden. Daarna voegde ze er de room en de groene peper aan toe. Met een beetje geluk was zijn lievelingsgerecht net op tijd klaar.

Als de telefoon rinkelt wanneer men een gast verwacht, voorspelt dat meestal weinig goeds. Hannelore zette nietsvermoedend het vuur lager en liep naar de telefoon.

‘Hallo, met Hannelore Martens.’

‘Hoi, schat.’ Van In zei nooit ‘hoi’. ‘Sorry, maar ik heb wachtdienst. Je hoeft geen rekening te houden met mij. Ik zie je vannacht wel. En maak je geen zorgen. Ik eet straks wel een broodje.’

Hannelore wenste hem een goede wacht. Ze blies de kaars uit en gooide de kalfsnier in de vuilnisbak.

6

Yves Provoost liep over het grindpad dat naar de villa van Lodewijk Vandaele leidde. Het vlakke land, waar Brel eertijds zijn hart aan had verpand, stond op het punt weg te glijden in een mistige slaap. Vanmiddag had Vlaanderen nog geleden onder een ondraaglijke hitte. Nu steeg de septemberkilte op uit het eeuwenoude kanaal. Wisselvallig weer is even onlosmakelijk verbonden met België als frieten en chocolade. De bomen bogen hun kruin alsof deze loze voorbode van een nakende herfst hun bladertooi bedreigde. Hier en daar tekende een flauwe rookpluim boven een geïsoleerde hoeve zich af tegen de gewatteerde hemel. Provoost huiverde. De korte fietsrit had hem geen deugd gedaan. Hij was tot op het bot verkleumd.

Brys had zijn steenkoolzwarte BMW voor de villa geparkeerd. Provoost lette op de nummerplaat. Brys volgde de mode. Hij had het ministeriële kenteken door zijn privénummerplaat laten vervangen, een tactiek die de meeste hoogwaardigheidsbekleders vandaag de dag toepasten. Op die manier vielen de excellenties minder op wanneer ze met honderd tachtig per uur over de autosnelweg scheurden.

‘Hallo, Yves. Kom vlug binnen. De avonden worden behoorlijk fris. Vind je niet?’

Lodewijk Vandaele begroette hem breedglimlachend. Provoost trok zijn jas uit en volgde zijn gastheer zwijgend naar de salon. In de open haard knetterden vier blokken eikenhout. De kostbare brandstof deed het vuur zachtjes loeien.

Brys stelde zich heel wat gereserveerder op. Meer dan een formele handdruk kon er niet van af. Provoost visualiseerde de koele begroeting door zo ver mogelijk van Brys plaats te nemen. Van de vriendschap van weleer bleef bitter weinig over. Beide mannen hadden alleen uit eigenbelang met deze confrontatie ingestemd. Vandaele was zich daar terdege van bewust. Hij probeerde de sfeer zo luchtig mogelijk te houden.

‘Ik denk dat we allemaal een borrel kunnen gebruiken.’

Zonder het antwoord van zijn bezoekers af te wachten, liep de oude aannemer naar de serveerboy, nam drie glazen en schonk ze vol. Vandaele was allesbehalve krenterig met de dure Exshaw.

‘Hier,’ zei hij halfgebiedend. ‘Daar zal je van opkikkeren. Wat een idee om met je fiets te komen.’

Provoost slokte de drank naar binnen als een giraf die na vier uur lopen eindelijk zijn drenkplaats heeft bereikt. In plaats van de cognac naar zijn mond te brengen, boog hij zich voorover en kantelde het glas in een onnatuurlijke hoek.

‘Je hoeft je geen zorgen te maken, Yves. Ik heb de zaak perfect onder controle. Johan heeft de procureur-generaal gebeld. Over een paar dagen is het onderzoek doodgebloed en kan iedereen weer normaal aan de slag.’

Brys knikte niet erg overtuigend toen Vandaele zijn richting uitkeek. Meester Lodewijk leefde in het verleden. De tijd dat een minister een procureur-generaal onder druk kon zetten, was definitief voorbij. De schandalen van het voorbije jaar hadden een onuitwisbare stempel op de justitie gedrukt. Dat kon hij meester Lodewijk natuurlijk niet vertellen. Die bleef ervan overtuigd dat iedere misdaad met de mantel der liefde kon worden toegedekt.

‘En wat gebeurt er met Aerts?’ vroeg Provoost.

Vandaele leunde met zijn elleboog tegen de schoorsteen. De intense hitte van het vuur deed zijn reumatische knoken goed.

‘Ik heb redenen om aan te nemen dat de vlucht van Aerts niets met de zaak te maken heeft,’ zei hij op een geruststellende toon.

Brys liet de Exshaw met een verveeld gebaar in zijn glas walsen.

‘Waarom denk je dat, meester Lodewijk?’

Vandaele glimlachte. Hij hield ervan om met ‘meester’ aangesproken te worden.

‘William ligt voortdurend met Linda overhoop. Hij is al tientallen keren bij haar weggelopen. Ik ben ervan overtuigd dat hij binnen een paar dagen weer opduikt.’

‘Ik vraag me af of de politie die mening zal delen,’ zei Brys stug. ‘Als ze Aerts met de Love in verband brengen, zal zijn vlucht vraagtekens doen rijzen.’

Vandaele zuchtte. Aerts vormde inderdaad de zwakste schakel en het zag er niet naar uit dat hij Provoost en Brys kon sussen met het argument dat de vlucht van Aerts een onschuldig fait divers was.

‘Ik vraag me af hoe onze Brugse politie erin zal slagen dat verband te leggen,’ merkte hij neerbuigend op.

Provoost dronk de rest van zijn glas in een teug leeg.

‘Ze hebben Van In op de zaak gezet,’ riposteerde hij vinnig.

‘Je bent toch niet bang van een politieagentje, Yves?’

Vandaele was er rotsvast van overtuigd dat de procureur-generaal Van In tot de orde zou roepen.

‘Onderschat de man niet,’ protesteerde Provoost. ‘Dat politieagentje ontziet niets of niemand. Ik moet jullie toch niet vertellen hoe hij destijds Degroof en Creytens heeft aangepakt?’

‘Degroof pleegde zelfmoord en Creytens werd afgemaakt door een op hol geslagen maffioso,’ reageerde Vandaele beslist.

‘Dat is dan heel toevallig. Het is in ieder geval merkwaardig dat als Van In zich met een zaak bemoeit, de schuldigen nooit voor de rechtbank komen.’

Brys knikte. Hij moest Provoost gelijk geven. Als West-Vlaming had hij destijds beide zaken van nabij gevolgd.

‘Kom, kom, Johan. Je gelooft toch niet dat een tweederangscommissaris het recht zomaar in eigen handen kan nemen.’

Vandaele voelde dat hij zijn greep op Brys en Provoost kwijtraakte.

‘Van In heeft geen poot om op te staan.’

‘Waarom heb je me dan gevraagd de procureur-generaal onder druk te zetten?’

Vandaele was even sprakeloos.

‘Ik vind dat we er rekening mee moeten houden dat de politie Aerts op het spoor komt,’ hield Brys koppig vol.

Zoals alle politici die al een eindje meedraaien, had Brys geleerd dat de menselijke factor de meest onbetrouwbare is. Vandaele kon Brys geen ongelijk geven. Aan de andere kant was hij niet van plan Aerts zonder slag of stoot op te geven.

‘Het is belangrijk dat we, als het tot een confrontatie komt, onze verklaringen op elkaar afstemmen. Het lijk werd trouwens op mijn eigendom gevonden. Technisch gezien ben ik medeplichtig aan doodslag.’

Er viel een beklemmende stilte, die plotseling werd gebroken doordat het bovenste houtblok in een regen van gensters op de rooster viel.

‘Alles hangt af van Aerts,’ hield Brys koppig vol. ‘Als hij zijn mond voorbijpraat, zitten we lelijk in de nesten.’

Provoost schonk zichzelf een nieuwe cognac in. De sterke drank werkte snel en genadeloos. Nog een slokje en hij was dronken.

‘Als het ooit zover komt, zorg ik ervoor dat Aerts definitief van het toneel verdwijnt,’ zei Vandaele vastbesloten.

Niemand kon hem verwijten dat hij niet had geprobeerd het vel van Aerts te redden.

Brys en Provoost beaamden het voorwaardelijke vonnis volmondig. Ze wisten dat de meester altijd woord hield.

‘Dan hoef ik eindelijk niet meer af te dokken,’ zuchtte Provoost.

Voor die lapsus was alleen de Exshaw verantwoordelijk. Vandaele fronste de wenkbrauwen. Brys bestudeerde de bodem van zijn glas.

‘Wil je dat nog een keer herhalen, Yves?’

Provoost wierp een veelbetekende blik naar Brys, maar die klemde de kaken opeen.

‘Aerts heeft ons al die jaren gechanteerd. De schoft zei dat hij over video-opnames van het incident beschikte.’

Vandaele gaf zijn comfortabele positie bij het haardvuur op, nam een sigaar en begon te ijsberen. Hij had een hekel aan mensen die hadden verzuimd hem op de hoogte te brengen.

‘En dat beken je nu,’ snauwde hij.

‘We wilden je niet in verlegenheid brengen,’ fluisterde Provoost. ‘Ik was ervan overtuigd dat hij ook jou chanteerde. Heeft Johan je dat niet verteld?’

Brys keek Provoost nijdig aan. Dat had mijnheer de advocaat nu niet moeten zeggen.

Vandaele rochelde als een oude mijnwerker. Daar had de sigaar niets mee te maken. Het waren de zenuwen die hem parten speelden. Dat Aerts het lijk tegen alle afspraken in op zijn grond had begraven, wilde hij door de vingers zien. De chantage daarentegen was onvergeeflijk.

‘Ik doe onmiddellijk het nodige,’ zei hij toonloos. ‘Onze William is een beetje te gretig geweest.’

Nu begreep Vandaele waarom Aerts halsoverkop was gevlucht. Hij wist donders goed dat de meester hem zou straffen.

Van In had twee emmers water nodig om Linda Aerts wakker te krijgen. Het was geen mooi gezicht. Linda leek op een natte kangoeroe. Ze begon als een bezetene door haar cel te hossen en uitte de meest afgrijselijke verwensingen.

Van In zat veilig aan de andere kant van de deur. Hij rookte de ene sigaret na de andere. Het was slechts een kwestie van tijd voor ze het point of no return bereikte.

Om het halfuur schoof hij het luikje open en wierp een blik in de cel. Tegen middernacht nam de frequentie van haar woedeaanvallen af. Naarmate het stiller werd, ging Van In vaker kijken. Linda zat ineengedoken op haar brits. Ze klappertandde. Om haar schouders hing een grove, stinkende deken gedrapeerd. In de vooravond had Van In een vrouwelijke politieagente gesommeerd te komen. Die had Linda’s natte kleren uitgetrokken. Het was niet de bedoeling dat de verdachte een longontsteking opliep.

Om halfdrie stuurde hij een jonge agent om sigaretten naar de nachtwinkel. De tijd begon te dringen. Dit was de enige nacht die hij kreeg om haar op de knieën te dwingen.

Van In stak een sigaret op, opende het luikje en blies een wolk rook naar binnen. Hun blikken kruisten elkaar gedurende enkele seconden. De prikkelende geur van de sigarettenrook deed Linda ontwaken uit haar lethargie. Ze sprong op als een kat waarvan de staart in de fik staat.

‘Geperverteerde mayonaisedraaier,’ schreeuwde ze. ‘Vuile matrakkenneuker, citroenmuil, aambeienklosser, lookworstenvreter, spaghettilul, kanarieverkrachter, tettenmakak, pisboom…’

Er kwam geen eind aan de verwensingen. Van In bleef rook in haar cel blazen en glimlachte. Die grijns was de druppel die de emmer deed overlopen. Linda stormde op de deur af, een scherpgepunte vinger in de aanslag. Van In zette een pas achteruit, ging in zijn stoel zitten en luisterde naar het gebonk op de deur. Dat hield ze tien minuten vol. Daarna stortte ze in. Ze barstte uit in een hysterische huilbui en gooide de deken op de grond. Als Van In nu naar binnen ging, riskeerde hij een onmiddellijke schorsing. Geen enkele hoofdcommissaris zou hem dekken als bewezen werd dat hij langer dan tien seconden met een naakte vrouw alleen in een politiecel had vertoefd.

Carine Neels reikte Linda haar kleren aan. Die had ze zo goed en zo kwaad als dat ging boven een elektrisch kacheltje gedroogd. De kleren voelden nog klam aan, maar Linda protesteerde niet. Haar recente woede-uitbarsting had haar volledig leeggezogen. Ze kleedde zich aan als een zombie. De schokbehandeling had haar tijdsbesef compleet in de war gestuurd. Hoelang zat ze hier al opgesloten? Wanneer mocht ze naar huis?

‘Mevrouw is klaar, commissaris,’ zei Carine toen Linda volledig aangekleed was. ‘Wilt u dat ik nog even blijf?’

Ze stelde die vraag uit bezorgdheid. Haar aanwezigheid kon de commissaris een boel narigheid besparen.

‘Ik kan je hulp best gebruiken, juffrouw Neels.’

Carine knikte. Ze vond het prettig dat Van In haar tutoyeerde. Ondanks de roddels die over de commissaris circuleerden, vond ze hem best een toffe kerel.

Van In haalde diep adem. Hij nam niet graag een jonge agente in vertrouwen. Veel keus had hij echter niet. Het was kwart over vier. De tijd drong.

‘Maar dan moet je me plechtig beloven dat alles wat je nu zal horen en zien strikt confidentieel is.’

Haar hart bonsde. Toen ze nog studeerde, had ze ooit een joint gerookt. Het tintelende gevoel dat van haar ruggengraat naar haar nek kroop, was minstens even lekker.

‘Dat spreekt vanzelf, commissaris.’

Van In glimlachte. Het meisje was zo groen als een biljartlaken en in deze situatie was dat eerder een voordeel dan een nadeel.

‘Mevrouw Aerts beschikt waarschijnlijk over informatie die onontbeerlijk is voor een goede afwikkeling van het onderzoek. Begrijp je dat, juffrouw Neels?’

Natuurlijk begreep ze dat. Ze volgde de zaak van het skelet op de voet.

‘Noem me gerust Carine,’ fluisterde ze samenzweerderig.

Benson im Himmel. Daar gaan we al, dacht Van In bitter.

Linda liep gewillig mee naar kamer 204. In haar ogen sluimerde wanhoop. Haar zelfvertrouwen had een flinke knauw gekregen. De gedwongen onthouding begon zijn tol te eisen en de drankduivel zette meedogenloos zijn laatste offensief in. Als Van In haar nu had verteld dat ze voor zes maanden de gevangenis in ging, had ze hem onvoorwaardelijk geloofd. Ze werd bijna gek van die gedachte, want iemand opsluiten is het ergste wat je een medemens kan aandoen.

Van In bood Linda een stoel aan. Ze bedankte hem daar bijna voor. In vaktermen werd die reactie het Helsinki-syndroom genoemd. Het begrip was in de jaren zeventig uitgevonden, toen gijzelingen om de haverklap het televisiescherm teisterden. Psychologen hadden geconstateerd dat bij gijzelingen na verloop van tijd een soort vriendschappelijke band ontstaat tussen de gegijzelden en de gijzelnemers. Twintig jaar geleden duurde het een aantal dagen voor zo’n bijzondere relatie tot stand kwam, maar in onze instantmaatschappij ging alles uiteraard veel sneller.

Linda ging zitten. Ze boog het hoofd, legde haar handen in haar schoot, als een Russische boerin die na een zware dagtaak thuiskomt en verpozing zoekt. Carine Neels stond achter haar in de houding, als een schildwacht. Het tafereel kreeg daardoor iets Oost-Europees. Er ontbrak alleen nog een leren jas en een priemende bureaulamp.

‘Mevrouw Aerts,’ zei Van In zoet. ‘Ik vrees dat ik u nog een paar vragen moet stellen.’

Linda reageerde nauwelijks. Ze was doodsbang. Ze herinnerde zich een film waarin de vrouwelijke bewaakster zich plotseling tot een bloeddorstige sadiste had ontpopt.

‘Ik wil weten welke mensen uw man zo allemaal naar het buitenverblijf van mijnheer Vandaele escorteerde.’

Linda sloeg de ogen op. William had haar altijd op het hart gedrukt dat ze nooit namen mocht noemen.

‘Daar heb ik me nooit mee bemoeid.’

‘Kom, kom, mevrouw Aerts. Alle speciale gasten van mijnheer Vandaele ontmoetten elkaar in de Cleopatra en daar staat u achter de bar.’

Vroeger, toen de heren nog een stevige brok vlees apprecieerden, was ze zelf een graaggeziene courtisane in de Love. Maar sinds de meeste mannen op gecapitonneerde skeletten vielen, had William haar tot barmeid gedegradeerd.

‘Dat is mogelijk,’ zei ze een beetje zelfverzekerder. ‘Ik zorgde voor de drankjes. Om identiteitskaarten heb ik nooit gevraagd. Naar verluidt is dat de taak van de politie.’

Carine snoof verontwaardigd. Dat mens had lef, zeg.

‘Natuurlijk, mevrouw.’ Van In legde bewust de nadruk op dat laatste woord. ‘Maar maak me niet wijs dat er geen vaste gasten over de vloer kwamen, van wie u de namen wel kende.’

Linda schudde koppig het hoofd. ‘Dat moet u aan mijn man vragen. Als u hem tenminste vindt.’

‘Mooi,’ zei Van In ijzig.

Hij leunde achterover in zijn stoel, trok een lade open en haalde een fles whisky en een glas boven.

‘Dan zit er niets anders op dan u terug naar uw cel te sturen.’

Het klokken van de whisky in het glas had op Linda hetzelfde effect als een bloedzakje op een pas ontwaakte vampier. Haar neusvleugels trilden. Ze moest zich beheersen om niet te kwijlen.

Van In zette het glas aan zijn lippen en nam een slok. Als dit geen excuus was om het gebruik van een borrel tijdens de diensturen te rechtvaardigen, wist hij het ook niet meer.

‘Ook een slaapmutsje, mevrouw Aerts?’

Carine trok haar wenkbrauwen op. Was de commissaris gek geworden?

Linda keek begerig naar de fles Haig. Van In nam een tweede glas uit de lade en schonk het halfvol. Hij stak een sigaret op en legde het pakje in het midden van zijn bureau. Linda stortte zich als een duikeend op de sigaretten. Carine greep haar arm beet, maar Van In gebaarde dat ze die moest loslaten. In zijn linkerhand hield hij een aansteker.

‘Vuurtje, mevrouw Aerts?’

Hij liet haar het vlammetje zien. Linda hield de nutteloze sigaret in haar bevende hand. Dit hield ze niet langer vol. Wat kon het haar schelen. Half Brugge wist wie de Cleopatra frequenteerde. En wat zich in de Love had afgespeeld, was toch geen misdaad.

‘Yves Provoost kwam er om de veertien dagen.’

‘De advocaat?’

‘Wie anders?’ reageerde ze pinnig.

Van In schoof de whisky dichterbij. Linda graaide naar het glas en dronk het in twee teugen leeg.

‘Dat was toch niet zo moeilijk, mevrouw Aerts.’

Van In reikte haar de aansteker aan en schonk een tweede borrel in. Daarna nam hij pen en papier. Naarmate het peil van de drank in de fles zakte, groeide de lijst met namen.

‘Tiens, Alexander De Jaegher. Wie had dat verwacht?’

‘Dokter Pijpen’ zei Linda smalend. ‘Die kwam soms twee keer in de week.’

Een halfuur later had Van In twee kwartovellen volgekrabbeld. Hij begreep meteen waarom Vandaele destijds een elektrisch hek had laten installeren. Sommige ‘cliënten’ van de Love waren zo bekend dat discretie van het allergrootste belang was. Snel en ongezien binnen- en buitenrijden was een onontbeerlijke voorwaarde om de privacy van de beroemdheden te kunnen garanderen.

Van In stak het Zand over. Het plein baadde in een onaards licht. De open vlakte, bezaaid met smeedijzeren lantaarns, deed hem denken aan een schilderij van Delvaux. Die associatie klonk zo gek nog niet, want vroeger stond hier het station en de naakte vrouw sliep nu haar roes uit in een cel om de hoek. Een koele oostenwind deed hem huiveren. Van In stopte zijn handen diep in zijn zakken en trotseerde met gebogen rug de koude herfstbries. Hij had in zijn leven al menige nacht overwonnen en geleerd dat wie het tot vijf uur uithield niet direct naar huis wilde. Daarom trok hij naar de Eiermarkt. Daar was alles potdicht. Het enige alternatief was de Villa Italiana.

Mario, de barman, herkende Van In meteen. ‘Gô je noar huis of gô je nô je werk?’

Hij mixte twee maten Glenfiddich met een half flesje cola. Op de dansvloer stonden vier slome veertigers zich belachelijk te maken. Hun houterige bewegingen stonden in fel contrast met de opzwepende beat van de ouderwetse discomuziek. Er was gelukkig niemand die hen kon uitfluiten.

‘One for the road,’ zei Van In droog.

Hij nam een slok. Mario kende zijn stiel. Het drankje verfriste zijn gedachten. Vraag één: hoe zou Hannelore straks op zijn nachtelijke escapade reageren? Vraag twee: in wat voor wespennest was hij verzeild geraakt? Het antwoord op vraag één kreeg hij binnenkort. Vraag twee baarde hem meer zorgen. Lodewijk Vandaele, een van Brugges meest gerespecteerde burgers, had tot in 1986 een luxebordeel gehad, waar het kruim van West-Vlaanderen ooit een nummertje had gemaakt. Een dag na de ontdekking van Herbert was William Aerts, een handlanger van Vandaele, met de noorderzon verdwenen.

Van In dronk zijn glas leeg. Soms kon een scheut whisky heel inspirerend werken. Mario reageerde alert op het lege glas. Hij mixte prompt een nieuw drankje.

‘Van de patron,’ grinnikte hij.

Vragen, steeds meer vragen. Als Vandaele wist dat op zijn domein een lijk lag begraven, waarom had hij dan zijn eigendom aan de vzw Eigen Hulp overgemaakt? Eigen Hulp of was het Eigen Gulp? Wat was het eigenlijke doel van de vzw? En welke rol speelde Benedict Vervoort, de makelaar met de allures van een verwaterde maffioso?

Van In noteerde die bedenkingen op de achterkant van een bierviltje. Op die manier was hij er zeker van dat hij zich morgen de dag van gisteren zou herinneren. Of was vandaag al de dag van morgen?

‘Koffie, schat?’

Hannelore stond op het punt naar de rechtbank te vertrekken, toen Van in afgepeigerd thuiskwam. Gelukkig waren er geen spiegels in de buurt. Zijn hoofd was gezwollen en op de wallen onder zijn ogen kon een garnizoen soldaten postvatten.

‘Graag,’ geeuwde hij.

‘Prettige nacht gehad?’ Ze porde hem onzacht tussen de ribben. ‘Heeft de watertortuur resultaat opgeleverd?’

Van In wreef in zijn ogen. Hannelore serveerde een kop slappe koffie.

‘Guido heeft me gisteren gebeld,’ zei ze droog. De innemende glimlach maakte plaats voor een verbeten trek. ‘Hij heeft me beleefd verzocht een einde te stellen aan je middeleeuwse praktijken.’

‘Welke praktijken?’

Van In proefde van de koffie. Het brouwsel smaakte afschuwelijk.

‘In jouw plaats zou ik door de grond zinken van schaamte.’

‘Waarom heb je de BOB dan niet op me afgestuurd?’

Er hing ruzie in de lucht. Hannelore trok haar jas uit en ging aan de andere kant van de tafel zitten.

‘Die mogelijkheid heb ik overwogen, Pieter Van In. Ben je werkelijk helemaal gek geworden?’

‘Het mens was ladderzat.’

‘Zoals jij.’

‘Ik ben moe,’ protesteerde Van In. ‘Versavel overdrijft. Niemand gaat dood van een nat pak. Vroeger…’

‘Vroeger kregen ze er nog een pak slaag bovenop,’ hoonde ze. ‘Die tijd is definitief voorbij.’

Van In begreep wat ze bedoelde. Twintig jaar geleden zorgde de politie voor bekentenissen. De magistratuur evalueerde die en probeerde Salomon te evenaren door vonnissen te vellen die voor beide partijen aanvaardbaar waren. Vandaag de dag moest het gerecht rekening houden met de publieke opinie. De volksjury, tien miljoen man sterk, pikte het niet langer dat argumenten doorslaggevender waren dan emoties. Niet onterecht trouwens. In het verleden was meermaals gebleken dat die argumenten alleen het belang van de bezittende klasse dienden. Voor de gewone man gold de letter van de wet.

‘Geef toe dat mijn ouderwetse aanpak tenminste resultaten oplevert.’

Van In haalde het lijstje met namen uit zijn binnenzak en schoof het haar over de tafel toe. Hij stond op en spoelde de ondrinkbare koffie door de gootsteen.

Hannelore bekeek het vodje papier. Mannen waren in principe vunzige wezens. Ze wist dat er in de zogenaamde hogere kringen af en toe een paar zwarte schapen werden gesignaleerd, maar dit register wees op een kudde.

‘Heeft Linda Aerts je dat allemaal verteld?’ vroeg ze verwonderd.

Van In grijnsde. Hannelore was niet gauw van iets onder de indruk. Ze nam ongevraagd een sigaret.

‘Ik dacht dat je dringend naar de rechtbank moest?’

Hij schopte zijn schoenen uit en nestelde zich op de bank. Hannelore rookte rustig haar sigaret, liep daarna naar de keuken, schepte vier maten koffie in de filter en goot een halve kan water in het reservoir van de automaat.

‘We zitten met een probleem,’ riep ze vanuit de keuken.

‘Dat weet ik.’

‘Heb je gisteren mijn fax niet gekregen?’

‘Welke fax?’

Hannelore kwam in de deuropening staan. ‘Ook dat nog,’ sakkerde ze.

Van In luisterde met gesloten ogen naar het relaas van Koen Versnick, de loslippige assistent van de wetsdokter.

‘Als De Jaegher met opzet bewijsmateriaal achterhoudt, moet hij daar een verdomd goede reden voor hebben. Ik maak er morgen meteen werk van.’

‘Volgens de vader van Versnick kan dat niet moeilijk zijn. In 1986 stond de plastische chirurgie hier nog in de kinderschoenen. Zoveel van dat soort ingrepen zijn er toen niet gebeurd.’

‘Prima,’ grinnikte Van In. ‘Dan is dit een gedroomde klus voor hoofdinspecteur Baert. Als hij het deze keer verknalt, heb ik een excuus om hem naar Siberië te verbannen.’

‘Siberië?’

‘De dienst verloren voorwerpen, Hanne. Dat heb ik je toch al eens uitgelegd.’

Hannelore negeerde de speldenprik.

‘De Jaegher is natuurlijk een kleinigheid vergeleken met de andere personen op de lijst,’ zei ze bezorgd. ‘Provoost is een vooraanstaande advocaat en Brys is minister van Buitenlandse Zaken. Als de zaak zich naar dat niveau verplaatst, weet ik niet of…’

‘Maak je geen zorgen, Hanne. De tijd dat het parket ministers de hand boven het hoofd hield, ligt achter ons. Een excellentie meer of minder in de gevangenis maakt niets uit. Het publiek is er dol op.’

In tegenstelling tot de kostschoolkoffie van daarstraks serveerde Hannelore nu twee koppen vloeibare teer.

‘Drink en word nuchter,’ zei ze autoritair. ‘Ik wil naar Portugal en jij zorgt ervoor dat je over een halfuur in de Hauwerstraat bent.’

Van In liet drie klontjes in zijn kop plonzen. Hannelore gaf geen commentaar.

‘Vervoort staat ook op de lijst,’ zei hij terloops.

‘Wie is Vervoort?

‘De penningmeester van de fraaie vzw en beheerder van het onroerend goed van Lodewijk Vandaele.’

‘O jee,’ zei Hannelore.

‘Geen nood, meid. Als het de verkeerde kant uitgaat, kunnen we nog altijd een beroep doen op de koning.’

Van In nam een slok van de koffie. Het goedje brandde in zijn maag als salpeterzuur.

7

Yves Provoost keek Linda Aerts hoofdschuddend aan. Met haar geruïneerde kapsel en zonder make-up zag ze er nog minder appetijtelijk uit dan gewoonlijk.

‘Ik vind uw verhaal bijzonder wansmakelijk, mevrouw Aerts.’

Provoost klemde zijn kaken opeen, waardoor het bloed uit zijn gezicht wegtrok.

‘Eerst besmeurt u mijn goede naam en daarna vraagt u mij een hoge politiefunctionaris te laten dagvaarden omdat hij een emmer water over uw hoofd heeft leeggegoten.’

‘Mag hij dat dan?’

‘Natuurlijk niet,’ reageerde Provoost korzelig. Hij zat in een moeilijk parket. Dat ze namen had genoemd, was te herstellen. Het publiek lag er niet van wakker dat de hooggeplaatsten in dit land af en toe een scheve schaats reden. Een rechtszaak zat er niet in en de pers hoefde hij evenmin te vrezen. De cliënten van de Love behoorden tot het kruim van de Brugse burgerij. Geen enkele hoofdredacteur zou het in zijn hoofd halen de namen van de betrokkenen in een artikel op te nemen. Vandaag de dag was een schandaal om het schandaal niet meer voldoende om koppen te laten rollen. Zonder bewijzen bleef haar verhaal een gerucht en met geruchten viel te leven. Het was ook duidelijk dat Linda Aerts haar verklaring onder druk had afgelegd, waardoor de waarde ervan vrijwel nihil was. Zijn grootste bekommernis was echter dat Van In zich in de zaak zou vastbijten. Als de commissaris een verband legde tussen de seksorgieën en het incident, zou hij doorgaan tot op het bot.

‘U had die verklaring nooit mogen afleggen, mevrouw. Ik vraag me af hoe William hierop zal reageren.’

‘William is het afgetrapt,’ zei ze bars.

‘Och kom, mevrouw Aerts. Laten we elkaar niet voor de gek houden. Het is niet de eerste keer dat William voor een paar dagen de hort op is. Hij komt heus wel terug.’

Provoost was er gerust in. Niemand zou William Aerts nog levend terugzien.

‘Met zestien miljoen op zak,’ hoonde ze. ‘Waarom denk je godverdomme dat ik de flikken heb ingelicht? De klootzak heeft me bestolen. Ik wil mijn geld terug. De rest kan me geen reet schelen.’

‘Zestien miljoen,’ floot Provoost.

‘Inderdaad, edelachtbare. Alsof jij niet weet waar hij die vandaan heeft gehaald.’

Provoost slikte. Hij maakte een vlugge berekening. In de loop der jaren had hij bijna een achtste van dat bedrag opgehoest.

‘Ik kan u natuurlijk niet volledig schadeloos stellen, mevrouw Aerts, maar wat zou u er van denken als ik u nu een cheque van honderdduizend frank uitschreef? Gaat u rustig een tijdje met vakantie. Profiteer ervan.’

Provoost probeerde een innemende glimlach te produceren. Tijd winnen leek hem de beste strategie.

Linda bleef een paar seconden stokstijf zitten. Zijn royale voorstel bleek effect te sorteren. Provoost haalde een pen uit zijn borstzak en trok de bovenste lade van zijn bureau open. Daar lag zijn chequeboek.

‘Ik wil dat je die matrakkenneuker voor de rechter sleept,’ siste Linda.

Provoost schoof de lade dicht en borg zijn pen op.

‘Natuurlijk, mevrouw Aerts.’

De feeks had hem plotseling op een lumineus idee gebracht.

‘Vertel me nog eens haarfijn wat er vannacht gebeurd is,’ zei hij met een demonisch trekje om de lippen.

Die aanpak beviel Linda opperbest. Ze strekte de benen en stak van wal.

Versavel vernam het nieuws na de middag. Linda Aerts had klacht ingediend bij de rijkswacht. Ze beschuldigde Van In van mishandeling en van poging tot verkrachting. Omdat Van In er niet was, belde hij Hannelore. Tevergeefs. Substituut Martens was op dit ogenblik onbereikbaar, zei de telefonist met een zeker leedvermaak. Versavel drong niet aan. Hij legde zich neer bij het feit dat iedereen onder de rang van officier bij die diensten altijd en overal wordt afgescheept. Net op het ogenblik dat hij inhaakte, kwam Van In binnen. Hij zag eruit als Perseus die zich op de confrontatie met de Medusa heeft voorbereid.

‘Hallo.’ Van In tastte in zijn broekzak en gooide een handvol munten op de vloer.

‘Ik weet niet of het er dertig zijn, Judas.’

Versavel wachtte tot het gerinkel van het laatste geldstuk was uitgestorven.

‘Ik vond het mijn plicht Hannelore over je wandaden in te lichten, Pieter. Vannacht ben je echt te ver gegaan.’

Van In haalde de schouders op. Versavel had gelijk, maar het was nu te laat om dat toe te geven.

‘Linda Aerts heeft vanmorgen klacht ingediend bij de rijkswacht. Ze beschuldigt je van mishandeling en van poging tot verkrachting.’

Versavel streek zenuwachtig over zijn snor.

‘So what?’ riposteerde Van In wrevelig. Hij stak een sigaret op en ging achter zijn bureau zitten.

‘Ik denk dat je flink in de nesten zit, Pieter. Rechters houden niet meer van dat gerotzooi. De tijden zijn veranderd, weet je?’

Van In onderschatte het probleem niet. Hij erkende het. Toegeven dat hij fout was, lag echter een stuk moeilijker.

‘Ik heb haar met geen vinger aangeraakt, Guido. Dat weet je best. Bovendien verkeerde ik tijdens de ondervraging in het lieftallige gezelschap van Carine Neels. Je denkt toch niet dat ik zo stom ben om…’

‘Yves Provoost zal mevrouw Aerts verdedigen,’ onderbrak Versavel hem. ‘Iedereen weet dat hij zelden een zaak verliest.’

‘Provoost teert op de naam van zijn vader. Zo goed is hij nu ook weer niet. Bovendien is hij allesbehalve onkwetsbaar. Doe me een plezier en hou in ‘s hemelsnaam op me zo te betuttelen. Ik kan heus wel mijn eigen bonen doppen.’ Van In tastte in zijn binnenzak. ‘Ik heb de hele voormiddag op de handelsrechtbank doorgebracht.’

Hij reikte Versavel een dunne bundel kwartovellen aan.

‘Dit is een kopie van de oprichtingsakte van de vzw Eigen Hulp. Ik kan je verzekeren dat het bijzonder interessante lectuur is.’

Versavel las de namen van de bestuursleden. Ze kwamen allemaal voor op het lijstje dat Linda Aerts vannacht had gedicteerd: Vandaele, Provoost, Brys, Vervoort en De Jaegher.

‘Indrukwekkend.’

Het klonk niet erg overtuigend.

‘Benson im Himmel. Denk toch eens na, Guido. Onze vriend Vandaele richt samen met enkele intimi een vzw op. Het doel van de vereniging is het steunen van de kansarme medemens. Na de moord op Herbert schenkt Vandaele een bouwvallige boerderij aan de vzw, een gift die hij kan aftrekken van zijn belastingen. Merkwaardig detail: de boerderij heeft jarenlang gefungeerd als een soort van exclusief bordeel, waar de bestuursleden op geregelde tijdstippen kwamen neuken.’

‘Merkwaardig,’ zei Versavel droog.

Van In bewoog zich op drassige grond. De aanklacht die Linda tegen hem had geformuleerd woog zwaarder dan het gestoei van een paar notabelen.

‘Zie je het verband dan niet?’ vroeg Van In verbaasd. ‘Volgens het laatste jaarverslag beschikt de vzw over honderd tachtig miljoen aan eigen middelen. Als dat niet stinkt, weet ik het ook niet meer. Jaarlijks besteden ze meer dan twaalf miljoen aan drukwerk, twintig miljoen aan buitenlandse reizen voor kansarmen en een kleine tien miljoen aan de opleiding van minderbegaafden. Dat kan toch geen enkel zinnig mens geloven.’

‘Er is meer tussen hemel en aarde…’

‘Hou toch op, Guido.’ Van In begreep niet waarom Versavel zo flauw deed.

‘Dat er meer is, blijkt inderdaad hieruit. Ik heb een aantal liefdadigheidsinstellingen gebeld. Niemand kent de vzw Eigen Hulp. Er is geen enkel spoor van hun activiteiten.’

‘Waaraan hebben ze hun fondsen dan besteed?’

‘Dat vraag ik me eveneens af, Guido.’

Versavel masseerde met zijn linkerhand de bovenkant van zijn triceps. Dat deed hij vaker als hij gespannen was.

‘Als ik me niet vergis, is die Vervoort een van de kopstukken van het VLOK. Misschien moeten we in die richting zoeken.’

Van In keek zijn vriend verbijsterd aan. Het VLOK, voluit VLAANDEREN LAAT ONS KLAUWEN, was de naam van een bepaalde groepering binnen een extreem-rechtse politieke partij, die de laatste jaren behoorlijk populair geworden was. Het was ondertussen genoegzaam bekend dat de jongens van het VLOK niet vies waren van een beetje geweld.

‘Zeg dat het niet waar is, Guido.’

‘Het VLOK moet toch ergens zijn financiële middelen vandaan halen,’ wierp Versavel op.

‘Laat we bidden dat Herbert geen Marokkaan was.’

Van In dacht aan de zomer van 1996, toen de zaak-Dutroux België op zijn kop had gezet en aan de heksenjacht die daarvan het gevolg was geweest.

‘Het zou ons in elk geval een excuus geven om dat zootje eens deftig aan te pakken,’ gromde Versavel.

Van In probeerde zich voor te stellen wat er zou gebeuren als die hypothese klopte.

‘Het is in ieder geval een spoor dat we niet mogen verwaarlozen. Het zou de eerste keer niet zijn dat een zogenaamde caritatieve instelling misbruikt wordt om het hogere doel te dienen.’

‘Vandaele heeft zijn rechtse sympathieën nooit onder stoelen of banken gestoken,’ zei Versavel. ‘En ook Provoost kan je moeilijk een fan van Marx noemen.’

Van In stond op. Hij ijsbeerde door de kamer. Het verleidelijke aan een hypothese is dat de onderzoeker in een bepaalde richting begint te denken en alleen de elementen weerhoudt die zijn vooropgestelde theorie kunnen ondersteunen.

‘Wat doe je dan met Brys?’

De minister van Buitenlandse Zaken was een socialist. Die kan je natuurlijk heel wat verwijten, maar een geheime alliantie met extreem-rechts leek zelfs voor Versavel te gortig.

‘Die weet misschien nergens van. Je weet hoe socialisten zijn. Als het begint te smeulen, lijden ze aan collectief geheugenverlies.’

De brigadier was een apolitiek wezen. Hij scheerde alle bewindslieden over dezelfde kam.

Van In probeerde de feiten te ordenen. Een: de moord op Herbert. Twee: het verband tussen de moord en de cliënten van de Love. Drie: de eventuele financiering van het VLOK door de vzw Eigen Hulp. Veel parameters en nog meer onbekenden.

‘Als we nu eens de boekhouding van de vzw lieten controleren,’ zei hij plotseling.

‘Dat vergt tijd, Pieter. Voor je daarvoor toestemming krijgt, hebben ze de hele zwik netjes aangepast. De meeste van die organisaties werken met een dubbele boekhouding. Bovendien hebben ze voor iedere transactie een sluitende verklaring.’

‘Andere voorstellen?’

‘Een onaangekondigd bezoek kan soms wonderen doen,’ zei Versavel. ‘Je zei toch dat de vzw een opvangtehuis voor daklozen runde.’

‘Nu je het zegt, Guido. Hoe noemde Vervoort dat tehuis ook weer?’

‘De Zorghe, Pieter. Ik heb het adres gisteren in de Gouden Gids gevonden.’

‘Vooruit dan maar. Verwittig jij Baert of doe ik dat?’

Versavel haalde de schouders op. ‘Hij heeft zich vanmorgen ziek gemeld.’

‘Is het ernstig?’

‘Volgens zijn vrouw moet hij een paar dagen rusten. De stumperd sukkelt met zijn rug. Te lang getelefoneerd, denk ik.’

‘En daarvoor krijgt hij maar twee dagen ziekteverlof.’

‘Zijn huisarts is er eentje van de nieuwe lichting, die zijn steentje wil bijdragen aan de sanering van de sociale zekerheid. Zijn patiënten moeten halfdood zijn voor hij ze een week ziekteverlof voorschrijft.’

‘Jammer.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Dat Baert zich geen ouderwetse dokter kan permitteren.’

Versavel lachte. ‘Zal ik een wagen vorderen?’

‘Nee,’ zei Van In. ‘Een politiewagen valt te veel op. Heeft Devos dienst?’

‘Ik geloof het wel,’ zei Versavel. ‘Hij zit bij de receptie.’

‘Fijn. Dan moet ik hem eerst nog iets vragen.’

Van In liep naar de deur, maar draaide zich halverwege om.

‘Contacteer jij ondertussen Carine Neels? Vraag haar of ze een paar dagen voor ons wil werken. Ik wil dat ze alle plastische chirurgen belt.’

Versavel keek verbaasd.

‘Herbert heeft zich door een van die mooisnijders laten opkalefateren. Daar is Hannelore gisteren achtergekomen. Sorry, maar in al die drukte ben ik vergeten je dat te vertellen.’

Van In trok de deur open.

‘Pieter.’

‘Ja, Guido.’

‘Ik vraag me af hoe jij weet dat Carine Neels vandaag dienst heeft en waarom je bij mij informeert naar een eventuele aanwezigheid van Devos.’

Van In had de deurkruk in zijn hand. De vraag die Versavel hem stelde, maakte hem bijzonder vrolijk.

‘Omdat ík weet waar de mooie meiden uithangen, Guido.’

In tegenstelling tot de Love was de Zorghe een keurig gerenoveerde hoeve met een overvloed aan goed onderhouden groen. Wie hier op bezoek kwam, kon de vzw Eigen Hulp niet van amateurisme beschuldigen. De boerderij leek op een dure beautyfarm waar uitgezakte middenstandsvrouwen om de zes maanden hun vel strakker laten aanspannen. Maar schijn bedriegt. De kleine paviljoenen die kriskras over het terrein verspreid stonden, boden onderdak aan een tiental families, die door allerlei omstandigheden in de marginaliteit verzeild waren geraakt.

Ilse, de vlotte maatschappelijk werkster die hier blijkbaar de plak zwaaide, leidde Van In en Versavel rond op het domein.

‘De vzw bekommert zich voornamelijk om het lot van gezinnen,’ zei ze met een glimlach waarop ieder reclamebureau dat zichzelf respecteerde meteen een bod had uitgebracht. ‘In eerste instantie proberen we de mensen wat rust te bieden. Na twee weken gaan we pas echt aan de slag. Een team van specialisten licht de problemen door en stelt passende oplossingen voor. Die worden voorgelegd aan onze cliënten. Na een grondige evaluatie wordt daaruit een strategie gedistilleerd die de reïntegratie van onze cliënten waarborgt. Onze slaagkansen liggen ver boven het landelijke gemiddelde.’

Van In luisterde allang niet meer. Ilse had een stel prachtige benen en aan haar fleurige, linnen zomerjurk zag hij dat de directrice van de Zorghe haar ondergoed niet in de plaatselijke supermarkt kocht.

Versavel werd gelukkig niet afgeleid door dat soort van details. Hij maakte voortdurend notities.

‘Dat was een bijzonder interessante rondleiding, mevrouw…’

‘Vanquathem, dokter,’ zei ze. ‘Maar u mag ook Ilse zeggen.’

Versavel probeerde zijn gezicht in de plooi te houden. Dat doktersgedoe was een idee van Van In. Het was een beproefde tactiek. De adepten van Hippocrates dwongen nog altijd respect af. Ilse Vanquathem was ervan overtuigd dat dokter Vansande en dokter Praat in de buurt van Turnhout een soortgelijk project wilden opzetten. Zelfs het geforceerde Antwerpse accent dat Van In voor de gelegenheid produceerde, maakte haar niet wantrouwig.

‘Het zou misschien nuttig zijn om ook even met een paar cliënten van gedachten te kunnen wisselen.’

De stralende glimlach om haar lippen bevroor.

‘Ik vrees dat we in dit soort delicate aangelegenheden niet mogen improviseren, dokter. Dergelijke confrontaties vereisen een degelijke voorbereiding. Ik zal uw voorstel zeker aankaarten op onze stafvergadering.’

‘Dat is fijn, Ilse. Je moet begrijpen dat wij alle informatie over dit schitterende project kunnen gebruiken.’

Hij overhandigde haar zijn kaartje.

Ilse wierp een vluchtige blik op de sierlijke letters: professor dokter Pieter Vansande, psychiater. Versavel had ook vijftig van die kaartjes op zak. Die hadden ze in het station laten printen. Daar stond een automaat en voor tweehonderd frank kon je het ding alles laten drukken. In een overmoedig gebaar haalde hij op zijn beurt zijn geloofsbrieven boven.

‘Dank u, dokter Praat,’ zei Ilse met een zekere bewondering. Ze had een zwak voor oudere, goedgevormde academici. ‘Kan ik u misschien een kop koffie aanbieden?’

Ilse loodste haar gasten naar het hoofdgebouw en gaf een van de cliënten opdracht koffie te zetten. Toen Versavel dringend naar het toilet moest, stak Van In uitgebreid de loftrompet van de vzw Eigen Hulp. Dat deed hij zo overtuigend dat het Ilse niet opviel dat Versavel meer dan een kwartier wegbleef.

Toen ze bij de voordeur afscheid namen van hun gastvrouw, botste Van In op een spichtige man in een overal. Even kruisten hun blikken elkaar. De koele ogen van de arbeider bezorgden Van In een onbehaaglijk gevoel. Met zijn heggenschaar leek de man sprekend op Freddy Krüger uit Nightmare on Elmstreet.

‘Hoe laat is het nu?’ vroeg Van In toen ze voor een verkeerslicht aan de expresweg stonden aan te schuiven.

‘Halfvijf,’ zei Versavel.

‘Prima. Devos hoeft zich niet ongerust te maken.’

André Devos was een collega die zijn hart aan dure wagens had verpand. Hoewel hij maar een gewone agent was, reed hij met een indrukwekkende Alfa Romeo. Die had Van In voor een paar uur geleend, met de bedoeling bij het bezoek aan de Zorghe een beetje geloofwaardig over te komen.

Van In liet de koppeling langzaam los en gaf slordig gas. De nerveuze Italiaan reageerde navenant. De Alfa liet zijn concurrenten ver achter zich.

‘Pittig karretje,’ snoof Van In.

‘Je rijdt honderd twintig, Pieter, en dit is een 30 km-zone.’

‘En geen flik die ons zal bekeuren,’ grijnsde Van In.

Versavel zweeg gelaten. Hij hoopte dat Van In geen brokken maakte, want dat zou agent Devos niet overleven.

Van In stond achter het fornuis. In de pan pruttelden vier kwartels. De tafel was gedekt. Het glaswerk schitterde en het linnen geurde naar een bekend wasmiddel. Toch hing er een zekere spanning in de lucht. Die werd gevisualiseerd toen Hannelore de voordeur dichtklapte. De obligate kaars trilde in de fles, de vlam flakkerde onheilspellend.

‘Je bent toch niet boos, schat?’

Hannelore keilde haar handtas in een stoel. Ze zag er adembenemend mooi uit in haar turkooizen jurk. De zwangerschap leek haar iedere dag jonger te maken.

‘Je bent een achterlijke sul, Pieter Van In. Wat moet ik in godsnaam aanvangen met jou?’

Ze zei niets over de geur van de sudderende kwartels die door het huis dreef. Door de gebeurtenissen van de voorbije dagen was de dieetrage een beetje naar de achtergrond verschoven.

‘Ik vroeg of je boos bent.’

Er waren van die momenten dat Hannelore de hondse blik in zijn ogen verwenste. Toen ze besluiteloos bleef staan, wist Van In dat het zover was. Hij liet de kwartels een ogenblik onbewaakt achter en sloeg zijn armen om haar heen. Hannelore protesteerde niet erg overtuigend. Toen hij bleef aandringen, aanvaardde ze de zoen.

‘Ik had je gisteren moeten laten opsluiten. Op de rechtbank ben je het gespreksonderwerp van de dag. Zelfs de receptionist vroeg smalend hoe het met je ging. Kun je nagaan.’

‘Niets van aantrekken, Hanne. Ik weet wat ik doe.’

Ze rukte zich los uit de omhelzing. ‘Straks krijg ik procureur Beekman op mijn nek.’

Van In grijnsde zijn tanden bloot. ‘Procureurs kunnen tegen een stootje, lieve.’

Hij gebruikte het woord ‘stootje’ dubbelzinnig, maar daar lette ze gelukkig niet op.

‘Mevrouw Aerts probeert zichzelf in de kijker te plaatsen. Niemand zal haar geloven. En wat Provoost betreft: die vergeet blijkbaar dat hij tot de geile bokken behoort die in de boerderij van Vandaele hun hormonenbalans kwamen bijstellen. Als puntje bij paaltje komt, zal hij wel inbinden.

‘Ben je daar zeker van?’

Hannelore stond bij het fornuis en lichtte het deksel van de pan. Het aroma van de goudbruine kwartels maakte haar duizelig. Ze had vanmiddag de lunch overgeslagen en snakte nu naar een warme hap.

Van In liep naar de koelkast. hij nam een halfvolle fles moezelwijn en zette de kwartels van het vuur.

‘Ik heb de verklaring van mevrouw Aerts,’ zei hij flegmatiek.

‘Daar maakt Provoost brandhout van.’

Hannelore ging aan de keukentafel zitten. Ze vroeg zich af waarom hij uitgerekend op de dag dat ze pisnijdig was de heerlijkste gerechten voor haar kookte.

Van In schonk twee glazen wijn in. Daarbij morste hij op het tafellinnen.

‘Het is mij een raadsel waarom Provoost haar verdedigt. Als het ooit tot een rechtszaak komt, zal zijn naam genoemd worden in verband met zijn activiteiten in de Love.’

‘Provoost weet dan zijn naam hoe dan ook zal vallen. Volgens mij wil hij Linda Aerts als een afleidingsmanoeuvre gebruiken. Een commissaris die vandaag de dag een naakte, weerloze vrouw molesteert, spreekt meer tot de verbeelding van het publiek dan een advocaat die tien jaar geleden een slippertje heeft gemaakt.’

‘Ho, ho, ho. Ik heb dat kreng bijlange niet gemolesteerd,’ protesteerde Van In.

Hannelore maakte de voet van haar glas droog met een papieren servet voor ze een slok nam.

‘En dat moet ik geloven?’ zei ze smalend.

Van In kreeg het plotseling benauwd. Als iemand zijn goede bedoelingen in twijfel trok, kon hij exploderen als een partij illegaal vuurwerk.

‘Ik heb dat wijf met geen vinger aangeraakt.’

Om die bewering kracht bij te zetten, bonkte hij met zijn vuist op de tafel. Door de dreun tuimelde zijn wijnglas omver, rolde over het tafelblad en kletterde tegen de keukenvloer.

‘Ben je nu helemaal gek geworden?’ schreeuwde Hannelore.

Normaal anticipeerde ze op zijn woede-uitbarstingen. Maar vanavond was ze moe en prikkelbaar. Ze sprong op. De opspattende wijn had haar jurk bevlekt. Ze liep naar de gootsteen en maakte een handdoek nat onder de kraan.

Van In bleef een paar seconden stokstijf zitten. Tot zijn grote verwondering voelde hij de furie wegebben. Was het dan toch waar dat drie sobere maanden zijn explosieve temperament gunstig hadden beïnvloed?

‘Is het erg?’ vroeg hij beteuterd. Hij liep op kousenvoeten naar haar toe.

‘Pas op voor de scherven,’ blafte ze meer uit ongerustheid dan uit boosheid.

‘Het spijt me, schat.’

Hannelore maakte haar jurk schoon met het topje van de natte handdoek.

‘Gelukkig was het geen rode wijn,’ zei ze bij wijze van verzoening.

Van In trok gedwee zijn pantoffels aan, nam een borstel en veegde de scherven bijeen. Die lieten een kleverig spoor na op de geboende plavuizen.

‘Zal ik je jurk in de wasmachine stoppen?’ stelde hij gedienstig voor.

‘Dat zou mijnheer wel lekker vinden.’

Hannelore zag hoe hij haar verongelijkt aanstaarde en schoot in de lach.

‘Je gelooft me dus.’

‘Natuurlijk geloof ik je. De vraag is: zal de rechter je geloven?’

‘Dat zien we later wel,’ reageerde Van In. ‘Het is mijn woord tegenover dat van een snol. En van snollen gesproken. Het zou me niet verwonderen als de vzw Eigen Hulp gewoon een dekmantel was voor een georganiseerd prostitutienetwerk.’

Van In bracht verslag uit over zijn bezoek aan de Zorghe.

‘Terwijl ik met de directrice koffie zat te drinken, heeft Versavel hun computer gekraakt.’

Hannelore had geen zin om er hem voor de zoveelste keer op te wijzen dat bewijsmateriaal dat op een illegale manier wordt verkregen voor een rechtbank van nul en generlei waarde is.

‘Raad eens wat hij gevonden heeft?’

Van In wachtte haar antwoord niet af. Dit was het ogenblik waarop hij de hele avond had gewacht. Hij haalde een vel kettingpapier uit zijn broekzak.

‘Wat denk je daarvan?’

Hannelore bekeek het papier. Er stond een twintigtal namen op.

‘Bekijk de koptekst.’

‘Beschikbaar,’ las ze argeloos.

‘Let op de geboortedata.’

Na iedere voornaam stond een getal van zes cijfers. Ze begreep niet wat hij haar duidelijk wilde maken.

‘Geen van de vrouwen is ouder dan vijfendertig,’ zei Van In.

‘Dat meen je niet,’ reageerde Hannelore geschrokken.

‘Ze moeten hun vlees ergens vandaan halen,’ zei Van In cynisch.

‘Maar je zei toch dat Vandaele de Love in 1986 heeft opgedoekt.’

‘Dat klopt. En een paar maanden later neemt de vzw de Zorghe in gebruik. Toevallig, hé.’

‘Na de moord op Herbert.’

‘Precies.’

Hannelore nam een slok van de moezelwijn.

‘Overdrijf je niet een beetje? Een lijst met twintig voornamen bewijst niets. Je kan zelfs de identiteit van de vrouwen niet natrekken. Misschien gaat het om een lijst van medewerkers die de vzw zwart betaalt.’

‘Zo’n lijst heb ik eveneens in mijn bezit,’ zei Van In. ‘En wie vinden we daar op terug? John Catrysse, de man die met zijn bromfiets op de Mercedes van Vandaele is ingereden. Hij speelt daar zo’n beetje de tuinman en ik kan je verzekeren dat zijn hersenschudding hem geen goed heeft gedaan. Catrysse lijkt sprekend op de jongere broer van Quasimodo.’

‘Hou op, Pieter Van In. Niemand is verantwoordelijk voor zijn eigen uiterlijk.’

‘En toch verdient zijn kop een ereplaats in het rariteitenkabinet van Cesare Lombroso,’ plaagde Van In.

‘De theorieën van Lombroso zijn al een halve eeuw achterhaald,’ snoof ze. ‘Er is geen enkel verband tussen de fysionomie van een mens en zijn aanleg voor misdadigheid.’

‘Heb ik gezegd dat Catrysse een misdadiger is?’

‘Nee, maar dat insinueer je wel.’

‘En toch zijn er in Amerika wetenschappers die…’

‘In Amerika zijn er wetenschappers die beweren dat Elvis nog leeft.’

Van In maakte een afwerend gebaar. Het had geen zin haar nog langer op stang te jagen. Er viel een geforceerde stilte.

‘Toch vind ik dat we de activiteiten van de vzw onder de loep moeten nemen,’ geeuwde Van In even later.

Hij voelde de loomheid toeslaan als een man die hem met een rubberen hamer een vriendelijke tik gaf. Zijn gedachten werden wazig, als aquarelverf op een vel grofvezelig papier.

‘Ik denk dat ik nu maar eerst voor ons avondmaal zorg,’ zei hij. Hannelore drong niet verder aan. Ze hadden beiden een zware dag achter de rug. Morgen had ze een afspraak met haar gynaecoloog voor de vruchtwaterpunctie. Het had geen zin hem daar nu mee lastig te vallen.

‘Over tien minuten spelen ze Metropolis op Arte. Zin om te kijken?’

Hannelore wist dat ze hem met een klassieker altijd kon bekoren. Van In reageerde dan ook enthousiast op het voorstel. Hij sprong op en liep naar de keuken.

‘Dan serveer ik het souper in de salon, mevrouw.’

De ingekleurde, verkorte versie van Fritz Langs meestermerk kon hen niet boeien.

‘Zo zie je maar,’ zei Hannelore. ‘Als Hollywood zich met kunst bemoeit, blijft er niets van over.

Ze kloof het karkas van haar laatste kwartel af.

‘Morgen zenden ze The Birds uit,’ zei Van In. ‘Die film zal ons niet ontgoochelen. Met Hitchcock weet je immers altijd waar je aan toe bent.’

Van In zapte naar de BBC. Hannelore nestelde zich tegen zijn schouder. Ze belandden midden in een documentaire. David Attenborough voorzag de paring van twee miereneters van deskundig commentaar.

‘Ook als je de beesten niet zag, zou je nu zelf wel zin krijgen,’ zei Hannelore voldaan.

Van In schoof zijn bord opzij en schakelde de televisie uit.

‘Dat is dan geregeld,’ zei hij gretig.

Jos Brouwers was op korte tijd relatief rijk geworden. De ex-rijkswachter was zes jaar geleden voor zichzelf begonnen en hij verdiende nu tienmaal zoveel als vroeger. In rechtse kringen genoot zijn detectivebureau een stevige reputatie. Tot zijn trouwste klanten behoorde Lodewijk Vandaele. Brouwers kende de oude aannemer als een man die altijd kreeg wat hij wilde en daarvoor geen enkel middel schuwde.

Hij parkeerde zijn roestige Renault langs een zijweg van de Damse Vaart en legde de laatste driehonderd meter te voet af. Vandaele betaalde fors, maar in ruil daarvoor eiste hij absolute discretie.

Precies om negen uur belde Brouwers aan. Nog voor het geklingel was uitgestorven, maakte Virginie, de pensioengerechtigde huishoudster van Vandaele, de deur open. Dat was geen geringe prestatie voor een besje dat kromliep van de reuma. Ze verwelkomde de late gast met een tandeloze glimlach en zei dat mijnheer hem in de veranda verwachtte.

Vandaele begroette Brouwers met een weids gebaar, dat meer van autoriteit dan van gastvrijheid getuigde.

‘Ga zitten, Jos. Fijn dat je gekomen bent. Sigaar?’

Brouwers sloeg het aanbod niet af. Vandaele rookte uitsluitend Davidoffs en die waren zelfs voor de bemiddelde ex-rijkswachter een bijna onbetaalbare luxe.

‘Koffie?’

‘Graag.’

Brouwers nam een sigaar, bediende zich van een reepje cederhout, stak het in brand met een lucifer en rolde het uiteinde van de sigaar boven de gele, reukloze vlam.

‘Hoe gaat het met Greta?’

‘Die is op reis,’ antwoordde Brouwers droog. ‘Naar Martinique, alsof het hier niet goed genoeg is.’

‘Vrouwen,’ zuchtte Vandaele veelbetekenend.

De mannen badineerden tot Virginie de koffie had geserveerd. Brouwers genoot van het aroma van versgemalen Columbiaanse bonen. Virginie slofte naar de keuken en kwam terug met een schaal petitfours, een lekkernij waar Brouwers verzot op was. Hij tastte ongevraagd toe.

‘Van Nicolas?’

‘Natuurlijk,’ zei Vandaele minzaam.

Nicolas stond bekend om zijn verfijnde patisserie.

‘Bedankt, Virginie.’

Uit de mond van Vandaele klonk zelfs een dankwoord nog als een bevel. Het mensje trok zich geruisloos terug.

‘Ik zoek iemand,’ zei Vandaele toen Virginie de deuren van de veranda had dichtgeschoven.

Brouwers knikte, slikte een half gebakje door en haalde een blocnote boven.

‘Geen notities, Jos. Ik vrees dat dit een nat karwei wordt.’

De ex-rijkswachter borg zijn schrijfgerei weer op en nam een tweede gebakje. In het jargon betekende een nat karwei dat hij iemand uit de weg moest ruimen.

‘Tegen het gebruikelijke tarief?’

Vandaele schonk de kopjes vol. Zelf nam hij een toefje slagroom. Brouwers deed dat niet. Op zijn zesenveertigste beschikte hij over de conditie en het lichaam van een dertiger en dat wilde hij graag zo houden. Alleen gebakjes van Nicolas en een goed glas bier vond hij een zonde waard.

‘Dat spreekt voor zich, Jos. En ik garandeer je een bonus van vijfhonderdduizend als je de klus binnen de week klaart.’

Brouwers trok zijn wenkbrauwen op. Een premie van een half miljoen, dat klonk bijzonder aantrekkelijk.

‘De man die ik zoek, is een buitengewoon listig heerschap, Jos. Hij is enkele dagen geleden spoorloos verdwenen en het zou me niet verbazen als hij naar het buitenland is uitgeweken.’

‘Geen probleem, mijnheer Vandaele. De wereld is klein. Als de man wil overleven, moet hij sporen achterlaten.’

Vandaele glimlachte. Brouwers was een professional. Het was niet de eerste keer dat hij een haast onmogelijke opdracht tot een goed einde kon brengen.

‘Wordt onze man door de politie gezocht?’

‘Hoogstwaarschijnlijk wel. Precies daarom bied ik je een bonus aan. Voor mij is het van vitaal belang dat je hem eerder vindt dan de flikken. Op onkosten hoef je niet te kijken. Ik vergoed alles.’

Brouwers wilde vragen wat Vandaele bedoelde met alles, maar de oude was hem voor.

‘Als je een Concorde moet nemen om hem op te sporen, geneer je dan niet. Als het ding te traag vliegt, stap dan gerust naar de gezagvoerder en vraag hem hoeveel hij wil om wat meer gas te geven. Begrijp je wat ik bedoel, Jos?’

Brouwers nam een trekje van zijn sigaar. Een vlucht met een Concorde trok hem wel aan.

‘Laten we hopen dat het slachtoffer voor een verre bestemming heeft gekozen,’ grinnikte hij.

‘Ik mag dus aannemen dat je de opdracht aanvaardt.’

Vandaele stond op. Hij liep naar een mahoniehouten serveerboy. Het was tijd om hun contract met een borrel te bezegelen. Voor een keer sloeg Brouwers de borrel niet af.

‘Ik heb natuurlijk nog wat informatie nodig,’ zei hij. ‘Hoe meer ik over de man weet, hoe vlugger ik hem vind.’

‘Aan informatie geen gebrek, Jos. Ik ken William Aerts van toen hij nog een dreumes was.’

Jos Brouwers was lichtjes aangeschoten toen hij tegen middernacht afscheid nam van zijn opdrachtgever. De lucht boven de polder was uitzonderlijk helder. Triljoenen sterren verlichtten zijn pad. Maar Brouwers voelde de kilte niet. Hij slenterde voldaan naar zijn wagen. Jammer dat Greta er niet zou zijn, wanneer hij straks thuiskwam.

In het huis aan de Vette Vispoort kuste Van In Hannelore goedenacht. Tot een uur geleden had hij zich niet kunnen voorstellen dat een documentaire over parende miereneters zo opwindend kon eindigen.

8

De volgende morgen verscheen Van In vroeg op kantoor. De zon scheen krachteloos door de vuile ramen van het politiecommissariaat. De bezuinigingen die het stadsbestuur vorig jaar had doorgevoerd, eisten ook hier hun tol. Het onderhoud van het gebouw was tot een minimum herleid. Alleen de lokalen waar het publiek over de vloer kwam, werden nog regelmatig schoongemaakt. Niet dat het Van In wat kon schelen. Persoonlijk vond hij dat de vuile waas op de ruiten hun kantoor een zekere privacy verleende. Van buitenaf was het zo immers niet meer te zien of hier gewerkt werd of niet.

Zoals gewoonlijk zette Versavel de koffie. Van In lag lui in zijn stoel, met zijn voeten op het bureau. Hij had een nogal turbulente nacht achter de rug. Na de wilde vrijpartij met Hannelore was hij in een bodemloze slaap gevallen. Maar Morpheus had hem slechts enkele uren vergetelheid gegund. Om halfvier was hij badend in zijn eigen zweet wakker geschrokken. De rest van de nacht had hij liggen woelen en piekeren. De aanklacht van Linda Aerts hing als het zwaard van Damocles boven zijn hoofd. Het zwaard was er ook echt. In zijn droom had hij het gezien, slingerend, zoals de reuzensikkel in het verhaal van Edgar Allan Poe, waarin een arme gevangene de gruwelen van de put en de slinger ternauwernood overleeft.

Van In had alle argumenten op een rijtje gezet en was er hoe langer hoe meer van overtuigd geraakt dat hij deze keer de dans niet zou ontspringen. De onzekerheid vrat aan zijn ziel als de beukende golven aan de krijtrotsen van Dover.

‘Ik vraag me af waarom Aerts zo ijlings op de vlucht is geslagen,’ zei Versavel plotseling.

‘Verdenk je hem dan?’

Van In moest toegeven dat hij dat spoor een beetje uit het oog had verloren. Misschien concentreerde hij zich te veel op de cliënten van de Love.

‘Iemand die niets te verbergen heeft, laat niet zomaar alles achter.’

‘Alles achterlaten,’ echode Van In. ‘Zestien miljoen kan je bezwaarlijk “alles achterlaten” noemen.’

Versavel liet zich door dat argument niet uit zijn lood slaan. Hij schonk zijn baas een kop koffie in. Van In ging overeind zitten. Het was niet de eerste keer dat hij in een halfliggende houding kokend hete koffie op zijn hemd had gemorst.

‘Een opsporingsbericht op de televisie zou inderdaad geen kwaad kunnen,’ gaf hij toe.

Versavel keek hem afwachtend aan.

‘Tenzij je nog andere suggesties hebt, Guido.’

‘Het zou misschien verstandig zijn om ook de grensposten te waarschuwen.’

Van In haalde de schouders op. ‘Vergeet vooral de rijkswacht niet,’ zei hij sarcastisch. ‘Voor mijn part alarmeer je het hele koninkrijk. We zouden toch niet willen dat het publiek ons aanwrijft dat we onzorgvuldig hebben gehandeld.’

Van In nam een slokje van Versavels uitmuntende brouwsel. De brigadier had de boodschap begrepen en besloot zich gedeisd te houden. Van In had zijn dagje niet en dan was het beter hem niet te veel op de zenuwen te werken.

‘Heb je Carine Neels kunnen inschakelen?’ vroeg Van In na een poosje.

Versavel knikte. ‘Het meisje is razend enthousiast. Straks denkt Belgacom dat we hier een 06-lijn hebben. Ze belt het hele land af.’

‘Met een beetje geluk moeten we Herbert op die manier kunnen identificeren. Als we eenmaal weten wie hij is, zal de rest kinderspel zijn.’

Van In gooide zijn benen op zijn bureau. Het beloofde een rustige dag te worden. Hij schrok dan ook zichtbaar toen de telefoon rinkelde. Hoewel zijn kop halfleeg was, morste hij toch nog koffie op zijn overhemd.

‘Hallo, Pieter.’

Van In herkende de stem van Hannelore. ‘Mis je me nu al?’ meesmuilde hij.

‘Doe niet flauw, Pieter Van In.’

Ze klonk gespannen.

‘Kom als de bliksem naar de Groene Rei. Iemand heeft Provoost vermoord en geloof me: het is geen mooi gezicht. Zijn secretaresse heeft hem een halfuur geleden gevonden.’

Nadat Hannelore had ingehaakt, bleef Van In tien volle seconden zitten, met de hoorn tegen zijn oor gedrukt.

‘Scheelt er iets?’ vroeg Versavel bezorgd.

‘God zij geloofd, Guido. Iemand heeft me zojuist een grote dienst bewezen.’

‘Hebben ze Aerts gevonden?’

‘Nee,’ monkelde Van In. ‘Dit is veel beter.’

De secretaresse van wijlen Yves Provoost liet Van In binnen. Het mens beefde zichtbaar. Haar gezicht was witter dan het linnen van Guggenheimer.

‘Mevrouw de procureur wacht op u in het kantoor van mijnheer Yves,’ zei ze met een snik.

Ondanks de ernst van de situatie had Van In moeite een glimlach te onderdrukken. In gerechtelijke kringen werd een substituut steevast procureur genoemd. IJdelheid kent immers rang noch stand.

Het huis aan de Groene Rei was enkele jaren geleden grondig gerenoveerd. Bestaat er in Brugge überhaupt een historisch pand dat nog niet vakkundig onder handen is genomen? In tegenstelling tot wat bij veel andere restauraties het geval is, had Provoost kosten noch moeite gespaard om het ouderlijk huis in zijn oude glorie te herstellen. Behalve de professioneel afgeborstelde gevel had hij ook de binnenkant grondig laten opknappen en aankleden. Alleen al in de hal stond voor een fortuin aan antiek.

Van In volgde de oude secretaresse door de gang. Yves Provoost had juffrouw Calmeyn van zijn vader geërfd, net als de rest van het meubilair. Eudoxie Calmeyn had er veertig jaar trouwe dienst op zitten. Normaal ging ze over zes maanden met pensioen. Ze was een vrouw van de oude stempel: plichtsbewust, efficiënt en loyaal. Van In bestudeerde haar vioolachtige contouren. Juffrouw Calmeyn droeg een grijze rok, die tot halverwege haar kuiten reikte, een ondoorschijnende witte blouse en dikke, vleeskleurige nylons. Haar platte nonnenschoenen maakten een naargeestig geluid in de hoge, smalle ruimte. Aan het einde van de gang maakte ze een vleugel van de dubbele, gecapitonneerde deur open en liet hem binnen. Zelf bleef ze buiten staan.

‘Hallo, hier ben ik dan,’ zei Van In monter. Hij keek verwonderd om zich heen. ‘Waar is de rest?’

Hannelore stond voor de schouw, een misbaksel in neorenaissancestijl. Van In liep naar haar toe. Ze drukte een verstrooide kus op zijn lippen.

‘Juffrouw Calmeyn heeft rechtstreeks naar het parket gebeld,’ zei ze. ‘Ik verwacht de rest van het circus over tien minuten.’

‘Uitstekend. Waar ligt onze vriend?’

Voor Van In kon de dag niet meer stuk. Hannelore wees naar een futuristisch gestylede sofa. Die werd bijna aan het zicht onttrokken door een bos kamerplanten. Tussen het groen van de ficussen en de varens zag Van In twee voeten uitsteken. Om de enkels zaten stalen handboeien van het soort dat door de politie wordt gebruikt.

‘Lach niet,’ zei Hannelore berispend toen Van In haar olijk aankeek.

Provoost lag op zijn rug. Hij was poedelnaakt. In zijn mond stak een prop.

‘En ik mag niet lachen.’ Van In klemde zijn kaken opeen. ‘Benson im Himmel. Er zit een wasknijper op zijn neus.’

Hannelore bewaarde een veilige afstand. Zij vond het tafereel nogal weerzinwekkend.

‘Zo te zien heeft onze eminente rechtsgeleerde een dodelijk spelletje gespeeld. Hoe zullen we het noemen? Wasknijperseks?’

Hannelore zweeg, niet uit verontwaardiging, maar uit vrees dat ze zelf in de lach zou schieten. Dat was de schuld van Pieter. Waarom moest hij per se zo’n koddig commentaar leveren?

‘Niemand zet eerst een wasknijper op zijn neus voor hij zichzelf in de boeien slaat, Pieter Van In.’

Hannelore deed haar best om objectief te blijven. Toch kon ze niet ontkennen dat het tafereel haar een beetje opwond. De opmerking van Pieter deed haar fantasie op hol slaan. Ze probeerde tevergeefs het vunzige product van haar dagdroom te verdringen.

Van In cirkelde voorzichtig om de sofa. In dit stadium van het onderzoek was het van het allerhoogste belang geen sporen te verknoeien. Het leek wel of Versavel hem die zin influisterde.

‘Echt mooi is hij niet.’

‘Dat heb ik je toch gezegd,’ riposteerde Hannelore wrevelig.

Ze kwam een stap dichterbij en probeerde haar blik af te wenden van het naakte mannenlijf. Dat lukte amper. Nu Van In er was, oefende het lijk een morbide aantrekkingskracht op haar uit. Aan de universiteit had ze ooit een lijkschouwing bijgewoond. Toen was ze gebleven om haar mannelijke medestudenten geen excuus te verschaffen haar de rest van het jaar uit te lachen. Als magistraat verkeerde ze echter in een andere positie. Dit was een professionele aangelegenheid, en dus verplichtte ze zichzelf om te kijken. Of gebruikte ze haar bevoegdheid als een excuus om te voldoen aan wat ze zelf als ziekelijke nieuwsgierigheid ervoer? Zo constateerde ze onwillekeurig dat het begrip rigor mortis niet op alle mannelijke lichaamsdelen van toepassing is. Van gehangenen werd nochtans gezegd dat…

‘Ik vraag me af wat dokter De Jaegher nu uit zijn mouw zal schudden.’

‘De wasknijper kan hij in ieder geval niet over het hoofd zien,’ zei Hannelore verstrooid.

Ze kon haar ogen niet afhouden van het lijk. Provoost was dikker dan zijn dure maatpakken lieten vermoeden. Zelfs nu hij neerlag, stak zijn buikje nog boven zijn borstkas uit, wat bewees dat de dode advocaat zich nooit aan fitnessapparaten had uitgesloofd. Hannelore mocht er niet aan denken dat Van In er vroeger zelf zo had uitgezien. Plotseling zag ze hoe hij zich bukte.

‘Iets gevonden?’

Ze kwam dichterbij.

Van In scharrelde in een hoop verfomfaaide kleren. Die lagen uit het zicht tussen een gitzwarte archiefkast en een terracottapot, waarin een reusachtige cactus weerbarstig zijn onnatuurlijke biotoop trotseerde.

Van In raapte een van de kledingstukken op. Provoost had duidelijk smaak. De olijfgroene pyjama droeg het label van een dure couturier en de kamerjas had iedere rechtgeaarde Brit jaloers gemaakt. De kleur en het dessin pasten perfect bij de prop in Provoosts mond. Het kon bijna niet anders of dit was het bijpassende sjaaltje. Zonder dat sjaaltje was zijn stijlvolle outfit immers niet compleet.

Lag het aan de scheve leuning van de postmoderne sofa of maakte de overledene een laatste stuiptrekking? De klap waarmee de benen van Provoost op de grond bonkten, was akelig om te horen en trok het lichaam op zijn zij. Hannelore slaakte een gilletje. Ze klampte zich vast aan Van In. Haar lichaam gloeide. Van In keek over haar schouder naar Provoost, die in een groteske houding half uit de sofa hing.

Hannelore kneep hem bijna fijn, zo hard drukte ze zich tegen hem aan. Het was een eigenaardig gevoel. Op minder dan een meter afstand regeerde de dood, maar in haar angstige lichaam voelde hij nieuw leven kloppen.

‘Wees niet bang, Hanne.’

Het klonk bijbels. Met wat echo kon zijn stem lijken op die van de engel bij het graf van Jezus.

‘Het gebeurt vaker dat verse lijken capriolen maken.’

Wat hij ook zei, Hannelore had er genoeg van. Ze trok zich terug bij het raam en keek over de kaaimuur naar het donkere water van de Groene Rei. Eigenlijk voelde ze zich een beetje gegeneerd. Had zij het recht zich zoveel beter te voelen dan die zogenaamd perverse misdadigers die ze dagelijks hielp veroordelen of was de graad van beschaving van een mens recht evenredig met de materiële omstandigheden waarin hij verkeerde?

De voordeurbel kondigde het verwachte bezoek aan. Juffrouw Calmeyn liet de heren van het gerecht geen seconde langer wachten dan nodig was. Ze ijlde naar de voordeur en liet het gezelschap binnen. Dokter De Jaegher werd op de voet gevolgd door Leo Vanmaele en twee agenten van de technische recherche.

‘We meet again, dokter De Jaegher,’ zei Van In luchtig.

De wetsdokter stak zijn hand op als teken van herkenning en wendde zich daarna tot Hannelore. Een magistraat, en vooral dan een knappe magistraat, paste beter bij zijn waardigheid dan zo’n halvegare van een politiecommissaris.

Hannelore moest zich een ouderwetse handkus laten welgevallen. De gerimpelde Don Juan had natuurlijk wel iets meer gewild, maar met Van In in de buurt paste hij op zijn tellen.

‘Dit is niet goed voor de misdaadstatistieken,’ zei Leo cynisch. ‘Nog een dooie deze week en we steken de provincie Brabant naar de kroon.’

Zijn vinnige ogen registreerden nauwkeurig het decor. Onbewust zocht hij naar de meest ideale hoek en de meest gunstige lichtinval om een paar behoorlijke foto’s te maken.

‘Aan deze hangt wat meer vlees,’ fluisterde Van In iets te luid.

Leo wierp een veelbetekenende blik naar dokter De Jaegher. Die had gelukkig niets gehoord. Hij stond bij Hannelore te slijmen.

‘Ik vraag me af waarom de moordenaar hem heeft uitgekleed en gekneveld,’ zei Van In neutraal. ‘Je zou haast denken dat dit een afrekening tussen homo’s is.’

Leo kon die stelling alleen maar beamen. Hij maakte zijn tas open en klikte een 28mm-lens op zijn Nikon. Van In liet Leo rustig zijn werk doen. Hij ging naar de voorkamer, waar De Jaegher nog steeds met alle mogelijke middelen indruk probeerde te maken op Hannelore. Net als ieder mannetjesdier voelde Van In de behoefte zijn terrein duidelijk af te bakenen. Om alle twijfels weg te nemen, nam hij haar hand vast. Dat gebaar was voldoende om De Jaegher op zijn plichten te wijzen. De wetsdokter verontschuldigde zich en ging aan de slag. Hij draaide Provoost op zijn buik en stak een digitale thermometer in zijn aars. Op die manier probeerde De Jaegher het tijdstip te bepalen waarop het slachtoffer was overleden. De betrouwbaarheid van deze methode is afhankelijk van een aantal parameters en het resultaat van de meting moet door een specialist geïnterpreteerd worden. In dit geval ging het om een schoolvoorbeeld. De omgevingstemperatuur was constant en het lijk was kakelvers. Zelfs De Jaegher moest in staat zijn een behoorlijk accurate diagnose te stellen. Volgens Van In kon Provoost niet langer dan twaalf uur dood zijn.

Leo maakte een foto van de geboeide handen. Daarna riep De Jaegher de hulp in van de mannen van de technische recherche om de handboeien te verwijderen. Hij maakte de nagels van het slachtoffer schoon en stopte de smurrie in plastic zakjes. Het gebeurde vaak dat men onder de nagels weefsel of bloed van de moordenaar aantrof. Die genetische vingerafdruk had de laatste jaren al menige beschuldigde de das om gedaan.

‘Wanneer is hij gestorven, dokter?’ vroeg Van In.

De Jaegher liet zich die vraag twee keer stellen voor hij met tegenzin een antwoord formuleerde.

‘In dit specifieke geval kan ik vrij formeel zijn, commissaris. De man is vermoedelijk tussen drie en vier uur vanmorgen om het leven gebracht.’

Van In noteerde het tijdstip. Hij had geen zin om met De Jaegher in de clinch te gaan. Maar wat was het nu eigenlijk: formeel of vermoedelijk?

‘Doodsoorzaak?’

De Jaegher keek Van In verontwaardigd aan. Hij beschouwde de commissaris als een pion in een spel waarvan hij de koning was. Het werd tijd dat ze bij de politie de elementaire regels van de beleefdheid leerden respecteren.

‘Waaraan is hij gestorven, dokter?’ drong Van In aan.

Het was een idiote vraag. Een klein kind kon zien dat Provoost gestikt was. Maar officieel moest dat door een wetsdokter bevestigd worden.

‘Suffocatie, commissaris.’

Van In noteerde de doodsoorzaak naast het tijdstip van de moord. De rest zou hij later wel in het autopsierapport lezen. Plotseling voelde hij een ijskoude hand op zijn arm.

‘Kun je een glas water voor me versieren, Pieter?’

Hannelore zag er allesbehalve fleurig uit. Haar stem klonk als de doodsrochel van een stervende kankerpatiënt.

Van In schrok en sloeg bezorgd zijn arm om haar heen.

‘Wat scheelt er? Je ziet zo bleek. Zal ik…?’

Hij wees naar De Jaegher. Hannelore schudde heftig van neen en daar was Van In blij om. Hij mocht er niet aan denken dat die kwakzalver haar met een vinger aanraakte.

‘Een glas water en wat frisse lucht zijn voldoende,’ fluisterde ze schor.

Van In ondersteunde Hannelore tot aan de deur. De frisse lucht in de gang deed haar deugd. Ze glimlachte en kneep in zijn arm.

‘Dank je, Pieter. Maak je niet ongerust. Er is niets aan de hand.’

‘Zeker weten?’

‘Zeker weten,’ suste ze.

Nog geen drie seconden later kwam juffrouw Calmeyn uit de belendende kamer. Ze had de hele tijd geduldig op wacht gestaan.

‘Hebt u soms een glas water juffrouw? Mevrouw de substituut voelt zich niet lekker.’

Juffrouw Calmeyn stelde geen overbodige vragen. Ze haastte zich naar de keuken. Hoe was het in godsnaam mogelijk dat ze zo’n jong ding met een moordzaak opzadelden, dacht ze bitter. O tempora, o mores!

Toen Hannelore gedronken had, kreeg ze wat meer kleur. Van In bleef hardnekkig haar hand vasthouden.

‘Ik heb vanmorgen niet ontbeten,’ verontschuldigde Hannelore zich.

Eudoxie Calmeyn schudde afkeurend het hoofd.

‘Kom, kind,’ zei ze plotseling heel familiair. ‘In de keuken liggen nog wat broodjes met kaas. Ik zie dat je best wat calorieën kan gebruiken.’

Van In trok verbaasd zijn wenkbrauwen op, toen Hannelore het aanbod van juffrouw Calmeyn dankbaar aannam. Een lijk maakte op hem maar weinig indruk meer, maar hij kon niet zeggen dat hij er trek van kreeg.

Terwijl Eudoxie Calmeyn een kan verse koffie zette, tastte Hannelore gretig toe. Van In durfde er een maandloon op verwedden dat ze het ontbijt van wijlen Yves Provoost aan het verorberen was. Eudoxie draaide zich af en toe om. In haar ogen glom een gesublimeerde vorm van het moederinstinct dat ze de voorbije veertig jaar bewust had verdrongen. Wist het mens dat het frêle meisje naast haar een zelfbewuste vrouw was die al menige advocaat slapeloze nachten had bezorgd, dan zou ze Hannelore wellicht door een andere bril bekijken, dacht Van In met enig leedvermaak.

‘Smaakt het, meisje?’

‘Verrukkelijk,’ antwoordde Hannelore genietend. ‘U heeft toevallig geen augurken in huis?’

Eudoxie bekeek Hannelore argwanend van top tot teen. Van In kon zich voorstellen waarnaar juffrouw Calmeyn op zoek was. Maar voor een echt bolle buik moest ze nog wat geduld oefenen.

‘Woonde mijnheer Provoost hier alleen?’ vroeg hij toen Eudoxie een bordje met kleine augurken op de tafel zette.

‘Mijnheer Yves woont in Knokke,’ antwoordde ze in de tegenwoordige tijd. ‘In de villa van zijn ouders.’

Ze schonk koffie in en kwam bij hen zitten.

‘Hij blijft hier alleen overnachten als het op de rechtbank te druk is,’ anticipeerde ze vinnig op de volgende vraag van Van In. Niemand hoefde te weten dat mijnheer Yves alleen tijdens het weekeinde naar Knokke ging. Dat deed hij uitsluitend voor de kinderen.

Van In liet twee suikerklontjes in zijn kop koffie plonzen en roerde behoedzaam met het zilveren lepeltje dat Eudoxie voor hem had klaargelegd.

‘Heeft u ook een sleutel van het huis, juffrouw Calmeyn?’

De ervaren secretaresse liet zich door die vraag niet uit haar lood slaan.

‘Die heb ik zeer zeker,’ zei ze met opgeheven hoofd. ‘Zowel mijnheer Gaëtan als mijnheer Yves vertrouwde mij volkomen.’

‘Gaëtan Provoost was de vader van Yves,’ verduidelijkte Hannelore tussen twee happen door. ‘De man was een monument. Zijn foto hangt nog altijd in het gerechtsgebouw.’

Eudoxie glimlachte goedkeurend. Het meisje begon haar hoe langer hoe meer te bevallen.

‘Het lag dus voor de hand dat u mijnheer Yves zou vinden,’ zei Van In.

Eudoxie nam een slok van haar koffie en snoot zenuwachtig haar neus. Het afschuwelijke beeld stond als een ets in haar geheugen gegrift.

‘Officieel begin ik pas om negen uur te werken,’ zei ze met een krop in de keel. ‘Maar meestal arriveer ik hier rond acht uur.’

‘Omdat u voor het ontbijt van mijnheer Yves zorgt,’ glimlachte Van In minzaam.

‘Ja, natuurlijk,’ reageerde ze spontaan. ‘Ik bedoel, niet altijd. Dat doe ik alleen wanneer mijnheer Yves hier overnacht.’

Juffrouw Eudoxie was er als een kind ingetuind en dat besefte ze ook. Hannelore sloeg haar ogen neer. Gelukkig ging Van In niet dieper in op die kwestie. Hij wist immers wat hij moest weten.

‘Mijnheer Yves gaat altijd heel vroeg aan de slag.’

Juffrouw Calmeyn deed een verdienstelijke poging om de situatie te redden.

‘Toen ik vanmorgen om halfnegen niets hoorde, ben ik naar zijn studeerkamer gegaan. Ik heb aangeklopt. En toen hij niet antwoordde, ben ik…’

Haar stem stokte. Ze nam een damasten servet en bette haar ogen. De arme secretaresse treurde echt om haar baas. Hannelore staakte haar wolvenmaaltijd. De oude vrouw probeerde zich kranig te houden, maar ze protesteerde niet toen Hannelore haar arm om haar schouder legde.

‘Ik kan me voorstellen dat u vreselijk geschrokken bent, juffrouw Calmeyn,’ zei ze troostend. ‘Ik mag er niet aan denken dat mij zoiets overkomt.’

‘Zeg dat wel, kind. Ik kan het nog altijd niet vatten. In wat voor een tijd leven wij?’

Ze begon hardop te snikken en verborg haar gezicht achter een traliewerk van benige vingers. Dit was het moment waarop juffrouw Calmeyn zich realiseerde dat Yves Provoost dood was. Van In vond het beter dat hij beide vrouwen even alleen liet.

In de studeerkamer had dokter De Jaegher ondertussen zijn onderzoek afgerond. De twee technici van de gerechtelijke politie waren druk in de weer met het sporenonderzoek, een bezigheid waaraan Van In een gruwelijke hekel had. Voor hem waren de sfeer op de plaats van de misdaad en de reacties van de betrokkenen belangrijker dan het geknoei met de fingerprintspray en het systematisch schoonzuigen van het tatort. Materiële bewijzen waren noodzakelijk om een dader die weigerde te bekennen te laten veroordelen. Maar voor het zover was, moest die dader eerst opgespoord worden en dat aspect van de misdaadbestrijding boeide hem het meest.

De Jaegher zocht zijn spullen bij elkaar. Van In vond het hypocriet hem de hand te drukken en liep dus stilletjes de kamer uit. Het werd tijd dat hij de rest van het huis verkende. In de gang leidde een steile trap naar de eerste verdieping. Die interesseerde hem meer. Hij liep naar boven. Aan de muur hingen kleine schilderijen in bombastische, vergulde lijsten: allemaal stillevens van onbekende negentiende-eeuwse meesters. Op antiekbeurzen haalde het werk van die kladschilders vandaag de dag astronomisch hoge prijzen. Voor een schets van een stapel beurs fruit op een porseleinen schaal werd al gauw honderdduizend frank neergeteld. Op de overloop, die twee keer zo groot was als zijn eigen slaapkamer, pronkte een overdadig versierd Hollands spiegelkabinet, een meubel dat eigenlijk in een museum thuishoorde. De eerste verdieping telde twee ruime slaapkamers en een badkamer in Engelse stijl met veel mahoniehout en andere onpraktische faciliteiten. De kamer aan de straatkant fungeerde duidelijk als logeerkamer. Het rook er muf. De lakens op het strak opgemaakte bed oogden een beetje vergeeld. Van het bloemetjesbehang was niet veel te zien. De muren hingen letterlijk vol met kunstwerken. Van In telde drieëntwintig schilderijen, aquarellen, etsen en tekeningen. Gaëtan Provoost had immers zijn hele leven ‘kunst’ verzameld.

De tweede slaapkamer zag er niet zo netjes uit. Dit was ontegenzeggelijk het nest van een vrijgezel. Overal slingerden boeken en tijdschriften rond. Op het nachttafeltje stond een glas met daarnaast een aangebroken fles Glenfiddich en een doos Temesta.

Het nachtlampje, een bronzen onding uit de vorige eeuw, wierp een flauw schijnsel op het omgeslagen dekbed. Een breedbeeldtelevisie fungeerde als een soort van scheidingswand tussen het bed en de rest van de kamer. De mastodont rustte op een elegante consoletafel. Op het toestel torenden vier stapels videocassettes. De titels spraken voor zich. Ze bewezen in ieder geval dat Provoost interesse had voor beide seksen. Aan de hand van wat hij zag, probeerde Van In zich een beeld te vormen van de man die beneden op de sofa lag. Yves Provoost was een gerespecteerde advocaat die zijn klanten voornamelijk dankte aan de faam van zijn voorvaderen. Hij stamde immers uit een familie van eminente rechtsgeleerden. De stiel was hem met de paplepel ingegoten. Samen met de naam had hij eveneens een omvangrijk familiefortuin verworven. Zelfs zonder diploma had hij er een flamboyante levensstijl op na kunnen houden.

Van In onderwierp de kamer aan een nauwkeurig onderzoek. In de kleerkast hingen diverse pakken, alle van onberispelijke kwaliteit. Daarna inspecteerde hij de commode. In de laden vond hij een ruim assortiment duur ondergoed en een vijftal katoenen pyjama’s.

‘Mijnheer de commissaris.’

Een bliksemschicht was er destijds in geslaagd Paulus uit het zadel te lichten en hem tot inkeer te brengen. De stem van juffrouw Calmeyn hoefde voor dat Hollywood-effect niet onder te doen. Van In schrok hevig. Hij draaide zich om en probeerde onschuldig te glimlachen. De secretaresse van wijlen Yves Provoost liet zich daardoor niet vermurwen. Ze keek hem dreigend aan. In haar blik sluimerde het vuur van een tropische storm. Hannelore bleef op de achtergrond. Ze deed haar uiterste best om haar gezicht in de plooi te houden. Voor haar was Eudoxie de ideale schoonmoeder, het type waar mannen bang voor zijn.

‘Excuseert u mij, juffrouw. Ik dacht dat in het belang van het onderzoek…’

‘Niemand komt in de kamer van mijnheer Yves zonder mijn toestemming,’ snauwde Calmeyn. ‘Ik ken de wet. Zonder huiszoekingsbevel is dit verboden gebied.’

Juffrouw Calmeyn wist dat Provoost stiekem whisky zoop en pornofilms bekeek. Daar ging ze uiteraard niet mee akkoord, maar dat wilde nog niet zeggen dat de eerste de beste snoeshaan hier zomaar wat kon rondneuzen.

‘Dat begrijp ik, juffrouw, maar…’

‘Geen gemaar, commissaris. Als u deze kamer niet stante pede verlaat, bel ik de rijkswacht.’

Van In zuchtte. Hij had dat argument al eens eerder gehoord.

‘Oké, juffrouw Calmeyn. We gaan. Maar kom me over een maand niet vertellen dat de politie zijn werk niet doet.’

Hannelore zweeg in alle talen toen Van In afdroop als een geslagen hond.

Jos Brouwers had geluk. Dankzij de uitgebreide info die Vandaele had verstrekt, kwam hij bijna automatisch bij Dominique Verhelst terecht. De gladde procuratiehouder van de Nijverheidsbank beloofde onmiddellijk het nodige te zullen doen. Brouwers had Verhelst tien jaar geleden voor een dure echtscheiding behoed, toen zijn vrouw de rijkswacht had ingeschakeld om hem op overspel te laten betrappen. Brouwers had Dominique Verhelst op tijd verwittigd en het feest was niet doorgegaan.

Verhelst belde hem nog geen uur later terug.

‘Hallo, Jos. Ik denk dat ik goed nieuws voor je heb.’

Brouwers nam een blocnote en een pen. Dit beloofde een makkelijke klus te worden.

‘William Aerts heeft in het begin van de week een half miljoen opgenomen. De rest heeft hij overgeschreven naar een rekening bij de Banco Condottiere in Rome.’

‘Hoeveel bedraagt die rest?’

‘Zestien miljoen.’

Brouwers onderstreepte het bedrag. Onze vriend was dus van plan een tijdje weg te blijven.

‘Prima. Kun je ook nagaan of hij het geld in Rome geïncasseerd heeft?’

‘Is dat belangrijk?’ vroeg Verhelst voorzichtig.

Het doorspelen van vertrouwelijke informatie over cliënten aan derden was een laakbare daad. Als procuratiehouder kon hij zich een en ander permitteren. Binnen de bank was hij behoorlijk onschendbaar. Indien Verhelst zich echter met internationale transacties ging bemoeien, nam hij een niet te onderschatten risico. Bovendien was de kans relatief klein dat de mensen van de Romeinse bank op zijn verzoek om informatie zouden ingaan.

‘Zou ik het je vragen als het niet belangrijk was?’

De stilte die plotseling viel, onderstreepte de frustratie waarmee Verhelst worstelde.

‘Zonder mijn tussenkomst had je destijds je villa in Montpellier moeten verkopen, Dominique.’

Dat argument gaf de doorslag.

‘Ik zal zien wat ik voor je kan doen,’ zei Verhelst. ‘Maar ik kan niets beloven.’

‘Dat is fijn, Dominique. Ik bel je morgen om veertien uur.’

9

‘Wat denk je ervan?’ vroeg Hannelore.

De ober van het Mozarthuys serveerde twee cappuccino’s. Op het Huidenvettersplein flaneerden de eerste toeristen onder een wattige hemel.

‘Ik wacht de resultaten van het forensisch onderzoek af,’ zei Van In nukkig.

In de voorbije week was hij twee keer door een vrouw aan de deur gezet en dat lag hem zwaar op de maag. Bovendien zat het onderzoek zo vast als Excalibur in de rots. Van In had een buurtonderzoek bevolen, maar ook daarvan verwachtte hij niet al te veel. De moord op Provoost was in het holst van de nacht gepleegd. De kans dat getuigen de moordenaar het huis van Provoost binnen of buiten hadden zien gaan, was bijzonder klein.

‘Maak me niet wijs dat je je over de moord nog geen mening hebt gevormd. Ik ken je al een beetje, Pieter Van In. Je gezicht spreekt boekdelen. Ik weet zeker dat in dat mooie hoofdje van jou alle radertjes koortsachtig draaien.

Van In duwde zijn neus in het romige schuim van de cappuccino.

‘Ik vraag me af waarom ik per se koffie moet drinken. Het is verdorie tien over elf. Ik wed dat een Duvel minder calorieën bevat dan dit brouwsel.

‘Ik dacht dat we daarover een afspraak hadden gemaakt,’ zei ze streng.

Van In stak uitdagend een sigaret op en blies de rook in haar richting.

‘Zoals je wilt,’ zei hij met een gemene glimlach.

De rook herinnerde Hannelore aan haar eigen zwakheid. Zij was ook voor de verleiding bezweken. Een Duvel zou hem geen kwaad doen, dacht ze.

‘Tenzij we voor een keer een uitzondering maken op die regel.’

Van In schoof de zoete cappuccino opzij en stak vliegensvlug zijn hand op. De ober, die het gesprek onwillekeurig had gevolgd, was er als de kippen bij.

‘Een Duvel, mijnheer,’ vroeg hij minzaam.

Hannelore maakte van de gelegenheid gebruik om een sigaret te pikken.

‘Quid pro quo,’zei ze plagerig.

Van In reageerde niet. Een Duvel voor een sigaret leek hem een eerlijke ruil.

‘Als we De Jaegher mogen geloven, is Provoost vermoord tussen drie en vier uur, maar volgens mij moet de moordenaar heel wat vroeger gearriveerd zijn.’

‘Hoe weet je dat zo zeker?’

‘Er zijn geen sporen van braak gevonden. We mogen dus aannemen dat Provoost zijn moordenaar heeft binnengelaten en het lijkt me onwaarschijnlijk dat Provoost na middernacht nog bezoek zou ontvangen.’

Hannelore trok een verbaasd gezicht.

‘Is dat niet wat al te voorbarig? Misschien is Provoost gewoon opgestaan omdat hij een verdacht geluid hoorde.’

‘Dat geloof ik niet,’ zei Van In. ‘Als ik ‘s nachts een verdacht geluid hoor, trek ik niet eerst mijn kamerjas aan.’

‘Natuurlijk niet,’ grinnikte ze. ‘Je hebt er geen.’

‘Oké. Provoost was een aristocraat. Hij hoort een verdacht geluid en trekt zijn kamerjas aan.’

‘Klinkt logisch.’

‘En een sjaaltje?’

De ober bracht een witschuimende Duvel. Van In pakte het glas gretig aan en nam nijdig een slok.

‘Aan dat sjaaltje had ik niet gedacht,’ gaf Hannelore toe. ‘Maar hoe weet je zo zeker dat Provoost op het ogenblik van de moord een sjaaltje droeg? De moordenaar kan het uit de kast genomen hebben.’

‘Dat moet hij dan in de slaapkamer van Provoost gedaan hebben. Ik heb de laden van zijn commode gecontroleerd. In de tweede lade ligt een torenhoge stapel van die dingen, allemaal netjes opgevouwen. Iemand die een knevel nodig heeft, loopt niet naar de slaapkamer om daar heel gedisciplineerd en zonder rommel te maken een zijden sjaaltje van de stapel weg te grissen. Nee, dat lijkt me te vergezocht. Ik denk dat Provoost iemand verwachtte. Ten eerste brandde zijn nachtlampje nog. Ten tweede ben ik ervan overtuigd dat hij die zijden pyjama met dito sjaal niet toevallig droeg.’

Hannelore schudde het hoofd.

‘Hij had maar één zijden pyjama, Hanne. Mannen kopen die dingen meestal doelbewust.’

‘Oh ja?’ vroeg ze nieuwsgierig.

‘Ik bedoel bepaalde mannen. Het schijnt dat zijde vrouwen opwindt.’

‘Waarom heb jij er dan geen?’

‘Omdat een zijden pyjama minstens vijftienduizend frank kost en ik me zulke excessen niet kan veroorloven.’

Van In dronk zijn Duvel in één teug leeg en bestelde onmiddellijk een nieuwe. Hannelore daarentegen nam geen tweede sigaret.

‘Ik vrees dat ik je deze keer niet kan volgen, Pieter, tenzij je wilt insinueren dat de moordenaar een vrouw was.’

‘Alles wijst in die richting,’ zei Van In met een gefronst voorhoofd.

Hannelore bewonderde hem eigenlijk wel. De manier waarop hij de dingen observeerde, maakte haar een beetje jaloers. Van In had geen last van de wetenschappelijke beperkingen waaronder het gros van de intellectuelen gebukt gaat. Hij redeneerde vanuit zijn instinct.

‘Dan resumeer ik even,’ zei ze kordaat. ‘Provoost verwacht in de loop van de avond het bezoek van een vrouw. Hij tut zich op, trekt zijn mooiste pyjama aan, doet een sjaal om en wacht in de slaapkamer tot zijn afspraakje aanbelt. Hij laat haar binnen. De vrouw overmeestert hem, slaat hem in de boeien en vermoordt hem een paar uur later.’

Van In knikte. Hij vond haar analyse briljant.

‘De helft van zijn collectie videobanden gaat over SM. Dat Provoost in deze context geboeid kon worden, lijkt me dus niet verwonderlijk. De tijd die de moordenaar daarvoor nodig had, zit me wel dwars.’

‘Waarom? Als ik mij niet vergis kunnen die SM-spelletjes uren in beslag nemen,’ zei Hannelore verbaasd. Ze begreep niet waarom hij daarmee verveeld zat.

‘Omdat ik denk dat de moord op Provoost met de moord op Herbert in verband staat. Als Provoost bezweken is aan een uit de hand gelopen seksspelletje, gaat het hier om een ongelukje, en dat geloof ik niet. Volgens mij is Provoost in koelen bloede omgebracht en in dat geval hoefde de moordenaar de executie geen uren te rekken.’

‘Een merkwaardige hypothese,’ zei Hannelore. ‘Ik vraag me af of we ooit achter de waarheid zullen komen.’

‘Die moeten we in de schoot van de vzw zoeken,’ zei Van In vastberaden. ‘Als jij voor een huiszoekingsbevel zorgt, heeft Versavel de kans om alle computerbestanden te kraken.’

‘Je weet dat ik dat niet zomaar kan,’ steigerde ze. ‘Geen enkele onderzoeksrechter zal op grond van een paar vage vermoedens een dergelijke actie goedkeuren. Stel je voor dat ooit uitlekt dat Versavel zich al wederrechtelijk toegang heeft verschaft tot hun computer.’

Als Hannelore in gerechtelijk jargon verviel, wist Van In dat hij niet verder moest aandringen.

‘Dan zit er niets anders op dan te infiltreren in de vzw,’ zei hij mat.

Het plan om een undercoveragent in de vzw te droppen had hij vannacht bedacht.

‘Kan je werkelijk geen legale methode bedenken?’ Hannelore verhief haar stem.

‘Ik sta open voor ieder bruikbaar voorstel,’ zei Van In gedwee.

Hij wist dat er geen alternatief was en dat besefte Hannelore eveneens. De lijst met namen die Van In uit Linda Aerts had gesleurd, was waardeloos. De mannen die erop figureerden hadden de wet niet overtreden. William Aerts, die wellicht nuttige informatie over de werking van de Love kon verstrekken, was spoorloos en het verband tussen de moorden en de vzw Eigen Hulp berustte op schamele vermoedens. Het was een publiek geheim dat het imperium van Lodewijk Vandaele op malafide praktijken gegrondvest was, maar tot nu toe had niemand de man iets ten laste kunnen leggen.

‘Aan wie had je gedacht?’ polste ze voorzichtig.

‘Het moet in ieder geval een vrouw zijn,’ zei Van In. ‘En liefst een knappe.’

Hannelore glimlachte. Subtiel was hij niet, maar wat kon haar dat schelen. Een compliment bleef een compliment.

‘Oké, Pieter. Maar voor je eraan begint, wil ik eerst de zaak met de procureur bespreken. Als hij zijn zegen geeft, wil ik het gerust doen.’

Van In besefte dat hij een onvergeeflijke blunder had gemaakt.

‘Met knap bedoelde ik eigenlijk iets anders,’ grijnsde hij schaapachtig.

‘Iemand anders zeker.’

‘Begrijp me niet verkeerd, Hanne. Jij bent zwanger. Bovendien is dit een specifieke politietaak.’

‘Is ze jonger dan vijfendertig?’

Het had geen zin haar nog langer voor de gek te houden.

‘Carine Neels is drieëntwintig en ze is speciaal getraind voor dat soort van opdrachten,’ loog Van In.

Alleen haar leeftijd klopte. Carine Neels had twee jaar politieschool achter de rug. De zwaarste criminelen met wie ze het tot nu toe aan de stok had gekregen, waren foutparkeerders en gepensioneerden die hun hondenbelasting niet betaalden.

‘En je bent er zeker van dat Carine niet zwanger is,’ hoonde Hannelore.

‘Carine is lesbisch,’ loog Van In opnieuw.

‘Mogen die dan niet zwanger worden?’ Hannelore keek hem strijdlustig aan. Wat was hij toch lief, dacht ze. Straks beweerde hij nog dat Carine een baard en een snor had.

De ironische manier waarop Hannelore die vraag stelde, was Van In niet ontgaan.

‘Carine Neels lijdt bovendien aan vaginisme,’ sprak hij zacht. ‘Dat heb ik eergisteren persoonlijk kunnen vaststellen.’

Hannelore zweeg. Het was niet haar bedoeling hem op stang te jagen.

Jos Brouwers vouwde de kaart van Zuid-Europa open. Dominique Verhelst had hem zo-even teruggebeld. De zestien miljoen stond nog altijd op de rekening van Aerts in Rome. Brouwers probeerde in de huid van zijn prooi te kruipen. Aerts was een listig heerschap, had Vandaele gezegd. Er moest bijgevolg een verband bestaan tussen de stad Rome en de schuilplaats van de voortvluchtige. De ex-rijkswachter trok bedachtzaam het cellofaanpapier van een pakje kauwgom met pepermuntsmaak los. Hij scheurde de wikkel open en stopte een plakje kauwgom in zijn mond.

De meeste onderzoekers maken steevast dezelfde fout. Ze denken dat de oplossing van een probleem recht evenredig is met de complexiteit ervan. Niets is minder waar. Complexiteit is niets anders dan een verzameling van eenvoudige elementen. Jos Brouwers wist dat een correcte analyse van een probleem meestal de helft van de oplossing ervan vormde. Dat dankte hij aan de wiskundeknobbel die hij van zijn vader had geërfd. Brouwers senior had zijn hele loopbaan als lagere bediende voor een bank gewerkt. Niemand had hem ooit een rekenmachine zien gebruiken. Zijn ultieme droom was dat zijn zoon ooit burgerlijk ingenieur zou worden. Met dat doel voor ogen had hij zich dag en nacht uitgesloofd. Maar het noodlot is grillig en plannen blijven altijd mensenwerk. Toen Jos Brouwers in de eerste kandidatuur een grote onderscheiding behaalde, bezweek zijn vader aan een hartaanval. In die tijd waren sociale voorzieningen nog ontoereikend. Jos Brouwers zag zich genoodzaakt zijn studies te onderbreken. Hij solliciteerde bij de rijkswacht, onderging de harde opleiding en onderwierp zich aan de vernederingen en de willekeur van zijn oversten. Gedurende meer dan tien jaar had hij zijn loon afgestaan aan zijn moeder. Zijn broers en zusters studeerden in zijn plaats. Toen ze eenmaal hun diploma op zak hadden, lieten ze hem links liggen. Ze waren beschaamd dat hun oudste broer slechts rijkswachter was geworden. Maar ieder drama heeft zijn keerpunt. De Grieken noemen het de catharsis. Brouwers zelf prefereerde het moderner klinkende woord turning point. Zes jaar geleden had hij beslist zijn leven opnieuw in eigen handen te nemen. Hij nam ontslag bij de rijkswacht en zwoer weerwraak te nemen op zijn bekakte familie. De enige manier om dat doel te bereiken, was rijker te worden dan zijn broer Jacob, de oogarts, meer prestige te verwerven dan Bert, de soapacteur, meer vrijheid te veroveren dan Christa, de beeldhouwster en meer invloed te verwerven dan Kathy, het provincieraadslid. Voor de onderdelen rijkdom en vrijheid was hij cum laude geslaagd. Prestige en invloed genoot hij in welbepaalde kringen, en daar nam hij genoegen mee.

Brouwers nam een passer, ging na wat de schaal was van de kaart en trok een cirkel met een straal van vijfhonderd kilometer om Rome.

Versavel keek zenuwachtig op zijn polshorloge en streek vluchtig over zijn snor. Van In had zoals gewoonlijk zijn semafoon laten liggen. Hij was weer eens bewust onbereikbaar. Hoofdcommissaris De Kee belde om het halfuur. Hij eiste dat Van In zich onmiddellijk zou melden zodra hij kwam opdagen. Versavel deed zijn best. Hij had iedereen gebeld. Juffrouw Calmeyn verzekerde hem dat de commissaris en mevrouw de procureur al meer dan een uur geleden waren vertrokken. Leo Vanmaele verwees hem door naar l’Estaminet en op de rechtbank kreeg hij van een griffier te horen dat mevrouw Martens tijdelijk afwezig was.

Versavel belde alle nummers nog een keer voor hij De Kee inlichtte. De kleine hoofdcommissaris was furieus. Versavel slikte gelaten de verwensingen en beloofde dat hij Van In voor morgen zou contacteren. De hoofdcommissaris mocht op zijn beide oren slapen. Versavel had een boodschap achtergelaten op de telefoonbeantwoorder van Van In.

Toen Van In om twaalf uur nog niet was komen opdagen, gaf Versavel er de brui aan. Frank wachtte immers op hem, met een heerlijk menu.

‘Hallo, spreek ik met Lodewijk Vandaele?’

Toen Vandaele de stem van Brouwers herkende, klikte hij een scrambler vast aan zijn toestel. Dit was een procedure waar ze nooit van afweken.

‘Hallo, Jos. Zeg het maar.’

Vandaele klonk gespannen en dat merkte Brouwers meteen.

‘Toch geen problemen?’ vroeg hij op de man af.

Het bleef even stil aan de andere kant van de lijn.

‘Provoost is dood,’ zei Vandaele. ‘Vermoord, naar het schijnt.’

‘Dat is niet mooi, mijnheer. Wenst u dat ik een onderzoek instel?’

‘Geen sprake van,’ zei Vandaele beslist. ‘Vertel me liever hoe de zaken er bij jou voorstaan.’

Brouwers voelde dat de oude iets voor hem verzweeg, maar drong niet verder aan.

‘Aerts zit op Malta,’ zei hij resoluut.

‘Malta. Hoe kom je daarbij?’

‘Omdat ik over aanwijzingen beschik die deze veronderstelling staven, mijnheer.’

Vandaele stelde geen overbodige vragen meer. Hij liet Brouwers de tijd om zijn hypothese te ontwikkelen.

‘Aerts heeft zestien miljoen overgeschreven naar een rekening bij de Banco Condottiere in Rome. Als hij zo snugger is als iedereen beweert, weet hij duivels goed dat die transactie te traceren is. Als hij geen sporen wil nalaten, is hij verplicht het geld persoonlijk af te halen. Daarom heeft hij een half miljoen cash opgevraagd. Dat geld heeft hij nodig om te overleven tijdens de afkoelingsperiode. Aerts rekent erop dat het gerecht hem over een paar maanden vergeten is. In zijn plaats zou ik hetzelfde doen. Ik zou een veilige schuilplaats opzoeken en wachten tot de storm geluwd is.’

‘Dat klinkt aannemelijk,’ zei Vandaele. ‘Maar de wereld is groot. Waarom uitgerekend Malta?’

Brouwers had die opmerking verwacht. Hij had zich die vraag immers zelf gesteld.

‘Ik ging ervan uit dat Aerts zich op bekend terrein zou schuilhouden en liefst niet al te ver van zijn kapitaal. In zijn plaats zou ik toch voor bekend gebied kiezen.’

‘Ga verder, Jos.’

‘Malta behoort nog niet tot de Europese Gemeenschap en is de laatste tijd erg in trek als belastingparadijs. Het eiland ligt op minder dan vijfhonderd kilometer van het Italiaanse vasteland. Iedereen die beschikt over iets wat op een boot lijkt, kan ongezien de overtocht maken. Bovendien is Aerts er in het verleden een aantal keer met vakantie geweest.’

Die informatie had Brouwers tientallen telefoontjes gekost. Bij het op een na laatste reisagentschap had hij geluk gehad. Brouwers had zijn smoes met veel verve gebracht. Zijn schoonbroer William Aerts had hem een appartementenhotel op Malta aanbevolen. Dat adres was jammer genoeg zoek geraakt en zijn zwager was momenteel onbereikbaar. Wat hij zich wel nog vaag herinnerde, was de naam van het reisagentschap waar William destijds zijn reis had geboekt. Was het veel gevraagd om te verifiëren hoe dat hotel op Malta heette?

‘Hoe wist je dat Aerts in een appartementenhotel gelogeerd had?’

‘Ik moest toch iets verzinnen,’ grijnsde Brouwers. ‘Het belangrijkste was dat zijn naam in hun computer zat. Volgens het reisagentschap dateerde zijn eerste reis naar Malta van 1988. De rekening bij de Banco Condottiere heeft hij een jaar later geopend. Volgens mij heeft Aerts zijn vlucht al een hele tijd voorbereid. Het zou me niet verwonderen dat hij op Malta iemand heeft leren kennen.’

‘Is dat niet wat al te voorbarig, Jos?’

‘Dat zal ik over enkele dagen weten, mijnheer.’

Brouwers dacht aan de premie van een half miljoen die Vandaele hem beloofd had als hij Aerts binnen de week liquideerde.

‘Jij gaat dus naar Malta,’ zei Vandaele.

‘Als u dat goedvindt, mijnheer.’

‘Natuurlijk, Jos. Maar houd me op de hoogte.’

‘Zonder fout, mijnheer. Ik bel u iedere avond tussen elf en twaalf.’

Van In arriveerde om kwart over twee in de Hauwerstraat. Hij had gezond geluncht met Hannelore, op het terras van het Mozarthuys. Op lavasteen geroosterd vlees was een acceptabel alternatief voor mensen die op dieet stonden.

Versavel stond door het raam te turen en reageerde amper op zijn vrolijke groet.

‘Problemen, Guido?’

Versavel draaide zich om en ging zonder een woord te zeggen achter zijn tekstverwerker zitten.

‘Je vergeet dat ik degene ben die last heeft van depressies,’ lachte Van In.

Versavel zweeg. De stilte woog als een nat badlaken op een droge huid.

‘Er is toch niets mis met Frank?’

Versavel greep naar zijn snor en wreef met zijn volle hand over zijn neus. Van In kwam bij hem staan. Zijn arm zweefde een ogenblik doelloos door de lucht en landde daarna nogal stuntelig op de schouder van zijn vriend.

‘Toch niets ernstigs, hoop ik?’

Versavel apprecieerde het gebaar. Hij keek Van In recht in de ogen. Zijn blik verried wanhoop en verdriet.

‘Frank is het afgetrapt. Toen ik vanmiddag thuiskwam, lag er een briefje op de tafel. Hij heeft alleen zijn kleren en zijn pannenset meegenomen.’

Versavel vertelde dit alsof hij een boodschap van een papiertje aflas.

‘Heeft Jonathan hier iets mee te maken?’

Van In had medelijden met zijn vriend, maar aan de andere kant was hij opgelucht dat blijkbaar niet alleen hetero’s het patent op jaloersheid bezitten.

‘Frank voelde zich bedrogen. Hij dacht dat hij mijn huisslaafje was.’

Van In had in zijn leven al heel wat meegemaakt, maar een snikkende kerel van zesenvijftig werd ook hem te veel.

‘Guido toch.’ Meer kon hij niet over zijn lippen krijgen. ‘Zo ineens?’

Versavel schudde het hoofd. Hij had de breuk voelen aankomen en vervloekte de dag waarop hij Jonathan had teruggezien.

‘Eigenlijk is het mijn schuld,’ zei Van In ootmoedig. ‘Als ik je niet had gevraagd om…’

‘Dat heb ik zelf voorgesteld,’ protesteerde Versavel.

‘Wil je dat ik je naar huis breng?’

Versavel keek zijn vriend met waterige ogen aan. Van In kreeg er een krop van in zijn keel.

‘Thuis zou ik knettergek worden, Pieter.’

Versavel pakte zijn hand vast. Dat had Van In van geen andere man kunnen verdragen.

‘Een beetje frisse lucht zou me deugd doen, Pieter.’

Carine Neels schrok toen ze de beide mannen in die houding aantrof. Twee dagen geleden had ze zeker aangeklopt voor ze kamer 204 binnenkwam, maar nu voelde ze zich al een volwaardig lid van de Bijzondere Recherche van de Brugse politie.

‘Sorry,’ zei ze. ‘Ik wist niet dat…’

‘Je hoeft je niet te excuseren.’

Van In deed geen enkele poging om Versavels hand los te laten.

‘Ik kwam verslag uitbrengen over mijn onderzoek,’ zei Carine.

Haar telefonische odyssee was niet erg succesvol geweest. Vijf minuten geleden had ze dokter Verminnen gesproken. Verminnen was de laatste plastische chirurg die Carine had gecontacteerd en ook hij kon zich geen geval herinneren van een jongeman die zijn kin om esthetische redenen naar achteren had laten plaatsen. Tot haar grote verbazing vond Van In dat niet erg.

‘Misschien kan je je op een andere manier nuttig maken, Carine.’

Haar hart ging sneller kloppen toen Van In haar bij de voornaam noemde.

‘U zegt het maar, commissaris,’ reageerde ze enthousiast.

‘Ben je vanavond vrij?’

Die vraag plaatste Carine Neels voor een dilemma. Moest ze nu verleidelijk ja knikken of verontwaardiging veinzen? Haar wipneusje trilde van opwinding. Droomde ze of hield hij haar voor de gek?

‘Dat hangt een beetje van de opdracht af,’ zei ze neutraal.

Van In liet de hand van Versavel los en nodigde Carine uit om aan zijn bureau te komen zitten.

‘Weet je wat een undercoveragent is, Carine?’

Natuurlijk wist Carine dat. Ze was immers een trouwe fan van NYPD en Hill Street Blues.

‘Dan ken je ook het risico dat daaraan verbonden is?’

Ze knikte en probeerde haar versnelde ademhaling te camoufleren door stoer haar armen te kruisen.

‘Goed,’ zei Van In. ‘Ik wil dat je de rest van de dag vrij neemt en…’ Hij gaf haar een aantal precieze instructies. ‘Daarna verwacht ik je om acht uur bij me thuis. Daar kunnen we de rest van de operatie doornemen.’

Carine Neels zweefde naar buiten als een madonna op wolkjes. Ze wilde haar geluk van de daken schreeuwen. Maar dat kon niet. Als ze dat deed, was ze geen undercoveragente meer.

Grauwe wolken pakten zich samen boven de torens van Brugge. Na een lange, warme zomer droeg september de belofte van een vroege winter in zich. Daarom sloeg Van In de richting van de kust in. Met een beetje geluk vonden ze daar nog wat zon. De hele rit zei Versavel geen woord. Hij staarde voor zich uit alsof ze naar het eind van de wereld reden.

Van In parkeerde de Golf bij de jachthaven van Blankenberge. Van een grijze herfstlucht was daar niets te merken. De badplaats pronkte onder een azuurblauwe hemel. Op de dijk woei een aangename zeebries. De mensen leken hier vriendelijker dan in het bestofte Brugge. De lucht was er zuiver en het ruisen van de zee liet zelfs Versavel niet onberoerd.

‘Je bent een fijne man, Pieter,’ zei hij plotseling.

Van In legde zijn arm om de schouder van zijn vriend.

‘Dat weet ik, Guido,’ lachte hij. ‘En ik ben blij dat ik het eens van een ander hoor. Maar je hebt me wel laten schrikken. Een breuk met Frank. Na al die jaren!’

Versavel zoog zijn longen vol lauwe zeelucht. Tijdens de rit van Brugge naar Blankenberge had hij geprobeerd een verklaring te vinden voor het gruwelijke drama dat zijn ordentelijke leven aan flarden had gescheurd.

‘Ik had het moeten weten,’ zei hij. ‘Seksueel kan ik Frank niet meer bijhouden. Daar lijdt hij onder. De voorbije maanden heeft hij er meermaals op gealludeerd. Daarom moest ik zonodig bewijzen dat ik mijn mannetje nog kon staan. De affaire met Jonathan was de druppel die de emmer deed overlopen. Frank is weg. Nu ben ik oud en alleen.’

Van In had ervaring met depressies. Troostende woorden zouden de wonde niet helen, maar zwijgen had ook geen zin.

‘Verkondig toch geen onzin, Guido. Je ziet er amper veertig uit. En de wereld is zo groot. Je bent knap, vriendelijk, intelligent en bovendien…’

Van In vertelde precies wat hij van de goedbedoelende medemens ook niet wilde horen wanneer hij aan de grond zat. Daarom deed hij iets wat hij zich in zijn wildste dromen nooit had kunnen voorstellen. Hij bleef staan en keek Versavel recht in de ogen.

‘En bovendien ben je mijn beste vriend, Guido. Ik hou van je.’

Zelfs Versavel schrok toen Van In hem omhelsde. De kus op zijn wang verzachtte even de schrijnende pijn. Dagjesmensen vergaapten zich aan het zoenende homostel, maar daar trok Van In zich geen bal van aan.

‘Hannelore had net hetzelfde gedaan,’ zei hij. ‘We houden allebei erg veel van je, Guido. Vergeet dat niet.’

Versavel keek naar de lucht omdat hij geen woorden vond om zijn gevoelens te uiten. Hij aaide zijn snor op de gewone manier en dat vond Van In een goed teken.

‘Ik denk dat we een Duvel verdiend hebben,’ zei Versavel onverwacht.

‘We?’

‘Ik denk dat ik er vandaag ook een kan gebruiken,’ zei Versavel.

Een garnaalschuit voer de haven binnen, met in zijn zog een zwerm schreeuwende meeuwen. Voorbij het gebouw van de reddingsdiensten sloegen ze linksaf in de richting van het Oosterstaketsel.

Aan het eind van de pier stond een houten loods die als café-restaurant fungeerde. Het terras zat stampvol. Tientallen wandelaars waren er neergestreken en genoten van de late herfstzon.

Van In bemachtigde in extremis een tafeltje omdat vier kakelende Duitsers het maar niet eens werden over de prijs van de sangria. Daar profiteerde hij ongegeneerd van. Dat vond de ober niet erg. Hij glimlachte veelbetekenend toen de Germanen hun ‘droge wandeling’ voortzetten.

‘Twee Duvels,’ zei Van In. ‘IJskoud, als het kan.’

Toen een statig zeiljacht langs het staketsel stevende, veerde iedereen op het terras recht. Overal klikten camera’s. Voor heel wat mensen was dit het hoogtepunt van de dag. Een originele foto zou thuis het bewijs zijn dat ze iets hadden beleefd.

‘Gaat het een beetje?’ vroeg Van In bezorgd.

Versavel rolde zijn hemdsmouwen op en strikte zijn das los. Niemand had in hem nog een politieman herkend.

‘De Kee wilde je vanmorgen spreken,’ zei hij.

‘Guido, in ‘s hemelsnaam. Ontspan je toch.’

‘Dat doe ik ook, Pieter. Mijn werk is alles wat me nog rest. Het helpt de spoken te verdrijven.’

De ober, een vriendelijke slungel van een jaar of veertig, serveerde de Duvels, waarop een dikke schuimkraag stond. Zo hoorde het ook. Toen Versavel aanstalten maakte om onmiddellijk te betalen, maakte de man een afwerend gebaar. Dat beviel Versavel.

‘Weet je ook waarover de oude me wil spreken?’

Versavel dronk van het zware bier alsof het mineraalwater was. Schuimvlokjes glinsterden in zijn snor.

‘Hij heeft je rapport gelezen, Pieter. Ik denk dat hij verveeld zit met de lijst die je Linda Aerts afhandig hebt gemaakt. De Jaegher is bestuurslid van de Rotaryclub, waarvan ook De Kee lid is.’

‘Ik kan me voorstellen dat een aantal namen hem nachtmerries bezorgt.’

Van In dacht onder meer aan Johan Brys, de ambitieuze minister van Buitenlandse Zaken. Vanaf een bepaald niveau leden die lui allemaal aan de gat-en-geldziekte.

‘Herbert moet een heel speciale man geweest zijn,’ mijmerde hij.

‘Denk je dat er een connectie bestaat tussen Brys, Provoost en Herbert?’

‘Twee ervan zijn in ieder geval dood,’ zei Van In.

‘Je bent dus van plan Brys aan te pakken?’

Van In had zich die vraag de voorbije achtenveertig uur al duizend en één keer gesteld. Het afslachten van ministers was vandaag de dag weliswaar in de mode, maar om Brys op de rooster te leggen had hij echte bewijzen nodig. Dat de man af en toe een nummertje had gemaakt in een obscuur boerderijtje was geen strafbaar feit.

‘Er staan nog een paar interessante namen op de lijst, Guido.’

Versavel knikte. De minister van Buitenlandse Zaken verhoren op grond van een geforceerde bekentenis van een hoerenmadam leek hem een riskante onderneming. Het idee om hem het vuur aan de schenen te leggen door zijn epigonen uit te roken, klonk een stuk veiliger.

Van In bestelde twee nieuwe Duvels en een bordje kaas. De lichte lunch van vanmiddag eiste zijn tol.

‘We moeten de zwakste schakel vinden, Guido.’

Hij haalde een kopie van de lijst uit zijn binnenzak. Samen overliepen ze de namen. De magistraten kwamen niet in aanmerking. Restten een tiental politici, een ex-kolonel van de rijkswacht, vier industriëlen, een geestelijke, twee hoge functionarissen van Financiën, Vervoort en De Jaegher. Van In wist dat de lijst verre van volledig was. Linda Aerts kende alleen de namen van de vaste klanten. Hij nam een balpen en onderstreepte de namen van de bestuursleden van de vzw: Vandaele, Provoost, Vervoort, Deflour en Muys.

‘Ik kies voor de kanunnik,’ zei Versavel enthousiast. ‘Van pastoors wordt verondersteld dat ze niet liegen.’

Van In omcirkelde de naam van Deflour.

‘Dan neem ik Muys,’ grinnikte hij.

‘Waarom Muys?’

Van In nam een slok van zijn nieuwe Duvel.

‘Nogal duidelijk,’ lachte hij. ‘Muys rijmt op onkuis.’

Versavel dronk zijn tweede Duvel bijna in één teug leeg. Die overdosis bleef niet zonder gevolg.

‘Dat moet ik dringend aan Europol doorseinen,’ zei hij met een dubbele tong. ‘Ik ben ervan overtuigd dat die onderzoeksmethode nog niet in hun computers ligt opgeslagen. Het zou me niet verbazen als straks alle pyromanen Vandenbrande bleken te heten.’

‘Nee, die heten Vandenbroucke,’ lachte Van In.

Carine Neels had twee keer de weg moeten vragen voor ze de Vette Vispoort vond. De man die ze in de Sint-Jacobsstraat had aangesproken, bood haar vijfduizend frank aan als ze voor een uurtje met hem mee wilde gaan. Dat bewees dat haar metamorfose geslaagd was. Carine bekeek zich in het spiegelglas van een etalage. Ze vond van zichzelf dat ze er behoorlijk sexy uitzag.

10

Melchior Muys was een corpulente man met ijskoude cobraogen. Die leken onnatuurlijk groot achter de bolle glazen van een dure designbril. Zijn hoge voorhoofd typeerde hem als een echte bureaucraat. Vroeger stond die premature kaalheid symbool voor een zekere wijsheid. Nu wist men wel beter. Mannen waren kaal omdat hun vader dat ook was geweest.

Van In wist dat Muys vierenveertig was. Zonder die informatie had hij de hoofdverificateur minstens tien jaar ouder geschat.

‘Goedemorgen, mijnheer de commissaris.’

Muys bood hem een stoel aan. Een dienblad met een thermoskan en twee kopjes bewees dat hij verwacht werd.

Van In stak ondanks het obligate verbodsteken een sigaret op, met de bedoeling van bij het begin te laten zien wie hier de baas was. Muys reageerde alert. Hij drukte de knop van de intercom in en verzocht zijn secretaresse een asbak te brengen.

‘Ik kom in verband met de moord op Yves Provoost,’ zei Van In koel.

Met de deur in huis vallen bood bepaalde voordelen. De eerste reactie van de ondervraagde was vaak van onschatbare waarde, zeker als die net koffie aan het uitschenken was. De timing was perfect. Muys morste koffie in het schoteltje.

‘Een spijtige zaak,’ gaf Muys toe.

De hoofdverificateur probeerde zijn bevende hand onder controle te krijgen.

‘U kende hem goed, veronderstel ik.’

Muys plaatste de thermoskan op het dienblad en nam plaats achter zijn bureau. Daar voelde hij zich veiliger.

‘Beroepshalve,’ zei hij voorzichtig. ‘Yves was een gewaardeerde collega. Zijn dood heeft een diepe indruk op me gemaakt. De brutale moord…’

‘Provoost is het slachtoffer geworden van een afrekening,’ onderbrak Van In hem bars. ‘Volgens de huidige stand van het onderzoek nemen wij aan dat een en ander te maken heeft met zijn regelmatige bezoekjes aan de Love.’

Muys zat met gevouwen handen onder zijn kin. Die houding moest de schok absorberen die het citeren van de naam van de Love veroorzaakte.

‘U bent daar vroeger toch ook geweest, mijnheer Muys?’

Van In proefde van de koffie en deed alsof hij door het raam keek. Vanuit zijn linkerooghoek hield hij Muys scherp in de gaten.

‘Excuseert u mij, commissaris, maar ik vrees dat ik u niet kan volgen.’

Zijn stem klonk heel beheerst. Het schokeffect was blijkbaar uitgewerkt.

‘U kwam er dus nooit?’

‘Nee,’ zei Muys.

De hoofdverificateur had zijn evenwicht teruggevonden. Zoals zoveel ambtenaren uit het middenkader had hij met vallen en opstaan geleerd dat de waarheid een relatief begrip is. Ontkennen was altijd beter dan toegeven.

‘Nog een kop koffie, commissaris? Of hebt u liever een cognacje?’

Hij maakte aanstalten om op te staan. Van In gebaarde dat hij tevreden was met een kop koffie, maar dat accepteerde Muys niet. Hij liep naar een archiefkast. Daarin bewaren de meeste ambtenaren hun alcoholica.

‘Getuigen bevestigen nochtans dat u daar regelmatig kwam,’ zei Van In. ‘Wat natuurlijk geen strafbaar feit is,’ voegde hij daar onmiddellijk aan toe.

Muys koos uit het ruime assortiment sterkedrank een onaangebroken fles Otard. Kaderleden hadden immers recht op vijf eenheden per maand. Die werden per speciale koerier geleverd. In de entrepots van de douane lagen honderden kisten sterkedrank torenhoog opgestapeld. Het zou toch zonde zijn alles wat in beslag genomen werd te vernietigen.

‘Ik vraag me af welke getuigen dat bevestigen, commissaris,’ zei Muys slinks.

Hij schonk Van In een immense borrel in. Het was een beproefde tactiek die bijna altijd werkte. In Vlaanderen was eten en drinken de goedkoopste vorm van corruptie. Van In herkende het patroon. Hij dacht aan Linda Aerts. Hij begreep waarom ze onderuit was gegaan. Een nacht in een politiecel was een griezelige ervaring. Bovendien was haar partner met al haar spaarcenten aan de haal gegaan. Hoewel Van In zichzelf niet als een alcoholicus beschouwde, oefende de amberkleurige drank een vreemde aantrekkingskracht op hem uit. Een borrel kon geen kwaad, dacht hij.

‘Daar kan ik niets over zeggen, mijnheer Muys, maar we beschikken over aanwijzingen om aan te nemen dat…’

Muys stopte hem het glas toe.

‘Proost, commissaris.’

Van In nam een slok. Vorige week had die zonde hem met een gevoel van wroeging opgezadeld. Vandaag genoot hij van de smaak van hout en vuur.

‘Als ik het goed begrijp, is dit een informeel gesprek,’ zei Muys.

Van In knikte. Hij voelde zich als een koetsier die de controle over zijn span verliest. Het scheelde niet veel of de paarden sloegen op hol.

‘Dat is maar goed ook,’ glimlachte Muys. ‘Anders zou ik verplicht zijn mijn advocaat te raadplegen.’

Hij nipte triomfantelijk van zijn glas. De gemene blik in zijn slangenogen schudde Van In wakker.

‘Ik vraag me af wat uw advocaat u zou adviseren als ik hem de videobanden liet zien, mijnheer Muys. Tenzij uw vrouw er natuurlijk mee akkoord gaat dat haar man af en toe een katje in het donker knijpt.’

Van In besefte dat hij zwaar gokte, maar de manier waarop Muys zijn glas vasthield, sprak boekdelen. Zijn knokkels werden krijtwit. In vaktermen noemde men dit een schot in de roos.

‘Videobanden, commissaris?’

‘Iedere getrouwde man laat wel eens zijn broek zakken, Muys. Ik kan me niet voorstellen dat de slaven van de fiscus daar een uitzondering op vormen.’

Muys concentreerde zich op de Otard en dronk gulzig van het lokaas dat hij voor de flik had uitgezet.

‘Het is allemaal zo lang geleden, commissaris,’ zei Muys na een poos. ‘Ik ben er hoogstens twee keer geweest.’

‘Twee keer?’

Mensen liegen altijd gradueel. Ze denken dat ze er goedkoper afkomen als ze de frequentie van hun misstappen minimaliseren.

‘U bedoelt twee keer per maand,’ zei Van In streng.

De hoofdverificateur nam nog een slok van de uitmuntende Otard. Het leek wel alsof hij limonade dronk. Muys vroeg zich wanhopig af hoe hij de schade kon beperken.

‘Maar daar gaat het eigenlijk niet om, Muys. Ik ben meer geïnteresseerd in Provoost en Brys.’

Muys kreeg het zichtbaar moeilijk. Zijn reptielenogen vernauwden zich tot dunne, bloedloze streepjes. Hij wist dat er in de jaren tachtig problemen waren geweest. Vandaele had de Love plotseling opgedoekt en er deden geruchten de ronde dat daar iets vreselijks was gebeurd. De namen van Provoost en Brys waren gevallen en het had een vol jaar geduurd voor de activiteiten op een andere locatie werden hervat.

‘U moet begrijpen dat wij ambtenaren geen heiligen zijn. Af en toe moeten wij pragmatisch optreden.’

Van In liet de cognac in zijn glas walsen. Als een kenner snoof hij het aroma op.

‘U bedoelt dat er met de fiscus altijd wel iets te regelen valt.’

Muys probeerde zich zo goed mogelijk te verdedigen. De leugen was opengebarsten als een overrijpe zweer.

‘Soms moeten wij met andere factoren rekening houden,’ zei hij voorzichtig.

‘Zoals?’

Van In kon zich het air van een inquisiteur veroorloven. Zijn illustere voorgangers hadden immers bewezen dat alleen al het laten zien van de folterwerktuigen evenveel effect sorteert als het gebruik ervan.

‘Werkgelegenheid, commissaris. Als we ieder bedrijf voor de volle honderd percent zouden taxeren, dan…’

‘Wat dan?’

Muys schonk zich een nieuwe borrel in. Van In vond het fijn dat de hoofdverificateur in zijn eigen val liep.

‘Iedereen weet toch dat de belastingdruk in ons land onmenselijk hoog is. Daarom krijgen we de opdracht niet al te streng op te treden tegen de kleine fraudeurs. Tenminste, dat was zo in het verleden.’

‘En in ruil voor dat stilzwijgen mocht u op geregelde tijdstippen gratis wippen in de Love?’

Van In nam zelf de fles en schonk zich ostentatief een tweede cognac in. De overwinning mocht gevierd worden, dacht hij. Muys deed hem denken aan een personage uit een film van Fellini. De hoofdverificateur was niet meer dan een lillende hoop vet in een net pak.

‘Toen was dat niet ongewoon,’ jammerde Muys. ‘In de jaren tachtig werd dat soort van praktijken getolereerd.’

‘U hebt zich dus bekeerd,’ merkte Van In cynisch op.

Muys keek hem smekend aan, als een varken dat oog in oog staat met zijn slachter.

‘U kunt me waarschijnlijk ook niets vertellen over Brys en Provoost?’

Muys schudde driftig het hoofd. Eén woord over Brys betekende het einde van zijn carrière bij Financiën.

‘Vervoort misschien?’

Muys staarde wezenloos voor zich uit. Vervoort was dynamiet. Hij had Vandaele daar al jaren geleden attent op gemaakt.

‘U kent mijnheer Vervoort toch. Als ik me niet vergis, zit hij in de raad van bestuur van de vzw Eigen Hulp en volgens de gegevens waarover ik beschik, zetelt u eveneens in die raad van bestuur.’

Van In had die opmerking tot op het laatst bewaard. Het geklets over de moord op Provoost diende alleen om Muys murw te maken.

‘Dat klopt, commissaris.’

De ambtenaar klemde zijn kaken opeen. In die pose leek hij het meest op een cobra.

‘De vzw is een initiatief van mijnheer Vandaele. Het doel van de vereniging is het steunen van mensen in nood.’

‘Eigen volk?’

‘Iedere Vlaming die in nood verkeert, kan bij ons komen aankloppen.’

‘Zonder enige voorwaarde?’

‘Zonder enige voorwaarde,’ beaamde Muys. ‘Natuurlijk wordt het verhaal van de cliënt geverifieerd, zodat we met het systeem geen profiteurs bevoordelen.’

Muys slikte. Zijn adamsappel reageerde bijna onzichtbaar. Het woord ‘profiteurs’ had hij beter niet in de mond genomen.

‘Merkwaardig,’ zei Van In. ‘Ik heb gehoord dat wie hulp van de vzw wil krijgen over een lidkaart van het VLOK moet beschikken.’

Het was een beredeneerde gok. Van In beschikte over geen enkel hard bewijs dat de vzw hulp verleende op basis van een ideologische voorkeur.

‘Daar is absoluut geen sprake van, commissaris. Het VLOK is een politieke beweging, waarmee we samenwerken. Ik kan natuurlijk niet ontkennen dat heel wat mensen die we helpen zich daardoor spontaan bij die beweging aansluiten.’

Van In wist hoe hij een winnende hand kon uitspelen.

‘Bent u een revisionist, mijnheer Muys?’

De hoofdverificateur kreeg het zichtbaar benauwd. De meanderende ader op zijn voorhoofd zwol zichtbaar.

‘Ik hoef op deze vraag geen antwoord te geven,’ zei hij gelaten.

Van In peilde de vijandigheid die in die zinsnede vervat lag.

‘U bent er dus een,’ zei hij smalend. ‘Het zou me niet verbazen dat de miljoenen die de vzw jaarlijks aan drukwerk spendeert, dienen om onnozele zielen ervan te overtuigen dat de concentratiekampen een fabeltje zijn en dat de joden die nooit teruggekeerd zijn aan longontsteking en dysenterie gestorven zijn.’

‘U hebt het recht niet,’ zei Muys met ingehouden woede.

De lelijke ader op zijn voorhoofd pulseerde. Van In vond dat hij zich niet langer hoefde in te houden.

‘Welk recht hebben jullie om mensen die in nood verkeren te misleiden? Ik walg van jullie soort en ik kan u één ding beloven: de dag komt dat ik u persoonlijk in de boeien sla.’

Van In wierp een vluchtige blik op zijn polshorloge.

‘Maar nu wordt het tijd dat ik wat frisse lucht inadem.’

Hij stond op en liet de hoofdverificateur in een min of meer verhakkelde staat achter.

Versavel zat in kamer 204 op Van In te wachten. Zijn bezoek aan kanunnik Deflour was korter uitgevallen dan hij had gedacht.

‘Het vlees is zwak,’ zei Versavel toen Van In hem vroeg hoe het gesprek met de geestelijke was verlopen. ‘Ik heb de indruk dat de arme man blij was dat hij zijn zonden kon belijden.’

In andere omstandigheden zou Versavel gegrinnikt hebben. Nu bracht hij verslag uit alsof hij het leed van de hele mensheid op zijn schouders torste.

‘Heeft de kanunnik iets losgelaten over Provoost?’

‘Negatief.’

‘Brys?’

‘Geen woord,’ zei Versavel. ‘Deflour leek me eerlijk.’

‘Het VLOK?’

‘Deflour zweert bij alle heiligen dat hij geen inzage heeft in de boekhouding van de vzw.’

‘Dat is onzin. Ik zou alle extreem-rechtse pastoors in dit land de kost niet willen geven.’

‘Misschien zitten we op het verkeerde spoor,’ opperde Versavel.

Die gedachte was ook bij Van In opgekomen. Het verband tussen Herbert, Provoost en het VLOK was bijzonder broos. Als Provoost niet was vermoord, had hij die hypothese al lang opgegeven.

‘Als de telefoontap niets oplevert, vrees ik dat we in een andere richting moeten zoeken,’ zei Van In gelaten.

Versavel keek zijn baas met grote ogen aan. Die grabbelde zijn laatste sigaret uit een verkreukt pakje.

‘Ik wilde het je niet vertellen, Guido, maar…’ Van In zoog zijn longen vol met rook. ‘Ik ken toevallig een handige jongen die zwaar bij mij in het krijt staat.’

Versavel bracht zijn hand naar zijn voorhoofd.

‘Je speelt met vuur, Pieter. Is Hannelore hiervan op de hoogte?’

‘Ze wil per se naar Portugal,’ zuchtte Van In. ‘Als ik de legale weg volg, duurt het minstens twee maanden voor ik de toestemming krijg om hun lijnen af te tappen.’

‘Zeg dat wel,’ reageerde Versavel scherp. Hij en Frank hadden een reis naar Turkije gepland. Zijn hart bloedde toen hij daaraan dacht.

‘Waarom laat je dan Vandaele en Brys niet afluisteren?’

Nog voor Van In die vraag kon beantwoorden, rinkelde de telefoon.

‘Hallo.’

Van In nam een balpen, noteerde koortsachtig een paar zinnen in een kriebelig handschrift en stelde een paar korte vragen, waaruit Versavel niets kon opmaken. Het gesprek duurde amper drie minuten. Toen Van In de hoorn neerlegde, zag hij er bijzonder opgetogen uit.

‘Wel?’ vroeg Versavel.

‘De toestellen van Vandaele en Brys zijn voorzien van een scrambler,’ zei hij verstrooid.

‘Dat bedoel ik niet, Pieter.’

‘Dat vroeg je toch?’

‘Ja, natuurlijk heb ik dat gevraagd. Maar nu wil ik weten wie je zo-even aan de lijn had.’

Van In deed alsof hij de bitse toon van Versavel niet opmerkte. De brigadier stond op het punt in te storten. Van het positieve effect van hun uitstapje naar Blankenberge bleef bitter weinig over. Het verlies van Frank had hem in twee dagen tijd vijf jaar ouder gemaakt.

‘Muys heeft amper vijf minuten na mijn vertrek gebeld met Vervoort. Hij informeerde naar de boekhouding van de vzw, of die een diepgaande controle kon verdragen. Aan de reactie van Vervoort te oordelen, hoefde Muys zich daarover geen zorgen te maken. Geen enkele onderzoeksrechter zou het wagen tegen de vzw een huiszoeking te bevelen.’

‘Hij zou wel eens gelijk kunnen hebben, Pieter.’

Van In haalde de schouders op.

Leo Vanmaele stond bekend om zijn feilloos gevoel voor timing. Hij verscheen steevast op een moment waarop niemand hem verwachtte.

‘Ik stoor toch niet?’ grijnsde de kleine fotograaf.

‘Jij, storen? Doe niet flauw, Leo. Pak een stoel en ga zitten. Is er nog koffie, Guido?’

Versavel knorde een ontkenning, stond op en ontfermde zich over het koffiezetapparaat.

Vanmaele nestelde zich in een van de nieuwe, verstelbare bureaustoelen. Hij vond het prettig de hoogte van de stoel te regelen wanneer hij er al in zat. Daar kreeg hij kriebelingen in zijn buik van, net als op de kermis. Maar zelfs op de laagste stand raakten zijn voeten amper de vloer.

‘Provoost heeft geen gemakkelijke doodstrijd gehad,’ zei hij met een bedrukt gezicht.

Van In knikte. Stikken met een wasknijper op je neus leek hem ook niet meteen de prettigste manier om te sterven.

‘Het ziet er naar uit dat zijn moordenaar hem eerst nog wat heeft gekieteld.’

Versavel draaide zich verrast om.

‘Verklaar je nader,’ zei Van In nieuwsgierig.

‘In de studeerkamer van Provoost stond een staande lamp, zo’n duur Italiaans ding, waarvoor…’

‘Wil je alsjeblieft ter zake komen, Leo?’

‘Oké, oké. Net bij de voet was het snoer doorgeknipt. De draad is duidelijk nadien weer onder de lamp geschoven. Hij was gesplitst en de isolatie was van de draden gehaald. De mannen van de technische recherche hebben een van die stukjes isolatie teruggevonden in de hevel onder de gootsteen en in het schaamhaar van Provoost zijn kleine koperdeeltjes ontdekt.’

‘Welkom in Zuid-Amerika,’ floot Van In.

Hij begreep nu pas wat Leo bedoelde met kietelen. Onlangs had hij op de televisie een film gezien waarin een gevangene op een bed met springveren werd vastgemaakt. Een man in een doktersjas overgoot de sukkelaar met water en bewerkte hem daarna met elektroden. Op de achtergrond klonk muziek van Schubert. Van In dacht onwillekeurig aan Linda Aerts. Misschien had ze die film ook gezien en had ze die nacht duizend angsten doorstaan.

‘Gaan SM‘ers zo ver?’ vroeg Versavel.

‘Nee,’ zei Leo. ‘De meesten hanteren een code. Als de pijn ondraaglijk wordt, stoppen ze met het liefdesspel. Sadisten daarentegen…’

‘Gaan door tot het uiterste.’

Van In dacht weer aan Linda. Hij voelde zich een beetje schuldig. Als hij eerlijk was, moest hij toegeven dat hij er toen van had genoten.

‘Tenzij de moordenaar van Provoost op informatie uit was. Daar dienen folterpraktijken toch voor.’

‘Dat is het excuus van iedere sadist,’ reageerde Versavel droog.

Als hij de gedachten van zijn chef had kunnen lezen, had hij die opmerking niet gemaakt.

‘Marteling vormt een klassiek middel om informatie te verkrijgen,’ zei Leo.

‘Of een bekentenis.’

Versavel vergat even de schrijnende pijn die zijn borst dreigde open te scheuren. Hij was blij dat de discussie zijn gedachten van zijn liefdesverdriet afleidde.

‘Denk je dat Provoost Herbert heeft vermoord?’

Leo en Versavel keken Van In verbaasd aan. Waarom hadden zij daar niet aan gedacht?

In de verte verlichtte een bleke bliksemschicht de purperen hemel. Een paar seconden later rolde een donderslag over de daken. Midden op de dag werd het plotseling nacht. Myriaden wolken verduisterden de stad. Het aangekondigde onweer brak in volle hevigheid los. De regen viel met bakken uit de lucht. Versavel schoot naar het raam en klapte het dicht. Van In rolde zijn stoel dichter bij zijn bureau, alsof het daar veiliger was.

‘In dat geval, Pieter…’

‘Ik weet het, Leo. Als Provoost Herbert heeft vermoord, zitten we in een verdomd wespennest. De andere cliënten van de Love zullen zich bedreigd voelen en alles in het werk stellen om de zaak in de doofpot te stoppen.’

‘Dutroux revisited,’ zei Versavel smalend.

‘Dat kan je nu nog niet zeggen, Guido. Het onderzoek is nog volop aan de gang.’

Leo hoorde bij de gerechtelijke politie. Zijn reactie was begrijpelijk. Nog een schandaal en zijn dienst zou ophouden te bestaan. Vandaag de dag veegde men immers de vloer aan met het parket.

Van In probeerde de gemoederen te bedaren. La guerre des polices was aan hem niet besteed.

‘Mijne heren, laten we ons beperken tot de essentie van de zaak. Als er koppen moeten rollen, zorg ik daar wel voor.’

Versavel knikte. Hij wist wat Van In bedoelde. Vorig jaar had de commissaris Vandekerckhove en Creytens op een nogal onorthodoxe manier te grazen genomen. Wat niet wegnam dat Versavel zijn commissaris bleef verdedigen.

‘Zou William Aerts hier achter zitten?’

De brigadier vond dat Van In dit spoor stiefmoederlijk behandelde.

‘Aerts is een pion, Guido. Hij organiseerde de seksorgieën in de Love. Kleine vissen interesseren me niet. Ik wil de haaien.’

‘Om een haai te vangen, heb je een kleine vis nodig,’ hield Versavel koppig vol. ‘Volgens mij weet Aerts hoe de vork in de steel zit. Waarom zou hij anders halsoverkop gevlucht zijn?’

Van In kon die vraag niet zomaar negeren.

Gehaakte bliksemschichten en knetterende donderslagen volgden elkaar in een hels tempo op. Een regengordijn beperkte het zicht tot minder dan twee meter. Leo vulde zijn kopje met koffie.

‘Guido kon wel eens gelijk hebben,’ zei hij.

Van In bedekte zijn gezicht met beide handen. In een democratie kreeg de meerderheid altijd het laatste woord. Of die ook gelijk had, was een andere vraag.

‘Oké, oké,’ sprak hij licht ironisch. ‘Hierbij verklaar ik de jacht op Aerts voor geopend. Doe wat je noodzakelijk vindt. Verwittig Interpol, bel de rijkswacht, schakel Moeder Theresa in. Het kan me geen barst schelen, maar ik vind dat we ondertussen moeten roeien met de riemen die we hebben.’

‘We moeten dus uitgaan van de cliënten van de Love,’ zuchtte Versavel. ‘Dat is goed nieuws voor Herbert. Maar wat doen we met Provoost? Ik vraag me af wie hem vermoord heeft. De mannen van de Love?’

‘Weinig waarschijnlijk,’ opperde Leo. ‘Waarom zouden ze hun kompaan uit de weg ruimen?’

‘Een buitenstaander dan?’ vroeg Versavel zich sceptisch af. ‘Maar wie anders dan wij beschikt over de ledenlijst van de Love?’

Van In had nog nooit een sidderaal aangeraakt, maar nu kon hij zich voorstellen hoe dat voelde. Provoost was vermoord op de dag dat Linda de namen had bekendgemaakt en ze had hem in de loop van die dag geraadpleegd.

‘Linda Aerts,’ zei Van In halfluid. ‘Maar waarom?’

Leo fronste de wenkbrauwen. Hij nam een slok van de geurige koffie.

‘A propos. De mannen van de technische recherche hebben bij Provoost nog een merkwaardige ontdekking gedaan. De moordenaar van Provoost heeft blijkbaar de tijd genomen om het huis grondig te stofzuigen en te dweilen.’

‘Dat meen je niet.’

Leo knikte vol overtuiging. ‘Iemand heeft de zak van de stofzuiger meegenomen en juffrouw Calmeyn houdt vol dat een van haar dweilen verdwenen is. Je mag er de vakliteratuur op naslaan. Af en toe doet een moordenaar de moeite om de plaats van de misdaad te stofzuigen, maar over dweilen heb ik nog nooit iets gelezen.’

‘Dus toch een vrouw,’ siste Van In.

‘Of iemand die verdomd goed op de hoogte is van de methodes die we gebruiken om sporen te detecteren,’ zei Versavel nuchter.

Van In reageerde alert. ‘Ik bel Hannelore,’ zei hij. ‘Als het parket nu geen aanhoudingsbevel tegen Linda Aerts kan opstellen, weet ik het ook niet meer.’

Net toen hij naar de hoorn reikte, rinkelde de telefoon.

‘Hallo, met Van In.’

Op de achtergrond hoorde hij een hysterisch gekrijs.

‘Goedemiddag, mijnheer Vermast. Hoe maakt u het?’

‘Met mij gaat het uitstekend, commissaris. Dank u.’

Het gekrijs op de achtergrond bleef aanhouden, wat Van In ertoe bracht niet te vragen hoe het met de rest van de familie ging.

‘Excuseert u mij dat ik u stoor, commissaris. Het is wellicht niet belangrijk,’ zei Vermast aarzelend. ‘Maar…’

‘Alles kan belangrijk zijn, mijnheer Vermast. En u stoort me allerminst.’

Van In trok een verveeld gezicht. Hij maakte een obsceen gebaar. Hij vroeg zich af wat de klunzende tuinkabouter hem te melden had.

‘De zaak zit zo, commissaris. Net voor de politie arriveerde, heeft mijn dochter twee voorwerpen uit het graf ontvreemd. Dat hebben we vanmorgen ontdekt.’

Van In gebaarde Versavel dat hij moest meeluisteren. Aan zijn wijdopengesperde ogen merkte de brigadier dat er iets ernstigs aan de hand was. Leo schonk zich een derde kop koffie in.

‘Tine heeft haar vondst de hele tijd voor ons verborgen gehouden,’ ging Vermast op verontschuldigende toon verder. ‘Misschien…’

‘Wilt u alstublieft ter zake komen, mijnheer Vermast?’ onderbrak Van In hem geprikkeld.

Versavel hoorde de arme man duidelijk slikken.

‘Tine heeft twee zakjes gevonden. Mijn vrouw denkt dat het een borstprothese is,’ zei Vermast onzeker.

‘Benson im Himmel.’

‘Wat zegt u, commissaris?’

‘Een borstprothese?’

‘Dat zei ik toch, commissaris.’

Versavel aaide zijn snor. Dit was een onvervalst kafkaiaanse situatie.

‘Maakt u zich geen zorgen, mijnheer Vermast. Binnen tien minuten zijn we ter plaatse.’

De Boeing 737 van Air Malta landde om halfdrie op de luchthaven van Lucqa. Het toestel taxiede over het hobbelige tarmac en parkeerde op honderd vijftig meter van het moderne luchthavengebouw. Jos Brouwers wachtte tot de lading op zon beluste toeristen was uitgestapt. Een oververmoeide stewardess maande hem tot spoed aan. Brouwers reageerde knorrig. Het was niet de eerste keer dat hij een vliegtuig nam. Ze hoefde niet iedere passagier over dezelfde kam te scheren.

De eerste hitte overviel hem als een droog saunabad. Niet voor lang echter. Na twee minuten stroomde het zweet in dunne beekjes tussen zijn schouderbladen. Daar kon zelfs een warme bries niets aan verhelpen.

De douaneformaliteiten verliepen vlot. Het eiland schreeuwde immers om toeristen. Het duurde amper een kwartier voor de bende ongeduldige vakantiegangers in kleurige busjes werd afgevoerd.

Brouwers liep door de koele hal. Op Malta kende men in ieder geval de voordelen van airconditioning. Binnen was het heerlijk toeven. Toen de toeristenstroom stilgevallen was en de rust was teruggekeerd, inspecteerde Brouwers de hal. Het kantoor van Avis was nauwelijks groter dan de lichtbak met het bekende rood-witte logo van de firma. De bediende van het autoverhuurbedrijf compenseerde het gebrek aan ruimte met een brede glimlach.

Brouwers koos voor een compacte Suzuki. Toen hij daarmee wegreed, wuifde de vriendelijke Avis-bediende hem uit. Brouwers had in een gidsje gelezen dat Maltezers dol waren op cash. Maar dat was niet de voornaamste reden waarom hij de wagen contant had betaald. Creditcards en cheques konden nagetrokken worden en dat was niet opportuun voor iemand die met een valse identiteitskaart reisde.

De rit van Lucqa naar Valletta, de hoofdstad van het eiland, nam amper een kwartier in beslag. De tweebaansweg was breed en de bewegwijzering was voortreffelijk voor een mediterraan gebied. Daarna ging het een stuk moeizamer. Het stratenpatroon van Valletta was chaotisch en het verkeer kon je het best vergelijken met dat van Athene.

Brouwers had in België een plattegrond van de stad gekocht. Die had hij thuis grondig bestudeerd. Dat bleek verloren moeite, want hij raakte binnen de korste tijd toch in de knoei. Vooral het links rijden speelde hem parten. Gelukkig reageerden de autochtonen hoffelijk wanneer hij een bocht te ruim nam of te veel naar rechts uitweek. Ze waren de stuntelig rijdende buitenlanders immers gewoon. Voor dat probleem hadden ze een bijzonder inventieve oplossing bedacht. De nummerplaten van alle huurwagens begonnen met een X. Op die manier herkenden de Maltezers iedere buitenlander van uren ver.

Van In claxonneerde toen ze voor het hek van de Love stonden. Versavel wilde uitstappen, maar Van In hield hem tegen.

‘Dit is de twintigste eeuw, Guido.’

Hij had evengoed ‘Sesam open u’ kunnen zeggen. Nog voor Versavel van zijn verrassing bekomen was, zwaaide het drie meter brede hek geruisloos open.

‘Met als enige bedoeling geen tijd te verliezen,’ grijnsde Van In. ‘Wanneer de hoge heren aan een wip toe waren, mocht er geen seconde verloren gaan.’

‘Ik begrijp niet wat er lekker is aan een snelle wip.’

Versavel dacht aan Frank, aan de eindeloze avonden met geroosterde kreeft en koele amandelolie.

Van In stuurde de Golf over de oneffen weidegrond.

‘Die mannen neuken zoals ze praten,’ zei hij. ‘Veel te vlug en zonder passie.’

‘Hoe weet jij dat zo goed?’

‘Omdat ik commissaris ben, natuurlijk. Wat dacht je anders?’

‘Je waant jezelf dus een hoge piet?’

‘Hoge heren, heb ik gezegd.’

‘Is dat niet hetzelfde?’

‘Pieten en heren,’ zuchtte Van In. ‘Straks ga je lullen over pikken en houwelen.’

Hugo Vermast begroette de heren van de politie met een gespannen glimlach.

‘Dat is snel,’ zei hij. ‘Ik hoop dat ik jullie niet nutteloos heb lastiggevallen. Zo dringend is het nu ook weer niet.’

Van In maakte een afwerend gebaar. ‘De politie staat ten dienste van de burger,’ zei hij ernstig. ‘Het is onze plicht iedere tip na te trekken.’

Dat scheen Vermast gerust te stellen. Versavel beet op zijn onderlip. Van In verkeerde duidelijk in een manische bui. Of was wat hij zei weer eens ironisch bedoeld?

‘Normaal had ik geen aandacht besteed aan die zakjes, maar mijn vrouw…’

‘Uw vrouw is verpleegkundige,’ zei Van In nog voor Vermast de kans kreeg voor een déjà entendu te zorgen.

‘Fijn dat u dat nog weet, commissaris.’

Vermast leidde hen de keuken binnen. In tegenstelling tot de vorige keer zag die er nu netjes uit. De zakjes lagen als leeggelopen ballonnen op de tafel.

‘Dit zijn ze dan,’ zei Vermast.

Van In nam er een in de hand. De prothese voelde aan als een in plasticfolie verpakt puddinkje.

‘Ongelooflijk dat vrouwen hiervoor een klein fortuin neertellen.’

Versavel onthield zich van commentaar. Hij had nooit begrepen waarom mannen op borsten vielen.

‘Joris bewaarde ze in een geheime trommel. Hij is gek op speciale objecten. Heb ik u al verteld dat Joris een beetje autistisch is?’

Van In knikte nadrukkelijk. Hij hoopte dat Vermast daarmee genoegen zou nemen.

‘De intellectuele capaciteiten van autisten worden vaak onderschat,’ zei hij enthousiast. ‘Ik veronderstel dat u de film Rainman hebt gezien.’

Hier was een trotse vader aan het woord. Joris was een bijzondere jongen geworden omdat een pientere scenarist een uitzondering tot norm had verheven. Even had het er zelfs naar uit gezien dat de doorsnee Amerikaan zou beginnen denken dat een gezin met drie kinderen abnormaal was zonder autist.

‘Bedoelt u die film met Dustin Hofman?’ vroeg Versavel diplomatisch toen Van In niet reageerde.

‘Inderdaad.’ Vermast wendde zich tot Versavel. ‘Ongelooflijk waartoe die man zoal in staat was. Onze Joris is nog niet zover. Maar dat komt nog.’

‘Ik dacht dat uw dochter die dingen had gevonden.’

Van In liet het blubberige zakje door zijn vingers glijden. Van Vermasts aanvankelijke onrust was niets meer te merken. Hij leek zelfverzekerder dan ooit.

‘Tine weet dat haar broer bizarre voorwerpen verzamelt. Daarom heeft ze de prothese verdonkeremaand. Ze wilde Joris een plezier doen en dat kan toch niemand haar kwalijk nemen.’

‘Natuurlijk niet,’ zei Van In.

Vermast straalde. ‘Kopje koffie, heren?’

Versavel stemde gretig toe. De dodelijke blik die Van In op hem afvuurde, ontging hem. Vermast liep naar het aanrecht, nam drie kopjes en een overmaatse thermoskan.

De koffie smaakte naar een aftreksel van wilde kastanjes.

‘Is er toevallig nog wat cognac over, Hugo?’

Van In sprak Vermast opzettelijk met zijn voornaam aan. De gastheer lachte samenzweerderig.

‘Leen komt pas over een uurtje thuis. Ik zal zien wat ik kan doen.’

Hij verdween naar de woonkamer. Van In pakte zijn kopje en goot de koffie in de aarde van een vergeelde sanseveria. Versavel volgde dat voorbeeld zonder verpinken.

Jonathan Brooks, een rijzige, blonde Brit, had elf jaar bij de SAS gediend. Hij was een van de commando’s die destijds op Gibraltar twee kopstukken van het IRA hadden doodgeschoten. De hele affaire had zoveel politieke deining veroorzaakt dat het vierkoppige SAS-team vervroegd uit dienst getreden was. Jonathan Brooks had met tegenzin de gouden handdruk geaccepteerd die de regering van Hare Majesteit hem had aangeboden. Zes maanden na het incident had hij zich als privé-detective in Valletta gevestigd. Die keuze was niet toevallig. Malta maakte tot voor kort nog deel uit van het Gemenebest. De Britse cultuur was er stevig ingeburgerd en het klimaat beviel hem uitstekend.

Jos Brouwers parkeerde de Suzuki in een volkse buitenwijk van de hoofdstad, dicht bij de haven. Een paar spelende kinderen liepen hem joelend voorbij. De nauwe straatjes, de armtierige terrassen en de schreeuwerige reclameborden deden hem weer aan Napels denken. De stank was in ieder geval ook hier die van urine, rottende etensresten en stookolie.

Jonathan Brooks woonde in een ruime villa met uitzicht op de dokken. Achter de afbladderende gevel, typisch voor de meeste huizen in Zuid-Europa, lonkte de koele weelde van witgekalkte muren en een efficiënte airco.

‘Hello, Djoz. How are you? Did you have a nice flight?’ riep hij vanaf het balkon.

Brouwers veegde het zweet van zijn voorhoofd en stak zijn hand op. Hij grijnsde breed en maakte een veelbetekenend gebaar: twee handen in de vorm van een beker.

‘Thirsty?’

De Brit lachte luid. Hij had Jos leren kennen tijdens een trainingskamp van de SAS. Brouwers maakte deel uit van een delegatie van de Belgische rijkswacht. Na de golf van terrorisme in de jaren zeventig probeerde die een antwoord te vinden op het zinloze geweld dat de maatschappij dreigde te ontwrichten. Daarom hadden de politici beslist een antiterreureenheid op te richten. Brouwers had aan de wieg gestaan van het SIE. Dat dit elite-escadron van de rijkswacht op Britse leest werd geschoeid, hoeft niemand te verwonderen. De SAS wordt immers algemeen beschouwd als de beste antiterreurbrigade ter wereld. En dat is geenszins overdreven.

‘I’ve got Djupiler,’ zei Brooks terwijl ze elkaar de hand schudden. ‘As cold as ice.’

Het was jaren geleden dat Carine Neels met de fiets gereden had. Ze had het krakkemikkige ding uit de opslagplaats gehaald waar haar collega’s de gevonden en gestolen tweewielers bewaarden in afwachting dat die door hun rechtmatige eigenaars werden opgehaald. Iets wat trouwens uiterst zelden gebeurde.

De fiets paste in ieder geval bij haar nieuwe status van steuntrekkende. Het frame zat onder de roestvlekken en de ketting piepte als een nest in de steek gelaten vogeljongen.

De Zorghe lag in een bosrijke omgeving, op vier kilometer van de Hauwerstraat. Er stond een frisse wind, waardoor de rit haar twintig minuten kostte. Carine was bekaf en verkleumd toen ze het domein opreed.

Ilse Vanquathem bekeek Carine vanachter het raam van haar kantoor. Vrouwen in nood vonden steeds vlugger de weg naar de Zorghe en dat scheelde een pak op haar jaarlijkse bonus. Deze keer had de Voorzienigheid haar een prachtexemplaar gestuurd. Het meisje op de fiets beschikte over een stel lange, goedgevormde benen. Ze had een leuk snoetje, brede schouders en onder haar dunne jack tekenden zich twee perfecte borsten af.

‘Kom toch binnen, juffrouw,’ zei Ilse vanuit de deuropening. Ze wenkte Carine met een gastvrij gebaar.

‘Je hoeft je fiets niet te sluiten, meisje. Hier werken alleen eerlijke mensen.’

Ilse kon zich niet voorstellen dat iemand zo’n hoop oud ijzer zou willen stelen.

Tijdens de rit van Sint-Andries naar de Hauwerstraat zat Versavel met een lege blik voor zich uit te staren. Hij luisterde met een half oor naar de monoloog van zijn chef.

‘En wij maar zoeken naar een man,’ ratelde Van In. ‘We zitten verdomme met een transseksueel op ons dak. Dat verklaart meteen de esthetische chirurgie en de twintig porseleinen kiezen. Waarom hebben we daar niet zelf aan gedacht? Kunnen we weer vanaf nul beginnen met doktertjes bellen. Benson im Himmel. Gelukkig loopt er maar een handvol van dat soort kwakzalvers rond. Ik kan me niet voorstellen dat een man het in zijn hoofd haalt om…’

Van In wierp een zijdelingse blik op Versavel. De brigadier leek wel een wassen beeld dat uit het museum van Madame Tussaud was ontsnapt.

‘Scheelt er iets, Guido?’

Versavel gaf geen kik.

‘Is het Frank?’

Het was een stomme vraag en dat besefte Van In, maar wat moest hij in ‘s hemelsnaam zeggen?

‘Wil je dat ik je naar huis breng?’

Versavel streelde het holster van zijn pistool. Dat deed hij al ruim vijf minuten. Van In had daar geen aandacht aan besteed, maar plotseling bezorgde dat beeld hem een angstig visioen.

‘Ik breng je naar huis,’ zei hij beslist. ‘En ik laat je niet alleen voor je weer de oude bent.’

11

De sfeer aan de ontbijttafel in de Vette Vispoort was gespannen. Hannelore was humeurig omdat Van In in het holst van de nacht was thuisgekomen en als gevolg daarvan durfde hij het onderwerp Linda Aerts niet ter sprake brengen.

‘Guido zat gisteren totaal in de put, Hanne. Zonder Frank is hij even hulpeloos als…’

‘Een echtgenoot zonder telefoon, zeker. Je had op zijn minst kunnen bellen,’ snoof ze.

Van In incasseerde het verwijt gelaten. Vanmiddag werd Hannelore bij de gynaecoloog verwacht voor de vruchtwaterpunctie. Hij kon zich voorstellen hoe ze zich voelde. Het beeld van een mongooltje spookte ook al achtenveertig uur ononderbroken door zijn hoofd. Natuurlijk had hij moeten bellen, maar toen Versavel na hun bezoek aan de familie Vermast in elkaar was gestort, had hij zijn vriend naar huis gebracht en ze waren tot diep in de nacht blijven praten. Toen Van In zich realiseerde hoe laat het was geworden, had hij haar niet meer wakker willen maken.

‘De volgende keer bel ik, ongeacht het uur.’

Hannelore schoof haar boterham terzijde. Sinds hun etentje in de Heer Halewijn had ze nog amper leven in haar schoot gevoeld. Stel dat het misliep…

‘Geloof je me?’ Van In wuifde met zijn hand voor haar ogen. ‘Alles in orde?’

De bezorgde trek om zijn mond deed haar onwillekeurig glimlachen. Als Van In een teken van medeleven betoonde, wist ze dat hij emotioneel op springen stond. Indien haar iets overkwam, was hij in staat zich een kogel door de kop te jagen.

‘De volgende keer moet je Guido mee naar huis brengen. Dan kunnen we samen over zijn problemen praten.’

Van In had geen zin haar uit te leggen dat dit soort van gesprekken alleen onder mannen werd gevoerd.

‘Dat zal Guido heel zeker appreciëren,’ loog hij.

Hannelore liet zich een zoen welgevallen. Mannen zouden nooit begrijpen hoe ongerust vrouwen kunnen zijn.

‘A propos,’ zei ze na een poos. ‘Juffrouw Neels is hier nog aan de deur geweest. Ze kwam verslag uitbrengen over haar bezoek aan de Zorghe.’

‘Verdomme,’ vloekte Van In.

‘Het is je vergeven, Pieter. Als je voor twee mooie meiden niet naar huis komt, moet Guido er ernstig aan toe geweest zijn.’

‘Heeft ze iets gezegd?’

‘Wat had je gedacht?’ meesmuilde Hannelore. ‘Het meisje is er heilig van overtuigd dat ze undercover werkt en alleen verantwoording hoeft af te leggen tegenover haar directe chef.’

Van In hield wijselijk zijn mond. Zelfs nu ze welgezind was, leek zijn vraag om de aanhouding van Linda Aerts te bevelen al te voorbarig.

M’Dina is ontegenzeggelijk hét juweel van Malta. De oude, moors ogende stad beheerst het dorre binnenland als een eerbiedwaardig schrijn.

Brooks parkeerde de landrover – hij had een hekel aan Japanse wagens – op het plein dat de historische hoofdstad scheidt van het meer moderne Rabat.

‘Zoals ik gisteren zei, woont er maar een handvol Vlamingen op Malta,’ zei hij met het zelfverzekerde air van een Brit in ballingschap.

Brouwers was nog een beetje suf van de Djupilers. Gisteren hadden ze hun verbroedering uitbundig gevierd. Hij met bier en Brooks met rode wijn.

‘Gelukkig maar,’ zuchtte Brouwers.

Als zijn hypothese klopte en Aerts daadwerkelijk op Malta verbleef, was het een kwestie van dagen voor hij de man had opgespoord en geliquideerd. Eenmaal die klus geklaard, zou Brooks hem met een snelle motorboot naar Sicilië brengen. In ruil voor die vriendendienst had de ex-commando een commissieloon van duizend Maltese pond bedongen. Dat was een boel geld, maar een peulenschil in vergelijking met wat het gekost zou hebben om een Concorde sneller dan mach 2.2 te laten vliegen.

‘Plets woont hier al meer dan vijftien jaar,’ zei Brooks. ‘Als iemand iets over Vlamingen op het eiland weet, dan is hij het wel.’

Hoefgetrappel deed Brouwers opschrikken. Een fleurig opgetuigd koetsje scheerde rakelings voorbij de landrover. Een stel van middelbare leeftijd wuifde enthousiast naar de roekeloze automobilist zoals alleen toeristen dat kunnen. De koetsier dreunde plichtsgetrouw zijn lesje af, maar daar had het paar geen oren naar. Brouwers zag hoe de man zijn vrouw een drankje inschonk. Die ogenschijnlijk banale scène ontroerde hem. Samen met een vrouw gelukkig oud worden, het was een droom die voor hem nooit waarheid zou worden.

‘In M’Dina wonen hoofdzakelijk rijke mensen.’

Brooks nam Brouwers bij de arm. De mythe dat Belgen onvermoeibare bierdrinkers zijn, vond hij fel overdreven. Zijn vriend zag er allesbehalve fris uit.

‘Meestal telgen uit oude Maltese geslachten. De stad is een openluchtmuseum dat jaarlijks honderdduizenden bezoekers trekt.’

Brooks loodste Brouwers over het zonovergoten plein. Het was zo heet dat zelfs de toeristen beschutting zochten in de schrale schaduw van een solitaire palmboom. Dat scheelde minstens tien graden.

Beide mannen liepen onder de grote toegangspoort door. De stad was omringd met hoge vestingmuren die de mediterrane hitte opslorpten als oude woestijncactussen. In de gedempte slotgracht speelden diepgebruinde tieners een flitsend spelletje voetbal. Eigenlijk was M’Dina geen stad, maar een versterkte burcht: imposant en oninneembaar.

Jeroen Plets was een zwaargebouwde Vlaming met een hangbuik en blozende wangen. Hij zag eruit als een tevreden herenboer die zijn schaapjes al jaren op het droge heeft. Toen Brouwers hem in het West-Vlaams uitlegde dat hij een landgenoot zocht, nodigde Plets hen met een gastvrij gebaar uit binnen te komen. Brooks wist dat de Vlaming met een Maltese was gehuwd. Ze hadden elkaar twintig jaar geleden leren kennen op een juwelenbeurs in Milaan. Plets was destijds inkoper voor een befaamd Antwerpse bijoutier geweest. Zijn toekomstige verloofde leidde de Maltese delegatie en presenteerde er voor de eerste keer een exquise collectie zelfontworpen juwelen. Het was liefde op het eerste gezicht geweest. Na zestien maanden van schriftelijke en telefonische hofmakerij hadden ze elkaar in de winter van 1979 eeuwige trouw beloofd. Nu controleerden ze een vijftiental juwelierszaken op het eiland. Het snelgroeiende toerisme had het ondernemende echtpaar geen windeieren gelegd. Daar was hun exclusieve stek in M’Dina het sprekende bewijs van.

‘Het is een eeuwigheid geleden dat we nog een Vlaming op bezoek kregen,’ lachte Plets. ‘Is het de eerste keer dat u Malta bezoekt?’

Brouwers knikte.

‘Jane, we have visitors,’ riep zijn gastheer enthousiast.

Jane bleek een schonkige, ietwat timide vrouw. Haar glimlach was echter innemender dan die van een getraind fotomodel.

Ze begroette Brouwers en Brooks met een verfrissende handdruk. Om haar vingers zaten de prachtigste zilveren ringen die Brouwers ooit had gezien.

‘Can I offer you some white wine?’ vroeg ze zonder zich op te dringen.

Brouwers snakte naar een glas water. Normaal was hij zeer matig met alcohol. Bovendien had hij de voorbije week al twee keer zwaar gezondigd.

‘That’s very kind of you, ma’m,’ zei Brooks.

Met dit antwoord behoedde hij zijn vriend voor een onvergeeflijke blunder. Op het eiland betekende een weigering immers een belediging voor de gastvrouw.

Jane trok zich glimlachend terug en het gezelschap installeerde zich in de met kussens beklede rotanstoelen die kriskras door elkaar stonden opgesteld in de binnentuin. De patio van het historische pand beantwoordde perfect aan zijn doel: het bood schaduw en koelte.

‘Maakt u het zich maar gemakkelijk, heren,’ zei Plets opgetogen.

Zijn vrouw zorgde ondertussen voor de refreshments. Jane zette een dienblad neer op de tafel en liet als een voorbeeldige gastvrouw de rest aan haar man over. Ze zag er erg lief uit in haar lange, kobaltkleurige jurk, die heel subtiel een aantal overtollige rondingen camoufleerde. De mollige Maltese leek op een weldoorvoede Arabische prinses. Haar grijze ogen keken verstandig en de prachtige juwelen waarmee ze zich had getooid, rinkelden bij de minste beweging.

Plets haalde een beslagen fles witte wijn uit de ijsemmer en bediende zijn gasten.

Brooks leunde lui achterover en proefde van de voortreffelijke wijn. Hij was vertrouwd met de Maltese gastvrijheid en bereidde zich voor op een luie middag.

‘U zei net dat hier zelden Vlamingen over de vloer komen, mijnheer Plets,’ informeerde Brouwers. ‘Dus ook geen familie of kennissen?’

Brooks zag hoe de pretlichtjes in Janes blik wegdeemsterden. Plets reageerde eveneens verstoord. Hij antwoordde niet, maar hief zijn glas. Secondelang keek hij door de parelende wijn naar de diepblauwe hemel. Het caleidoscopische effect van de dansende kleuren leek hem meer in beslag te nemen dan de vraag die zijn gast hem had gesteld.

‘Ik neem aan dat u nog contacten onderhoudt met het moederland,’ drong Brouwers voorzichtig aan.

‘Nee, mijnheer,’ zei Plets mat.

De sfeer was duidelijk naar de vaantjes. Dat had zelfs een olifant kunnen aanvoelen.

Brouwers voelde nattigheid en probeerde wanhopig de brokken te lijmen.

‘Excuseert u mij, als ik indiscreet ben geweest.’

‘Mijn familie heeft me twintig jaar geleden verstoten,’ zei Plets na een zenuwslopende stilte. De confrontatie met het verleden reet de oude wonden opnieuw open, maar hij had geen enkele reden om de waarheid te verdoezelen. Eigenlijk was hij opgelucht om na al die jaren zijn hart eens te kunnen uitstorten.

‘Dat kon u natuurlijk niet weten, maar neem van me aan dat de man die u zoekt geen familie van ons is.’

‘Daar had ik geen moment aan gedacht, mijnheer Plets.’

Brouwers speelde handig in op de nieuwe wending in het gesprek.

‘De man die ik zoek, is een notoire oplichter en ik heb reden om aan te nemen dat hij zich op het eiland schuilhoudt. Het leek me logisch te veronderstellen dat iemand die op de vlucht is voor de wet, contact opneemt met een landgenoot. Volgens Jonathan bent u een van de weinige Vlamingen die op Malta wonen, dus…’

‘Dat begrijp ik best, mijnheer Brouwers,’ onderbrak Plets hem. ‘Maar geloof me, u bent de enige Vlaming die ons de voorbije tien jaar heeft opgezocht.’

Hij wreef over zijn stoppelbaard. Brouwers herinnerde hem aan zijn familie. De notoire oplichter genoot plotseling zijn volste sympathie.

Jane schortte haar jurk op en kruiste de benen. Brooks vond dat het stilaan tijd werd om op te stappen.

‘Ik wil niet beweren dat u de man kent,’ zei Brouwers op een vergoelijkende toon. ‘Malta is een klein eiland. Misschien hebt u een gerucht opgevangen.’

‘Voor geruchten moet u bij Amand zijn.’

‘Is dat die restauranthouder op Gozo?’ vroeg Brouwers.

Plets knikte. ‘Als iemand u kan helpen, dan is het Amand wel. Hij kent iedere vreemdeling op het eiland.’

Jane schonk de glazen nog eenmaal vol en keerde de lege fles om in de ijsemmer, een duidelijk signaal dat ze het bezoek als afgelopen beschouwde.

Een kwartier later zaten Brooks en Brouwers in de ovenhete landrover.

‘Wat heb ik verkeerd gedaan, Jonathan?’

‘Just bad luck,’ zei Brooks. ‘Ik wist niet dat die familiekwestie zo gevoelig lag.’

‘Op naar Gozo dan maar,’ zuchtte Brouwers.

Brooks wierp een blik op zijn polshorloge. ‘No problem,’ zei hij enthousiast. ‘Op Gozo stikt het van de goede hotels.’

Brouwers vroeg niet waarom Brooks op het eiland wilde overnachten. Zo gehaast was hij nu ook weer niet.

Hoofdinspecteur Baert zat driftig op zijn klavier te tokkelen toen Versavel binnenkwam.

‘Goedemorgen, brigadier.’

Versavel negeerde de groet van zijn overste en informeerde evenmin naar zijn gezondheidstoestand. Hij was degene die zich belabberd voelde. Het was de eerste keer in bijna veertig jaar dat hij zich niet had geschoren en hij droeg al twee dagen hetzelfde overhemd.

‘We hebben gisteren belangrijke informatie over William Aerts binnengekregen,’ zei Baert na een poosje. De stilte irriteerde hem. Bovendien vond hij dat Van In en Versavel zich onprofessioneel gedroegen.

‘Ik heb gisteren de hele dag geprobeerd jullie te bereiken,’ voegde hij er verwijtend aan toe.

Versavel besnuffelde zijn oksel en trok een vies gezicht. Daarna concentreerde hij zich op het koffiezetapparaat.

‘William Aerts heeft vorige dinsdag een lijnvlucht naar Rome genomen. Denk je niet dat we ons beter op dat spoor zouden toeleggen, brigadier? Volgens mij heeft iemand die halsoverkop de benen neemt altijd iets te verbergen.’

‘Laat die beslissing maar aan Van In over,’ gromde Versavel tussen zijn tanden.

Baert had natuurlijk gelijk, maar Versavel viel liever dood dan dat toe te geven.

‘Komt de commissaris eigenlijk nog vandaag?’

‘Wil je me een groot plezier doen, Baert?’

De hoofdinspecteur draaide zich half om. ‘Een plezier, brigadier?’ Het klonk als een kinderversje.

‘Hou je mond en laat me met rust,’ sprak Versavel bits.

Baert reageerde als een parkinsonpatiënt. Hij wilde iets doen wat maar niet wilde lukken. Toen hij er eindelijk in slaagde uit zijn stoel te komen, vloog de deur met een klap open. Van In dacht even dat hij op een filmset was aanbeland waar de regisseur net cut geschreeuwd heeft.

‘Ik ben mijn pasje vergeten en die clown aan de ingang wilde me niet doorlaten.’

Versavel grinnikte. Van In gebruikte die smoes minstens één keer in de week.

‘Een nieuwe, zeker?’

‘Een splinternieuwe,’ zuchtte Van In schouderophalend. Hij gooide zijn jas op de haak van de kapstok, negeerde Baert en schonk zich een kop koffie in. Sinds de een of andere idioot het begrip ‘onveiligheidsgevoel bij de burger’ had gelanceerd, wedijverden alle politiekorpsen met elkaar om zoveel mogelijk nieuwe rekruten aan te trekken. De burger moest zich veilig voelen en daarvoor was personeel nodig. Straks beschikte ieder gezin over zijn eigen privé-flik. Van de zware criminaliteit daarentegen lag niemand wakker. Die volgde je op de televisie.

‘Wie was het?’ vroeg Versavel.

‘Robocop 36 of 37. Sla me dood, Guido. Ik houd ze niet meer uit elkaar.’

‘Die jongens bij de receptie doen alleen maar hun plicht,’ protesteerde Baert. ‘Vroeger liep iedereen hier vrij in en uit. Het werd hoog tijd dat daar iets aan gedaan werd.’

Hij doelde op de nieuwe beveiliging die hoofdcommissaris De Kee aan de ingang had laten installeren. Iedere bezoeker moest zich aan de balie legitimeren en het personeel beschikte over een pasje met ingebouwde magneetstrook, waarmee ze de deur van kogelvrij glas konden openmaken.

‘Dan hadden ze het tenminste goed kunnen doen,’ hoonde Van In.

Het was genoegzaam bekend dat het kogelvrije glas in de deur verkeerd gemonteerd was. Een tik met een hamer was voldoende om het in duizend scherven uiteen te laten vliegen. Tot overmaat van ramp was de deur tussen de receptie en de hal van geperst karton. Een flinke peuter kon die met gemak forceren. En als dat niet lukte, kon hij eerst een riotgun uit de wapenkamer halen, want die bevond zich naast de receptie en buiten de beveiligde zone.

Baert slikte de kritiek in stilte. Zijn handen trilden boven het klavier. Zijn hersenen maakten een merkwaardige hormonencocktail aan die zijn bloed omtoverde tot een kolkende bergstroom.

‘William Aerts is in Italië gesignaleerd,’ siste Baert. ‘Maar dat schijnt niemand te interesseren.’

‘Mm,’ snoof Van In. ‘Ik moet toegeven dat onze vriend een goede smaak heeft, maar Hannelore wil per se naar Portugal. Sorry, Baert.’

Versavel keek hem ongelovig aan. Er kwam een dag dat Van In te ver zou gaan en Baert als een te hard opgeblazen ballon uiteen zou spatten.

‘Kom, Guido. Onze Poirot heeft het druk. We gaan eerst thuis mijn pasje ophalen.’

Dat liet Versavel zich geen twee keer zeggen. Nog voor Baert van zijn tweede verrassing was bekomen, liepen beide mannen gnuivend door de gang.

Van In parkeerde de Golf op de Burg, een voorrecht dat alleen de politie en een handvol apparatjiks was gegund. Hij knoopte zijn das los en gooide het knellende ding op de achterbank.

‘De Kee verwacht me om elf uur op zijn kantoor,’ zei hij nonchalant. ‘Maar eerst wil ik met jou een en ander onder vier ogen bespreken.’

‘Je vertrouwt die kerel dus ook niet.’

Versavel bespeelde een onzichtbaar klavier.

‘Baert is een sul en van sullen wordt gezegd dat ze wraaklustig zijn. Het zou me niet verwonderen als onze hoofdinspecteur iedere avond bij de oude verslag uitbrengt van onze activiteiten en daar heb ik een gloeiende hekel aan.’

Ze worstelden zich door de immobiele mensenzee, die als een kudde stompzinnige runderen de doorgang van de Blinde Ezelstraat blokkeerde.

‘Ik neem aan dat we een rustig terras opzoeken,’ giste Versavel.

‘Nood breekt wet, mijn vriend. Sinds er thuis geen Duvels meer te krijgen zijn, ben ik wel verplicht om vreemd te gaan.’

‘Het Huidenvettersplein?’

‘Te veel gekakel, Guido. L’Estaminet lijkt me op dit uur meer geschikt.’

Van In wurmde zich door een meute hysterische Spanjaarden. Een ogenschijnlijk brave huisvader die net de video-opname van zijn leven aan het maken was, schold hem uit voor rotte vis. Het kon Van In geen barst schelen. Hij was immers met voorbedachten rade door het schootsveld van de gelegenheidscameraman gelopen.

Het Koningin-Astridpark wordt soms smalend de groene long van Brugge genoemd, een bijnaam die het amper verdient, want veel meer dan een tiental zieke bomen, een dichtgeslibde vijver en een paar are stug gazon heeft het park niet te bieden. Dat alles dacht Van In, toen hij langs de geklasseerde gevel van het aanpalende Pandreitje liep. Het oude gevangenisgebouw was vijf jaar geleden gesloopt en het braakliggende terrein was na een eindeloos politiek gekrakeel in een troosteloos parkeerterrein getransformeerd. De geïmproviseerde ingreep had het uitzicht van het park geen goed gedaan. De vroede vaderen hadden net zo goed een elektriciteitscentrale op de Burg kunnen neerpoten. Deze disharmonie tussen natuur en commercie bood echter ook een voordeel: toeristen meden de plek als de pest.

Onder het overdekte terras van L’Estaminet was het aangenaam warm. Een vijftiental gehandicapten met bijna evenveel begeleiders had het leeuwendeel van de tafels ingepalmd. Het ging er gemoedelijk aan toe. Van In vond het prettig om even tussen echte mensen te verpozen. Een spastische jongeman begroette hem met een brede grijns. Zijn gezicht zat onder de chocoladesaus en daar genoot hij zichtbaar van.

Van In koos een tafel in de hoek van het terras. Versavel kwam naast hem zitten. Net als Van In vond hij het prettig de gehandicapten te observeren.

‘Ik wilde je spreken over de Pamela-Andersonconnectie,’ viel Van In met de deur in huis.

Versavel was niet zo goed thuis in het heteromilieu. Dat was te zien aan zijn vragende ogen.

‘De siliconentieten, Guido.’

Johan, de exploitant van L’Estaminet, wreef de tafel schoon met een vochtig doek. In tegenstelling tot Versavel wist hij drommels goed wie Pamela Anderson was. De siliconentieten vormden voor hem geen probleem.

‘Twee Duvels?’ vroeg hij.

‘Een Perrier en een Duvel,’ zei Van In toen Versavel een afwerend gebaar maakte.

Johan maakte zich professioneel uit de voeten. Het was niet zijn gewoonte klanten af te luisteren.

‘Met de protheses kunnen we niets aanvangen, Guido. Het valt niet te achterhalen waar die dingen vandaan komen. Ze vormen alleen het bewijs dat Herbert een transseksueel was en dat werpt een nieuw licht op de zaak. Tot gisteren namen we aan dat Herbert een man was. Zijn relatie met de orgieën in de Love leek onduidelijk. Als vrouw daarentegen past hij perfect in het perfide circuit dat Vandaele en consorten hebben gecreëerd. Hoeren worden om de haverklap vermoord.’

Versavel knikte. De Love fungeerde als een bordeel voor een uitgelezen elite, van wie verondersteld werd dat ze heteroseksueel was. Een vermoorde man hoorde in dat schema niet thuis. Voor de zoveelste keer moest hij toegeven dat er met de intuïtie van Van In niet te spotten viel. De commissaris had van in den beginne het juiste spoor gevolgd. De moord op Herbert stond rechtstreeks in verband met de fuiven in de Love.

‘Denk je wat ik denk?’ vroeg Van In. Hij zette begerig zijn lippen aan de Duvel die Johan net had gebracht.

‘Dat er op een van die feestjes iets behoorlijk uit de hand is gelopen,’ zei Versavel mak.

‘Een goed punt van de meester en een bank naar voren,’ grijnsde Van In.

Een van de mentaal gehandicapte meisjes beantwoordde die grijns met een hortende grimas. Naast haar zat de jongeman wiens gezicht onder de chocoladesaus zat. Een begeleidster veegde zijn mond schoon. Dat beviel hem niet. Hij eiste stampvoetend een tweede ijsje. Betaalde naastenliefde was duidelijk een ersatzoplossing. Toch bewonderde Van In het geduld waarmee de hulpverleners met de jongeren omgingen. Als hij gelovig was geweest, had hij nu een gebed gezegd en God om een gezonde baby gesmeekt.

‘Ik kan me niet voorstellen dat in de jaren tachtig in België veel seksoperaties zijn uitgevoerd,’ zei Versavel.

‘Volgens mij zijn er maar een paar instellingen waar dergelijke ingrepen kunnen. Laat Baert de universitaire ziekenhuizen afbellen en morgen weten we wie Herbert was.’

‘Baert heeft al iedere specialist in Vlaanderen aan de lijn gehad,’ zei Van In. ‘Bovendien…’

‘… heb je een hekel aan de man.’

‘Hoe raad je het? Als Baert Herbert identificeert, belt hij stante pede de pers om te melden dat hij een doorbraak in het onderzoek heeft geforceerd.’

‘Vraag het aan Carine.’

Van In schudde het hoofd. ‘Carine heeft een andere klus op te klaren.’

Hij lichtte Versavel in over de undercoveroperatie.

‘Het OCMW heeft zijn medewerking toegezegd. Als iemand van de Zorghe inlichtingen wenst over Carine Neels, krijgt die een maatschappelijk werkster aan de lijn met een gefingeerd verhaal. Volgens het dossier van het OCMW krijgt Carine een minimale uitkering. Haar man heeft haar in de steek gelaten, waardoor ze financieel in de put zit. Als ze binnen de drie maanden haar schulden niet betaalt, wordt ze uit haar flat gezet.’

Versavel kon zijn oren niet geloven. ‘Is De Kee daarvan op de hoogte?’

Het groepje gehandicapten maakte zich klaar om op te stappen. Zij konden tenminste terugvallen op de veilige beschutting van een goed functionerende instelling, een gevoel dat de gewone mens moest ontberen. Van In stak zijn hand op toen de ijsjesverslindende jongeman hem op een kwijlende glimlach trakteerde.

‘Benson im Himmel. Heb jij niet gezegd dat De Kee me om elf uur wilde spreken?’

‘Dat klopt,’ zei Versavel. ‘Je hebt nog welgeteld tien minuten. Zal ik een taxi bellen?’

Van In dronk haastig zijn glas leeg.

‘Ik loop wel, Guido.’

Hij repte zich naar de deur.

‘En ik betaal wel,’ grinnikte Versavel.

Van In draaide zich om.

‘Maak je niet ongerust, Pieter. Straks neem ik de universitaire ziekenhuizen voor mijn rekening.’

‘Dank je, Guido.’

Het gerinkel van sleutels stuitte hem in zijn vlucht.

‘De auto staat op de Burg,’ meesmuilde Versavel.

‘Benson im Himmel,’ sakkerde Van In. ‘Dat was ik vergeten. Had je dat niet eerder kunnen zeggen?’

Versavel haalde twee briefjes van honderd uit zijn portefeuille, legde die op de tafel en volgde zijn chef.

‘Hallo, Amand.’ De stem van Jeroen Plets klonk gespannen. Jane stond achter hem. ‘Jeroen hier. Ik moet je iets vertellen.’

Amand keek naar de buslading hongerige Duitsers die luidruchtig zijn restaurant bestormden.

‘Ik heb niet veel tijd, Jeroen. Het is hier razend druk.’

‘Twee minuten,’ smeekte Plets.

Hoofdcommissaris De Kee zat in de nesten. Dokter De Jaegher was een goede vriend die af en toe een scheve schaats reed. Op zich was dat geen drama. De meeste mannen gingen wel eens vreemd. Vervelend was wel dat de naam van de dokter op de lijst prijkte die Van In op een ongeoorloofde manier had verkregen. De Kee stond voor een dilemma. Als hij Van In op de vingers tikte om zijn weinig orthodoxe werkwijze, zou de opstandige commissaris hem van partijdigheid beschuldigen. Zei hij niets, dan zou De Jaegher een oud dossier openbaar maken. Dat wilde De Kee niet. Niemand hoefde nu nog te weten dat hij tien jaar geleden een jonge agente zwanger had gemaakt en dat De Jaegher de vrucht van die kortstondige lust vakkundig had verwijderd.

Van In wachtte achter de deur tot de grote klok in de gang elf uur aanwees. Hij trok zijn das recht en klopte aan.

De Kee veerde op uit zijn stoel. In plaats van op het knopje ‘binnen’ te drukken, maakte hij zelf de deur open.

‘Wat fijn je te zien, Pieter,’ zei de hoofdcommissaris een tikkeltje te nadrukkelijk.

Ze wisselden een handdruk. De Kee ging achter zijn bureau zitten en nodigde Van In met een breed gebaar uit om tegenover hem plaats te nemen. Het kantoor maakte een vertrouwde indruk, alsof De Kee nooit weg was geweest. Van In liet zijn blik door de kamer dwalen. Alles stond of hing weer netjes op zijn plaats: het ingelijste universitaire diploma, de foto van De Kee met de koning, het kunstwerkje dat De Kee van de Belgische voetbalbond cadeau had gekregen, een ets van het stadhuis en het baseballpetje met het logo van de American Police Federation.

‘En hoe vordert het onderzoek naar de moord op Provoost?’

De Kee kruiste de armen, rolde zijn stoel naar achteren en strekte de benen, net als Edgar Hoover, de legendarische baas van het FBI placht te doen.

‘Ik denk dat het einde van de tunnel in zicht is,’ zei Van In.

‘Hoezo, Pieter?’

Als iemand zei dat het einde van de tunnel in zicht was, betekende dat meestal dat er amper vorderingen waren gemaakt.

‘Voorlopig concentreren we ons meer op de eerste moord,’ zei Van In. ‘En in dat onderzoek verwacht ik spoedig een doorbraak.’

De Kee manoeuvreerde zijn stoel dichterbij en boog zich over zijn bureau.

‘Die vermoorde zwerver interesseert me niet, Pieter Van In,’ fluisterde hij. ‘Als ik je een goede raad mag geven, laat dan die zaak een tijdje rusten. Voor je het weet, raak je verstrikt in een dodelijk kluwen. Op de lijst die je me hebt bezorgd, staan namen van invloedrijke mensen. Het zou wel eens kunnen dat…’

‘Dokter De Jaegher hoeft zich geen zorgen te maken.’

Van In keek de hoofdcommissaris strak aan. De Kee richtte zich op. Aan zijn verstrakkende kaakspieren was duidelijk te zien dat hij zijn best deed om zich te beheersen.

‘En waarover zou dokter De Jaegher zich zorgen moeten maken?’ vroeg hij.

‘Dat weet ik niet. Iedereen maakt in zijn leven wel eens een foutje en als we iedereen die zijn boekje wel eens te buiten gaat voor de rechtbank sleepten, zaten de gevangenissen vol met eerbare burgers.’

Van In veroorloofde zich een hautain glimlachje. Diplomaten piekerden zich suf voor ze dat soort van dubbelzinnige uitspraken deden.

De Kee plaatste zijn handen in zijn nek en rekte zich uit. Hij had de boodschap begrepen. Van In zou De Jaegher met rust laten als niemand nog over het incident met Linda Aerts kraaide.

‘Dat vind ik een redelijk standpunt, Pieter.’

Zijn stem klonk een stuk milder dan een paar minuten geleden. Het was niet de eerste keer dat hij de scherpzinnigheid van commissaris Van In had onderschat.

‘Denk niet dat ik het verloop van je onderzoek wil beïnvloeden, Pieter. Mijn eerste bekommernis gaat uit naar het welzijn van mijn manschappen. Daarom vond ik het mijn plicht een aantal delicate knelpunten met je te bespreken. Maar nu onze strategieën op elkaar afgestemd zijn, kijk ik met spanning uit naar de ontknoping van beide zaken. Gerechtigheid moet geschieden.’

Zelfs geroutineerde politici zouden zich tweemaal bedenken voor ze die onzin door hun strot kregen. De Kee daarentegen vond van zichzelf dat hij zich behoorlijk uit de slag had geholpen.

‘Is dat alles, mijnheer de hoofdcommissaris?’

‘Eén ding nog, Pieter. Voor mij is de zaak-Linda Aerts gesloten, op voorwaarde dat je haar met rust laat. Zolang zij niet officieel in staat van beschuldiging wordt gesteld, blijf jij bij haar vandaan. Is dat duidelijk?’

Van In nam het de oude niet kwalijk dat hij het laatste woord wilde hebben.

‘Daar mag u op rekenen,’ zei hij opgelucht.

De Kee stond op. Hij begeleidde zijn ondergeschikte naar de deur. Het gesprek had amper tien minuten geduurd en de uitkomst ervan was voor beide partijen bevredigend.

Toen Van In de deur uit was, toetste De Kee het nummer van dokter De Jaegher in.

‘Psst.’

Van In wilde net kamer 204 binnenstappen, toen Carine Neels op die manier zijn aandacht trok. Geen bijster originele methode, maar het werkte. Van In draaide zich om in de richting waar het ‘psst’ vandaan kwam. Carine gebaarde dat ze hem wilde spreken. In haar uniform zag de jonge agente er allesbehalve sexy uit.

Van In speelde het spel mee. Samen liepen ze naar de eerste verdieping. Daar stond een lokaal leeg dat uitermate geschikt leek voor een clandestiene ontmoeting.

‘Ik heb groot nieuws,’ fluisterde ze opgewonden.

Van In deed de deur achter zich op slot. Het arme wicht trilde als de vleugels van een kolibrie.

‘U hebt gelijk, commissaris. De Zorghe is een dekmantel voor een prostitutienetwerk. Gisteren kon ik u niet bereiken en…’

‘Rustig, Carine,’ suste Van In.

Hij vroeg zich af of het wel verantwoord was geweest het meisje met die opdracht te belasten. Carine ging zitten.

‘Ilse heeft me vanmorgen gecontacteerd. Ze zei dat een oplossing in de maak was en of ik nog eens langs wilde komen.’

Carine begon steeds gejaagder te spreken.

‘De vzw is bereid mijn schulden en de achterstallige huur te betalen, op voorwaarde dat ik hun een kleine dienst wil bewijzen.’

Er verscheen een blos op haar wangen.

‘Dat heb je toch niet gedaan?’ steigerde Van In.

‘Ilse heeft wat foto’s gemaakt,’ zei ze een beetje uitdagend.

‘Naaktfoto’s?’

Ze knikte.

‘Daarna heeft Ilse me uitgelegd wat er van mij verwacht wordt. Ik moet me gedurende zes maanden ter beschikking houden. In die periode kan ik maximaal twintig keer opgeroepen worden voor een sessie.’

‘Een sessie? Je bedoelt toch niet dat…’

Carine lachte zenuwachtig. Van In kreeg de indruk dat de hele operatie haar opwond.

‘Daar is absoluut geen sprake van,’ zei hij streng.

Carine schudde het hoofd. Maar echt overtuigd kwam dat niet over.

‘Die kerels hebben in ieder geval lef.’

Hannelore kwam onder de douche vandaan. Ze knoopte een witte handdoek als een tulband om haar hoofd en trok een dikke badjas aan. Van In zat in de belendende slaapkamer. Hij peuterde verstrooid in zijn neus.

‘De bal ligt nu in jouw kamp,’ zei hij.

Hannelore kwam naast hem op het bed zitten. Haar badjas bolde een beetje.

‘Ik begrijp je frustratie, Pieter. Hoe dikwijls heb ik je al gezegd dat parketmagistraten zich aan strikte regels moeten houden. Geen enkele onderzoeksrechter zal op basis van wederrechtelijk verkregen bewijsmateriaal een huiszoeking laten uitvoeren.’

‘Omdat een paar van hun collega’s voorkomen op de lijst,’ merkte Van In bitter op. ‘Twee maten en twee gewichten. De letter en de geest van de wet. Het hangt er maar van af wie je bent en hoeveel je kan betalen.’

Hannelore haalde de schouders op. Ze knoopte de tulband los en begon haar glanzende haar droog te wrijven.

‘Volgens de wet moet ik dat arme meisje vragen zich eerst te prostitueren en pas daarna klacht in te dienen,’ zuchtte Van In moedeloos.

‘Geen sprake van. Zelfs een middelmatige advocaat zou die zaak winnen in het voordeel van de vzw. Carine is een politieagente en in die functie mag ze niemand tot een misdaad aanzetten. Het zou me zelfs niet verbazen als zij aangeklaagd werd wegens valsheid in geschrifte. Trouwens, wat zou het opleveren? Misschien is die Ilse een lesbienne die van haar functie profiteert om af en toe een liefje aan de haak te slaan.’

Van In stak gepikeerd een sigaret op, de laatste van zijn rantsoen.

‘Het wordt tijd dat je je oude cursus strafrecht nog eens openslaat,’ glimlachte Hannelore. ‘Me dunkt dat je in de loop der jaren een boel vergeten bent.’

Van In stond op en begon door de kamer te ijsberen. Het onderzoek zat muurvast. Zijn voornaamste hoop lag in de identificatie van Herbert, maar ook die speurtocht had vandaag niets opgeleverd. Van twee ziekenhuizen kregen ze morgen bericht. Als dat negatief was, stonden ze voor een onmogelijke opdracht. Dan bleven alleen nog de ziekenhuizen in het buitenland over, wat gelijkstond met zoeken naar een speld in een hooimijt.

Toen ze aan tafel zaten, ondernam Van In een schuchtere poging om het onderwerp Linda Aerts aan te snijden.

‘Als het parket de machtigen vreest, kunnen we misschien de verschoppelingen aanpakken,’ zei hij sarcastisch.

‘Het communisme is dood, Pieter. En toen het nog leefde, golden daar dezelfde principes. Niemand is gelijk voor de wet. Mensen zijn egocentrische wezens. Daar kan een systeem niets aan veranderen. Magistraten zijn ook maar mensen. We dansen met zijn allen op het slappe koord en proberen met alle middelen ons wankel evenwicht te bestendigen.’

Hannelore deed zich te goed aan een plak gebakken kalfslever. Het stuk vlees zwom in het bloed.

‘Ik was niet van plan een ideologische discussie te beginnen, Hanne.’

‘Dat kan ik me voorstellen,’ zei ze tussen twee happen door. ‘Je zou willen dat ik Linda Aerts laat aanhouden.’

Hannelore propte het laatste stukje lever in haar mond. Ze leek op een vampier die net van een feestje thuiskomt. Van In reikte haar een servet aan.

‘Linda Aerts is een verdachte in de zaak-Provoost. Ik beschik over aanwijzingen…’

‘Aanwijzingen, Pieter. Ik heb bewijzen nodig.’

Van In keek begerig naar het lege pakje sigaretten. Hij had veel zin om naar de nachtwinkel te lopen en zich daarna een stuk in de kraag te drinken.

‘Vandaag de dag valt bijna niets meer te bewijzen,’ zei hij nukkig. ‘Iedereen liegt om zijn eigen vel te redden en het vergt minstens twee getuigen om een onnozele leugen te ontkrachten.’

‘Gelukkig maar,’ riposteerde Hannelore. ‘Ik hoef jou toch niet te vertellen wat het alternatief is. Het VLOK vraagt niet liever dan dat wij alle verdachten stante pede in de gevangenis zouden gooien, strenge gevangenisstraffen eisen en ons niet al te veel bekommeren om de rechten van de verdediging.’

Hannelore wond zich op. Ze kon niet geloven dat haar man met het rechtse gedachtegoed flirtte.

‘Zo bedoelde ik het niet, liefje.’

Van In probeerde zijn kalmte te bewaren. Hij vocht met de redeloze demon die hem dreigde te verscheuren.

‘O nee?’

Met die twee neerbuigende woorden ontketende ze de duivel in zijn ziel.

‘Dat had je niet mogen zeggen.’ Van In voelde zich als een bijna losgewrikte champagnekurk. Waarom deed ze hem dat aan? Ze wist dat hij zou uitbarsten als ze op die manier doorging. ‘Ik dacht dat we beiden aan dezelfde kant stonden,’ fluisterde hij.

‘Natuurlijk, maar…’

Hannelore greep naar haar onderbuik. De pijnscheut was zo hevig dat ze even achterover moest leunen. Van Ins beschermengel gaf de champagnekurk een flinke dreun. De demon trok zich wijselijk terug.

‘Scheelt er iets?’ vroeg hij bezorgd.

‘Maak je geen zorgen, Pieter. Ik vrees dat het vandaag mijn dag niet is.’

Hannelore masseerde de zijkant van haar dijen. Van In zag de pijn in haar ogen. Hij ging naast haar zitten.

‘Het is allemaal mijn schuld,’ zei hij verontschuldigend. ‘Ik weet dat het geen excuus is, maar ik heb een zware dag achter de rug. Het onderzoek zit vast en je weet hoe dolgraag ik met jou naar Portugal wil.’

Hannelore vlijde haar hoofd tegen zijn schouder. ‘Dat is lief van je.’ Ze haalde haar gespreide vingers door zijn haar. Daar kreeg hij altijd kippenvel van. ‘Het spijt me dat ik je met die vuile VLOK’ers heb vergeleken.’

Van In was blij dat zijn woede weggeëbd was. Hij was bijna vergeten dat ze vandaag naar de gynaecoloog was geweest. Een vruchtwaterpunctie was geen pretje. Even overwoog hij om haar te vragen of alles goed was verlopen, maar zag daarvan af. Als zij er niet spontaan over begon, moest hij dat respecteren.

‘Misschien kan ik beter zelf met mevrouw Aerts gaan praten,’ zei Hannelore na een poosje.

Van In tekende met zijn wijsvinger hartjes op haar rug.

‘Als ik de emmer water mag dragen,’ grijnsde hij.

Carine Neels zag er beeldig uit in haar gebloemde nachthemd. De ouderwetse vulpen kraste zwierige letters op het donzige papier van haar dagboek.

‘Ik heb het bevel van commissaris Van In genegeerd. Heb me om tien uur bij Ilse aangemeld. Ze was zeer enthousiast, vroeg of ik eerst een cameratest wilde ondergaan, voor we vanavond echt aan de slag konden. Ze vond dat ik een heel mooi lichaam had en dat ik niet per se naakt hoefde te poseren. Ilse leidde me naar een heuse studio. Ze vroeg of het me stoorde dat er een man aanwezig was, want zij had geen verstand van camera’s. Ik vond het best spannend in de schijnwerpers. De cameraman liet me in ieder geval met rust. Hij stond in de duisternis en sprak gedurende de hele sessie geen woord. Eén ding viel me echter op: de man…’

12

William Aerts had zich verstopt in de slaapkamer van Amand. Vanuit het raam hield hij iedere auto die het parkeerterrein van het restaurant opreed scherp in de gaten. Wachten was iets voor demente bejaarden. Indien het een olympische discipline was geweest, had William de oudjes met plezier hun medailles gegund. Voor hem was wachten zonder te weten wat komen zou een marteling. Hij mat de tijd in seconden, reeg die aaneen tot minuten en vervloekte de kleine wijzer van zijn polshorloge, die als een immobiele menhir de wetten van de mechanica trotseerde.

William had twee dagen in een euforie geleefd, twee dagen die niet langer dan een nanoseconde hadden geduurd.

Brooks en Brouwers arriveerden even voor de middag in het restaurant van Amand. De Engelsman verkeerde in een opperbeste stemming. Hij had de nacht immers doorgebracht met zijn vriendin Penelope. Brouwers had haar gisteren ontmoet in de lounge van het King George Hotel. Vanaf dat moment wist hij waarom Brooks per se op het eiland wilde overnachten. Penelope was een gesofisticeerde vrouw van rond de veertig met slappe, gladde borsten en grote, treurige ogen. Ze deed hem denken aan de slotscène van Homerus’ Odyssee. Net als in het epos van de blinde Griekse dichter oefende deze Maltese Penelope een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit op mannen van middelbare leeftijd. Brouwers had op zijn hotelkamer tweemaal na elkaar gemasturbeerd en dat was al een hele tijd geleden.

William herkende de ex-rijkswachter meteen. Hij begreep niet hoe de bloedhond van Vandaele erin geslaagd was hem zo vlug op te sporen.

Amand reageerde beheerst. Hij begroette de vreemdelingen met een professionele glimlach.

‘Een Belg,’ zei hij nadat Brouwers zich had voorgesteld. ‘Die zien we hier ook niet veel. Welkom in mijn restaurant, heren.’

Brooks en Brouwers namen op het terras plaats onder een linnen parasol. Er woei een verfrissende bries. Op Gozo, het tweede grootste eiland van de Maltese archipel, was de zee nooit veraf.

‘Ik heb gehoord dat u een West-Vlaming bent,’ zei Brouwers minzaam.

‘Dat klopt,’ zei Amand. ‘Ik ben geboren in Knokke.’

Hij overhandigde hun de spijskaart. Brouwers herkende geen enkel klassiek gerecht.

‘Ik kan u de gerookte zwaardvis aanbevelen,’ stelde Amand behulpzaam voor.

Brooks likkebaardde. Nergens was de zwaardvis lekkerder dan bij Amand. Hij knikte enthousiast. Ook Brouwers ging in op de suggestie van Amand en bestelde het voorgerecht. Als hoofdschotel namen ze fenek.

‘Rabbit,’ zei Brooks toen Brouwers om uitleg vroeg. ‘De Maltezers zijn verwoede jagers. Ze schieten op alles wat beweegt. Als je hier een tijdje blijft, zal je merken dat op Malta bijna geen vogels voorkomen.’

De zwaardvis kon wedijveren met de fijnste Schotse zalm. De structuur was iets grover, maar de vlezige plakjes muntten uit door hun milde smaak.

Aerts schonk zich een kleine whisky in. Amand had beloofd hem op de hoogte te houden. Waar bleef hij godverdomme? Aerts dronk zijn glas in een teug leeg. Waarom had Vandaele een huurmoordenaar op hem afgestuurd, vroeg hij zich wanhopig af.

Waarschijnlijk had Provoost zijn mond voorbij gepraat toen het lijk was opgegraven. Hij nam de fles en schonk zich een tweede borrel in. Hij probeerde helder na te denken. Als Vandaele een doodvonnis had uitgesproken, had vluchten geen zin meer. Brouwers zou hem vroeg of laat toch te pakken krijgen. In het milieu werd de ex-rijkswachter niet voor niets de pitbull genoemd.

Ondertussen was het terras aardig volgelopen. Een batterij obers liep zenuwachtig heen en weer. Amand schepte persoonlijk de dampende stukken fenek op hun borden. Het konijn rook heerlijk.

‘Kan ik u met nog iets anders van dienst zijn, heren?’ vroeg hij vriendelijk.

Brouwers keek de Knokkenaar doordringend aan. De brede glimlach om Amands lippen verstrakte.

‘Men zegt dat u alle buitenlanders op het eiland kent, monsieur Amand. Ik zoek iemand en wie weet kunt u me daarbij helpen.’

Brouwers haalde een recente foto van Aerts boven. Amand bestudeerde die gedurende een paar seconden. Hij fronste zijn voorhoofd om de indruk te wekken dat hij zijn geheugen raadpleegde.

‘Het spijt me,’ zei hij na een poos.

‘Een cliënt?’ polste Brouwers voorzichtig.

‘Geen sprake van. Ik kan de Vlamingen die hier langskomen op mijn twee handen tellen. Als die man ooit in mijn restaurant geweest was, zou ik hem onmiddellijk herkend hebben.

‘Sorry,’ zei Brooks. ‘De oogst is karig, maar we hebben er in ieder geval een heerlijke maaltijd aan overgehouden.’

Een ober serveerde hun een kan pittige koffie, een stuk gebak en twee bellen cognac. De borrels werden hun door het huis aangeboden, zei hij.

Brouwers zette zijn zonnebril af. ‘Denk je dat?’

Brooks liet de cognac in het glas walsen. ‘Tell me, you little devil,’ grijnsde hij.

Brouwers joeg de vliegen van het gebak weg, nam een beet en legde het taartje met een vies gezicht terug in de schaal.

‘Tandartsen moeten hier fortuinen verdienen,’ sakkerde hij. ‘Die rotzooi is zo zoet dat zelfs iemand met een kunstgebit er tandpijn van krijgt.’

‘Als je hier woont, word je dat gewoon. Maar vertel me liever wat je ontdekt hebt,’ drong Brooks ongeduldig aan. De nieuwsgierigheid van de SAS-man streelde Brouwers’ ijdelheid.

‘Dat is toch evident, Jonathan. Primo: Amand begroette ons als Belgen. Toen ik hem de foto van Aerts toonde, sprak hij plotseling over Vlamingen. Hij vroeg evenmin waarom we Aerts zochten. Merkwaardig voor een man die zelden landgenoten op bezoek krijgt. Secundo: vanaf het moment dat Amand wist waarom we hier waren, liet hij de bediening aan een ober over. En tertio: ik heb een neus voor mensen die liegen. Volgens mij is Aerts niet ver uit de buurt. Ik denk dat ik hier nog een tijdje blijf rondhangen.’

Dat vond Brooks niet erg. Het vooruitzicht op een tweede nacht met Penelope deed zijn bloed bruisen.

‘Ik ben substituut Martens,’ zei Hannelore kordaat toen Linda Aerts de deur openmaakte. ‘Ik kom in verband met uw klacht tegen commissaris Van In.’

Ze had de Twingo op de oprit van de villa geparkeerd, vlak onder een weelderige eglantier: sub rosa, net als haar missie.

Het bouwsel, opgetrokken in een mengeling van art deco en Oostenrijkse heimatstijl, had tot in de jaren zestig als statussymbool gefungeerd voor een omhooggevallen kunstschilder. Toen die zich op een sombere winteravond had verhangen, liet zijn hebzuchtige familie het ‘eigendom’ openbaar verkopen. Het is algemeen bekend dat een huis waar bloed aan kleeft niet veel opbrengt. Lodewijk Vandaele verwierf het goed voor een appel en een ei en maakte er een discreet bordeel van. Bij gebrek aan inspiratie doopte hij zijn tent Cleopatra.

Linda Aerts had ooit in schoonheid kunnen wedijveren met de gelijknamige Egyptische prinses. Nu leek ze op een opgeblazen mummie.

‘Welke klacht?’ blafte ze.

‘Slagen en verwondingen,’ zei Hannelore. ‘Volgens uw verklaring heeft de politie u gemolesteerd.’

Haar directe aanpak deed Linda uit haar roes ontwaken. Ze trok haar oogleden op en monsterde Hannelore met een wazige blik.

‘Mag ik binnenkomen, mevrouw Aerts?’

Linda woelde door haar ongekamde haren. Ze haalde de schouders op en zette een stap achteruit.

‘Waarom niet,’ zei ze met een dubbele tong.

Binnen stonk het naar muffe kussens, zure sigarettenrook en verschaald bier.

‘Ik was net aan het ontbijten,’ zei Linda. ‘Trek in een kop koffie?’

Hannelore knikte. Ze volgde Linda door de gelagzaal naar de keuken. Zelfs Van In zou deze puinhoop te gortig gevonden hebben. Schimmels vochten om een plaatsje op de aangekoekte borden op het aanrecht. Overvolle asbakken bevuilden de lucht met microscopisch kleine partikels. De kattenbak was in weken niet ververst en verspreidde een pregnante geur die haar de keel dichtsnoerde. Hannelore dacht aan de lessen prenatale gymnastiek en probeerde oppervlakkig adem te halen.

‘Die snotsnuiver heeft twee emmers water over mijn kop uitgekieperd. En dat in 1997. Kunt u zich dat voorstellen?’

Linda spoelde een kop schoon onder de kraan. Hannelore kreeg er spijt van dat ze ja had gezegd toen Linda haar koffie had aangeboden. Ze herkende de platte geur van slappe kostschoolkoffie die te lang op een verwarmingsplaat heeft gestaan.

‘Bij het parket wordt uw klacht bijzonder ernstig genomen, mevrouw Aerts. Mishandeling en ongewenste intimiteiten zijn onvergeeflijk, zeker als een politieman zich daaraan schuldig heeft gemaakt.’

‘Ongewenste intimiteiten,’ lachte Linda schel. ‘Voor mijn part mag iedereen mijn emmer vullen, als ze daar tenminste ook voor betalen.’

‘Uw emmer, mevrouw Aerts?’

‘Kind toch. Mannen zien alles groots. Als ze een theelepeltje van hun smurrie kwijtraken, spreken ze al van een emmer.’

Hannelore schoof haar kop koffie terzijde. Linda grijnsde breed. Haar gebit vertoonde veel gelijkenissen met een conglomeraat van zwarte lavastenen. Ze liet zich in een stoel neerploffen en vulde haar kopje met Elixir d’Anvers.

‘Wilt u melk?’

Hannelore dacht aan de smurrie en de emmer. Ze schudde van nee.

‘Een slokje Elixir?’

Zonder haar antwoord af te wachten, stond Linda op. Ze nam een glas uit de keukenkast en vulde het met de zoete likeur.

‘Hebt u al een andere advocaat onder de arm genomen, mevrouw Aerts?’

Hannelore nipte kwansuis van haar glas. Ze probeerde haar walging te onderdrukken. Ze dronk omdat het belangrijk was het vertrouwen van Linda te winnen.

‘Pff.’

Ongelooflijk hoeveel minachting een woordje zonder betekenis kan uitdrukken. Van In mocht tevreden zijn. Zonder advocaat stond ze machteloos.

‘Provoost heeft zijn verdiende loon gekregen. Ik heb die klootzak niet nodig. Hij was niet beter dan de anderen.’

‘De anderen?’

De lach die Linda produceerde, had wijlen Fellini in extase gebracht.

‘Vandaele is een varken. De Jaegher is een gefrustreerde worm, Vervoort verdient de doodstraf en Deflour mag voor mijn part van zijn orgel springen.’

‘En Brys?’

Linda schrok. ‘Johan was een lieve jongen,’ zei ze met een snik.

‘Was?’

Hannelore keek de verlepte vrouw recht in de ogen. Niets is zieliger dan een alcoholicus die emotioneel wordt. Linda greep naar de fles en schonk haar kop opnieuw vol. Ze beefde amper. De gretigheid waarmee ze dronk, bewees dat ze in het laatste stadium verkeerde.

‘U hebt hem dus goed gekend?’

Linda veegde een traan weg. Johan Brys was haar god geweest. Indien ze destijds op zijn aanzoek was ingegaan, woonde ze nu in een riante villa, beschikte ze over personeel en bracht ze haar vakanties door in exotische oorden. Als jong meisje had ze daar iedere nacht van gedroomd.

‘Johan kwam hier af en toe,’ zei ze. ‘Voor hij minister werd uiteraard.’

Hannelore knikte begrijpend. Ze kneep haar ogen dicht en nam een slok van de Elixir. Het zoete goedje deed even deugd. Daarna liet het een brandend spoor na in haar ingewanden.

‘Nog een slokje?’

Linda begon de mondaine trut sympathiek te vinden. Ze vulde haar glas tot de rand. ‘Ik ben ooit nog schoonheidskoningin geweest.’ Ze stond op en waggelde naar de verhakkelde keukenkast.

Hannelore gruwde van de blauwe spataderen en de harde, verschraalde huid die haar plompe kuiten omspande.

‘Ziet u Johan nog vaak?’

Het klonk banaal. Linda draaide zich om en sloeg haar kamerjas open. Het katoenen nachthemd dat ze eronder droeg, verhulde haar uitgezakte lichaam amper.

‘Wat zou u doen, als u een man was?’

Hannelore trachtte haar medelijden te verbergen door een slok van de Elixir te nemen.

‘Gelukkig ben ik geen man,’ zei ze.

Linda knoopte haar kamerjas weer dicht en concentreerde zich op de inhoud van de keukenkast.

‘Waar is dat verrekte ding?’

‘Doet u toch geen moeite, mevrouw Aerts.’

Linda zat gehurkt voor de keukenkast.

‘In 1979 was ik miss West-Vlaanderen,’ kreunde ze. ‘Waar is die verdomde beker toch?’

Het gekletter van serviesgoed overstemde haar geweeklaag.

‘Ik geloof je, Linda. Het is je trouwens nog altijd aan te zien.’

Linda kalmeerde nu Hannelore haar bij de voornaam noemde. Ze staakte abrupt haar nutteloze queeste.

‘Meen je dat?’

Op haar vervallen gezicht bloeide een spontane glimlach open. Ze trok zich recht en kwam weer aan de tafel zitten.

‘Johan heeft een goede smaak. Bovendien is hij erg intelligent. Dat hij minister is geworden, heeft me nooit verwonderd.’

Linda was de beker totaal vergeten. Hannelore hief haar glas en knipoogde. Ze vond haar tactiek walgelijk. Om zichzelf te kastijden, dronk ze haar glas in één teug leeg. Het was te hopen dat de baby de alcoholgenen van Pieter had geërfd.

‘Je had ze moeten kennen,’ zei Linda nostalgisch.

‘Ze?’

Linda zocht in een verfomfaaid pakje zenuwachtig naar een sigaret. Hannelore schoof haar glas terzijde en haalde een pakje John Players uit haar handtas. Ze bood Linda een sigaret aan.

‘Dank je. Ik zat net zonder.’

‘Wie bedoel je met ze?’

‘Johan, Provoost en William. Ik koos natuurlijk voor de verkeerde.’

‘Houd het pakje maar,’ zei Hannelore.

‘Neem er ook eentje,’ stelde Linda voor.

Hannelore bood geen weerstand aan de verleiding. Na de eerste trek voelde ze zich als een communist die zijn joodse buurman aan de Gestapo heeft verlinkt. In het belang van het onderzoek dan maar, dacht ze. Die smoes gebruikte Pieter ook als hij iets mispeuterd had.

‘Je kon dus kiezen,’ zei Hannelore.

De Elixir miste zijn uitwerking niet. De combinatie van likeur op een nuchtere maag en een lekkere sigaret zorgden voor een euforisch gevoel dat ze sinds haar studententijd niet meer had gekend.

‘Johan, Yves en William waren boezemvrienden,’ giechelde Linda.

‘Yves Provoost?’

‘De alom gerespecteerde advocaat. God hebbe zijn ziel,’ proestte ze uit. ‘Ik kon ze alledrie krijgen. Ze waren gek op mijn lijf.’

‘Typisch mannen,’ glimlachte Hannelore. ‘Mooie vrouwen hebben altijd pech.’

‘Dat kan je zeggen.’

Linda begon met een dubbele tong te spreken. De sigaretten die ze in een hoog tempo opstak, rookten voor een groot deel nutteloos op in een van de stinkende asbakken.

‘Het waren dus jeugdvrienden?’

Linda knikte enthousiast. Haar ogen stonden glazig. Hannelore wist niet goed of ze op die manier nog verder kon gaan. Dit leek even wreed als de waterbehandeling waartegen Linda zo heftig had geprotesteerd.

‘Johan was de verstandigste, Yves was de rijkste en William had de grootste. Begrijp je wat ik bedoel?’

‘Zo slecht hebben jullie toch niet geboerd,’ suste Hannelore.

William Aerts had in vijftien jaar zestien miljoen opzijgezet. Als zakenman kon je hem bezwaarlijk een mislukkeling noemen.

‘Pff. De tent is nog altijd niet van ons. Dat komt door Vandaele. De schurk laat nooit ofte nimmer zijn prooi los. Voor iedere dienst verlangt hij een tegenprestatie. Ik heb hem ooit een videoband van The Godfather opgestuurd. Je kent die film toch?’

Hannelore knikte. Linda giechelde. Ze was nog altijd trots op dat wapenfeit.

‘Ik heb er een briefje bijgevoegd met de vraag of Marlon Brando zich aan zijn voorbeeld had gespiegeld.’

‘En?’

‘William heeft me een pak rammel verkocht, maar dat kon de pret niet bederven.’

Linda was nu niet meer te stuiten.

‘Vandaele houdt zijn pupillen stevig onder de knoet. Hij heeft Johan in de partij geloodst en zonder zijn invloed was Provoost al jaren geleden in de gevangenis beland. Als er iemand schuldig is, dan is het Vandaele wel.’

‘Waarom denk je dat?’ vroeg Hannelore koel.

Linda nam royaal van de Elixir d’Anvers. Ze begon te hakkelen.

‘Je gaat m-me toch niet w-wijsmaken dat het g-gerecht die s-schurk niet kent? Iedereen w-weet toch w-wat de man heeft uitge-s-spookt.’

Linda streek een lucifer aan. Ze maakte een onhandige beweging. Het ging allemaal razendsnel. Plotseling stond haar nylon kamerjas in lichterlaaie. Ze sprong op als een impala die de geur van een naderende leeuw heeft opgesnoven. Hannelore daarentegen bleef verbouwereerd zitten. Linda sloeg als een bezetene om zich heen. De vlammen likten aan haar dijen.

Het is merkwaardig hoe traag toeschouwers soms op een noodsituatie reageren. Het kostte Hannelore een flinke dosis wilskracht om die verlammende betovering te doorbreken. Ze veerde op, vulde een vuile pan met water en bluste de brand. Van In zou lachen wanneer zij hem straks het verhaal vertelde. Hannelore betrapte zich erop dat ze moeite had haar gezicht in een ernstige plooi te houden. Linda daarentegen begon zachtjes te jammeren.

‘Doet het pijn?’

Hannelore nam de schade op. De onderste helft van haar kamerjas was volledig weggebrand. De verkoolde nylonresten verspreidden een afschuwelijke stank.

‘Het gaat wel,’ zei ze beduusd.

Linda schortte ongegeneerd haar katoenen nachthemd op. Daaronder droeg ze een minuscuul slipje dat als een witte driehoek tussen de vetplooien opbolde. Een van haar dijen was ernstig verbrand. Op die plaats vormden zich brandblaren. Een strook huid van tien bij twintig centimeter leek op een slordig aangebrachte strook behangselpapier.

Hannelore vulde de pan opnieuw en overgoot de brandwonde. Het water stroomde over de keukenvloer.

‘Waar is de badkamer?’

Hannelore herinnerde zich uit een preventiefilm dat de schade alleen beperkt kon worden als ze de verbrande plek onder stromend water hield.

Linda wees naar boven.

In de kuip van de douche lag een stapel stinkend wasgoed. Hannelore schopte het vuile linnen opzij en duwde Linda naar binnen. Daarna besproeide ze de brandwonde met ijskoud water. Linda gilde hartverscheurend, maar daar trok Hannelore zich niets van aan. Ze had al haar kracht nodig om haar patiënt in bedwang te houden.

Tien minuten later was ze bijna even doorweekt als Linda, die voortdurend schreeuwde dat het genoeg was. Ze stopte pas met krijsen toen Hannelore de kraan dichtdraaide. De badkamer stond half onder water. Beide vrouwen dropen als natte honden.

‘En nu bel ik een ziekenwagen,’ zei Hannelore kordaat.

‘Nee,’ riep Linda hysterisch. ‘Ik wil niet naar een hospitaal.’

Zoals de meeste mensen met een drankprobleem was ze doodsbang voor een opname in een ziekenhuis, want daar waren alcohol en sigaretten taboe.

Hannelore liet zich echter niet vermurwen. Ze rende de trap af. Toen ze binnengekomen was, had ze gezien dat de telefoon beneden stond. Linda hinkte haar achterna.

‘Alsjeblieft, niet bellen,’ smeekte ze. ‘Verwittig mijn huisarts. Als hij zegt dat ik naar het hospitaal moet, dan ga ik.’

Hannelore draaide zich bruusk om. Quid pro quo, dacht ze.

‘Indien ik met zekerheid wist dat je me alles verteld had, dan…’

‘Vraag maar,’ tierde Linda wanhopig.

Hannelore overwoog de voor- en nadelen. De brandwonde zag er niet ernstig uit. Met een zalfje en een paar pijnstillers was Linda zo weer de oude. Als de huisarts geen bezwaar maakte, kon niemand haar van nalatigheid beschuldigen.

M’Dina doemde als een roze zandkasteel op aan de horizon. De rijzende zon kleurde de oude stad met de tinten van het palet van een impressionistisch schilder in. William Aerts negeerde het idyllische schouwspel en stuurde de opgefokte Toyota over de steile helling in de richting van Valletta. Gisteren was Brouwers onverrichter zake vertrokken. Of was dat een afleidingsmanoeuvre geweest? Aerts kende de reputatie van de ex-rijkswachter. Zijn aanwezigheid op het eiland vormde een onomstotelijk bewijs van de vastberadenheid waarmee Vandaele hem te pakken wilde krijgen.

De voorbije nacht had Aerts allerlei scenario’s liggen bedenken. Pas toen hij vanmorgen in Het Laatste Nieuws het uitgebreide verslag over de moord op Yves Provoost had gelezen (de krant bereikte het eiland met enkele dagen vertraging), nam hij het drieste besluit terug te keren naar België. Dat was volgens hem de enige manier om zijn hachje te redden. Nu Provoost dood was, kon hij zich verschuilen achter de Belgische wet. Die voorziet immers dat een beschuldigde in bepaalde gevallen een beroep kan doen op het principe van de schulduitsluiting. Volgens het strafwetboek kan een verdachte pas tot een gevangenisstraf veroordeeld worden als hij aan bepaalde voorwaarden voldoet. Zo moet hij bijvoorbeeld geestelijk gezond zijn. Deze regel wordt door vele advocaten handig aangegrepen om hun cliënten uit de gevangenis te houden. Een van de minder bekende gronden om voor schulduitsluiting in aanmerking te komen, is morele druk. Als de verdediging kan aantonen dat zijn cliënt een misdaad heeft begaan omdat hij daartoe moreel gedwongen werd, moet een rechter de beschuldigde in principe vrijspreken of ten minste toch een milde straf opleggen. In het geval van Aerts kon dat hoogstens een paar jaar opsluiting betekenen en die waren hem liever dan een zekere dood. Toen hij Dani begroef, stond hij bij Vandaele voor een half miljoen in het krijt. Zonder uitstel van betaling was hij ongetwijfeld failliet gegaan. Vandaele had een minnelijke schikking voorgesteld op voorwaarde dat hij het lijk zou begraven. In normale omstandigheden zou de rechtbank die argumentatie volgen en eerder geneigd zijn de opdrachtgever aan te pakken dan de loopjongen. Door het schandaal openbaar te maken, viel tevens de noodzakelijkheid van de moord weg. Met een beetje geluk was hij voor de lente weer op Malta.

13

Van In lunchte sober. Hij beperkte zich tot koffie en twee sigaretten. De boterhammen met kwark, die Hannelore vanmorgen voor hem had ingepakt, lagen ongeopend in de papiermand. De koffie was slap en de sigaretten deden hem hoesten. De toekomst zag er somber uit. Hij zat met twee moordzaken opgezadeld. De aanwijzingen waren schaars en tot overmaat van ramp had Guido zich ziek gemeld. Tegen zijn zin had Van In de twee resterende ziekenhuizen gebeld en ook daar kreeg hij te horen dat geen enkele patiënt die in de jaren tachtig een seksoperatie had ondergaan, aan het profiel van Herbert beantwoordde en dat verbaasde hem niet. De meeste mannen die in die tijd dat soort van metamorfose wilden ondergaan, waren ouder dan vijfentwintig. Maar zoals Van In al vroeger had opgemerkt: deze keer zou niemand hen van onzorgvuldigheid kunnen betichten.

En dan was er nog Baert, die hem de hele voormiddag op de zenuwen had gewerkt met ellenlange uiteenzettingen over misdaadanalyse. Wat hem echter het meest verontrustte, was het verbod van De Kee om bij de ondervraging van Linda Aerts aanwezig te zijn en de onwettige afwezigheid van Carine Neels.

Van In overwoog twee mogelijkheden. Hij kon zich bezatten of een kijkje gaan nemen bij zijn undercoveragente. De grote klok in de kantine vrat de minuten langzaam op. Het was pas halfeen. Nog vier uur in het gezelschap van Baert doorbrengen leek Van In een onmogelijke opdracht. Als hij nu eerst twee Duvels dronk en daarna Neels ging opzoeken? Het vooruitzicht om de rest van de dag op die manier te doden, trok hem wel aan. Alleen Baert was een storende factor. Als Van In er zonder wettige reden vanonder muisde, kon hij daar morgen verantwoording voor afleggen bij De Kee en daar had hij geen zin in. Zijn ontsnappingsplan vergde een creatieve aanpak.

Van In toetste het nummer van de meldkamer in. Als hij zich niet vergiste, was Bruynoghe van dienst.

‘Hallo, Robert. Van In hier. Zou je me een groot plezier willen doen?’

Agent Bruynoghe grijnsde toen Van In hem uitlegde wat hij van plan was. Het was een publiek geheim dat Baert in het korps weinig vrienden telde.

‘Komt in orde, commissaris.’

‘Bedankt, Robert. Noteer dat je er een van me te goed hebt.’

Bruynoghe vormde het nummer van kamer 204.

‘Hallo, hoofdinspecteur Baert. Kan ik in verbinding treden met commissaris Van In?’

Baert gruwde van de archaïsche taal die sommige lagere echelons hanteerden.

‘De commissaris is aan het lunchen,’ sprak hij formeel. ‘Kan ik je helpen?’

‘Ik heb net de gouverneur aan de lijn gehad en die wil de commissaris dringend spreken.’

Baert stelde geen vragen meer. Hij holde naar de kantine en verwittigde Van In.

Hannelore reed stapvoets door de Steenstraat en parkeerde de Twingo op de Markt, pal voor een van de frietkramen. Het plein was pas heraangelegd en zo goed als verkeersvrij gemaakt. De verbinding Steenstraat-Wollestraat was intact gebleven, maar parkeren was er ten strengste verboden.

Een jonge agent gebaarde dat Hannelore moest doorrijden, een bevel dat ze ostentatief negeerde.

Aan het frietkraam bestudeerde een Frans echtpaar van middelbare leeftijd luidkakelend de menukaart.

‘Je n’y comprends rien du tout,’ zei de Française verontwaardigd, alsof de woorden frieten, mayonaise en hotdog compleet onherkenbaar zijn.

‘Ik wil een grote portie frieten met stoofvlees.’ Hannelore duwde de kwebbelende grenouille opzij.

‘Ça ne va pas, non?’ beantwoordde de vrouw dat ruwe gebaar.

Haar man wilde ook iets lelijks zeggen, maar toen hij Hannelore met een kennersoog monsterde, beet hij op het puntje van zijn tong.

‘Eh bien, Gerard?’ Het gerimpelde kreng keek haar echtgenoot vernietigend aan.

‘Hela, madammetje. Ejje gèn oren dè?’ Een verbolgen agent beende dreigend in de richting van Hannelore.

‘Wat had u gewenst?’ vroeg de exploitant van het frietkraam. De man, een kale dertiger met een neus als een hakmes, had liever geen trammelant met de politie.

‘Een grote portie met…’

De rest van haar zin ging verloren in het gedreun van een pneumatische hamer. Het was halfeen. Een ploeg bouwvakkers ging plichtsgetrouw aan het werk.

‘Mag ik jun identiteitskoarte een kè zien, madammetje,’ brieste de agent. ‘Je wit toch dajje ier nie mag parkeren.’

Hannelore gooide haar hoofd in haar nek. ‘Ik parkeer niet, mijnheer de agent. Ik stationeer,’ repliceerde ze vinnig.

De Française koos onmiddellijk de kant van de dienaar van de wet. Ze stootte haar man aan en knikte goedkeurend.

De agent, een dubbelganger van Clint Eastwood, compleet met heupholster en trommelrevolver, stond even met de mond vol tanden.

‘Madame heeft gestudeerd,’ zei hij iets beschaafder.

‘Ik wil een portie friet met stoofvlees.’

Hannelore wendde zich tot de exploitant van het frietkraam. De arme man keek haar met wanhopige ogen aan.

‘En doe er maar wat augurk bij.’

Hannelore glimlachte triomfantelijk. Ze bekeek de flik van top tot teen.

‘Ik ben zwanger en ik heb honger,’ zei ze met een dubbele tong.

Drie Elixirs op een nuchtere maag eisten hun tol. Hannelore wankelde en kon zich nog net vastklampen aan Gerard, die onmerkbaar dichterbij was geschuifeld.

‘Ik stel voor dat u de rest op het politiecommissariaat uitlegt, madammetje. Volgens mij bent u zo zat als een kanon,’ zei de agent iets minder onvriendelijk.

‘Ik, dronken?’

Hannelore zocht opnieuw steun bij Gerard en dit tot groot ongenoegen van zijn trouwe harpij.

De agent haalde zijn portofoon boven en riep de meldkamer op.

‘Problemen, Delille?’ vroeg plotseling iemand naast hem.

Agent Delille herkende die stem uit de duizend. Hij protesteerde dus niet toen Van In hem de portofoon uit handen nam.

‘Van In hier. Maak je geen zorgen, Robert. Ik heb de zaak volledig onder controle. Over and out.’

‘Commissaris, ik wist niet dat…’

‘Het is al goed, Delille. Denk maar niet dat je iets verkeerds hebt gedaan. Ik ken mevrouw. Ze woont samen met een nietsnut van een vent, die haar iedere dag op stang jaagt.’

Agent Delille knikte begrijpend. Zijn eer was tenminste gered.

‘Ik wil frieten,’ smeekte Hannelore. In haar hoofd draaide een carrousel met op en neer bewegende paardjes.

‘Monsieur,’ smeekte Gerard. Hannelore leunde zwaar op zijn schouder. De Fransman deed zijn uiterste best om haar staande te houden. Van In zette een stap naar voren en ontlastte de Fransman. Hij ondersteunde Hannelore en sleepte haar naar de dichtstbijzijnde bank.

‘Zorg jij voor frieten, Delille.’

Hannelore zeeg neer als een wassen beeld dat te lang in de zon heeft gestaan. Ze zag er afschuwelijk bleek uit.

‘Zal ik een dokter roepen?’

Hannelore dacht aan Linda Aerts. Een ziekenhuis was de laatste plaats waar ze wilde belanden.

‘Laat me eerst eten, Pieter. Een paar happen en ik voel me weer kiplekker.’

Door haar halfgesloten oogleden zag ze een blauwe schim die haar warme hapjes toestopte.

Hannelore verslond de frieten, de heuvelhoge toef mayonaise en het bruinzwarte stoofvlees. Toen ze haar wolvenmaaltijd beëindigd had, liet Van In Delille een cola halen. Hij stak zenuwachtig een sigaret op.

‘Gaat het?’ vroeg hij na een poosje.

Hannelore likte een klodder mayonaise van haar bovenlip. ‘Veel beter,’ grijnsde ze.

Agent Delille spoorde een aantal nieuwsgierige toeristen aan door te lopen. Hier was niets aan de hand.

Van In reikte Hannelore de cola aan. Ze glimlachte dankbaar en dronk het blik in één teug leeg. De suiker in het drankje pepte haar op.

‘Dit is de eerste en de laatste keer dat ik in jouw voetsporen treed, Pieter Van In. Jouw manier van werken is ronduit slopend.’

Hannelore vertelde wat er gebeurd was.

‘Het is dus weer mijn schuld,’ zei Van In gelaten. ‘Je mag blij zijn dat ik toevallig langskwam, anders zat je nu uit te puffen in de amigo.’

‘Wordt het pad van iedere jonkvrouw niet gekruist door een dappere ridder?’

De invloed van de Elixir d’Anvers was duidelijk nog niet uitgewerkt. Van In keek om zich heen. Naast hen waren een paar Japanners neergestreken en die fungeerden als lokvogels voor de rest van de groep. Binnen de tien seconden zaten Van In en Hannelore midden in een roedel kwebbelende Aziaten. Gelukkig verstonden de gele broeders de onzin niet die Hannelore uitkraamde.

‘Ben je nog altijd dronken?’

‘Ik, dronken? Na drie van die likeurtjes? Ben je gek? Ik was misselijk, Pieter Van In, misselijk van de honger.’

‘Natuurlijk,’ suste Van In.

‘Ik was misselijk,’ hield ze koppig vol.

‘Mea culpa. Wat er ook van zij, je hebt geboft dat ik in de buurt was.’

‘Dat denk je maar.’

Hannelore rommelde in haar handtas en haalde haar legitimatiekaart boven.

‘Voor zover ik weet, heeft een agent nog nooit een substituut van de procureur des Konings laten oppakken wegens foutparkeren.’

‘Emancipatie,’ zuchtte Van In. ‘Jullie zijn geen haar beter dan de mannen.’

‘O ja? Wat had jij dan gedaan?’

‘Niets, liefje. Alle agenten kennen mij persoonlijk. Ik heb geen kaartje nodig.’

‘Vuile smeris,’ giechelde ze.

Van In stak zijn tong uit. Dat gebaar herkenden de Japanners wel. Ze lachten hem gedisciplineerd uit. Voor Hannelore kon de pret niet op.

‘Iedereen weet toch dat de wijzen uit het Oosten komen,’ gniffelde ze.

Van In wierp de Japanners een woedende blik toe en stak zijn tong naar hen uit.

‘Vertel me liever wat je staat van dronkenschap aan informatie heeft opgeleverd.’

Meester Wilfried Buffel woonde in een vooroorlogs huis aan de Maria-van-Bourgondiëlaan. Een laag muurtje met dito hek vormde een symbolische afsluiting tussen een keurig onderhouden voortuin en het trottoir.

Hannelore parkeerde de Twingo in de berm naast het kanaal. Het lawaai van een afwateringssluis een eind verderop leek op het geraas van een Ardense cascade. Het ruisende water gaf de stilte waarin de huizenrij lag te soezen een idyllisch tintje.

‘Ik vraag me af hoe een gepensioneerde onderwijzer ons verder zal kunnen helpen,’ zei Van In sceptisch.

Hannelore haalde de schouders op. Mannen snappen nu eenmaal niets van vrouwelijke intuïtie.

‘Laten we eerst kijken of de man thuis is,’ zei ze zakelijk.

Wilfried Buffel zat een boek te lezen bij het raam. Hij zag hoe Van In en Hannelore op zijn voordeur afstevenden. Door de glas-in-loodramen konden zij hem niet zien, als ze hun neus tenminste niet tegen het glas aandrukten. Voor alle zekerheid sloop meester Buffel voorzichtig naar de gang. Hij was argwanend geworden sinds hij vorig jaar door een stel mooipraters voor vijftigduizend frank was opgelicht.

Hannelore belde aan. Hoewel de oude onderwijzer zich op het gerinkel had voorbereid, schrok hij.

‘Ik heb zo een vermoeden dat hij niet thuis is,’ hoorde hij de man zeggen.

‘Geduld, Pieter. De man is tweeënzeventig. Ik vraag me af hoe snel jij zult reageren, wanneer je zo oud bent.’

De vrouw had een aangename stem.

‘En jij verwacht dat die oude man zich nog iets zal herinneren van een leerling aan wie hij dertig jaar geleden les heeft gegeven?’

Wilfried Buffel snoof verontwaardigd. Wat dacht die man wel? De benen wilden niet goed meer mee, maar met zijn geheugen was niets aan de hand. Hij maakte wat kabaal met een binnendeur, wachtte een paar seconden en maakte de voordeur open.

‘Meester Buffel?’ vroeg de vrouw met pretlichtjes in haar ogen.

‘Daar spreekt u mee, juffrouw.’

‘Ik ben Hannelore Martens. Ik werk voor het parket. En dit is commissaris Van In van de Brugse politie. Mogen wij u even storen?’

Buffel liet hen binnen in de salon. Hij ging op zijn vertrouwde plaats bij het raam zitten. Je wist maar nooit wat er gebeurde. Op de vensterbank stond een aarden tabakspot. Als hij die door het raam gooide, zou het glasgerinkel de buren alarmeren. Dat hoopte hij tenminste.

‘Het gaat over een oude leerling en collega van u, meester Lodewijk Vandaele,’ viel Hannelore met de deur in huis.

Buffel bracht zijn hand naar zijn hoofd. Hij streek door zijn dunne, grijze haren. Waarom had hij in godsnaam de deur opengemaakt? Die verdomde beroepstrots toch.

‘Lodewijk Vandaele,’ herhaalde Hannelore geduldig.

Van In pulkte in zijn neus. Dit kon een tijd duren, dacht hij pessimistisch.

‘Dat is allemaal zo lang geleden, juffrouw.’

‘Kom, kom, meester. Onderwijzers beschikken doorgaans over een prima geheugen. Mijn eigen oude onderwijzeres kan zich nog haarscherp herinneren wat voor jurkje ik op mijn eerste communie droeg.’

Ze lachte zo innemend dat Buffel niet langer weerstand bood. Hij griste zijn pijp van het bijzettafeltje en stopte die met tabak uit de pot op de vensterbank. Van In stond op en hield zijn aansteker in de aanslag. Hij had nu tenminste een troost: als de oude rookte, mocht hij dat ook.

‘Lodewijk Vandaele is bijna tien jaar mijn collega geweest. Ik gaf les in het eerste leerjaar. Hij stond in de vierde klas. Toen zijn vader stierf, heeft Lodewijk het onderwijs vaarwel gezegd en het familiebedrijf overgenomen.’

Buffel nam een gezapige trek van zijn meerschuimen pijp.

‘Daarna heeft hij het zeer ver geschopt.’

‘Hoe was hij als onderwijzer?’ vroeg Hannelore.

Buffel had die vraag verwacht. Hij wist nu wat het doel van hun bezoek was.

‘Ik dacht dat die zaken verjaarden, juffrouw.’

Zowel Van In als Hannelore keek de onderwijzer verbouwereerd aan.

‘Welke zaken, mijnheer Buffel?’

De oude man blies een dikke rookwolk door de kamer. Op die manier hoefde hij zijn bezoekers niet recht in de ogen te kijken.

‘In die tijd gebeurde het wel vaker dat een leerkracht de grenzen van de toelaatbare affectie overschreed.’

Van In had al menige definitie van pedofilie gehoord, maar het eufemisme dat Buffel hanteerde, klonk bijna kindvriendelijk.

‘Is hij daarvoor veroordeeld?’ vroeg Hannelore koel.

Meester Buffel zuchtte. De vrouw was te jong om te weten hoe dat soort van schandalen vroeger werd geregeld.

‘Lodewijk gaf les aan een katholieke school juffrouw. De pastoor suste de ouders en het parket seponeerde de klacht. Zo ging dat in die tijd.’

Van In knikte. Toen hij studeerde, had iedere school nog zijn eigen dijenstreler.

‘Herinnert u zich nog de namen van de kinderen voor wie Vandaele een overdreven affectie betoonde?’

De oude man zuchtte opnieuw.

‘Provoost, Brys en Aerts misschien?’

Buffel legde zijn pijp terzijde en maakte daarbij bewust een eind aan het rookgordijn.

‘Ik heb het bericht in de krant gelezen,’ zei hij terneergeslagen.

‘Denkt u dat Lodewijk Vandaele Provoost heeft vermoord?’ vroeg Hannelore.

Die vraag bracht Buffel in verwarring.

‘Daarvoor komt u toch,’ sprak hij met een wanhopige blik in de ogen.

Van In drukte zijn sigaret uit. De oude kon wel eens gelijk hebben. In de vakliteratuur had hij daar destijds een en ander over gelezen. Naar het schijnt, blijft de band tussen pedofiel en slachtoffer levenslang bestaan. In Amerika waren gevallen bekend van pedofielen die hun pupillen meer dan twintig jaar na de feiten hadden vermoord en dat meestal om een banale reden. Voorwaarde daarvoor was dat pedofiel en pupil met elkaar bevriend bleven. Hoewel er geen sprake meer was van seksueel contact, probeerde de pedofiel zijn volwassen vriend psychisch toch aan zich te binden. Dat verschafte hem twee bronnen van genot. Als zijn pupil huwde, voelde de pedofiel zich superieur aan de echtgenote, die hij als een tweede keus beschouwde. Bovendien wist hij dat als het paar kinderen kreeg, hij in de beste positie verkeerde om als vriend van de familie opnieuw zijn kans te wagen.

‘Had Provoost kinderen?’

Hannelore keek Van In onbegrijpend aan.

‘Een zoontje en twee dochters. Waarom? Je denkt toch niet dat Vandaele Provoost heeft vermoord om met zijn kinderen te kunnen rotzooien?’

Van In stak een nieuwe sigaret op. Eigenlijk kon hij zich niet goed voorstellen hoe Vandaele erin geslaagd kon zijn Provoost te overmeesteren en te boeien. En dan was er nog de marteling. Of was Vandaele behalve een pedofiel ook nog een sadist?

‘Ik vrees dat we op een dood spoor zitten, Hanne.’

‘Wenst u soms een kop thee?’ stelde Buffel plotseling vriendelijk voor.

‘Nee, dank u,’ zei Hannelore kordaat.

Ze liet Van In de tijd niet om een alternatief drankje te suggereren. Ze wilde deze zaak tot op het bot uitspitten. Linda had immers bij hoog en bij laag beweerd dat Buffel hen verder kon helpen.

‘Zijn er u nog andere gevallen van… overdreven affectie bekend, mijnheer Buffel?’

De onderwijzer schudde het hoofd. Na de heisa rond de zaak-Provoost had Vandaele zijn jachtterrein verplaatst. Hij solliciteerde voor de functie van monitor bij de plaatselijke ziekenfondsafdeling. Op die manier kon hij tijdens de vakantie met jongens van negen tot twaalf aan de slag.

‘In ieder geval niet meer in onze school juffrouw.’

Hannelore liet zich niet ontmoedigen. ‘Iets anders dan.’

‘Hoe bedoelt u, juffrouw?’

‘Herinnert u zich iets anders over Provoost, Brys en Aerts?’

‘Het waren geen gemakkelijke kinderen, juffrouw.’

‘In welk opzicht?’

Buffel aarzelde. Net als zoveel andere collega’s was hij er destijds van overtuigd geweest dat lesgeven het mooiste beroep ter wereld was. De praktijk had algauw het tegendeel bewezen. Kinderen waren kleine monsters die elkaar het licht in de ogen niet gunden.

‘Ik heb meer dan veertig jaar in het onderwijs gestaan,’ zei hij voorzichtig. ‘In die periode maakt een mens een en ander mee. Kinderen gedragen zich soms als wilde beesten en er waren van die momenten dat…’

‘… u zin had er een met zijn hoofd tegen de muur te kwakken,’ vulde Van In gedienstig aan. ‘Koesterde u die gevoelens ook voor Provoost, Brys en Aerts?’

Buffel voelde de koude rillingen langs zijn ruggengraat kruipen toen hij weer aan het voorval dacht.

‘Een keer zijn ze te ver gegaan,’ zei hij aangeslagen. ‘Het was in de zomer van 1966. Tijdens de vakantie konden de kinderen twee keer in de week op de school terecht voor een spelnamiddag. Dat kwam goed uit voor de ouders en bovendien beschikte de school over een grote tuin. Eigenlijk was het een soort van wildernis waar de jongens naar hartenlust konden stoeien. Die bewuste middag hield ik toezicht. Daar hadden we met de collega’s een beurtrol voor opgesteld. Ieder nam vier halve dagen voor zijn rekening. Dat deden we uiteraard onbezoldigd.’

‘De goede, oude tijd,’ dacht Van In.

Buffel nam zijn pijp weer op. Zijn handen beefden toen hij er tabak in stopte. Van In gaf de oude onderwijzer een vuurtje.

‘Provoost, Brys en Aerts waren altijd van de partij,’ zei Buffel. ‘Ze vormden een triumviraat. Ik wist dat ik hen bijzonder scherp in de gaten moest houden, want het drietal stond bekend om zijn ruwe spelletjes. Maar die middag leek alles rustig te verlopen. Ik voelde me een beetje loom. U moet weten dat mijn vrouw en ik bij het middagmaal een paar glazen wijn hadden genuttigd om onze vijftiende huwelijksverjaardag te vieren.’

Buffel kreeg het duidelijk moeilijk. Zijn wangen werden strakker, waardoor de steel van zijn pijp in een hoek van vijftien graden kwam te staan.

‘Gaat u verder, mijnheer Buffel,’ zei Hannelore met een bemoedigende glimlach.

‘Plotseling werd ik wakker geschud door een van de nieuwe leerlingen.’ Buffel trok verwoed aan zijn pijp. ‘Hoe heette die ook weer?’

‘Doet u geen moeite, mijnheer Buffel. U komt er straks wel op.’ Hannelore zat op het puntje van haar stoel.

‘In ieder geval zaten hij en zijn broer nog maar een paar weken bij mij in de klas. Meester, meester hoor ik de kleine roepen. Ze zijn… Dirk… ja, die naam herinner ik me,’ glunderde Buffel. ‘Ze zijn Dirk aan het vermoorden. Ik hoefde niet lang na te denken wie de kleine met ze bedoelde.’

‘Provoost, Brys en Aerts,’ merkte Van In totaal overbodig op.

Buffel knikte. De oude man leek de scène opnieuw intens te beleven. Zijn waterige ogen keken star door de glas-in-loodramen.

Hannelore gebaarde Van In dat hij stil moest zijn. Zijn tussenkomst had de concentratie van de onderwijzer verstoord.

‘Dirk en Dani Desmedt,’ zei Buffel plotseling met gefronste wenkbrauwen. ‘Het waren tweelingbroers. Als ik me niet vergis, waren ze afkomstig van Roeselare. Hun vader had werk gevonden in Zeebrugge en daarom waren ze naar Brugge verhuisd.’

‘U had het net over een moordpoging, mijnheer Buffel.’

‘Inderdaad, juffrouw. Ik heb er nog altijd moeite mee.’

‘Was het zo erg?’

Buffel haalde diep adem.

‘Het was afschuwelijk, juffrouw. Ze hadden Dirk uitgekleed en vastgebonden. Van zijn onderbroek hadden ze een prop gemaakt en die hadden ze in zijn mond gestopt.’

‘Ze?’

‘Provoost, Brys en Aerts.’

Buffel sprak de namen heel nadrukkelijk uit. Daarna zweeg hij. Van In grijnsde Hannelore veelbetekenend aan. Deze keer was het niet zijn schuld dat de onderwijzer de draad verloor.

‘Gaat u alstublieft verder, mijnheer Buffel.’

De oude slikte. Hij legde zijn rokende pijp in de asbak.

‘Provoost had een wasknijper op de neus van Dirk gezet. Telkens wanneer de jongen dreigde te stikken, haalde hij die weg. Daarna begon de marteling opnieuw, tot Dirk… mijn God… ik beleef die nachtmerrie nog keer op keer. Als ik die middag nuchter was geweest en…’

Buffel weende bittere tranen. Hannelore haalde een papieren zakdoek uit haar handtas. Ze stond op en troostte de arme man. De oude onderwijzer liet zich knuffelen als een kind.

Van In stak een sigaret op. Hij wendde zijn blik af van het gênante tafereel. Hoe was het mogelijk dat zo’n ingewikkelde zaak op zo’n banale manier werd opgelost? De moordenaar van Provoost had zichzelf verraden door het ritueel te herhalen dat hij als kind had ondergaan. Het getuigenis van Buffel was authentiek. Geen enkele krant had immers vermeld hoe Provoost was vermoord. Ze hoefden alleen nog Dirk of Dani Desmedt op te sporen en ze hadden de moordenaar.

Hannelore stond erop te blijven tot Buffel van de emotie was bekomen. Ze zette thee en wilde pas opstappen toen de oude onderwijzer haar tot driemaal toe verzekerd had dat hij oké was.

‘Je mag me ook straks feliciteren,’ smaalde Hannelore toen ze voor het verkeerslicht aan de Ezelpoort stonden. ‘En zeg nu niet dat het parket een onderzoek niet tot een goed einde kan brengen.’

‘Dankzij mijn baanbrekend speurwerk,’ riposteerde Van In. ‘Als ik Linda Aerts vierentwintig uur langer had kunnen vasthouden, was ik daar ook wel achter gekomen.’

‘Met behulp van een paar emmers water zeker?’

‘Een paar emmers,’ grinnikte Van In. ‘Jij hebt het mens onder de douche verhoord.’

Het groene licht behoedde Van In voor een pijnlijke elleboogstoot. Hannelore liet de Twingo optrekken als een opgeschrikte mustang en scheurde gierend door de Ezelstraat.

‘En nu nog Herbert,’ zei ze toen ze de Twingo in de Moerstraat parkeerde op een plek waar dat verboden was.

‘Daar zorg ik wel voor jongedame. Eén veer op je hoed is voldoende.’

Hannelore negeerde die opmerking. Ze vond van zichzelf dat ze uitstekend werk had verricht.

‘Ik sterf van de honger, Pieter.’

‘Alweer.’

‘Zwangere vrouwen eten voor twee,’ snoof ze.

‘Die stelling is al twintig jaar achterhaald. Het is trouwens jouw beurt om te koken.’

‘Heb jij boodschappen gedaan?’

Van In sloeg het portier dicht en keek naar het verbodsteken, een stille getuige van de overtreding. Hij haalde de schouders op.

‘Er ligt nog wat smeerkaas in de schapraai, meid. Trek in een portie friet?’

Hannelore trok haar neus op. Dat deed ze zelden, maar Van In genoot telkens weer van haar smoeltje als ze het deed. Dan leek ze op het schoolmeisje dat twee uur strafstudie heeft gekregen omdat ze tijdens de lessen haar nagels heeft gelakt.

‘In de Wittenkop staat er staartvis op het menu,’ sprak ze halfvragend.

‘Niemand belet je om mij te trakteren. Neem jij de staartvis maar. Ik ben tevreden met een steak Dyonnaise.’

‘Akkoord, maar jij betaalt de drank.’

‘Geen probleem,’ zei Van In monter.

Hij legde zijn arm om haar schouder. Ze liepen bekken tegen bekken door de Sint-Jacobstraat, als een verliefd stel dat voor het eerst in Brugge komt.

14

De steak Dyonnaise was Van In gisteravond uitstekend bevallen. De drank daarentegen, twee flessen witte wijn en drie Duvels, eiste nu zijn tol. Het gezoem van de wekker activeerde een ploeg koppige bouwvakkers die met voorhamers de binnenkant van zijn schedel bewerkten. Hannelore duwde hem uit het bed en draaide zich op haar andere zij.

Vannacht had Van In haar in een romantische bui een ontbijt op bed beloofd en dat was ze niet vergeten.

Als een kreupele hond stuntelde Van In de trap af. In de keuken gooide hij twee bruistabletten in een glas water en stopte hij een paar sneetjes brood in de broodrooster. Warme toast met boter en smeerkaas, een niet te versmaden maaltijd voor wie vijf jaar kotstudent was geweest.

Van In nam zijn medicijn voor de spiegel in de woonkamer. Hij zag er belachelijk uit in een pyjama waarvan de broek ontbrak. Om zijn heupen floreerden de pondjes weer als champignons na een zwoele regenbui. Zelfs met een stuk in de kraag en een hoofd dat smeekte om afgehakt te worden, vond hij dat erg.

De broodrooster kwam net als Van In moeilijk op gang. Het duurde een eeuwigheid voor de toasts uit het toestel opwipten. Meer uit verveling dan uit interesse luisterde Van In naar de telefoonbeantwoorder. Het controlelampje lichtte op. Iemand had hen gisteren blijkbaar gebeld.

‘Hallo, commissaris Van In. U spreekt met mevrouw Neels. Carine is spoorloos verdwenen en ik maak me ongerust. Mijn nummer is 337173. Belt u me alstublieft op.’

Klik.

Het duurde ruim vijf seconden voor Van In de draagwijdte van die boodschap kon inschatten. In de keuken bleef het mechanisme van de broodrooster haperen. De geur van verschroeide toast verspreidde zich door het huis.

Van In spoelde de band terug en luisterde opnieuw naar de noodoproep. Hij liep naar de trap en schreeuwde luidkeels om assistentie. Hannelore reageerde alert. Daar had zijn geschreeuw echter niets mee te maken. Ze stond op omdat ze dacht dat het huis in de fik stond.

‘Kom snel,’ riep Van In.

Hannelore peuterde de zwartgeblakerde sneden uit de broodrooster, terwijl Van In haar de opname liet beluisteren.

‘Trek jij maar een broek aan,’ zei ze ernstig. ‘Ik vrees dat we in de problemen zitten.’

Vijf minuten later reden Hannelore en Van In met de Twingo door de verlaten straten van Brugge, in de richting van de Daverlostraat.

‘Ik had haar nochtans verboden verdere actie te ondernemen,’ zei Van In sip.

‘Zulke operaties improviseer je niet, Pieter Van In. Ik hoop voor jou dat het meisje niets overkomen is.’

‘Als ze mijn instructies heeft opgevolgd, kan er niets gebeurd zijn,’ hield Van In koppig vol. ‘Misschien is ze wel een nacht met haar liefje gaan stappen.’

Hannelore wierp hem een vernietigende blik toe. ‘Jij weet evenveel van vrouwen af als een Indiër van hamburgers,’ snauwde ze.

Aan de Gentpoortbrug maakte ze een scherpe bocht naar rechts.

‘Het is nummer 117,’ zei Van In.

William Aerts mengde zich tussen de mensen die in de hal van het luchthavengebouw stonden te wachten. De kans dat je in een wriemelende massa een bekend gezicht herkent, is tamelijk klein. Hij schrok dan ook toen hij aan de balie van Air Malta Brouwers een geanimeerd gesprek zag voeren met een volslanke stewardess. Er moest iets misgelopen zijn bij Amand waardoor de oude vos lont geroken had. Aerts raakte niet in paniek, maar zocht koortsachtig naar een oplossing. Hij kocht een krant en ging naast twee rugzaktoeristen op de grond zitten. Vanuit die positie hield hij Brouwers scherp in het oog. Het meisje achter de balie tikte de gegevens in die Brouwers haar verstrekte. Aerts zag haar knikken. Waarschijnlijk verscheen op dat moment zijn naam op het scherm. Toen het meisje Brouwers vijf minuten later een ticket overhandigde, wist hij dat zijn vermoeden klopte. Straks zaten ze samen in hetzelfde toestel. Een andere vlucht nemen leek zinloos. Brouwers zou niet vertrekken voor hij er zeker van was dat zijn prooi was ingescheept. Als hij een andere ontsnappingsroute verzon, verhoogde hij de kans dat de exrijkswachter hem zou isoleren en afmaken. Op een vliegtuig was Aerts relatief veilig en in Zaventem zou hij zich onmiddellijk aanmelden bij de luchthavenbrigade, een plan waarvan Brouwers niet op de hoogte was. Aerts raadpleegde een van de grote klokken in de hal. Het duurde nog een halfuur voor ze inscheepten en dat was ruim voldoende voor een practical joke.

Aerts stond op en liep doodgemoedereerd naar de dichtstbijzijnde telefooncel. Via de internationale inlichtingendienst informeerde hij naar het nummer van de rijkswacht in Zaventem. Hij toetste het nummer in. De verbinding kwam binnen de tien seconden tot stand. Aerts vertelde eerste wachtmeester Dupain dat hij op de luchthaven van Lucqa door een landgenoot was aangeklampt, die hem had voorgesteld tegen betaling een pakje naar België mee te nemen. De man moest zogezegd wegens dringende zaken in Malta blijven. Aerts was natuurlijk niet op dat voorstel ingegaan, maar hij vond het toch verdacht dat diezelfde zakenman later dan toch een ticket had gekocht. Aerts gaf Dupain het vluchtnummer en een korte beschrijving van Brouwers. Toen hij inhaakte, straalde hij als een jonge renner die net zijn eerste kermiskoers heeft gewonnen.

Liliane Neels zat met roodbetraande ogen in de salon. De moeder van Carine vertelde in horten en stoten wat er gebeurd was.

‘Carine zei gisteren dat ze nog iets voor haar werk moest doen en dat het laat kon worden. Ik vroeg haar hoe laat. Rond middernacht, zei ze. Toen ik wilde weten waar ze naartoe ging, drukte ze haar wijsvinger op mijn lippen en zei dat ze nu onder de koffer werkte.’

Liliane Neels begon te snikken.

‘Ze wilde me zelfs niet uitleggen wat onder de koffer betekent.’

Van In keek een andere richting uit.

‘Undercover wil zeggen dat ze met een speciale opdracht belast is,’ hoorde hij Hannelore bloedernstig verklaren.

‘Misschien is een en ander wat uitgelopen,’ voegde ze eraan toe. ‘Carine is een zelfbewuste jonge vrouw. Ze loopt heus niet in zeven sloten tegelijk.’

‘Nee,’ lachte Liliane door haar tranen heen. ‘Dat heeft ze van wijlen haar vader.’

Van In vervloekte de manier waarop hij de zaak had aangepakt. Wroeging knaagde aan zijn ziel. Het zag ernaar uit dat hij een jonge meid in het verderf had gestort. Het speet hem nu zelfs dat hij Linda Aerts de daver op het lijf had gejaagd. De vrouw had een rotleven achter de rug en daar had hij nog een schepje bovenop gedaan.

‘Maakt u zich geen zorgen, mevrouw Neels. Ik geef u mijn woord dat we alles zullen doen om Carine op te sporen.

‘Dank u, mijnheer,’ zei Liliane Neels. ‘Ik hoop dat u haar snel terugvindt. Carine is het enige wat ik nog heb.’

Hannelore slikte de krop in haar keel weg.

Een kolonne van vier politiecombi’s en drie patrouillewagens reed met een gezapige snelheid over de Gistelsesteenweg. Geen zwaailichten en geen sirenes, had Van In gezegd. De Twingo sloot de rij. In minder dan een uur had Hannelore de procureur en de onderzoeksrechter ervan kunnen overtuigen een huiszoeking te bevelen in de gebouwen van vzw de Zorghe.

Voorbijgangers bleven verwonderd staan toen de karavaan politiewagens voorbijreed. Het leek allemaal zo onwezenlijk, zo zonder zwaailichten en sirenes.

Carine ontwaakte langzaam uit haar verdoving. Haar mond was kurkdroog. Ze wilde opstaan. Toen dat niet lukte, bukte ze zich voorover. Haar armen werden gehinderd door een rinkelende ketting. Paniek is een redeloos monster dat je plotseling overvalt. Carine rukte aan haar boeien en probeerde zich wanhopig los te rukken. Naarmate de verdoving wegebde, realiseerde ze zich wat er gisteren gebeurd was. Na de proefopnames was ze naar huis gereden. Ilse had haar vooraf de foto’s laten zien en die vielen best mee. Ze had contacten met diverse bladen en die betaalden hun mannequins goed. Zwart natuurlijk, gniffelde ze. Maar wat kan jou dat schelen? Je zit in de nesten en met de twintigduizend frank die je vanavond verdient, kan je een deel van je schulden afbetalen of jezelf eens lekker laten verwennen, voegde ze er met een knipoog aan toe. De vzw probeert mensen in moeilijkheden te helpen. Een mooie meid als jij hoeft haar geld niet met schoonmaken te verdienen. Wij, van de vzw, gaan ervan uit dat de gemakkelijkste weg om je doel te bereiken de beste is.

Carine was eerst van plan geweest bij Van In verslag uit te brengen en hem te vertellen dat in de Zorghe niets aan de hand was. Volgens haar was de vzw een bonafide instelling. Maar ze was bang dat Van In kwaad zou worden als hij hoorde dat ze zijn bevel had genegeerd. Dus was ze ‘s avonds toch op haar fiets naar de Zorghe gereden. Eigenlijk kon ze de beloofde twintigduizend frank ook best gebruiken. Die beslissing had Carine zich nu al duizend keer beklaagd.

De fotograaf die gisteren discreet op de achtergrond was gebleven, had haar nu geboeid en geblinddoekt. Daarna waren de anderen gekomen. Carine had geschreeuwd toen ze voor de eerste keer werd opengescheurd. Daarna ging het makkelijker. Na een tijdje voelde ze niets meer. Er was alleen het gehijg van pompende lijven en een sompig geluid, dat leek op het geploeter van voetstappen in een drassige weide. De mannen namen haar in stilte. Na de vierde hield ze op met tellen. Haar schaambeen gloeide van het gebonk. Het duurde steeds langer voor ze klaarkwamen. Toen dropen ze plotseling af. Ze hoorde een deur dichtslaan. Er werd gelachen. Het geroezemoes zwol aan tot het even sterk werd als het gezoem van een vlucht opgejaagde horzels. Ze kreeg het overal koud. Het leek alsof iemand een ijsblok tussen haar benen had geramd. De kilte droop van haar dijen. Ze huiverde.

Een halfuur later ging de deur weer open. Voor Carine was een eeuwigheid verstreken. Toen ze de geur van wceend herkende, begon ze te snikken. De man maakte haar boeien los en dwong haar op handen en knieën te gaan zitten. De verkrachters schoven nogmaals gretig aan en de nachtmerrie begon opnieuw. Carine voelde zich schuldig omdat ze de raad van commissaris Van In in de wind had geslagen. Bovendien had ze haar undercoveropdracht verknoeid toen de stinkende man haar politiekaart had ontdekt.

Ilse Vanquathem schrok niet toen Van In aanbelde. ‘Dag dokter,’ zei ze smalend. ‘Komt u binnen.’ De huiszoeking duurde tot in de late namiddag. Achttien politiemensen doorzochten de Zorghe van de kelder tot de zolder. Een computerdeskundige van de gerechtelijke politie ontfermde zich over de boekhouding van de vzw.

Ilse Vanquathem bekeek het gebeuren vanop een afstand. Toen Van In haar ondervroeg, weigerde ze een verklaring af te leggen. Op de vraag of ze Carine Neels kende, antwoordde ze negatief.

De karavaan politiewagens vertrok als een dief in de nacht. Iedereen zat er verslagen bij.

‘We mogen van geluk spreken dat we dit zonder sirenes en zwaailichten hebben gedaan,’ zei Hannelore bitter. ‘Als deze operatie de kranten haalt, zal de publieke opinie ons onsterfelijk belachelijk maken.’

Van In sprak zijn reservepakje sigaretten aan. Zijn keel was schor van het roken.

‘Iemand moet hen ingelicht hebben,’ gromde hij boos. ‘Dat kreng wist dat we eraan kwamen.’

‘Misschien levert de analyse van de diskettes iets op.’

Hannelore probeerde de moed erin te houden. Ze kon Van In moeilijk verwijten dat zijn bezoek aan Muys en de daarbij horende intimidatie een vergissing was geweest, waarvoor ze nu werden afgestraft.

Van In reageerde niet. Hij was zich bewust van de blunder.

‘Ik vind dat we mevrouw Neels hiervan op de hoogte moeten brengen,’ zei Hannelore. ‘Straks gebeuren er ongelukken.’

‘Wil jij het woord voeren?’ vroeg Van In bijna smekend.

Hannelore trapte op het gaspedaal. Met haar kleine auto stak ze de politiewagens voorbij.

‘Omdat je het zo vriendelijk vraagt,’ zei ze gelaten.

De luchthavenbrigade van Zaventem deed die avond een goede vangst. De rijkswachters onderschepten een vermeende drughandelaar en arresteerden een man die door de politie werd opgespoord. Het toeval wilde dat beide mannen op hetzelfde vliegtuig zaten. De potentiële dealer, genaamd Jos Brouwers, werd na anderhalf uur bij gebrek aan bewijzen weer vrijgelaten. William Aerts daarentegen werd in afwachting dat de procureur een beslissing had genomen ter beschikking van het parket gesteld.

Terwijl Hannelore mevrouw Neels probeerde te troosten, belde Van In het politiebureau op. De verdwijning van Carine had de zaak-Herbert naar de achtergrond verdrongen. Van In was bijna vergeten dat hij Baert vanmorgen had opgedragen de gebroeders Desmedt op te sporen.

‘Hallo, Baert.’

‘Hallo, commissaris.’

Baert krabbelde geometrische figuren op de achterkant van een vervallen dienstorder.

‘Ik vrees dat ik u moet teleurstellen, commissaris. Volgens de burgerlijke stand is er geen enkel spoor van een tweeling met de naam Desmedt.’

‘Moet je eens goed luisteren, Baert. Ik ben niet in de stemming voor grapjes. Meester Buffel was formeel. De tweeling liep school in Brugge. Hun ouders zijn in de jaren zestig naar hier uitgeweken. Ze moeten toch ergens gewoond hebben.’

Baert liet zijn balpen boven het papier zweven.

‘Ik heb alle aangrenzende gemeenten gecontacteerd,’ zei hij zelfverzekerd. ‘Van alle families met de namen Desmedt, Desmed of Desmet is er niet een van wie er tweelingzonen bij meester Buffel in de klas hebben gezeten.’

Lodewijk Vandaele duwde op het rode knopje van zijn afstandsbediening. De stem van de nieuwslezer werd abrupt afgebroken. Een stervormige flits op het scherm verschrompelde tot een onooglijk punt. Het werd stil in de woonkamer. Vandaele zat onderuitgezakt in een fauteuil. Zijn vermoeide benen rustten op een poef van rood Marokkaans leer. Ieder geluid dat het geruis van de bomen verstoorde, deed hem opschrikken. Om de vijftien seconden speurde zijn blik als het draailicht van een vuurtoren de kamer af. Een halve fles VSOP had die onrust niet kunnen temperen. Vandaele stak een Davidoff aan met een ordinaire wegwerpaansteker. Hij voelde zijn krachten afnemen. Diep in zijn borstkas kreunden twee rotte longen als verweerde blaasbalgen.

‘Waarom toch?’ vroeg hij zich halfluid af.

De stervende zakenman dacht aan Provoost. Zijn pupil was dood en daar viel niets meer aan te veranderen. Wanneer de zweer straks openbarstte, zou Brys gelyncht worden door de publieke opinie. Aerts had hij zelf ter dood veroordeeld.

Vandaele troostte zich met het beeld van hun jonge lijven, een herinnering die hem al meer dan dertig jaar in moeilijke momenten troost en verlichting verschafte.

Het gerinkel van de telefoon bezorgde hem bijna een hartstilstand. Vandaele voelde alleen de pijn. Vreedzaam sterven was een voorrecht dat alleen voorbehouden was aan de rechtvaardigen. Een goede dood was hem niet gegund, hoezeer hij daar ook naar verlangde.

Vandaele hees zich moeizaam uit de fauteuil. De Davidoff smeulde onschuldig verder in een overvolle asbak. De oude man wankelde en stootte zijn knie aan de zwarte vleugelpiano, die als een onbespeelde maagd een groot deel van de woonkamer inpalmde. Het plompe muziekinstrument maakte deel uit van de façade waarachter Vandaele zich jarenlang had verscholen. Maar voor muziek was nu geen tijd meer. Daarvoor was het veel te laat. Met kunst en cultuur viel niets te verdienen, had zijn vader hem steeds voorgehouden. Hij wilde dat zijn zoon hem zou opvolgen als hoofd van het familiebedrijf. Lodewijk Vandaele had de wil van zijn vader getrotseerd. De jonge idealist was onderwijzer geworden. Hij wilde uitbreken, de krijtlijnen wissen die anderen voor hem hadden uitgetekend. Geld was een zevenkoppige draak die met man en macht moest worden bestreden. Lodewijk wilde een moderne Parsifal zijn. Hij zou zich wijden aan de opvoeding van de jeugd, hun duidelijk maken dat er meer was in het leven dan gewin en goedbetaalde banen. De jongeren hadden nood aan ontplooiing, culturele bagage en een liefdevolle leraar. Maar de buitenwereld had hem nooit begrepen. Kinderen mocht je niet aanraken, niet liefkozen. Dat was niet goed voor hen, zei men. Toch had geen enkele van zijn pupillen daar een trauma aan overgehouden. Johan Brys had het zelfs tot minister geschopt. Het onbegrip had van Vandaele de karikatuur gemaakt die hij nu was geworden. Het idealisme van weleer was veranderd in een bloeddorstig roofdier dat zijn ziel had opgevreten.

De telefoon bleef obstinaat rinkelen. In plaats van zijn knie te masseren, streelde Vandaele de klep van zijn piano. Het instrument vertegenwoordigde alles waar hij als kind van had gedroomd. Daarom had hij de vleugel pas gekocht toen zijn vader al een maand op het kerkhof lag. Niemand had ooit het sneeuwwitte klavier beroerd en dat zou ook nooit gebeuren. Wie weet stelde Vandaele senior immers ook daartegen zijn veto en zou de eerste noot wegsterven als een stervormige flits op een zwarte beeldbuis.

‘Hallo, met Lodewijk Vandaele.’

‘Jos Brouwers.’

Vandaele haalde opgelucht adem. ‘Ik veronderstel dat de klus geklaard is,’ zei hij met een beverige stem.

Het bleef even stil aan de andere kant.

‘Wel,’ drong Vandaele aan.

Het was de eerste keer dat Brouwers moest toegeven dat hij gefaald had. Hij probeerde de passende woorden te vinden.

‘Aerts is een bijzonder listig heerschap,’ sprak hij plompverloren. ‘Ik had gelijk dat hij zich op Malta schuilhield…’

‘Je hebt hem dus laten ontsnappen.’

‘Iemand moet de klojo getipt hebben,’ protesteerde Brouwers.

Vandaele was minder boos dan hij voorwendde. William was altijd heel gewillig geweest. Hij had hem uren van onvergetelijk genot verschaft. Eigenlijk was Vandaele een beetje trots op zijn lieveling en op het feit dat hij Brouwers te slim af was geweest.

‘Maak je niet druk, Jos. Wellicht heb ik voorbarig geoordeeld. Ik weet dat William me nooit zal verraden.’

Vandaele verslikte zich in zijn eigen speeksel en begon te hoesten. Brouwers trok zijn oor van de hoorn weg. Het gerochel van de oude klonk als doodsgereutel.

‘Daar zou ik niet zo zeker van zijn, mijnheer Vandaele. William Aerts heeft zich vrijwillig bij de rijkswacht aangemeld. Het zou me niet verwonderen als…’

‘Je geld ligt klaar, Jos. Ik wil dat je de operatie staakt.’

Brouwers maakte vlug de rekening. Als de oude betaalde, kon de rest hem geen zier schelen.

‘Dan ben ik over een uur bij u,’ zei Brouwers.

In het gezelschap van Hannelore haalde meester Buffel de sleutel van het schoolarchief bij de pastoor. Die maakte geen bezwaar toen de oude onderwijzer hem uitlegde waarvoor hij die nodig had. Hij had meer oog voor de bevallige verschijning van Hannelore.

‘U zou wel eens gelijk kunnen hebben, mevrouw,’ zei Buffel toen ze door de Ezelstraat liepen. ‘In die tijd dachten wij automatisch dat kinderen de naam van hun vader droegen.’

Hannelore ondersteunde de onderwijzer. Van In volgde het vreemde stel op een meter afstand. De joint venture tussen Hanne en meester Buffel leek hem zuiver platonisch en als dat niet zo was, gunde hij de oude man zijn lazaruserectie.

De lagere school waar Yves Provoost, Johan Brys en William Aerts hadden leren lezen en schrijven, lag er desolaat bij. Hoewel Wilfried Buffel er al tien jaar niet meer was geweest, vond hij feilloos de weg naar het kleine lokaal waar de dossiers van talrijke generaties leerlingen de tand des tijds probeerden te doorstaan.

‘Hatsjoem.’

Hannelore niesde voluit toen Buffel zich een weg baande door de bestofte bundels. Van In probeerde zich nuttig te maken door met zijn zaklamp het papierstort bij te lichten.

Buffel ging zelfverzekerd te werk, alsof hij het archief tot op gisteren had bijgehouden. Op aanwijzing van de onderwijzer versjouwde Hannelore de stapels vergeelde documenten.

‘Neem jij de zaklamp even,’ zei Van In.

Het had twee volle minuten geduurd voor hij zich eindelijk realiseerde dat ze zwanger was. Buffel trakteerde Hannelore op een knipoog. Hij vond het normaal dat de jongeman jaloers was.

Toen Buffel ‘1964’ riep, had Van In het gevoel dat hij vijf ton papier had verplaatst.

De onderwijzer haalde een zakmes boven en sneed het touwtje door waarmee de bundel was samengebonden.

‘Desmedt Dirk en Dani,’ zei hij na een poos. ‘Vader: Desmedt Jozef, moeder: Baert Lutgart. Burgerlijke stand: gescheiden.’

Hannelore rilde toen ze de sleutel in het voordeurslot stak. De dunne stof van haar jasje bood nauwelijks bescherming tegen de sluipende najaarskilte. Hoewel de bedrieglijke middagtemperaturen de illusie van een late zomer creëerden, viel de avond behoorlijk tegen. Bovendien had het verblijf in het stofferige archieflokaal haar geen goed gedaan.

‘Zal ik wat wijn opwarmen?’ stelde Van In behulpzaam voor. Hannelore vluchtte naar binnen. Ze nestelde zich op de bank. Zwijgen is toestemmen, dacht Van In. Hij nam een reisdeken en stopte haar lekker in.

‘Dirk en Dani Baert,’ klappertandde ze. ‘Nu begrijp ik waarom ieder spoor doodliep. Baert wist dat we zijn broer zochten.’

Van In plaatste de twee glazen kokendhete wijn op de salontafel.

‘Het lijkt er sterk op dat Dani eigenlijk Herbert is en dat onze hoofdinspecteur Provoost heeft vermoord,’ zei hij bedrukt. ‘Als dat uitlekt, staat Brugge op zijn kop.’

‘Straks worden we met een koffiearrest geconfronteerd,’ meesmuilde Hannelore.

Van In blies over de wijn en reikte haar een glas aan.

‘Een koffiearrest?’

Hannelore nipte van de warme wijn. ‘Iedereen weet toch dat jullie samen koffie hebben gedronken,’ zei ze met een uitgestreken gezicht.

Telefoontoestellen zijn nare dingen. Ze rinkelen op de meest vervelende tijdstippen. Van In vloekte. Hij zette zijn glas neer en rende naar de keuken.

‘Hallo.’

‘Excuseert u mij dat ik u nog zo laat stoor, commissaris, maar…’

‘Wat scheelt er, Herman?’

Van In herkende de stem van de officier met wachtdienst. Herman Tant klonk zenuwachtig en dat was zijn gewoonte niet.

‘Het gaat om een zekere Aerts,’ zei hij nogal onduidelijk.

‘Wat is er met hem?’

Van In reageerde versuft. Het bleef even stil aan de andere kant. Tant kreeg er spijt van dat hij zich had laten overhalen de commissaris te bellen.

‘Wel,’ drong Van In ongeduldig aan.

‘Aerts zegt dat hij u dringend wil spreken. Ik…’

Hannelore gooide de deken van zich af. Van In zag eruit alsof iemand hem net het twaalfde inzicht had geopenbaard.

‘Heb je het over William Aerts?’

Hannelore schuifelde dichterbij.

‘Ja,’ zei Tant opgelucht. ‘De luchthavenbrigade van Zaventem heeft hem een paar uur geleden opgepakt. Aerts wil alleen met u spreken. Hij zegt dat het om een zaak van leven en dood gaat.’

Van In gebaarde dat Hannelore moest meeluisteren.

‘Zeg hem dat ik het nodige doe, Herman. Waar is hij nu?’

‘In Brussel, commissaris.’

Van In wist wat dat betekende. Als hij de officiële weg volgde, kreeg hij Aerts pas over een week te spreken. Hij haakte in en belde De Kee op. De hoofdcommissaris was niet thuis. Van In aanhoorde geduldig de onzin die de telefoonbeantwoorder uitkraamde.

‘Hij zegt dat we voor dringende zaken de politie moeten bellen.’

Hannelore nam de hoorn over.

‘Zorg jij maar voor een nieuw glas warme wijn,’ glimlachte ze.

Terwijl Van In zich van zijn taak kweet, belde Hannelore procureur Beekman. Die beloofde dat hij zich persoonlijk met de zaak zou bemoeien. Tien minuten later kwam er een antwoord. Beekman verzekerde Hannelore dat William Aerts morgenvroeg onder begeleiding van de rijkswacht naar Brugge zou worden overgebracht.

‘Tevreden?’ vroeg ze een beetje uitdagend.

Van In schonk de glazen vol en roerde een lepel honing door de hete wijn.

‘Ik weet niet wat ik zonder jou zou aanvangen, Hanne. Een mens zou zich bijna schuldig voelen.’

Ze glimlachte als de Mona Lisa en trok zich waardig terug in de salon.

‘Je kan die schuld makkelijk inlossen,’ riep ze. ‘Ik heb mijn glas wijn in de keuken laten staan. Als je dat even voor me wilt meebrengen.’

Van In gehoorzaamde automatisch. Hij had zich vroeger altijd afgevraagd hoe vrouwen erin slaagden hun mannen af te richten tot gedweeë aapjes. Nu wist hij het.

‘Dank je, schat. Nog een sigaretje en ik waan me de koningin van Sheba.’

Van In slofte opnieuw naar de keuken. Hij nam een schone asbak van het aanrecht en uit de koelkast een homp jonge belegen kaas. Die versnapering had hij nu wel verdiend.

Jos Brouwers parkeerde de Renault voor de villa van zijn opdrachtgever. Discretie had nu geen zin meer. Hij had gefaald en dat betekende dat Vandaele hem nooit meer zou inhuren. Het geld zou klaarliggen, had de oude beloofd.

De ex-rijkswachter zette zijn kraag op en beende over het gazon naar de voordeur. Tussen de kieren van de gesloten overgordijnen sijpelden gelige slierten licht naar buiten.

Brouwers belde aan. Een gure wind sneed door zijn broekspijpen. De afgevallen bladeren ritselden op de grond. Hij wachtte geduldig tot Vandaele de deur kwam openmaken. Toen dat niet gebeurde, liep Brouwers naar het raam. Hij roffelde met zijn vingertoppen op het venster. Binnen bleef het stil. Er was alleen het geluid van de wind, die huilde over de polder.

De ex-rijkswachter vloekte binnensmonds. Hij liep naar zijn wagen. In het dashboardkastje bewaarde hij een kleine, platte doos met wat inbrekersgereedschap.

Vandaele zat achter de piano. Zijn hoofd lag op het klavier. De toetsen zaten onder een vieze smurrie. Brouwers kokhalsde toen hij in de donkerrode bloedplas stukjes zwart weefsel ontdekte. Het gezicht van de oude pedofiel was verwrongen van de pijn. Vandaele was dood. Hij had zijn rotte longen uitgebraakt en was gestikt in zijn eigen viezigheid.

15

Hoofdcommissaris De Kee hing zijn smetteloze overjas aan de kapstok. Hij klopte wat denkbeeldig stof van zijn schouders, drukte Van In de hand en ging voor het raam staan. De toestand was precair. Toen Van In hem een halfuur geleden had gebeld, was hij onmiddellijk in zijn wagen gestapt.

‘Wanneer komt hij?’ vroeg de hoofdcommissaris.

‘Om halfnegen,’ zei Van In.

De Kee draaide zich om. Zijn gezicht stond zorgelijk. Het voorbije jaar had het gerechtelijk apparaat flinke klappen geïncasseerd. Als Van In gelijk had en hoofdinspecteur Baert was verantwoordelijk voor de moord op Yves Provoost, zou dat het imago van zijn korps niet ten goede komen. De Kee had het steevast over mijn mannen. Een smet op het blazoen van de Brugse politie beschouwde hij als een persoonlijke blaam. Op dat gebied was hij bijzonder aristocratisch.

‘En wanneer verwacht u die andere?’

‘Om negen uur,’ zei Van In. ‘De rijkswachtcommandant van Brussel heeft beloofd dat hij William Aerts om acht uur op transport zou zetten.’

Van In stak een sigaret op. Daarvoor hoefde hij zijn meerdere geen toestemming te vragen. Dit was immers zijn kantoor.

‘Hebben die twee iets met elkaar te maken?’

‘Ze kennen elkaar van de lagere school,’ zei Van In.

‘En u weet zeker dat Dirk Desmedt en Dirk Baert een en dezelfde persoon zijn.’

‘De geboortedata kloppen in ieder geval. Volgens mij heeft Dirk Baert op zijn eenentwintigste de naam van zijn moeder aangenomen.’

De Kee begon te ijsberen. Hij hoopte voor één keer dat Van In zich vergiste.

‘De rest kunt u in zijn dossier lezen.’

Van In reikte hem een vaalgroene map aan.

‘Dirk Baert liep school in de Ezelstraat en hij heeft een broer die Dani heet.’

De Kee maakte een afwerend gebaar. Hij zou zich alleen maar belachelijk maken als hij die details zelf ging verifiëren.

Dirk Baert voelde nattigheid toen hij kamer 204 binnenkwam. De matinale aanwezigheid van hoofdcommissaris De Kee was even ongebruikelijk als een bezoek van de kroonprins aan een parenclub.

‘Goedemorgen,’ zei hij zonder zijn blik op te slaan.

‘Ga zitten, Desmedt.’

Het horen van zijn echte naam trof Baert met de kracht van een middeleeuwse stormram.

‘Hoe bedoelt u, mijnheer de hoofdcommissaris?’

‘Je weet heel goed wat ik bedoel, Desmedt. Je zit zwaar in de nesten en met jou het hele korps.’

Baert ging zitten. Zijn benen voelden aan als slappe spaghettistengels. De Kee had met een vlijmscherpe haal zijn navelstreng doorgesneden. Vanaf nu stond hij helemaal alleen.

‘Ik haatte mijn vader. U doet het voorkomen alsof ik een misdaad heb gepleegd?’

Van In had een andere reactie verwacht. Het zag ernaar uit dat Baert zich niet zomaar gewonnen zou geven.

‘Je geeft dus toe dat je eigenlijk Dirk Desmedt heet?’

In een verhoor was het belangrijk dat de ondervrager zijn vragen zo formuleerde dat de verdachte verplicht was om die met ja te beantwoorden.

Baert knikte.

‘Heb je een broer die Dani heette?’

Van In gebruikte met opzet de verleden tijd.

‘Ja,’ zei Baert.

‘En Dani is dood.’

‘Dani is verdwenen. Hij is twaalf jaar geleden naar Nederland getrokken. Sindsdien heb ik niets meer van hem gehoord.’

‘Niets meer?’

‘Nee.’

‘Commissaris Van In wil je alleen maar helpen, Baert. Als je nu de waarheid opbiecht, kunnen we in het procesverbaal vermelden dat je spontaan bekentenissen hebt afgelegd en dat kan een boel schelen als je straks voor Assisen verschijnt.’

‘Ik zie niet in wat voor bekentenissen u van mij verwacht, mijnheer de hoofdcommissaris. Maar ik kan niet ontkennen dat ik de wet ken,’ zei Baert bitter.

Van In wierp De Kee een veelbetekenende blik toe.

‘Ik geef je drie uur bedenktijd, Baert.’

Hij toetste het nummer van de officier met wachtdienst in.

‘Als je dan geen beslissing hebt genomen, zien we ons verplicht de zaak over te maken aan het parket.’

De hoofdinspecteur boog het hoofd. Waarom arresteerden ze hem niet, dacht hij wanhopig.

‘Hallo, Robert. Van In hier. Kun je voor een paar uur een betrouwbaar mannetje missen?’

Robert Tant raadpleegde het dienstrooster.

‘Bart Vermeulen werkt tot dertien uur.’

‘Oké. Stuur hem maar.’

Procureur Beekman, de directe chef van Hannelore, was een magistraat van de nieuwe lichting. In tegenstelling tot zijn voorgangers was hij niet gerekruteerd uit het zootje middelmatige advocaten dat zich bij gebrek aan cliënteel een partijkaart heeft aangeschaft. Op zijn tweeënveertigste zag hij er bij een gunstige lichtinval nog jongensachtig uit. Dat kwam omdat hij bewust had afgezien van de donkergrijze pakken, die zijn collega’s onontbeerlijk achtten voor het o zo levensnoodzakelijke decorum. Beekman droeg meestal een sportief jasje en af en toe werd hij wel eens zonder das gesignaleerd.

‘Maak het je gemakkelijk, Hannelore,’ stelde hij uitnodigend voor.

Het kabinet van de procureur was luchtig en fris. Hier geen stapels muffe dossiers in kromgetrokken rekken. Beekman had zelfs het obligate portret van de koning en de koningin op eigen kosten van een moderne lijst laten voorzien.

‘De verdwijning van de agente baart me zorgen,’ zei hij.

Hannelore liep naar de knusse zithoek bij het raam. De vensterbank stond volgepropt met cactussen. Beekman hield van stekelig groen.

‘Mij ook,’ zei Hannelore. ‘Jammer genoeg heeft de huiszoeking van gisteren geen resultaat opgeleverd. Ik vrees dat we weer bij af zijn.’

‘En wat denkt Van In ervan?’

‘Pieter heeft zijn handen vol met de andere zaken. Volgens hem is de ondervraging van de twee verdachten op dit ogenblik de enige manier om het netwerk van Vandaele op te rollen. Hij is ervan overtuigd dat hij op die manier Carine Neels kan terugvinden.’

Beekman streek de haartjes van zijn rechterwenkbrauw plat.

‘Ik zal open kaart met je spelen, Hannelore,’ zei hij. ‘Gisteren belde de procureur-generaal me op met de vraag het onderzoek naar de moord op Herbert en Provoost wat rustiger aan te pakken.’

Hannelore besefte dat Beekman zijn nek uitstak door haar die informatie mee te delen. Wat de procureur en de procureur-generaal met elkaar bedisselden, was normaal niet voor de oren van jonge substituten bestemd.

‘Wat bedoelt hij met wat rustiger?

‘De koelkast,’ zei Beekman mat.

‘Dat meen je niet, Jozef.’

Privé sprak ze hem altijd met de voornaam aan.

‘Wacht tot je de rest hoort.’

Beekman streek nu de haartjes van zijn linkerwenkbrauw plat.

‘De vraag om het onderzoek in de doofpot te stoppen komt van niemand minder dan de minister van Buitenlandse Zaken. Hij vreest dat het onderzoek naar een langvergeten moord zijn partij geen goed zal doen.’

‘De klootzak,’ fulmineerde Hannelore. ‘Hij kwam destijds ook zijn pijp uitkloppen in de Love.’

Beekman schrok van haar taalgebruik.

‘Naar verluidt zijn er nog andere politici actief geweest,’ zei hij voorzichtig.

‘En die moeten nu gespaard worden.’

Indien Hannelore Beekman niet zo hoog had gewaardeerd, was ze nu boos opgestapt.

‘Ik vraag me eerlijk gezegd af wat jij van die rotzooi denkt, Jozef.’

‘Technisch gezien is de procureur-generaal mijn directe overste,’ zei hij met een flauwe glimlach.

Hannelore was blij dat ze niet boos was weggelopen.

‘Technisch,’ gniffelde ze. ‘Dat belooft voor de toekomst.’

Beekman mocht dan onconventioneel overkomen, ambitieus was hij zeer zeker.

‘Begrijp me niet verkeerd, Hannelore. Officieel kan ik je niet helpen. Integendeel. Normaal zou ik je op de vingers moeten tikken.’

‘Ik ben zwanger, Jozef. Voor je het weet, klaag ik je aan wegens kindermishandeling.’

Beekman kon het niet laten een blik op haar buik te werpen.

‘Dat beweer je nu al drie maanden. In ons vak hebben we bewijzen nodig.’

Hannelore vond het een aardig compliment.

‘Wat als we met echte bewijzen op de proppen komen?’

Beekman glimlachte.

‘Officieel kan ik niet veel doen, maar officieus krijg je carte blanche. Het kan me niet schelen wie er bij de zaak betrokken is. Bel me als er iets uit de bus komt en ik zweer je dat ik West-Vlaanderen op zijn kop zet.’

‘Ook als de minister erbij betrokken is?’

‘Als daarvoor argumenten zijn, zal ik geen moment aarzelen de nodige stappen te zetten.’

‘En als de procureur-generaal zijn veto stelt?’

Beekman snoof verachtelijk.

‘De magistratuur is niet meer wat zij geweest is, Hannelore. Als jij voor gefundeerd bewijsmateriaal zorgt, zal mijnheer de procureur-generaal gauw een toontje lager zingen.’

‘Van In zal blij zijn wanneer hij dat hoort,’ lachte Hannelore. Ze drukte Beekman de hand en liep haastig naar buiten. Het werd tijd dat ze zelf in actie schoot.

Hield de rijkswacht ervan af en toe een showtje op te voeren of wilden ze per se aantonen dat hun wagenpark dringend aan vernieuwing toe was? Die vraag stelde Van In zich toen een vooroorlogse, gepantserde truck de binnenplaats van het politiecommissariaat opreed. William Aerts werd geboeid en onder begeleiding van twee stoere gendarmes in gevechtskledij naar binnen gebracht.

Pas toen Van In de nodige documenten had ondertekend, ontdeden ze Aerts van zijn boeien. Van In bedankte de rijkswachters en loodste Aerts naar een verhoorkamer op de derde verdieping. Zoals alle ruimtes waarin mensen ondervraagd worden, blonk ook deze kamer niet uit door een knusse inrichting. Er stonden een metalen tafel, drie stoelen en een mechanische schrijfmachine. De compacte Sony-bandopnemer en een thermoskan koffie zorgden voor een modern tintje.

‘Gaat u zitten, mijnheer Aerts.’

William liet zich in een stoel zakken. Hij zag er uitgeput uit na een slapeloze nacht op een harde brits. Van In schonk twee koppen koffie in en zette de bandopnemer aan.

‘De verloren zoon is dus terug,’ zei hij sarcastisch. ‘Ik hoop dat dit onderhoud de moeite loont.

Aerts richtte zijn hoofd op. Hij wreef over zijn stoppelbaard en nam de politieman in een korte flits op.

‘Zal ik beginnen bij het begin, commissaris?’

Van In knikte, spoelde de band terug, controleerde de kwaliteit van de opname en duwde opnieuw de startknop in. Daarna leunde hij achterover en gebaarde Aerts dat hij van wal kon steken.

Het eerste deel van het verhaal was weinig relevant. Aerts had de Cleopatra overgenomen van Vandaele en er een luxehoerentent van gemaakt. Belangrijke gasten kregen echter een speciale behandeling in de Love. Dat verliep discreet en veilig. Aerts werkte uitsluitend op commissie en hoefde zelden professionele meisjes te leveren. Dat gebeurde pas op het ogenblik dat de voorraad vrijwilligers uitgeput was.

‘U wist dus dat Vandaele zijn slachtoffers rekruteerde via de vzw Eigen Hulp.’

Aerts nam een slok van de koffie en vroeg of Van In een sigaret kon missen.

‘Daar bent u dus achter gekomen,’ grinnikte hij.

Van In nam zelf een sigaret en schoof het pakje door.

‘Hoe rijker ze zijn, hoe gieriger ze worden, commissaris. In de Love werd gratis geneukt. Iedere jonge vrouw die een beroep deed op de fondsen van de vzw kon haar schulden op twee manieren terugbetalen: in natura of contant.’

‘Mooie liefdadigheid,’ merkte Van In bitter op.

‘Van liefdadigheid was inderdaad geen sprake, commissaris. De vzw liet haar cliënten twee documenten ondertekenen. In het ene stond vermeld dat ze een bepaald bedrag cadeau hadden gekregen. Het andere was een schuldbekentenis voor datzelfde bedrag. Dat gold trouwens voor alle tussenkomsten van de vzw. Van oude wijven, verstokte dronkaards en brave huisvaders werd cash verwacht.’

Nu begreep Van In hoe de vzw erin geslaagd was zijn dubbele boekhouding te laten kloppen. De zogezegde giften waren in feite leningen die zwart werden teruggevorderd.

‘En niemand protesteerde daartegen.’

‘Sukkelaars houden zich gedeisd, commissaris. Iedereen die bij de vzw aanklopte, werd zorgvuldig doorgelicht. Het ging meestal om mensen die met een tijdelijk financieel probleem zaten en nergens anders terecht konden.’

‘Zoals daar zijn?’

Aerts glimlachte om de naïviteit van de commissaris. Ambtenaren met een vast salaris konden zich niet voorstellen wat het kruipvolk dat net onder de armoedegrens leefde ervoor over had om mee te kunnen draaien in de consumptiemaatschappij.

‘Steuntrekkers, mannen die gebukt gaan onder de last van onbetaalbare onderhoudskosten, gezinnen met torenhoge schulden, studenten zonder beurs en alleenstaande vrouwen,’ zei hij hoofdschuddend. ‘De vierde wereld hoef je niet alleen in de krottenwijken te zoeken. Honderdduizenden landgenoten leven op de rand van de financiële afgrond, terwijl ze in onopvallende buurten wonen en een normaal leven leiden. Ze verdienen net voldoende om zich een woning en een maaltijd te kunnen veroorloven. Wat ze overhouden besteden ze aan luxeproducten die ze zich eigenlijk niet kunnen permitteren. Dat is het soort van mensen aan wie de vzw renteloos geld leent: de eerlijke, arme burgers die hun schulden meestal terugbetalen.’

‘De mooie, alleenstaande vrouwen kregen de kans hun schulden in natura af te lossen.’

‘Dat klopt, commissaris.’

‘En daar profiteerde een aantal zakenvrienden van Vandaele van.’

‘Inderdaad,’ grinnikte Aerts. ‘Vandaele weet verdomd goed waar Abraham de mosterd vandaan haalt.’

Van In had de indruk dat Aerts oprecht was.

‘Als ik het goed begrijp, zamelde de vzw fondsen in voor het goede doel. Het geld werd officieel weggeschonken aan de minderbedeelden, maar officieus gerecupereerd via renteloze leningen.’

‘Ik kan uw volgende vraag wel raden,’ glimlachte Aerts. ‘U wilt natuurlijk weten wat er met dat witgewassen geld gebeurde.’

Van In wist waar de miljoenen naartoe stroomden, maar liet daar niets van merken.

Aerts schonk zichzelf een kop koffie in en nam een sigaret.

‘Lodewijk Vandaele is een idealist. Hij walgt van onze hedendaagse permissieve, ongeordende maatschappij. Hij streeft naar een samenleving waar iedereen zijn plaats kent en waar alles op wieltjes loopt.’

‘Het Singapore-model.’

‘Precies, commissaris. Singapore is zijn lichtend voorbeeld. Hij wilde van Vlaanderen een modelstaat maken en om dat te verwezenlijken, diende eerst de discipline hersteld. Het VLOK kon die droom verwezenlijken.’

‘Is dat niet een beetje hypocriet voor een pedofiel?’

Aerts schudde het hoofd. ‘U begrijpt het niet, commissaris. Vandaele ziet zichzelf als een kindervriend. Hij vindt de liefde tussen een kind en een volwassene puur en ongerept.’

‘Naar mijn gevoel heeft Vandaele ze niet allemaal op een rij,’ zei Van In.

‘Dat kunt u wel zeggen, commissaris. Waarom denkt u anders dat ik mezelf heb aangegeven?’

‘Dat heb ik me inderdaad afgevraagd.’

‘Ik was bang voor Jos Brouwers.’

Aerts schetste een beeld van de huurmoordenaar die Vandaele op hem had afgestuurd.

‘Waarschijnlijk vreesde Vandaele dat ik iets zou loslaten over de moord op Dani.’

‘De transseksueel,’ vulde Van In aan.

Aerts zweeg.

‘Kende u haar van vroeger?’

‘Nee. Op een dag verscheen Dani in de Cleopatra en polste of ik werk voor haar had. Ze beweerde dat ze dringend geld nodig had voor een borstcorrectie.’

Aerts trok een vies gezicht alsof hij net een hap rotte vis had genuttigd.

‘Was ze zo lelijk?’

‘Integendeel, commissaris.’

‘U nam haar dus in dienst.’

‘Ja.’

‘En voldeed ze?’

‘En of ze voldeed,’ zei Aerts bitter. ‘U moet weten, commissaris dat voor een meisje bij ons kon beginnen, ik…’

Zijn stem stokte. Geen enkele regisseur zou er ooit in slagen het begrip afschuw zo pregnant in beeld te brengen.

‘U bent dus met hem naar bed geweest.’ Van In schakelde met opzet over op het mannelijk voornaamwoord. Aerts kreeg het moeilijk.

‘En, was het goede seks?’

Soms zijn woorden kwetsender dan fysiek geweld. In dit geval fungeerde die laatste opmerking als een brandijzer in een open wonde. Van In zag hoe Aerts zijn vuisten balde. Zijn kneukels trokken wit weg.

‘Er staan twee agenten voor de deur, mijnheer Aerts. In uw plaats zou ik rustig blijven zitten.’

Van In moest toegeven dat hij van het spel genoot. Niets verschaft meer voldoening dan het uitoefenen van macht op een medemens. Dat euforische gevoel ligt aan de basis van ieder totalitair regime. Maar als rechtgeaard democraat zag Van In zich verplicht zijn eigen grenzen te verkennen. Alleen wie de verleiding van de dictatuur heeft geproefd, kan weerstand bieden aan de lokroep van uiterst-rechts.

‘U bent er dus ingetuind,’ zei Van In minder scherp.

Aerts staarde wezenloos voor zich uit. De stress van de voorbije twee dagen begon zijn tol te eisen. Een askegel van twee centimeter lang dreigde van zijn sigaret te vallen. Van In reikte hem een asbak aan en schonk de kopjes opnieuw vol.

‘Ja,’ zei hij mat.

Van In kon zich voorstellen hoe Aerts zich voelde.

‘Gaat u verder, mijnheer Aerts. Wat is er daarna gebeurd?’

‘De volgende avond kreeg ik Provoost en Brys over de vloer. Ze waren in een uitgelaten stemming en eisten het beste vlees dat voorhanden was.’

‘En toen liet je Dani opdraven.’

Aerts knikte.

‘Terwijl u wist dat…’

‘Provoost en Brys waren arrogante snobs. Ze behandelden me al jaren als het vuil van de straat.’

‘En u wilde hun een loer draaien.’

Aerts dronk gulzig van de koffie en stak een nieuwe sigaret op. De confrontatie met het verleden maakte hem depressief. Provoost en Brys hadden zijn hele leven gedomineerd. Als kind al mocht hij hun vuile klussen opknappen en op de middelbare school lieten ze geen gelegenheid onbenut om hem te kleineren. Steek nog eens een scheet in brand, William. Er ligt een vlieg in mijn soep. Wedden voor honderd frank dat William die zal opeten? Provoost en Brys betaalden hem een pils voor elke heldendaad. Toen Aerts op zijn achttiende besloot naar de universiteit te gaan, lieten ze hem vallen als een baksteen. Kinderen van arbeiders dienden de kost te verdienen met hun handen, hoonden ze. Na een rampzalig semester trok Aerts naar Amsterdam en belandde er in het drugmilieu. Vier jaar later keerde hij als een rijk man naar Brugge terug, waar hij zijn fortuin verbraste. Nu mochten anderen scheten in brand steken, insecten vreten of in hun blote bast over het marktplein draven. In die periode ontmoette hij Linda en samen beproefden ze hun geluk in de Cleopatra. Meester Vandaele haalde hem met veel trompetgeschal binnen. Alles ging relatief goed tot Provoost en Brys weer ten tonele verschenen.

‘Mijnheer Aerts, luistert u nog?’

Van In reikte hem een nieuwe sigaret aan.

‘U wilde dus weerwraak nemen?’

‘Wat had u in mijn plaats gedaan, commissaris?’

Van In glimlachte. In dit land liepen grotere klootzakken dan Aerts rond.

‘En u bracht het gezelschap naar de Love?’

‘Inderdaad, commissaris.’

Van In kon zich de rest van het verhaal min of meer voorstellen. Alle stukjes van de puzzel vielen mooi in elkaar.

‘Nog geen uur later belde Brys me op. Hij klonk zenuwachtig. Ik had wel de indruk dat hij bloednuchter was. Hij smeekte me onmiddellijk naar de Love te komen. Er was iets verschrikkelijks gebeurd.’

‘Ze hadden Dani vermoord.’

‘Brys bezwoer me dat het een ongeluk was. Na een explosief triootje had Dani bekend dat hij eigenlijk een man was. Provoost was razend geworden. Er ontstond een gevecht. Dani viel met haar hoofd op de rand van het bed. Ze stierf ter plekke.’

‘Ik veronderstel dat u de ware identiteit van Dani kent?’

‘Wat bedoelt u daarmee, commissaris?’

‘Zegt de naam Desmedt u iets?’

Als de verbijstering op zijn gezicht geveinsd was, verdiende Aerts terecht een Oscar.

‘Dani Desmedt?’

‘Dani Desmedt van de lagere school, mijnheer Aerts. Herinnert u zich de prop en de wasknijper nog?’

‘Dat kan niet,’ zei Aerts beslist. ‘Ik zou hem zeker…’

‘… herkend hebben,’ vulde Van In ironisch aan.

Het bleef even stil.

‘Nu begrijp ik het,’ stamelde Aerts. ‘Daarom reageerde Provoost zo furieus. Een mooiere wraakneming voor het leed dat ze zijn tweelingbroer hadden aangedaan, had Dani zich niet kunnen wensen.’

‘U wist dus echt niet hoe de vork in de steel zat?’ vroeg Van In verwonderd.

Dat was duidelijk een overbodige vraag. Het gezicht van Aerts sprak boekdelen.

‘Laat maar. Vertelt u me liever wat er verder gebeurd is.’

Aerts schraapte zijn keel. Hij klopte de sigarettenas van zijn broek alsof hij het verleden van zich af wilde schudden.

‘Toen ik tien minuten later arriveerde, verkeerde Provoost in alle staten. Hij had Vandaele gecontacteerd en die eiste dat ik het lijk in de Hoge Venen zou gaan dumpen.’

‘En dat hebt u niet gedaan?’

‘Wat dacht u? Dit was mijn kans om de heren met gelijke munt te betalen.’

‘Dus begroef u Dani op het terrein van de Love.’

‘Had u het risico gelopen om voor honderdduizend frank een lijk naar de Ardennen te brengen?’

‘U wilde meer.’

Van In haalde de laatste sigaret uit het pakje. Toen hij Aerts begerig zag kijken, belde hij de meldkamer en stuurde een agent om een nieuwe voorraad rookgerei.

‘Ik geef toe dat ik Provoost en Brys heb gechanteerd. Ik stond onder zware financiële druk van Vandaele en Dani was toch dood. Daar kon niemand nog iets aan veranderen.’

‘U had geld nodig,’ knikte Van In vol medeleven. ‘Wist Vandaele dat u Brys en Provoost chanteerde?’

Aerts had de hele tijd een behoorlijk zelfverzekerde indruk gemaakt. Nu begon zijn onderlip te trillen.

‘Dat weet ik niet. Hij stuurde in ieder geval Brouwers op me af. Ik ken Vandaele goed. Niemand beledigt hem ongestraft. Voor verraad kent hij slechts één straf.’

‘Nemo me impune lacessit,’mompelde Van In.

‘Wat zegt u, commissaris?’

Van In dacht aan Het vat Amontillado van Edgar Allan Poe.

‘U vluchtte dus omdat het lijk op het terrein van de Love werd ontdekt, waaruit bleek dat u destijds uw plicht had verzuimd.’

Aerts knikte.

‘En door uzelf aan te geven, hoopte u op een milde straf.’

‘Ik doe een beroep op de wet, commissaris.’

Er werd geklopt. Een hulpagent overhandigde Van In een pakje Marlboro en een doos lucifers. Van In scheurde het bandje los en stak een sigaret op. De rest gaf hij aan Aerts.

‘Ik zal u een voorstel doen, mijnheer Aerts. Straks laat ik u pen en papier bezorgen. Ik wil dat u het hele verhaal voor me opschrijft. Neemt u rustig de tijd, want de kans dat u dit gebouw binnen de vierentwintig uur verlaat, is behoorlijk klein. Daarna zal de onderzoeksrechter over uw lot beslissen.’

‘Ik ken de wet, commissaris.’

‘Dat hoop ik voor u, mijnheer Aerts.’

Van In stond op en liep naar buiten.

Zonder Versavel leek kamer 204 op een kille grafkelder. Van In deed het licht uit en ging achter zijn bureau zitten.

Recherchewerk bestaat uit een combinatie van routine en procedures, een aanpak die meestal weinig resultaat oplevert. De grote doorbraak in een onderzoek is bijna altijd het gevolg van een onvoorziene omstandigheid, een spontane bekentenis, een onverwachte wending of louter mazzel. De bekentenis van Aerts was een geschenk uit de hemel. Provoost had Dani vermoord, waardoor Van In over een moordenaar, een motief en een getuige beschikte. Aerts zou profiteren van verzachtende omstandigheden. Een handige advocaat zou hem zonder al te grote kunstgrepen vrij krijgen. En dat beviel Van In niet. Hij had de indruk dat Aerts zijn vel probeerde te redden en alleen die dingen losliet die in zijn kraam pasten.

De verdwijning van Carine Neels baarde hem meer zorgen. Hij was er bijna zeker van dat ze door het misdadige netwerk van Vandaele was opgeslokt. Een geïmproviseerde huiszoeking in de Zorghe had niets opgeleverd. Meer nog, de overhaaste actie had overduidelijk iedereen in het milieu gealarmeerd. En dan was er nog Baert. Uiteindelijk was hij de enige, echte moordenaar en voor politiemensen golden geen verzachtende omstandigheden.

Van In keek op zijn polshorloge. Het was vijf voor twaalf, tijd om Baert aan de tand te voelen.

Dirk Baert zat op een stoel. Hij reageerde amper toen Van In de kamer binnenkwam.

‘Dag Dirk,’ zei Van In. ‘Hoe gaat het?’

Baert sloeg zijn ogen op. Van In had hem nog nooit bij de voornaam genoemd.

‘Ik weet dat we geen al te beste vrienden zijn geweest, maar denk vooral niet dat ik dit met plezier doe.’

Baert grinnikte schaapachtig.

‘Dat apprecieer ik, commissaris.’

Van In ging tegenover Baert zitten. Hij slaakte een diepe zucht.

‘Ik weet dat jij het gedaan hebt, Dirk, en ik begrijp ook waarom. Je broer heeft je destijds uit de klauwen van twee sadisten gered en toen je vorige week het autopsierapport van Herbert onder ogen kreeg, wist je meteen dat het om Dani ging.’

Baert knikte. Een uur geleden had hij het besluit genomen alles op te biechten. Eigenlijk was hij een beetje trots. De moord op Provoost was de enige echte daad die hij in zijn leven had gesteld.

‘Ik werk al twintig jaar voor Vandaele,’ zei hij. ‘Ik wist wat er in de Love gebeurde.’

Van In leunde achterover in zijn stoel en luisterde. Het relaas van Baert duurde meer dan drie uur.

Mevrouw Neels had er geen bezwaar tegen dat Hannelore de kamer van Carine doorzocht. Het arme mens zat voortdurend te snotteren.

De kleine slaapkamer was knus gemeubileerd. Alles was netjes opgeruimd. Het interieur leek op een plaatje uit een handboek voor binnenhuisarchitecten. Hannelore trok voorzichtig de laden van de grenen commode open en woelde door de lingerie van de verdwenen agente. Hoewel mevrouw Neels het nut van de zoekactie niet inzag, sloeg ze het tafereel aandachtig gade. Het feit dat iemand zich het lot van haar dochter aantrok, was voor haar voldoende.

Hannelore had geen ervaring met huiszoekingen. Ze vertrouwde op haar intuïtie. Fijne lingerie, roze beddengoed, cd’s met de walsen van Strauss en de symfonieën van Beethoven, een poster met een ondergaande zon, een halfopgebrande kaars en een vuurrood bankstel wezen erop dat Carine een romantische ziel was.

‘Hield uw dochter er een dagboek op na?’

Mevrouw Neels schrok van die vraag.

‘Een dagboek,’ herhaalde ze wezenloos.

‘Hebt u haar ooit iets zien opschrijven?’

Mevrouw Neels fronste het voorhoofd.

‘Toen Carine een jaar of zestien was, schreef ze gedichten, maar of ze…’

‘Op losse velletjes of in een schrift?’

Mevrouw Neels pijnigde haar hersenen. Ze wilde dolgraag meewerken, maar…

‘Dat weet ik niet meer,’ snikte ze. ‘Vindt u dat erg?’

‘Nee,’ zei Hannelore.

In de hoek van de kamer prijkte op een houten rek een klein televisietoestel met een ingebouwde videorecorder. Daaronder stond een rij cassettes.

‘Ze hield wel van films,’ zei mevrouw Neels behulpzaam.

Hannelore overliep de titels: Kramer versus Kramer, Nell, Out of Africa, The French Lieutenant’s Woman, The Sound of Music, Romeo and Juliette, Zorba de Griek.

Hannelore bekeek de rug van die laatste cassette. Betamax. Wie werkte er vandaag de dag nog met Betamax? Het systeem was jaren geleden van de markt gehaald.

Hannelore haalde de cassette uit het rek. Die voelde zwaarder aan dan een doorsnee videoband. Mevrouw Neels stond op.

‘Hebt u iets gevonden?’ vroeg ze hoopvol.

Hannelore maakte de doos open. Er stak een in linnen gebonden schrift in met het opschrift: Mijn dagboek.

‘Is dat wat u zocht?’

Mevrouw Neels glimlachte enthousiast.

Hannelore sloeg het schrift open. Op dat moment piepte haar GSM.

‘Hallo, met Hannelore Martens.’

Het was procureur Beekman.

‘Vandaele is dood,’ zei hij. ‘Zijn huishoudster heeft hem vanmorgen gevonden.’

‘Vermoord?’

Mevrouw Neels kreeg bijna een hartaanval toen ze het woord ‘vermoord’ hoorde.

‘Nee. Vandaele was een terminale kankerpatiënt. Hij heeft zijn longen uitgebraakt. Daarom vond de arts het niet nodig de politie te verwittigen.’

Hannelore gebaarde mevrouw Neels dat ze zich niet ongerust hoefde te maken.

‘Dit heeft niets met Carine te maken,’ zei ze met haar hand voor de hoorn toen mevrouw Neels hardop begon te huilen.

Van In schopte zijn schoenen uit. Hij liep naar de koelkast en nam een Duvel. Twee bekentenissen op een dag waren meer dan hij kon verwerken. Met die van Aerts had hij geen moeite. De man had alles netjes op papier gezet en dat relaas zou hij straks rustig bestuderen. Het geval-Baert leek hem veel tragischer.

Toen Van In het glas aan zijn lippen zette, hoorde hij Hannelore de sleutel in het slot omdraaien. Veiligheidshalve nam hij een flinke slok.

‘Samen uit, samen thuis,’ zei hij met een onschuldig gezicht.

Hannelore reageerde niet op de Duvel. Ze zag er bijzonder opgewonden uit.

‘Carine is toch voor een tweede fotosessie naar de Zorghe geweest en de avond dat ze verdwenen is, was ze van plan om er opnieuw naartoe te gaan.’

Ze gooide het dagboek op de tafel. Van In las de passage.

‘Ze schrijft dat ze er alles voor over heeft om haar opdracht tot een goed einde te brengen,’ fulmineerde Hannelore. ‘Als er iets met haar gebeurd is, zal ik je dat nooit vergeven, Pieter Van In. Jij hebt dat meisje het hoofd op hol gebracht met je cowboyverhalen. Ik ben vanmiddag op haar kamer geweest. Het kind gelooft nog in goedheid en gerechtigheid. Ze dweept met romantische helden. Voor haar is het leven een film met een happy end.’

Van In liet haar uitrazen. De laatste regels van het dagboek deden in zijn achterhoofd een belletje rinkelen.

‘Eén ding viel me echter op: de man stonk naar wc-eend,’ las hij halfluid.

‘Wat murmel je daar allemaal?’

‘Benedict Vervoort,’ lachte Van In hysterisch. ‘Die klootzak stonk naar wc-eend.’

‘Ik bel Beekman,’ zei Hannelore beslist. ‘Het wordt tijd dat iemand een eind maakt aan die smeerlapperij.’

Johan Brys trok een lederen kap over zijn hoofd. De minister controleerde zijn werktuigen. Alle instrumenten lagen netjes op een rij. Het was immers niet de eerste keer dat hij in een snuff movie optrad. In de kelder lag Carine Neels vastgekluisterd aan de spijlen van een ouderwets bed. Ze was naakt. Benedict Vervoort plaatste zijn camera op een statief en maakte een proefopname. In de hoek stond een bak met ongebluste kalk, die niet in beeld mocht komen. Vervoort verplaatste een paar spots tot hij tevreden was met de belichting. Over een uur arriveerden de gasten en hij wilde dat alles tiptop in orde was.

Procureur Beekman luisterde aandachtig naar het verslag van Hannelore.

‘Het kan geen twee keer misgaan,’ zei hij toen ze uitgepraat was. ‘Niemand zal het ons kwalijk nemen dat we tegen dat gespuis hardhandig optreden.’

Hannelore knikte en dat was voor Van In het teken om tot de actie over te gaan. Binnen de drie minuten stoven drie combi’s met loeiende sirenes in de richting van Waardamme. Van In en Hannelore volgden in de Twingo.

‘Weet Baert hier iets van?’

Op de Baron-Ruzettelaan gaf Hannelore plankgas. Van In gespte zijn veiligheidsgordel om.

‘Ik denk het niet. Baert wilde alleen zijn broer wreken.’

Hannelore minderde vaart voor de brug over het kanaal Brugge-Kortrijk. De naald van de snelheidsmeter wees tachtig kilometer aan. De Twingo protesteerde toen ze de bocht inscheurde. Van In hield de adem in. Hij probeerde zijn gedachten te ordenen. Het verhaal van Baert was niet in twee woorden samen te vatten.

‘Dani had dringend geld nodig voor een borstcorrectie. Hij kwam zijn broer om advies vragen en die introduceerde hem in de Cleopatra.’

‘In 1985?’

‘Ja.’

Hannelore haalde de combi’s in. Ze minderde vaart.

‘Baert werkte al meer dan twintig jaar voor Vandaele. Hij kende de Cleopatra,’ zei Van In.

Hij gespte zijn veiligheidsgordel los en stak een sigaret op.

‘Wat bedoel je met: hij werkte voor Vandaele?

‘Baert fungeerde als een spion. Hij bracht Vandaele op de hoogte van alles wat zich binnen het politiekorps afspeelde, verwittigde hem als er een razzia op til was en verdonkeremaande bezwarende processen-verbaal.’

‘Hoe wist hij dat Herbert zijn broer was?’

Hannelore nam ongevraagd een sigaret.

‘Dani had in de jaren tachtig zijn gebit laten opkalefateren. Die operatie had hem een fortuin gekost. Toen Baert het autopsierapport las, begon hij argwaan te koesteren. Bovendien had Dani als kind zijn scheenbeen gebroken en Baert wist dat hij voor de heren van de Love had gewerkt.’

‘Dus besloot hij Provoost uit de weg te ruimen,’ zei ze ongelovig.

‘Niet onmiddellijk. Baert wist dat Provoost gek was op zijn broer, maar hij wilde zekerheid.’

Bij de kerk van Oostkamp reed Hannelore door het stoplicht. De combi’s boden een perfecte dekking.

‘Daarom zette hij een val op. Hij stuurde Melissa.’

‘Melissa?’

‘Zijn vriendin,’ zei Van In. ‘Baert had haar in de Cleopatra leren kennen. Voor Baert bij haar introk, was ze een van de lievelingen van Provoost. De avond van de moord belde Melissa Provoost op. Die had wel zin in een nummertje en…’

‘Nu begrijp ik alles. Melissa belt aan, Provoost maakt de deur open en wordt door Baert in de boeien geslagen.’

‘Zo luidt de versie van Baert toch,’ zei Van In.

Hij deed zijn veiligheidsgordel weer om toen de snelheidsmeter boven de honderd dertig uitkwam. Door hun gebabbel hadden ze heel wat terrein verloren op de combi’s.

‘Dani Baert is dus in 1985 vermoord.’

Van In schudde het hoofd.

‘Baert zegt dat hij zijn broer in april van 1986 voor het laatst heeft gezien. Dani was pas terug uit Nederland, waar hij de borstcorrectie had laten uitvoeren. Die was niet naar zijn zin. Hij had opnieuw geld nodig.’

Binnen de vijf minuten stond de hele buurt op straat. Commissaris Decloedt van de Waardamse politie hield een oogje in het zeil, terwijl zijn Brugse collega’s de voordeur van het zakenkantoor VerVoort forceerden. Deze procedure was onwettig, maar de procureur had hem verzekerd dat hij de volledige verantwoordelijkheid voor de operatie op zich nam. Na de affaire van de verdwenen meisjes kon het gerecht zich weer een en ander permitteren.

De agenten deden hun werk grondig. Een kwartier later zag het zakenkantoor VerVoort eruit alsof het door een tornado was getroffen.

De genodigden namen plaats op de klapstoelen die buiten het schijnsel van de spots stonden opgesteld. Carine hoorde het geroezemoes. Ze kromp ineen. Het licht scheen door de blinddoek heen.

Johan Brys duwde de kleine serveerboy voor zich uit. Vervoort hield de deur voor hem open. De minister was naakt, op de lederen kap na. Op de serveerboy lagen de messen, tangen en priemen die hij straks zou gebruiken. Er zinderde een rilling van lust door het publiek toen de beul de kamer betrad.

Guido Versavel kwam het zakenkantoor binnen. Hij zag er vermoeid en bleek uit. Hannelore trakteerde hem op een flauwe knipoog en wees naar achteren. Uit het kantoor van Vervoort klonk glasgerinkel en gekraak van versplinterend meubilair.

‘Pieter is over de rooie gegaan toen de huiszoeking niets opleverde,’ zei ze bezorgd. ‘Hij is het hele huis aan het slopen.’

Versavel had de voorbije dagen aan den lijve ondervonden wat onmacht betekent. Hij opende de deur op een kier en stak zijn hoofd naar binnen. De kamer was een puinhoop. Van In schopte als een wildeman om zich heen.

‘Bewaar je de ramen voor het laatst?’ vroeg Versavel sarcastisch.

Van In keek op. Zijn woeste blik had een peloton van mariniers achteruit kunnen doen deinzen. Hij nam een verhakkelde bureaustoel in zijn handen en keilde die door het raam.

‘Tevreden?’

Versavel stapte het kantoor binnen.

‘Hannelore heeft me gebeld,’ zei hij. ‘Ze is bang dat je jezelf iets aandoet.’

‘En dan?’

Versavel schuifelde dichterbij. Hij laveerde behendig tussen de scherven.

‘Je bewijst Carine Neels geen dienst door op deze manier tekeer te gaan.’

‘O nee?’

Van In beukte met de hak van zijn schoen op het klavier van een PC. De helft van het alfabet spatte in het rond.

‘In de lokettenzaal hangt een grote spiegel,’ zei Versavel droogjes.

Van In haalde zijn voet uit het verbrijzelde klavier. Hij keek Versavel indringend aan en streek zenuwachtig door zijn bezwete haardos.

‘Kun jij een wit konijn uit je hoed toveren?’ vroeg hij smalend.

‘Misschien,’ zei Versavel kalm.

‘Hoezo, misschien?’

Versavel haalde een bundel uit zijn binnenzak.

‘Herinner je je nog dat je me gevraagd hebt het verhaal van Catrysse te verifiëren?’

Van In stapte over het puin. Zijn voorhoofd zag eruit als een bewaarappel die de hele winter op zolder heeft gelegen.

‘Catrysse woont in een verlaten boerderij, die eigendom is van Vandaele.’

Toen Hannelore hoorde dat Van In zijn sloopwerk had gestaakt, kwam ze eveneens naar binnen.

‘En dat zeg je nu,’ hoorde ze Van In zeggen.

Versavel verontschuldigde zich. ‘Ik zat onder de kalmerende middelen, Pieter. Pas toen Hannelore me belde, realiseerde ik me…’

‘Oké, oké,’ reageerde Van In prikkelbaar. ‘Catrysse woont in een eigendom van Vandaele en werkt als tuinman voor de vzw. Wat heb je nog meer?’

‘Catrysse heeft een gerechtelijk verleden,’ zei Versavel. ‘In 1982 is hij tot twee jaar cel veroordeeld wegens verkrachting van zijn buurmeisje.’

‘O jee,’ zuchtte Hannelore.

‘Baert moet daar ook achter gekomen zijn,’ ging Versavel verder.

‘Maar zweeg omdat Vandaele hem daartoe dwong.’

Van In hoefde niet lang na te denken. Als Vandaele Catrysse in bescherming had genomen, had hij daar een verdomd goede reden voor. Na de moord op Dani had hij de Love opgedoekt. Het leek logisch dat ze naar een andere plaats waren uitgeweken.

‘Verwittig Beekman,’ snauwde hij Hannelore toe. ‘Ik ben benieuwd wat onze tuinman aan het uitspoken is.’

Van John Catrysse werd verwacht dat hij de oprijlaan naar de boerderij in het oog hield. Maar nu alle gasten gearriveerd waren, kon hij het niet laten naar de kelder te sluipen en stiekem mee te genieten van het schouwspel.

Carine Neels voelde het magere mannenlijf over zich heen schuiven. Toen iemand de blinddoek losknoopte, knipperde ze even met de ogen. Ze verstijfde bij het zien van de lederen kap die op minder dan dertig centimeter boven haar gezicht zweefde. Haar hartslag stokte.

Ze wilde schreeuwen, maar toen dat niet lukte, sloot ze opnieuw de ogen. De man begon hitsig te pompen. Van penetratie was geen sprake. Het was alsof iemand een slappe ballon tussen haar dijen propte.

Vervoort liet de camera lopen. Het zou nog een tijdje duren vooraleer Brys een hoogtepunt bereikte.

Hannelore dreef de Twingo tot het uiterste. Het stuur trilde in haar handen, oncontroleerbaar als de wijzer van de snelheidsmeter. Van In haalde zijn pistool uit zijn schouderholster en legde het op zijn schoot. De combi’s volgden op minder dan vijfhonderd meter met tollende zwaailichten, maar zonder sirenes.

Catrysse lette niet op de knarsende banden die over het grind van de oprijlaan schuurden. Hij was volledig in de ban van het schouwspel. Na tien minuten was de beul eindelijk klaargekomen. De magere vent had altijd veel tijd nodig. Hij vroeg zich af wie achter het masker schuilging.

Brys richtte zich op. Carine sloeg voorzichtig haar oogleden op. Pas nu bemerkte ze de serveerboy met de folterwerktuigen. Haar geschreeuw ging door merg en been. Het publiek mompelde goedkeurend.

Brys nam een nageltang. Vervoort zoomde in op Carines linkerborst, schudde het hoofd en gebaarde Brys dat hij moest wachten. Hij nam een ijsblokje en wreef ermee over haar borst, zodat de tepel mooi recht kwam te staan. Brys knikte goedkeurend. Hij had het scenario vooraf samen met Vervoort doorgenomen. Ze volgden getrouw de werkwijze van de inquisitie. Eerst liet hij de werktuigen zien. Het geschreeuw van Carine had nu niets menselijks meer. Vervoort registreerde haar van angst verwrongen gelaat. Brys plaatste de nageltang op de rijpe tepel en wachtte tot Vervoort de perfecte kadrering had ingesteld.

Van In gooide de deur van de kelder open. Hij richtte zijn pistool in een vloeiende beweging op de gemaskerde man en vuurde drie schoten af. De eerste kogel trof Brys in het rechteroog, de tweede verbrijzelde zijn schouder en de derde maakte een keurig gaatje in het achterhoofd van Vervoort, die toevallig in de vuurlijn stond.

Tien seconden later overspoelde een eerste golf politieagenten de boerderij van Catrysse. Een paar toeschouwers maakten van de verwarring gebruik om op de vlucht te slaan. Na een korte achtervolging werden ze echter ingerekend.

Hannelore trok haar jasje uit en ontfermde zich over Carine. Het meisje was in shocktoestand en reageerde nauwelijks op het tumult.

‘Statistisch gezien had je een kans van één op honderdduizend,’ zei Versavel.

‘Een mens leeft niet alleen van statistische wetmatigheid,’ repliceerde Van In filosofisch. ‘Ik had het mezelf nooit vergeven indien we hier vijf minuten te laat waren gekomen.’

Terwijl de agenten de toeschouwers in de boeien klonken, ging Van In naar boven. Hij had frisse lucht nodig. ‘In wat voor wereld leven wij?’ vroeg hij zich af toen bekend werd dat de beul en de helft van het publiek geïndentificeerd waren. Onder hen bevonden zich dokter De Jaegher, de incompetente wetsdokter, en Melchior Muys, de corrupte hoofdverificateur. Van In keek naar de sterren. Hij hoopte dat daarboven een ander leven mogelijk was.

Hannelore zette de dampende borden op tafel. Het was meer dan drie maanden geleden dat ze nog frieten had gebakken, maar nood breekt wet. Van In had sinds gisteravond nauwelijks nog iets gegeten.

‘Guido.’

Versavel had zich bij de open haard genesteld. Na een kwartier waren zijn ogen dichtgevallen en nu sliep hij de slaap der rechtvaardigen.

‘Laat maar,’ zei Hannelore. ‘Er ligt nog wat kaas in de koelkast voor het geval hij straks hongerig wakker wordt.’

Van In verslond de frieten in stilte. Hij nam royaal van de mayonaise.

‘Ik vraag me af wat de kranten morgen zullen schrijven,’ zei hij tussen twee happen door.

‘Politieman schiet minister van Buitenlandse Zaken dood,’ blokletterde Hannelore. ‘Morgen ben je de beroemdste man van Vlaanderen.’

Van In sopte de laatste frieten in de vettige mayonaise.

‘De klootzak heeft zijn verdiende loon. Niemand kan de zaak nu nog in de doofpot stoppen.’

Hij schoof zijn bord opzij en stak een sigaret aan.

‘Van de doofpot naar de stoofpot,’ zei Hannelore sarcastisch.

‘Wat bedoel je daar nu mee?’

Hannelore prikte een frietje aan haar vork.

‘Als ik het goed begrijp, ben je niet van plan Baert te vervolgen.’

Van In inhaleerde diep.

‘In vergelijking met de smeerlapperij van die hooggeplaatste heren, is de misdaad van Baert te verwaarlozen. Provoost en Brys hebben hun verdiende loon gekregen. Ik zie niet in waarom we de staat met een duur proces op kosten zouden jagen. Gerechtigheid is geschied. Niemand zal zich nog vragen stellen.’

Hannelore slikte. In principe had hij gelijk, maar als substituut van de procureur moest zij ervoor zorgen dat de wet werd toegepast.

‘Tenzij het parket Baert per se wil vervolgen,’ zei Van In flegmatiek.

‘Oké. Ik kan me voorstellen dat Beekman zich niet zal verzetten. Maar wat doen we met Aerts?’

‘Aerts heeft medeplichtigheid bekend,’ zei Van In. ‘Ik heb zijn verklaring op zak. Met een beetje geluk wordt hij vrijgesproken.’

Hij haalde de verklaring van Aerts uit zijn binnenzak.

‘Onze vriend kent de wet. Hij heeft zich min of meer vrijwillig aangegeven en beroept zich op het principe van strafuitsluiting door dwang. Bovendien is iedereen die tegen hem kan getuigen dood. So what? De echte schuldigen zijn veroordeeld en berecht.’

Hannelore las de bekentenis van Aerts. Van In ontkurkte een fles moezelwijn en installeerde zich naast de snurkende Versavel.

‘Zei je niet dat Dani in 1986 een borstcorrectie liet uitvoeren?’ zei Hannelore na een poos.

Van In had de grootste moeite om niet in slaap te vallen.

‘Ja. Is daar iets mis mee?’

Hannelore herlas de passage.

‘Aerts beweert nochtans dat het incident zich in oktober 1985 afspeelde.’

‘Godverdomme,’ vloekte Van In.

‘Scheelt er iets?’

‘Als dat klopt, heeft Aerts me bedonderd.’

William Aerts bekeek het avondnieuws in zijn cel. Het land stond in rep en roer nu bekend was geraakt dat de minister van Buitenlandse Zaken neergeschoten was tijdens de opname van een snuff movie. Aerts besefte dat het spel verloren was. Justitie zou hem niet laten gaan eer iedere verklaring daaromtrent honderd keer was geverifieerd.

Jos Brouwers kwam thuis in de somptueuze villa die hij vorig jaar had gekocht. Met die aankoop had hij zijn laatste droom gerealiseerd. Dit huis moest zijn ultieme statussymbool worden, een zichtbaar orgelpunt van zijn geslaagde carrière en een ode aan Gerda die gedurende al die jaren voor hem had gezorgd. In die volgorde. Maar Gerda zou niet meer naar huis terugkeren. Twee weken geleden had ze haar koffers gepakt. Ze was het beu steeds in zijn schaduw te staan, had ze gezegd. De verloren tijd kon nooit meer worden ingehaald. Gerda vond dat ze eindelijk recht had op een eigen leven. De reis naar de Caraïben was een leugen, iets wat hij Vandaele had wijsgemaakt omdat hij liever doodviel dan toe te geven dat zijn huwelijk was mislukt. Brouwers dacht aan het stel op Malta. Hij zag de koets opnieuw voorbijrijden. De man schonk een glas in voor zijn vrouw. Ze wuifden en leken perfect gelukkig. Zelfs Brooks was beter af dan hij. De sensuele Penelope was er tenminste als Brooks haar nodig had.

Brouwers schonk zich een cognac in en opende daarna de kluis. Uit het arsenaal handwapens dat hij daar bewaarde, koos hij voor een Israëlisch pistool, een collector’s item waarvoor hij tweeënvijftigduizend frank had neergeteld. Brouwers nam een slok van de cognac, duwde de loop van het pistool in zijn mond en haalde de trekker over. Zijn laatste gedachte ging naar de toekomstige eigenaars van de villa. Die zouden de woonkamer opnieuw moeten behangen, want op het behang zouden overal sporen te vinden zijn van zijn opengespatte hersenen. Brouwers stierf even banaal als hij geleefd had, maar dat kon hem verder geen barst schelen.

Van In schudde Versavel wakker.

‘Werk aan de winkel, Guido.’

Hannelore hing de telefoon op. Ze had eerst Beekman en daarna de directeur van de gevangenis gebeld.

‘We kunnen Aerts over een kwartier ondervragen,’ zei ze enthousiast.

William Aerts werd door drie bewaarders begeleid naar de bezoekkamer. Hij had plotseling de status van een gevaarlijk misdadiger gekregen. Aerts gruwde van het holle geluid van zijn eigen voetstappen. Straks zou Van In hem verhoren. Het tijdstip van de ondervraging was niet toevallig gekozen. De commissaris wist dat hij gelogen had. Terwijl hij door de gangen stapte, draaide hij in zijn hoofd opnieuw de hele film af. Provoost had hem die bewuste avond gebeld. Er was een ongelukje gebeurd. Dani was dood. William moest het lijk dumpen en daarvoor zou Vandaele hem honderdduizend frank betalen.

William sleurde het lijk in de koffer van zijn wagen. Toen hij de klep wilde dichtslaan, hoorde hij gekreun. Dani leefde nog. William deed hem een voorstel. Als hij zijn mond hield en terug naar Nederland ging, zou William hem honderdduizend frank geven. Alles verliep vlekkeloos, tot Dani zes maanden later weer opdaagde en extra geld eiste voor een nieuwe operatie. Als William niet afdokte, dreigde Dani ermee Provoost onder druk te zetten. Met die woorden ondertekende hij echter zijn eigen doodvonnis. In een paniekaanval vatte William de transseksueel in een houdgreep en brak zijn nek. Hij begroef het lijk op het grondgebied van de Love. Op die manier kon hij Provoost en Brys blijven chanteren.

Van In parkeerde de Twingo voor het gevangenisgebouw. De hemel was open. Duizenden sterren deden een hopeloze poging om de duisternis te verdrijven.

‘A propos,’ zei Hannelore toen ze uitstapten. ‘In al die drukte ben ik één ding vergeten.’

Van In sloot de portieren af. ‘Staat het strijkijzer nog aan?’ vroeg hij laconiek.

Hannelore kende haar man. De manier waarop hij in uitzonderlijke omstandigheden met een apart gevoel voor humor kon reageren, beviel haar.

‘Nee,’ glimlachte ze. ‘De uitslag van de vruchtwaterpunctie was negatief. Als alles naar wens verloopt, krijgen we over enkele maanden een gezonde baby.’

Van In nam zijn laatste sigaret uit het pakje. De rook deed zijn ogen tranen. Of verbeeldde hij zich dat maar?

Content

Pieter Aspe
De kinderen van Chronos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15