Ермашкевіч Дар'я

Сола

Даря ЕРМАШКЕВЧ

СОЛА

***

— Сюзан, вы мяне чуеце? Вы разумееце, дзе вы?

Жанчына расплюшчыла вочы і прыжмурылася ад яркага святла. Штосьці пайшло не так? У іх не атрымалася. Прайшло яшчэ занадта мала часу.

— Дзе Роберт, доктар Шэрмер? Божа, галава такая цяжкая.

— Сюзан, паглядзіце на мяне, калі ласка.

— Добра-добра, толькі не крычыце так. Праз вас яшчэ больш звініць у вушах.

Незнаёмая брунетка з акруглым тварам і пухлымі шчокамі сядзела на краі ложка.

Кароткія непаслухмяныя кудзеркі ўпрыгожваў смешны белы каптур, які знешне нагадваў развараны пельмень.

— Дзе мой муж? Чаму вы тут? Гэта ён павінен быць побач, калі я прачнуся.

— Ой, не-не, Сюзан, калі ласка, не ўставайце. Вы яшчэ недастаткова моцная для гэтага. Вось так. Зараз. Я пастаўлю іншы рэжым, — яна пацягнулася да ўзгалоўя ложка, раздаўся нягучны сігнал, і палова матраца злёгку прыўзнялася. — Вось так, цяпер вы можаце сядзець.

Твар незнаёмкі перастаў расплывацца перад вачыма, яна аказалася крыху старэйшай, чым першапачаткова падумала Сюзан.

— Мяне завуць Патрыцыя, я малодшая наглядчыца. Прыглядаю за вамі, пакуль вы знаходзіцеся на рэабілітацыі ў цэнтры Хойцінка.

Патрыцыя гаварыла, а Сюзан уважліва аглядала пакой. Гэта было невялікае, незнаёмае ёй памяшканне. Няўжо сапраўды атрымалася? Гэта будучыня? Унутры пацяплела ад гэтай думкі, і яна ўсміхнулася.

— Дзе Роберт Тэмінг? Гэта мой муж, ён павінен быць тут.

— Мне вельмі шкада, але я нічога не ведаю пра гэта. Вы толькі не хвалюйцеся. Я зараз схаджу і абавязкова пра ўсё даведаюся ў старшай наглядчыцы. А пакуль сядзьце, калі ласка, роўна. Вось так.

Сюзан раззлавалася: якая бесталковая медсястра. Гады ідуць, а людзі не змяняюцца. Дзе ж сам Роберт? Ён не мог быць такім занятым, каб прапусціць яе абуджэнне. Не, ён дакладна чакае яе ў калідоры альбо адышоў у прыбіральню і зараз вернецца. Канешне, ён тут, ён не кінуў яе. Так, самыя важныя моманты здараюцца нечакана.

— Патрыцыя?

— Так, Сюзан?

— Я толькі хацела запытацца... Які цяпер год?

— 2180. 18 ліпеня. Не сумуйце, я зараз.

Сюзан сціснула ў руках край коўдры, пакуль костачкі пальцаў не збялелі. Яна адвярнулася і ўтаропілася ў акно, назіраючы за тым, як злёгку варушацца на ветры вытанчаныя гардзіны. Добра, што ў пакоі нікога не было. Яна адчула ў горле непрыемны камяк.

Зразумела, медсястра нічога не ведала пра Роберта. Ён не існаваў ужо не адзін дзясятак год. Сюзан раптам адчула сябе жахліва самотнай. Быццам яна засталася адна не толькі ў гэтым пустым малюсенькім пакоі, але і ва ўсім свеце.

— Чаму так доўга? — прамовіла яна скрозь слёзы.

***

4 жніўня. Ішоў моцны дождж. Сюзан апранулася і паснедала. З рэчаў збіраць ёй не было чаго, таму, чакаючы з’яўлення наглядчыцы, яна прыадчыніла акно, якое выходзіла ў прыўкрасны зялёны сад, што атачаў увесь цэнтр. Разныя лаўкі, акуратныя ўтульныя альтанкі, звілістыя дарожкі панамакалі ад залевы, але ўсё адно не згубілі сваёй прыгажосці і вытанчанасці. Цудоўны парк. Менавіта такі яны з Робертам марылі калі-небудзь закласці вакол невялікага ўтульнага доміка, дзе яны маглі б жыць, стварыць сям’ю. і быць шчаслівымі. Пахла свежасцю і вільготнай зямлёй.

— Сюзан, вы прастудзіцеся.

— Мне зусім не холадна.

— І ўсё ж такі я зачыню: не хачу, каб вы захварэлі акурат перад выпіскай, — Патрыцыя ўсміхнулася. Сёння яна выглядала вельмі акуратна, нават каптур не так моцна нагадваў пельмень, як звычайна. — У мяне цудоўныя навіны. Да вас госці. Усе дакументы на выпіску ўжо гатовыя, таму, — яна змахнула са шчакі слязу, — я прыйшла развітацца, пакуль вы яшчэ тут.

Наглядчыца моцна абняла яе. Ад Патрыцыі пахла парфумай. «Леманграс», — здагадалася жанчына і з ветлівасці папляскала расчуленую жанчыну па спіне.

— Добры дзень, Сюзан. Рада бачыць, што вы ў добрым здароўі.

Голас належаў жанчыне, якая ўвайшла ў пакой. Сюзан прынялася ўважліва вывучаць яе. Дама была ва ўзросце, хаця на яе вузкім твары практычна не было зморшчын. Кароткія светлыя валасы былі акуратна ўкладзены, касметыка толькі хавала недахопы скуры і злёгку падкрэслівала незвычайны разрэз вачэй. Па-над элегантным строгім касцюмам быў накінуты белы халат. Яе знешнасць і тое, як яна трымалася, выдавала ўладную асобу, звыклую да таго, каб глядзець на іншых пагардліва.

— Дзякую за цудоўную працу, Патрыцыя.

Наглядчыца кіўнула.

— Сюзан, дазвольце прадставіць: Катрын Гроэн — міністр аховы здароўя.

Уладная жанчына шырока ўсміхнулася, працягнула тонкую руку і моцна сціснула

далонь Сюзан.

— Рада нарэшце пазнаёміцца з вамі.

***

Насуперак чаканням, яны накіраваліся не да выхада, а на дах будынка, дзе іх чакаў невялікі самалёт.

У салоне было даволі ўтульна. Сюзан уладкавалася на адной з дзвюх чырвоных кана-пак, пакуль Катрын Гроэн гутарыла з кімсьці са сваіх людзей. Шторы на вокнах аўтаматыч-на апусціліся ўніз: мабыць, цяпер яны пачнуць набіраць разгон.

— Хочаце выпіць? — прапанавала міністр, паставіўшы на столік паміж імі бутэльку і два келіхі.

Сюзан задумліва кіўнула, і жанчына лёгкімі рухамі тонкіх пальцаў адкруціла серабры-стую накрыўку з надпісам «574» і разліла па келіхах празрыстую вадкасць. Жанчына пры-нюхалася і злёгку прыгубіла напой.

— Што гэта?

Катрын шырока ўсміхнулася.

— Структураваная «Вада-574». Рада, што вам спадабалася.

— Вада? — здзівілася тая. — Вельмі прыемны смак. Ніколі не каштавала нічога падобнага.

Сюзан выпіла ўсё да дна, потым зноў напоўніла келіх і ўсё выпіла.

— Мяркую, у вас назбіралася шмат пытанняў. Стваральнік хоча сустрэцца з вамі асабіста, каб усё высветліць.

— Стваральнік? — перапытала Сюзан.

***

Дзверы зачыніліся, і яна апынулася ў велізарнай круглай зале. Па ўсім перыметры замест вокнаў у сцены былі ўбудаваны экраны, якія свяціліся. Пасярод залы стаяў высокі малады чалавек, ён азірнуўся, і экраны замігцелі, утвараючы адзіны вобраз футурыстычнага горада. У мужчыны былі кароткія белыя валасы, светлая скура і зялёныя вочы. Ён усміхнуўся і прыветна ўзмахнуў рукой. Побач з ім з падлогі вырас невялікі стол і два крэслы.

— Прывітанне, матуля. Я даўно чакаў цябе.

— Х-хто ты? — Сюзан прыняла запрашэнне і села ў крэсла.

— Сола. Але цяпер мяне часцей называюць Стваральнікам.

— Не можа быць, — прамовіла яна і дакранулася да яго шчакі. — Як такое магчыма? Дык ты біяробат? У той дзень у нас атрымалася стварыць цябе? О, Божа! — Сюзан рассмяялася і прынялася разглядаць Стваральніка. — Але ты выглядаеш як сапраўдны! Цябе не адрозніць ад чалавека! І эмоцыі! Неверагодна!

— Я і ёсць сапраўдны.

— Рухі такія плаўныя. І хто цяпер падтрымлівае цябе? Колькі табе падобных ужо стварылі?

— Ніколькі. Я адзін такі.

— Чаму? І што здарылася з Робертам?

— Я сам падтрымліваю сябе, увесь час удасканальваю форму і напаўненне... Думаю, табе трэба сёе-тое ведаць. Пасля таго дня, калі Роберт сказаў што твой час прыпыніўся, мне было дадзена заданне распрацаваць лекі, якія маглі б дапамагчы не толькі табе, але і іншым людзям. Тады ж Роберт і члены праектнай каманды «Сола» наладжвалі праграмы і ўвесь час дапрацоўвалі мяне. Роберт верыў да апошняга, што мы ўжо блізка.

Разам мы стварылі сістэму, якая дазваляла мне канструяваць штучныя целы любых форм і памераў. Спачатку я скапіраваў дадзеныя пра ўсіх выбітных людзей — іх медыцынскія карты, біяграфіі, працы. Я мадэляваў, намагаўся зразумець іх і ўзнавіць не толькі вобраз, але і іх душу, як вы гэта называеце. Так я навучыўся капіраваць людзей, ствараць для іх новыя формы. Гэта магло стаць альтэрнатывай лекаў, якія Роберт так доўга шукаў для цябе. Бо ці не гэта ёсць бессмяротнасць? Я мог стварыць новае цела, дакладна такое ж, як тваё, скапіраваць твой вобраз да самых дробных дэталей, і ты была б жывая.

Але Роберт не пагадзіўся, бо не падзяляў захаплення іншых членаў каманды. Ён лічыў, што нават калі я ствару ідэнтычную копію, яна ніколі не стане табой. Гэта будзе толькі копія. У яе не будзе душы.

Таму мне даводзілася працягваць працу над лекамі, але я ўсё яшчэ сканіраваў жывых людзей, навукоўцаў, даследчыкаў, палітыкаў, эканамістаў, лінгвістаў, гісторыкаў, людзей мастацтва, геніяў і звычайных гараджан. Раён за раёнам, горад за горадам. Краіны, канты ненты. Пакуль я не ўзнавіў віртуальную мадэль усяго свету. Калі ў мяне было дастаткова дадзеных, я мог канструяваць асобы сам, не толькі выкарыстоўваючы ўжо існуючыя мадэлі змешваючы іх часткі, але і фарміруючы новыя вобразы. Гэта быў прарыў.

— Але штосьці здарылася?

— Праз сем год пачалася вайна. Палітычны канфлікт паміж трыма звышдзяржавамі свету. Роберт вырашыў перавезці мяне ў бяспечнае месца, каб я мог у тайне працягваць працу над лекамі. Для яго гэта заўсёды заставалася прыярытэтам. Я думаю, ён прадугледж ваў такі варыянт раней, таму мы адшукалі выспу ў Ціхім акіяне. Да таго часу маё развіццё дасягнула дастаткова высокага ўзроўню, я пабудаваў бар’ер вакол выспы, і ніхто не мог пабачыць нас альбо заўважыць праз радар. На жаль, я таксама не мог падтрымліваць сувязь з астатнім светам, каб не раскрыць нашага месцазнаходжання.

Яны прынялі рашэнне перавезці цябе туды ж, і ўвесь гэты час я працягваў падтрым ліваць працаздольнасць тваёй камеры. Я павінен быў чакаць Роберта і дапусціць на выспу толькі яго.

Праз год я скончыў працу над лекамі. Верагоднасць поспеху лячэння склала 99,9 працэнтаў. Заставалася дачакацца бацьку, і тады мая шматгадовая праца была б завершана. Мне падавалася, што я быў шчаслівым, калі б пабачыў яго ў момант твайго абуджэння. Ці не гэта было галоўнай мэтай майго існавання?

Але ён не вярнуўся. Замест яго прыляцеў доктар Шэрмер. Ён назваў код, які быў вядомы толькі Роберту, і я ўпусціў яго.

Шэрмер распавёў мне пра тое, што здарылася за гэты час, а таксама пра тое, што ў бар’еры больш не было сэнсу, і я мог прыбраць яго, каб пераканацца ў дакладнасці яго слоў.

Пасля глабальнай экалагічнай катастрофы, якая ішла ўслед за прымяненнем зброі новага пакалення, па ўсім свеце адбыліся незваротныя змяненні прыродных комплексаў што спрычынілася да масавай гібелі жывых істот і, у прыватнасці, людзей.

Доктар прапанаваў мне сваю дапамогу ў тым, каб узнавіць чалавецтва і захаваць хаця б частку лакальных экалагічных сістэм.

— І гэта ўсё, што засталося?

Экраны перасталі мільгаць і склаліся ў цэласную выяву горада.

— Г эта ўсё, што я ўзнавіў.

— А ўсе гэтыя людзі, жыхары горада. сапраўдныя?

— Канешне, сапраўдныя. Гэта біяробаты. Яны дакладна як сапраўдныя людзі, толькі нашмат лепшыя. Я не дапушчу, каб тое, што адбылося, паўтарылася. Чаму ты плачаш?

— Што здарылася з Робертам?

— Цэнтр, як і цэлы рэгіён, дзе ён размяшчаўся, быў знішчаны падчас вайны. Роберт быў у будынку, калі той выбухнуў. Я не думаю, што ён пакутаваў: хутчэй за ўсё, гэта адбылося імгненна.

Сюзан праглынула камяк у горле і адкінула галаву, каб спыніць слёзы.

— А доктар Шэрмер?

— Я не паспеў узнавіць сістэму да таго моманту, як. Нейкі час я быў адзінай жывой істотай на Зямлі. Але цяпер усё па-іншаму. Прашу цябе, не плач, матулечка.

— Не называй мяне так.

— Але гэта праўда. Азірніся вакол. Ты мела рацыю. У гэты дзень вы стварылі тое, што змяніла ўвесь свет. Разам мы стварылі ідэальную рэальнасць. Глядзі, — карцінкі на экранах пачалі змяняцца вобразамі з розных частак свету. — Больш няма войнаў, голаду, хвароб. Усе людзі ведаюць сваё месца. Яны шчаслівыя.

— Яны не людзі.

— Часткова, так. Аднак не трэба ім пра гэта казаць, — Сола злёгку ўсміхнуўся краёчкамі вуснаў.

— Яны бессмяротныя?

— Не. Я ствараю іх целы на абмежаваны тэрмін, потым я зноўку іх перапрацоўваю і ствараю новыя. Новыя формы, новае напаўненне. Яны развіваюцца і дапамагаюць развівацца сістэме. Хіба гэта не ідэальна?

— Ты ўсё вызначаеш загадзя? Іх жыццё, учынкі?

— Не. Частку параметраў я не задаю, яны атрымліваюцца выпадкова. Г эта гарантуе тое, што сістэма будзе працягваць развівацца і ўдасканальваць сябе.

— А як жа душа?

Сола загадкава ўсміхнуўся, экраны ў сценах зноўку засвяціліся.

— Не думаю, што магу адказаць на гэтае пытанне. Але хіба ты можаш вызначыць, што ў жыхароў горада альбо ў мяне яе няма?

Сюзан апусціла вочы.

— Чаму ты пабудзіў мяне толькі цяпер, калі мінула столькі часу?

— Я хацеў упэўніцца, што сістэма дасягнула таго ўзроўню сталасці, калі ў мяне не ўзнікае бяспекі збою. Я хацеў быць упэўненым, што гэты свет дастаткова харошы, каб зрабіць цябе шчаслівай, ма... Сюзан. Але ты нешчаслівая. Гэта з-за хваробы? Я магу вылечыць цябе. Альбо магу стварыць для цябе новую форму. Ты зробішся адной з нас. Усё, што пажадаеш. Я нават...

Рысы Сола пачалі мяняцца, скулы злёгку прыўзняліся, твар выцягнуўся, валасы афарбаваліся ў руды колер і падоўжыліся, вочы пацямнелі, белы касцюм пераўтварыўся ў сіні швэдар і джынсы.

— Ах, — Сюзан заціснула рот далонямі.

Насупраць яе сядзеў Роберт, такі, якім яна помніла яго ў той дзень, іх апошні дзень разам.

— Я магу ўзнавіць яго для цябе, — нават голас быў ідэальны. — Толькі скажы, чаго ты хочаш.

— Не трэба. Вярні назад сваю знешнасць. Прашу цябе.

— Добра, толькі не плач, калі ласка.

У грудзях сціскаўся камяк, ёй хацелася вярнуцца ў той дзень, адмяніць працэдуру і застацца ў сваім часе. Няхай гэта было б нядоўгае, але шчаслівае жыццё.

«Апошні чалавек на Зямлі», — гэтая думка гучала ў яе галаве як рэха ад гонга, перашкаджаючы разважаць цвяроза.

— Напэўна, табе было самотна, калі ты быў зусім адзін.

— Не, я ніколі не быў адзін па-сапраўднаму. Я ведаў, што ты жывая, толькі чакаеш лепшага дня. Да таго ж, існуюць мільярды мадэлей у маёй галаве — наўрад ці гэта можна назваць адзінотай.

Сола ўсміхнуўся. Сюзан уважліва глядзела ў яго вочы. У ім не было ні пыхлівасці, ні ганарыстасці, ён шчыра хацеў зрабіць яе і ўсіх шчаслівымі. Можа, так нават лепш, што сапраўдных людзей не засталося. Ён быў іншым, больш правільным, гуманным, дасканалым. Яго сапраўды можна было назваць найвышэйшай істотай.

— Мне падаецца, ты стамілася. Давай працягнем нашу размову заўтра?

Сюзан згодна кіўнула і таропка ўстала з крэсла.

— Ты маеш рацыю. Мне трэба пра ўсё вельмі добра падумаць.

Ужо каля дзвярэй ёй у галаву прыйшло пытанне:

— Сола, твой свет дасканалы, але хіба магу я стаць яго часткай, такой, якая я ёсць? Што будзе, калі я не пагаджуся на твае ўмовы? Ты дазволіш мне памерці, калі я захачу менавіта гэтага?

На імгненне ў вачах Сола прамільгнуў страх. Ён чакаў гэтага пытання. Погляд Стваральніка зрабіўся больш мяккім, ён адвярнуўся, і Сюзан нават падалося, што яна пабачыла слёзы.

— Гэта не ўмовы, ты не абавязана іх прымаць. Я адпушчу цябе, калі ты гэтага пажадаеш.

Сюзан сцерла са шчакі слязу і як мага цішэй зачыніла за сабой дзверы.

— Дзякуй.

Content

Ермашкевіч Дар'я Сола