Лукьяненко Сергей Васильевич

Zimne brzegi

Siergiej Łukjanienko

Zimne brzegi

Hołodnyje Bieriega

Przełożyła Ewa Skórska

Data wydania polskiego: 2003

SPIS TREŚCI

CZĘŚĆ PIERWSZA SMUTNE WYSPY.. 4

Rozdział pierwszy, w którym wyciągam wnioski i próbuję w nie uwierzyć. 5

Rozdział drugi, w którym wszyscy biegną, ale niewielu wie, dokąd i po co. 19

Rozdział trzeci, w którym dochodzę do ośmiu z tuzina, a Mark zmniejsza rachunek do siedmiu. 36

Rozdział czwarty, w którym zastanawiam się, jaka śmierć jest weselsza, ale żadna mi się nie podoba 51

Rozdział piąty, w którym liniowiec nam salutuje, a my mu odpowiadamy. 66

CZĘŚĆ DRUGA WESOŁE MIASTO.. 78

Rozdział pierwszy, w którym trzy razy mienia mnie głupcem, a ja nie zaprzeczam.. 79

Rozdział drugi, w którym zaczynam panikować, i jak się okazuje, nie bez podstaw.. 96

Rozdział trzeci, w którym proszę o odpuszczenie grzechów i dostaje coś niecoś jako dodatek do tytułu 112

Rozdział czwarty, w którym mnie uczą bogobojności, a ja uczę rozumu. 124

Rozdział piąty, w którym dowiaduje się, kogo boją się święci paladyni, ale nadal nie wiem, dlaczego 139

CZĘŚĆ TRZECIA GALIA.. 152

Rozdział pierwszy, w którym opowiadam o morzach i oceanach i dostaję dobrą radę. 153

Rozdział drugi, w którym dwa razy zostaję rozpoznany i dwa razy nic się nie dzieje. 167

Rozdział trzeci, w którym wreszcie dokonuję wyboru, ale nadal wątpię w jego słuszność. 184

Rozdział czwarty, w którym Helen dokonuje rzeczy niemożliwej, a ja nie od razu to sobie uświadamiam 200

Rozdział piąty, w którym nie dziwię się cudom, ale jestem wstrząśnięty zwykłymi rzeczami 217

CZĘŚĆ CZWARTA KRAINA CUDÓW… 232

Rozdział pierwszy, w którym dwukrotnie znajduję księcia Markusa, a Helen dwukrotnie się ze mnie śmieje 233

Rozdział drugi, w którym wszyscy się ze sobą kłócą, ale każdy z innego powodu. 251

Rozdział trzeci, w którym pojawia się dwóch starych znajomych, jeden bardzo duży, a drugi niepomiernie większy 265

Rozdział czwarty, w którym Helen znowu demonstruje cuda swojego kunsztu, ale to, co robi Markus, przechodzi wszystko. 280

Rozdział piąty, w którym ratuję całą naszą grupę, ale nikt nie okazuje mi wdzięczności 294

Epilog tomu pierwszego, w którym spotykamy wroga i zdobywamy przyjaciela. 307

CZĘŚĆ PIERWSZA

Rozdział pierwszy,

w którym wyciągam wnioski i próbuję w nie uwierzyć

Bat w ręku nadzorcy zdawał się żyć. Czasem spał na jego muskularnych, porośniętych kędzierzawymi, rudymi włosami rękach, czasem wyciągał się leniwie, dotykając grzbietów katorżników, czasem, rozwścieczony, zaczynał się miotać, połyskując malutką miedzianą końcówką.

A twarz nadzorcy, obojętna i znudzona, mówiła: to nie ja, nie ja, nie miejcie żalu! To on, on, wyrabia co chce...

- No, zbóje, mordercy... będziemy się buntować?

Chór głosów odpowiedział, że nie, nie mamy zamiaru. Nadzorca uśmiechnął się z zadowoleniem:

- To dobrze, cieszycie starego...

Jak na nadzorcę rzeczywiście był stary - mógł mieć ze czterdzieści lat. W tej pracy rzadko dociąga się do takiego wieku - jednego uduszą łańcuchem, innego stratują nogami, a jeszcze inny sam odejdzie, jak tylko trochę pieniędzy zaoszczędzi. Lepiej maszerować w szeregu albo szlifować bruk, patrolując ulice w pancerzu strażnika, niż mieć do czynienia z kilkunastoma gotowymi na wszystko łajdakami.

Ale ten, o przezwisku Kpiarz, był zbyt ostrożny, żeby wpaść w ręce doprowadzonego do ostateczności mordercy, i wystarczająco mądry, żeby nie złościć bez potrzeby całego transportu. Czy to takie trudne - rozeznać się, kto naprawdę zawinił, nim puścisz w ruch bat, albo huknąć na kucharza, żeby z resztek prowiantu spróbował uszykować coś jadalnego?

Jednak nie każdy rozumie, dlatego w ładowniach statków wybuchają zaciekłe bunty, po których zakłopotani oficerowie nie mogą znaleźć wściekłych, potężnych jak byki nadzorców. Pozostaje im wtedy jedno - powiesić co trzeciego. Ale nawet to uspokoi katorżników jedynie na jakiś czas.

- A ty, Ilmar? Jeszcześ nie pojął, co i jak z kłódkami?

Na moje ramię spadła ciężka ręka. Kawał chłopa z tego Kpiarza. Nie chciałbym go rozgniewać - nawet gdybym był bez łańcuchów.

- Coś ty, Kpiarzu. Nie dałbym rady takim kłódkom.

Nadzorca, który zawisł nad moją koją - zaszczytną, dziobową, z jednym tylko sąsiadem - wyszczerzył zęby w uśmiechu.

- Co prawda to prawda, Ilmar... Ale prócz rąk masz przecież język, nie? Może masz Słowo, a na tym Słowie - pęk kluczy?

Na mgnienie oka jego spojrzenie stało się twarde, świdrujące. Niebezpieczne.

- Gdybym miał Słowo, Kpiarzu... - powiedziałem cicho - nie leżałbym drugi tydzień w tym smrodzie.

Kpiarz myślał. Sufit w ładowni był niski - po co wysilać się dla katorżników - i nadzorca zgarbił się, żeby nie zahaczyć o wiszącą tuż nad jego głową lampę.

- Też prawda, Ilmar. A więc taki już twój los - wąchać gnój.

Odszedł w końcu, a ja odetchnąłem.

Gnój to jeszcze nic takiego. Nie takie rzeczy znosiłem. Znacznie gorzej wąchać smród kopalń, od niego naprawdę można oduczyć się oddychać.

Nadzorca wyszedł, pomajstrował przy zasuwie. Na trapie załomotały jego buciory. Ładownia od razu ożyła. Kpiarz nie należał do tych, co udają, że odchodzą, a potem podsłuchują pod drzwiami.

- Gdzieś wsadził karty, co, Łysy? - Wrzasnął Loki, kieszonkowiec, który trafił na katorgę przez złośliwość losu. Zgodnie z prawem należała mu się najwyżej chłosta, no, może odcięcie palca. Ale nie spodobał się sędziemu albo może sędzia przypomniał sobie przyjaciółkę, której na bazarze wyczyścili kieszenie, i koniec. Płyń na Smutne Wyspy, łudź się, że młodość pomoże ci przetrwać trzy odmierzone lata. Zresztą, Loki nigdy nie tracił rezonu. Tacy jak on zawsze trzymają fason. Nie na darmo dostał swoje przezwisko na cześć północnego starożytnego boga żartów...

- Poszukaj, poszukaj, tyś u nas mistrz - odpowiedział posępnie Łysy, drobny urzędnik, który trafił tu za koniokradztwo. Oho, dzisiaj jest nie w humorze...

W odległym kącie Wolly podjął przerwaną wejściem nadzorcy pieśń. Długi język zaprowadził go na katorgę, ale śpiewak nie wyciągnął żadnych wniosków. Trzeci raz go wsadzili. Wolly uczciwe odsiadywał swoje pół roku - więcej za buntownicze pieśni nie dają - i znowu robił to samo.

Poborca rzekł - nowy podatek

No cóż, zapłacę, co mam począć...

Głos miał rzeczywiście dobry, bezczelności też mu nie brakowało, ale nic więcej w duszy śpiewak nie miał. Pewnie oklaskiwali go w wioskach i dzielnicach rzemieślników... zresztą Wolly innej sławy nie szukał. Z konieczności słuchałem, co też bohater pieśni włożył do wielkiego kosza, jak to nazwał, i jak osłupiał tępy poborca podatków, gdy bohater wywalił zawartość kosza na wóz z podatkami.

Śpiewałby już lepiej cudze pieśni, głupiec... o miłości, o świetle księżyca na wodzie, o tajemnicy Słowa. Żyłby dostatnio i ludzi radował.

- Dawaj jeszcze raz! - zawołał Loki. Dzisiaj szła mu karta. Może to fart, a może zręczne palce? Ciekawe, o co grają - o racje, dyżur, interes?

- Wystarczy - powiedziałem, patrząc w kołyszący się drewniany sufit. Sufit poskrzypywał - ktoś chodził po pokładzie. - Pograliście i wystarczy. Pora spać.

- Ilmar, daj spokój... - zaczął niepewnie Loki.

- Powiedziałem - dość!

Nie uśmiechało mi się przewodzenie dwudziestce drani. Ale musiałem się tym zająć. W przeciwnym razie cały transport trzymałby w garści Sławko-pałka - morderca, złapany przy świeżym trupie. Sto kilo mięśni i kości, i kilka szarych komórek pod twardą czaszką. Miałem szczerą nadzieję, że w kopalniach przypadkiem przycisną go załadowanym wagonikiem. Sam chętnie przyłożyłbym do tego rękę.

Ale ja nie miałem zamiaru w ogóle schodzić pod ziemię.

A to znaczy, że trzeba będzie wyśliznąć się jutro. Uciekać, ukrywać się, zacierać ślady. Udowodnić, że nie na darmo słynę jako najzręczniejszy złodziej w całym Mocarstwie. Ucieczka z kopalni jest mało prawdopodobna - cała nadzieja w krótkiej drodze z portu w góry.

Trzeba się wyspać.

Wstałem i zgasiłem knot w lampie. Zapachniało spaloną oliwą. W ciemności od razu dał się słyszeć plusk fal za burtą, jakby słuch się wyostrzył. Poskrzypywały koje, ktoś pospiesznie odbębniał wieczorne modlitwy do Zbawiciela. Wolly półgłosem śpiewał swoją piosenkę - nigdy nie umiał przerwać w połowie; nawet na niego nie krzyczałem.

- Miałem ja kiedyś dziewkę... - Sławko zaczął jedną ze swoich historii, które tradycyjnie opowiadał co wieczór. Na katordze lepiej nie mówić o kobietach. Już pod koniec drugiego tygodnia ludzie rozpalają się niepotrzebnie i zaczyna się rozpusta. Ale Sławkowi nie przerywałem - wszystkie jego opowieści były tak tępe i obrzydliwe, że działały lepiej niż brom, który nadzorcy dodawali do naszego żarcia. Rozpalał się nimi tylko sam Sławko, i to do tego stopnia, że już drugiego dnia poradziłem Kpiarzowi, żeby zamienił ludzi na kojach. Teraz obok Sławka leżał potężny milczący drab z jakiejś zapomnianej przez pradawnych bogów rosyjskiej wsi. Jak trafił do Mocarstwa, gdzie nauczył się naszego języka, za co wysłano go na katorgę - nie wiem. Był chyba nawet silniejszy niż Sławko, zdaje się, że tam u siebie był kowalem. Szkoda tylko, że zupełnie zamknął się w sobie. Siebie obroni, ale nie zdoła utrzymać ludzi w ryzach. Chłopca, który początkowo leżał obok mordercy, umieściłem nad swoim łóżkiem - wprawdzie starszy transportu ma prawo do pewnego komfortu, ale za to będzie spokojniej. Może właśnie wtedy Siostra Orędowniczka spojrzała na mnie z niebiańskich wyżyn...

- ...A na trzeci dzień, jak czyściła chlewik, podszedłem, niby przypadkiem... - plótł Sławko. - Spódnice zadarła nad kolana, żeby jej nie zapaskudzić, a tu ja jak nie podejdę...

- Jak mówisz o kobietach! - z przygnębieniem i wściekłością wykrzyknął kowal. To był jego czuły punkt, widocznie w tym jego dzikim kraju nadal władzę miały baby. Każdego wieczoru morderca musiał się wić i gęsto tłumaczyć.

- No jak to? - z naiwnym zwierzęcym sprytem zapytał Sławko. - Dobrze mówię! Ładna z niej była baba!

- Kobieta!

- No... kobieta... spódnicę, mówię, zadarła...

- Nie wolno tak mówić!

- Dlaczego nie wolno? - Sławko był szczerze wstrząśnięty. - Nogi miała ładne. Mordę...

- Twarz!

- Twarz, twarz... Twarz - nie daj Boże, ale nogi - o! Można przecież powiedzieć, że kobieta jest ładna?

- Można - przyznał kowal po chwili zastanowienia. - To dobre słowa.

- A że mor... twarz ma ładną?

- Można...

- A że nogi ma ładne?

- Też można... - przyznał stropiony kowal.

- Toteż właśnie mówię - nogi miała takie, że oj! A ja się z tyłu podkradłem i jak ją nie klepnę! Leży jak długa, tu się niby gniewa, ale mor... twarz wyciera i uśmiecha się!

Łysy zachichotał. Miejskiemu urzędnikowi prymitywizm Sławka wydawał się bardzo zabawny. Urzędnik nie tracił dobrego humoru, licząc nie bez podstaw, że dwa lata katorgi zlecą mu na czystej pracy księgowego. Problemów było z nim znacznie mniej, niż się spodziewałem, dlatego czasem osłaniałem go od możliwych nieprzyjemności.

Któryś z katorżników, po raz kolejny rozczarowany opowieścią Sławka, splunął soczyście.

- Co to jest, Sławko, że wszystkie twoje historie są o tym, jak baba leci w błoto. Albo jeszcze gorzej...

- A bo ja lubię, jak ba... kobieta jest bliżej matki ziemi - wyznał uczciwe morderca. - To...

- Dobra, wszyscy spać! - włączyłem się. Kowal mógł, mimo wszystko, odebrać słowa mordercy jako obrazę płci pięknej i udusić idiotę na jego własnej pryczy. Pewnie, że dobrze by zrobił, ale przecież nie na statku! Kpiarz tak skatowałby biednego kowala, że krwią by pluł...

- Nie masz racji, Ilmar, oj, nie masz! - rzekł Sławko, jak mu się wydawało, chytrze. - Chłopaki bajki ciekawi posłuchać, a ty rozkazujesz.

Ale nikt go nie poparł. Nikogo już jego bajki nie bawiły. No, no, pod starszym próbuje kopać... nie z jego rozumem...

- Zamknij pysk! - warknąłem, a kowal ochoczo dorzucił:

- Bo ja ci zamknę! Czuje moje serce, że niedobre rzeczy mówisz!

Morderca natychmiast zamilkł i zapanowała błoga cisza. Skrzypiały koje, czasem uginał się pod czyimiś krokami pokład, o burtę uderzały fale. Stateczek był niewielki, to nie szybki więzienny kliper, było nas za mało i przyszło płynąć długo.

Leżałem zawinięty w kurtkę, czasem odruchowo rozprostowując palce dłoni, jakbym chciał trochę pomajstrować przy kłódce. Ciemności panowały absolutne - żar knota dawno zgasł, a iluminatorów nie było. Pospałby sobie człowiek... ale nie wolno.

Musiałem coś sprawdzić. Albo zacząłem mieć nocne halucynacje, albo...

A jednak!

Nie wydawało mi się!

Usłyszałem nad sobą ledwie słyszalny szczęk metalu. Inni mogą sobie myśleć, że to łańcuch z brązu, ale ja wiem, jaki dźwięk wydaje kłódka, gdy próbuje się w niej grzebać kawałkiem stali.

Leżałem, szepcząc podziękowanie Siostrze Orędowniczce. Nie porzuciła w biedzie nieszczęsnego brata, nie zagoniła pod ziemię na siedem długich lat! Dzięki ci, Siostro, obiecuję, że jak wrócę na słoneczny kontynent, przyjdę do świątyni, padnę ci do nóg, będę całował marmurowe stopnie i położę na ołtarzu pięć monet, chociaż wiem, że pieniądze ci na nic, i monety trafią do kieszeni kapłana. Dziękuję, Siostro, że posłałaś mi szczęście!

A to szczeniak!

Przeniósł na statek żelazo!

Tylko gdzie je schował - przecież kontrola była skrupulatna, zaglądali w takie miejsca, że człowiekowi nieprzyjemnie na samo wspomnienie. A on przeniósł!

A ja przez cały tydzień przeszukiwałem ładownię, czy poprzedni transport nie zostawił jakiegoś podarunku, czy w deskach nie ma przypadkowego gwoździa, wszystkich obserwowałem i tylko na małego nie zwracałem uwagi. Nie wiedziałem, że przyniesie mi szczęście!

Zresztą, kto by przypuszczał?

Chłopak jak chłopak, ledwie wszedł w lata, żeby na podstawie edyktu „o wykorzenianiu łajdactwa wśród młodzieży” trafić na katorgę. Wyczyścił kieszenie komuś ważnemu albo zakradł się do czyjegoś domu. Chłopak niewiele mówił, a wszelkie wypytywanie od razu ukróciłem - nie wolno!

Może połknął metal? Nie, niemożliwe, przez pierwsze trzy dni nie spuszczałem oka z kibla, cały czas patrzyłem, czy ktoś nie grzebie w swoim gównie.

Więc to naprawdę Siostra zapewniła mu powodzenie.

Ktoś krzyknął przez sen, może zobaczył kopalnię, a może przypomniał sobie swoje postępki i brzęk nade mną ucichł. To nic, przyjacielu. Poczekam.

Jak on wniósł żelazo?

Szlachetność - oto, co powinno było wzbudzić moją czujność. Czuło się w nim błękitną krew - twarz delikatna, rysy regularne, spojrzenie uparte, twarde. Tacy nie włóczą się po bazarach. Pewnie czyjeś dziecko z nieprawego łoża. Ktoś go na katorgę wysłał, a ktoś inny pomógł. Wsunął kilka monet Kpiarzowi, żeby ten zapomniał o regulaminie, przeniósł wytrych i wsunął chłopcu do ręki.

Innej możliwości nie było.

Cisza panowała absolutna, ale chłopak nadal się czaił. W końcu szczęknęło żelazo. W tym momencie zeskoczyłem z koi, ściskając ręką łańcuch, żeby nie zadźwięczał.

Ale chłopak usłyszał. Szarpnął się, ale było już za późno - chwyciłem go za rękę, leżącą na kłódce, przycisnąłem, wyszeptałem półgłosem:

- Cicho, głupi!

Zamarł.

Moje palce rozwarły jego dłoń. Sprawdziłem - nic.

Ostrożnie puściłem łańcuch i dwoma rękami przesunąłem po wąskiej koi, w nadziei, że palce wyczują chłód stali.

Nic!

Obmacałem kłódkę, obszukałem koję, przesunąłem ręką pod chłopcem i wokół niego. Spał tak jak wszyscy - w ubraniu. Mógł spokojnie schować wytrych do kieszeni albo za pazuchę.

Pusto.

- Co robicie! - oburzył się szeptem chłopak. Niepotrzebnie. Gdyby miał czyste sumienie, a mnie podejrzewał o brzydkie rzeczy, zacząłby krzyczeć. Skoro się kryje...

- Zabierzcie łapy! Będę krzyczał!

Za późno, za późno. Zrozumiał, że popełnił błąd, ale za późno. Stałem, trzymając chłopca za ręce i gorączkowo myślałem. Nie wyrywał się. Czekał.

I gdy już byłem pewien, że przerażony chłopak po prostu połknął wytrych i nic już teraz nie poradzę - przecież nie będę mu rozpruwał brzucha jak temu wilkowi z bajki, ani sadzał go na kiblu. Rano dopłyniemy do Smutnych Wysp, nic już nie wysiedzi... wtedy właśnie Siostra Orędowniczka znowu spojrzała na mnie przychylnym okiem. Pokręciła głową, patrząc, jak ja, fajtłapa, trzymam w ręku odpowiedź i nadal nic nie rozumiem, westchnęła i zesłała zrozumienie.

Ze zdenerwowania mocno ścisnąłem chłopcu ręce. Potem prawą rękę wziąłem jego lewą, lewą prawą i odwrotnie. Chłopiec milczał. Widocznie wszystko zrozumiał.

- Nie będziesz krzyczał, przyjacielu - wyszeptałem. - Nie będziesz. Gdybym ci nawet wszystkie palce połamał, słowa nie piśniesz. Ale nie bój się, mały, teraz już wszystko dobrze. Teraz jesteśmy najlepszymi przyjaciółmi...

Prawa dłoń chłopaka była zimna! Lodowata! Oto cała odpowiedź.

- Zrobimy tak - wyszeptałem, gorączkowo próbując sobie przypomnieć, jak mu na imię. Pierwszego dnia mi je podał, ale wtedy nie miałem do tego głowy, musiałem zaprowadzić porządek w ładowni, a potem wszyscy wołali na niego Mały. - Zrobimy tak, Mark. Siądziemy sobie i porozmawiamy. Cichutko, po przyjacielsku...

- Nie mamy o czym rozmawiać! - warknął, gdy zdjąłem go z pryczy i posadziłem na swojej. Wokół panowała cisza. Jeśli nawet ktoś usłyszał naszą szamotaninę, to wiadomo, co sobie pomyślał. Niech sobie myślą, co chcą, teraz już na pewno nie będę szedł z nimi za jednym wózkiem!

- Mamy o czym, Mark! - wyszeptałem chłopcu do ucha. - Mamy. Ty znasz Słowo!

Szarpnął się, ale trzymałem mocno.

- Nie spiesz się - przekonywałem. - I pomyśl. Drugą noc grzebiesz w kłódce i nic nie wskórałeś. A jutro już port... a potem kopalnia. Tam zdejmą z ciebie łańcuchy, bez obaw. Ale z kopalni jest tylko jedno wyjście i zamków tam nie ma - stoją strażnicy. Wiem, bo tam byłem. Jak stracisz szansę, Słowo ci nie pomoże!

Chłopiec uspokoił się.

- A gdybyś nawet zdjął kłódkę? - Zaśmiałem się cichutko. - Co dalej? Myślisz, że ja nie mogę otworzyć swojej? Pomacaj!

Zmusiłem go, żeby dotknął łuku kłódki - a sam szybko wymacałem w kieszeni trzymaną na czarną godzinę szczapkę - mocną, dobrą, cudem oderwaną od łóżka - i przekręciłem mechanizm. Kłódka pstryknęła cicho, otwierając się.

- Rozumiesz?

- No to dlaczego...

- Dlaczego tu jestem? A gdzie mam iść? Załóżmy, że z zasuwą też sobie poradzę. A dalej? Skakać za burtę?

- Szalupa...

- Tak, doskonała, żeby przepłynąć w niej setkę mil. Zuch chłopak. Chcesz, to cię wypuszczę? Uciekaj... tylko zostaw mi swój metal... Przy okazji, co tam masz?

Mark udał, że nie usłyszał pytania. A może naprawdę się zastanawiał?

- To co można zrobić?

- Poczekać na port. Poprowadzą nas na linie, jak zwykle. No i wtedy... można uciec.

- Jak?

Podekscytowany, prawie krzyknął. Zacisnąłem dłoń na jego ustach.

- Cicho! Jak - to już mój problem. Najważniejsze, że właśnie wtedy będzie potrzebny metal. Szczapką zdołam otworzyć najwyżej to głupstwo. A przyjdzie otwierać dużą, porządną kłódkę, i to szybko!

- Nożem zdołacie?

- Masz nóż? No tak... pokaż!

Powiedziałem i ugryzłem się w język. Prośba była zbyt gwałtowna. I zbyt głośna.

Ale Mark jednak się zdecydował. Coś wyszeptał - samymi wargami, nic nie usłyszałem - wyciągnął do mnie rękę.

Dłoń była zimna, jakby chłopiec przez kilka minut trzymał ją na lodzie. Czując, jak zamiera mi serce, uświadomiłem sobie, że obok mnie rzeczywiście siedzi człowiek znający Słowo. Stal była ciepła, ogrzana ręką. Nie na próżno powiadają, że mrozi tylko żywe Słowo.

- Uwaga, ostry! - Padło spóźnione ostrzeżenie.

Oblizując skaleczony palec, wymacałem nóż drugą ręką - krótki i wąski kindżał. Obustronny. Rękojeść z kości, rzeźbiona. Stal musi być dobra, skoro chłopak nie złamał klingi i nie wyszczerbił ostrza, nieumiejętnie grzebiąc w zamku.

- Nadaje się - powiedziałem. - Daj no...

Oczywiście, nie dał. Oczywiście, nie liczyłem na to. Jeszcze przez sekundę trzymałem klingę w ręku, a potem znikła. Rozpłynęła się pod palcami i teraz trzymałem powietrze.

- I tak będziesz musiał mi zaufać - uprzedziłem.

- Wyjaśnijcie.

Nie miałem innego wyjścia.

- Słuchaj, bo nie będę powtarzać. Poprowadzą nas na linie... Przez dziesięć minut tłumaczyłem mu swój plan, kilka razy przy tym podkreślając, że tak czy siak będzie musiał dać mi nóż. Chłopiec milczał, ale miałem wrażenie, że się zgodzi.

- To znaczy, że się dogadaliśmy? - zapytałem na wszelki wypadek.

- Tak.

Słusznie. Zresztą, jaki ma wybór? Nie jest głupi, wie, że w labiryntach starych kopalń, do których wrzucą tysiące katorżników, nic dobrego go nie czeka.

- Rano trzymaj się blisko mnie. Jak nas wyprowadzą i będę przywiązywać do liny - staniesz za mną. Jak przyjdzie pora, dam ci znak.

- Ja nie mogę na Wyspy... - wyszeptał chłopiec.

- Zgadza się, nie możesz.

- Nie rozumiecie. Nie mogę zejść ze statku.

- Dlaczego?

- Ja... trafiłem do transportu przypadkiem.

Stara śpiewka. Wszyscyśmy tu niewinni, wierni synowie Zbawiciela, nieszczęśni bracia Siostry. A wokół nas sami złodzieje i mordercy...

- Powinni byli mnie stracić.

Wszystkiego się spodziewałem, tylko nie czegoś takiego. Chłopak mówił z tak głębokim przekonaniem, że nie pozostawało miejsca na wątpliwości. A przecież nie wieszają za niewinność, sędziowie to wprawdzie bydlęta, ale wolą posłać zbója na katorgę, żeby grzbiet zginał w kopalniach, nie chcą marnować sznurka.

Zazwyczaj wieszają takich nikczemników, których katorżnicy w kopalni i tak rozerwą na strzępy. Na przykład, jak ktoś zabije kobietę noszącą dziecko pod sercem - to już bez dwóch zdań, to sama Siostra przykazała, jak ją na stos prowadzili. Zabić śpiącego albo bezbronnego to też grzech śmiertelny. Jeśli zabijesz więcej niż dwunastu ludzi, to też jasna sprawa. Zbawiciel przecież rzekł: - „Kto tuzin zabije, ale skruchę okaże, ten czysty jest przede mną...” A o drugim tuzinie nie wspominał. Można oczywiście zawinić wobec Domu - tylko co musiałby zrobić taki pętak, żeby rozgniewać Dom?

Na wszelki wypadek odsunąłem się od Marka. Jeśli chłopak ma coś nie w porządku z głową, lepiej trzymać się od niego z daleka. Wystarczy chwila, żeby sięgnął Słowem w Chłód i wyjął nóż... a co ja zrobię przeciwko stali, w dodatku w takiej ciemności, gdy czubka własnego nosa nie widać?

- Nie bójcie się! - powiedział chłopiec. Aż się żachnąłem od takiej bezczelności, ale nic nie powiedziałem. Co zrobić, naprawdę się boję. Gdyby była tu choćby odrobina światła, choć szczelina w pokładzie, kaganek w drugim końcu ładowni... do różnych rzeczy przywykłem: po saksońskich podziemiach się czołgałem, w kurhanach kirgiskich grzebałem i chińskie pałace nocami plądrowałem, gdy tylko emalia fosforyzująca z sufitu świeciła... ale tutaj nie było nic. Siedź i myśl, czy chłopak wbije ci w bok kindżał czy nie.

- I za jakież to sprawki mieliby cię wieszać?

- Moja rzecz.

- To prawda. Ale czego się teraz boisz? Wyrok dostałeś, na statek wsiadłeś, do Wysp prawie dopłynąłeś. Czujesz, jak fale o burtę uderzają? To już przybrzeżne kołysanie, nawigator jest niedoświadczony, boi się wchodzić nocą do zatoki.

- Jeśli oni zrozumieją... tam...

- To co? Kliper za tobą przyślą? Takiś ważny? Najwyżej przy okazji poślą rozkaz, żeby powiesić cię na miejscu albo odesłać z powrotem.

- Może kliper, a może nawet szybowiec...

No, no. Różnie to bywa. Pamiętam jednego typka, dziewczynę zgwałcił, a potem trząsł się w celi - powieszą mnie, powieszą... a dostał jedynie baty i powlókł się do domu.

- Kładź no się spać - poleciłem, jakby to Mark się o rozmowę napraszał i na moją koję wszedł. - Jutro będą potrzebne siły. Pamiętaj - spryt sprytem, ale jak nie umiesz biegać, to po tobie.

Podsadziłem chłopaka na górę, łańcuch brzęknął głośno, budząc niejednego katorżnika. Zakręcili się, zakasłali, zasapali, ktoś sennie zaklął. A ja się położyłem, swoją wierną drzazgą zamknąłem kłódkę i zasnąłem.

To wielka rzecz znać Słowo. Nie raz takich widziałem, tylko zazwyczaj wysoko nad sobą. Na wojnie, gdy się w młodości z głupoty do armii zaciągnąłem, a także z ciemnego kąta w cudzym domu, modląc się do Siostry, żeby gospodarz mnie ominął, nie zmuszał do mnożenia grzechów.

Ale tak, żeby obok siedzieć, za rękę trzymać, gdy Słowo szepczą i do Chłodu sięgają, tak to jeszcze nigdy. Był wprawdzie Cichy Gomez, prawdziwy łajdak, ale nie okrutnik i nie zwierzę. Piliśmy razem i hulaliśmy razem. A potem znaleźli go w ciemnym zaułku, pociętego i pokłutego. Wszyscy zrozumieli - torturami próbowano wyciągnąć z niego Słowo. Na twarzy Gomeza zastygł straszny uśmiech. Widocznie wszystko wytrzymał, a Słowa nie zdradził...

Ale skąd chłopiec miałby znać Słowo? Ojciec mu podarował? W takim razie to już na pewno arystokrata. Ach, Kpiarzu, Kpiarzu... mnie żeś się przyglądał, na Łysego popatrywałeś i nie zrozumiałeś, kto Słowo ukrywał.

Nakarmili nas szybko i już zupełnie otwarcie - świństwem. Marynarze zhardzieli, już się buntu nie boją. Kpiarz sam przyniósł kocioł z kleistą kaszą bez jakiejkolwiek okrasy oraz miski. Stał przy drzwiach, patrzył, jak katorżnicy, krzywiąc się, napychają brzuchy i kiwał batem. Statek kołysał się na falach, ale lekko, leniwie, nawet ci, którzy cierpieli na chorobę morską, poweseleli. Wyhuczał się już spuszczający kotwicę kabestan i całkiem blisko, tuż za burtą dało się słyszeć stłumione głosy. Nic dziwnego, nie tylko nas - bydło robocze, przywieziono, ale również prowiant stołeczny dla oficerów, broń, odzież, narzędzia. Miasteczko było całkiem duże, w pobliżu garnizonu wielu się pożywi.

- No, czas na was! - Kpiarz wyłożył na twarz swój najserdeczniejszy uśmiech. - Rad jestem za was, złodzieje wy, moi nieszczęśni. Jak uczciwą pracą winy odkupicie, na pewno was z powrotem zawiozę.

- Tylko się pospiesz - burknął Loki. Jeszcze wczoraj oberwałby batem za taką bezczelność, a dzisiaj mu się upiekło, nadzorca nie zwrócił uwagi.

Kpiarz szedł po ładowni, zatrzymując się przy zajętych kojach i odpinając łańcuchy. Był odważnym człowiekiem mimo wszystko - nie bał się sam jeden zdejmować oków dwóm dziesiątkom bandytów. Zresztą, dobrze wiedział, że na pokładzie i kei roi się teraz od strażników.

Gdy podszedł do mnie, zapytał:

- Zdjąć kłódkę czy sam otworzysz?

- A, już zdejmij - poprosiłem.

Kpiarz pokręcił głową.

- Żeby taki złodziej jak ty nie umiał kłódki drzazgą otworzyć...

Serce na moment stanęło, ale nadzorca otworzył kłódkę i poszedł dalej. Nie, jednak niczego nie podejrzewa. Pewnie się rozczarował, że Ilmar Przebiegły okazał się takim dzieciuchem.

To nic, poczekaj chwilę, przyjacielu. Już niedługo będziesz miał swoje przedstawienie...

Mark zeskoczył z górnej półki, pocierając obtarte łańcuchem nadgarstki. Zawsze to samo z dzieciakami, skuli go za mocno, żeby nie wysunął wąskiej dłoni z łańcucha. Ale Mark nie przejmował się krwawiącym śladem. Popatrzył na mnie z tak groźną miną, że natychmiast się odwróciłem. Kpiarz nie jest głupi i ma nosa, nie ma sensu gniewać Siostry i własną głupotą prosić się o nieprzyjemności.

- Pojedynczo, pojedynczo na górę! - krzyknął Kpiarz. - Ruszać się!

Byłem piąty albo szósty, za mną szedł Mark. Po dziesięciu dniach uwięzienia w ciasnym, dusznym, smrodliwym pomieszczeniu wyjście z ładowni wydawało się cudem. Wszystko człowieka cieszyło: i korytarz, i stromy trap, i - co za szczęście! - kwadrat bezchmurnego nieba w luku.

- Dalej, nie zatrzymywać się - warknęli na mnie z pokładu. Mrużąc oczy od ostrego światła, poszedłem dalej. Dostałem dobroduszne, ale mocne pchnięcie w plecy i przyłączyłem się do stojącej już na pokładzie grupki katorżników.

Statek, którym dostarczono nas na Smutne Wyspy, był niewielki, ale mocny i czysty. Pokład wyszorowany, żagle starannie opuszczone i sklarowane, wszystko na swoim miejscu, wszystko ma swoje surowe morskie przeznaczenie i niezrozumiałą nazwę. Gdybym nie był złodziejem, może zostałbym marynarzem...

Dziesięciu ochraniających nas strażników wyglądało na bardziej zapuszczonych niż marynarze z naszego statku. Wprawdzie uzbrojeni byli w kusze i pałasze z brązu, jeden miał nawet kulomiot, ale ich mundury były brudne, mordy kwaśne i obrzmiałe. Prawdy żelazem nie ukryjesz.

Przed strażnikami leżała buchta grubej liny - tradycyjnie.

To dobrze. Na to właśnie liczyłem.

Oderwałem spojrzenie od ochrony i zachwyciłem się wyspami. Oczy łzawiły, ale to nic, po ciasnocie ładowni świadomość, że na świecie są takie rzeczy jak odległości i perspektywa, była czystą rozkoszą.

Smutne Wyspy są trzy, a my staliśmy przy brzegu najpiękniejszej, największej i najbardziej zaludnionej. Skaliste brzegi, porośnięte piękną zielenią, brunatne wzgórza nad zatoką, miasteczko przytulone do portu, wesołe, gwarne, kolorowe. W oddali, w górach, widać dymy pieców. Kiedyś dymiły znacznie bardziej. Było pięknie. Tym umierającym, pożegnalnym pięknem, które kocham najbardziej... pośrodku miasta wznosiły się: iglica kościoła Zbawiciela i kopuła świątyni Siostry Orędowniczki. Zazdrośnie zauważyłem, że iglica jest znacznie wyższa, a pozłota na drewnie niedawno odnowiona. Ech, Siostro, jak przeżyję, złożę ofiarę. Niedobrze, że o tobie zapominają.

Statek stał przy samej kei, po przerzuconych mostkach łazili tam i z powrotem tragarze, spoglądając na nas z pobłażliwym uśmiechem. Jeszcze zobaczymy, kto będzie się śmiał ostatni.

Mark wlókł się prawie po omacku, ledwie odnajdując drogę. Strażnicy chichotali, obserwując nasze niezgrabne ruchy, najwidoczniej nie spodziewali się żadnego podstępu. Któryś z katorżników nawet upadł, wywołując wybuch wesołości.

Ja rozkoszowałem się światłem. Oczy już się przyzwyczaiły, w mojej pracy to konieczne; pierś nie mogła nacieszyć się słodyczą czystego powietrza. Nawet przekleństwa strażników poprawiały mi humor - zawsze to nowi ludzie, a nie te obrzydłe, oglądane przez tydzień mordy.

- Do liny - rozkazał w końcu jeden ze strażników. - No, już, który tam śmiały...

Mark zrobił krok do przodu.

Smarkacz!

Szczeniak!

Omal nie krzyknąłem: stój! Ale nie wolno mi było zwracać na siebie uwagi. W żadnym wypadku!

- Zuch - pochwalił Marka strażnik, niemłody mężczyzna o dobrodusznej twarzy. - Słuchaj rozkazów, czcij Zbawiciela, a wrócisz do domu...

Zręcznie zarzucił na szyję chłopca pętlę, krótkim sznurem połączoną z drugą pętlą, bardzo wąską. Wyszarpnął z buchty koniec smołowanej liny, przeciągnął przez małą pętlę i troskliwie zapytał:

- Nie ściska?

Mark pokręcił głową i oczywiście zaciągnął sprytnie zawiązaną pętlę. Strażnicy zarżeli.

Dobroduszny strażnik rozluźnił węzeł, powiedział pouczająco:

- Nie kręć głową, udusisz się. Następny!

Starannie obmyślony plan walił się w gruzy. Jednak odepchnąłem Lokiego, który już zrobił krok do przodu. Podszedłem do liny. W milczeniu czekałem na założenie smyczy, potem nachyliłem się i zacząłem rozwijać buchtę.

- Ej, co jest? - zdumiał się strażnik.

- Chłopak się udusi, jeśli będzie szedł pomiędzy dwoma dorosłymi. - wyjaśniłem. - Powinien iść pierwszy.

- Rzeczywiście... - strażnik zmierzył wzrokiem katorżników. Najwidoczniej rozglądał się, kogo by tu postawić za Markiem.

Ale jak na złość katorżnicy byli rośli jak dęby. I ja naprawdę wydawałem się najniższy. Zwłaszcza teraz, gdy starannie się garbiłem i lekko uginałem kolana.

- Dobra, stawaj za nim - powiedział zakłopotany strażnik. - Idź uważnie, jak się chłopak udusi, dostaniesz baty!

Nie było już mowy o jakiejkolwiek dowolności, niski wzrost Marka pozbawił strażników spodziewanej rozrywki. Katorżników ustawiano według wzrostu, przeklinając sędziów, którzy wysłali chłopaka na dorosły transport. Mark miał rację, mówiąc, że trafił do kopalni przypadkiem. Zazwyczaj zsyłano tu krzepkich, rosłych mężczyzn. Dla dzieci są kary odpowiednie do ich sił: płukanie złotego piasku na północy albo wyszukiwanie resztek rudy na hałdach starych kopalni żelaza...

Stanąłem za Markiem i wykorzystując ogólne zamieszanie, zasyczałem:

- Co ty wyrabiasz?

- Przecież sami powiedzieliście - pomiędzy dwoma dorosłymi się uduszę. - Odparł szeptem chłopiec.

Łgał. Dopiero po moich słowach wymyślił to usprawiedliwienie. Chodziło o co innego - nie chciał wypuszczać noża z ręki...

- Nie otworzysz kłódki!

- Wy otworzycie...

Czekałem, gotując się ze złości. W końcu wszystkich nas nanizali na linę, a końce zacisnęli w drewnianych belkach, zamykanych na ciężkie kłódki. Tak... duży klucz, podwójne pióro, trzy nacięcia, przekręca się w lewo...

Nożem zajmie jakieś dwanaście sekund. Za dużo. Trzeba szybciej. Nawet, jeśli tutejsi strażnicy mają wszystko gdzieś - w ciągu dwunastu sekund najbardziej tępy i leniwy zauważy, że coś jest nie tak.

- Naprzód, dość tego próżniactwa! - Gdy wszyscy byliśmy już powiązani, ton strażników zmienił się. Niby ciągle ta sama drwina, ale bardziej zła, rozdrażniona. - Ruszać!

Ruszyliśmy do trapu.

Rozdział drugi,

w którym wszyscy biegną, ale niewielu wie, dokąd i po co.

Niełatwo jest chodzić w linie. Twarda, smołowana, leży na ramieniu jak pręt, ani drgnie. Trochę zwolnisz, lekko przyspieszysz albo jeszcze gorzej, będziesz chciał pójść w bok, pętla szarpnie cię, zaciśnie się na szyi. Jak ktoś upadnie - może zginąć.

Niezgrabnym, ludzkim krokiem poszliśmy w poprzek pokładu. Pierwszy na trap zszedł Mark. Szedł prawie na palcach, żeby choć trochę osłabić napięcie liny. Siostro Orędowniczko, Zbawicielu, nie pozwólcie mu upaść! I sam zginie i ze mną koniec...

Nie na darmo katorżników prowadzą na linie! Przecież mogliby założyć okowy, byłoby nawet pewniej, ale nie! Sznur - to przypomnienie haniebnej śmierci. Żebyś poczuł się poniżony, żebyś był gotów na szubienicy zawisnąć. Żebyś zrozumiał, że katorga to nie raj. Jeśli mnie pamięć nie myli, jeszcze nas poprowadzą przez plac Knuta, żebyśmy zobaczyli, jak się karze niepokornych. Dawno nie byłem na Smutnych Wyspach, chyba z piętnaście lat minęło. Jak tu trafiłem, byłem tylko trochę starszy od Marka, dobrze chociaż, że za drobiazg i na niecały rok.

- Ruszaj się! - pokrzykiwał strażnik, który szedł obok mnie. Wygląd miał dobroduszny i pyzaty, taki po bazarach powinien chodzić, brać pieniądze od handlarek. Ale dali go do katorżników i teraz się puszy, siłę poczuł. Opuściłem głowę, wzrok utkwiłem w ziemię. Strażnik popatrzył na mnie chwilę i poszedł dalej.

- Po jakie licho stanąłeś pierwszy? - szepnąłem do Marka. Chłopak, nie odwracając się, przynajmniej na to starczyło mu rozumu, odpowiedział:

- Ja sam przetnę linę i uciekniemy.

- Ptaszka sobie obetnij! Ciąłeś kiedyś smołowaną linę?

Mark pokręcił głową.

- Nawet mieczem z rozmachu jej nie przerąbiesz! Ostrze uwięźnie!

Chłopiec stracił rezon. Przesunął dłonią po linie, odwrócił się - w jego oczach widać było konsternację, chyba zrozumiał. Potem dotknął narzuconej na szyję pętli. Niełatwo ją ściągnąć, nikt nawet nie próbuje - udusisz się, ale nożem przeciąć - nic prostszego.

- Niech ci nawet do głowy nie przyjdzie ciąć obrożę - przypomniałem mu to, co wyjaśniałem jeszcze wczoraj. - Sam jeden daleko nie uciekniesz, muszą wszyscy jednocześnie...

Oczywiście, gdyby innemu dał nóż i ten miał pięć minut, mógłby przeciąć linę. Jeśli jest silny jak byk, jeśli Zbawiciel się uśmiechnie, jeśli strażnicy się odwrócą...

Ale nigdy nie dzieje się tak, żeby wszystko zdarzyło się w tej samej chwili: ostry nóż, umiejętność wielka i siła straszna, i przekupieni strażnicy...

- Ja otworzę... kłódkę otworzę...

Obok nas przeszedł drugi strażnik. Spojrzał podejrzliwie, ale zapytał spokojnie:

- Coście się rozgadali, śmieci?

- Chłopak się boi, uspokajam go...

W oczach strażnika mignęło współczucie. Nie dla mnie rzecz jasna, dla chłopca.

- Nie trzeba było zbójować... - powiedział, jakby sam siebie przywołując do porządku. - Prawo jest jedno dla wszystkich. Dość tego gadania!

Ale nie pilnował nas, poszedł do przodu; tam na ulicy zebrał się już spory tłum. Pomachał kuszą - przechodzić, rozejść się... tłum odsunął się tylko o metr. Ludzie nie bali się strażnika, w końcu on będzie musiał tu żyć, chodzić wieczorami po ulicach. Wyspiarze nie mieli zamiaru rezygnować ze swojej rozrywki.

- Zbóje! - cienko krzyknęła w tłumie jakaś dziewczyna. Znam takie histeryczki z płonącymi oczami... Sama pewnie co roku dziecko usuwa i dlatego innych od razu sądzić gotowa. - Zabójcy! Gwałciciele! Żeby wam ręce i nogi pousychały! Żeby was...

To jeszcze nic. Ten tłum był spokojny. Nawet dziewczyna - pokrzyczała, pokrzyczała i wróciła do swoich spraw, kołysząc plecionym koszykiem. Pewnie szła na rynek. Gdyby wracała - nie pożałowałaby podgniłego pomidora czy zgniecionego jajka...

- Nie otworzysz kłódki - powiedziałem. - Słyszysz, Mark? To trzeba umieć.

Milczał. Pewnie sam to rozumie, gnojek.

- Pochyl się trochę do przodu - kazałem. - Żeby belka spoczęła ci na ramionach.

- Zrozumieją...

- Co się wleczesz jak wesz! - wrzasnąłem i kopnąłem chłopaka w tyłek. Mark szarpnął się, runął do przodu, przycisnął się do drewna, które zaciskało jego linę.

Strażnicy rechotali. Katorżnikom nerwy nie wytrzymują. Zawsze jakaś rozrywka.

Przesunąłem się za chłopcem, wpiłem się spojrzeniem w kłódkę. Ech, nie mam farta, niemiecka robota, z takimi trudno sobie poradzić...

- Nie przesadzaj! - rzucił mi wracający strażnik. - Jeszcze się chłopak udusi...

Gdybym miał wytrych, cienki wytrych, z podwójnym wygięciem, wtedy bez problemu...

A my już podchodziliśmy do placu Knuta. Idealne miejsce do ucieczki. Potem będziemy szli po wzgórzach, miejsca gołe i bezludne, nie ma gdzie się ukryć...

Niemiecka robota, dobra stal, sprężyna, klucz z trzema nacięciami...

W życiu nie otworzę takiego zamka nożem!

Jak tylko to zrozumiałem, od razu zacząłem działać. Nie wolno poddawać się panice.

- Nóż! - zasyczałem w plecy Marka.

Przynajmniej raz nie dyskutował.

Poruszył ręką, jakby sięgał gdzieś daleko, daleko... nawet ja poczułem oddech Chłodu, gdy w ręku chłopaka błysnął nóż.

Dobra klinga.

Za taką domek pod miastem oddadzą bez targów.

Wyciągnąłem rękę nad jego ramieniem, wziąłem nóż - chłopakowi zadrżały palce, ale oddał. Nawet, choć nie prosiłem, przytrzymał sztabę, żeby było mi wygodniej działać.

Na szczęście strażnicy akurat na nas nie patrzyli, zaprowadzali porządek na końcu kolumny. Przed nami nie było ludzi. Tylko jedna malutka umorusana dziewczynka stała na rogu, ssała brudny kciuk i patrzyła na nas. Gdyby była starsza, podniosłaby krzyk. A tak tylko jej oczy zabłysły, wpatrzyła się w nóż, opuściła rączki, zapomniała zamknąć buzię...

Patrz, mała, patrz, tylko nie krzycz, błagam cię! Siostra Orędowniczka nie kazała uciekinierów wydawać! Nie krzycz, proszę cię, ześle ci Siostra za to lalkę porcelanową, sukienkę nową, a jak wyrośniesz - męża bogatego i dom dostatni. Tylko nie krzycz!

W myślach zaklinałem dziewczynkę i jednocześnie grzebałem w zamku... już jakby coś wymacałem, stal zgrzytała, nóż błyszczał w słońcu, czasu było mało, tyle, co do pięciu zliczyć...

Katorżnicy za mną już zrozumieli. Sławko zamyczał - przygotował się. Tacy to zawsze czerpią korzyść z cudzych zdolności! Kowal stęknął, zmylił krok, pewnie chciał coś powiedzieć, ale nijak nie mógł poradzić sobie z językiem...

- Co tam robicie? - krzyknął któryś z konwojentów. Jeszcze nie widział, ale już wyczul; wszystko przepadło, czemu, Siostro, czemuś ze mnie zakpiła...

Gdy tylko pomodliłem się do Siostry, przeklęta kłódka szczęknęła, luk się otworzył, wyskoczył z otworu, drewno się rozeszło i upadło na ziemię. Mark zwolnił kroku, szturchnąłem go - szybko uwolnił się z liny, ja skoczyłem za nim. Z tyłu już napierali - i Sławko, i kowal, i reszta. Jedni rzeczywiście zdecydowali się na ucieczkę, innych napór popchnął.

Na to właśnie liczyłem.

Niczym suszące się ryby z zerwanego sznura, katorżnicy rozsypali się po ulicy. Jedni bezmyślnie rzucili się do przodu. Aha, na plac, prosto w łapy tłumu. Za pojmanie uciekiniera płacą trzy monety. A jeśli przynieść głowę, rękę albo nogę - dwie. Tłum głupi nie jest i umie dodawać. Umie też odejmować. Tłum to potwór, ale nie głupi.

Najbardziej zdesperowani katorżnicy rzucili się na strażników. Tego, który miał kulomiot, przewrócili od razu. Może pozostałych też zadepczą. Wszystko się może zdarzyć. Może nawet statek odbiją.

Ale żołnierze wezwą z garnizonu dwa szybowce i spalą buntowników razem ze statkiem...

A ja, jak ostatni idiota, szamotałem się z chłopakiem. Mark zabierał mi nóż, już sobie palce pokaleczył, ale nie puszczał.

Nie, mały, nie mam zamiaru z tobą umierać!

Puściłem nóż, niech się cieszy, może zdąży się pociąć, i skoczyłem w boczną wąską uliczkę, w biegu zdzierając pętlę z szyi. Obok mnie biegł kowal i Sławko - proszę, kto okazał się najsprytniejszy!

Ale wtedy Sławko z wrodzonej tępoty i brutalności popełnił błąd. Na jego drodze znalazła się tamta umorusana dziewczynka, zbyt młodziutka, by domyślić się, że trzeba uciekać.

- Z drogi! - ryknął Sławko. Odepchnął dziewczynkę. No i po co, pytam się? Stracił więcej czasu, niż gdyby ją zwyczajnie ominął!

- Krzywdzisz kobiety! - wrzasnął kowal. W jego głosie była wściekłość i jednocześnie triumf. W końcu upewnił się, że Sławko to łajdak.

Chwilę później kowal przyciskał mordercę do jakiegoś kramu i walił jego głową w ścianę, powtarzając:

- Nie wolno krzywdzić kobiet! Grzech! Nie wolno krzywdzić kobiet! Przeproś! Nie wolno...

Przebiegłem obok wyjącego Sławka, rozgniewanego kowala i płaczącej dziewczynki. Nic jej się nie stało...

Dzięki ci, Siostro! Nie opuszczaj kowala, zatroszcz się o niego, to dobry człowiek, chociaż ciemny. Zaraz nadbiegną ludzie, przylecą strażnicy z portu, może go nie zabiją? Chyba nie ma zamiaru uciekać, stoi i łomocze zbója. Może przeżyje. W kopalniach potrzebują robotników.

Siostro, pozwól mi uciec...

- Ilmar!

Odwróciłem się w biegu. Mark już się zorientował, gdzie trzeba uciekać. Dobrze biegł, dogonił mnie. Noża w rękach oczywiście już nie miał, pętli też się pozbył.

- Szczeniaku! - krzyknąłem. - Omal żeś wszystkiego nie popsuł...

- Nie porzucajcie mnie!

Już się miałem odgryźć, ale zmieniłem zdanie. Gdy los się do ciebie uśmiechnął, nie wolno innym odmawiać pomocy. Od razu fortuna by się odwróciła.

Po prostu dalej biegłem, z cichą nadzieją, że chłopak zostanie w tyle. Ale Mark nie był słabeuszem.

Dwa razy wpadaliśmy na idących z naprzeciwka ludzi. Pierwszy, mocny, ale widać mądry chłop, nie zaryzykował zatrzymywania nas. Nadmiernie wojowniczego staruszka z kosturem ułożyłem na ulicy jednym ciosem.

Nie powinieneś, dziadku, łaknąć cudzej krwi. Nie w twoim wieku.

- Ilmar...

Chłopiec zaczął zostawać z tyłu. Chyba opadał z sił. Nogi miał młode i mocne, ale to ja uciekałem przez całe życie.

- Ilmar...

Dobrze wybrałem kierunek. Domy stawały się coraz gorsze, potem zaczęły się jakieś nory, opuszczone chaty, zgliszcza. Pod nogami była teraz ubita ziemia, gdzieniegdzie rosła trawa. Pół miasta było opuszczone. Nawet na Smutnych Wyspach złoża się wyczerpują i ludzie się rozjeżdżają.

Kiedy już prawie uwierzyłem, że uciekliśmy, Mark krzyknął.

Zatrzymałem się i obejrzałem. Chłopak próbował wstać, trzymając się za lewą nogę. Złamał?

Nikogo wokół nie było i ja, przeklinając swoją głupotę, mimo wszystko wróciłem do chłopca.

Mark łapczywie chwytał ustami powietrze.

- Boli?

- Tak...

Cała nogawka we krwi. Kość przebiła skórę? Wtedy to już po wszystkim, koniec. Dopiero po chwili uświadomiłem sobie, że chłopiec ma poranione dłonie i sam siebie wymazał krwią. Podwinąłem nogawkę, obmacałem nogę. Kości całe. Pewnie tylko mięsień naderwał...

Ale co za różnica, złamał czy naciągnął, jeśli pogoń jest tuż-tuż i nie wolno zwlekać?

- Spróbuj wstać.

Wstał. I nawet zrobił krok, zanim upadł.

Milczeliśmy obaj.

- Taki widać twój los, Mark - powiedziałem. - Rozumiesz?

Skinął głową. W oczach błysnęły łzy - nie z bólu, ze strachu.

- Może się jakoś wywiniesz - pocieszyłem go. - Doczołgaj się do tych ruin i ukryj się. Do wieczora noga przestanie boleć, a potem już sam myśl...

Mark milczał.

Splunąłem z irytacją.

- Nie mogę cię przecież nieść na plecach! Zrozum! Tak to już tutaj jest... każdy za siebie, tylko jeden Zbawiciel za wszystkich... nie myśl o mnie źle.

Chłopiec powoli odpełzał w ruiny.

- Jak ci wystarczy sił, to nakłam strażnikom, że uciekłem tam - machnąłem ręką w stronę morza. - Tobie wszystko jedno, ale mnie pomoże.

- Ja... - zamilkł.

No i trudno. Ja tam bym go nie przegonił, nawet bym mu pomógł. Sam jest sobie winien, mógł patrzeć pod nogi. Odwróciłem się i zacząłem iść ulicą, próbując uspokoić oddech przed nowym biegiem.

- Ilmar!

Odwróciłem się mimo wszystko.

Mark zamachnął się ręką i w powietrzu błysnęła stal. Przez mgnienie byłem pewien, że nóż wbije się w moje czoło i zaraz upadnę obok chłopaka.

Nóż upadł przed moimi nogami.

- Mnie... mnie się już nie przyda...

Mark czołgał się w stronę wiszących na przegniłych drewnianych zawiasach drzwiach. Co za głupiec. Ślad za sobą ciągnie, tylko ślepy by nie zauważył.

Pochyliłem się i podniosłem kindżał.

Po wypaćkanej krwią rękojeści biegł rzeźbiony wzór. Ostrze było wytrawione takim samym wzorem, chyba jakiś herb. Stara robota, prawdziwy metal, prawdziwa stal. A najważniejsze, że go nie odebrałem, chłopiec sam mi go dał. Więc nóż będzie służył.

Jak powiedziała Siostra Zbawicielowi, gdy przyniosła mu do więzienia nóż? „Jeśli mnie się wyprzesz, nie obrazisz, ale nóż weź...”.

- Bydlę z ciebie, Mark, łajdak i zbój - zakląłem bezradnie. - Obaj zdechniemy!

Zawsze się tak dzieje, gdy szczęście samo w ręce wchodzi. Szczęście to ptak kapryśny, nie utrzymasz go przy sobie. Już dawno zrozumiałem, że jeśli los się do ciebie uśmiechnął - wkrótce spodziewaj się biedy.

Zdrowy rozsądek nakazywał uciekać z miasta i ukryć się albo na wzgórzach, albo w przybrzeżnych skałach. Ale nie w pustym domu! Jeśli puszczą tropem choćby jednego psa, przepadłem. Trafi się bardziej uważny strażnik - też będzie po mnie. Wiele nie zwojuję z tym starodawnym kindżałem! A przecież już przekroczyłem połowę w swoim tuzinie... Co powiem Zbawicielowi, jak będę w pętli wisiał?

Ale nie było czasu martwić się na zapas. Pierwszą salę przebiegłem z Markiem na rękach, nie zatrzymując się, zbyt było tu brudno. Nocowali tu ludzie, nocowały szczury i bezpańskie psy. I każdy jadł, każdy brudził.

W drugiej sali było czyściej. Pewnie dlatego, że sufit się tu zawalił dawno temu, podłoga była przysypana kawałkami drewna i dachówki. Kto miałby ochotę nocować pod gołym niebem?

Opuściłem Marka na belkę, która wyglądała na mocną, chciałem jeszcze raz powiedzieć, co o tym wszystkim myślę... ale nie było czasu. Tylko machnąłem ręką i wybiegłem z powrotem.

W pierwszym pokoju, plując z obrzydzenia, wziąłem dwie garści suchego szczurzego łajna i wyszedłem na ulicę. Rozrzuciłem wokół, rozdeptałem podeszwami. Lepiej byłoby jeszcze rozetrzeć nawóz w rękach, jak uczył stary Hans, ale na to się nie zdobyłem. Czyścioch ze mnie, co zrobić.

Psy szczurów nie lubią. I boją się, prócz małych psów, specjalnie szkolonych do polowania. Ostry smród zagłuszy nasz zapach... jeśli wierzyć Hansowi.

Z usychającej akacji, która rosła pod ścianą, odłamałem gałązkę, starając się, żeby nie było widać śladu złamania. Rankę na pniu zatarłem brudem i zacząłem zamiatać ślady.

Ile miałem czasu? Minutę, dziesięć minut, a może pół godziny da mi Siostra?

Nie wiem.

Pył zakłębił się, opadając leniwie. Pobiegłem ulicą, specjalnie mocno stąpając. Potem, sto metrów dalej, gdzie płynął przy drodze mały kanał, zatrzymałem się i wróciłem po własnych śladach.

Niech pomyślą, że dalej poszedłem wodą. Niech uwierzą, niech szukają. Jeśli mam szczęście, kanał będzie się ciągnął do wzgórz, a może nawet wpadnie w jakąś nieznaną mi rzeczkę i podpłynie z nią do morza.

Pobiegłem z powrotem, jednym susem wskoczyłem przez otwarte na oścież drzwi. Przymknąłem je i nieco posprzątałem w pierwszym pokoju - a raczej przywróciłem mu poprzedni wygląd.

Chyba nie było już żadnych śladów. Chyba już wszystko zrobione.

Gałązkę rzuciłem w odległy kąt. Leżała tam cała sterta chrustu - liście gałązki były teraz pokryte pyłem, nie sposób ich odróżnić od uschniętych. Ktoś tutaj nocował. Naprawdę nie czuł wstrętu?

- Mark, żyjesz jeszcze? - zapytałem półgłosem.

- Tak. - Głos chłopca był napięty, ale raczej ze strachu niż z bólu. - A wyście... nie odeszli?

Jakby swoim czynem pozwolił mi odejść! Przecież to byłoby jak spluniecie w twarz Orędowniczki!

- Nie odszedłem - powiedziałem, przymykając za sobą drugie drzwi. Mark gładził nogę, patrzył na mnie przestraszony i strwożony. - Lepiej mi pomóż.

- Tak... a w czym?

- Pomóż pomyśleć! - warknąłem. - Co dalej? Ślady zamiotłem, ale i tak tu zajrzą. Dopóki strażnicy mnie nie pojmają, nie uspokoją się.

Mark zmarszczył czoło, uczciwie próbując pomóc. Ech, gdzie się tam po tobie, bastardzie, pomocy spodziewać...

- Ilmar... jesteś złodziejem?

Nawet on - nie tylko o nim źle pomyślałem.

- Tak.

- Ten dom... jest bogaty? Był bogaty?

Jakby nie widział! Pokoje ogromne, wieloma oknami prześwietlone, ściany stoją do dziś, na zawalonym suficie widać chyba resztki fresków. Dom był zbudowany porządnie, gospodarz biedy nie klepał.

- Tak, kupiecki albo oficerski. Raczej kupiecki, oficer by takiego bogactwa nie porzucił. I plan domu też jest kupiecki.

- Gdyby złodzieje próbowali tu coś ukraść... gdzie szukaliby schowków?

Na chwilę zamilkłem. Czyja straciłem cały spryt?

- Czekaj tu - poleciłem i wyskoczyłem z pokoju.

Zaraz przy wejściu była sala, w której prowadzono handel. A tu, gdzie sufit się załamał, był pokój gościnny. Kupiec drugiej, może nawet pierwszej gildii, powszechnie poważany, musiał pewnie urządzać przyjęcia...

Zobaczyłem ten dom tak, jak wyglądał dwadzieścia lat temu. Gobeliny na ścianach, sufity pokryte malunkami, drzwi z żelaznymi zamkami...

W tych pokoikach mieszkała służba. Niedużo, dwie, trzy osoby, do pracy w gospodarstwie, do ochrony... handlu kupiec nie powierzy obcym.

Te pokoje były już lepsze, tutaj mieszkali dalsi krewni, rezydenci. Też pracownicy, tylko darmowi, za stół i dach nad głową.

Na pierwsze piętro prowadziły schody. Poręcze gdzieniegdzie były połamane, ale stopnie mocne, dębowe. Pobiegłem na górę i na wszelki wypadek wyciągnąłem zza pasa kindżał.

W tych salach spustoszenie było jeszcze większe. Ale o to nie włóczędzy i szczury się postarały, lecz sami gospodarze. Gdy wyjeżdżali, zrywali najcenniejsze rzeczy ze ścian i deski rzeźbione, i marmurowe płaskorzeźby. Meble zabrali wszystkie, musiały być porządne. Nawet parkiet z podłogi zerwali.

To nawet dobrze, to znaczy, że włóczędzy nie mieli tu nic do roboty.

Kupiec był bogaty i Mark miał rację - schowki musiały tu być. I to duże. Nie wszyscy płacą złotem i żelazem. Futer, tkanin, przypraw korzennych w woreczkach nie trzymałby w magazynie. Kupiec musiał mieć pewny schowek. Teraz na pewno pusty, ale teraz nie jestem złodziejem, ale uciekinierem.

A tam, gdzie się chowa drogocenności, tam jest najlepsze miejsce dla uciekiniera.

Tylko jak znaleźć schowek?

Już nawet znalazłem sypialnię kupca - ogromnego łóżka z niej wynieść nie zdołali i dlatego po prostu rozbili je na szczapy. Ani mnie ani tobie nie może służyć. Łóżko było ogromne, widocznie kupiec pochodził ze wschodu albo z Rusi i miał dwie trzy żony - jak jest u nich przyjęte.

Gabinet też znalazłem - zupełnie pusty, stąd też wszystko wyniesiono. Wyjrzałem przez otwór okienny - nikogo na razie nie widać, tylko porywy wiatru przemiatały na ulicy pył. To dobrze.

Gdzieżeś swoje bogactwa krył, kupcze zamorski? Gdzie wznosiły się miękkie puszyste góry futer? Gdzie leżały bele sukna i jedwabiu? Gdzie wonny pieprz i gałka muszkatołowa?

Błysnęła mi wielka nadzieja.

Nic z tego nie wyjdzie. Minęło co najmniej dziesięć lat. Może nawet dwadzieścia.

A może się uda?

Zamknąłem oczy i pociągnąłem nosem. Pachniało kurzem. Szczurzymi kupami. Może to podłoga, a może moje ręce.

I jeszcze... leciutko... pachniało ostrym południowym słońcem, korzennymi przyprawami, dalekim, obcym światem...

Zadrżałem. Otworzyłem oczy i znowu obrzuciłem cały gabinet szalonym wzrokiem. Pogoń tuż za mną, czuje to, ale i ratunek jest tuż obok. Schowek musi być tutaj! Tutaj! Zacząłem biegać pod ścianami, gładząc dłońmi deski, szukając szczeliny.

Nic nie ma. Albo tak dobrze wszystko dopasowane, albo pomyliłem się, przyjmując pragnienie za rzeczywistość. Żadnych tajemnych drzwi w ścianie. A przecież nie mogło być klapy w podłodze - to pierwsze piętro!

Mimo to spojrzałem na podłogę. Mocne szerokie deski, nawet nie skrzypiały. Tylko w jednym miejscu podłoga był odrobinę nierówna...

Padłem na kolana, zmiotłem pył, zdmuchnąłem go i zobaczyłem kontury klapy. W podłodze. Na pierwszym piętrze!

To niemożliwe.

Ale teraz właśnie potrzebowałem niemożliwego.

Wsunąłem kindżał pomiędzy deski, mocno podważyłem. Stal wygięła się, czekałem, aż pęknie. Serce mnie bolało od takiej drwiny z broni. Ale co mogłem zrobić?

Klapa poszła w górę. Kiedyś miała szczelne zamknięcie i trzymała się na stalowych zawiasach. Ale żelazo zardzewiało. Wczepiłem się w deski paznokciami, podważyłem i odchyliłem wieko. Zajrzałem na dół, myśląc, że zobaczę znajdujący się na parterze pokój służby. Może nienasycony gospodarz nie tylko żony pieścił...

Pod gabinetem był malutki ciemny pokoik. Fala mocnego, intensywnego zapachu przypraw uderzyła w nos. Przechyliłem się i próbowałem coś dojrzeć.

Wszystko jasne. Do tego pokoju nie było wejścia z parteru, był zagubiony między pokoikami sług, korytarzami i pokojami. Można się tu było dostać tylko z góry, z gabinetu gospodarza - po wąskiej drabinie. Wypróbowałem nogą szczeble - trzymały mocno.

Dobry był z niego kupiec. Porządny. Szkoda tylko, że nie zrobił zawiasów z czarnego brązu - rdza nie zjadłaby...

Nie zamykając klapy, pobiegłem po Marka. Mieliśmy najwyżej kilka minut. Dobry złodziej tym różni się od złego, że niebezpieczeństwo wyczuje zawczasu.

Chłopaka wziąłem na ramiona, tak było pewniej. W schowku było sucho i czysto, nawet szczury tutaj nie przeniknęły. Może nie lubią korzennych zapachów.

Wydostałem się na górę, ostrożnie zamknąłem klapę. Zapadła kompletna ciemność. Nawet ja nic nie widziałem.

Kołysząc się na drabinie, pomyślałem, że teraz można by już uciec. Chłopaka ukryłem, dług spłaciłem. Tylko gdzie miałbym biec? Cały transport wybity, wyłapany. I już wiadomo, kto otworzył kłódkę. Teraz cała straż na Wyspach łaknie mojej krwi.

- Ilmar...

- Czego? - burknąłem rozdrażniony.

- Jesteście tutaj?

- A co, może jeszcze się ciemności boisz?

Odpowiedzią było milczenie. Pokręciłem głową. Nie ma co, zesłał mi Zbawiciel towarzysza. Nie dość, że dzieciuch, że nogę na równej drodze skręcił, to jeszcze w ciemności płacze!

- Tu jestem - mruknąłem, schodząc. Poklepałam Marka uspokajająco po ramieniu i usiadłem obok. Może w takiej ciemności i ja jestem ślepcem, ale umiem orientować się na dźwięk.

- Boję się - padła spóźniona odpowiedź.

- A na statku nie ryczałeś...

- Tam było dużo ludzi...

Westchnąłem:

- Aleś zasunął. Coś ty, mały? Bój się ciemności, gdy ludzie są obok. A gdy jesteś sam, to ciemność nie jest przyjacielem, ale i nie wrogiem.

Idealny czas i miejsce, żeby prawić takie banały. Siedzieć trzeba jak mysz pod miotłą, nie odzywać się, czekać, czy strażnik wpadnie na to, żeby wejść na pierwsze piętro i oglądać podłogi...

- Imbirem pachnie... - powiedział cicho Mark. - Pieprzem, imbirem, gałką muszkatołową... trzymali tu przyprawy?

- Tak.

- Długo tu będziemy siedzieć?

- Już ci się znudziło?

Wstałem, przeszedłem się po schowku, obmacując ściany. Siedem kroków na siedem. Dwa razy ręka natrafiła na drewniane trzymadła, w których do tej pory tkwiły wciśnięte pochodnie. Smołowane pakuły, suche jak proch, gdyby tak iskra...

- Gdyby tak iskra... - powiedziałem.

- Po co?

- Pochodnie tu są.

Mark zakrzątał się... i poczułem chłodny powiew.

- Szczeniaku! - zaskoczony podniosłem głos. - Ty...

- Weźcie.

Na mojej dłoni spoczął metalowy cylinderek. Nie wierząc własnemu szczęściu, odchyliłem wieczko, przesunąłem kółko. Zapłonął żółty języczek płomienia, wyrwał z ciemności bladą twarz Marka.

- Co jeszcze masz na Słowie? - zapytałem.

Chłopak nie odpowiedział, tylko chciwie wpatrywał się w zapalniczkę. Zrozumiałem. Podszedłem do pochodni, zapaliłem. Zapłonęła od razu. Niedługo wytrzyma, ale pali się jasno.

- Zadrapania mocno krwawią? - zapalniczka lepiła się, otarłem ją o spodnie.

Mark zerknął na dłonie:

- Prawie wcale...

- Dobrze, będziesz miał nauczkę, jak trzymać klingę...

Obróciłem w ręce zapalniczkę, znowu czując zawiść i zachwyt. Piękna robota! Korpus był srebrny, ani jednej szczelinki, naftę trzyma mocno, zębate kółeczko samo prosi się pod palce, pokrywka na stalowej sprężynce. Na grzbiecie wzór... ten sam co na ostrzu.

Albo z ciebie lepszy złodziej ode mnie, mały, albo ktoś cię bardzo kochał.

- Trzymaj - oddałem zapalniczkę. - Co jeszcze masz?

Mark zawahał się.

- Nie zabiorę. Nawet nie proszę, żebyś pokazał. Tylko lepiej wiedzieć, co mamy na trudną chwilę.

- Pierścień.

- Coś jeszcze?

- Nic.

Zbyt szybka odpowiedź. Wsunąłem pochodnię w uchwyt, usiadłem przed Markiem i powiedziałem pouczająco:

- Chłopcze, ja za ciebie głowę nadstawiam. Niepotrzebne mi twoje skarby! Jeśli przeżyjemy - podarujesz mi kindżał i będziemy kwita. Ale teraz może nam pomóc każdy gwóźdź, każdy sznurek, każda moneta. Czy ty wiesz, że są takie zamki, które ja pierścieniem szybciej otworzę niż kindżałem?

Mark pokręcił głową.

- Muszę wiedzieć, co trzymasz na Słowie. Zajdzie potrzeba - poproszę. Nie - nawet nie wspomnę.

- Mam jeszcze księgę. To wszystko.

- Grubą?

- Nie za bardzo.

- I tak może się przydać. Pochodni na długo nie wystarczy.

Oczy chłopaka rozszerzyły się jak od bólu. Kręcił głową, odsuwając się ode mnie.

- Nie...

- Coś ty?

- Nie! Nie dam! To jedyna taka książka na świecie! Nie wolno jej palić!

Chyba dotknąłem go do żywego.

- Dobrze - zgodziłem się. - Twoja sprawa, mały. Nie dasz, to nie.

Nie mógł się uspokoić.

- Ilmar, zrozumcie! Taki kindżał można zrobić jeszcze jeden. Nawet lepszy. A jak się książkę spali, to już koniec. Drugiej takiej już nie będzie.

- Uspokój się - poprosiłem. - Powiedziałeś, że nie dasz i koniec, po rozmowie.

Chłopak niepewnie skinął głową.

- Posiedzimy tu do wieczora - powiedziałem. - Nawet dłużej, spróbujemy wyjść przed świtem. Pochodnia zaraz się dopali, nowej na razie nie będziemy rozniecać. Więc... rozgość się.

Sam posłuchałem własnej rady. Przeszedłem się po pomieszczeniu... żeby choć cokolwiek zostało - kawałek grubego sukna, by pod głowę podłożyć. Nic. Wszystko kupiec wyskrobał. A w ścianach nie ma więcej drzwi. Jest tylko jedno wyjście.

A w podłodze?

Myśl była idiotyczna. Ale widziałem już sejfy z podwójnym dnem, widziałem skrytki w skrytkach. Opuściłem pochodnię i wpatrzyłem się w deski podłogi.

A jednak!

Jeszcze jedna klapa.

- Potrzymaj ogień - poleciałem Markowi. Ten pospiesznie podpełzł na czworakach. - Jeszcze jedna skrytka - wyjaśniłem. - Kupiec pełen niespodzianek...

Tę klapę otwierałem bez pośpiechu. Nie należało hałasować, może straż już zajrzała do domu, poza tym szkoda było kindżału. Mark wsunął się pod moją rękę i z prostoduszną ciekawością zaglądał pod podłogę.

- Siostro Orędowniczko... - tylko tyle mogłem wykrztusić.

Przestrzeni pod drugą klapą było znacznie mniej. Właściwie było to tylko wielkie wgłębienie. Za to nie puste - wypełnione pokrytymi rdzą sztabkami.

- Rozumiesz? - chwyciłem Marka za ramię. - Co? Mały? Czujesz?

Oczywiście zapach nie był tak przyjemny jak zapach przypraw. Za to bardziej podniecający.

Pochyliłem się i podniosłem jedną sztabkę. Ręce przyprószyła rdza. Drań z ciebie, kupcu! Nie dość, żeś kradzione skupował, to jeszcześ zostawił na zatracenie!

- Żelazo! - powiedziałem. - Na jedenastu zdrajców i jednego sprawiedliwego... to przecież żelazo...

- Dobre? - zapytał Mark.

- Kiepskie. Dziesiątej próby, może ósmej... ale...

Zważyłem cegłę na dłoni.

- Ale będzie tu ze dwa cetnary, może nawet trzy...

Biorąc pod uwagę ubożenie złóż, wychodziło na to, że mam przed sobą tyle żelaza, ile wynosiła dzienne wydobycie z jednej kopalni. Gdyby przenieść to żelazo na kontynent... nawet sprzedając przez wyjątkowo chciwych paserów...

Wyobraziłem sobie ogromny murowany dom w centrum Paryża nad Sekwaną obok portu pasażerskiego - własny powóz, strażnika przed wejściem... a nawet błazna nająłbym dla śmiechu...

Zjawić się w stolicy jak hrabia Monte Christo z książki? I zacząć światowe życie?

- Ile to jest warte? - zapytał Mark.

Ocknąłem się.

- Dużo. Nie, bzdura. Nic nie jest warte.

- Dlaczego?

- Zapomniałeś, kim jesteśmy? Żebyśmy tylko głowę unieśli cało. Nawet jedną sztabkę byłoby ciężko nieść. A gdyby nas złapali z żelazem przy sobie - obdarliby żywcem ze skóry. Wszystkie kradzieże w kopalniach zwaliliby na nas.

Nie kpiłem i nie straszyłem Marka. To była prawda. Nie będzie żadnego pożytku ze znalezionego skarbu. Ubranie, broń, garść monet - to by się przydało. A żelazo... tylko niepotrzebnie rozpala wyobraźnię.

- Nawet o tym nie myśl - powiedziałem surowo.

- Wcale nie myślę...

Chłopak nie zdawał sobie sprawy z wartości tego skarbu. Takiemu to dobrze. A mnie, jeśli wyjdę z tego cało, do końca życia będzie się śniła piwniczka wypełniona żelazem.

Niechby nawet niskiej próby.

Oczywiście za rok, dwa, za pięć lat, gdy wyczerpią się tutejsze złoża, strażników odwołają na kontynent, a ludzie się stąd wyniosą... wtedy można będzie wynająć statek albo jeszcze lepiej - kupić niewielki jacht. Przypłynąć, zabrać żelazo... Wtedy wszystko będzie - dom w mieście, powóz, ochrona, wino z najlepszych piwnic, szept kobiet na rautach: „Kim jest ów Ilmar? Tak tajemniczo się wzbogacił... jakie to romantyczne...”

Zresztą, Markowi też ta myśl przyjdzie niedługo do głowy. Albo z głupoty opowie przyjaciołom przy kuflu piwa - a potem zaśnie z nożem w piersi. Skarby czekają na jednego, dwóch to już zbyt wielu.

Ratuj mnie od pokuszenia, Siostro!

Żelazna sztabka była ciężka. Gdy wrzuciłem ją z powrotem do dołu, metal odpowiedział niezadowolonym jękiem. Mark drgnął, spojrzał na mnie zdumiony.

- Nie wsadzaj tam głowy, bo ci zmiażdży - syknąłem.

- Przepraszam...

- Gdyby cię wyrżnęło w skroń, to koniec, po tobie! To nie kamień, to żelazo!

- Przecież widzieliście, gdzie rzucacie - zauważył stropiony Mark. - Uważałem...

Im lepiej rozumiałem, co chciałem zrobić, tym bardziej mnie trzęsło. Zacząłem gorączkowo otrzepywać dłonie. W skórę wżarł się brud ze statku, szczurze łajno, krwawa żelazna rdza. Gdybym miał wodę... Rano wypiłem pół kubka. Kiedyś przy zejściu ze statku pozwalali się umyć...

- Nie gniewajcie się - poprosił Mark i trochę się odsunął. Pewnie coś błysnęło w moich oczach. - Ilmar...

Pochodnię trzymał odsuniętą, w lewej ręce. Głupiec. Pochodnia to też broń. Choć niewiele warta przeciw kindżałowi w sprawnej ręce.

- Wybacz, mały - powiedziałem. Zatrzasnąłem klapę, wziąłem z rąk Marka pochodnię, umocowałem na ścianie. Postałem chwilę, patrząc na niego. - Chciałem cię zabić, rozumiesz? Wybacz, zbyt wielka pokusa.

Na sekundę jego usta drgnęły, potem zacisnęły się. Milczał.

- Dobra, zapomnijmy o tym - machnąłem ręką. - Ty pomogłeś mnie, ja pomogłem tobie. Teraz musimy uciekać, a nie się kłócić.

- Mogliście mnie zabić - z powodu... tego? - wykrztusił zakłopotany Mark. - Z powodu pół setki żelaznych cegieł?

Ech, mały, mały... Tylko pokręciłem głową, patrząc na niego. Od razu widać - ciepłe łóżko, słodkie bułki. Nie wie, co to takiego nędza i śmierć.

Ludzie giną z powodu zardzewiałego gwoździa. Z powodu miedzianej monety. Ja nikogo nie zabiłem, ale w końcu - w czym jestem lepszy od innych?

- Przecież cię nie zabiłem - powiedziałem. - Dosyć. Wystarczy. Zapomnij.

- Myślałem, że skoro mnie nie porzuciliście... - Mark jakby rozmyślał na głos. - To jesteście gotowi ryzykować dla mnie głową. A wy dla pieniędzy jesteście gotowi rozbić mi głowę?

Rzeczywiście, głupio wyszło. Honor, cześć, nie wolno towarzysza porzucić - na to jestem gotów. A teraz ledwie się powstrzymałem, żeby dzieciaka nie zabić na stercie zardzewiałego żelaza.

Jak to jest?

Jestem gotów zaryzykować życiem, byle wszystko było zgodnie z sumieniem, jak przykazał Zbawiciel, jak Siostra kazała. Sam giń, ale towarzyszowi pomóż. Prosta zasada. Ale z powodu żelaza, którego nawet nie uda mi się stąd wyciągnąć, gotów jestem żelazem w skroń...

Dziwne, naprawdę dziwne. Człowiek to złe bydlę. Złe i głupie.

- Tak bywa - powiedziałem. - Nie gniewaj się, chłopcze. Dorośniesz, to zrozumiesz. Pokusa mąci rozum.

Mark milczał. Trzeszczała pochodnia, już objedzona przez płomień.

- Wystarczy - postanowiłem.

Żeby tylko strażnicy nie poczuli dymu... ech, wcześniej trzeba było myśleć. Cała nadzieja, że klapa jest dobrze ukryta. Zapach korzeni sączył się latami, wpijał w drzewo, żeby przeniknąć je na wylot.

Siadłem na zimnej podłodze pod ścianą, zacząłem nasłuchiwać. Cicho. Chyba w domu nikogo nie ma. Pozostawało tylko jedno - czekać.

- Powiedzcie, Ilmar, a gdyby na waszym miejscu był Sławko?

Uśmiechnąłem się krzywo. Jeśli ten tępy zabójca jeszcze żyje, pewnie mu nielekko.

- Leżałbyś martwy pod podłogą. Zresztą, może nie. Może zostawiłby cię do rana. Żeby się w nocy zabawić i mieć świeże mięso na rano.

Nie było widać kompletnie nic. Więc to, że chłopak drgnął, musiałem usłyszeć. Nigdy nie myślałem, że można tak głośno drgnąć.

- M-mięso?

- Aha. Tacy jak on albo będą uciekać do upadu, albo zaszyją się w norę na tydzień. Zjadłby cię jak nic.

No nie, skąd się biorą tacy jak on? Siedzi w ciemności ani drgnie, tylko w gardle coś mu bulgocze. Nigdy nie słyszał, jak mordercy uciekają z katorgi? To się u nich nazywa „zabrać cielaczka”. - A gdyby tu był Iwan?

Przypomniałem sobie, że tak zwali kowala.

- Nic by nie było. To człowiek prosty, dziki. Nie skrzywdziłby cię. Tylko on by nie uciekł, tu potrzebny jest spryt.

Mark, ukryty w ciemności, nadal myślał na głos:

- A czego spodziewać się po was, Ilmar?

- Teraz już niczego szczególnego. Jeśli nie rozgniewamy Zbawiciela, jeśli nie zapomni o nas Siostra - uciekniemy. Jeśli nas bardzo przyciśnie... - westchnąłem, ale uczciwie dokończyłem - to cię porzucę. Nie zabiję, pomogłeś mi.

Mark milczał. Chyba wystraszyłem go tym „mięsem”.

- Człowiek ze mnie niewybredny - powiedziałem - mogę szczurem przekąsić. Mogę z dżdżownic zrobić zapiekankę. Nie bój się. Nie jestem mordercą, tylko zwykłym złodziejem. Będzie na to wola Zbawiciela - uciekniemy.

O dżdżownicach skłamałem. Ale teraz Mark potrzebował takiego kłamstwa - ohydnego, otrzeźwiającego.

Przynajmniej apetyt zniknie. Poranna kasza we wspomnieniach wydawała się smaczna. Dla mnie to normalka, ale chłopakowi pewnie żołądek do krzyża przyrósł...

Mały zakręcił się w ciemnościach. Podczołgał się, oparł o mnie chudym grzbietem. Nieźle się chłopak na dźwięk orientuje.

- Jak noga? - zapytałem.

- Lepiej - powiedział Mark bez przekonania.

Był napięty jak katorżnik pod batem. Na statku był jakby w sennym otępieniu, a teraz odżył i od razu taka kabała. Ciężko. Rozumiem go.

- Weź - powiedziałem. Podałem mu nóż i zapalniczkę. Ręka Marka drgnęła, dotykając metalu. - Schowaj na Słowie. Bo zginie gdzieś w ciemności.

Poryw zimnego wiatru.

- Dziękuję - powiedział Mark.

Tak będzie lepiej. Chłopak przestanie się trząść, że go zabiję - bo po co bym mu ogień i nóż oddawał? I ja będę spokojniejszy... nie obudzę się od wczepionych w moje gardło, zdrętwiałych ze strachu rąk.

Rozdział trzeci,

w którym dochodzę do ośmiu z tuzina, a Mark zmniejsza rachunek do siedmiu

Spałem jakieś sześć, może siedem godzin. Ze zmęczenia nie mogłem nastawić się dokładniej na obudzenie. Zasnąłem szybko, mamrocząc w myślach modlitwę o daremnym zmartwieniu, którą niegdyś ułożyła Siostra. Nigdy mnie ta modlitwa nie zawiodła, mówiłem ją od najwcześniejszego dzieciństwa. Napsociłeś wieczorem, wiesz, że rano albo od matki w gębę dostaniesz, albo rzemieniem od ojca, ale pomodlisz się do Siostry i od razu ci lżej. „Wola moja, zrobiłem to co chciałem, zrobiłem, co mogłem. Jak będzie nieszczęście - mój strach go nie odpędzi, jak nie będzie, mój strach jest niepotrzebny. Nie żałuję tego, co zrobiłem, myślę o tym, co uczynię...”.

Prościutka modlitwa. To nie jest błaganie o uzdrowienie, nie skrucha, a zawsze pomaga.

Mark pewnie długo nie mógł zasnąć, ale w końcu mu się udało. Spał z głową na moim brzuchu. Gdy się poruszyłem, chłopak się obudził. Drgnął, ale niczym więcej nie zdradził, że nie śpi.

Zuch.

Nie ma co, są w nim dobre rzeczy, chociaż się ludzie śmieją i kpią z arystokratów, choć układają żarty: „Na bezludnej wyspie znaleźli się lord, kupiec i złodziej”... Spojrzysz na takiego szlachcica i zazdrościsz mu. Bo to jest tak, jakby za nim stali wszyscy jego przodkowie. Podbródki dumnie wysunęli, ręce na mieczach położyli... nie podejdziesz... nawet jak takiego zabijesz, to i tak nie poczujesz radości zwycięstwa...

Widziałem kiedyś atak pretoriańskiego manipułu. Młody byłem, głupi i zwerbowałem się do legionu baskijskiego, który powstał przeciwko Iberyjczykom pod Bacaraldo, żądając utworzenia z Baskonii oddzielnej prowincji...

Dali nam wtedy wycisk. A ja byłem akurat na tych pozycjach, gdzie wysłano pretorianów. Wszyscy ci iberyjscy hrabiowie byli doskonale uzbrojeni, gdzie nam do nich. Stalowe pancerze, miecze, kusze, co trzeci z kulomiotem. Ale nie tym nas wzięli. My też mieliśmy porządną broń, a na flankach dwóch naszych lordów siedziało z samopowtarzalnymi kulomiotami. Jak zaczęli strzelać... swoi się w ziemię zaryli. Ja byłem niedaleko, widziałem, jak jego wysokość lord Hamon wymówił Słowo i kulomiot znikąd wyciągnął. Osobista straż zamknęła wokół niego pierścień, miecze obnażone, w oczach wściekłość. A Hamon kulomiot ustawił, giermek nie wiadomo po co wodę do lufy wlał i zaczęło się! Huk, łomot, jakby wszyscy dobosze legionu się tu zebrali i w ataku szału w swoje bębny bili.

Siedmiu położył sam Hamon, a ilu ranił, nikt nie wie. Ale pretorianie i tak wdarli się na nasze pozycje, przebili przez ochronę i lordowi w plecy wbili pikę, gdy on majstrował przy milczącym kulomiocie. Oto szlachecki stan!

Ale Hamon też nie był słabeuszem. Umierał, zachłystując się krwią, ale wymówił Słowo. Znikł kulomiot, znikł z rąk zwycięskich Iberyjczyków na zawsze. Pewnie lord Hamon z nikim się swoim Słowem nie podzielił...

Poklepałem Marka po głowie.

- Wstawaj, mały. Starczy tego udawania.

- Nie udaję - Mark odsunął się.

- Wyjmij ogień - poprosiłem. Po chwili w mojej ręce znalazła się zapalniczka.

- Która godzina? - zapytał Mark.

- Proszę o wybaczenie, nie mam zegarka - prychnąłem. Wstałem, podszedłem przez ciemność do ściany, na której była pochodnia. - A może ty masz na Słowie?

Mark zasapał ze złości.

- Powiedziałem już, co mam na Słowie. Zresztą, jaki byłby pożytek z zegarka w Chłodzie?

- Dlaczego nie?

- Przecież by tam nie działał. Wkładasz coś do Chłodu i wyjmujesz w takim samym stanie.

Wiec to tak. Nie wiedziałem. Z lufy kulomiotu lorda Hamona ukrytego w Chłodzie para pryska bez końca...

Zapaliłem pochodnie, popatrzyłem na przecierającego oczy Marka.

- Nadchodzi wieczór, mały. Ściemnia się. Jeszcze ze trzy godziny poczekamy i w drogę. Jak noga?

Wzruszył ramionami. Umocowałem pochodnię na ścianie, podszedłem, podniosłem chłopca.

- Oprzyj się na nodze. Ostrożnie.

Mark stanął, starannie przenosząc ciężar ciała na chorą nogę.

- Chyba nic... ojej... trochę kłuje.

Na jego czole pojawiła się kropla potu. Ładne mi nic.

- Siadaj - powiedziałem z irytacją. - Ściągaj spodnie.

Gdy posłusznie rozsznurowywał buty i rozbierał się, ja zdjąłem swoją kurtkę i zacząłem odpruwać rękawy.

- Weźcie...

Mark podał mi nóż. Nie przyzwyczaję się, że obok mnie jest znający Słowo!

Dwa ruchy i zamiast kurtki mam kamizelkę. Długo mi kurtka służyła... Szyłem u dobrego krawca - niby wygląda jak szmata, a w rzeczywistości jest ciepła i mocna.

- Po co?

Naprawdę nie rozumie?

- Nogę trzeba przewiązać.

- Można było moją koszulą.

Pokręciłem głową. Cienki batyst tu na nic.

- Tak wyjdzie lepiej. Teraz wytrzymaj.

Przez dziesięć minut masowałem mu goleń. Pewnie bolało, ale wytrzymał. Potem obwiązałem chorą nogę rozciętymi rękawami. Niezbyt mocno, ale tak, żeby podtrzymać mięśnie.

- Dziękuję - powiedział cicho Mark.

- Na tamtym świecie się policzymy - odpowiedziałem. - Ręki nie trzeba ci opatrzyć?

- Nie...już w porządku, dziękuję...

Nie lubię, jak mi dziękują. Jakby człowieka przywiązywali tą wdzięcznością - z jednej strony przyjemnie, a z drugiej nie pozostaje nic innego, jak tylko dalej pomagać.

- Spodnie wejdą?

Spodnie miał wąskie, z mocnego farbowanego na kolor indygo płótna żaglowego. Oczywiście na owiniętą nogę nie weszły, trzeba było rozpruć nogawkę.

- Teraz to już z ciebie normalny oberwaniec - powiedziałem, patrząc na Marka. - Nie wyglądasz na wysoko urodzonego dzieciaka.

Mark spojrzał na mnie przerażony.

- Nie bój się. Mnie tam wszystko jedno, jakiej jesteś krwi.

- Dlaczego... dlaczego pomyśleliście, że jestem wysoko urodzony?

- Drzewo genealogiczne masz wyrysowane na czole. Błękitna krew, pałac i tak dalej...

Nadal był przestraszony.

Westchnąłem i wyjaśniłem:

- Niby zwykły z ciebie chłopak, Mark. Nieźle ubrany, ale bez przesady. Umorusany, chudy. Ale widać, że cały ten brud to jak cudza koszula. Widać w tobie arystokratyczne pochodzenie. Szlachetnie urodzeni przodkowie, kamerdyner, guwernantka - myje, służba - do drzwi toalety odprowadza... co, nie mam racji?

Mark milczał.

- No i Słowo... sam rozumiesz. Skąd miałbyś je znać? Jedna możliwość - podarowano ci je.

- I co?

- Nic. Co mnie to obchodzi? Mark jesteś czy Markus, mnie tam bez różnicy. Chcesz, opowiem ci, jak to z tobą było. Twój ojciec to hrabia albo baron. Raczej nie książę z Domu, chociaż?... mama pewnie prosta kobieta. Bastardowi też różny los pisany... nie ma tatuś następcy - wychowują dzieciaka w luksusie. Wszystko się może zdarzyć... może trzeba będzie nazwisko przejąć?

Chłopiec milczał. Wpił się we mnie ciemnymi oczami, czekał.

- A potem nagle los się odmienił. Prawowita żona arystokraty urodziła dziecko. I cóż, stałeś się zbędny. Mogli zabić. Ale ktoś miał o ciebie staranie, prawda? Myślę, że twój ojciec okazał się dobry. Schował cię. Do kopalni wysłał. Zawsze to lepsze niż śmierć. Tak było?

- Nie... nie całkiem...

Oczy Marka zalśniły. No proszę. Doprowadziłem chłopaka do łez.

- Przestań - usiadłem obok i otarłem mu łzy rękawem jego własnej koszuli. - Nie ma czego żałować. Życie kręci wierci, ale Zbawiciel prawdę widzi. Kogo kocha, tego doświadcza. Ty i tak masz taki skarb, jaki mnie się nigdy nie śnił.

Mark od razu ucichł.

- Nie bój się, nie będę torturował z ciebie Słowa. Powiedz lepiej, co przy tym czujesz?

- Chłód.

- To wszystko?

- To wszystko. Jakbym wyciągał rękę w ciemność i wiedział, co tam znajdę. I znajduję. Tylko zimno.

- Jasne. To tak jakby jedzenie z lodu kraść. Nic szczególnego.

Czemu moje myśli krążą wokół żarcia? Mark wpatrzył się we mnie i powiedział ze zdumieniem:

- Śmiejecie się ze mnie? Śmiejecie się, prawda?

- Tak. A co, nie wolno?

Uśmiechnął się:

- Nie sądziłem, że umiecie. Cały czas jesteście tacy posępni.

- Wiesz co, Mark, dałbyś spokój z tym wy. Ja dla ciebie nie hrabia, ty dla mnie nie książę. Obaj jesteśmy zbiegłymi katorżnikami, jeden młody, drugi stary. Umowa stoi?

Mark skinął głową.

- Masz rację, złodzieju Ilmarze.

- Zuch z ciebie, bastardzie Marku - grzeczność za grzeczność. - Może nie zdobędziesz pałaców, ale nie zginiesz. Umiesz cokolwiek robić?

- Tak.

- Na przykład?

- Fechtować się. Strzelać.

Nie od razu go zrozumiałem. Kto dałby dzieciakowi broń?

- Z kulomiotu?

- Tak

- Naprawdę cię na następcę szykowali - przyznałem. - Cóż, przydatna umiejętność. Walczyć cię uczyli. Tuzin zacząłeś?

Chłopiec zacisnął wargi. Niechętnie wykrztusił:

- Nie wiem. Może.

- To źle - pokręciłem głową. - Póki nie masz pewności, myśl, że zacząłeś. No bo jak się liczy tuzin? Jeśli raniłeś kogoś i w ciągu tygodnia nie umarł - nie liczy się. Jeśli nie zabiłeś, ale pozwoliłeś umrzeć... no, gdybym ja ciebie na ulicy strażnikom porzucił... też się nie liczy. To los. Ale jeśli dokładnie nie wiesz, uznaj, że zabiłeś. Tak będzie spokojniej.

- Wiem.

- Dobrze. Dialektów cię uczyli? Romański nie jest twoim ojczystym, prawda?

Mark milczał.

- Czuję, że nie jest. Ale to nic, mówisz dobrze, nie można się przyczepić. Trochę uczenie, jakbyś się puszył, ale to się zdarza. Rosyjski znasz - słyszałem, jak z kowalem rozmawiałeś. Po galijsku mówisz?

- Oui.

- Iberyjski, niemiecki?

- Si, claro. Ich spreche.

- Inne języki też pewnie znasz - zasugerowałem. - Co?

Chłopak kiwnął głową. W jego oczach błysnęła duma.

- To już dużo - pochwaliłem. - Dorośniesz, będziesz mógł pracować jako tłumacz. Duże pieniądze, zwłaszcza jeśli się do arystokraty na służbę nająć.

Oho, znowu. Tym razem naprawdę się rozpłakał. Po cichu, ale na całego. Też mu pocieszenie wymyśliłem! Będzie usługiwał jakiemuś śmierdzącemu baronowi! A on już siebie widział jako hrabiego czy księcia!

- Po tym, co odeszło, nie płacz, myśl o tym, co będzie! - warknąłem, chcąc gruboskórnością przerwać jego łzy. - Duży z ciebie chłopak!

Mark ryczał dalej. Mojego tonu się nie przestraszył - pewnie, że przyjemnie, ale jak go uspokoić?

- Myśl, co zrobisz, jak dorośniesz! - powiedziałem ostro. - A potem chwytaj szczęście! Jak się uda, to tytuł zdobędziesz! Gdy wydostaniemy się z Wysp - starałem się, żeby w moich słowach zabrzmiało głębokie przekonanie, którego nie czułem - to jak będziesz na chleb zarabiał?

Wzruszył ramionami.

- Głowę masz mądrą - rozmyślałem na głos. - Z taką głową do manufaktury się nająć, to rozgniewać Zbawiciela. Do klasztoru? Nie jesteś kaleką, żeby cię mnisi przygarnęli... zresztą, mnisia miłość - parszywa sprawa, oni tam jeden przez drugiego zboczeńcy, niech ich Zbawiciel pokara... świątyni Siostry tym bardziej nie proponuję, sam rozumiesz.

Mark pospiesznie kiwnął głową, jakby naprawdę myślał, że właśnie w tej minucie ważą się jego losy. Dał się wciągnąć w grę. Ilmar Przebiegły, złodziej nad złodziejami, troszczy się o porzuconego bastarda!

- Mam kilku znajomych kupców. Dobrych kupców, bogatych - nie precyzowałem, że ich bogactwo wynikało ze skupowania rzeczy skradzionych. - Mogę z nimi pogadać, żeby cię wzięli na ucznia. Nie na zawsze, oczywiście, jak podrośniesz, odejdziesz. Ale zawsze zarobisz. Matematyki też cię na pewno uczyli, nie wątpię. Języki znasz. Chłopak z ciebie mocny. Jak poproszę, nie skrzywdzą cię. Mogę powiedzieć, że jesteś moim synem - uśmiechnąłem się złośliwie. - Wiekiem nie pasujesz, ale można napleść różnych głupstw. Będziesz miał dach nad głową, nie będziesz chodził głodny, w językach się będziesz praktykował, w matematyce... każdego dnia poznasz ciekawych ludzi. Jak się ze strażnikami zaprzyjaźnisz, będziesz miał z kim na miecze walczyć...

Zacząłem malować przed nim radości kupieckiego życia z taką pasją, jakbym wyrósł w kupieckim kramie i musiał stamtąd odejść z powodu nieszczęśliwego przypadku. Mark przestał płakać i zapytał:

- A czemu wy... czemu ty, Ilmar, nie zajmiesz się handlem?

- Ja... ja jestem wolnym ptakiem.

Mark uśmiechnął się.

- I dorosłym człowiekiem. Jasne? Mnie się nawet zbóje boją, ja wszędzie znajdę przytułek.

- Dziwny jesteś, Ilmar - powiedział poważnie Mark. - A ja początkowo myślałem, że z ciebie zręczny głupiec. Nie obrażaj się!

Ale mi przyłożył! Przełknąłem urazę:

- Co tu się obrażać? Złodzieje tacy właśnie są. Zręczni, sprytni i głupi. Choć byś nie wiem, jak skakał, koniec jest jeden: albo od suchot w kopalni, albo od żołnierskiego miecza.

Mark skinął głową.

- O tym właśnie mówię. Ty też znasz języki. I niejednego się w życiu uczyłeś. Przecież widziałem, jak trzymałeś nóż...

Drgnąłem.

- Walczyłem, chłopcze. Zdarzało się.

- Prostym żołnierzom nie daje się stalowej klingi - zaprotestował spokojnie Mark. - Zresztą, nie w tym rzecz. Ciebie naprawdę bandyci słuchają i strażnicy się obawiają. Nie siły się boją, lecz rozumu. I naprawdę nic innego w życiu nie poznałeś, jak tylko złodziejstwa?

- Złodzieje też bywają różni - odpowiedziałem, starając się zachować spokój. - Jeden czyści kieszenie ludziom na rynku, inny po trakcie z kiścieniem w ręku spaceruje, a jeszcze inni domy okradają.

- Ty tego nie robiłeś?

- Zdarzało się - przyznałem. - Z głodu człowiek niejedno robi. Ale ja mam inną specjalizację.

Mark czekał. Z jakiegoś powodu zdecydowałem się na szczerość.

- Ja kradnę to, co już do nikogo nie należy. Jak myślisz, dlaczego Ilmara Przebiegłego, o którego zręczności i powodzeniu śpiewają pieśni, nie powiesili na szubienicy?

- Wykupiłeś się - odpowiedział spokojnie Mark.

- Bez tego się nie obeszło - przyznałem. - Opowiedziałem coś niecoś sędziemu, gdy pisarz poszedł się odlać. Tylko gdyby skargę na mnie złożył jakiś lord, nic by mi nie pomogło. A tak - nie ma skrzywdzonych.

- Grabisz mogiły?

Głowa mu pracowała.

- Nie całkiem, chłopcze. Niedobrze niepokoić zmarłych. Wiesz, ile jest na świecie starych, opuszczonych miast? Miast, świątyń, kurhanów, grobowców? Przez wszystkich zapomnianych, nikomu niepotrzebnych. W grobowcach nie leżą nieboszczycy, lecz proch i nikomu moje złodziejstwo nie wyrządza krzywdy. Niełatwo znaleźć takie starożytne miejsca, jeszcze trudniej nienaruszone. A już zrobić tak, żeby nikogo na swój siad nie naprowadzić... wiesz, jak kiedyś żyli ludzie? Widziałeś kiedyś żelazne drzwi? Żelazne drzwi od grobowca, w którym leżą zmarli? A ja widziałem. Sił mi nie starczyło, żeby je wynieść, a tak... akurat bym tu siedział.

- Czyli miałem szczęście, że ci sił nie starczyło - zauważył Mark.

- Miałeś - przyznałem. Bardzo byłem ciekawy, czy mnie poprosi, żeby go wziąć na ucznia. Ja bym na jego miejscu poprosił. A dokładniej - w swoim czasie poprosiłem.

- Dlaczego mi to wszystko opowiadasz, Ilmar?

- To żadna tajemnica, Mark. Nie ja jeden taki jestem sprytny, może tylko mam więcej szczęścia od innych. To wszystko. No i co nieco wiem. Znam na przykład dawne języki.

Chłopiec milczał. Siedział, podciągając kolana do piersi, oparł o nie podbródek. Wyglądał, jakby się nad czymś głęboko zamyślił. Twarz ma mądrą, to widać nawet pod brudem, rozmazanym łzami. Jeśli poprosi, żeby go wziąć na ucznia... no przecież go wezmę, wezmę jak nic! Mądry, nie podły i w dodatku ze Słowem! Gdybym ja znał Słowo... Co by to było! Zdjąłbym żelazne wrota z zawiasów i wysłał w Chłód. A potem...

Sparzyła mnie spóźniona myśl.

- Mark, a możesz coś jeszcze do Chłodu schować?

Popatrzył na mnie smutno. Jakbym powiedział jakąś straszną głupotę, oderwał go od ważnych myśli.

- Żelazną cegiełkę?

- Na przykład. Niejedną.

- Nie, Ilmar. Słowo honoru - Słowo jest nie to - uśmiechnął się - albo do swojego prościutkiego kalamburu, albo na widok mojej zasmuconej twarzy. Załóżmy, że do kalamburu.

- Ciężko byłoby nieść?

- Nie, coś ty. Na Słowo możesz wziąć, co chcesz, nie czujesz różnicy. Rzecz w tym, jakie jest Słowo.

- Jasne. Twoje jest słabe.

- Nie chodzi o siłę, przecież mówię. I od Słowa zależy, i od człowieka. Może ktoś inny z tym samym Słowem mógłby wziąć te sztabki.

Mark zamilkł i skulił się pod moim spojrzeniem.

A ja musiałem kilka razy głęboko odetchnąć, przypomnieć sobie, co Siostra przykazała i wyobrazić sobie piekło, do którego Zbawiciel nikczemników wysyła.

- Wiesz co, Mark... chodźmy stąd. Jak najdalej od tych sztabek.

Podniosłem się, pomogłem wstać chłopcu. Chodził już całkiem nieźle, nawet się nie krzywił. Może ze strachu.

- Gdyby nas złapali... nie chlapnij czasem strażnikom o Słowie - poradziłem. - Widziałem kiedyś człowieka, z którego chcieli Słowo wyciągnąć...

- Ilmar...

Wyjąłem pochodnię - już zaczęła trzeszczeć i dymić, i spojrzałem na Marka. Przez te chwile chłopiec jakby podrósł ze trzy lata.

- Dziękuję, Ilmar. Niech ci się Siostra odwdzięczy. Nigdy tego nie zapomnę. Zrobię dla ciebie, co zechcesz, przysięgam na Zbawiciela!

Nie łapałem go za język i nie prosiłem o Słowo. Zamiast tego poklepałem po ramieniu i zacząłem wchodzić po drabince. Kindżał trzymałem w zębach, przezornie podwijając język. Przezorność i ostrożność wybawia z wielu bied.

Gdyby jeszcze Mark to rozumiał...

Mark szedł z tyłu z pochodnią. Kulał i sapał, ale szedł dość szybko. A ja skradałem się z przodu, poza kręgiem światła. Bezszelestnie, nikt nie usłyszy. Nawet gdyby w domu była zasadzka - rzucą się na chłopaka, a wtedy ja pozwolę popracować kindżałowi.

Ale w domu nikogo nie było. Najwidoczniej moje chwyty zadziałały. Szczurze łajno zmyliło psy, gałązka zamiotła ślady. Strażnicy poszli dalej, wpadli do kanału i pomyśleli, że dalej uciekaliśmy wodą...

Pod drzwiami poczekałem na Marka. W milczeniu odebrałem pochodnię, zadeptałem ją. Mocno wziąłem chłopca za rękę i poprowadziłem za sobą. Było ciemno, bardzo ciemno, chmury zasłoniły księżyc. Znowu trzeba dziękować Siostrze. W ciemności strażnicy nie są dla mnie przeciwnikami. Ja widzę kontury domów, żołnierz nieprzeniknioną ciemność.

- Dobrze się składa - szepnąłem Markowi na ucho. - Teraz pójdziemy w góry. Posiedzimy tam ze dwa tygodnie i ruszymy do portu. Marynarzowi każdy grosz się przyda. Zapłacimy, ukryją nas i przewiozą.

Mark pokręcił głową.

- Nie! Nie możemy w góry!

- Dlaczego? Boisz się mnie?

- Ja... Ilmar, będą mnie szukać!

- Najwyżej tydzień. Bo żołnierze nie mają nic innego do roboty jak się po górach...

- Ilmar, kochany! - chwycił mnie za rękę, wbił paznokcie do bólu. - Przecież jesteś mądry! Uwierz mi! Trafiłem na katorgę przez pomyłkę! Jak zrozumieją, co się stało, wyślą za mną! Całe wyspy przeszukają, góry przekopią, kopalnie wywrócą na nice... Ilmar, uwierz mi, Ilmar!

Osłupiałem. A Mark trzymał mnie i szeptał bez przerwy:

- Przecież ja wiem, ty znasz się na ludziach. To pomyśl, czy mówię prawdę czy nie!

- Czy ty wiesz, co mówisz? Dlaczego mieliby cię tak szukać?

Mark jęknął cicho. Powiedział beznadziejnie:

- No, bo...

Zasłoniłem mu usta dłonią - za bardzo podniósł głos - i zapytałem:

- Chłopcze, a co radzisz mi zrobić? Wyciąć wszystkich żołnierzy w pień i przejąć władzę na Wyspach? Wziąć statek szturmem i wciągnąć na maszt czarną flagę? Porwać szybowiec z twierdzy i odlecieć niczym ptaki?

- Można szybowiec.

- I poprosimy awiatora, żeby nas zawiózł, gdzie zechcemy?

- Sam będę sterował. Umiem.

- Zwariowałeś... - potrząsnąłem lekko chłopcem. - Sterowania szybowcem uczą się najlepsi z najlepszych przez siedem lat! To nie strzelanie z kulomiotu, to nauka subtelna, nawet w Domu nie każdy ją zna!

- Ja znam!

- Mark - postarałem się, żeby w moim głosie pojawiła się cała surowość, którą dała mi natura, choć muszę przyznać, że to nie było trudne. - Nie mam zamiaru się wygłupiać, nie włożę głowy w pętlę. Nie chcesz iść w góry, to idź gdzie chcesz. Nóż ci... nie, noża ci nie oddam. Tobie nie pomoże, ale mnie uratuje. Poza tym jesteś wolny. Decyduj.

Chlipnął.

- Mark! - Ja... ja pójdę z tobą.

- Bardzo dobrze. Mądry chłopiec. Chodź.

Ruszyliśmy ulicą i Mark prawie od razu się uspokoił. Nie tracił sił na łzy, nie hałasował. Zacząłem podejrzewać, że wszystkie te szlochy były wyłącznie po to, żeby mnie wzruszyć.

Nie, przyjacielu. Widzi Zbawiciel, że nie jestem zły. Może nawet dobry. Ale nie mam zamiaru umierać przez czyjąś głupotę.

W górach nikt nas nie dostanie i z głodu nie umrzemy. Na wzgórzach jest tyle królików co na bagnach komarów. Zimna też można się nie bać. Smutne Wyspy są ciepłe, to nie kontynent. Posiedzimy trochę w górach, dojdziemy do wybrzeża, znajdziemy statek z żądnym zysku kapitanem, wrócimy do domu. Jak chłopak zmądrzeje, to naprawdę go nie zostawię, załatwię mu miejsce przy jakimś żaku albo Żydzie. Wszystko będzie dobrze, skoro Siostra nas z transportu wyciągnęła, to co teraz za problem...

Za bardzo się rozluźniłem. Wyczułem zasadzkę na dziesięć kroków, a powinienem na pięćdziesiąt. Zresztą, zasadzka była porządna - trzy sylwetki zastygłe nieruchomo pod ścianą, dwie duże, jedna mniejsza. W milczeniu, bez gadania, bez palenia. Albo doświadczeni wojacy, albo nadgorliwi rekruci.

Zamarłem, do bólu ścisnąłem dłoń Marka. Chłopiec zrozumiał, znieruchomiał.

Ale pasztet. Jeszcze nas nie usłyszeli, może zadrzemali wszyscy trzej? Ale czy to długo? Chłopak nadepnie na gałązkę albo otworzy usta...

Bardzo powoli pochwyciłem Marka pod kolana, wziąłem na ręce. Nie ufałem jego krokom, wolałem sam pójść za dwóch.

Żeby tylko się nie odzywał, żeby poczekał z pytaniami!

Mark jakby oniemiał. Nawet przestał oddychać. I właśnie jego zrozumienie, jego zaufanie mnie wystawiły. Zamiast się cofnąć, postanowiłem przejść obok patrolu. Jak wyjdziemy za pierścień obławy, od razu będzie łatwiej. Rano strażnicy zameldują, że obok nich nikt nie przechodził, zaczną przeczesywać ruiny. A wtedy my już będziemy daleko!

Zrobiłem krok do przodu. Bezszelestnie, nie zawiodły buty na drogim zamorskim kauczuku, wszystkie nawyki od razu powróciły, a chłopiec zastygł, trzymając mnie mocno za szyję i kuląc się, jakby starał się być lżejszy!

I wtedy sylwetka mniejszego strażnika poruszyła się i zaszczekała!

Idiota! Ale ze mnie idiota!

Przecież to jasne! Kto wyśle w nocy patrol złożony z trzech ludzi, skoro zgodnie z regulaminem można wysłać dwóch z psem?

- Kto idzie? - rozległo się od ściany. Głos wcale nie był senny, był przepalony, mocny. Nie rekrut fajtłapa, lecz doświadczony strażnik.

Już się nie kryjąc, postawiłem Marka na ziemię, pchnąłem w plecy, wyciągnąłem kindżał.

- Bierz ich, Chan!

No tak, jak nazwać rosyjskiego wilczura, jeśli nie chan...

Czarny cień skoczył w naszą stronę, wyciągnąłem przed siebie ręce z kindżałem. Gdy dzieliło nas już tylko pięć kroków, pies skoczył, chcąc wczepić się w gardło, tak jak go uczono.

Ale ja kucnąłem, podrzucając ręce do góry, łowiąc odsłonięty psi brzuch na stalowe ostrze.

Pies zaskowyczał, gdy metal rozpruł mu brzuch. Uderzyłem dobrze, a do ostrości klingi nikt nie mógłby się przyczepić. Rozprułem psa od gardła do samczych klejnotów, zalał mnie deszcz jego krwi, jakby się niebiosa rozwarły. Pies przeleciał przeze mnie, przewrócił Marka i spadł, miotając się w agonalnych konwulsjach. Chłopiec krzyknął przestraszony.

- Sukinsyny, zbóje! - zawył strażnik. Widocznie pojął, co się stało z psem i wściekł się. - Rozerwę was na strzępy, bandyci!

I wszystko byłoby w porządku, w ciemności strażnik szybko podzieliłby los swojego psa, ale jego towarzysz nie tracił czasu.

Rozległo się szuranie i noc rozstąpiła się przed światłem nowomodnej karbidowej lampy. Trudno o jaśniejsze światło.

Strażnicy mieli nas teraz jak na patelni - ja z kindżałem, cały we krwi, Mark na ziemi, odczołgujący się od podrygującego psa.

- Są tu obaj! - Powiedział strażnik z latarką. Głos nie był ani przestraszony, ani zły. To było najgorsze. W dodatku lampa nie miała lustra, co pozwalałoby jej świecić tylko w jedną stronę, lecz była okrągła. Nie wyrwiesz się z kręgu światła. Strażnik postawił lampę na ziemi i sięgnął do pasa.

Błysnęły pałasze. Dobre pałasze, może nie stalowe i nie tak ostre jak mój kindżał, ale ze cztery razy dłuższe.

Obaj ruszyli na mnie, myśląc pewnie, że Mark niczym im nie zagraża. A może z innego powodu. Strażnik z lampą szybko i krótko przypomniał swojemu towarzyszowi:

- Chłopaka nie rusz, nagroda...

Co to się dzieje, bracia złodzieje! Nie za mnie, Ilmara Przebiegłego, słynnego w całym Mocarstwie wyznaczono nagrodę, lecz za małego bastarda!

Zacząłem się cofać, odsuwając kindżał do ramienia, szykując się do rzutu. To ich na chwilę powstrzyma. Zbieg bez kindżału jest łatwą zdobyczą, ale dla tego, który zrobi pierwszy krok, to żadna pociecha.

- Ej, hołoto...

Mark stał nad nieruchomym psem i miał taki głos... głos prawdziwego arystokraty, któremu głupi strażnik zastąpił drogę. Żołnierze drgnęli i odwrócili się odruchowo.

Chłopak trzymał ręce w rozprutym psim brzuchu. Wyprostował się, składając dłonie w łódkę - wybacz mu, Siostro! - i machnął nimi, jak chlapiące się w wodzie dziecko.

Gęsta ciemna ciecz trysnęła w twarz strażników. Nie spodziewali się, że umyją się w psiej krwi.

- A... - wykrzyknął z irytacją strażnik, który spuścił na nas psa. Chwilę później po jego irytacji nie zostało nawet śladu - skoczyłem i dosięgłem ostrzem do jego arterii szyjnej. Co tam bryzgi psiej krwi... Teraz był od stóp do głowy zalany własną.

Drugiego strażnika nie zdążyłem zaatakować. Cofnął się, umiejętnie zasłaniając pałaszem, nie tracąc czasu na bezsensowny atak. Teraz siły były nierówne, on jeden, nas dwóch, a chłopca musiał zacząć liczyć, nie odważył się od niego odwrócić. Cofał się tyłem, wpatrzony w kindżał w moim ręku. Nasze spojrzenia spotkały się i w jego oczach zobaczyłem strach, wystarczający, aby zaryzykować pochylenie się i wyszarpnięcie z martwych rąk drugiego pałasza.

- Rzuć broń - powiedziałem. - Słowo Ilmara - nie tknę cię.

Naprawdę darowałbym mu życie. Gdyby rzucił broń i powiedział wszystko - gdzie są inne posterunki, ilu ludzi bierze udział w obławie, jaką nagrodę obiecano za Marka - gdyby powiedział, zostawiłbym go w ruinach, niech czeka na swój los.

Ale strażnik mi nie uwierzył. Cofał się dopóki mógł, a potem odwrócił się i zaczął biec, w biegu wyszarpując coś z kieszeni. W zapale walki pomyślałem, że to ręczny kulomiot.

Umiem rzucać nożami. W końcu to najbardziej złodziejska broń. Do tego kindżału jeszcze nie przywykłem, jeszcze nie próbowałem nim ciskać. Ale wyważony był świetnie, krew wrzała mi w żyłach i zdecydowałem się.

Kindżał wszedł między łopatki, strażnik przekoziołkował i upadł na ulicę. Leżał, wstrząsany drgawkami, ale nogi już go nie słuchały.

- Na jedenastu zdrajców - zakląłem.

Popatrzyłem na Marka, chcąc wyładować na kimś złość.

- Przecież mówiłem, żeby nie iść w góry - powiedział szybko chłopak. Ochłonąłem. Racja, to ja wybrałem drogę. A podczas walki Mark pokazał, że jest prawdziwym mężczyzną, a nie arystokratycznym mazgajem i żeby coś takiego wymyślić - krwią psich wnętrzności zalać oczy wrogom!

- Dziękuję, Mark - odezwałem się. - Znowu jestem twoim dłużnikiem.

Chłopiec popatrzył na psa i poprosił:

- Daj pałasz, Ilmar.

Podszedłem, podałem mu broń. Mark nachylił się i jednym zamachem przeciął psu gardło.

Słusznie. Pies żył, po prostu odrętwiał z bólu. Po co stworzenie męczyć. Niczemu nie jest winne.

Podszedłem do strażnika z gołymi rękami. Ten rozpaczliwym wysiłkiem przekręcił się na bok, popatrzył na mnie, wykrzywił się w złym uśmiechu... i podniósł rękę z krótką rurką.

To nie był kulomiot, tylko rakieta sygnałowa z samozapłonem. Strażnik ostatnim wysiłkiem ścisnął rurkę i w niebo pomknęła ognista strzała. Zrobiło mi się zimno w środku. Odchyliłem głowę i patrzyłem, jak nad miastem rozkwita czerwona gwiazda. Rakieta szybowała jeszcze przez pięć sekund, potem rozpadła się w pięknym, karnawałowym deszczu iskier.

Pochyliłem się nad strażnikiem, przykląkłem na jedno kolano i ze spóźnionym przerażeniem pojąłem, że gdyby poczekał, aż podejdę bliżej i strzelił mi rakietą w brzuch - byłoby po mnie. Koniec Ilmara Przebiegłego. A raczej - Pieczonego.

Jednak był dobrym strażnikiem. Zamiast wyrównywać rachunki z zabójcą, wolał dać sygnał towarzyszom.

- Koniec z tobą, zbóju - wyszeptał strażnik. - Liniowiec jutro wchodzi do zatoki... desant przeczesze całą wyspę. Będziesz pił własną krew...

- Nie łżyj przed śmiercią - powiedziałem, czując zimny dreszcz. - Dla dwóch katorżników arystokrata nie oderwie zadka od fotela...

Strażnik wyszczerzył się w strasznym przedśmiertnym uśmiechu i zamknął oczy.

Oto i ósmy z twojego tuzina, Ilmarze. Widzisz, jak Zbawiciel spogląda na ciebie z nieba? Niedługo westchnie i odwróci się...

- Jeśli Szare Kamizele wezmą się za wyspę, nawet mysiej nory nie przeoczą - odezwał się Mark z tyłu.

Odwróciłem się.

- Wierzysz mu? Orły nie łapą much, pretorianie nie polują na katorżników!

- A co to niby za liniowiec z desantem? - Chłopiec był niewzruszony. - Srebrzyste Piki są na Kaukazie, pomagają chanowi rosyjskiemu...

Przypomniałem sobie psi skok i wzdrygnąłem się.

- Złote Podkowy są w stolicy, Miedziane Hełmy nadal w Londynie, tam ciągle jest niespokojnie. Zostają tylko Szare Kamizele.

O najlepszych pretoriańskich oddziałach Domu Mark mówił z taką niedbałością, jak ja o przyjaciółkach przy kuflu piwa w knajpie. Galina pojechała na południe, Judi znowu wyszła za mąż, Natalie chora, jedna tylko gruba Marie gotowa Ilmara pocieszyć...

- Nie będą arystokraci...

Zamilkłem. Mark patrzył mi prosto w oczy. Przepraszająco, bezradnie. On też wiedział, kim są Szare Kamizele. To nie eleganciki na parady i warty honorowe, jak Złote Podkowy, ale prawdziwa bojowa siła Domu, każdy ze Słowem, każdy z kulomiotem, proch wąchali, krew pili, gotowi skoczyć w ogień i wodę, nie dla pieniędzy, bo po co arystokratom pieniądze, lecz dla sławy...

Mark wiedział to może nawet lepiej niż ja.

- Coś ty nawyprawiał, mały? - zapytałem.

- Jestem złodziejem, Ilmarze Przebiegły. Takim samym złodziejem jak ty. Tylko to, co ja ukradłem, warte jest bardzo, bardzo wiele.

Tym razem mu uwierzyłem. Odwróciłem ciało strażnika, wyjąłem z jego pleców nóż, wytarłem o mundur, podałem chłopcu.

- Weź. Ja wezmę pałasz.

- Niepotrzebnie się do ciebie przyczepiłem. - Powiedział nagle Mark. - Wiesz co, Ilmar, rozdzielmy się. Jeśli Szare Kamizele mnie pierwszego złapią, na ciebie już nie będą polować. Posiedzisz gdzieś w ukryciu i uciekniesz.

Przez sekundę zastanawiałem się, czy czasem chłopak nie ma racji. Potem pokręciłem głową. Jeśli nawet rzeczywiście główną zwierzyną jest Mark, mnie i tak nie dadzą spokoju. Od takiego wstydu jak wysadzenie na wyspie desantu arystokratów strażnicy dostaną amoku. Im też wystarczy sił, żeby przetrząsnąć góry i kopalnie.

- Uciekniemy razem - powiedziałem. - Przeszukaj kieszenie tamtego strażnika.

Mark nie spierał się. Ale najpierw dotknął ciała nieboszczyka i powiedział:

- Biorę jego śmierć na siebie, Zbawicielu.

Otworzyłem usta, ale było już za późno. Co teraz można powiedzieć. Mark miał takie prawo, w końcu razem walczyliśmy.

A ja od razu poczułem ulgę. Siedmiu to nie to samo co ośmiu. A czułem, że jeszcze przyjdzie mi przelać krew na tych przeklętych Smutnych Wyspach.

Rozdział czwarty,

w którym zastanawiam się, jaka śmierć jest weselsza, ale żadna mi się nie podoba

Ech, gdyby nie te Szare Kamizele! Ucieklibyśmy w góry i żadni strażnicy nie zdążyliby na rakietę sygnałową. Ale teraz... to tak jakby w czasie pożaru wcisnąć się w najdalszy kąt, żeby się jak najpóźniej usmażyć.

Jak jest pożar, to trzeba uciekać. Uciekać, nawet przez ogień, zanim rozpali się na całego.

Zdjąłem ze strażnika zieloną kurtkę, założyłem zamiast swojej. W kieszeniach nie było nic pożytecznego. W ubraniu drugiego Mark znalazł trzy drobne miedziane monety i jeszcze jedną rakietę sygnałową. Ani jedzenia, ani mapy... zresztą, po co im mapa, siedzą na Wyspach latami, wszystkie kąty tu znają.

Lampy nie braliśmy, po prostu zgasiłem ją, żeby nie ułatwiać wrogom pracy.

- Idziemy, nie ma się co rozsiadywać - rzuciłem.

Mark popatrzył na mnie pytająco. Westchnąłem.

- Nie, nie w góry. Pójdziemy do portu. A nuż się uda?

- Na statek?

- Chodź, nie ma czasu!

Próbowałem wyobrazić sobie, jak straż rozstawiła posterunki. Na wszelki wypadek przyjąłem najgorszy wariant - gdy oficerowie biegają z pianą na ustach, komendant wali ludzi po gębach, sierżanci kopniakami poganiają żołnierzy. Sieć była szczelna, ale nie na tyle, żeby się nie prześliznąć. Gdybyśmy zauważyli jeszcze jeden posterunek, szłoby się już zupełnie spokojnie...

Przeszliśmy ze sto metrów, gdy obok nas, przyczajonych w zaułku, zadudniły kroki. Biegło czterech, na szczęście bez psów, z dwoma lampami, jasne promyki ślizgały się po ruinach. Oceniłem kierunek i czas, i skręciliśmy bardziej w prawo. W samą porę, ominęliśmy kolejny patrol. Ci mieli psa. Dobrze, że ich podniecenie udzieliło się psu i zwierzę nas nie wyczuło.

Oho, teraz będzie ciężko. Znajdą ciała i zupełnie się wściekną. Wprawdzie z najbardziej niebezpiecznej strefy już się wydostaliśmy i wnyki złapały powietrze, za to skończyły się ruiny, a zaczęły slumsy. Gdzieniegdzie w oknach migotało światło. Dobrze chociaż, że po ulicach nikt się nie włóczył, wszyscy ukryli się za mocnymi drzwiami... boją się zbiegłych katorżników. To znaczy nas. Spojrzałem na Marka. W nierównym słabym świetle jego twarz wydawała się biała, ale usta miał mocno zaciśnięte, a spojrzenie żywe. Dobrze się trzyma. Pomyślałem, że można się o niego nie martwić.

Już prawie doszliśmy do portu, gdy z przedmieść z piskiem wystrzelono w niebo rakiety sygnalizacyjne. Trzy czerwone, jedna żółta, potem jeszcze jedna czerwona.

- Szyfr wojskowy - szepnąłem chłopcu. - Posterunek stracony, wroga nie stwierdzono.

Chłopiec nie odezwał się.

- Poczekaj tu - poleciłem. - Jeśli usłyszysz hałas... no, hałas to jeszcze nic takiego. Ale jeśli po hałasie minie dziesięć minut i ja nie przyjdę, uciekaj. Gdzie chcesz, niech ci Siostra pomoże, ja się będę trochę zapierał, ale potem na przesłuchaniu to już wszystko powiem, nie miej żalu.

Chłopiec skinął głową, dalej poszedłem sam. Miejsce miał dobre, za grubymi kolumnami, podtrzymującymi półokrągły balkon, w kompletnej ciemności. Szukać go tu nie będą, a przypadkiem nie zobaczą.

Chciałem wypatrzyć jakiś statek, szykujący się do wyjścia w morze, oraz zorientować się, jak się na niego dostać. Liczyłem, że uda nam się ukryć w ładowni i wyjść na pełne morze. Wtedy może dogadamy się z kapitanem. Miałem na kontynencie pewną skrytkę, trzymałem na czarną godzinę... ale czy może być czarniejsza?

Gdy wyszedłem na nabrzeże i popatrzyłem na port, zrozumiałem, że z moich planów nici. Oblał mnie zimny pot, zamarło serce.

Port był opasany jasnymi światłami. Bezpośrednio na ziemi postawiono karbidowe lampy, przy każdej siedział żołnierz, przechadzało się kilka patroli. W zatoce stał statek, z wyciągniętymi na całą długość linami, rzęsiście oświetlony, niczym w dniu imienin głowy Domu, z marynarzami na pokładzie.

Żołnierze wcale się nie kryli. Nie po to otoczyli port, żeby nas złapać - wiedzieli, że mała rybka w każdej sieci znajdzie dziurkę. Odstraszali nas od portu, dawali do zrozumienia - nie podchodźcie, nic z tego nie wyjdzie.

- Siostro Orędowniczko - wyszeptałem. - Za co tak? Czy jestem ostatnim gadem na ziemi? Czy nie przestrzegam przykazań?

Siostra milczała. Albo nie chciała, albo nie mogła pomóc. Siostra wszystkim pomaga, jednym mniej, innym bardziej. Widocznie dla mnie nastało to mniej.

W ciągu minuty przemknęło mi przez głowę dwadzieścia awanturniczych planów, ale wszystkie były niedostatecznie szalone. Nie przejdziemy. Nigdy. Nie przepełzniemy po kanałach, nie przepłyniemy wzdłuż brzegu, nie przemkniemy się w ubraniu zwykłego obywatela czy strażnika.

Koniec.

Do portu się nie przebijemy, a jutro do wyspy przypłynie liniowiec i wtedy dopiero zacznie się zabawa. Na brzeg wyjdą arystokraci w swoich kamizelach z szarej stali, których kulą nie przebijesz, wyprowadzą konie, przywykłe chodzić po górach i wlec się po błocie.

Wygonią wszystkich mieszkańców z domów, przeczeszą wyspę z psami...

Zajęczałem cichutko, ruszyłem z powrotem. Co teraz? I skąd taka panika, taka gorliwość? Dlaczego komendant wypuścił z rąk chwałę schwytania przestępców, żeby tylko nie wypuścić nas? Jakby już nie o honor szło, lecz o to, by głowę unieść!

Mark czekał na mnie pod balkonem. W milczeniu wyszedł, wziął za rękę, przytulił się na chwilę. Poczułem, jak wali mu serce. Denerwował się.

- Źle - powiedziałem szczerze. - Port jest otoczony, nie da się przejść. Strażników jak pcheł na psie. Psów też nie brakuje... Wpadliśmy, Mark. Nie warto się było szarpać... w kopalniach też ludzie żyją.

- A gdyby schować się w jakimś domu?

- Tylko odwleczemy kaźń.

Staliśmy w ciemności, nachylając się do siebie i szepcząc. Dwóch pechowych zbiegów, którzy zdążyli wymazać ręce krwią.

Doskonała pora, żeby się nad sobą poużalać.

- To nic, Ilmara tak łatwo nie weźmiecie - powiedziałem, nawet nie do Marka, tylko do samego siebie.

- Dużo jest żołnierzy w porcie?

- Bardzo dużo.

- Miasto szczelnie otoczone?

- Mysz się nie prześliźnie.

- To kto jest w forcie?

Spojrzałem chłopcu w twarz. Miał złe, uparte oczy.

- Tylko nie wiem, czy mają tu szybowce. Tym bardziej takie, które latają na duże odległości.

- Jeden jest na pewno. No bo skąd by w garnizonie wiedzieli, kim jestem?

Przymknąłem oczy i zacząłem sobie przypominać, czy nie widziałem na wodzie wojskowego klipera. Chyba nie. Więc wodą nikt nas dogonić nie mógł.

- W jednej bajce lis schował się przed psami w budzie. Nawet jeśli nie ma szybowca, ukryjemy się w forcie. Tam na pewno nie będą nas szukać.

Plan był tak niezwykły, że mi się spodobał.

- W bajkach ludzie wspinają się w niebo po łodydze fasoli - burknąłem dla porządku.

Ze wszystkiego, co mogliśmy teraz zrobić, wejście do fortu było jedyną szansą. Niechby nawet minimalną.

- Żeby tylko zdążyć przed świtem - powiedziałem. - Jak noga?

- Boli, ale nie bardzo. Nie bój się, Ilmar, nie będę zawadą. Jak będzie trzeba, pobiegnę.

- Jak będzie trzeba, polecisz jak ptak.

Poddałem się.

Być może niegdyś fort był rzeczywiście niezdobytą twierdzą. Sam Uszakow-pasza Wyspy szturmował i rozgorzały tu prawdziwe walki. Ale teraz fort nie bał się oblężenia. Mury miał tylko z dwóch stron, pozostałe wyburzono dla wygody zabudowy i teraz służył jako potężne kamienne koszary dla trzech setek strażników. Dzisiaj, gdy niemal wszyscy biegali po mieście i ochraniali port, przejście do niego było bardzo proste.

Na drodze prowadzącej na skały posterunek oczywiście był. Trzech rekrutów siedziało w kręgu światła i rżnęło w karty. Aż mnie zatkało od takiej beztroski. Też nas odstraszają, jak w porcie?

Ominęliśmy ich łukiem, przez porośnięte wiciokrzewem zbocze. Wiała lekka bryza, krzaki szumiały, można było nie kryjąc się przejechać na koniu. I znowu wyszliśmy na drogę, porządną, kamienną, szeroką. Wtedy pojawiły się wątpliwości. Posterunek to nie patrol, nie muszą mieć psa. Tym bardziej że psy biegają po wyspie. Ale skąd takie rozluźnienie dyscypliny, i to pod okiem przełożonych? Kazałem Markowi czekać i poszedłem przodem.

Miałem rację. Był również drugi posterunek. Dwóch żołnierzy z oficerem, w ciemności błysnęła lufa kulomiotu. Przez pół godziny ich obserwowałem, niebo już zaczęło jaśnieć, gdy się upewniłem, że i tę czujkę można ominąć. Rozluźnili się przed świtem, zaczęli drzemać. Wróciłem po Marka i po cichu przekradliśmy się obok warty.

Która mogła być godzina? Piąta rano? Powinniśmy mieć jeszcze z godzinę, dobrze, że niebo jest zaciągnięte chmurami. Ale jak zacznie świtać, żołnierze będą wracać do koszar i złapią nas.

- Placyk szybowców jest tam, za murem - szepnąłem Markowi. - Zrobimy tak. Rozejrzymy się, co i jak, poszukamy kryjówki. Może uda się gwizdnąć żarcie...

Mark mnie nie słuchał. Patrzył na rozwidlenie dróg - jedna prowadziła do fortu, do koszar i domu komendanta, a druga - do równego placyku na skale, na którym lądowały szybowce. Chłopak był napięty jak struna. Długo tak nie pociągnie.

Zresztą, ja też nie jestem z żelaza.

- Spróbujmy, Ilmar - powiedział półgłosem. - Przysięgam, że umiem unieść szybowiec.

- Wylądować też umiesz?

- Powinienem.

Nic jeszcze nie postanowiłem. Ukrywanie się w forcie to szaleństwo, ale szaleństwo słuszne, pasujące do Ilmara Przebiegłego. A zaufać chłopcu, zapewniającemu, że podniesie szybowiec w niebo... Tyle to nawet ja nie dam rady zrozumieć.

Ale dlaczego nie poszukać kryjówki na placyku szybowców?

- Chodźmy.

Dalej nie było już posterunków. Chyba naprawdę wszyscy byli w mieście, skoro nie ochraniali takiego miejsca.

Zresztą, po co ochraniać szybowce? Kto umiałby nimi polecieć, prócz awiatorów arystokratów?

Plac był duży, zajmował mniej więcej tyle miejsca co sam fort. Na pewno włożyli w niego równie dużo pracy, kamień ściosano starannie, równiej niż na placu przez pałacem hrabiego. Idziesz i czujesz, jakbyś szedł po lodzie. Ale podeszwy się nie ślizgają, kamień jest równy, ale chropowaty. Ilu katorżników przeklinało tu swój los, ilu łomem i kilofem granit wydobywało, ilu na kolanach pełzało, szlifując i wyrównując?... Na brzegu placu, bliżej fortu, wznosiło się kilka budynków. Ominęliśmy je.

Szybowce były trzy. Dwa mniejsze, przykryte brezentowanymi pokrowcami, a także jeden duży, bez pokrowca. Mark od razu pociągnął mnie do niego i ja posłusznie ruszyłem za nim. Obudziła się we mnie ciekawość... jeśli nawet przyjdzie umierać, to chociaż popatrzę na ten cud na cudami, wobec którego wszystko blednie.

Szybowiec wyglądał jak ptak. Ogromny ptak, który rozprostowuje skrzydła, który zastygł zmęczony, nie zdecydował się odlecieć. Z każdym krokiem czułem coraz większe onieśmielenie. Miałem wrażenie, że gigantyczne cielsko drgnie, odwróci do nas ostry dziób kabiny, że usłyszę drwiący klekot. Nawet nie zauważyłem, że szepczę modlitwę do Zbawiciela, kajam się we wszystkich grzechach, obiecuję wielkie ofiary.

Mark szedł przodem.

Dopiero tuż obok szybowca trochę się uspokoiłem. Było w nim tyle samo życia co w powozie. Skrzydła zrobiono z drewna, z cienkich, splecionych w kratę - listewek, obciągniętych szczelną, lśniącą, jakby pokrytą lakierem tkaniną. Na wszystkim wymalowano wielkie kolorowe orły i inne emblematy. Z przodu znajdowała się mała, oszklona kabina. Wysoki, rozdwojony ogon też był z drewna i materiału. Wszystko to wibrowało na wietrze i cienko, żałośnie jęczało. Pod kabiną umocowano długą rurę, obciągniętą szarymi, metalowymi obręczami. Szybowiec trzymały mocne sznury, w przeciwnym razie dawno zjechałby w przepaść na swoich kółeczkach.

- Daleki - powiedział Mark. - Daleki szybowiec. Więc tak się dowiedzieli, Ilmar. Mówiłem ci, że poślą za nami szybowiec. Mieliśmy szczęście, statek go wyprzedził.

- Widać Siostra cię lubi - czułem, że powinienem powiedzieć coś takiego: słusznego i pozbawionego mistyki. Wyzbyć się lęku przed szybowcem.

Chłopiec już wsiadał do kabiny. Zajrzałem - dwa drewniane fotele, tak kruche, że trudno pojąć, czemu się jeszcze nie rozpadły, przed przednim dźwignie, pedały, ciągi na linach. Na desce kilka cyferblatów - zegar mechaniczny, coś jakby barometr, kompas i jeszcze coś. Strzałki i cyfry na przyborach były pokryte fosforem i tajemniczo migotały. Wszystko oszklone, tylko sufit był z mocno naciągniętej tkaniny, ale też z okienkiem w drewnianej ramie.

Mark posiedział chwilę w fotelu, rozejrzał się. Potem sięgnął w Chłód i podał mi zapalniczkę.

- Poświeć, Ilmar. Tylko ostrożnie, szybowiec plonie jak zapałka.

Zacząłem świecić. Zapalniczka szybko się nagrzała, srebro parzyło mi place, ale cierpiałem. Mark uważnie oglądał przyrządy.

- Zgaś - powiedział w końcu.

Odchylił się na oparcie, przy jego małym wzroście fotel mógł być nawet wygodny. Westchnął:

- Można spróbować. Nie stchórzysz, Ilmar?

W końcu zaczęło do mnie docierać, że chłopak jest zupełnie poważny. Ma zamiar wznieść szybowiec w powietrze i polecieć na kontynent.

Siostro, daj mu rozumu! Ile stąd do kontynentu! Nad morzem! Nawet nie każdy awiator może coś takiego zrobić!

- Jak będziesz sam spodnie suszył, zapytaj, czy nie stchórzyłem!

Kto mnie za język ciągnie! Powinienem dać Markowi po karku i pójść szukać dobrej kryjówki!

- Poświeć jeszcze.

Posłuchałem, chociaż zapalniczka nie ostygła. Mark tymczasem wsunął rękę pod fotel. Poszukał tam czegoś, pokręcił głową. Przechylił się do tyłu, obmacał drugi fotel. Popatrzył na deskę z cyferblatami. Posłusznie sunąłem zapalniczką za jego twarzą.

- Map nie ma - powiedział cicho Mark. - Niedobrze. Nie ma map i...

Wpatrzył się w deskę. Podążyłem za jego spojrzeniem. Cyferblaty, dźwignie... Okrągła dziurka, z której sterczały dwa małe stalowe pręty.

- I zapalnika też nie ma... - dodał ze znużeniem Mark.

- Nie polecimy?

- Do kontynentu nie dolecimy.

- No to chodź, szybko!

- Poczekaj.

Mark wysunął się z kabiny. Beznadziejnie popatrzył na inne szybowce, pokręcił głową. Potem jego spojrzenie znowu nabrało twardości.

- Potrzebny jest awiator. Ilmar, idziemy.

Awiator?

To mi się spodobało.

Mark nie wierzył w siebie, nie mógłby sterować szybowcem. Ale jeśli prawdziwemu awiatorowi podsunąć do gardła nóż i twardo zażądać...

- Już świta... - przypomniałem. - Pchać się teraz do fortu...

- Awiator daleko od maszyny nie odejdzie. Popatrzymy w tych domkach.

Też mi maszyna! Drewno i płótno żaglowe. Widziałem już prawdziwe maszyny - pompy parowe, które z kopalni wodę wyciągają, główną maszynę fabryki broni, od której sto pasów biegnie i każdy tokarką obraca...

To są maszyny. Kocioł wielkości karety. Dziesięciu palaczy węgiel nosi, para huczy, koła się kręcą. Korbowody brązowe chodzą, błyszczą smarem.

A szybowiec, chociaż nie jestem przesądny, wyglądał bardziej na sztuczkę czarodziejską...

Ale posłusznie szedłem za Markiem. Głowa mu pracuje i teraz jego naiwna odwaga jest bardziej przydatna niż moja ostrożność.

Dwa budynki bez okien, bardzo duże, w których mógłby się zmieścić szybowiec, Mark ominął. Trzeci był zwykły mały domek, ładny, ale nieduży. Może dla obsługi albo dla wartowników? Czy w takim domku nocowałby wysoko urodzony awiator? On zająłby najlepszy pokój fortu, komendanta z łóżka wygonił...

Mark pociągnął za drzwi i popatrzył na mnie bezradnie. Mam cię, chłopaczku. Zamknięte?

Wyciągnąłem rękę - bez słowa dał mi kindżał, dostał w zamian zapalniczkę.

- Światło - szepnąłem.

Teraz Mark świecił, a ja pracowałem. Zamek był prościutki. Przekręciłem mechanizm, nawet nie wypychając włożonego od wewnątrz klucza. Szarpnąłem za drzwi. Aha, jeszcze zasuwa.

Zasuwa się nie poddawała. Nie było też szczeliny, żeby ją klingą odsunąć.

- Nie da rady? - zapytał samymi wargami Mark.

- Po co człowiekowi głowa? - zapytałem tak samo cicho.

- Żeby ręce miały mniej pracy.

- A po co ręce? Żeby nie myśleć tam, gdzie myśleć nie trzeba.

Odszedłem na kilka kroków. Jeszcze raz obrzuciłem domek spojrzeniem.

Nie może tu być mocnej zasuwy. Nikt nie liczył, że domek miałby odpierać oblężenie.

Wziąłem rozbieg i uderzyłem w drzwi barkiem. Zasuwka brzęknęła, wyszarpując gwoździe. Drzwi się otworzyły. Przeturlałem się do środka i natychmiast zerwałem, a Mark, spryciarz, skoczył za mną, świecąc mi zapalniczką. Normalnemu człowiekowi żałosny języczek ognia nie przyniósłby żadnego pożytku, a ja dojrzałem szafy, ławkę, cebrzyk z wodą. I drugie drzwi. Kopnąłem, otworzyły się na oścież.

W tym drugim pokoju najwyraźniej ktoś mieszkał. Rozległ się szelest i przestraszony krzyk. Mark już zajrzał za mną. Raczej poczułem, niż zobaczyłem ruch, skoczyłem, spadłem z góry, wymacałem gardło i przycisnąłem do skóry kindżał. Przestraszony człowiek krzyknął. Nieprzyjemna rzecz budzić się z nożem przy szyi.

- Szukaj lampy! - poleciłem.

Mark kręcił się po pokoju, zapalniczka zgasła. Jęknął, wpadając na coś.

- Na stole szukaj! - Dodałem już spokojniej. W pokoju najwyraźniej nikogo więcej nie było, kilka sekund nie zrobi nam różnicy.

W końcu brzęknęło szkło i zasyczał rozpalający się knot. Nie karbidowa, naftowa...

Popatrzyłem na swojego jeńca.

A to ci dopiero!

To nie był awiator, tylko młoda dziewczyna.

Jęknąłem zirytowany, zabrałem nóż, usiadłem na brzegu łóżka. Dziewczyna przywarła do ściany, podciągnęła kołdrę do podbródka. Ładna. Jasne włosy splecione w warkocz, zgodnie z modnym rosyjskim obyczajem, miękkie ramię świeciło się białą skórą.

- Nie bój się - powiedziałem. Zerknąłem na Marka, który patrzył na dziewczynę jak zaczarowany. - Nie mamy szczęścia, mały.

Dziewczyna chlipnęła.

- Gdzie awiator? - zapytałem groźnie.

- Do fortu poszedł... komendant go wezwał...

Szloch ucichł. Nierządnica, ale jeszcze świeża i kusząca. Najwyraźniej nie pali tytoniu, i z żołnierzami nie śpi. Postarał się komendant dla awiatora arystokraty.

- Dawno?

- Nie... był hałas... - chlipnęła. - Nie zabijajcie mnie, dobrzy ludzie, w imię Zbawiciela nie zabijajcie. Ja wam obu wygodzę, ja umiem...

- Dzięki za dobre słowo - uśmiechnąłem się posępnie. - Ale gdy głowa w pętli o zabawach nie myślisz. No nie płaczże, nie ruszę cię.

Mark oderwał w końcu wzrok od białego ramienia, przeszedł się po pokoju, jakby coś wywąchiwał. Zajrzał do szafy, potem skoczył do sofy przy ścianie, wziął do ręki błękitne szmatki.

- Ilmar, mundur!

- Tak - tym razem mój uśmiech nie był już tak serdeczny. - Cóż to, twój awiator goły do komendanta poszedł?

- Tylko płaszcz narzucił...

Dziewka rozryczała się nie gorzej niż niedawno Mark. Dzieci i kobiety zawsze mają oczy w mokrym miejscu...

- Ilmar, popatrz - powiedział bardzo spokojnie Mark.

Nie od razu do mnie dotarło. A gdy już dotarło, musiałem oczami zamrugać, zanim uwierzyłem.

- A co, kochaneczko - powiedziałem. - Twój awiator w spódnicy chodzi?

Jakbym jej ręką w twarz dał!

Nawet nie zauważyłem, kiedy dziewczyna wynurzyła się spod kołdry i machnęła pięścią. Skąd taka siła... taki nawyk... na dwa metry od łóżka mnie odrzuciło. Leżałem na podłodze, kindżału wprawdzie nie wypuściłem, ale wstać nie mogłem.

A dziewczyna - słowo „dziewka” nie chciało mi przejść przez gardło, za bardzo mnie zęby bolały - stała przy łóżku. Naga, piękna i szybka, jakby wcale nie spała. Rzuciła mi jedno spojrzenie i runęła na Marka. Chłopiec zastygł, gapiąc się, pewnie jeszcze nie widział nagich kobiet. Teraz mu się oberwie. Od uderzenia pewnie straci przytomność...

Mark uchylił się - w ostatniej chwili i tak samo zręcznie jak dziewczyna. Machnął spódnicą, narzucił jej na głowę i odskoczył pod ścianę. Dziewczyna wpadła na okno, cud, że szyby nie wybiła. Po chwili oboje stali w bojowych pozycjach i oboje wyglądali tak samo śmiesznie - nigdy nie widziałem dzieciaka, który by znał rosyjskie abo, a naga dziewczyna w pozycji czupurnego koguta - no po prostu boki zrywać.

- Nie stawiaj oporu, mały - wycedziła kobieta. - I tak nie uciekniesz.

Mark milczał. Może oszczędzał oddech, a może obserwował jej ruchy.

Pokręciłem głową i zacząłem się podnosić.

- Jeszcze ci mało? - spytała dziewczyna, nie odwracając głowy. - Ochłoń, złodzieju, nie na ciebie polują.

Może i nie na mnie, teraz już wierzyłem. Ale gdy myśliwi gonią niedźwiedzia, nie wzgardzą przypadkowym lisem.

- Stań twarzą do ściany i rozsuń nogi - powiedziałem. - Nie bój się, nie zgwałcę cię... nawet nie będę bił.

Czego chciałem, tego się doczekałem. Znowu się do mnie odwróciła i rzuciła do ataku. Istna furia! Jak czarna dzikuska z tych, co to w cyrku występują, w błocie się ze sobą biją... tylko jej ciosy są straszniejsze. Rosyjskie abo to straszna rzecz. Wymyślono je nie do obrony, lecz żeby zabijać.

O tym właśnie myślałem, gdy zacząłem ją drażnić. Jeśli się nie uniknie dobrze zadanego ciosu abo - można już nie wstać. Za to pojmać wojownika abo w ataku - to czysta przyjemność.

Natrafiła na moją pięść. Cóż począć, ręce mam długie, a zręczności mi Orędowniczka nie poskąpiła. A potem... potem zadałem całą serię ciosów - od podcięcia kolan do uderzenia w pachwinę. Ten ostatni był przewidziany na mężczyznę, ale jej też się nieźle dostało.

Wybacz, Siostro, ale sama widzisz, to nie kobieta, to dzikie zwierzę!

Siadłem na niej okrakiem, jakbym chciał zgwałcić w oryginalny sposób, przycisnąłem mocniej i powiedziałem do Marka:

- Rzuć tu jej szmatki. Tylko sprawdź kieszenie.

Chłopiec posłuchał. Zajrzałem dziewczynie w oczy, zadowolony skinąłem głową. Znikła cała pewność siebie.

Naprawdę myślała, że może wygrać z mężczyzną w uczciwym pojedynku?

- Ubierz się, awiatorze - powiedziałem, wstając szybko, żeby nie zdążyła dosięgnąć mnie takim samym ciosem jak ja ją. - Nie hańb się przed chłopcem.

Mark uśmiechnął się złośliwie. Niby cały w gorączce walki, ale co i rusz strzelał oczami na nagie ciało.

- A ty się odwróć - poleciłem. - Nie ma co zawstydzać dziewczyny, nie jesteś zbójem...

- A co ja tu zobaczyłem - odciął się Mark, ale jednak odwrócił się do okna. W szybie wszystko się odbijało, ale już nic nie mówiłem. Dziewczyna była bardzo niebezpieczna, trzeba ją było bardzo pilnować.

Chlipnięcie - znowu wzięła się za stare sztuczki, ale teraz już mnie nie nabierze. Dziewczyna wstała. Spojrzała mi w oczy:

- Ty też się odwróć!

Zaśmiałem się na głos i ona w milczeniu zaczęła się ubierać. Nie w głowie mi były jej powabne kształty. Wielu na kobietach wpada, zwłaszcza zaraz po katordze. Głowę tracą, gwałcić gotowi i kraść bez pamięci, żeby tylko na dziewkę zarobić.

- Potrzebujemy czegoś od ciebie, awiatorze - powiedziałem. - Dasz, zwiążemy, ale nie skrzywdzimy. Anie... wybacz, ale i tak nie wytrzymasz.

Milczała, zapinając błękitną kamizelkę. Mundur awiatora wygląda jak odświętny strój. Błękitne aksamity, miedziane guziki, biała, koronkowa lamówka. Nawet ciepłe pończochy zrobiono pod kolor, z białej i błękitnej wełny. Dystynkcje nieznajome, w kształcie srebrnego ptaka. Mężczyźni pewnie wyglądają w tym zbyt wytwornie, ale dziewczyna - przepięknie!

- Potrzebujemy mapy - powiedziałem. - Sama wiesz, jakiej. I... zapalnika.

Mark odwrócił się, skinął głową.

- No i co? - zapytała spokojnie dziewczyna. Gdy już się ubrała, wróciła jej pewność siebie. Może trzeba było potrzymać ją nago, wtedy buta szybko przechodzi...

- Myśl, podniebna przyjaciółko - podszedłem, wziąłem ją mocno za rękę. - Ale już nie o walce, bo połamię ci ręce. Nie stawiaj oporu. Daj mapę i zapłon.

Dziewczyna uśmiechnęła się wzgardliwie.

- Imię! - zapytał ostro Mark. Tym samym tonem, którym odwrócił uwagę żołnierzy.

Dziewczyna drgnęła i odpowiedziała niechętnie:

- Helen.

- Romanka? - spytałem na wszelki wypadek. - Otóż, Helen, nie masz wyjścia. Rób, co mówię, a będziesz żyć.

- Życie w niesławie jest gorsze od śmierci.

- To prawda. Ale okryć cię niesławą to kwestia kilku minut.

Helen wzruszyła ramionami. Stała wyprostowana, jak prawdziwa dama przed sługą. A przecież bolało ją teraz wszystko, co tylko mogło boleć.

- Gdy kundel na ciebie nabrudzi, to nie hańba. Hańba psu pod ogonem wycierać.

- Więc to tak - zacząłem być zły. Więc jesteśmy dla ciebie kundlami? Zaraz się dowiesz, po co kundlowi zęby...

- Ilmar...

Mark podszedł do mnie. Pokręcił głową.

- Mapy i zapalnik ma na Słowie. Nie odda. Awiatorów uczą wytrzymywać każdy ból. Spójrz na jej ramiona, powinny być ślady po igłach.

Helen wściekle błysnęła oczami.

- To co zrobimy, mały?

- Prowadź ją do szybowca.

- Daleko nie polecisz. Zapalnika nie masz, map nie znasz.

Helen chyba nie miała wątpliwości, że chłopak umie podnieść szybowiec. Zarejestrowałem to, ale nic nie powiedziałem. Pchnąłem dziewczynę, prowadząc przed sobą, cały czas trzymając ją.

Co wymyślił mój tajemniczy towarzysz?

Jeśli niestraszny jej ból, jeśli nie ma jej czym przekupić, a wzruszyć łatwiej zimny kamień?

W milczeniu poszliśmy do szybowca. Niedobrze, rozwidniło się zupełnie, mogą nas zobaczyć z murów fortu. Dwóch katorżników konwojujących awiatora arystokratkę. Nie ma ratunku.

Obok szybowca Mark przyspieszył kroku, pierwszy wskoczył do kabiny. Wyjaśnił:

- Nie wiem, awiatorze, czy mogłabyś schować szybowiec w Chłód. Ale teraz już ci się to nie uda.

Helen milczała.

- Tnij liny, Ilmar! - krzyknął Mark.

Nie puszczając ręki Helen, obszedłem szybowiec. Uciąłem sznury, trzymające go w miejscu. Szybowiec zaczął szarpać się na wietrze. Skrzywiła się boleśnie, spojrzała na mnie. Zmrużyłem oczy i pokręciłem głową - „nawet o tym nie myśl”.

Nie zaatakowała. Wróciliśmy do kabiny, gdzie Mark już działał na całego. Obracał dźwignie, naciskał na pedały, ciągnął. Szybowiec drgał, jakby ożył, kołysały się końce długich skrzydeł, ogon chodził na lewo i prawo.

- Maszynę zniszczycie i sami zginiecie - powiedziała Helen.

- Może - zgodził się Mark. - Ale spróbuję. Nie mam innego wyjścia.

Może miał nadzieję, że nastraszy ją rozbiciem szybowca? Widziałem już takich bohaterów, co za wiernego konia gotowi oddać życie...

Helen popatrzyła na mnie:

- On z tobą nie poleci. Będzie się bał. To pewna śmierć.

Mark spojrzał na mnie przepraszająco. Nic nie powiedziałem. W środku poczułem chłód i pustkę, zapragnąłem odwrócić oczy.

- Wybacz, Ilmar. Ale mnie nie będziesz zatrzymywał?

- Nie będę - zgodziłem się z ulgą. - Każdy sam wybiera swoją śmierć.

- Co ty na to, Helen? - zapytał drwiąco Mark.

- Nawet z pasa nie ruszysz! - Nachyliła się do przodu, wczepiła się w oparcie fotela.

- Ruszę. Wiatr jest dobry. Do wody daleko, może zdążę wyprostować. Strumień powietrza jest wstępujący, co, może nie?

- I tak nie dolecisz!

- Ale spróbuję - powtórzył Mark. W jego głosie była taka twardość, że zrozumiałem - poleci. Może niedługo, ale poleci.

- Ja z tobą, mały - powiedziałem zdrętwiałymi wargami. - Co za różnica... jeden koniec...

- Daj zapalnik i mapy - zażądał Mark.

- Nie masz praktyki, do kontynentu nie każdy awiator doleci!

- Oczywiście, Nocna Wiedźmo... gdzie mnie się równać z tobą. Ale spróbuję.

Gdy nazwał ją Nocną Wiedźmą, przez twarz dziewczyny przemknął jakiś cień. Duma i rezygnacja.

- Nie rób tego, Markus. Pamiętaj o honorze.

- Mój honor jest ze mną, kapitanie! Pomyśl lepiej o swoim.

No nie. Kobieta w stopniu kapitana.

Mam z czego być dumny. Pokonałem oficera arystokratę! A jakiej płci... o to już mniejsza.

- Rozbijesz się - wymamrotała Helen. - Rozbijesz się, rozbijesz...

Wyrwała się, strząsnęła moją rękę. Nie powstrzymywałem jej. Nie miała zamiaru zabijać Marka, przeciwnie, trzęsła się o jego życie. Myśl, że chłopak się rozbije, przerażała ją bardziej niż własny los.

- Siadaj z tyłu, Ilmar - powiedział Mark... Markus. - A ty patrz, Helen, jak twój ptaszek umie latać.

Odsunąłem dziewczynę i usiadłem na tylnym siedzeniu. Siostro, Siostro, daj mi rozum, co ja robię? Żeby choć godzinę jeszcze pożyć... świt powitać, przyjąć śmierć z bronią w ręku... Myśli tłukły się w głowie jak świerszcze w klatce, ręce drżały, na twarz wystąpił pot. A jednak wszedłem do ciasnej klatki kabiny, skurczyłem się na siedzeniu, wsunąłem nogi pod fotel awiatora, na kratkowaną drewnianą podłogę.

- We troje na pewno na dolecimy - powiedziała martwym głosem Helen. - Niech on wyjdzie. Ja... ja poprowadzę.

Mark odwrócił się.

To znaczy, że mam tu sam ginąć? Nie do mnie los się uśmiechnął, lecz do chłopca bastarda? Wyrwie się ze Smutnych Wysp na szybowcu, a ja mam całe to piwo sam pić?

Mark uśmiechnął się od ucha do ucha. Mrugnął do mnie. W miejsce strachu, że mnie porzucą, znowu pojawiło się przerażenie lotem.

- Polecimy we troje, Helen. Nie ma o czym mówić.

I nie czekając na odpowiedź, przełazi do mnie, klapnął mi na kolana i zakręcił się, sadowiąc się wygodniej.

Nocna Wiedźma, awiator Helen rozejrzała się z miną skazańca. Jakby liczyła, że zobaczy tłum żołnierzy, którzy runą na kruchy szybowiec i nie pozwolą mu się unieść.

Ale na placyku nie było żywego ducha.

- Zbawicielu... - wyszeptała, zerkając na niebo. I zdecydowanie usiadła na przednim fotelu.

Ja i Mark siedzieliśmy cicho. Nadal nie wierzyliśmy, czy ona się zgodzi.

Powiew chłodu i w rękach Helen pojawił się mały metalowy cylinder. Nie patrząc, wcisnęła go w puste gniazdo na desce z przyrządami.

Mark oklapł i zaczął szybko oddychać, jakby do tej chwili wstrzymywał oddech.

Znowu poryw zimnego wiatru. Zaszeleścił papier, Helen przyłożyła do szyby z boku kilka map, pstryknęła zaciskiem sprężynowym.

- To śmierć - powiedziała. - Jeszcze nikt nie leciał do kontynentu z takim obciążeniem. Nawet na falconie.

- Spróbuj, Helen. Ja w ciebie wierzę - powiedział Mark z całkowitą powagą.

Cóż, przynajmniej nie umrę sam. Razem staniemy przed Zbawicielem, będziemy spowiadać się z grzechów.

Helen majstrowała przy dźwigniach. Chyba to, co najbardziej niezbędne, zrobił już Mark, bo jej ręce - co chwila - zamierały w połowie drogi.

- Trzymajcie się - powiedziała w końcu i pociągnęła coś na desce.

Z tyłu rozległ się ryk. Odwróciłem się przerażony.

- Nie bój się, Ilmar, nie bój się, to rakietowy pchacz, żeby nabrać prędkości. Bez niego trudno się wznieść - powiedział szybko Mark. - Tylko się nie szarp, nie kołysz szybowcem.

Ryk narastał. Przez szybę z tyłu widziałem, że z ogona szybowca wydobywa się słup dymu i ognia. Żebyśmy się tylko nie spalili... ale przecież oni wszyscy tak latają... pewnie mądrze tam coś wymyślone...

Szybowiec drgnął i potoczył się do przodu. Gwałtownie, pewnie koła stały na hamulcach. Hamulce teraz Helen zwolniła.

- Ratuj, Zbawicielu! - krzyknęła.

Zamknąłem oczy i zacząłem się modlić do Siostry. Do kogo modlił się Mark, nie wiem. Może do nikogo. Ale i on się bał, objął mnie, i wtulił twarz w moją pierś.

- Nie bój się - wyszeptałem, nie otwierając oczu. Jak on chciał sterować szybowcem, skoro tak się boi? A może udaje, swoim strachem próbuje mnie otrzeźwić, żebym nie zaczął się rzucać, nie połamał kruchej kabiny?

Otworzyłem jedno oko i zobaczyłem biegnący ku nam brzeg urwiska. Zobaczyłem lecące nad fortem rakiety sygnałowe. Zauważyli. Zrozumieli.

Za późno.

Pod nami mignęło morze.

To już koniec...

A może jeszcze nie?

Szybowiec drżał, tłuki się w konwulsjach, z tyłu ryczał rakietowy pchacz, o którym mówił Mark. Czyżby ta idiotyczna beczka z obręczami to była rakieta? Jak w bajce o baronie Münchhausenie, który na rakiecie poleciał do Chin...

A morze rozciągało się pod nami i nie miało zamiaru się zbliżać. Przeciwnie, unosiliśmy się coraz wyżej. Helen zastygła niczym marmurowa rzeźba, z rękami wczepionymi w dźwignie.

Otworzyłem drugie oko. Popatrzyłem na Marka. Chłopak uśmiechnął się słabo. Szeptał - odczytałem z ruchu warg: „Nie bój się”.

Ty mały parszywcu! Wcale się nie boisz, tylko mnie uspokajasz!

- Dziękuję - powiedziałem, mając nadzieję, że usłyszy.

Rozdział piąty,

w którym liniowiec nam salutuje, a my mu odpowiadamy

Do wszystkiego można przywyknąć.

Nawet do tego, że lecisz jak ptak... nie, szybciej i wyżej niż jakikolwiek ptak... nadal byłem zlany potem i w gardle czułem dławiącą kulę, ale paniczny strach minął. Ogarnęła mnie jakaś szalona gadatliwość.

- Hej, Nocna Wiedźmo! Nie znajdzie się u ciebie coś do żarcia?

Helen odwróciła na chwilę głowę, obrzucając mnie nienawistnym, ale zdumionym spojrzeniem.

Mark zakręcił się i krzyknął:

- Zrzuć pchacz!

- Jeszcze mnie naucz rodzić dzieci - odkrzyknęła wzgardliwie. Pomyślałem, że sądząc po płaskim brzuchu, pewnie jeszcze nie rodziła, i poparłem chłopca:

- Rób, co mówi!

Tym razem odpowiedziała mnie:

- Gdybyś był tu sam - szybowiec już nurkowałby w wodę. Ale chłopca dowiozę... spróbuję... a ty lepiej milcz, zbóju.

- Jestem uczciwym złodziejem - obraziłem się.

- Zrzuć pchacz! - zawołał znowu Mark. Był wystraszony. - Podpali ogon!

Helen jeszcze chwilę zwlekała, a potem szarpnęła jakąś dźwignię. Szybowiec drgnął, ryk szybko umilkł. Zobaczyłem przez okno, jak spada, wirując, dymiący cylinder. Najpierw wyglądał jak wielka, długa rura, potem przemienił się w ołówek, w końcu w fale spadł mały punkt, sypiąc iskry i ciągnąc za sobą pasmo dymu.

Gdy zrozumiałem, jaka to wysokość, znowu się przestraszyłem.

- Tylko nie panikuj! - Mark mówił zbyt głośno, nie zauważył, jak zrobiło się cicho bez pchacza. Helen rzuciła mi pogardliwe spojrzenie i to pomogło. Chłopak się nie boi, kobieta się nie boi, sam jeden mam się tu trząść?

Co to, to nie.

Zdecydowania starczyło mi na minutę. Patrzyłam na jaśniejące niebo, pomarańczowy pas wschodu i przekonywałem sam siebie o bezpieczeństwie szybowca. Potem poczułem, jak on dziobie nosem - jak łódka na wysokiej fali. Helen szarpała za dźwignie, a my to przechylaliśmy się na skrzydło, to spadaliśmy w bezdenną przepaść. Morze i niebo migały w oknach, jakby postanowiły dla żartu zamienić się miejscami. Już dawno bym zwymiotował, gdyby żołądek nie był tak beznadziejnie pusty. Wczepiłem się w oparcie przedniego fotela i cienkie drewno zatrzeszczało.

- Uspokój go - rzuciła Helen. - Szybko!

- Na dół, wiedźmo! - zawyłem. - Lą... ląduj, bo za... zabiję!

Mark próbował przycisnąć mnie do fotela. Pchnąłem go tak, że chłopak wbił się plecami w materiałowy sufit. Wibrująca pod naporem wiatru tkanina zatrzeszczała i pękła. Mark krzyknął dziko.

To mnie otrzeźwiło. Strach nie zniknął, ale na chwilę o nim zapomniałem. Przerażenie rozszerzyło oczy Marka, palce znieruchomiały na moich ramionach. Szarpnięciem przyciągnąłem go do siebie, objąłem. Zimny wiatr wdzierał się do kabiny i chłostał twarz.

- Wracam na wyspę - powiedziała Helen. - Zaraz lądujemy.

Mark nie odpowiedział. Krótka chwila, gdy wystawał z szybowca, zabiły całe jego męstwo, dlatego to ja wyszarpnąłem zza pasa nóż i przyłożyłem do szyi Helen.

- Lecimy w stronę kontynentu. Słyszysz?

Szybowiec nadal kołysał się na boki.

Helen milczała.

- I nie musisz mnie już straszyć - dodałem. - Tak, boje się! Tylko wbij sobie do tej ładnej główki, że na wyspę nie wrócę. Zarżnę cię, jeśli zawrócisz. Jasne?

Teraz szybowiec poszedł równo. Nieuchwytnymi ruchami dłoni Helen nakierowała go na poprzedni kurs. Przestaliśmy tracić wysokość, znowu poszliśmy w górę. Panowała kompletna cisza. To było straszne, ale jednocześnie piękne. Tylko wiatr szarpał rozerwane płótno.

- Schowaj kindżał - powiedziałem Markowi. Chłopak wziął nóż i zabrał go do Chłodu. Bez jednego słowa, jak we śnie - jeszcze się nie uspokoił. Zacząłem bać się broni w swoich rękach, w dodatku w czymś tak niepewnym jak szybowiec. Od wiatru łzawiły oczy. Helen niespokojnie oglądała się na rozdarcie.

- Masz nitkę z igłą? - zapytałem ją.

- Pod fotelem - odparła szybko. - Tylko dobrze szyj.

Poklepałem Marka po policzku - uśmiechnął się słabo, dochodząc do siebie. Wymamrotał:

- Dziękuję.

- Za co mi dziękujesz, głuptasie, przecież omal cię nie wypchnąłem...

- Za to, że się opamiętałeś.

Poszperałem pod fotelem i rzeczywiście wymacałem - skaleczonym dzień wcześniej palcem - wetkniętą w pokrowiec siedzenia krzywą igłę do płótna żeglarskiego, z nawleczoną nitką. W samą porę - materiał zaczął się dalej rozrywać pod naporem wiatru. Mark zabrał mi igłę i zaczął nieumiejętnie szyć. Tkaniny nad kabiną nie pokryto lakierem, ale i tak trudno było ją przebić igłą.

- Zamocuj brzegi - poradziłem. - Najpierw brzegi, potem zaszyjemy resztę.

Niebo jaśniało powoli. Lecieliśmy ku wschodowi, szybowiec już się nie trząsł, sunął równo, jak po niewidocznych falach. Zerknąłem w lewo, w prawo i do góry. Niebo było zupełnie zwyczajne, jakbyśmy wcale nie lecieli, nie stało się bliższe.

Chyba już mi zupełnie przeszło. Strach ścisnął się w piersi, przyczaił, zgniatał serce, ale nie przemieniał w panikę. Mark pracował cierpliwie, pęknięcie było już niemal zaszyte.

- Marna ta twoja maszyna - powiedziałem. - Nie mogli zrobić mocniejszej? Drewnem obić...

- Może jeszcze każesz budować szybowce z żelaza - prychnęła Helen, nie odwracając się. Zrozumiałem, że palnąłem głupotę, i zamilkłem. Przecież sama mówiła, że szybowiec nie może unieść dużego ciężaru...

- Ilmar - powiedział szybko Mark, cicho, na wydechu. - Spójrz w lewo...

Spojrzałem i drgnąłem. Po ołowianych falach płynął, tnąc wodę dziobem, liniowiec. Nawet z tej wysokości wydawał się ogromny... czy te punkciki na pokładzie to naprawdę ludzie?

- „Syn Gromu” - powiedział Mark i coś dziwnego zadźwięczało w jego głosie... jakby duma i smutek.

Żagle na statku były opuszczone, więc poruszała go maszyna. Z trzech wysokich kominów walił dym, liniowiec szedł na pełnej mocy. Z tej niebieskiej wysokości wydawał się powolny i niezgrabny, ale tak naprawdę ciął fale jak taran, woda bulgotała za rufą. Z kontynentu do Wysp dopłynie w ciągu trzech dni, zwłaszcza przy sprzyjającym wietrze. Pokład statku był drewniany, wyszorowany do białości, burty oklejone złotem aż do linii wody. Dom pewnie nie poskąpiłby na żelazo dla najlepszego statku Mocarstwa, ale wtedy liniowiec zardzewiałby.

- Jaki jest sygnał powitania? - zapytał szybko Mark. Helen milczała. - Zamachaj skrzydłami! Szybko!

Odwróciła głowę i uśmiechnęła się do Marka złośliwie.

- Mądryś, ale szkoda, że głupiec. Zakołyszę, nie bój się. Statek powinien dać sygnał pierwszy.

Nad burtą uniósł się dymek. Wystrzeliła armata, chyba ślepy pocisk.

Szybowiec zakołysał się - Helen odpowiedziała na powitanie. Było w tym coś tytanicznego, boskiego, ponad ludzkimi troskami. Płynący przez ocean gigantyczny statek był potężny i majestatyczny, ale lecący nad nim kruchy szybowiec w imię szybkości i zwinności wyniósł się ponad tępą siłę.

W takim momencie nawet taki złodziej jak ja jest dumny - dumny z Domu, Mocarstwa, ludzkiego geniuszu.

A jednocześnie to śmieszne. To ja, nędzny złodziej, porwałem szybowiec, i to mnie salutuje pretoriański liniowiec.

- Jak długo będziemy lecieć? - zapytał Mark Helen.

- Jeśli będziemy mieli szczęście - pięć godzin.

- A jeśli nie?

- Spadanie może potrwać minutę.

Nie. Nie będę się już bał.

Rozłożyłem się wygodnie na tyle, na ile pozwalała ciasnota i znowu zapytałem.

- Helen, to masz tu coś do jedzenia czy nie?

- Naprawdę zgłodniałeś? - zapytała złośliwie.

- Całą dobę nic nie jadłem, słodyczy moja.

- Mną byś się udławił - prychnęła. Zamilkła, potem niechętnie dodała: - Z tyłu... na twoim fotelu. W kieszeni.

Ja i Mark zderzyliśmy się rękami, wyszarpując z kieszeni wypchaną paczkę.

- Nie trzęście szybowcem, żarłoki! - krzyknęła.

Ale już jej nie słuchaliśmy. Dorwaliśmy się do jedzenia i tylko to się liczyło. W paczce nie było zbyt dużo - dwie wyschnięte kanapki z serem, jabłko, pomarańcza, połówka pieczonej kury, szklana butelka. Pochłonęliśmy wszystko w mig, a ja przyłapałem się na tym, że bardzo nie chciałem dzielić się z Markiem po równo... przecież to dzieciak, potrzebuje mniej...

Do licha, czemu natura ludzka jest taka małostkowa? Jak z katorgi uciekamy, to za szczeniaka głową ryzykuję. Jak patrzę na skrytkę z żelazem albo kurzą nóżkę - to skręca mnie z chciwości!

- Bierz - oddałem Markowi nadgryzioną wraz ze skórą pomarańczę. Jakbym sam sobie wymierzał karę.

Chłopak nie spierał się, łapczywie zjadł owoc. A jak odkręciłem flaszkę, powąchałem...

Ech, Galio, szczodra ziemio! Wyśmienity koniak, nawet arystokrata takim nie pogardzi! Siwuchą nie śmierdzi, w język nie piecze, jakby rozpalili ci w żołądku ogień, ciepły i łagodny.

Upiłem się szybko, po trzecim łyku. Pusty żołądek, dobry koniak...

- Napijesz się? - zapytałem serdecznie Marka.

- Aha - zrobił malutki łyczek, skrzywił się, oddał flaszkę. Wyznał przepraszająco: - Wolę wino.

- A ty, awiatorze?

Teraz kochałem cały świat.

- Życie ci nie miłe? - odgryzła się Helen.

Nie to nie. Może rzeczywiście pijany nie powinien sterować takim chytrym mechanizmem?

Minutę później poczułem senność. Marka też zmorzyło. Przez jakiś czas kręciliśmy się, próbując ułożyć się wygodnie na malutkim siedzeniu. Chłopak był wprawdzie chudy i drobny, ale nie taki znowu malutki, żeby go trzymać na kolanach. Mały ten szybowiec... czy będą kiedyś takie jak liniowce, takie, co nad oceanem polecą? Takim to bym poleciał. Jak awiator zna swój fach, to jaki to problem, siedzisz, niebem się zachwycasz, trzymasz się mocno i słuchasz, jak wiatr żaglowe skrzydła trzepie...

...Dwa razy się budziłem - na chwilę, gdy szybowiec zaczynał krążyć w poszukiwaniu sprzyjającego wiatru. Raz zauważyłem, że słońce świeci z tyłu; chwyciłem Helen za ramię:

- Gdzie lecisz, wiedźmo!

Drgnęła:

- Prądu powietrza szukam! Uspokój się, złodzieju, na Wyspy już nie wrócimy, nie ten wiatr!

Mark otworzył oczy, wyciągnął rękę, wziął mapę. Popatrzył, oddał Helen.

- Wszystko w porządku, Ilmar...

I znowu zasnął.

Jak w porządku, to w porządku. Zamknąłem oczy. Śniło mi się, że znowu startujemy z wyspy, że ryczy rakietowy pchacz, ale to już nie było straszne, przeciwnie, teraz sam siedzę na przednim fotelu, ciągnę za dźwignie i wielki drewniany ptak posłusznie macha ogromnymi skrzydłami...

- Markus! Ilmar! Markus!

Obudziliśmy się jednocześnie. Nogi mi zdrętwiały, nie mogłem ich zgiąć - jakby Mark w czasie snu zrobił się dwa razy cięższy.

- Umiecie pływać? - zapytała zaczepnie Helen.

Przed nami ciągnęły się skały. Brzeg! Siostro Orędowniczko, to naprawdę kontynent! Nie jakaś tam wyspa, przed nami Europa, Mocarstwo...

Ale pod nami nadal było morze. I to bardzo blisko. Wydawało się, że spienione bryzgi z grzbietów fal zaraz zaleją szybowiec i pociągną za sobą na dno.

- Włącz pchacz! - krzyknął Mark. - Helen, pchacz!

- Spaliłam godzinę temu - odparła posępnie. - Mocno spałeś, mały... Więc rakietowy ryk nie był przywidzeniem...

- Do brzegu dopłyniesz? - zapytała Helen.

- Nie - odpowiedziałem. - Nogi mi zdrętwiały.

- Ciebie nie pytam - odezwała się dziewczyna. - Markus, dopłyniesz?

Do brzegu była jakaś mila, pokręciłem głową. Nie dopłynie. Woda zimna, morze wzburzone...

- Nie, Helen - powiedział spokojnie Mark. - Nie dopłynę. Ciągnij... Nocna Wiedźmo. Przyszła twoja gwiezdna godzina... sama wiesz, co jestem wart.

Obrzuciła go groźnym spojrzeniem i znowu wczepiła się w swoje dźwignie. A szybowiec szarpał się, miotał, i schodził coraz niżej.

Gdy odlatywaliśmy z wyspy, bałem się tego, że morze jest daleko. A teraz na odwrót. Jeśli spadniemy z tej wysokości, nie zabijemy się. Ale na dole są kamienie i głazy, przed nami urwisko i wielkie fale, rozbijające się o skały. Jeśli szybowiec się połamie, nie wydostaniemy się z kabiny. A jeśli się wydostaniemy, to nie dopłyniemy do brzegu, a jak dopłyniemy, to przybój nas żywych nie wypuści.

- Ciągnij, ciągnij, Helen! - krzyknął Mark. - Jak w Dalmacji ciągnęłaś, gdy cię podpalili! Ciągnij, Nocna Wiedźmo, proszę cię!

Dziewczyna milczała, zagłębiła się w swojej mechanice, stając się częścią szybowca, mimo strachu poczułem zachwyt.

Naprawdę należała do tych awiatorów, którzy walczyli w górach i zrzucali bomby na głowy żołnierzy? Pewnie dostała Żelaznego Orła za waleczność, dostąpiła zaszczytu audiencji u samego Władcy... Ciągnij, Helen, ciągnij swoją maszynę! Nigdy więcej nie kopnę cię w brzuch, przysięgam! Tylko doleć do brzegu! Siostro, Siostro Orędowniczko, spójrz na mnie, ginę! Zbawicielu, daj mi czas, bym mógł się wyspowiadać, wiele zła uczyniłem, nie zdążę sobie wszystkiego przypomnieć, jak będę tonął!

Szybowiec zupełnie przypadł do wody i Helen powiedziała coś takiego, że nie każdy mężczyzna odważyłby się powtórzyć. I jakby właśnie na to czekając, szybowiec uniósł się górę, ciężko, ale jednak w górę! Widać prawdę mówią Rosjanie, że przekleństwo nieszczęście przegania!

- Dawaj! - krzyknął radośnie Mark.

Skały nasuwały się, lecieliśmy na ich poziomie. Brzeg był bardzo wysoki. Wbijemy się w kamienie?

Ale nie próżno Helen była sławnym awiatorem!

Tuż przed skałami, gdy już można było liście na krzewach zobaczyć i oszalałe mewy, miotające się nad swoimi gniazdami, Helen poderwała swoją maszynę jak narowistego konia przed poprzeczką. I szybowiec nie zawiódł, przeleciał ponad skałami, przejechał brzuchem po ziemi, zatrzeszczało drewno, zazgrzytały koła na kamieniach. Sunęliśmy, nadal szybko, ale już po lądzie i szybowiec rozpadał się w biegu, nas - bezcennych, ochraniając. Szyby w okienkach pękały, sypało się szkło, przycisnąłem Marka do siebie, chroniąc twarz przed odłamkami. Zamknąłem oczy. A Helen z przodu klęła w żywy kamień, płacząc przy każdym trzasku - a wszystko w krótkich sekundach naszego lądowania.

Nie mogę zarzucić jej mazgajstwa. Teraz już zrozumiałem, dlaczego awiatorzy cieszą się takim szacunkiem w Domu. Do sterowania szybowcem potrzeba znacznie więcej zdolności i odwagi niż na polu bitwy...

...Niebo było tak daleko...

Leżałem, przysypany drewnem i szkłem, pół twarzy przykrył mi strzęp oderwanej tkaniny. Mogłem patrzyć w górę tylko jednym okiem.

Bałem się ruszyć. W ogóle nie czułem nóg. Czy naprawdę złamałem grzbiet i teraz będę kaleką? Komu potrzebny jest beznogi złodziej?... Tylko katu.

Widocznie ludzie nie powinni latać pod niebem. Nie powinni.

Mark ściągnął szmatę z mojej twarzy - dostrzegłem na niej świeży szew i uśmiechnąłem się na myśl, że pospieszne cerowanie przeżyło szybowiec. Chłopak chyba nie ucierpiał, stał prosto, trochę tylko utykał na jedną nogę, ale to nic, to jeszcze z Wysp...

- Jak ty?

- Zupełnie nóg nie czuję - poskarżyłem się. - Koniec ze mną, mały. Oto latanie...

Mark popatrzył na mnie w zadumie. Potem oznajmił:

- Chyba nie narobiłeś pod siebie...

- Czyś ty zgłupiał, szczeniaku! - wściekłem się. - Co ty pleciesz!

- Gdy łamiesz kręgosłup, robisz pod siebie - oznajmił Mark. - Poruszaj nogą.

Spróbowałem, ale nic nie poczułem.

- Noga się rusza - powiedział Mark.

Uniosłem się na łokciach i spojrzałem na własne nogi. Napiąłem mięśnie.

Rzeczywiście - ruszają się...

- Czemu tak, przecież są jak zdrewniałe... - wyszeptałem.

Chłopak roześmiał się.

- Ilmar... cztery godziny leżałem na twoich kolanach. Po prostu nogi ci zdrętwiały. Przejdzie...

- A niech to...

Wstać mi się nie udało, ale usiadłem. Nogi rzeczywiście zaczęło kłuć.

- Żeby się licho wzięło - skląłem chłopca zupełnie niesprawiedliwie. - Gdzie awiator?

- Tam...

Helen siedziała z boku. Lewą rękę miała wziętą w łubki; właśnie zaciągała zębami ostatni węzeł.

- Trochę się połamała - wyjaśnił Mark. - Ale to nie problem, najważniejsze, że żyjemy.

- Dla ciebie wszystko nie problem, ty jesteś cały...

Rozejrzałem się. Dookoła nas, w promieniu jakichś stu metrów, leżały kawałki szybowca. Tutaj brzeg był równy i absolutnie pusty: pagórki, piasek, rzadkie, wątłe krzaczki. Szum morza nad urwiskiem za mną był prawie niesłyszalny.

- Helen! - krzyknąłem. Odwróciła się. - Dziękuję!

Popatrzyła na mnie, nic nie rozumiejąc.

- Helen, jesteś odważniejsza od każdego mężczyzny! - powiedziałem. - I zdolniejsza! Dziękuję, że uratowałaś nam życie, że nie wpadłaś w panikę. Może jestem tylko złodziejem, ale i tak będę się za ciebie modlił do Siostry i Zbawiciela!

Dziewczyna wzruszyła ramionami. Jej błękitny mundur był porwany, prawie całą bluzkę poświęciła na łubki. Ale moje słowa sprawiły jej wyraźną przyjemność.

- Niedobry ze mnie awiator, Ilmarze złodzieju. Rozbiłam szybowiec. Wiesz, ile taki szybowiec kosztuje?

Skąd miałbym wiedzieć? Pewnie dużo. Może przez całe życie tyle nie ukradnę...

- Dobry z ciebie awiator, Helen. Dziękuję.

- A przecież ty do Vigo ciągnęłaś, Nocna Wiedźmo - powiedział nagle Mark. - Do garnizonu szybowców, dlatego omal nie zginęliśmy!

- Bardzoś domyślny, Markus - odezwała się Helen.

Chłopiec uśmiechnął się. Był spokojny i pewny siebie. Nawet umorusana twarz, brudne ubranie i podarte spodnie nie mogły skryć tej pewności.

- Spadliśmy gdzieś w okolicach Bajonny - powiedział Mark. - Znajome miejsca?

- Nie zginiemy - uspokoiłem go. - Dotrzemy do miasta, podjemy sobie trochę... dobrą szynkę tu robią... przebierzemy się. Bądź spokojny, nie porzucę cię.

Coś mnie niepokoiło. Wszystko szło nie tak.

- A skąd weźmiemy pieniądze? Będziesz kradł?

Zawahałem się, ale jednak sięgnąłem do kieszeni i wyjąłem żelazną cegiełkę.

- Sukinsyn! - wrzasnęła Helen. - Dodatkowy ciężar!

Nie odpowiedziałem. Cegiełka ważyła niewiele. Ale wystarczy, żeby do domu dojechać.

Mark uśmiechnął się, patrząc na żelazo. Nie zauważył, że zabrałem je z kupieckiej skrytki.

- Możesz wstać, Ilmar?

Spróbowałem.

- Na razie nie. Nie stój tak, mały, pomóż mi nogi rozetrzeć.

- Jak nie możesz, to dobrze - powiedział nagle Mark.

Oczy miał przepraszające, ale nie za bardzo.

- A nogi sam sobie rozmasujesz. Dobrze. Czas na mnie, Ilmarze złodzieju. Dziękuję ci za wszystko, a teraz się rozejdziemy.

Opadła mi szczęka.

A Helen zaczęła się śmiać, odrzucając do tyłu głowę. Radośnie i naturalnie.

- I tobie dzięki, Nocna Wiedźmo - powiedział Mark. - Naprawdę jesteś najlepsza z najlepszych.

- Nie uciekniesz, Markus - przestała się śmiać. - I tak cię złapią. Wiesz o tym.

- Wiem - przyznał.

- Ukorz się, chłopcze, ukorz i poddaj. Dom ci wybaczy.

- To już nie twoja sprawa - uciął Mark. - Martw się o siebie.

- Co to, gnojku, odchodzisz? - wrócił mi dar mowy. - Ja cię od kopalni wybawiłem, a ty mnie porzucasz? Uduszę cię, szczeniaku!

Chłopiec wsunął rękę w powietrze. Jego wargi poruszyły się.

Po raz pierwszy widziałem, jak ktoś sięga w Chłód, w biały dzień i tak blisko mnie.

Błysk - promień słońca na klindze, która pojawiła się znikąd.

Poryw wiatru. Zimnego wiatru.

Mark stał z kindżałem w ręku i patrzył na mnie.

- Godny czyn dla chłopca twojej krwi - odezwała się Nocna Wiedźma.

Mark jakby jej nie słyszał. Podał mi nóż, trzymając za ostrze, jak należało.

- Za uratowanie mnie, Ilmarze złodzieju, daję ci klingę Domu i nadaję tytuł hrabiego... - zawahał się, hrabiego Smutnych Wysp.

Helen ze śmiechu przewróciła się na ziemię. Uderzyła się w złamaną rękę, jęknęła, nie przestając się śmiać.

- Władaj zgodnie z prawem, używaj, jak nakazuje ci honor.

Odruchowo przyjąłem kindżał. Popatrzyłem na wzór rękojeści, na wytrawione ostrze.

Przecież to naprawdę herb Domu. Orzeł lecący z mieczem w łapach.

Czyżby Mark pochodził z tak znamienitego rodu, że od najmłodszych lat może nadawać tytuły?

- Żegnaj, Ilmarze złodzieju.

Chłopak odwrócił się i poszedł. Plecy miał napięte, jakby się bal, że rzucę kindżałem. Ale szedł spokojnie, bez pośpiechu: po piasku, przez krzaki, coraz dalej...

- Hrabio Ilmarze, czy biedny awiator może siąść w waszej obecności?

Helen stała nade mną, lekko przygięta w kpiącym pokłonie.

- Władco Smutnych Wysp, czemuście w takim pośpiechu opuścili swoje włości?

Nie wytrzymała, znowu parsknęła śmiechem, jak młoda głupia koza. Usiadła obok, powiedziała niemal czule:

- Hrabia... hrabia złodziej.

- Nie śmiej się - powiedziałem. - Wszyscy jesteśmy złodziejami. Hrabiowie też. A śmiać się z chorych to podłość. Ty złamałaś rękę, chłopcu rozum odebrało...

Helen pokręciła głową.

- Nie masz racji, hrabio Ilmarze. On ma prawo nadawać tytuły. A przynajmniej miał. Ale nie ciesz się za bardzo, szybko pozbawią cię tytułu...

- Tytułu nie mogą pozbawić - odciąłem się, jakbym wziął na poważnie słowa o szlachectwie.

- Jeszcze jak mogą. Razem z głową. Daj, rozmasuję ci nogi.

W milczeniu zsunąłem spodnie i Helen zdrową rękę zaczęła mi masować golenie. Bez obrzydzenia, nie krzywiąc się na brud i pot. Pewnie nie taki brud w życiu widziała.

- Z tak znamienitego rodu pochodzi?

- To ty nawet nie wiesz, kim jest twój przyjaciel? - Helen zachichotała. - Och, jacyż niewykształceni są teraz hrabiowie... Znamienitego, możesz być pewien. Kłuje nogi?

- Kłuje.

- To dobrze. Zaraz ruszymy za chłopcem.

- Po co?

Helen westchnęła.

- Jak weźmiemy go żywego, to i my przeżyjemy. I jeszcze nas utytułują. Powiem, że mi od samego początku pomagałeś. Słowo honoru!

Chyba nie żartowała. Arystokraci nie żartują z honoru.

- Nie. Niech idzie. Razem uciekaliśmy, śmierć zabitego przeze mnie człowieka wziął na siebie. Nie będę go gonił, Nocna Wiedźmo.

- Nie liczyłam na to - powiedziała po prostu Helen.

- Sama biegnij... jeśli chcesz.

- Nie mogę. Też sobie odsiedziałam nogi, Ilmar... Taki ze mnie teraz łowca... jak z ciebie hrabia.

- Daj, rozetrę ci, awiatorze...

Już się nachyliłem, gdy zrozumiałem, co robię, zamarłem. Popatrzyliśmy na siebie.

- To ze strachu - powiedziała Helen. - Ze strachu tak zawsze. Chce się człowiek... życiem nacieszyć.

Przesunąłem dłonią po jej gładkiej białej skórze i zapytałem:

- To jak, cieszymy się życiem?

Zawahała się. Źrenice się rozszerzyły, wargi drgnęły:

- Cieszymy... hrabio.

Miałem już i czarne kobiety, i Chinki, ale arystokratek jeszcze nigdy. Nieodpowiednie pochodzenie. A wszyscy kumple, którzy rozprawiali o swoich kochankach hrabinach, kłamali, aż się kurzyło.

Jedno tylko było przykre - że Helen chciała nie mnie, lecz poczuć w sobie życie.

I nie Ilmarowi złodziejowi się oddała, lecz Ilmarowi hrabiemu, niechby nawet chwilowemu.

Poza tym... jak z czarnymi. Najpierw trochę dziwnie, a potem widzisz - kobieta jak kobieta.

A namiętna była, jakby ją z rok w pojedynczej celi trzymali, i to ze związanymi rękami. A ja, od nadmiaru przeżyć, od wolności, która nagle na mnie spadła, od więziennej wstrzemięźliwości, byłem gruboskórny jak gwałciciel.

Ale chyba właśnie się jej spodobało.

Potem zwaliłem się obok Helen, położyłem rękę na jej twardym brzuchu, spojrzałem kątem oka. Zadowolona? Zadowolona.

Ja nie czułem prawdziwej satysfakcji. Tylko ulgę... i słodkie zmęczenie.

Jakby to wszystko nie było naprawdę, jakby mi się przyśniło.

- Jak nogi, pomogło? - spytała Helen. - Moje jakby w porządku. Nawet ręka mniej boli.

Uśmiechnęła się, a ja poczułem niesmak. Czy posłużyłem jej jak lekarstwo? Wstałem - nogi rzeczywiście się słuchały - i zacząłem się ubierać.

- Nie gniewaj się, Ilmar. Jestem zła - powiedziała Helen. - Markusa wypuściłam, rozbiłam szybowiec. Będę odpowiadać przed Domem...

- Chodź ze mną - powiedziałem. - We dwójkę łatwiej.

Helen oblizała wargi.

- Idź, Ilmarze złodzieju. Idź szybko. Tutaj jest posterunek, niedaleko stąd stoi wieża.

- Jaka wieża?

- Nasza, awiatorów. Żeby badać pogodę, wiatry. Mapy się tam rysuje, żeby można było latać nad wybrzeżem. Pewnie zobaczyli szybowiec, wyślą tutaj konny oddział. Idź na północ, do Vigo. Nie powiem, gdzie poszedłeś.

Więc to tak.

Oto prosty los złodzieja. Łap i uciekaj. O innych się nie martw, dziewczyny bierz na godzinę.

- Dzięki choć za to, Helen.

Kindżał schowałem za pas. Może jestem hrabią, ale Słowa i tak nie znam.

- Powodzenia, Ilmarze złodzieju.

- Jakiego powodzenia, Nocna Wiedźmo?

- Przeżyj - oto całe twoje powodzenie. Ukryj się w mysiej norze i żyj po cichutku. Kindżał lepiej wyrzuć do morza - zbyt się rzuca w oczy.

- Złodziej Ilmar pomyśli - powiedziałem.

Helen uśmiechnęła się do mnie z ziemi. Nadal leżała naga, nie krępując się wcale... i czego miałaby się teraz krępować... Piękna, mądra i jak zawsze nie moja.

Odwróciłem się i pokuśtykałem na północ, do Bajonny, do Vigo. Nogi jeszcze nie do końca chciały mnie słuchać.

Ale Helen miała rację - krew w żyłach zaczęła lepiej krążyć.

Widać wypróbowany sposób.

CZĘŚĆ DRUGARozdział pierwszy,

WESOŁE MIASTO

w którym trzy razy mienia mnie głupcem, a ja nie zaprzeczam

Jesień wszędzie jest jesienią. Nawet w słonecznej, luzytańskiej ziemi. Tym bardziej w wesołym, wolnym mieście Amsterdamie.

Zimno. Mży deszcz, drobny i przykry. Minęły dwa tygodnie od mojej ucieczki ze Smutnych Wysp. Z mojego lenna, zażartujmy sobie. Przeciąć całe Mocarstwo z południa na północ w ciągu pół miesiąca to dość meczące zajęcie. Nawet, jeśli zamieniona na pieniądze żelazna cegła pozwoliła mi podróżować z całym komfortem - w ubraniu kupca, szybkimi dyliżansami w drugiej, a nawet pierwszej klasie. Nie sypiam pod krzakiem czy w bandyckich melinach, lecz w porządnych hotelach, które wyrastają przy drogach jak grzyby po deszczu. Odkarmiłem się, nawet trochę przytyłem. W lustrze widzę nie twardą, brudną gębę katorżnika, ale dość przyjemne oblicze zwykłego obywatela. Nawet trochę przypominam duchownego. Trzeba będzie zapamiętać na wszelki wypadek.

Tylko dlaczego czuję się jak ostatni głupiec?

Teraz na przykład stoję przed „Jelenim Rogiem”, restauracją myśliwską, słynącą nie tylko ze swoich dań. Stoję i patrzę na plakat, postrzępiony i poszarzały od deszczu. Przez całą drogę oglądam te plakaty (od samego Bordeaux) i nadal nie mogę spokojnie obok nich przejść.

Na plakacie, wykonanym w porządnej typografii i zapewne kosztującym niemałe pieniądze, są dwa rysunki. Na jednym - posępny, chudy mężczyzna, o twarzy zbója, z gładko wyskrobanym podbródkiem. Nad portretem widnieje napis: „Ilmar złodziej”.

Teraz nikt by mnie w tym potworze nie rozpoznał.

W zasadzie to proste, jeśli zna się te sztuczki. Jak usiąść przed więziennym rysownikiem, jak opuścić kąciki ust, wciągnąć policzki, zmarszczyć brwi, zmrużyć oczy. Wszystkiego po trochu, a w rezultacie przestajesz być podobny. Rysownik też nie jest głupi, zna te wszystkie chwyty, ale on jest jeden, a katorżników wielu. Każdego trzeba narysować na okoliczność ucieczki i każdy ma swoje sposoby, żeby oszukać wprawne oko. Rysownik krzyknie raz, drugi, wówczas niby posłuchasz, ale i tak żadnego pożytku z takiego portretu nie będzie.

Stoję sobie właśnie przed plakatem, wzywającym do pojmania mnie, obiecującym nagrodę. Tysiąc stalowych marek! No, drodzy obywatele, który pierwszy?

Przechodnie mijają mnie obojętnie. Po romańsku napisano - Ilmar złodziej. A przed plakatem stoi jakiś człowiek w drogim płaszczu, w butach z miękkiej skóry, od razu widać - jeden z tych, którzy mają dojście do arystokratów. W Bajonnie jeszcze mogliby mnie rozpoznać z plakatu. Na szczęście, wtedy nie było plakatów, Helen nie zdążyła opowiedzieć, kto uciekł z katorgi.

A oto drugi rysunek, bez porównania lepszy. Mark jest na nim jak żywy, nie został przedstawiony pospieszną kreską zmęczonego rysownika, ale zrobiony przez doświadczonego grawera. Od razu widać, że to niedawny portret, zanim chłopak trafił do transportu. Oczywiście, Mark na portrecie ubrany jest z całym przepychem, którego sztych nie odda: w kamizelę, wyszywaną złotą i stalową nicią. Blasku pierścieni na szczupłej dłoni, ujmującej rękojeść miecza, też można się tylko domyślać. A ze spojrzenia, zmęczonego i władczego, na Smutnych Wyspach pozostał tylko smutek.

Ale i tak jest podobny. Bardzo.

Nad portretem widnieje napis. „Markus, młodszy książę Domu”.

Arystokraci nie mogą być „byli”, dlatego tego słowa tu nie ma. A należałoby je dodać, skoro cały Dom, począwszy od naszego Władcy, Klaudiusza, do ostatniego barona, wzywają do schwytania Markusa, trzynastoletniego arystokraty, młodszego, ale zawsze księcia...

Nawet imienia nie zmienił, parszywiec! Mówił, że nazywa się Mark. Bardzo popularne imię, a że tak samo księcia nazywają, nikogo nie zaalarmowało. Bezczelny!

- Dlaczego jeszcze ich nie schwytali?

Popatrzyłem na stojącego obok mnie człowieka. Dobroduszny, poczciwy mieszczanin. Zagadał ze mną, myśląc, że jesteśmy równi stanem. Z krótką bródką - taką samą jak moja, niedawno zapuszczoną, z twarzą niby przyzwoitą, ale obwisłą, jakby zniszczoną życiem. Na piersi wisi pozłacana podkowa magnetyczna ze sporymi żelaznymi okruchami. Modna ozdoba, chociaż pozerska. Nawet jeśli to wcale nie magnes, tylko złoto albo w ogóle miedź z przyklejonymi okruchami, to i tak jest sporo warta.

- Szkoda słów, drogi panie - zgodziłem się. - Prawdziwy skandal. Napisano przecież „Winien ciężkiego przestępstwa wobec Domu i spokoju publicznego. Dostarczyć tylko żywego. Nagroda pięćdziesiąt tysięcy stalowych marek, wybaczenie wszystkich grzechów i szlachecki tytuł od hrabiego do barona, w zależności od początkowego tytułu łapiącego”.

Obywatel aż się oblizał i skinął głową.

- I jeszcze tysiąc za katorżnika - powiedział marząco. - Razem aż pięćdziesiąt jeden tysięcy stalowych...

I jakby mimochodem dotknął podkówki magnesu, zaczął przebierać drobinki, odklejając je i znowu mocując na niewidocznej smyczy. Więc to prawdziwa ozdoba. A mężczyzna to pozer, jakich mało...

- Katorżnika można martwego - przyłączyłem się. - Zawsze trochę lżej.

- Ach, drogi przyjacielu. Tylko gdzie ich szukać?

Westchnąłem.

- Święte słowa, szanowny panie. A nie wie pan, czy dobrze karmią w tej restauracji?

Mieszczanin zerknął na szyld i skinął głową:

- Wyśmienicie. Ale jeśli w kieszeniach pusto, lepiej ją ominąć.

- Mimo wszystko zaryzykuję - powiedziałem w zadumie. - Powodzenia, drogi panie. Jeśli złapie pan przestępców, proszę mnie zawołać, pomogę nieść nagrodę.

Irytacja na samego siebie potrzebowała choćby takiego ujścia. Obywatel uśmiechnął się i skinął głową.

- Obowiązkowo. Nie omieszkam. I proszę o tą samą uprzejmość.

Zadowolony z mojego i swojego żartu, mieszkaniec wolnego miasta poszedł dalej swoją drogą. A ja rzeczywiście wszedłem do „Jeleniego Rogu”. W kieszeniach nie było pusto, brzęczała stal i srebro, cen się nie lękałem.

Zwłaszcza że nie przyszedłem tu jeść.

Sala restauracji była nieduża, za to z niej wychodziły drzwi do gabinetów. Tam można zamówić nie tylko jedzenie, ale również dziewczynki, a nawet chłopców. Amsterdam jest pod tym względem miastem bardzo liberalnym, tutaj nawet z Rosyjskiego Chanatu przyjeżdżają się zabawić. Trzy młodziutkie dziewczęta właśnie tańczyły pośrodku sali, na małej okrągłej estradzie. Ale ludzie reagowali słabo, prawie wcale, był środek dnia, wszyscy prócz mnie przyszli tu na obiad. Urzędnicy łapówkarze, celnicy z pobliskiego portu, nawet jeden oficer arystokrata siedział z boku, wyprostowany i ważny, jakby kij połknął. „Jeleni Róg” to porządny lokal.

Właśnie dlatego tak cenią ją złodzieje.

Podszedłem do baru, nawet nie zdejmując płaszcza, rzuciłem monetę i wskazałem butelkę koniaku. Restauracyjny mistrz win, który stał tu, odkąd pamiętam, podniósł oczy i zamrugał.

Poznał mnie.

- Pełny kieliszek remy - powiedziałem, siadając na wysokim krześle. - Najstarszego remy, i właśnie pełny... A poza tym, jak zwykle.

Jedną ręką mistrz win przechylił butelkę nad pękatym kieliszkiem. Szczodrze, niczym młode wino, nalał mi trzydziestoletniego koniaku. A drugą ręką pod barem szarpnął za sznurek dzwonka. Gdzieś tam, w gabinecie gospodarza, rozległ się dźwięk.

Siedziałem, sącząc koniak, zakąszając maleńkimi tartinkami z czarnym kawiorem i plasterkami wędzonej koniny, przyprawionej pieprzem zgodnie z rosyjską modą. Nikt nie zwracał na mnie uwagi. Przyszedł bogaty mieszczanin i spokojnie sobie pije.

Potem krzesło obok mnie westchnęło pod czyimś ciężarem i na barze spoczęła pomarszczona dłoń w stalowych pierścieniach. Mistrz win od razu przemienił się w uosobienie uwagi i służalczości.

Niko ubierał się jak zarozumiały głupiec. To bardzo pomaga w życiu, gdy ludzie uważają cię za głupca.

- Wody - burknął Niko. Potem jednym tchem do mnie: - Głupiec.

Proszę, zupełnie jakby czytał w moich myślach.

- Dlaczegoż to?

- Głupiec z ciebie, żeś tu przyszedł. Nie umiesz czytać? Specjalnie powiesiłem plakat przy drzwiach... Myślałem, że zrozumiesz.

- Naprawdę mnie wydasz, Niko?

Popatrzyłem na staruszka. Miał ponad siedemdziesiąt lat, był ciężki, nieruchawy, ale głowa pracowała mu coraz lepiej.

- Tysiąc stalowych, Ilmar.

- Możemy się obejść bez imion - zauważyłem. - Co to dla ciebie tysiąc, staruszku? Jak się chłopaki dowiedzą, że mnie zdradziłeś, w ciągu roku trzy razy więcej stracisz.

- Już ty nie licz moich pieniędzy - przerwał mi Niko. - Dobrze, ja nie wydam. A służba?

- Dużo takich zostało, którzy znają moją twarz? - zapytałem. - Pewnie w ciągu ostatniego tygodnia całą niepewną służbę przegoniłeś.

Mrugnąłem do mistrza win. On był pewny. Odpowiedział mi uśmiechem, skinął głową, przesunął zawadiacki myśliwski beret z kolorowym piórem.

- Wszystko wiesz, wszystkoś przewidział.

Niko powzdychał jeszcze, napił się wody mineralnej, ciężko wstał. Rzucił:

- Jak dopijesz... przyjdź do mnie. Czemuś od razu nie przyszedł, po coś starego ganiał po schodach? Twoim nogom stopnie nie zaszkodzą, ale mnie... ech, starość nie radość...

Niko wszedł po spiralnych schodach na pierwsze piętro, gdzie były gabinety dla najbardziej zaufanych klientów i jego własna gawra. Posiedziałem jeszcze chwilę, rozkoszując się koniakiem, zostawiłem na ladzie jeszcze jedną monetę i ruszyłem za starcem.

Na pierwszym piętrze było zupełnie cicho. Żadnych namiętnych jęków, świstu skórzanych batów czy wstrętnych śmieszków. Wszyscy amatorzy płatnej miłości odpoczywali, szykując się do nocy.

Lekko zastukałem do drzwi - jeszcze mi tylko brakowało kuli z kulomiotu w brzuchu - i otworzyłem.

Było gorąco, w kominku tak napalone, jakby na dworze leżał śnieg. Ze ściany sterczały gigantyczne jelenie rogi, którym restauracja zawdzięczała swoją nazwę. Na dole też przybito podobne do ściany, tylko znacznie mniej rozłożyste.

Niko siedział w ogromnym miękkim fotelu, nad stołem widać było tylko siwą głowę. Popatrzył na mnie w zadumie, a ja zrozumiałem - Niko rzeczywiście ma w ręku kulomiot.

- Nie strzelisz do mnie - powiedziałem. - Jesteś chciwy i lubisz ryzyko. Ale...

- Ale?

- Poza tym jesteś ciekawski, Niko.

Przez sekundę stary milczał, potem chrząknął, zachichotał.

- A co mi innego pozostaje, Ilmar? Jeść kawior łyżkami i popijać szampanem? Od tego dostaję wzdęcia. Zapraszać młode dziewczynki? Jeśli raz na rok coś wyjdzie, to już święto. Pieniądze? Do grobu ich nie zabiorę. Na żelazną trumnę mam zbierać? W drewnianej cieplej. Zbawiciel w ogóle bez trumny został i się nie skarży.

Taki właśnie był Niko, właściciel restauracji i złodziejskiej meliny, skupujący skradzione rzeczy, heretyk i łajdak.

Bydlę, ale bydlę znajome i przy tym mądre.

A ja niczego bardziej nie potrzebowałem jak mądrej rady.

- Patrz... - powiedział z pogardą Niko, rzucając na stół papierowe karteczki.

Podszedłem, pochyliłem się, spojrzałem. Małe kartki z tymi samymi rysunkami i napisami co na plakacie. Tylko te rysunki były kolorowe. Mark wyglądał jak żywy, za to ja utraciłem jakiekolwiek podobieństwo.

- Pomalowane? - zainteresowałem się.

- Nie. Ponoć zrobili taką maszynę, która drukuje w siedmiu kolorach. Droga rzecz. Każda taka ulotka kosztuje żelazną monetę.

- I co, też je na murach wieszali?

- Rozdawali szanowanym obywatelom. Kapitanom statków. Oficerom, którzy pokazywali żołnierzom. Na murach też... w ludnych miejscach, żeby nie zrywali. Ale i tak pozrywali, teraz twoja gęba wisi w domach biedaków, ozdabia wnętrze.

Jeszcze raz spojrzałem na swój kolorowy portret. Wziąłem obie ulotki, schowałem do kieszeni.

- Wezmę na pamiątkę.

- Weź. Mnie twoja fizjonomia nie zachwyca: ani żywa, ani narysowana. Po coś do Amsterdamu ściągnął?

- Chciałem jak najdalej. Myślałem, że na drugim końcu Mocarstwa nikt mnie nie będzie szukał.

Niko zaśmiał się nieładnie.

- I jak, nie szukają?

- Plakaty wiszą nawet gęściej - przyznałem. - Mark mnie podstawił. Wplątał w swoje sprawki.

- I gdzieżeś chłopaka zostawił? - zapytał niedbale Niko.

Zaśmiałem się, pokręciłem głową.

- O to ci chodzi, Niko! Daj spokój. Nie wiem, gdzie on jest. Chciałbym wiedzieć, ale nie wiem.

Podszedłem do okna, wyjrzałem na ulice. Była w miarę zatłoczona, w miarę głośna. Przejeżdżały karety i wozy, po chodnikach spacerowali bogaci próżniacy oraz zwykłe obiboki. W kolorowej budce handlowano delikatnym śledziem z cebulką i wędzonymi węgorzami. W drugim kramie rumiana baba smażyła we wrzącym oleju słodkie pączki, zachwalała grzane wino. Dziewczyna wiadomej profesji nudziła się przy stoliku pod parasolem przed kafejką na rogu, że niby jej nie zimno w lekkiej sukience na tjakim wietrze. Filiżanka kawy przed nią dawno ostygła, a dziewczyna cierpliwie siedzi, czeka na okazje.

- Jak to tak, Ilmarze złodzieju? - w głosie Nika zabrzmiało rozczarowanie, jakby mądry ojciec dziwił się głupocie syna. - Z katorgi uciekłeś, chłopaka wyciągnąłeś, szybowiec porwałeś. A księcia wypuściłeś?

- Rozbiłem się, Niko. Wiesz, co to znaczy latać po niebie? Nogi mi zdrętwiały, byłem cały potłuczony. Medyk powiedział, że może nawet jest pęknięcie w żebrach.

- Aha... - powiedział bez szczególnego przekonania Niko. - Zdarza się.

- Nie szczerz się tak, staruszku - odwróciłem się od okna, sam zdumiony własną wściekłością. - Nie kłamię! Przysięgam na Siostrę, że nie kłamię.

Niko pożuł wargi, niechętnie skinął głową.

- Dobrze, wierzę ci. Chłopak z ciebie bogobojny, Orędowniczkę czcisz. Wierzę. Przynajmniej opowiedz, jak to wszystko było. Różnych rzeczy się już nasłuchałem... i w gazecie pisali, i heroldowie opowiadali. Plotki cały czas krążą. Ale twoja opowieść będzie pewne bardziej zajmująca.

- Dasz przynajmniej zwilżyć gardło?

- Dam - ożywił się Niko. - Wyjmij sam, w kącie...

- Wiem.

- I płaszcz zdejmij. Ubrudzisz mi fotel!

Zdjąłem i powiesiłem na jelenich rogach.

- Też znalazłeś miejsce... - burknął niezadowolony Niko.

W mahoniowym kredensie za fałszywymi drzwiczkami były jeszcze jedne, żelazne, nie zamknięte. Za nimi kryły się takie napitki, które nawet w „Jelenim Rogu” mało kto znał. Wyjąłem butelkę koniaku, starszego ode mnie, dwa kieliszki z rżniętego kryształu w błyszczącej stalowej oprawie - i postawiłem na stole.

- Ja nie piję - odmówił Niko.

- Umocz przynajmniej wargi. Za spotkanie.

Nie żebym bał się trucizny, ale strzeżonego...

Niko nie spierał się. Skinął na stolik w rogu, gdzie, przykryte serwetkami, stały dwa talerze z serem, szynką, oliwkami i inną zakąską. Cały Niko. Zawsze przygotowany do niespodziewanej wizyty. Jak jedzenie zacznie obsychać, to pewnie dają na dół, na stół bardziej prostych gości.

- Twoje zdrowie, Niko.

- I twoje, Ilmar...

- I co w gazetach pisali? I w jakich?

- We wszystkich, jedno i to samo. Edykt Domu, poszukiwany zbiegły katorżnik Ilmar i młodszy książę Domu Markus. Nagroda. Portrety... na gazetowych portretach nawet ja cię nie poznałem.

- A prócz edyktu?

- Nic. Widocznie zapowiedzieli gazeciarzom, że nie ma co plotkować. Drażliwa sprawa... Opowiadaj, Ilmar.

Westchnąłem. Dopóki Niko nie zaspokoi swojej ciekawości, nic z niego nie wyciągnę. Zacząłem opowiadać od momentu, gdy wzięli mnie w Nicei - sprzed kościoła Zbawiciela, prosto z ulicy, ręce mi wykręcili i wsadzili w dyby, a na głowę założyli czapkę przestępcy...

- I tak się przespacerowałeś do więzienia? - Zachichotał Niko. - W dybach i w czapce?

- Dokładnie tak.

- I co ci przyszyli?

Co tu teraz ukrywać?

- Drobiazgi, Niko. Potrzebowali pretekstu, a znaleźć pretekst...

- Konkretnie!

- Nie zapłaciłem podatku od żelaza. Miałem sztabki i nie ujawniłem tego. Wymieniałem u jednego kupca...

- Franz Suszony?

O tym, że Franza zwali Suszony, nie wiedziałem. Ale przezwisko pasowało jak ulał. Chudy, jak wędzona ryba, z bladymi oczami.

- Ten sam. Nakryli go od razu, jak tylko wyszedłem. A ten wszystko wyśpiewał.

- Śledzili cię, Ilmar. Sam się wystawiłeś i jeszcze kupca w kłopoty wpędziłeś.

- Szkoda, że nie miał moich kłopotów - rozzłościłem się. - Przynajmniej by się dla pozoru zapierał, pozwolił mi uciec!

- Każdy ma swoje problemy - stwierdził Niko. - A ty się stałeś zbyt popularny. Zjawiasz się nie wiadomo skąd, przynosisz na grzbiecie stertę broni i metalu, hulasz, szyku zadajesz... Dom twoje wyczyny ma gdzieś, ale Straży stały kością w gardle. Ciesz się, że wszystko zrobili zgodnie z prawem, że cię nie zarżnęli w ciemnej uliczce. Ile dostałeś? Siedem?

- Tak.

- Trzeba było odsiedzieć, głupcze! Ja bym twoje pieniądze przechował, wszystko by czekało. Siedem lat to nie całe życie. Wyszedłbyś, zmądrzał, uspokoił się.

- Byłeś kiedyś w kopalniach rudy, Niko? - zapytałem zjadliwie. - Wiesz, co znaczy rok w takiej kopalni? Po siedmiu latach pieniądze przydałyby mi się najwyżej na medyków!

- Dobra, nie warcz. Opowiadaj.

Opowiedziałem. O statku, o tym, jak zbója uspokajałem, jak zgrzyt w nocy usłyszałem. Niko słuchał, oblizując wargi, kiwając głową i mocząc usta w koniaku.

- Nie wyciągnąłeś z niego Słowa?

- Nie było czasu. Zresztą, myślisz, że bym dzieciaka torturował?

- A nie?

- Na statku, w tłumie? A strażnicy to sami idioci? Po co uczciwy złodziej ma chłopaka męczyć? Czego chcesz się dowiedzieć?

- Dobra, skoro tak mówisz...

Opowiedziałem o ucieczce. Nawet wspomniałem, jak dziki kowal rozprawił się z mordercą Sławko.

Niko zachichotał. Lubił takie historie - o uczciwych i naiwnych jełopach.

Gdy opowiedziałem o skrytce z żelazem, Niko zainteresował się jeszcze bardziej, choć udawał, że go to nie obchodziło. Niby mimochodem rzucił kilka pytań, na które otrzymał mętne odpowiedzi. W końcu stęknął, sięgnął pod stół, wyjął mapę.

Mapa! Prawdziwa mapa Smutnych Wysp. Każdy dom widać!

- Skąd masz? - zapytałem, pożerając wzrokiem swoje „majętności”. Gdybym miał taką wcześniej... O ile łatwiej byłoby uciekać!

- Od Straży... A skąd?

Obmacałem mapę. Nowiutka. Wyglądała na świeżo zrobioną. I krzyżyk postawiono w miejscu, w którym zaczął się bunt.

- Dobra, Niko, kawę na ławę.

- Straż do mnie przychodziła. - przyznał się niechętnie Niko. - Pytali o ciebie.

Drgnąłem. Nie, to niemożliwe... nie by wam tak często w wolnym mieście, żeby mnie tu szukać!

- Dali mapę, żebym pokazał, dokąd uciekłeś.

- Skąd miałbyś wiedzieć?

- To samo im powiedziałem. A on - pokaż, co myślisz, przecież znasz Ilmara...

- Jaki on?

Niko westchnął. Ale głupio byłoby się teraz zapierać, więc odpowiedział:

- Oficer Straży. Nie znam stopnia, nie miał uniformu. Ale chyba szlachetnie urodzony. Potężny chłop, ty byś obok niego wyglądał jak ułomek. Chyba Niemiec, sądząc po akcencie. Ale dokładnie ci nie powiem, po romańsku mówił normalnie. Powiedział, że nazywa się Arnold. Zrozumiałem, że to on się teraz tobą zajmuje.

Masz babo placek. To znaczy, że w każdym mieście Straż wyznaczyła na schwytanie mnie jednego oficera? Fatalnie.

- Pokaż, gdzie jest skrytka - kazał Niko.

- I co jeszcze? Zatańczyć tarantelę, a może spodnie spuścić?

- Co ci przyjdzie z tego żelaza? - zapytał piskliwie Niko. - Jak pokażesz, dam dwadzieścia stalowych marek!

Zastanowiłem się.

- Sto. Sto stalowych. Tam żelaza będzie na tysiąc, nawet gdybyś opłacał najbardziej chciwych paserów!

- Jeszcze trzeba wyciągnąć. Trzydzieści. - Sto.

- Pięćdziesiąt, i dłużej się nie targuje.

Po chwili zastanowienia zdecydowałem, że propozycja jest uczciwa. Mnie pieniądze są bardzo potrzebne, a wyciąganie żelaza ze Smutnych Wysp to niełatwe zadanie.

- Przybite.

Pochyliłem się nad mapą, poszukałem punktów orientacyjnych.

- Tutaj. Ten duży dom. Trochę zrujnowany, ale pierwsze piętro częściowo stoi. Tam jest pusty gabinet kupca. W podłodze klapa. To pierwsza skrytka, w niej jest następna...

- Jasne.

Niko niczego nie zaznaczał, zerknął bystrze, złożył mapę i schował z powrotem pod stół. Sukinsyn, ze wszystkiego wyciśnie zysk.

- Słucham dalej, Ilmar.

- Pieniądze.

Niko z urażoną miną wsunął ręce do kieszeni. Z wyszywanej perłami sakiewki wyjął nowiutkie monety dziesięciomarkowe. Rzucił pięć na stół.

Coś za szybko zapłacił...

Więcej mi nie przerywał. Tylko pokręcił głową, gdy opowiedziałem o starciu ze strażnikami, pośmiał się, gdy opisałem pojedynek z nagą Helen, pocmokał współczująco językiem, słuchając opowieści o locie.

Tylko o jednym nie wspomniałem - o tym, jak ja i Nocna Wiedźma się kochaliśmy. Nie dlatego, że nie chciałem plotkować, dlaczego by się nie pochwalić, że miałem arystokratkę? Tylko dziwnie to wszystko wyglądało. Jakbym to nie ja ją wziął, ale ona zgwałciła mnie.

- Potem już normalnie. Ukradłem porządne ubranie. Dotarłem do Bajonny. Sprzedałem żelazo, dalej jechałem komfortowo.

- Pokaż kindżał - poprosił Niko.

Wyjąłem podarowaną broń. Stary chwycił go, uważnie obejrzał, prawie obwąchał. Spróbował paznokciem, bezlitośnie podziurawił brzeg stołu. Spojrzał pytająco, wyjął swój nóż, dobry, nie można powiedzieć. Uderzył ostrzem o ostrze.

Nic nie mówiłem. Sam go tak sprawdzałem.

- Dobra stal - powiedział Niko, oglądając szczerbę na swoim kindżale, doskonałym kindżale ze stali z Toledo. - Pojęcia nie mam, czyja to robota. Niby na stary nie wygląda, ale jak rąbie! Ja za swój zapłaciłem dwieście monet, dasz wiarę?

- Dam. I jeśli ty kupiłeś za dwieście, to znaczy, że wart był trzysta.

- Czterysta... wszystko marnieje, Ilmar. Wszystko. Kiedyś mistrzowie wiedzieli, jak robić dobre klingi... i zapomnieli.

- Wiem. Za jeden miecz starej roboty dają teraz pięć nowych. Z tego żyję.

- Powiedz no mi, Ilmarze złodzieju, dlaczego tak się dzieje? Czy to my powoli głupiejemy, czy ziemia się zmęczyła i nie chce rodzić dobrego żelaza?... Sprzedasz kindżał?

- Nie.

- Na pewno?

- Niko, nie mów głupstw. Dobry nóż każdemu potrzebny.

- Dla złodzieja za dobry.

- I dobrze. To hańba, żeby nóż leżał bez zajęcia. Nie po to go zrobiono.

Niko niechętnie oddał kindżał:

- Nie chcesz chociaż ceny poznać?

- Nie. Jeszcze mnie chciwość przyciśnie.

- Ech... po co złodziejowi taki nóż?

Uśmiechnął się.

- Zresztą, teraz jesteś nie tylko złodziejem. Jesteś jeszcze hrabią.

- Nie żartuj sobie, Niko. Nie ja tak siebie nazwałem.

- A przecież zgodnie z prawem Mocarstwa rzeczywiście jesteś hrabią - powiedział w zadumie Niko. - Księcia nikt tytułu nie pozbawił, miał prawo. Jak cię złapią, powieszą na jedwabnym sznurze. Albo zetną głowę stalowym mieczem. Może nawet dadzą truciznę w winie... ze wszystkimi ceremoniami.

- Żebyś się udławił swoimi słowami! - rzuciłem ze złością. - Nie po to do ciebie przyszedłem.

- A po cóż?

- Po pierwsze, po pieniądze. Masz trzysta moich monet.

- Załóżmy.

- Po drugie, potrzebuję rady. Ciebie życie nie oszczędzało, umiesz myśleć. Co mam teraz zrobić?

- Powiesić się.

- Niko, ja nie żartuję!

- Ja też nie! - warknął Niko. - Ilmar, ty jesteś mądry chłopak, zawsze cię wyróżniałem. Ale wpadłeś w tarapaty, z których nie ma wyjścia!

- Daj spokój! Uciekłem z Wysp, całe Mocarstwo przejechałem...

Niko westchnął:

- Nic nie rozumiesz. Głupiec.

Z mojej cierpliwości zostały strzępy:

- Niko, trzeci raz nazwałeś mnie głupcem...

- Bo się hamowałem, złodzieju! Wiesz, na czym polega twoja największa głupota?

- Na czym?

- Żeś się o chłopcu niczego nie dowiedział! O tym, co na Słowie trzyma!

Milczałem. Dużo on tam trzyma... Kindżał, pierścień, zapalniczkę, jakąś książkę. Wielkie rzeczy.

- Zrozum, llmarze złodzieju, że nie o ciebie tu chodzi! Dlaczego Dom całą Straż na nogi postawił? Wysłał na Wyspy liniowiec z Szarymi Kamizelami? Wszystkie meliny złodziejskie przetrząsnął?

- Naprawdę wszystkie? - Zapytałem głupio. Niko otworzył usta, ale powstrzymał się, zdusił przekleństwo.

- Wszystkie! Skoro nawet do mnie przyszli?! Skoro wszystkich złodziei, którzy cię znają, wypuścili z więzienia... z obiecanym przebaczeniem i poleceniem znalezienia Ilmara złodzieja! Miałeś szczęście, żeś dyliżansami jechał i do starych przyjaciół nie zaglądał! Zdradziliby cię, Ilmar! Zdradzili!

Niko tak się gorączkował, jakby nie ze mną rozmawiał, tylko samego sobie przekonywał.

- Więc jednak mnie wydasz? - zapytałem.

- Ja cię nie wydam - burknął Niko, już spokojniej. - Zameldować muszę, nie będę kłamał. Jak stąd wyjdziesz, zaraz się zbiorę i pokuśtykam do Straży.

- Straszysz mnie, Niko?

- Uprzedzam.

Nie takiej rozmowy się spodziewałem!

- Skąd mogłem wiedzieć, że Mark jest księciem Domu! - wrzasnąłem. - Sam pomyśl! Ogłosili to, gdy statek katorżników już wyszedł w morze!

- Mogłeś nie wiedzieć, kim on jest. Mogłeś, ale że chłopak jest szlachetnie urodzony - to zrozumiałeś?

- Zrozumiałem.

- Że ma Słowo - wiedziałeś! Że na Słowie trzyma różne rzeczy - też wiedziałeś!

- Dużo on tam trzymał...

- To on tak mówił! A ty, złodziej, ty mu uwierzyłeś? Zrozum, gdyby to nie było takie ważne, Dom nie ogłaszałby o ucieczce księcia! Po co okrywać się niesławą? Takich książąt jest tam ze dwie dziesiątki. Miałby kto władzę dziedziczyć, miałby kto parady przyjmować.

- Nie wiedziałem, że jest księciem!

- Gdybyś wyciągnął z niego Słowo - dowiedziałbyś się - warknął Niko. - On ukradł coś bardzo ważnego, rozumiesz? Nie wiem dlaczego. Zwariował, władzy mu się zachciało, z wrogami się zwąchał? Nie wiem! Ale zanim uciekł, coś bardzo cennego wziął na Słowo. Z powodu tego czegoś Dom gotów jest przewrócić cały świat. Zamknęli granice, rozumiesz? Statki nie wychodzą w morze! Zachodnioindyjskie kolonie jęczą, czerwonoskórzy się buntują, a wojska odwołano z powrotem.

- Co chłopak mógł wziąć?

- A skąd ja mam wiedzieć? Podziemia Wersalu! Całe żelaza i srebro, jakie od narodzin Zbawiciela zbierano!

- Niko, on powiedział, że nie da rady dużo unieść na Słowie.

- I ty uwierzyłeś! Ilmar, co się z tobą dzieje?! Żeby arystokracie wierzyć, w twoim wieku! Przecież nie jesteś już tym frajerem, który po raz pierwszy przyniósł do mnie towar.

- Niko, uwierz, że ja znam się na ludziach. Na prostakach i na arystokratach. Chłopak nie miał na Słowie skarbów Wersalu.

- Załóżmy. A książka? Co za książkę chował? Elementarz z kolorowymi obrazkami? Powieść Dumasa o złotych podkowach? Utwory mirzy Tołstoja? A może tajne księgi Domu, w których wiedzę trzymają? O tym, jak z żelaza takie klingi robić! O wojskowych planach Mocarstwa, o intrygach politycznych, o rodowodach... zrozum, złodzieju - nie to jest cenne, co do ręki można wziąć. Wiedza jest droższa od wszystkiego.

Niko zamilkł. Jednym haustem wypił koniak i nawet zapomniał zakąsić. Wpatrzył się we mnie czerwonymi oczami.

- Na tym polega twoje nieszczęście, llmarze złodzieju. Myślałeś tylko o jednym - jak uciec. A trzeba wybiegać myślą naprzód. Nie tylko to chwytać, bez czego z katorgi nie da się uciec, ale i to, co później może się przydać.

Miał racje. We wszystkim. Jak tylko się dowiedziałem, że za chłopcem wysłali na Wyspy szybowiec i liniowiec z pretoriańskim desantem, od razu trzeba było wziąć szczeniaka za kołnierz, przystawić do gardła kindżał i wydrzeć z niego Słowo. Powiedziałby, że nie miał innego wyjścia. I oddałby wszystko, co miał na Słowie. Nawet gdybym teraz ginął, przynajmniej wiedziałbym za co.

- A może poznałeś jego Słowo? Co? - Niko pochylił się do przodu i na chwilę w zmęczonych życiem oczach zapłonął ogień młodości. - IImar, chłopcze mój, powiedz! Jeśli wyciągnąłeś z księcia Słowo, a potem zakopałeś arystokratę... Ilmar, takiego kęsa jeden człowiek nie przełknie... przydam ci się. Razem zdecydujemy, co zrobić... razem pochwycimy szczęście...

- Niko, jak mam cię przekonać? Nie znam Słowa! Czy ja jestem mordercą, żeby towarzysza z katorgi torturować? Jeszcze dzieciaka!

- Dobry człowiek tym się różni od mordercy, że nie zabija dla głupstwa - odciął się Niko. - A to nie jest głupstwo. Ech, Ilmar, jak mogłeś przegapić taką okazję...

Jednak uwierzył.

- Niko, przyszedłem do ciebie po radę, a nie po to, żeby wysłuchiwać pretensji. Że głupstwo zrobiłem, to sam wiem. Powiedz, co mam teraz robić?

Starzec zamyślił się.

- Co? Powiedziałbym - skryj się w jakiej głuszy, ale przy takiej obławie to ci nie pomoże... Przeciwnie, właśnie w małym miasteczku będziesz na widoku. Uciekaj z Mocarstwa, Ilmar! Do Chanatu Rosyjskiego, do Chin, do kolonii, na ziemie afrykańskie. Będzie ci się ciężko wyrwać, ale kto wie?

- A dalej? Mam się błąkać po obcych ziemiach? Mam żyć pośród dzikusów, którzy do dziś żelaza nie znają, muszelki kraść i drewniane noże?

- Zawsze to lepsze niż śmierć. A przecież nie musisz do końca życia klepać biedy na obczyźnie. Jak złapią księcia, przestaną się tobą interesować. Odczekasz rok, drugi i wrócisz. Pod innym imieniem będziesz żył.

- Prosta jest twoja rada.

- Nie złożonością się rady mierzy, ale korzyścią.

- Może jeszcze coś powiesz, Niko?

Starzec popatrzył na sufit, na luksusowy żyrandol, którego jeszcze nigdy nie widziałem zapalonego.

- Bądź ostrożniejszy i przebieglejszy od lisa. Nikomu nie ufaj. Nikomu.

Podrapałem się w ucho, popatrzyłem na Nika. Był teraz bardzo poważny.

- Dziękuję, stary. Wiesz co, za bardzo się tu zasiedziałem. Daj moje pieniądze i będę się zbierał.

Niko stęknął.

- Trzystu marek od ręki nie znajdę... jak przyjdziesz wieczorem...

- Co ty, Niko, naprawdę masz mnie za głupca? - zdumiałem się. - Sam mówisz, że pójdziesz donosić, każesz nikomu nie wierzyć... Potrząśnij no sakiewką.

Niko wyjął sakiewkę, teatralnym gestem przechylił nad stołem. Wypadło pięć dziesięciomarkowych monet.

- To wszystko, Ilmar.

- W takim razie pomyślmy, czym możesz spłacić dług.

Niko zasępił się i rzucił z urazą:

- Starego człowieka każdy chętny ograbić...

- Niko, jesteś wobec mnie uczciwy i ja też cię nie skrzywdzę... wiadomo, co nas jeszcze czeka?

Patrzyliśmy na siebie.

- Weź drogi koniak - zaproponował stary. Musiał naprawdę nie mieć gotówki, w przeciwnym razie nie pozbywałby się swoich drogocennych zapasów.

- Nie idę na przyjęcie, Niko. Zamiast pieniędzy wezmę twój kulomiot.

- Bój się Zbawiciela, to jest warte pięć setek!

- Łżesz, na pewno nie pięć... jak przeżyję i przed pogonią ucieknę, to zwrócę. Ja oddaję długi. A jak mnie złapią, powiesz, że ci kulomiot zabrałem siłą, to oddadzą. Przecież jest legalny, prawda? Masz pozwolenie?

Niko zastanowił się. Organizowanie niebezpiecznych gier w nadziei na wielki zysk to dla niego nie pierwszyzna. W końcu wyciągnął spod stołu lewą rękę, z zaciśniętym w niej kulomiotem. Naprawdę porządny, wielopociskowy, jeszcze takiego z bliska nie oglądałem. - Ho ho...

- Wiesz, jak się nim posługiwać?

Pokręciłem głową.

- Odciągasz kurek... naciskasz spustowy haczyk... bęben obraca się sam i za każdym razem podstawia nowy pocisk. W bębnie jest ich sześć.

Ostrożnie wziąłem broń, schowałem do wewnętrznej kieszeni płaszcza. Potem się zorientuję.

- Jak taki zdobyłeś? Wielopociskowe mogą posiadać tylko arystokraci.

- Imienne zezwolenie Domu - wyjaśnił Niko. - Za uratowanie baronowej Grety od bandyckiego napadu.

Trochę pamiętałem tą historię. Podejrzewałem nawet, że bezczelny napad bandytów na szlachetnie urodzoną damę został zorganizowany przez samego Nika. Sporo wtedy ryzykował. Gdyby bandyci przeżyli albo zdążyli zabić baronową, Niko znalazłby się w tarapatach. Ale wszystko wyszło bardzo składnie. Dwóch głupców zasnęło snem wiecznym z żelazem w gardle, a wdzięczność uratowanej kobiety nie miała granic. Mówiło się, że Niko za swój bohaterski czyn otrzyma szlachectwo. Ale z tytułu chyba nic nie wyszło, za to pozwolili staremu na kulomiot.

- Dzięki, Niko. Pójdę już.

- Poczekaj - starzec wstał. Westchnął, obejrzał się, jakby przymierzając się do stojącego za nim fotela. - Uderz mnie w twarz. Tak, żeby ślad został.

- Jak mnie złapią, powiem, że walczyłeś jak lew.

- Jak cię złapią, od razu się zastrzel - powiedział pochmurnie Niko. - No, nie przeciągaj...

Wycelowałem i uderzyłem. Tak, żeby rozbić wargi do krwi. Niko klasnął w ręce i padł na fotel.

- Może być?

Stary popatrzył na mnie ze złością, splunął krwią i wycedził:

- Aż za dobrze...

Nagle rozśmieszyło mnie to wszystko, a cała opisana przez Nika obława wydała mi się niepoważna. Czy ja pierwszy raz przed Strażą uciekam?

Narzuciłem płaszcz, który nie zdążył wyschnąć, i wyszedłem z gabinetu. Uchyliłem drzwi, wszedłem do sali na dole. Goście zdążyli się zmienić, zrobiło się jeszcze bardziej pusto.

Nie będę uciekał z Mocarstwa. Teraz na dyliżans i jak najdalej od wesołego miasta Amsterdamu. Mam pewniejszych towarzyszy niż stary Niko. W Paryżu, w Norymberdze, w Brukseli. Będę miał gdzie poczekać, aż Straż schwyta Marka, aż ucichnie szum...

Za barem stał nowy mistrz win. Całkiem młody chłopak, przy butelkach krzątał się niezbyt umiejętnie, ale widać było, że bardzo się stara. Skąd taka nagła zmiana w środku dnia?

Poczułem chłód w piersi.

Niko nie należy do ludzi stawiających wszystko na jedną kartę. Może naprawdę chciał mi pomóc. Ale przy dowolnym rozkładzie kart stary chytrus nie będzie przegrany.

Pospiesznie poszedłem do drzwi - do kuchni. Odepchnąłem kelnerkę, nieznajomą dziewczynę, która powiedziała coś prosząco. Wdarłem się do sali, w której pięciu kucharzy przygotowywało słynne dania. Kuchnia była ogromna i bogata, mosiężne kotły i rondle, stalowe noże prawie nie pilnowane...

- Panie, tu nie wolno wchodzić! - krzyknął jeden z kucharzy.

Z kąta wyłonił się ochroniarz, słusznie, kto by takie miejsce zostawił bez nadzoru? Bliźniaki kucharczyki patrzyli na mnie z ciekawością, a młodszy kucharz wygodniej ujął nóż, którym właśnie kroił warzywa. Nie na darmo wisiała tu drewniana tarcza, pocięta na środku...

- Muszę przejść na Keizergracht! - odpowiedziałem ostro, próbując mówić tonem, który tak doskonale wychodził Markowi. Pomyślą, że się jakiś arystokrata zbiesił, potem przepuszczą...

- Przez salę, szanowny panie - powiedział ochroniarz, wysuwając miecz z pochwy. Miecz był kiepski, tani, a sam ochroniarz nieźle się spasł na darmowym żarciu, ale to nie on był groźny. Jak przez kuchnię polecą noże kucharzy, koniec ze mną.

- Pan Niko kazał mi wyjść na ulicę przez kuchnię! - wykrzyknąłem oburzony. Jeśli nawet nie wyglądam na arystokratę, to może wezmą mnie za jednego z tajemnych gości właściciela. Nie są głupi, muszą wiedzieć, że stary Niko zajmuje się różnymi rzeczami...

Służba rzeczywiście się zawahała. W ciszy, zakłócanej jedynie sykiem soku kapiącego w ogień z pieczonego udźca, ruszyłem przez kuchnię. Ochroniarz cofnął się niechętnie, zwalniając drogę do drzwi. Widocznie fakt, że bezbłędnie orientuję się w pomieszczeniu, wzbudzał zaufanie do moich słów.

Kucharz, który spostrzegł mnie pierwszy, wzruszył ramionami i uderzył w twarz kucharczyka. Ten skoczył do rożna.

Udało się. Wolą się nie wtrącać.

Przeszedłem przez dwa pokoiki, gdzie przebierali się kucharze i trzymano jakieś sprzęty. Ochroniarz w milczeniu szedł za mną, patrząc czy niczego nie ukradnę.

Ech, chłopaki, orły much nie łapią...

- Wszystkiego dobrego - rzuciłem, wychodząc.

- Wszystkiego dobrego, szanowny panie - odpowiedział niechętnie, zamykając drzwi za moimi plecami. Huknęła zasuwa. Stałem w brudnym wąskim zaułku, wychodzącym na kanał. Nikogo tu nie było, śmierdziało kuchennymi odpadkami zbieranymi w drewnianych beczkach. Widocznie wczoraj ich nie wywieziono. Zły znak, w wolnym mieście Amsterdamie bardzo pilnują czystości.

A może niepotrzebnie się miotam? Mistrz win mógł przecież pójść za potrzebą. Ale lepiej mieć się na baczności. Dłużej pożyje.

Rozdział drugi,

w którym zaczynam panikować, i jak się okazuje, nie bez podstaw

Keizergracht to miejsce ciche i spokojne. Mieszkają tu głównie zamożni obywatele, od czasu do czasu wśród kupieckich kramów trafiają się nieduże hoteliki. Szedłem ulicą, oglądając się na budynek restauracji, póki nie straciłem go z oczu.

Chyba warto się było denerwować.

Przez mostek, elegancki, wyłożony białym kamieniem, przeszedłem przez kanał. Postałem w zadumie, decydując, czy od razu pójść w stronę stacji dyliżansów czy pozwolić sobie na porządną kolacje. W „Jelenim Rogu” nie udało się nic zjeść, ale można odwiedzić inne miejsce. Takie, gdzie na pewno nie będą szukać zbiegłego katorżnika. Schroni się do „Miedzianej Iglicy” albo „Dawida i Goliata”. W wolnym mieście wiele jest przyjemnych restauracji i knajp.

Ludzi na ulicach było mało. Zła pogoda zagoniła wszystkich do domów czy co? Na nabrzeżu stał ojciec z dorastającym synem, obaj krzepcy, czerwoni na twarzach, w mocnych kurtkach i czapkach od deszczu. Karmili pływające po kanale kaczki, rzucając kawałki białej bułki ze skupieniem i powagą. Kaczki jadły leniwie, nawet ich żarłoczność ma jakieś granice. Syte miasto, dobroduszne. Nawet żebracy wyglądają na najedzonych. A w takiej Lusitanii - przecież klimat dobry i ziemia szczodrze rodzi, a wszędzie nędza i głód.

Dlaczego to wszystko jest tak dziwnie urządzone? W krajach, gdzie człowiekowi powinno żyć się lekko i przyjemnie, ludzie puchną z głodu, a tu, w tej wilgoci i zimnie żyje im się dostatnio, Dom sławią od rana do wieczora. A przecież nie tylko w Mocarstwie tak jest. Weźmy choćby kraje afrykańskie. Powiadają, że tam istny raj na ziemi, wszystko kwitnie i owocuje przez okrągły rok, ale jak była dzicz, tak została. Biegają Murzyni z gołymi zadami, zjadają się nawzajem i jeszcze sprzeciwiają się cywilizacji...

Może człowiekowi nie powinno być łatwo? Jak się przyzwyczai, że każda palma jest obwieszona owocami, że można spać pod gołym niebem - od razu traci wolę. Zamiast pracować, jak Zbawiciel przykazał, liczą na przypadek...

Ale takie na przykład Chiny. Ludzie tam są pracowici i mądrzy, ze świecą drugich takich szukać, takie rzeczy nawymyślali, jakich nawet w Mocarstwie do tej pory nie ma, a w połowie kraju bieda...

Mieszczanie skończyli karmić ptaki, otrzepali ręce i poszli wzdłuż kanału. Ojciec wyciągnął fajkę, synek szybko wyjął zapałki i podał mu ogień. Beztrosko sobie żyją... zazdrościć czy nie?

Chyba nie mam czego. Ja bym tu umarł.

Już lepiej całe życie stąpać po krawędzi niż z nudów kaczki karmić.

Z tą myślą ruszyłem przed siebie, bez jakiegoś szczególnego celu, nie kryjąc się specjalnie i nie spiesząc. Przeszedłem przez Volvenstraat, wyszedłem na drugi kanał Herengracht, gdzie domy były jeszcze wyższe, niektóre ze złotymi iglicami. Dumni kupcy pewnie nawet na żelazne by nie poskąpili, ale przecież nie ustrzeżesz żelaznej iglicy... Tutaj spacerowiczów było więcej. Minąłem bogatego Rosjanina, idącego z dwoma nieładnymi, chudymi kobietami i strażnikiem. Za nimi skradał się kieszonkowiec. Od razu go dostrzegłem, wprawne oko. Ale pewnie nic nie ukradnie, Rosjanin wygląda na arystokratę, wszystkie cenne rzeczy trzyma na Słowie, a strażnik Tatar, wprawdzie niewysoki i krępy, ale ruchy ma zręczne, spojrzenie baczne, w mig odetnie cudzą łapę krzywą szablą...

Zresztą, co mnie to obchodzi...

Później z naprzeciwka wysypało się stadko dziewcząt, nie prostaczki i nie dziewki, raczej młodziutkie córeczki urzędników. Pewnie wracają z żeńskiego gimnazjum. Z tyłu dwaj strażnicy o surowych twarzach, z krótkimi obciągniętymi świńską skórą pałkami, bardzo wygodnymi w ulicznych walkach. Twarze mieli niby obojętne, ale oczami strzelają po dziewczętach, po okrągłych pupach, po mocnych łydkach w ciepłych pończochach. Do tych strażników trzeba by jeszcze jednego postawić, żeby ich pilnował...

Nie, nie, nie. Za bardzo się rozluźniłem. Jakbym próbował wyrzucić z głowy wszystko, co usłyszałem od Nika. Przekonać sam siebie, że nic strasznego się nie dzieje. Teraz tylko dobrze zjeść i w drogę.

Szedłem po wąskich zaułkach, przeszedłem przez jeszcze jeden kanał, chyba Singel, następnie poszedłem do placu Dam, do restauracji „Dawid i Goliat”, miejsca znanego i popularnego. Tam zawsze jest sporo oficerów Straży i armii, kapitanów marynarzy i zwykłych arystokratów. Ale właśnie w takim miejscu nikt nie będzie wypatrywał katorżnika.

Jak to było, Mark? Lis schował się przed psem do budy? Tak właśnie zrobię...

Ceny były tu jeszcze wyższe niż w „Jelenim Rogu”. Budynek wyglądał bardziej bogato, w środku na łańcuchach wisiały żyrandole - trudno uwierzyć, ale żelazne - wykute przez zdolnego kowala, z lampami naftowymi.

A sama nazwa „Dawid i Goliat” wzięła się od posągów, stojących w środku.

Oddałem płaszcz słudze, uświadamiając sobie poniewczasie, że w kieszeni został kulomiot. Trudno. W takim miejscu służba nie zaryzykuje szperania po kieszeniach. Wszedłem do sali, zaraz podbiegła służąca, ładniutka, jeśli się na twarz nie patrzyło. Zaprowadziła mnie do wolnego stolika pomiędzy posągami.

Doskonałe miejsce albo przypadkiem się zwolniło, albo rzeczywiście zacząłem wyglądać na porządnego człowieka. Siadłem, kątem ucha słuchając szczebiotania dziewczyny: - „Dzisiaj szczególnie dobrze wyszedł łosoś i w ogóle ryby, a przepiórki akurat nie bardzo, ale jeśli szanowny pan sobie życzy...”.

Posągi były marmurowe. Stare, drewniane, spłonęły w czasie pożaru, wtedy dziad obecnego gospodarza zamówił u wielkiego Thorvaldsena nowe. Wtedy jeszcze nie był tak słynnym rzeźbiarzem, ale talent miał zawsze.

Dawid stał, z opuszczoną procą, uśmiechając się kącikami ust. Rzeźbiarz oddał wszystko - i młodość twarzy bez zarostu, i niedbałą zwinność nagiego ciała, i drapieżne zmrużenie oczu. Dawid był piękny, piękny i zły, jak w legendach.

A Goliat już padł na jedno kolano. Potężny mężczyzna w zbroi, który stanął do uczciwej walki i został pokonany podstępnym ciosem w skroń. Na prostej, dobrodusznej twarzy zastygła męka i zdumienie, jeszcze próbował wstać, ale nogi już go nie słuchały. Ale Goliat i tak wstawał, kamienne mięśnie napęczniały jak liny, i życie, którego w kamieniu nie ma i nigdy nie było, odczuwał każdy, kto spojrzał na pokonanego wojownika. Wydawało się, że on jednak wstanie, dojdzie do Dawida, który ze strachu powtórnie skamienieje, że opuści ciężką pięść na kędzierzawą głowę...

Wspaniałe posągi. Wspaniały rzeźbiarz. Słyszałem, że właścicielowi restauracji proponowano za nie spore pieniądze. Mógłby otworzyć dwie nowe restauracje... Ale przecież nie jest głupi, żeby podcinać gałąź, na której siedzi. Tym posągom, potężnemu wojownikowi, już umierającemu, ale jeszcze rwącemu się do walki, i drwiącemu młodzieńcowi, który ze złośliwą radością patrzył na dzieło swoich rąk, restauracja zawdzięcza popularność. Oczywiście, kuchnia też była dobra, ale w wielu miejscach dobrze karmią...

Gdyby właściciel restauracji był plebejuszem, wcześniej czy później odebrano by mu rzeźby. Ale on był arystokratą, baronem, wprawdzie zubożałym, ale znał Słowo i przyjmowano go w Domu. A że otworzył restaurację... cóż, to nie hańba, życie go zmusiło...

- Tak, panie? - powtórzyła cierpliwie dziewczyna. Uświadomiłem sobie, że już ze trzy minuty gapię się na posągi, nie dokonując zamówienia... Uśmiechnąłem się przepraszająco:

- Za każdym razem się zachwycam...

Dziewczyna kiwnęła głową, rzucając spojrzenie na rzeźby. Jej też się podobały. Ciekawe, kto bardziej - mężny Goliat czy piękny Dawid?

- Proszę mi przynieść fińską świąteczną zakąskę - zacząłem. - Potem łososia w czerwonym winie, wasz kucharz zna ten przepis. I mocną kawę. A teraz młode białe wino, najlepiej z południowych prowincji. Do kawy dobry koniak.

Dziewczyna skinęła głową, rozkwitła w zadowolonym, nie udawanym uśmiechu - zamówienie było porządne, duże, więc i ona dostanie niemały napiwek.

Zostałem sam na sam z Goliatem i jego zabójcą. Jakże ja cię rozumiem! Nie spodziewałeś się czegoś takiego po młokosie Dawidzie! Ja po małym Marku też nie. Tylko mnie jest jeszcze ciężej... ja już uważałem się za jego przyjaciela. Obiecywałem mu załatwić miejsce przy kupcu... głupiec ze mnie...

Sala powoli wypełniała się gośćmi. Przychodzili ludzie, mężczyźni w garniturach od dobrych krawców, kobiety w klejnotach. Podstarzała, ale nadal przystojna dama w towarzystwie młodego żigolo zadawała szyku żelaznym łańcuszkiem grubości małego palca. Łańcuszek był pokryty szlachetną rdzą i polakierowany: albo naprawdę stary, albo specjalnie trzymano go w wodzie. Tego nie lubiłem. Nie po to stworzono żelazo, żeby umierało na kobiecych szyjach. A oto i moje zamówienie...

Fińska zakąska była drogim daniem, ale wartym swojej ceny. Delikatne śledzie pocięte na dzwonka, cebulka, żytni chleb, kartofle w łupinach, mały kieliszek, jak mówią Rosjanie: stopka wódki.

A wszystko to serwowano na kartce świeżej gazety. W tym była połowa ceny. Należało jeść rękami i dlatego wraz z zakąską przeniesiono dwie czary z wodą, do umycia rąk przed i po jedzeniu.

Delektowałem się jedzeniem, wypiłem alkohol... no, to oczywiście nie koniak. Ale dało się wypić.

Ludzi ciągle przybywało, wkrótce ochroniarze przestali wpuszczać gości do sali. Miałem szczęście, że przyszedłem w miarę wcześnie. Siedzisz w cieple, w otoczeniu sztuki, jesz drogie dania, przeglądasz gazetę. Co mi tam Mocarstwo, co mi tam straż?

Przyszło kilku arystokratów. Dla nich znalazło się miejsce. Sam właściciel się zjawił, bez uniżoności, w końcu był im równy, ale jednak wyszedł, mężczyznom podał rękę, damom ucałował ramiona, zgodnie z włoską modą...

Czytałem gazetę. Już nawet mojego łososia przyniesiono, doskonale przyrządzonego - w niewielu miejscach umieją tak łososia przyrządzić. A mnie pochłonęła lektura. Kiedyś gazety były bardzo drogie, jedynie arystokratów było na nie stać, plebejuszom pozostawali heroldowie i minstrele. Teraz wszędzie jest postęp, maszyny drukarskie stoją w każdym większym mieście, gołębie pocztowe roznoszą wiadomości, przez całe Mocarstwo ciągną nowe linie telegraficznych wież. Zawód dziennikarza stał się zawodem szanowanym, nawet młodsze dzieci arystokratów uczą się na reporterów... Do diabła z tymi młodszymi dziećmi i młodszymi książętami!...

Pisano o różnych rzeczach. O premierach teatralnych, że w stołecznej Wielkiej Operze użyto maszynerii parowej, obracającej scenę wraz z aktorami, puszczającej dymy i wydającej dźwięki. Ogłoszono budowę nowego liniowca, który będzie najszybszym i najbezpieczniejszym statkiem na świecie. Trochę było o gorących strefach, gdzie się dzikusy buntują, o Zachodnich Indiach, Dalmacji i Ilirii, o walkach w Londynie. Dużo było o Chanacie Rosyjskim, gdzie znowu zaczęły się tatarskie pogromy. Chan Michał wystąpił przed narodem, wzywając do jednoczenia się. Najciekawszy był artykuł napisany przez Gerarda Promienistego, biskupa paryskiego soboru Siostry Orędowniczki słynącego z uzdrowień i cudów. Gerard nigdy nie stronił od życia świeckiego, sam był grzesznikiem, który okazał skruchę i po mistycznym objawieniu nawrócił się na sprawiedliwe życie. I teraz właśnie rozmyślał o korzeniach dobra i zła w ludzkiej duszy. Takie rzeczy prawił, że gdyby nie był kapłanem, byłby oskarżony o herezję już za samo zdanie o Słowie tajemnym, które Zbawiciel dał człowiekowi, dla pokusy i pouczenia!

„Mówią nam, że Słowo dano wysoko urodzonym opiekunom, by chronili i pomnażali sławę ludzką na radość Zbawiciela. Ale popatrzcie w niebo! Czy jest tam sława ludzka? Czy tylko marność i pycha?

Władczy lord, objeżdżając swoje włości i stalowymi ostrogami konia dręcząc, jakby miedziane nie były godne jego nogi ozdabiać, dumny jest z silnego Słowa, wielkich bogactw, znamienitego pochodzenia. A wokół nędza i głód, mór i rujnacja. Na dużą wieś przypada jeden żelazny nóż, do rękojeści stoczony. We wsi mistrzyni tka gobelin niewidzianej piękności, z obliczem Siostry, łzami zalanym...”

Miałem wrażenie, że biskup nie pisał o wymyślonej historii, lecz o prawdziwej, jakby coś komuś wyrzucał, dawał do zrozumienia, ale nie oskarżał wprost...

„...rzuci lord tkaczce zardzewiałą markę, zwolni z podatku na rok, a kobieta się cieszy. Lord Słowo wymówi, oczu przed niebem nie kryjąc i oblicze Siostry w Chłód schowa, i zacznie wracać do swego bogatego zamku. I narowisty koń poniesie, i zrzuci jeźdźca, i umrze lord, niczym prosty człowiek. A wraz z nim umrze Słowo. Zniknie na zawsze obraz Siostry, niebiańsko piękny, dla wszystkich ludzi stworzony. Przepadną starożytne księgi, w których kryła się starożytna mądrość, rodowe klingi, zbroje, pancerze, tarcze z herbami, sztaby żelazne i srebrne. A potem wsiądzie starszy syn na konia, zacznie objeżdżać swój majątek, resztkę dobytku biedakom zabierając, chcąc odbudować sławę rodu, nie wstydząc się Zbawiciela.

Czy po to właśnie dano człowiekowi Słowo? Wszystkich nas niesie narowisty koń i rzuca na zły kamień. Czymże jest dla kamienia starożytność rodu i ludzka pycha?

Czy nasze serca też są z tego kamienia, któremu nie rozum został dany, lecz twardość uparta?

A przecież powiedziała Siostra Zbawicielowi, w ciemnicy, przychodząc: «Jeśli mnie się zaprzesz, nie obrazisz, ale nóż mój weź». I odpowiedział Zbawiciel: «Nie podniosę stali na ludzi, którzy nie wiedzą, co czynią, nie przeleję krwi, albowiem wszyscy na świecie są winni i wszyscy niewinni». I zapytała Siostra: «Czy zbóje, wiary prawdziwej nie znający, mogą być niewinni?» Odpowiedział Zbawiciel: «Zaprawdę powiadam ci: jeśli nawet ktoś tuzin zabije i tak będzie czysty przede mną, gdy się ukorzy. W skrusze jest świętość, w miłosierdziu zbawienie». I weszła do ciemnicy straż romańska, dwunastu bez jednego, a dowódca ich powiedział: «Wiemy, że przyniesiono ci nóż, żebyś nas zabił i uciekł przed sądem. Razem zostaniecie ukamienowani ty, i Siostra twoja». I pomodliła się Siostra, Zbawiciela błagając: «Zabij ich, czysty pozostaniesz, a mnie uratujesz!» I odpowiedział jej Zbawiciel: «Ratunek jest w miłosierdziu, Siostro, ileż razy powtarzać ci mam, niemądra! Czy zwykłego słowa mało?» Podniósł rękę z przyniesionym nożem i...”

I tu karta gazety się urywała.

Rzecz jasna wiedziałem, jak się ta historia kończyła, kto by nie wiedział! A jednak szkoda, Gerard tak zajmująco opowiadał! A już, jaki wyciągnie morał z tej powszechnie znanej przypowieści - żaden mądrala się nie domyśli.

A może zamówić jeszcze jedną porcję śledzia po fińsku? A może całą gazetę do kawy po osmańsku? O, tam siedzi arystokrata, pije drogocenny napój i przegląda gazetę. I żeby przeglądał chociaż jakąś mądrą, w rodzaju „Kurant - Nivs van der Veeck” albo „Macht und Welt”, a on ogląda „Męskie Zabawy”, składające się głównie z nieprzystojnych obrazków i pikantnych opowiastek...

Do mojego stolika podeszło dwóch mężczyzn. Podniosłem wzrok i drgnąłem. Oficerowie Straży. Jeden potężny, z mordą jak cegła, drugi malutki, chudziutki, w rogowych okularach - w kramie z książkami powinien siedzieć, a nie paradować z mieczem i kulomiotem przy pasie.

- Panie, czy nie byłby pan tak uprzejmy - dziewczyna wyfrunęła zza pleców strażników, uśmiechnęła się uroczo. - Cała sala pełna, spędźcie wieczór z dzielnymi strażnikami...

- Będzie mi bardzo miło - powiedziałem. Nawet mi twarz nie drgnęła.

Oficerowie podziękowali, usiedli po drugiej stronie stołu, dziewczyna zaczęła im wychwalać specjały kuchni, szczególnie polecając jarząbki w cieście imbirowym. A ja znowu opuściłem oczy na gazetę.

Nic się nie stało. Kto we mnie odgadnie katorżnika Ilmara?

Dłubałem widelcem w łososiu, piłem młode wino, które służąca sumiennie dolewała do kielicha. Ale nie mogłem nic przełknąć.

Oficerowie już złożyli zamówienie, zaczęli półgłosem rozmawiać. Na mnie niby nie zwracają uwagi... tylko ten potężny raz spojrzał... aż mi po plecach przebiegł dreszcz.

Niedobre spojrzenie. Zbyt obojętne.

Siostro, zachowaj głupca dla pokajania się!

Właściciel restauracji znowu przybiegł, podszedł do stolika, do mnie uśmiechnął się przelotnie, nie ja tu byłem ważny, oficerom uścisnął ręce.

- Zgłodniał pan, panie Arnoldzie? - zapytał krzepkiego.

- Tak, jak pies... - burknął oficer kiepskim romańskim.

- Podobno w mieście była obława?

- Tak.

Niebyt rozmowny... chłód, który przebiegł mi po plecach, przemienił się w szalejącą zamieć.

Arnold? Oficer Straży? Z niemieckim akcentem?

- Złapali zbójów? - dopytywał się dalej właściciel. Widocznie tytułami byli równi. Podobni do siebie jak kopia do wykałaczki, właściciel restauracji wydelikacony i subtelny niczym Dawid, Arnold zaś wyglądał, jakby pozował rzeźbiarzowi do Goliata. Śmiesznie wyglądali obok rzeźb. A jednak tytułem byli równi, gdzie mi tam do nich...

- Nie łapaliśmy zbójów - włączył się okularnik nieco wzgardliwie, widocznie stał jeszcze wyżej w hierarchii. - W mieście pojawił się Ilmar katorżnik. Na całym nabrzeżu posterunki, a on się przedostał...

- Ten, który księcia porwał? - wykrzyknął właściciel.

Ale wszystko poprzekręcali!

Uświadomiłem sobie, że już drugą minutę żuję ten sam kawałek łososia, pospiesznie przełknąłem i sam dolałem sobie wina. Zerknąłem pytająco na strażników, uśmiechnąłem się uniżenie. Im jeszcze nie przyniesiono wina i okularnik bez fałszywej dumy podziękował. Nalał sobie i Arnoldowi, wypił jednym haustem. Oburzony gospodarz zaczął się rozglądać w poszukiwaniu sług. Dwie dziewczyny już niosły wino i zakąskę... ale się uwijali przy arystokratach...

Arnold nie pił. Obracał kielich w dłoni i patrzył na okularnika z tak wyraźnym niezadowoleniem, że tylko głupiec by nie zauważył.

Okularnik nie zauważył.

- Ten sam - potwierdził okularnik. - Zaszedł do starych przyjaciół. A ci i naszym, i waszym, i Straży zameldowali, i uciec pozwolili. To nic, przyjaciele już na przesłuchaniu, miasto w potrójnym pierścieniu, wojsko podniesione. Już nigdzie nie ucieknie.

Siostro Orędowniczko...

- Markizie, nie warto o tym mówić... - rzekł Arnold. I dodał po niemiecku: - Pozwolę sobie zaproponować wam wymienić kielich i spróbować różowego tokaju...

Leniwie odwróciłem się do krzątających się dziewcząt:

- Kawę i osmańskie cygaro miodowe.

Służące popatrzyły na siebie stropione. Z pomocą przyszedł im właściciel:

- Niestety, szanowny panie, dzisiaj nie możemy zaproponować miodowych cygar... są zachodnioindyjskie, osmańskie, są z konopiami...

Oczywiście, że nie zaproponują miodowych. Takich po prostu nie ma.

Całym sobą pokazałem oburzenie i powiedziałem:

- W moim płaszczu, w wewnętrznej kieszeni... nie, proszę mi przynieść płaszcz, sam wyjmę.

Jedno spojrzenie właściciela i dziewczyna pobiegła do wyjścia.

Arnold obracał w ręku kielich - jeszcze chwila i rznięty kryształ trzaśnie. Strażnik pewnie tak samo jak ja nie wierzył w zbiegi okoliczności. Tylko nie zdecydował się urządzić kontroli w restauracji, na oczach arystokratów. Sam widocznie był szlachcicem w pierwszym pokoleniu, wie, jak cieszyliby się arystokraci z jego gafy...

Czekałem, nadal przeglądając gazetę, ale już nie widząc liter.

Napięcie, które pojawiło się między nami, wreszcie dotknęło okularnika i gościnnego gospodarza. Tylko jeszcze nie zrozumieli, o co chodzi.

Dziewczyna wróciła z płaszczem na metalowej tacy. Kupa śmiechu. Świeżo wyschnięty płaszcz w sosie własnym.

- Miodowe cygara powinny być w każdej porządnej restauracji! - Powiedziałem tonem stukniętego arystokraty i sięgnąłem do płaszcza. Spojrzenie Arnolda przesunęło się po szarym materiale. Widocznie to był ostatni szczegół mojego portretu, którego brakowało strażnikowi do absolutnej pewności.

- Nie ruszaj się, Ilmarze złodzieju! - krzyknął z okropnym akcentem.

Za późno.

Kopnięciem przewróciłem stół na strażników, o sekundę uprzedzając Arnolda, który chciał zrobić to samo. Wyszarpnąłem z kieszeni płaszcza wielopociskowy kulomiot. Niko, Niko, przechytrzyłeś samego siebie, nie doceniałeś Straży, na starość będziesz wił się pod batem kata...

- Wszyscy na podłogę! - krzyknąłem, jedną ręką pociągając za kurek tak, jak widziałem to u arystokratów. Udało się, szczęknęło odciągnięte żelazo i Arnold zamarł, patrząc na lufę. - Wszyscy na podłogę! Jestem mordercą, wszystko mi jedno, ilu z was zginie!

Goście od razu padli twarzą na ziemię - i arystokraci, i mieszczanie, i strażnicy, których w sali było z dziesięciu. Widocznie wszyscy wiedzieli, czym jest taki kulomiot w nieodpowiednich rękach.

I gdyby oficer okularnik nie zaczął strugać bohatera, wycofałbym się z restauracji, trzymając na muszce setkę ludzi.

- Ilmar! - wykrzyknął radośnie przyciśnięty stołem okularnik. Pewnie oczyma wyobraźni zobaczył audiencję w Domu, nagrody, sławę, nowy tytuł...

Kulomiot miał prostszy od mojego, dwulufowy, za to umiał się nim posługiwać. Jak tylko zobaczyłem jego lufę, od razu nacisnąłem na spust. Za młodu nie raz przychodziło mi strzelać z broni skałkowej, ale to było zupełnie co innego. I strzela z odstępem, i odbicie inne, i spust lżej działa.

Huknął wystrzał, wybuchł obłok smrodliwego czarnego dymu a kula wbiła się w podłogę pomiędzy Arnoldem i okularnikiem. Arnold natychmiast uskoczył na bok, ale okularnik się nie przestraszył. Odważny głupiec. A ja już biegłem, wskoczyłem pomiędzy posągi. Kula ominęła mnie i trafiła potężnego Goliata, dokładnie w przyrodzenie, krusząc je na biały piasek. Huk, pył zasypał mi twarz, szarpnąłem się, upadłem, znowu odwróciłem do straży. Kulomiot jakby przyrósł mi do ręki, ale jak się go używa, zapomniałem na śmierć.

- Łapać złodzieja! - krzyczał radośnie okularnik.

Właściciel restauracji, ku mojemu zdumieniu, też postanowił działać. Ale nie biegł, żeby mnie złapać - wiedział, czym to grozi. Musiał ratować nieszczęsne posągi. Rzucił się do Dawida, przypadł do niego, na twarzy właściciela pojawiło się zdecydowanie i napięcie, stał się podobny do kamiennego młodzieńca... Może rzeczywiście któryś z jego przodków pozował rzeźbiarzowi? Oho ho! Taki ogrom wziąć na Słowo!

- Nie strzelać! Stój, złodzieju! - krzyczał Arnold, wyjmując swój kulomiot. Stół pchnięty silną ręką odleciał jak papierowy.

Okularnik strzelił jeszcze raz. Przerażony gospodarz restauracji właśnie przypadł do okaleczonego Goliata, jedną ręką okaleczoną część obmacując. Wyglądało to i śmiesznie, i sprośnie, jak w nieprzystojnym przedstawieniu o obyczajach zboczeńców, drugą ręką dziwny znak w powietrzu kreśląc.

Kolejne uderzenie chłodu o potwornej sile - marmurowy Goliat miał chyba ze czterysta kilogramów. Posąg znikł i arystokrata, który wziął go na Słowo i uratował przed zniszczeniem, rozpłynął się w szczęśliwym uśmiechu. I nawet dziurka pośrodku czoła nie mogła przegonić tego uśmiechu. Upadł, z rozrzuconymi rękami, na zawsze swój skarb przed nieszczęściami kryjąc.

Scheisse - ryknął Arnold, odwrócił się i z całej siły kopnął okularnika w szczękę. Nikt już nie patrzył na pobojowisko, nie słyszał chrzęstu kręgów, wszyscy ryli nosami w podłodze i modlili się do Zbawiciela. I tylko ja zrozumiałem, że właśnie jeden strażnik zabił drugiego. Za głupotę, za zły strzał, za to, że wolne miasto Amsterdam na zawsze straciło Dawida i Goliata...

Popatrzyliśmy sobie z Arnoldem w oczy i zrozumiałem - koniec.

Teraz miał już tylko jedno wyjście - zabić mnie.

Okularnik wywodził się pewnie z pradawnego, potężnego rodu. Nie przebaczą Arnoldowi szalonego ciosu.

Strażnik wyciągnie mnie choćby spod ziemi - teraz trzymam w garści jego życie.

Chyba ze strachu ręce zrobiły wszystko same: uderzyły w kurek, pociągnęły, bęben się obrócił, ładując nowy pocisk, szczęknął spust i huknął strzał.

Kula prześliznęła się po twarzy Arnolda, zostawiając krwawy pas na skroni. Czaszki nie przebiła, strażnik przewrócił się, ale tylko na chwilę. Szybko zaczął wstawać, ocierając zakrwawioną twarz...

Nie czekałem na dalszy ciąg.

Biegłem do wyjścia, przeskakując nad rozciągniętymi na podłodze gośćmi, gniotąc butami palce bez litości. Rozległy się dwa strzały pod rząd. Obie kule chybiły. Arnold musiał być dobrym strzelcem, ale ciężko z zalanymi krwią oczami trafić biegnącego człowieka.

Skoczyłem w drzwi. Ochroniarza restauracji, który nie zdążył rozumieć, co się dzieje, położyłem jednym ciosem, zdarłem z wieszaka czyjś drogi płaszcz - mój został na podłodze - i wybiegłem w noc. Przed restauracją już się stłoczyli gapie, wścibsko zaglądając przez okna. Wyskoczyłem w krąg światła latarni i zawyłem dziko:

- Zbóje idą! Ratuj się kto może!

Tłum jest głupi.

Jak oni wszyscy czmychnęli od restauracji! Jakby ich nożami w plecy kłuli!

Ja razem z nimi.

Ech, dobrze sobie podjadłem, ciężko teraz biec...

* * *

Byłem bezpieczny na jakieś dwie godziny. Amsterdam to nie miasteczko na Smutnych Wyspach, gdzie każdy gotów łapać zbiegłych katorżników. Można się ukryć. Tylko czy na długo? Jeśli trwa takie polowanie, jeśli całe miasto jest otoczone kordonem żołnierzy, jeśli porty zamknęli, jak długo dam radę się kryć? Przecież każdy mnie wyda - i dobrze zrobi. Sumienie będzie miał czyste, dostanie ogromną nagrodę, otrzyma wyróżnienie Domu. A że Siostra mówiła: „Nie oddawaj zbiegłego panu jego, nadejdzie dzień, że sam będziesz uciekał!” Kto by o tym pamiętał przy takim stosie pieniędzy!

Ja bym nie pamiętał.

Poszedłbym potem, pomodlił się o wybaczenie i uspokoił się.

Jeśli w pierwszej chwili, w gorączce ucieczki nie czułem strachu, to teraz strach zalał mnie jak fala. Nie ucieknę! Popełniłem błąd, licząc na odległość, popełniłem błąd, idąc do Nika.

Gdzie mój rozum i spryt? Czy przy lądowaniu mi go wytrzęsło, czy z radości wszystko z głowy wywietrzało? Zachłysnąłem się wolnością - przed dybami, chociaż nie, w dyby mnie nie wsadzą, przecież jestem hrabią. Tak jak mówił Niko, czeka mnie jedwabny sznur, stalowy topór, może nawet puchar wina. Ale najpierw przesłuchanie... w piwnicach straży nawet bez dybów umieją jeżyki rozwiązywać. Długo będą mnie męczyć, nim uwierzą, że nic nie wiem o tym przeklętym Markusie...

Deszcz przybrał na sile. Niedobrze. Wkrótce wszyscy wrócą do domów, strażnikom łatwiej będzie mnie złapać. A zbawczych ruin tu nie ma, Amsterdam tętni życiem, mieszkanie tutaj sporo kosztuje.

Szedłem przez Damrak, ulicę szeroką i ludną, która pustoszała w oczach. Zbyt szybko, myślałem ze zdziwieniem. Aż zobaczyłem herolda. Młodziutki chłopak stał na skrzyżowaniu, otulał się przemokniętym smołowanym płaszczem i krzyczał, nie żałując zachrypniętego gardła:

- Mieszkańcy i goście wolnego miasta! Straż prosi was, byście rozeszli się do domów, dla własnego spokoju i bezpieczeństwa! W Amsterdamie zauważono Ilmara katorżnika, wojska zostaną wprowadzone lada moment! Idźcie do domów, uczciwi ludzie!

Chłopak spojrzał na mnie przelotnie i nic złego nie podejrzewając, dodał od siebie:

- Opis zbója pasuje prawie do każdego obywatela! Najpierw zabiją, a potem będą wyjaśniać.

Ludzie traktowali jego słowa poważnie. Ktoś zawracał, ktoś przyspieszał kroku. Nikt nie miał ochoty zostać przebity mieczem przez pomyłkę.

Ja też zacząłem iść szybciej, jak przystało na uczciwego mieszczanina. Tylko gdzie jest mój dom?... Jest takie miejsce, które mogę nazwać swoim... ale to daleko stąd...

Dokąd pójść?

Zatrzymałem się przed witryną cukierni, zapełnionej woskowymi słodyczami pod jasną reklamą - różnokolorowe szklane litery i obwarzanki, podświetlone z tyłu lampą karbidową. Przez głowę przemknęła idiotyczna myśl - wejść do środka, przyczaić się gdzieś, przeczekać noc... ale sprzedawca z dwoma czeladnikami właśnie zamykali. Na pasach młodzieńców kołysały się pałki. Widocznie i oni się przestraszyli. Odszedłem od witryny, nim zdążyli mi się przyjrzeć.

Siostro, dopomóż...

Oderwałem wzrok od mokrej, wilgotnej nawierzchni ulicy, wzniosłem oczy do nieba i zamarłem. Przede mną, na placu wznosiła się kopuła świątyni - Raadhu, katedra Siostry Orędowniczki. Kopułę wyłożono złotem, otoczona latarniami świątynia jaśniała pośród nocy. Drzwi nadal były otwarte. Co prawda, stał w nich herold i też wykrzykiwał o katorżniku Ilmarze, ale ani wojska, ani straży nie było widać.

Czy Siostra zesłała mi objawienie? Nie jestem godzien, żeby mi tak pomagać, od spraw niebiańskich się odrywać... ale przecież... świątynia jest duża, główne wielkie świeczniki tylko w święta zapalają, można się skryć w półmroku. To nawet nie będzie grzech, gdzie mógłbym się ukryć, jak nie w świątyni Siostry, która nie odwracała się od swoich zbiegów...

Przeszedłem przez plac. Przejeżdżały powozy, zasłonięte ze względu na brzydką pogodę, ludzie wychodzili ze świątyni po wysłuchaniu wieczornej mszy, a ja szedłem przed siebie, starając się, by mój krok był twardy i pewny. Nie jestem złodziejem, nie jestem zbiegiem, zwykły mieszczanin, który spieszy, by wyznać grzech zdrady, nim wróci do żony... Na placu było jasno, jak na złość, świeciły latarnie przed świątynią, padało światło z otwartych okien. Zgodnie z tutejszymi obyczajami ludzie nie zasłaniali okien. Uczciwy człowiek nie ma nic do ukrycia - niech wszyscy widzą, jaki jest porządny, jaki ma porządny i czysty dom...

Jedno mnie tylko pocieszało - nie było widać strażników.

Świątynia była coraz bliżej, kamienne ściany jakby urosły, już można dojrzeć witraże w wąskich oknach, pokazujące bez upiększeń sceny z życia Siostry. Szkoda, że nie mogę obejść katedry dookoła, popatrzeć na każde okno, najpierw od zewnątrz, a potem od wewnątrz. Witraże zrobiono chytrze - z zewnątrz widzisz życie Siostry, tak jak je ludzie widzieli, a od środka zupełnie inaczej, tak, jak sama Siostra swoje dzieje przedstawiała... Ale nie ma czasu. A szkoda, przecież ile w swoim czasie kopii skruszono o samą tylko scenę z przewoźnikami! Wielu ludziom wydawała się obraźliwa dla Siostry. Z zewnątrz rzeczywiście, czysta rozpusta, ale spojrzysz od wewnątrz katedry, jak Orędowniczka biednemu przewoźnikowi świętego błogosławieństwa udziela i wszystkie grzechy z duszy znikają...

Piękna świątynia i słynna na całe Mocarstwo, ale nie jej piękno mi teraz w głowie.

Ominąłem zmęczonego herolda, wszedłem pod kamienne sklepienie. Ludzie jeszcze byli w świątyni. Mogę i ja poczekać. Ktoś palił świece, ktoś inny modlił się przed świętym słupem pośrodku świątyni. Ale do każdego podchodził młody zakonnik i mówił:

- Straż prosi, żeby rozejść się do domów...

- Co wam tam straż! - osadził go jakiś mieszczanin. Zuch, kapłani nie muszą się przed światem pochylać, mają inne troski.

Kupiłem świece u staruszka służebnika, chciałem dwie, ale za drobną miedzianą monetkę dostałem aż trzy. Podszedłem do obrazu Siostry, która zbója wyrażającego szczerą skruchę na dobrą drogę sprowadzała - w sam raz dla mnie - postawiłem dwie świece. Jedną za siebie, Ilmara złodzieja, żeby biedaka nie schwytali, nie dali umrzeć w hańbie. Drugą za przebiegłego Nika, który przechytrzył samego siebie, żeby się stary z biedy wyplątał i umarł własną śmiercią. A trzecią, jakby niepotrzebną, postawiłem za Markusa, młodszego księcia. W końcu nie życzył mi zła...

I jakby błogość na mnie spłynęła, poczułem wstyd, hańbę i skruchę. Gdy przed obliczem Siostry stoisz, to za wszystkie grzechy przepraszasz i szczerze żałujesz. Tylko dlaczego później to uczucie mija?

Czy naprawdę mnie schwytają? Zresztą, nie pozwolę przecież, żeby wzięli mnie żywcem. To znaczy, że umrę w grzechu? A może po to mnie Siostra do swojej świątyni przywiodła, żebym zdążył się wyspowiadać?

Zanim zrozumiałem, co robię, nogi same poniosły mnie do konfesjonałów. Niemal wszystkie były puste. Czy dobrze robię?

Siłą rozpędu podszedłem do jednego konfesjonału, zasłoniłem za sobą zasłonkę, zastukałem do okienka. I zastygłem, patrząc na lampkę oliwną przed obrazem. Może nie ma w pobliżu duchownego?

Okienko uchyliło się leciutko i niewidoczny kapłan powiedział półgłosem:

- Słucham cię, bracie mój. W imię Zbawiciela i Siostry, oczyść duszę z grzechu...

- Niejeden mam grzech, bracie... - wyszeptałem. - Cały jestem w grzechu.

- Siostrze wszystko jedno: czy jeden grzech czy życie w grzechu - uspokoił mnie zmęczonym głosem kapłan. - Mów, bracie...

- Winien jestem, albowiem odebrałem człowiekowi życie... - zacząłem. - I zdarzyło się to już siedem razy.

Kapłan pomilczał chwilę, wreszcie zapytał:

- W gniewie czy z chciwości?

- W walce, bracie mój. Ale on był strażnikiem, a ja... ja katorżnikiem.

- Ciężki jest twój grzech. Ale rzekła Siostra: „Życia broniąc, masz prawo krew przelać, tylko Zbawicielowi wiadomo, czyje życie jest ważniejsze...”. Odpuszczam ci, bracie.

O strażniku, którego na Wyspie zabiłem, nie wspominałem. Przecież Mark wziął winę na siebie, jak Zbawiciel brał winy swoich uczniów, nie ma co Siostry niepokoić.

- Winien jestem, albowiem uciekłem z katorgi - ciągnąłem. - A na katorgę zostałem zesłany za czyny przestępcze.

- Odpuszczone są twoje grzechy, bracie mój. Nie łańcuchy człowieka trzymają, lecz wola Zbawiciela. Zdołałeś uciec - nie jesteś winien przed Nim.

Poczułem, jak ogromny ciężar spada z duszy. Po chwili zastanowienia dodałem jeszcze, przypominając sobie restaurację:

- Winien jestem, bo wprawdzie nie z mojej ręki, ale przeze mnie zginął człowiek, doszło do zniszczenia i paniki...

- Mów tylko o czynach, które sam popełniłeś - poprawił kapłan. - To nie grzech, nie mam o co Siostry prosić.

- Winien jestem, bo godzinę temu skradłem cudzy płaszcz. Potrzeba mnie zmusiła.

- Ci, którzy jedzenie czy ubranie kradną, nie są winni ani przed Siostrą, ani przed Zbawicielem. Bój się gniewu ludzkiego.

Sługa Boży był już chyba zmęczony odpuszczaniem ludzkich grzechów. Widocznie grzechy innych były większe od moich. Zastanowiłem się, co jeszcze powinienem wyznać:

- Winien jestem, bowiem rozgniewał się na mnie Dom. Rozgniewał niepotrzebnie, ale tego nikt nie wie.

Kapłan milczał. Dziwne. Gniew władzy świeckiej akurat odpuszczają od razu, tym bardziej gniew niesprawiedliwy... to przecież nawet nie grzech, tylko...

- Jak brzmi twoje imię, bracie? - zapytał kapłan. Drgnąłem. Nie powinien o to pytać!

- Jakie jest twoje imię, bracie mój w Siostrze?

- Ilmar - wyszeptałem. - Ilmar złodziej.

- Ten Ilmar, który uciekł z katorgi na Smutnych Wyspach wraz z młodszym księciem Domu Markusem? Na szybowcu, za zgodą awiatora Helen?

To już nie wyglądało na spowiedź, lecz na przesłuchanie Straży...

- Tak... - przyznałem się.

Kapłan odpowiedział nie od razu.

- Grzechu w tym nie ma, ale... jako pokutę powiedz siedem razy „Chwała tobie, Siostro”. Nie ociągając się, ale i bez pośpiechu.

Już wiedziałem, co się świeci, ale pokornie czekałem.

- I nie wychodź z konfesjonału. Czekaj, bracie mój, a ja przyjdę.

- Po co? - wyszeptałem. Ale okienko już się zamknęło.

Co robić? Nie wolno się spowiednikowi sprzeciwiać ani pokuty nie wypełnić. Co robić?

- „Chwała tobie, Siostro, radość radości naszej, smutku ukojenie, przewinienia karo...” - zacząłem. Ugryzłem się w język. Wszystko we mnie krzyczało: „Uciekaj!” Wszystkie złodziejskie nawyki ożyły, buntując się przeciw oczekiwaniu. Ale jak mogłem teraz uciec?

- „Chwała tobie, Siostro” - zacząłem znowu, z trudem zmuszając się, żeby nie klepać modlitwy. Może zdążę zmówić modlitwę i wyjść... Ale kapłan widocznie dokładnie wiedział, ile czasu zajmuje droga od jego konfesjonału do mnie. Ledwie zdążyłem siódmy raz powiedzieć: „Ku radości naszej...”, gdy zasłona w konfesjonale została odsunięta.

Straży nie było: ani miejskiej, ani świątynnej. Chociaż tyle.

Tylko spowiednik, w białym płaszczu z odchylonym kapturem, z wyglądu mój rówieśnik, co prawda bardziej wątły, za to w oczach prawdziwa wiara, nie taka jak u mnie. Patrzył na mnie z lekkim wstrętem i mimowolną ciekawością. Cóż, na to się już nic nie poradzi.

- Ilmar złodziej? - zapytał jeszcze raz spowiednik.

- Tak, bracie mój...

- Załóż to.

Rzucił na podłogę jakieś zawiniątko. I od razu, jakby zawstydzony swoim gestem, podniósł je, rozwinął, dał mi do rąk. To była sutanna, taka sama jak jego.

- Załóż ją bracie, nasuń kaptur i idź za mną.

- A grzechy?... - Zapytałem na wszelki wypadek. Nie wygłosił tradycyjnej formułki!

- W imię Zbawiciela, Siostry, i świętego Słowa, odpuszczam ci grzechy, bracie mój. Odejdź w pokoju.

Po chwili zastanowienia dodał:

- Idź za mną...

Rozdział trzeci,

w którym proszę o odpuszczenie grzechów i dostaje coś niecoś jako dodatek do tytułu

W sutannie spowiednika, narzuconej na mój skradziony płaszcz, wyglądałem jak bardzo duży, nawet gruby duchowny. Wśród sług Siostry rzadko się tacy zdarzają, wielu rezygnuje z męskości, dręcząc grzeszne ciało, ale nie pozwalają sobie tyć. Słudzy Siostry w latach wojen walczyli nie gorzej od pretorianów, to nie kapłani Zbawiciela, którym zabroniono przelewać cudzą krew.

Na szczęście świątynia pustoszała i nikt mi się nie przyglądał. Dość szybko doszliśmy do niepozornych drzwi, gdzie wiernym nie wolno wchodzić. Obejrzałem po raz ostatni pustawą salę - idealny moment, żeby skryć się za ławą albo bogatą draperią na ścianach...

- Nie zostawaj w tyle, bracie mój - rzucił kapłan, nie odwracając się. Pogodziłem się z losem i poszedłem za nim.

Za drzwiami był korytarz, bez okien, słabo oświetlony, świeciły tylko niektóre lampy. Za to pod sufitem były wygodne belki, na których można zawisnąć, przyczaić się. Na górze nikt nie będzie szukał...

Tfu, co też mi po głowie chodzi!

Złodziejskim okiem na święte miejsce patrzę!

Mój spowiednik szedł szybko, musiałem nieźle wyciągać nogi, żeby nie zostać w tyle. Dwa razy spotkaliśmy kapłanów w zwykłych, ciemnożółtych strojach. Nawet na mnie nie spojrzeli, może jest ich tu tylu, że się wszyscy nie znają, a może często mają gości z innych świątyń. Było bardzo cicho i to głuche milczenie pozbawiało mnie resztek woli, ostatków sił... Gdyby teraz duchowny powiedział: „Wyjdź i oddaj się w ręce Straży” - poszedłbym...

Za zakrętem korytarza zobaczyłem staruszkę, która na kolanach mydlaną wodą myła podłogę. I ten zwykły widok jakby mnie otrzeźwił. Wydawałoby się, nic takiego, postanowiła dobra kobieta w ten sposób Siostrze posłużyć, chwała jej za to. Ale napięcie spadło.

Błądziliśmy jeszcze jakiś czas po korytarzach, przy czym wydawało mi się, że kapłan specjalnie tak prowadzi, żeby mi się wszystko poplątało. W końcu otworzył mocne dębowe drzwi, gestem kazał wejść mnie i wszedł sam. Potem wyjął zapałki, też zupełnie zwyczajne, których czasem marynarze używają, przesunął po ścianie, zapalił słabą, oliwną lampkę.

- Siadaj, bracie mój.

Pokoik był malutki i bardzo skromny. Na podłodze leżał wprawdzie dywan, ale to była konieczność, wokół zimny kamień - ani kominka, ani okna, ani drewnianych płyt. Stało zwykłe wąskie łóżko, mały stolik, twarde krzesło. W szczelinę pomiędzy kamieniami wetknięto mocne pałki - wieszak - na nim jakieś ubranie. Obraz Siostry, prosty, jak u biednego chłopa. Na stoliku lampa, dzban z wodą, gliniany kubek, karta papieru i wieczne pióro.

Asceta.

Duchowny delikatnie zamknął pióro i schował do kieszeni - jakby się zawstydził takiego luksusu. Pióro rzeczywiście było porządne - rzeźbione, bambusowe, z miedzianymi pierścieniami. Kapłan usiadł na łóżku, ja na krześle, innej możliwości nie miałem.

- Chcę zadać ci kilka pytań, bracie mój. Odpowiadaj uczciwie, nie grzesz. Naprawdę jesteś Ilmarem złodziejem, poszukiwanym w całym Mocarstwie?

- Naprawdę - odpowiedziałem. - Czemu pytasz, bracie? Kto chciałby się za mnie podawać?

- Już to robili - wyjaśnił spokojnie duchowny. - I u nas, i w innych miastach. Chorych ludzi jest na świecie wielu, zawsze znajdą się tacy, którzy gotowi są dowolny grzech na siebie wziąć, byle się chełpić.

- Czym tu się chełpić... - wyszeptałem do samego siebie. - Jestem Ilmar.

- W takim razie powiedz, kogo spotkaliście po drodze ze Smutnych Wysp?

Ale pytanie.

- Nikogo nie spotkaliśmy... - odparłem.

Duchowny westchnął, patrząc na mnie z wyraźnym rozczarowaniem.

- A! - wykrzyknąłem, uświadamiając sobie, o co mu chodzi. - Spotkaliśmy statek, imperialny liniowiec...

Oczy spowiednika zabłysły.

- Co robiliście na brzegu?

- Nic... - zająknąłem się. - To znaczy...

Czekał.

- Gdy chłopiec poszedł, zajmowaliśmy się miłością z Helen. Ale nie z żądzy, tylko z przestrachu! Przecież to nie grzech?

Kapłanowi drgnął kącik ust - czyżby kastrat? Sądząc po głosie i figurze - chyba nie...

- Nie... dla świeckiego człowieka - nie. Jeśli wszystko było z dobrej woli...

Przerwał sam sobie.

- Co podarował ci Markus, młodszy książę Domu?

Na wszystkie poprzednie pytania najwyraźniej znał odpowiedzi i pytał, żeby mnie sprawdzić. A teraz... teraz jego ton się zmienił.

- Tytuł. Książę uczynił mnie hrabią Smutnych Wysp.

- Jeszcze.

- Kindżał - pod bacznym spojrzeniem kapłana sięgnąłem pod płaszcz, dotknąłem pochwy, kupionej jeszcze w Lusitanii i wyjąłem kindżał.

Nie podawałem mu broni, zresztą nie prosił o to. Rzucił na nią krótkie spojrzenie.

- Jeszcze?

- Nic więcej - powiedziałem zdecydowanie. - On sam jest nędzarzem, zbiegłym księciem. Gdy wylądowaliśmy na brzegu, byłem od niego bogatszy.

- Załóżmy, Ilmarze... - duchowny chyba uwierzył, że jestem zbiegłym katorżnikiem. - Po co przyszedłeś do świątyni?

- Wyspowiadać się Siostrze... ukryć się...

Duchowny na moment złożył dłonie w łódkę, przymknął oczy, bezgłośnie poruszył wargami, pewnie krótka modlitwa do Siostry.

- Spłynęła na ciebie łaska Siostry, Ilmarze. Prowadziła cię Jej ręka. Podziękuj Siostrze, podziękuj Zbawicielowi.

Na wszelki wypadek wyszeptałem modlitwę dziękczynną. Zresztą, po drodze do Amsterdamu nic innego nie robiłem.

- Nazywam się brat Ruud - powiedział spowiednik. - Ukryję cię przed Strażą.

- Co?

Czegoś takiego nie mógłbym sobie wyobrazić nawet w najbardziej szalonych marzeniach. Oczywiście, słudzy Siostry nie wydadzą zbiega Straży, tego zabroniono im wprost. Kapłan mógł mi dać radę, nawet monetę - błogosławieństwo Siostry z tobą, ratuj się, nieszczęsny.

Ale żeby ukrywać!

Narażać się na gniew Domu!

Sprawy świeckie są odległe od spraw wiary i władca nie ma władzy nad Kościołem, to prawda... ale przecież nie jestem tępym chłopkiem z zapadłej wsi, który stawia miejscowego pastora ponad gubernatorskim namiestnikiem. Jeśli Władca zechce, z Kościołem będzie źle. No, może nie z samym Kościołem. Nikt przy zdrowych zmysłach się na Kościół nie porwie. Ale Bogu służą zwykli ludzie, którzy chodzą po ziemi. Surowe spojrzenie Siostry czy miłosierny wzrok Zbawiciela nie zdoła ustrzec ich przed wszystkimi nieszczęściami. Zdarzyło się przecież, choć rzadko się o tym wspomina, że Władca Klodiusz, któremu Kościół odmówił prawa do drugiej żony w legalnym małżeństwie, usunął Sukcesora. Jak? - o tym legendy milczą, a duchowni nie lubią mówić. Podobno zjechali się biskupi ze wszystkich prowincji (od Lusitanii do Bohemii) i wybrali Panu nowego przybranego syna.

Nie będzie Kościół szukał zwady z Władcą... nie będzie...

Spojrzałem na duchownego, ale jego wzrok był twardy i niewzruszony.

- Jesteś pod moją opieką, bracie Ilmarze - powiedział. - Ukryję cię.

- Czemu? - zapytałem.

- Żeby nie schwytała cię straż. Miasto pełne jest wojska...

- Aż taki głupi nie jestem, bracie Ruud. Pytam, dlaczego chcesz mnie ukryć?

- Siostra nakazała ratować nieszczęsne zbłąkane dusze...

- Bracie Ruud! Miłość Siostry jest bezgraniczna, a dusze jej sług pełne są dobroci. W takim razie powiedz mi, dlaczego na placach traci się morderców, dlaczego złodziejom odcina się palce, a zbiegłych chłopów uczy rozumu chłostą? Odpowiedz, czemu nie ukryliście ich wszystkich? Wtedy uwierzę, że niczego ode mnie nie potrzebujesz.

- Uratowanie wszystkich nie jest w ludzkiej mocy. Gdy możemy pomóc, pomagamy...

- Bracie Ruud, dla ciebie kłamstwo to podwójny grzech - zauważyłem.

Duchowny szybko złożył ręce, wyszeptał modlitwę. Widocznie moje słowa trafiły w sedno, poczuł w sobie kłamstwo, próbę uchylenia się od odpowiedzi.

- Masz rację, bracie Ilmarze - rzekł po skończeniu krótkiej modlitwy. - Kościół nie może uratować każdego zbiegłego katorżnika ani sprzeciwiać się świeckiemu sądownictwu.

- To dlaczego chcesz ukryć mnie?

- Sukcesor Juliusz, Przybrany Syn Boży, rozkazał wszystkim sługom Zbawiciela i Siostry dostarczyć do niego Ilmara złodzieja oraz młodszego księcia Markusa...

Drgnąłem.

Do samego Sukcesora?

Czy to znaczy, że sam Pasierb Boży chce mnie widzieć? Mnie - katorżnika? Po co?

- Czy będziesz posłuszny woli Sukcesora Juliusza?

- Będę - kiwnąłem głową. - Będę, bracie mój.

I nagle złośliwa złodziejska natura ocknęła się w mnie:

- A gdybym odmówił, bracie Ruud? Czy zawołałbyś Straż? A może zmusił mnie do podróży?

- Nie sądź o tym, co nie zostało uczynione - odpowiedział spokojnie kapłan. - Wiem, że jesteś człowiekiem pobożnym i czcisz Pana. Czemu miałbyś sprzeciwiać się świętej woli?

Skinąłem głową.

- Dobrze, bracie Ruud. Będę posłuszny woli Sukcesora. Powierzam się twojej opiece, gotów jestem pójść z tobą.

- Poczekaj - rzekł niechętnie kapłan. - Poczekaj, bracie Ilmarze, to nie takie proste. Nie mogę tak po postu doprowadzić cię do Sukcesora Juliusza. Ściany mają uszy, a ludzie języki. Dom ma wobec ciebie inny plany, Ilmarze. Jeśli Straż dowie się, że tu jesteś...

Przez chwilę zobaczyłem szaloną, niemożliwą scenę - Straż szturmuje świątynię, a kapłani idą z mieczami w bój...

W co ja się wplątałem?

- Nie mam prawa mówić nikomu, że jesteś w świątyni. - Rund jakby rozmyślał na głos. - Wszystko może się zdarzyć, jeśli przeleje się krew...

Biada mnie, grzesznemu!

- Jestem tylko niegodnym i słabym sługą Bożym - Ruud popatrzył na mnie. - Nie zdołam sam dowieźć cię do Urbisu. Pójdziemy do biskupa i wyznasz mu, kim jesteś. Ale nikomu więcej! Rozumiesz?

- Tak, bracie mój - wyszeptałem. - Czy mogę się napić?

- Pij, Ilmarze. Ugaś pragnienie. Ale nie mam nic prócz czystej wody... Chciwie wypiłem pełny kubek. Woda nie była już ani specjalnie czysta, ani świeża. Stała tu co najmniej od wczoraj. Wiem, że brat Ruud jest ascetą, ale wybacz, Siostro, nawet teraz wolałbym łyk lekkiego wina...

Byłem przekonany, że rezydencja biskupa będzie na górze, pod samym dachem świątyni. Ale nie szliśmy zbyt długo. Biskup jest pewnie starym człowiekiem, jak mogłem o tym nie pomyśleć, pewnie ciężko by mu było wspinać się tak wysoko...

Tutaj już dało się zauważyć ochronę. Też duchowni, tylko w purpurowych szatach, z krótkimi mieczami z brązu, na które zezwoliła Siostra. Oszukańcze miecze - zrobione ze specjalnego brązu, pewnie nawet droższe niż ze stali.

Nikt nas nie zatrzymywał. Widocznie brat Ruud cieszy się pewnymi względami i biskup go przyjmuje. Ominęliśmy dwa posterunki, zatrzymaliśmy się przed drzwiami, niczym nie różniącymi się od innych. Ruud cichutko zastukał. Minęła minuta i drzwi się otworzyły. Na progu stał młody mężczyzna, tak samo blady i jaśniejący wiarą jak Ruud.

- Dobry wieczór, bracie Kastorze...

- Dobry wieczór, bracie Ruud...

Kastor spojrzał na mnie przelotnie, ale o nic nie pytał.

- Musimy porozmawiać z jego przewielebnością.

- Brat Ulbricht szykował się właśnie na spoczynek...

- Służenie Siostrze nie zna odpoczynku...

Jakie tu u nich wszystko proste! Kastor odsunął się, zwalniając przejście. Weszliśmy do wielkiej sali, przypominającej kancelarię urzędnika. Stoły, zawalone papierami, szklane naczynie, w którym namoczono kilkanaście piór, by wchłaniały atrament. Pod ścianą stała mechaniczna maszyna licząca, połyskująca smarem, miedzianymi kółkami zębatymi i śrubkami.

Oho! Czyżby świątynia miała aż taką potrzebę prowadzenia buchalterii?

- Zapytam brata Ulbrichta... - powiedział Kastor bez szczególnego entuzjazmu. Dopiero teraz zauważyłem jeszcze jedne drzwi w ścianie. Dlaczego biskup Amsterdamu, brat w Siostrze - Ulbricht, miałby spać obok kancelarii?

Kapłan poszedł w stronę drzwi, ja podszedłem do okna. Wyjrzałem. Na placu płonęły latarnie, w ich świetle błyszczały kolczugi na skórzanych kurtkach strażników. Wokół świątyni przechadzały się dwa albo trzy patrole.

Zdążyłem w samą porę.

- Wejdźcie, bracia - zawołał nas cicho Kastor. - Jego przewielebność przyjmie was.

Brat Ruud wziął mnie za rękę - jakby się bał, że rozpłynę się w powietrzu albo zacznę uciekać. Odprowadzani spojrzeniem Kastora weszliśmy do sypialni biskupa.

Tak. Nasz brat w Siostrze nie był ascetą.

Drogi perski kobierzec zaścielał całą podłogę. Ściany obwieszone były dywanami, gobelinami, obrazami - a na każdym wyszyto, utkano, namalowano oblicze Siostry. To pewnie dary parafian. Ale mimo wszystko te góry piernatów bardziej pasowałyby do sypialni starej arystokratki niż do pokoju osoby duchownej.

Meble również były kosztowne, zrobione z przepychem, a już łóżko - niskie, szerokie, z żelaznymi gałkami, ozdabiającymi oparcia - powinno stać w sypialni bogatego hultaja, a nie kapłana...

I ten zapach - cóż to, perfumy i wonne olejki rozpylone w pokoju? Do czego to podobne?

Ale gdy zobaczyłem biskupa, wszystkie złośliwe, niedobre myśli od razu wywietrzały mi z głowy.

Biskup Amsterdamu, brat w Siostrze Ulbricht, był sparaliżowany. Siedział w lekkim drewnianym fotelu na kółkach, ubrany tylko w koszulę nocną. Jeszcze nie starzec, ale już w podeszłym wieku. Wysuszony, przykryte pledem nogi były cienkie i nieruchome.

- Poczekaj za drzwiami, bracie Kastorze... - powiedział biskup.

Duchowny za naszymi plecami w milczeniu wyszedł, przymykając drzwi.

- Dobry wieczór, bracie Ruud - powiedział półgłosem biskup. - I tobie, nieznajomy bracie. Wybaczcie, że nie wstaje, ale teraz nie wstałbym nawet przed Pasierbem Bożym...

Padłem na kolana. Dopełzłem do biskupa, przypadłem ustami do wątłej ręki:

- Pobłogosławcie mnie, święty bracie. Pobłogosławcie, albowiem jestem grzeszny i nieuczciwy.

Od brata Ulbrichta płynął ciężki zapach niemocy, dlatego w pokoju tak pachniało perfumami, żeby zabić zapach chorego ciała... dlatego sypialnia biskupa jest obok kancelarii - biskup nie ma sił ani zdrowia, żeby się ruszać.

- Przyjmij moje przebaczenie - powiedział spokojnie biskup. - Jak mam cię zwać, bracie?

- Ilmar, Ilmar Przebiegły. Złodziej.

Ręka biskupa drgnęła.

- Ten Ilmar?

- Tak, święty bracie...

- Ruud?

- To on, wasza przewielebność - rzekł kapłan. - Zapytałem o wszystko, co było w tajnym liście. Jego odpowiedzi zgadzały się.

Łzawiące oczy brata Ulbrichta wpatrzyły się we mnie.

- Podwiń prawy rękaw, bracie Ilmarze.

Posłuchałem.

- Skąd masz tę szramę?

- To jeszcze z dzieciństwa, wasza przewielebność - wyszeptałem. - Spadłem z drzewa. Wszystkim mówię, że to ślad od chińskiej szabli, ale to kłamstwo. Tak naprawdę to ślad od ostrego kamienia.

- Co skradłeś z pogańskiej świątyni w Salonikach, siedem lat temu?

- Nie było tam nic cennego, święty bracie... kilka starożytnych papirusów, nie zdołałem ich odczytać, a nikt nie dał dobrej ceny... ofiarowałem je świątyni Siostry w Atenach...

Brat Ulbricht uśmiechnął się.

- A gdyby dali ci dobrą cenę?

- Sprzedałbym, wasza przewielebność. Grzeszny ze mnie człowiek.

- Wszyscy grzeszymy... - biskup popatrzył na Ruuda. - Łaska Siostry jest z nami, bracie. To rzeczywiście złodziej Ilmar. Znam również inne pytania, ale nie będą potrzebne. To Ilmar Przebiegły. Złodziej nad złodziejami, mistrz, grabieżca starożytnych grobowców...

- Wybacz mi, święty bracie...

- Zostało ci wybaczone. Już wybaczone. Odpowiadaj na pytania, a wszystko będzie dobrze.

Skąd w słabym ciele tyle siły? Od razu się uspokoiłem, niczym niemądre dziecko, po raz pierwszy słuchające tajemnic wiary...

- Bracie Ruud, kto jeszcze o nim wie?

- Nikt, bracie Ulbrichcie. Ilmar się spowiadał i ja zrozumiałem, kogo przed sobą mam.

- Ręka Siostry... - powiedział znowu biskup i złożył dłonie. Poszedłem za jego przykładem i przez minutę wszyscy trzej się modliliśmy.

- Powiedz mi, Ilmarze, gdzie jest książę Markus?

- Nie wiem, święty bracie...

- Mów prawdę, Siostra słyszy cię przeze mnie...

- Nie wiem, bracie Ulbrichcie! Wtedy na brzegu on jakby się pod ziemię zapadł! Próbowałem go odszukać, ale nie zdołałem.

- Po co go szukałeś?

Wzruszyłem ramionami. Jeśli Siostra mnie teraz słyszy, to pewnie również widzi. Zrozumie. Co mogę powiedzieć, jak wyjaśnić? Że przywiązałem się do chłopca, że chciałem wyjaśnień, pragnąłem pomóc...

- Odpowiedz, Ilmarze.

- Nie wiem. Nie chciałem mu zrobić krzywdy.

- Słusznie. Niechaj przeklęty będzie ten, kto go zabije, niech zakosztuje chłodu piekielnego i lodowatych pustyń... a o karę na Ziemi zadbają słudzy Siostry!

Drgnąłem. W oczach biskupa zapłonął taki ogień... taka święta wiara... Jakby mówił nie o chłopcu, zdradzonym przez krewnych, przeklętym przez Dom, lecz o jedenastu zdrajcach, którzy oddali Zbawiciela tłumowi...

- Nie bój się, Ilmarze... - biskup wyczuł moje zmieszanie. - Nie do ciebie skierowany jest mój gniew. Więc nie wiesz, gdzie jest Markus?

- Nie.

Biskup westchnął. Zamyślił się. Brat Ruud stał z boku, niemy, nieruchomy, wyglądał, jakby oduczył się nawet oddychania.

- To niemożliwe, żebyś przyszedł tu przypadkiem... ręka Siostry cię prowadziła. Bracie Ilmarze, powiedz, co dał ci chłopiec?

- Tytuł...

- Marność! Co jeszcze?

- Kindżał.

- Pokaż mi go.

Brat Ulbriht obracał w ręku kindżał, wpatrywał się we wzory na rękojeści i ostrzu, w groźny profil wygrawerowanego orła. Ruchy biskupa były umiejętne i ostrożne - musiał należeć do straży świątynnej, widać było, że umie się obchodzić z bronią.

- Tak, tak... rzeczywiście, kindżał Domu. - powiedział bez zainteresowania i oddał mi broń. - To wszystko?

- Wszystko, święty bracie.

- Powiedz, czy chłopiec nauczył cię Słowa?

- Nie.

- Czy słyszałeś, co mówi, gdy sięga w Chłód?

- Nie... szeptał samymi wargami.

- Ruchy rąk? Pozycja? Odstęp pomiędzy Słowem i Chłodem?

Milczałem, zbity z tropu niespodziewanym gradem pytań.

- Wasza przewielebność... - odezwał się Ruud. - Umiejętny magnetyzer będzie umiał, jak sądzę, pogrążyć Ilmara we śnie. Wtedy przypomni sobie wiele rzeczy...

- Tak, zapewne...

Biskup jakby osłabł. Nie spełniłem pokładanych we mnie oczekiwań... Czy każe mnie teraz wyrzucić ze świątyni - na plac, na pastwę rozwścieczonych strażników?

- Przynajmniej poznamy odstęp i motoryczną frazę Słowa - mówił Ruud. - Możliwe, że w magnetycznym śnie Ilmar zdoła wygłosić formułkę, odtworzyć ją z ust chłopca.

- To i tak nic nie da - sprzeciwił się biskup. - Nic...

- Ale Siostra przywiodła Ilmara do nas!

- Może po to, byśmy go ukryli. Zasłużył na opiekę Siostry, już choćby za uratowanie Markusa z katorgi.

- Ale jeśli istnieje choćby najmniejsza szansa...

- Oczywiście - biskup podniósł wzrok na Ruuda. - Jesteś młody, pełen nadziei i optymizmu. Płoniesz świętym ogniem ascezy. Masz rację, bracie Ruud, to ja jestem zbyt stary i chory, by wierzyć w płonne nadzieje... Bracie mój, zawieziesz Ilmara do Rzymu. Zaprowadzisz go do Sukcesora Zbawiciela i jeśli będzie na to wola Boża, on pomoże nam... pomoże nam wszystkim. Bracie Ruud, podejdź do mnie!

Po chwili kapłan klęczał obok mnie. Biskup położył rękę na jego głowie i wygłosił:

- Imieniem Siostry i jej wolą... na chwałę Zbawiciela, nadaję ci godność świętego paladyna. Zdejmuję z ciebie wszystkie obietnice i ślubowania, zwalniam z nowych - dopóki nie dojedziesz do Rzymu i nie doprowadzisz złodzieja Ilmara do Pasierba Bożego! Od teraz wszystko jest w twojej woli, nie ma, a także nie będzie grzechów na twoim sumieniu, każdy twój postępek w imię wypełnienia misji jest miły Zbawicielowi i Siostrze!

Ruud zadrżał.

Trudno, żeby nie. Mnie całe ciało zdrętwiało ze strachu. Święty paladyn to nawet nie biskup, nie kardynał. Tę godność nadaje się człowiekowi, który w imię wiary nie szczędzi siebie i innych, który musi dokonać takich rzeczy, by cały świat zachwycić! I to wszystko tylko dlatego, żeby dostarczyć mnie do Urbisu, w imię słabej nadziei, że coś sobie przypomnę, biskup gotów jest wziąć na siebie taką odpowiedzialność - poprzez siebie wszystkie grzechy Ruuda, przeszłe i przyszłe, przenieść na bezgrzeszną Siostrę?

I wtedy biskup wypowiedział Słowo.

Poczuliśmy lodowaty wietrzyk. Brat Ulbricht sięgnął w nicość... i wyjął malutki błyszczący przedmiot. Stalowy słup na jedwabnej nici, święty znak...

- To słup z żelaza, którego dotykał Zbawiciel... - powiedział spokojnie biskup. Nie było w jego głosie czci, jedynie zmęczenie. - Noś go jako znak świętej walki, bracie Ruud. Ci, którzy wiedzą, rozpoznają go. To wszystko. Niech wiara będzie zawsze z tobą.

- Niech wiara będzie ze mną, bracie Ulbricht - wyszeptał Ruud, przyjmując święty słup w złożone dłonie. Pocałował go, troskliwie założył na szyję.

- Idź. Weźmiesz mój powóz. Niech brat Kastor przygotuje rozkaz. Jedź, nie zwlekając. Nikomu teraz nie można wierzyć. Nikomu, rozumiesz?

- A jeśli zatrzyma nas straż?

- Powiedz, że jedziecie... nie, nie do Rzymu. Dokądkolwiek, podaj dowolne inne miasto. Brat Ilmar niech również przebierze się w nasze szaty, poda za duchownego...

- Jakże ja mogę, bracie Ulbricht? - zapytałem.

Biskup westchnął:

- Masz racje. Nie warto zaczynać świętej sprawy od oszustwa. Bracie Ilmar, czy mocna jest twoja wiara?

- Mocna, święty bracie...

- Wierzysz, że Zbawiciel to przybrany syn Boży, pierwszy z jego synów ziemskich, że Siostra, to jego przybrana siostra, pasierbica Pana naszego?

- Wierze...

- Nie wyrzekłeś się naszej wiary, nie czyniłeś odstępstw od niej, choćby w najmniejszym stopniu? Nie dokonywałeś pogańskich obrządków, nie modliłeś się do fałszywych bożków, nie znieważałeś świętego słupa i cudów Słowa Pańskiego?

- Nie, wasza przewielebność...

- Dobrze. Łaską Zbawiciela i Siostry, niegodny bracie mój, daruję ci godność świętego misjonarza, prawdziwe Słowo wiary w ciemność niosącego. Odpuszczone są grzechy twoje.

Nie miałem sił, by odpowiedzieć. Pocałowałem słabą rękę biskupa, ujmując ją, zgodnie z obyczajem, w swoje złożone dłonie. Tylko pomyślałem, że los człowieka jest niczym zabawka w ręku Najwyższego. Dwa tygodnie temu byłem zbiegłym złodziejem. Powiedzmy, że katorżnikiem być nie przestałem, ale dodatkowo zostałem hrabią Smutnych Wysp i świętym misjonarzem.

Igraszki losu.

- Idźcie - powiedział biskup.

- Bracie Ulbricht, czy brat Kastor jest wam oddany? - zapytał Ruud, nie wstając z kolan.

- O ile wiem, tak. Ale nie wiem, czy jest oddany tylko mnie.

- Czy jest dla was dobry?

- Tak. Bardzo dobry i troskliwy.

Oczy biskupa stały się smutne.

- Wasza przewielebność, jak mam postąpić?

- Nie ma grzechu na twoim sumieniu, bracie Ruud.

Wstaliśmy z kolan. Biskup wyciągnął rękę, wziął z łóżka dzwonek, zadzwonił. Po kilku sekundach drzwi sypialni otworzyły się.

- Bracie Kastorze - powiedział cicho biskup. - Przygotuj wszystkie rozkazy, jakie poleci ci brat Ruud, święty paladyn Siostry.

Brat Kastor drgnął. Pochylił głowę.

- Odpuszczam ci wszystkie grzechy, bracie Kastorze - dodał biskup.

Nie zrozumiał. Już nawet ja wszystko zrozumiałem, a brat Kastor nie. Wypisał dokumenty, które wskazał Ruud, zapieczętował, podpisał, podpis biskupa już na nich był. Ukradkiem spoglądałem na drzwi prowadzące z kancelarii do sypialni - może biskup zmieni zdanie, może podjedzie na swoim krześle, zawoła...

- Wszystko przygotowane - powiedział brat Kastor, podając papiery Ruudowi. Ten wziął je w milczeniu i błyskawicznym ruchem - niejeden zbój by mu pozazdrościł! - wyjął cienki sztylet.

- Wybacz, bracie Kastorze - powiedział święty paladyn, wbijając ostrze w pierś sekretarza.

Nie wydając żadnego dźwięku, Kastor runął na podłogę. Otwarte oczy ze zdumieniem patrzyły na brata w Siostrze.

- Odpuszczam ci grzechy - powiedział Ruud - przebaczam ci, że byłeś szpiegiem Domu, wybaczam to, co uczyniłeś i co chciałeś uczynić.

Twarz Ruuda nawet nie drgnęła. W jego oczach nie było złości ani tym bardziej żalu.

- Idziemy, bracie mój Ilmarze - Ruud odwrócił się do mnie. - Musimy jeszcze wybrać szaty dla ciebie, spakować się, wydać polecenia w stajni... Chodźmy, nie ma czasu.

Rozdział czwarty,

w którym mnie uczą bogobojności, a ja uczę rozumu

Na widok rozkazów podpisanych przez samego biskupa i jego nieżyjącego sekretarza - choć o śmierci brata Kastora nikt jeszcze nie wiedział - wszyscy dostojni bracia przejawili gorliwość.

Ruud od razu odesłał mnie do swojej celi. Siedziałem tam, wpatrując się tępo w maleńki obraz Siostry, wiszący na ścianie.

Powiedz mi, Orędowniczko, czy naprawdę trzeba było zabijać kapłana? Nawet jeśli był zausznikiem Domu... przecież w świątyni są piwnice, cele dla braci, którzy zawinili. Coś w rodzaju wiezienia.

Zamknąć, i po kłopocie...

Ale nie, zabił go. Bez wahania, od razu. Jeden brat zabił drugiego.

Czego w takim razie ja się mam spodziewać? Jeśli interesy wiary zmuszają świętych braci do wymordowania się? Kimże dla nich jestem? Tytuł błazeński, godność przelotnie nadana - czy to powstrzyma brata Ruuda? Powiem wszystko, co wiem, Sukcesorowi Juliuszowi, przestanę być potrzebny i...

Myśli były nieprzyjemne. Ciężkie, niemal grzeszne. Bez zezwolenia Siostry święty paladyn nie popełniłby grzechu. Jeśli Siostra pozwoliła, to znaczy, że Ruud postąpił słusznie!

Ale Siostra jest daleko, w królestwie niebieskim. A człowiek jest omylny. Czy rację miał biskup Ulbricht, nadając dostojeństwo bratu Ruudowi? Czy to Siostra przemówiła jego ustami?

Przypomniałem sobie blask w oczach biskupa, gdy zaczął mówić o księciu Markusie, i poczułem się nieswojo. Święty brat wiedział coś takiego, czego nawet brat Ruud nie wiedział. A już tym bardziej ja. Coś bardzo ważnego o zbiegłym małym księciu.

Nie warto mieszać się do spraw wielkich tego świata! Na wszystkie moje atutowe szóstki przygotowali po asie. Stanę się niepotrzebny - zmiotą mnie.

Za drzwiami rozległy się kroki - szybkie, pewne. Wszedł brat Ruud. Nie od razu go poznałem.

Miał na sobie malinowy płaszcz z niebieską oblamówką. Płaszcz duchownego-bojownika, który włada bronią i słowem prawdziwej wiary. Przy pasie długi miecz. Już po surowym pięknie rękojeści i pochwie, domyśliłem się, że klinga jest dobra. Skórzane buty, na piersi święty słup. Nie schował go pod płaszcz, może to i dobrze, więcej szacunku wzbudza w otoczeniu...

- Ubieraj się, bracie Ilmarze.

Dal mi szatę misjonarza. Wszystko zrobione z bladożółtego sukna, niepozornego i skromnego. Nieczęsto można ją ujrzeć w krajach Mocarstwa. Los misjonarza to niesienie światła wiary dzikusom, do dżungli, na pustynię, na bagna. Czasem, rzadko, można takiego spotkać w portowym miasteczku, jak śpieszy na statek, w podróż do obcych ziem. A jeszcze rzadziej stamtąd wracają...

Może i mnie czeka taki los? Gdy opowiem wszystko, co wiem, przypomną mi - nie na darmo nadano ci godność. Wyślą mnie do Konga, Kanady, Nipponu albo na inne peryferie świata. Nieś światło wiary, były złodzieju Ilmarze...

Myślałem o tym wszystkim, przebierając się pod bacznym spojrzeniem Ruuda. Niby mnie nie obszukiwali, ale teraz i tak mój towarzysz dowiedział się, co mam przy sobie. Pieniądze widział i drobiazgi, w rodzaju grzebyka czy kieszonkowego neseserka toaletowego, i kulomiot.

- Strzelać umiesz? - zapytał brat Ruud.

- Niby tak.

- Dobrze. Droga będzie trudna.

I to wszystko. Wyszliśmy z celi i ruszyłem za swoim nowym towarzyszem po niekończących się korytarzach. Stajnia była niezupełnie przy świątyni. Okazało się, że do niej prowadzi pod placem podziemny tunel. Podziemia wielkich miast pełne są takich właśnie tajnych przejść, starożytnych katakumb, a nawet kanalizacji, jeśli miasto rzeczywiście jest duże i bogate. Pod Lutecją, albo prościej, pod Paryżem, podziemne miasto jest podobno trzy razy większe od naziemnego. Nawet do Wersalu można dojść, nie wychodząc na światło dzienne.

- Myślisz o bracie Kastorze? - zapytał nagle brat Ruud.

Nic nie powiedziałem.

- Myślisz. Widzę.

A jeśli nawet myślę! Co go to obchodzi? Przecież milczę, nie uczę zakonnika prawdziwej wiary.

- Nie wiem, co jest takiego ważnego w księciu Markusie - odezwał się znowu Ruud - ale Sukcesor powiedział, że teraz on jest dla wiary tym, czym fundament dla świątyni. Takich słów nie mówi się na próżno. Mały grzech wiara przebaczy, rzecz w tym, by wielkiego nie popełnić...

- Przychodziło mi przelewać krew, bracie Ruud - odparłem. - Ale nigdy nie uważałem tego za mały grzech.

- Niesłusznie, bracie. Wiara opiera się nie tylko na dobru, przelano za nią niemało krwi. Jeśli brat Kastor nie był winien, Siostra w swej łaskawości zaopiekuje się jego duszą. A jeśli miałem rację, to uratowałem jego duszę od grzechu zdrady.

Ładnie mu to wychodzi, nie ma co. Nie spierałem się dłużej.

Wyszliśmy z tunelu od razu do stajni, do krytego wyjazdu, gdzie stał już przygotowany ekwipaż. Mocna kareta przeznaczona do dalekich wypraw, na żelaznych resorach, zaprzężona w szóstkę karych koni. Okna srebrzone, z zewnątrz nie można nic zobaczyć. Na osłoniętym koźle czekali dwaj woźnice - też w szatach duchownych. Pewnie młodsi bracia.

- Siadaj - polecił mi Ruud. Podszedł do woźniców, rozmówił się z nimi krótko. Ja tymczasem wsiadłem do karety.

Przytulnie - pewnie sam biskup nią jeździł. Dwie miękkie kanapy (chcesz to siedź, chcesz śpij) - na nich ciepłe pledy. Puzdro, a w nim jedzenie i butelki mocno umocowane w uchwytach. Jasna karbidowa lampa, odchylany stolik, specjalna rura do rozmów z woźnicami. Nawet podróżna umywalka. Znacznie większy luksus niż w pierwszej klasie najlepszych dyliżansów.

Usadowiłem się na kanapie i poczułem, jak ogarnia mnie zmęczenie. Czy łaską Siostry mimo wszystko wyrwę się z pułapki?

Wszedł brat Ruud i powóz ruszył, wrota się otworzyły i wyjechaliśmy w deszczową zimną noc.

- Siądź wygodnie, bracie mój - rzekł Ruud. - Droga daleka. Teraz pojedziemy na Brukselę, w ten sposób straż będzie miała mniej podejrzeń. Potem skierujemy się do Rzymu.

Powóz jechał przez plac miękko, bez uciążliwego trzęsienia. Patrole wokół świątyni spoglądały na karetę, ale nie zatrzymywały jej.

- Przyłączysz się, bracie? - zaproponował mi Ruud dobrodusznie. Wyjął butelkę wina i nalał do ładnych stalowych kubków.

- A twoje obietnice i ślubowania? Przecież ty wina nie pijesz? - zapytałem, przyjmując kielich.

- Nie czas, by umartwiać ciało - odpowiedział spokojnie Ruud. - Teraz łyk wina to nie grzech. Tylko fanatycy przestrzegają postów i dotrzymują ślubów, gdy trzeba iść w bój.

- Spodziewasz się walki, bracie?

- Spodziewam się wszystkiego, Ilmarze.

Jego oczy zabłysły.

- I zapamiętaj, bracie mój... teraz musisz chronić siebie. Jesteś nitką, która może doprowadzić do Markusa.

Jak miło.

- Dziękuję, bracie Ruud, będę strzegł siebie - obiecałem. Napiliśmy się i Ruud w milczeniu schował wino.

Kareta wyjechała w końcu z placu, tocząc się po nierównej nawierzchni na Prinsengracht.

- Rozluźnij się - poradził mi Ruud. - Przy wyjeździe z miasta i tak będzie patrol.

No i jak mogłem się rozluźnić po takiej obietnicy?

Wyjrzałem przez okno, na domki, ciągnące się wzdłuż całego kanału. Gdzieniegdzie w oknach paliło się światło, a ponieważ, zgodnie z miejscowym obyczajem, zasłonek nigdzie nie było, mogłem wszystko zobaczyć. Nad robótką siedzi kobieta, widać na kogoś czeka, skoro jeszcze się nie położyła. Półnagi mężczyzna podnosi kamienne hantle. A za tym oknem całe towarzystwo bawiących się gości - wirują w tańcu. Na stołach lśnią kryształowe kielichy. Niech sobie straż łapie katorżnika, niech sobie Dom rozsyła groźne rozkazy, niech na skraju świata czerwonoskórzy wyrzynają osiedleńców - co to obchodzi zwykłego mieszczanina?

Na chwilę znowu ogarnęła mnie tęsknota. Za takim właśnie spokojem, za urządzonym życiem, za poczuciem beztroski na widok strażnika dawno nie odczuwanym.

- Świeckie życie mami nas, kryje w sobie wiele pokus - odezwał się brat Ruud. - Wiem, że w imię Pana, w imię Zbawiciela i Siostry, można z niego zrezygnować. Ale powiedz mi, Ilmarze, co ciebie zepchnęło z uczciwej drogi?

- Ciekawość, bracie Ruud. Ciekawość... Powiedz, ilu mieszkańców Amsterdamu opuszczało swoją prowincję?

- Niewielu.

- A ja byłem w Chinach, przejeżdżałem przez Chanat Rosyjski, z żywymi Nippończykami rozmawiałem, pół roku mieszkałem w Egipcie - i to nie w należącej do Mocarstwa Aleksandrii, lecz w pogańskim Meroe, nawet w dzikiej Afryce rozkopywałem starożytne świątynie.

- Ciekawość to boska cecha podarowana ludziom - przyznał Ruud. - Ale nie wszystkiego człowiek może doświadczyć, nie wszystko zdobyć.

- Ja nie chcę dużo, bracie Ruud. Zagadki boskiego urządzenia świata mnie nie dręczą. Chciałbym zobaczyć, jak żyją ludzie w obcych krajach, chciałbym na dalekich brzegach nogę postawić...

Brat Ruud milczał. Widocznie mówiłem coś niebezpiecznie bliskiego herezji, a jednak granicy nie przekroczyłem.

- Kupcy, misjonarze, geografowie, tajni słudzy Domu - wielu ludzi podróżuje po świecie - powiedział w końcu. - Niedawno w zimnych krajach, za Afryką położonych, była cała ekspedycja. Odkryła lodowy kontynent. Nikt tam nie mieszka, żyją tylko zwierzęta, nigdy dotąd nie widziane. Ptaki, które nie umieją latać, a pływają jak ryby, na przykład... Ale nie wierzę, Ilmarze, że tylko pragnienie włóczęgi sprowadziło cię z uczciwej drogi. Nie ma w tobie złodziejskiej natury, nie ma złości zbója.

- Racja - przyznałem. - To nie tylko ciekawość. Jeszcze lenistwo. Nie chcę, bracie, każdego dnia zajmować się żmudną pracą. Wstawać rano, zawiązywać krawat, urzędnicze pióro na kapeluszu poprawiać, do pracy iść... Nie. Nie chcę.

- To grzech. Pan każe nam pilnie pracować.

- Grzech - przyznałem. - Ale przecież nawet Zbawiciel wzgardził pracą cieśli i rzekł, że każdego własna droga w życiu czeka.

- Powstrzymaj się, bracie Ilmarze! Mówisz niebezpieczne rzeczy!

- Bracie Ruud, czy nie wyjaśniacie niejasnych miejsc w świętych księgach?

Brat Ruud skinął głową.

- Wyjaśniamy, bracie Ilmarze. Wybacz moją zapalczywość. Mów, wątp, rad będę, mogąc rozwiać twoje wątpliwości. Pytaj, bracie.

Chyba rzeczywiście był gotów do rozmowy. Zamyśliłem się. Rozmowa o wierze ze świętym paladynem to rzadka okazja, jeśli się już zdarzy, to nieczęsto.

- Powiedz mi, bracie, czym jest Słowo?

- Słowo Pańskie zostało nam dane jako przykład cudu powszedniego, zdarzającego się co dzień, co godzina, dostępnego godnym ludziom. Słowo pozwala ukryć w przestrzeni duchowej pod spojrzeniem Pana dowolną rzecz do ciebie należącą, ukryć do czasu...

- A Gerard Promienisty pisał, że Słowo to pokusa, dana ludziom jako próba...

- Wielebny Gerard również ma rację. Słowo to jakby osełka, na której każdy swoją duszę ostrzy. Jeden wyszlifuje ją do błysku, a inny pozwoli zardzewieć.

- A czy wszyscy ludzie nie są równi przed Bogiem? Dlaczego w takim razie ci, którym dano Słowo, nie śpieszą, by podzielić się nim z innymi ludźmi?

- Każdy godny wcześniej czy później znajduje swoje Słowo. A gdy znajdzie, dostaje prostą drogę do duszy Zbawiciela. Potem już sam decyduje, jak wykorzysta to, co otrzymał.

- A jednak Słowo rzadko dobru służy. No tak, święty Mikołaj na Narodzenie Zbawiciela po biednych domach chodził, z Chłodu monety wyjmował i biedakom dawał. Święty Paracelsus w Chłodzie lekarstwa trzymał i chorych ratował. Ale im zwykła torba by wystarczyła, a rozbójników można prostym słowem wzruszyć... Może mógłbym przypomnieć sobie jeszcze kogoś. Ale zasadniczo jest tak, że jak tylko człowiek dostanie Słowo, bracie Ruud, to żądza z niego wychodzi! Chować, gromadzić, przed ludzkim wzrokiem ukrywać...

- Tak, Ilmarze, tak właśnie jest. To tylko znaczy, jak dalecy ciągle jesteśmy od Pana i dlatego nie nastało jeszcze na ziemi królestwo miłości i dobroci. Słyszałeś, Ilmarze, o prochowym spisku w Londynie? O tym, po którym Brytania już się nie podniosła?

- Słyszałem.

- Wtedy spiskowiec na Słowie Bożym przeniósł proch i zrobił wybuch w parlamencie... a król Jakub, władający podówczas w Brytanii, ze strachu wszystkie skarby swojej korony w Chłód przeniósł i stracił rozum. Nie zdołał niczego powtórnie wydobyć.

- Powiadają - wtrąciłem cichutko - że część skarbów miał na swoim Słowie lord skarbnik, który okazał się zdrajcą. Nie chciał oddać ich następcom, uciekł i sam zginął, nie zdążył z nich skorzystać...

- Być może, Ilmarze. Czterysta lat minęło, nikt z ludzi prawdy nie zna. Ale co w efekcie wyszło? Cały majątek brytyjski jest w Chłodzie: ani pieniędzy, żeby wojskom zapłacić, ani broni, żeby żołnierzom dać. Władza runęła, zaczęła się rzeź. Brytania utonęła we krwi. Czy to dobro czy zło?

- Zło.

- A to, że po tym wydarzeniu wyspy pod władzę Mocarstwa wróciły, prawdziwą wiarę bez żadnych warunków przyjmując? A gdyby nie było teraz w Europie wspólnej władzy, gdyby poszczególne prowincje miały swoje prawodawstwo i prawdziwe wojny prowadziły? I to teraz, gdy w użyciu są kulomioty, gdy szybowce mogą zrzucać bomby? Czemu zatem posłużyło Słowo:

- Dobru... na pewno dobru.

- Tak jest, bracie Ilmarze. Nie sposób słabym ludzkim umysłem pojąć, do czego konkretny uczynek doprowadzi. Mała kropla krwi przelana dziś, jutro może ugasić wielki pożar.

Zamilkłem. Nie mnie prowadzić dysputy z duchownym, wytrawnym mistrzem słownych subtelności.

- Słowo to tajemnica - ogromna i niepojęta - powiedział w zadumie Ruud. - Ale wyobraź sobie, że nie ma Słowa! W ogóle nie ma! Co stałoby się ze światem? Gdzie trzymałaby swe drogocenności szlachta - przed grabieżą, przed złodziejami... tak, tak, złodziejami, bracie mój Ilmarze... Zamiast tajnego Słowa, na którym skarby swoje trzymają hrabiowie, setki ludzi ochrony, oderwanych od uczciwej pracy. Zamiast w Chłód podatki chować i dowieźć bez przeszkód do Domu - cały tabor wyrusza, więc trzeba drogi budować, naprawiać, w dobrym stanie utrzymywać...

Akurat nieźle zatrzęsło i powiedziałem:

- Dobre drogi dobrym ludziom też służą.

Brat Ruud uśmiechnął się lekko.

- Nie spieram się, bracie. Nastał czas - zbudowano drogi. Ale powiedz, jakim cudem zdołałby Suworow armaty przez Alpy przeciągnąć, gdy w prowincji szwajcarskiej rozgorzała bitwa? Jakim cudem, prócz Słowa? A jak święty brat nasz, Samuel Van der Putte, na krótko przed ową batalią zdołałby z Chin do Europy tajemnice prochu dostarczyć i przez Chanat Rosyjski przenieść? Przenieść i kulomioty, i proch, i tajemne księgi? Jak zdołałby nefryt i żelazo dostarczyć do Chin, by Chińczyków przekupić? Gdyby Dom przeciwko Chanatowi Rosyjskiemu bez armat i kulomiotów wojował, żylibyśmy teraz pod rosyjskim jarzmem! Wszystko na świecie jest ze sobą powiązane, bracie mój. Jednym Słowo biedę przynosi, innych przed nieszczęściem ratuje i chroni.

- Słyszałem, że w dawnych czasach w Europie znali tajemnice prochu - sprzeciwiłem się. - Potem ją utracono - mistrza, który schował ją na Słowie, zabito. Trzeba było z chińskich ziem na nowo tajemnice wyciągać.

- A jeśli nawet tak było? Sam widzisz, Słowo cały czas pracuje, jedno ginie, drugie się pojawia. Niesie dobro i zło.

Skinąłem głową.

- Zbawiciel sprawił, że Słowo poznaniu nie podlega, i w tym była wielka mądrość. Patrzącemu z boku wszystko wydaje się proste. Powiedział coś człowiek, rękę wyciągnął, skoncentrował się i wyjął coś z Chłodu. A teraz pomyśl, Ilmarze, czy mógłby się książę Markus z łańcuchów uwolnić?

- Oczywiście, że nie. Potrzebny jest nawyk.

Brat Ruud uśmiechnął się pobłażliwie.

- A gdyby wziął łańcuch, który go skuwał? I położył go na Słowie?

- No... - zamilkłem, próbując wyobrazić sobie taki obrazek. Chowa w nicość... i jest wolny? - Nie starczyło mu sił?

- Nie w tym rzecz. Łańcuch nie należał do niego, on sam był na łańcuchu. Gdyby najpierw miał łańcuch, poczuł nad nim władzę, wtedy odesłałby go w Chłód bez przeszkód. Już święty Tomasz nad tym rozmyślał; to, nad czym rękami władamy, to i duchowi jest posłuszne... No dobrze, a teraz wyobraź sobie sznur albo łańcuch. Jeden koniec jest wolny, a do drugiego przywiązano osiołka albo przykuto człowieka. Bierze książę Markus łańcuch czy więzy i wrzuca na Słowo. Co się stanie?

- Żywe i żyjące Słowu nie jest posłuszne.

- Racja. A to, co jest przywiązane do żywego? Czy pęta odejdą w Chłód, a jeniec stanie się wolny?

- Nie wiem.

Brat Ruud uśmiechnął się.

- Powiedz - poprosiłem. - Powiedz, bracie!

- Wszystko zależy od tego, który Słowem włada oraz od tego, na kim są pęta. Może się tak zdarzyć, że znikną. A może i nie. Dobrze. Wyobraź sobie, że za jedną rzecz chwyta dwoje ludzi znających Słowo. I każdy chce ową rzecz na Słowo schować. Do kogo będzie ona należeć?

Milczałem. Wszystko mi się w głowie pomieszało. Nie było żadnej odpowiedzi na te pytania, nic już nie wiedziałem.

- A jeśli...

Kareta nagle szarpnęła się, zjechała na pobocze. Zerknąłem w okno.

- Bracie Ruud, patrol żołnierzy!

- Nie bój się, bracie...

Patrol był poważny. Dwóch oficerów w wyczyszczonych do połysku miedzianych zbrojach, dziesięciu żołnierzy z krótkimi kopiami i mieczami. Jeden oficer miał w ręku dwulufowy kulomiot. O czym mówią, nie słyszałem, ale chyba odpowiedzi woźniców ich nie zadowoliły.

- Bracie Ruud...

- Uspokój się, bracie i lepiej zastanów się nad taką rzeczą. Podchodzi człowiek ze Słowem do rzeczy składającej się z kilku innych, na przykład do naszej karety. Chwyta za koło i wypowiada Słowo. Jedno koło odejdzie w Chłód, cała kareta, czy w ogóle nic się nie stanie? A co będzie z nami, siedzącymi w karecie? Skoro nie możemy odejść w Chłód, to znaczy, że upadniemy na ziemię? A może póki jesteśmy w karecie, nie można...

Drzwi otworzyły się. Oficer z kulomiotem zajrzał do środka i powiedział z szacunkiem:

- Święci bracia...

- Pokój z tobą, sługo Domu - odezwał się spokojnie Ruud. - Więc, jak sądzisz bracie, co się stanie?

- Nie wiem - powiedziałem szczerze, pochylając głowę. - Wszystko w rękach Zbawiciela i Siostry...

Przecież nie będę mu opowiadał, jak Mark do szybowca wskoczył, żeby nie pozwolić, by Helen wzięła go na Słowo!

- Święci bracia - powiedział z lekkim naciskiem oficer.

Brat Ruud odwrócił się do niego.

- Pokój z tobą. Mów.

- Wyjazd z wolnego miasta Amsterdamu jest zabroniony - rzekł oficer władczo, ale pod udawaną twardością dźwięczała niepewność. Pewnie niejeden powóz zawrócił tej nocy z drogi, ale co zrobić teraz - nie wiedział.

- Wiem, oficerze. Ale czy ten rozkaz nas również dotyczy?

- W rozkazie powiedziano - wszyscy bez wyjątku.

- Powtórz rozkaz dosłownie.

Oficer skinął głową, jakby ucieszony propozycją. Lekko przymknął oczy i wygłosił:

- W imię Zbawiciela i Siostry, rozkazem Domu, wszystkim bez wyjątku zabrania się wyjeżdżać poza granice wolnego miasta Amsterdamu. Wszystkie powozy oraz pojedynczych pątników sprawdzić w poszukiwaniu zbiegłego katorżnika Ilmara, a następnie zawrócić do miasta. Jeśli zaś katorżnik Ilmar albo młodszy książę Markus zostanie zauważony lub jeśli podejrzenie takie się pojawi...

- Dobrze, oficerze. Więc sądzisz, że Siostra zabrania swoim sługom opuścić miasto?

- W rozkazie nie ma mowy o żadnych wyjątkach.

- Jak brzmi twoje imię, oficerze?

- Reinhart, święty bracie.

Ruud w milczeniu wyjął papiery i podał oficerowi. Ten w milczeniu zaczął czytać, bezgłośnie poruszając wargami. Podniósł na Ruuda okrągłe ze zdumienia oczy.

- Ja, święty paladyn Siostry, jej wolą odwołuję rozkaz w miejscu dotyczącym naszego powozu. Z woli biskupa Ulbrichta, my, dwaj pokorni bracia, zmierzamy do miasta Brukseli z misją szczególnej wagi.

- Zabroniono mi przepuszczać kogokolwiek! - wykrzyknął nieszczęsny Reinhart z męką w głosie.

- Biorę twój czyn na siebie, bracie - odpowiedział spokojnie Ruud. - W imieniu Siostry wybaczam ci ten grzech.

Ujął wiszący na piersi święty słup, dotknął pokrytego potem czoła oficera.

- Nie ma na tobie grzechu. Każ zwolnić drogę.

- Muszę poprosić sztab o pozwolenie...

- Dano ci wyższe pozwolenie! - Ruud podniósł głos. - Powiadom o nim swój sztab.

- Dajcie słowo, że w powozie nie ma zbiegłego katorżnika Ilmara ani księcia Markusa - wyszeptał oficer.

- Daję słowo, że są tu tylko dwaj kapłani świątyni Siostry - odpowiedział Ruud. - To wszystko. Idź i nie grzesz.

Oficer skinął głową i popatrzył na mnie.

- Pobłogosławcie mnie, bracie.

W tym krył się jakiś podstęp. W oczach Ruuda zapłonął alarm. Oficer czekał.

W jednej chwili przypomniałem sobie wszystkie błogosławieństwa, jakie kiedykolwiek słyszałem. Z ulgą powiedziałem:

- Otrzymałeś już błogosławieństwo, bracie mój. Czystego nie sposób uczynić czyściejszym. Idź w pokoju.

- Dziękuję, bracia - oficer cofnął się. - Gładkiej drogi, święty paladynie. Gładkiej drogi, święty misjonarzu.

Przymknął drzwiczki, machnął ręką żołnierzom. Trzasnęły baty, kareta ruszyła, wyjechała na drogę.

- Tylko nam trębaczy brakuje. Z dziesięciu trębaczy i kilku heroldów.

- O czym ty mówisz, Ilmar? - zdumiał się Ruud.

- Żeby trębacze wszystkich zwoływali, a heroldowie ogłaszali: „Jedziemy do Brukseli, a nie do Rzymu. Święty paladyn to rzecz całkiem zwyczajna. A skromny misjonarz w karecie biskupa - zjawisko powszechne. Nie dziwcie się, dobrzy ludzie, nie zwracajcie uwagi”.

Brat Ruud milczał. Jego twarz powoli pokrywała się czerwonymi plamami.

- Uważasz, że się w ten sposób zdradzamy?

- Oczywiście, bracie. Tak naprawdę powinniśmy ruszyć piechotą albo konno, ale na pewno nie w karecie.

- A patrole? Nawet ze wszystkimi dokumentami ledwie nas przepuścili...

- Bracie Ruud, za dwie, trzy monety każdy wieśniak poprowadziłby nas takimi ścieżkami, że ani jednego strażnika nie spotkamy.

- To złodziejskie nawyki.

- Oczywiście. Ale może warto było je sobie przypomnieć w imię świętej sprawy?

Duchowny zamyślił się. Przyjemnie było zobaczyć, że i ja mogę go czegoś nauczyć.

- Masz trochę racji, Ilmarze. Ale patrol nas przepuścił. Zanim oficer zamelduje zwierzchnikom, zanim starsi oficerowie zwrócą się do biskupa, zanim zaczną się zastanawiać - czy sprawa była czysta czy nie - my już będziemy w Rzymie.

Konie rzeczywiście niosły karetę galopem. Może z takimi rumakami, w dodatku często zmienianymi, po dobrych drogach, naprawdę wkrótce dojedziemy do Rzymu - nawet przez Brukselę?

- Ale i tak wolałbym nie zwracać na siebie uwagi.

Brat Ruud uśmiechnął się. Wróciła mu pewność siebie.

- Nie zawracaj sobie głowy głupstwami, bracie. Dojedziemy.

Zdjął buty, położył się na kanapie, zasłonę z materiału, która przed upadkiem utrzymuje, na siebie narzucił, zamocował.

- Lepiej się prześpij, póki droga gładka. Trzeba odpocząć.

Ech, święty paladynie! Czy to nie godność rozumu cię pozbawia? Podróż w tak komfortowych warunkach to wielka pokusa, zwłaszcza po długich latach ascezy i szczególnie, jeśli nie ma w tym grzechu...

Ale nie powiedziałem tego głośno. Położyłem się, przypiąłem zasłonę:

- Nie przestraszyłeś się żołnierzy, święty bracie... - zauważyłem jeszcze. - Boisz się kogoś innego.

Brat Ruud nie odpowiedział, na chwilę wstrzymał oddech. Zastanawiałem się przez chwilę, czy teraz, gdy zostałem misjonarzem, nie powinienem modlić się do Siostry w jakiś szczególny sposób. Na kolanach, albo jeszcze inaczej. Ale brat Ruud niczym podobnym się nie trudził. Ja też postanowiłem się nie miotać.

Na dobrej drodze, w karecie z porządnymi resorami, na kanapie, śpi się nie gorzej niż w hotelu. Przywykłem do lekkich wstrząsów i kołysania, przestałem je zauważać. Tylko raz się obudziłem, gdy kareta się zatrzymała. Wyjrzałem - woźnice zeszli za swoją potrzebą. Poszedłem za ich przykładem, a potem postałem przed karetą, patrząc na rozgwieżdżone niebo. Było zimno, ale padało, chmury się rozeszły. Ciągnęło wilgocią, widocznie jechaliśmy wzdłuż rzeki albo kanału.

- Pora w drogę, święty bracie.

Dobrzy woźnice. Milczący, nie wścibscy. I mocni, nie bez powodu noszą przy pasach stalowe miecze. Chyba nie miałem racji, na samotnych wędrowców czyha więcej nieszczęść. Wpadlibyśmy na bandę zbójów, i co wtedy?

Wszedłem do karety. Święty paladyn niby się nie poruszył, ale lekko uniósł powieki. Czujny.

Położyłem się i spałem do południa, aż do Brukseli.

W ciągu dwunastu godzin przejechaliśmy dwieście kilometrów, niemal bez postojów i zatrzymywania się. I konie, chociaż wyglądały na zmęczone, nadal szły równo. Nie zatrzymaliśmy się przed świątynią Siostry, jak sądziłem, lecz przy zwykłej miejskiej stacji konnej. Jeden woźnica wycierał konie, drugi poszedł na stację, wrócił i zameldował Rundowi, co i jak. Nie wsłuchiwałem się, chodziłem, rozprostowując nogi. Po locie szybowcem zacząłem poważniej traktować swoje ciało. Złodziejowi nogi są potrzebne... zresztą, nie jestem teraz złodziejem... a może jestem?

Oto pytanie - czy można być jednocześnie hrabią, złodziejem i misjonarzem? Jeśli przed obliczem Zbawiciela wszystkie grzechy są równe, jeśli Siostra wszystko wybaczy, pewnie nawet taka rzecz jest możliwa?

- Bracie... - Ruud podszedł do mnie. - Na stacji nie ma dobrych koni. Woźnice proponują pozwolić odpocząć naszym i wieczorem ruszyć w drogę.

- Dlaczego nie - zgodziłem się. - W karecie spało się całkiem dobrze, można i drugą noc spędzić w drodze.

- Więc postanowione.

Ruud machnął woźnicom ręką i ci zaczęli wyprzęgać konie.

- Wiesz, gdzie tu można dobrze zjeść i odpocząć? - zapytał.

- Oczywiście. Chodźmy, święty bracie. Tylko...

Popatrzył na mnie, czekając na propozycje.

- Czy nie powinniśmy się najpierw przebrać? Święty paladyn, tym bardziej w towarzystwie misjonarza to niecodzienny widok.

- Znowu chcesz, żebyśmy się kryli, bracie Ilmarze?

- Nawet Siostra nie wzgardziła strojem niewolnicy, gdy przyszła się ze Zbawicielem zobaczyć.

- A pamiętasz, co jej powiedział Zbawiciel? „Okrycia wybierasz zgodnie z duszą swoją. Zrzuć cudze szaty, bądź tą, którą byłaś”.

Trudno współzawodniczyć z duchownym w znajomości świętych ksiąg!

Pochyliłem głowę.

- Twoja wola, bracie. Chodźmy.

Tak się zirytowałem, że zaprowadziłem go do najbardziej zatłoczonego, najbardziej popularnego miejsca w Brukseli - do figurki Janneke Pis. Oczywiście na ulicach zwracano na nas uwagę, przede wszystkim na Ruuda. Czasem ludzie podchodzili do niego z pochyloną głową i brat Ruud pokornie błogosławił wiernych.

W cieniu jego popularności, za przepychem malinowego płaszcza, zupełnie niknąłem.

Ruud był prawdopodobnie pokornym bratem w wielkiej świątyni. I nagle dostał w ręce wielką szansę - mnie. Dlaczego właśnie on? Bo trzeba było zachować tajemnicę. Pasierb Boży nikomu o Ilmarze nakazał nie mówić, biskup Ulbricht z powodu słabości i choroby nie mógł ze mną pojechać... Padło na brata Ruuda.

Tym samym brat Ruud jakby otrzymał pozwolenie robienia tego, co chce. Świeckie radości to jedno, nawet Siostra nie wzbraniała nigdy łyku dobrego wina czy smacznego obiadu. Ale pycha... pycha jest czasem gorsza od pijaństwa. Kto się jej poddał, lego ciężko zaspokoić.

Szedł brat Ruud przede mną, dotykał swą dłonią kalek, nierządnic, porządnych mieszczan, małych dzieci, schludnych staruszek, mądrych starców, brudnych żebraków, dobrze wychowanych młodzieńców, wystrojonych ślicznotek. Rozdawał błogosławieństwa - może nie na prawo i lewo, ale każdemu, kto poprosił.

Może to i dobrze?

Dobre dzieło ma swój czas i swoje miejsce. Chlusnąć wodą na płonący dom - dobry uczynek, polać tonącego - drwina i przestępstwo.

Ale ja milczałem. Tylko czasem podpowiadałem bratu Ruudowi, gdzie ma skręcić - miasto znał słabo. Wyszliśmy na plac, ku fontannie, usiedliśmy w ogródku restauracji „Kraina Śniegu”, restauracyjki z dobrą rosyjską kuchnią. Służba chodziła tu w futrzanych czapach i długich czerwonych koszulach, na modłę mieszkańców Chanatu. Co prawda, w samej Rosji takie ubranie rzadko się widzi, pewnie jest odświętne.

Brat Ruud przyjął od kelnera jadłospis, wydrukowany na papierze, i popatrzył na mnie. Wzrok miał zakłopotany, nie wiedział, co warto zamówić, a czego się wystrzegać.

- Przynieś nam, mój drogi - zwróciłem się do chłopaka - barszcz. Potem, bieszbermak i pierożki. Butelkę wódki z lodu, zwykłej, nie żurawinowej, a także grzybki w occie.

Chłopak kiwnął głową, kładąc dłoń na piersi rosyjskim obyczajem i poszedł do kuchni. Barszcz podano nam od razu, zawsze stoi przygotowany w ogromnym kotle. Wkrótce potem talerze z siekaną, gotowaną baraniną, miseczkę z ostrą gorczycą, czarny chleb.

Patrząc na mnie z ciekawością, brat Ruud wziął się za jedzenie. Spróbował barszczu i powiedział:

- Przyjemna ta barbarzyńska kuchnia.

- Szkoda, że Chiny są daleko - westchnąłem. - Spróbowałbyś, bracie, co gotuje żółtoskóry naród.

- Smacznie? - zainteresował się Ruud.

- Tak. Tylko niezwyczajnie. Oni jedzą żmije, szczury, owady...

Przez twarz świętego paladyna przemknął skurcz i zamilkłem.

- Mam nadzieję, że tutaj niczego takiego nie ma?...

- Nie ma - uspokoiłem go.

I tak ludzie rzucają nam ciekawe spojrzenia. Jeśli paladynowi zrobi się niedobrze i zwymiotuje w restauracji...

Zaspokoiliśmy pierwszy głód i odprężyliśmy się.

Natrętne, niespokojne myśli odeszły. Przecież wydostaliśmy się z pierścienia strażników! Kto nas teraz powstrzyma?

Na placu przed fontanną bawiły się dzieci. Rzucały kamyczkami w Janneke Pis - zajętą swoją sprawą piąte stulecie. Rzeźba była głupia, nawet nieprzyzwoita, ale mieszkańcy miasta kochali ją całym sercem. Legenda głosiła, że dawno temu, gdy Europą wstrząsały prawdziwe wojny, do Brukseli podszedł wróg. I przekradłby się niezauważony obok drzemiącej straży, gdyby nie malutka dziewczynka, która wyszła za potrzebą - czasem dodawano: „za potrzebą, zesłaną przez Siostrę!” - i zauważyła wrogów.

Legenda też była co najmniej dziwna. Co to za wróg, którego cała siła w zaskoczeniu? Szajka złodziei, a nie wróg... jak jedna malutka dziewczynka mogła obudzić całe miasto i dlaczego dziecko w ogóle zobaczyło wrogów? Czy dziewczynka weszła na mur, żeby załatwić potrzebę? Dość niewygodnie to dla płci żeńskiej...

I jeszcze ten posąg. Mogli przecież przedstawić bohaterkę w momencie, gdy podnosiła alarm, a nie przedtem. Mogli poprzestać na pomniku - po co było robić z niego fontannę?

Ale każde miasto ma swoje obyczaje. No i stała, a raczej kucała, marmurowa dziewczynka pośrodku fontanny, z przymusem uśmiechając się do mieszkańców miasta.

- Głupi posąg - powiedział nagle Ruud.

Skinąłem głową. Mądrze mówi, podziela moje myśli.

- W kronikach napisano, że w rzeczywistości to był chłopiec - wyjaśnił. - I wcale nie podnosił alarmu, tylko ugasił lont przy bombie podłożonej pod koszary.

Więc to tak...

- Przy czym zrobił to przypadkiem - dodał brat Ruud i wpił się spojrzeniem w podchodzącego kelnera. W jego ręku parowała ogromna brytfanna, pełna mięsa i gotowanego ciasta.

- Niemal wszystkich bohaterskich czynów, o których pamięta się przez wieki, dokonano przypadkiem.

- Tak? Dlaczegóż to? - zainteresował się Ruud.

- Po co zapamiętywać czyn, którego dokonał wspaniały, niepokonany bohater, czy też zwycięstwo armii o ogromnej przewadze liczebnej? W tym nie ma nic niezwykłego. Ludzie pamiętają takie historie, które opowiedziano z talentem. Zapamiętają opowieść o czynie, a nie sam czyn. Gdy dziewczynka wyszła za potrzebą i zobaczyła wroga, gdy człowiek puścił strzałę i przypadkiem trafił w dowódcę wrogiego wojska... albo, że się chłopiec wysikał i przypadkiem ugasił lont. Takie rzeczy od razu się zapamiętuje.

Postawiono nam na stole nowe talerze. Brat Ruud poszukał wzrokiem sztućców, zdumiony popatrzył na kelnera.

- To się je rękami - wyjaśniłem.

- Barbarzyńcy - westchnął Ruud. Ale mimo wszystko zaczął jeść.

Rozdział piąty,

w którym dowiaduje się, kogo boją się święci paladyni, ale nadal nie wiem, dlaczego

Po sytym obiedzie brat Ruud rozluźnił się, nie chciał spacerować po ulicach, gotów był siedzieć przed śmieszną fontanną z dziwaczną rzeźbą i pić mocną rosyjską herbatę, której okazał się wielkim amatorem.

To mnie cieszyło. Nie warto było znowu pokazywać się w tłumie. Już i tak na pewno rozeszła się wieść po mieście. Ale spóźniona ostrożność zawsze lepsza niż żadna.

- Ilmarze, powiedz mi, pokornemu słudze Siostry... - zaczął Ruud.

Jakże on lubił podkreślać swoją pokorę, odkąd przywdział purpurowy płaszcz!

- Co kieruje w tobą w życiu?

- Co?

Takiego pytania się nie spodziewałem.

- W czym widzisz sens ludzkiego istnienia?

- W niczym szczególnym, święty bracie. Jeśli już z łaski Bożej dano ci życie - to żyj. Nie grzesz, a przynajmniej grzesz jak najmniej... to wszystko.

- Tak żyją dzikie zwierzęta! - brat Ruud twardo postanowił naprowadzić mnie na słuszną drogę.

- Wybacz, święty bracie.

- Siostra ci wybaczy - burknął Ruud niezadowolony. - Są dwie ścieżki w życiu człowieka. Jedna - napchać brzuch, zaspokajać żądze, pychą się unosić. To życie zwierzęcia, od którego nas Siostra i Zbawiciel oduczyli!

- Nie znam zwierząt, które cierpiałyby na nadmiar pychy...

Święty paladyn nie zwrócił uwagi na moje słowa.

- Jest również inna droga, ludzka - wady wykorzeniać, ukorzyć się, do Boga się przybliżyć.

Milczałem. Nie wiedziałem, do czego on zmierza.

- Jest w tobie ziarno, posiane przez Zbawiciela - oznajmił Ruud. - Przecież jesteś grzesznikiem, wielkim grzesznikiem. Ale zdarzało się, że zwracałeś się ku prawdzie. Papirusy świętym świątyniom ofiarowałeś...

- To... Ruud, ja tylko raz tak postąpiłem. I tylko dlatego, że nie spodziewałem się zarobku...

- Teraz też przemawia przez ciebie uczciwość - kiwnął z aprobatą Ruud. - Ale powiedz, przecież nie oczekiwałeś korzyści ze swojego daru? Nie kierowała tobą pycha, nie liczyłeś na zysk, nie pragnąłeś wykupić się od gniewu Siostry?

- Cóż dla Siostry znaczy taki dar... - wymamrotałem. - Do niej należą wszystkie skarby świata...

- To znaczy, że postępowałeś uczciwie, Ilmarze.

I po co tak głośno wymienia moje imię! Niby w pobliżu nikogo nie ma, ludzie krępują się siadać obok duchownych, ale i tak nie warto!

- To była ręka Siostry! To ona cię do świątyni przywiodła i do mnie skierowała. Powiedz, co będziesz robił potem, gdy już wszystko opowiesz Pasierbowi Bożemu?

- Nie wiem.

Chciałbym na początek wiedzieć, co ze mną zrobią! Nad tym, co sam zrobię, zdążę się później zastanowić.

- Teraz, gdy nadano ci godność, masz szansę zbliżyć się do Boga, wieść uczciwe życie, wyruszyć w dalekie strony, by nieść święte słowo albo pójść do zakonu o surowej regule i postem, modlitwami, udręczaniem ciała błagać o przebaczenie. Nie chciałbym Ilmarze, żeby twoja dusza zginęła.

Co powie Pasierb Boży, Sukcesor Zbawiciela, jeszcze nie wiadomo. Ale święty paladyn już powiedział swoje zdanie.

- Niegodzien jestem takiego zaszczytu, bracie Ruud...

- To wymówka, bracie! Przemawia przez ciebie zwierzęce życie! Opamiętaj się!

Święty paladyn rozgniewał się nie na żarty. Przez minutę przewiercał mnie wzrokiem, potem westchnął, dolał sobie herbaty i łagodnie dodał:

- Opamiętaj się, Ilmarze, pomyśl o swojej duszy! W niczym innym nie ma prawdziwego ratunku, jedynie w służeniu Bogu.

- Ruud - przestałem oglądać wyszorowaną kamienną podłogę, podniosłem wzrok. - Powiedz mi, Ruud, kto się bardziej podoba Zbawicielowi i Siostrze: ten, który przeżył uczciwe życie, nie przelewał krwi, pracował w pocie czoła, dzieci wychował, dzieło po sobie zostawił... czy ten, który przez całe życie modlił się w klasztornych murach?

Powiedziałem to i przestraszyłem się. Ale święty paladyn, wbrew moim oczekiwaniom, nie rozgniewał się.

- Słuszne pytanie. Bogu wszystko jest miłe - i uczciwe świeckie życie, i służba w świątyni. Ale dla ciebie Ilmar, złodzieja i rozpustnika...

Już za kogo jak za kogo ale za rozpustnika się nie uważam. Niepotrzebnie on tak...

- Dla ciebie jedyną drogą jest skrucha. Pokorą oraz trudem i znojem zmyjesz grzechy.

- Dziękuję za naukę, bracie.

Ruud skinął głową. Delikatnie dotknął mojego ramienia.

- Zapal w sercu ogień wiary, bracie!

Ruud mówił z żarem, nie każdy grzmiący z ambony kapłan tak potrafi, a każde jego słowo jakby żywcem wyjęto ze świętych ksiąg.

Ale mnie nadal dręczyła jedna myśl.

Czy żeby wybłagać przebaczenie za stare grzechy, trzeba zamykać się w klasztornych murach? Nie tylko zła nie czyniąc, ale i dobra? Czy naprawdę bezczynność milsza jest Bogu niż czynienie dobra? Czy rzeczywiście trzeba samego siebie karać? Wychodziłoby na to, że Bóg to zbój i dręczyciel, rad z cudzego cierpienia. A przecież nie można tak myśleć!

A jeśli można?

Na ziemi jest tyle zła. A zapłata dopiero po śmierci, w innym życiu. Jednym pisane są rajskie ogrody, innym - lodowe pustynie piekła. Bóg pocieszy i szczęściem nagrodzi skrzywdzonych, a łajdaków ukarze... Znałem kiedyś jednego człowieka, pamiętam jeszcze z dzieciństwa, mieszkał w sąsiedztwie. Zawsze był chętny z własnej żony zadrwić, uderzyć ją czy poniżyć, ludzi się nie wstydząc. A potem jakby się opamiętywał. Przytuli, poprosi o wybaczenie... A kobieta rada...

Dlaczego Bóg miałby tak postępować? Doświadcza nas? Przecież i tak wszystko na wskroś widzi, o wszystkich wie wszystko.

Bardziej prawdopodobne jest, że Bóg po prostu się nami nie przejmuje. Stworzył nas i zostawił, byśmy się w mroku własnej duszy błąkali. Tylko Zbawiciel się o nas troszczy, ale Zbawiciel ma władzę jedynie nad duszami, może się tylko martwić i sądzić nas, grzesznych, gdy już swoje życie przeżyjemy...

Wiedziałem, że wpadam w herezję. Przy czym herezję tak banalną i powszechnie znaną, że nawet nie mogłem być z niej dumnym. Tak właśnie mówią ateiści, gdy kapłani próbują skierować ich na drogę prawdy. A duchowni zmęczyli się już wyjaśnianiem idei Boga, mówieniem, że każdy ma szansę odkupić swoje grzechy...

Kapłani znają wiele wyjaśnień. Tak wiele, że od razu widać, że żaden z nich nie zna prawdy.

Łatwiej mi, wybacz Siostro, myśleć, że Bóg o nas zapomniał...

Brat Ruud stwierdził widocznie, że pogrążyłem się w pobożnych rozmyślaniach. Siedział w milczeniu, patrząc przed siebie, nie chciał mi przeszkadzać. Ech, święty bracie, nie ma we mnie tak silnej wiary jak w tobie. Nie nadaję się na misjonarza. Może bym się nadał na uczciwego człowieka, ale sam przecież mówisz, że tym grzechów nie odkupię.

Ale jak ci o tym powiedzieć, bracie Ruud...

- Przejdźmy się po mieście - zaproponował w końcu święty paladyn. - Jak sobie życzysz, bracie - odparłem.

Spacerowaliśmy po Brukseli do zmroku. Jeszcze dwa razy wstępowaliśmy do restauracyjek, napić się kawy, przegryźć pyszne, jeszcze cieple wafle z bitą śmietaną. W jednej siedzieliśmy szczególnie długo - stał tam nowomodny orkiestron. Przez szklane drzwiczki wszystko było doskonale widać - rzeczywiście gra maszyna, pracują dźwignie, smyczek sunie po skrzypeczkach, drewniane młoteczki uderzają w bębny i dzwonki, wybijając rytm, miechy organów nadymają się, klapki otwierają się i zamykają. Obok maszyny stoi człowiek - kręci rączką, na zamówienie gości, za kilka monet, zmienia wielkie miedziane dyski z dziurkami. Na każdej takiej tarczy zapisana jest muzyka. Też chciałem wybrać pieśń, ale raczej psalmów czy kanonów nie mają, a zamawiać Dziewczęta z przedmieścia w obecnej postaci jakoś tak niezręcznie...

Tego szarego, jesiennego dnia ludzi na ulicach było niewielu - oczywiście, prócz dzielnicy sklepów i najlepszych restauracji w rodzaju „Grand Place”. Uspokoiłem się.

Straży prawie nie było widać. Gazowych latarni na prospekcie pałacowym jeszcze nie zapalono, po parku chodzili robotnicy z grabiami, walcząc sumiennie ze spadającymi liśćmi. Na pałacu Namiestnika machała skrzydłami wieża telegraficzna, nad wrotami nudził się złocony imperatorski orzeł...

Po kamiennych dróżkach parku, pokrytych, mimo starań robotników, dywanem żółtych liści, doszliśmy do malutkiego kościoła - podwójnego, poświęconego jednocześnie Siostrze i Zbawicielowi. Rzadko się takie robi. Ruud od razu zaprowadził mnie przed oblicze Zbawiciela. Słusznie. Obaj się modlimy do Boga przez Siostrę, teraz pora pomodlić się do Zbawiciela...

Kapłan, chyba należący do sług Siostry, pokornie stał z boku, nie chcąc przeszkadzać paladynowi. Modliliśmy się milczeniu. Klęczeliśmy i ja patrzyłem na pełną męki twarz Zbawiciela, grubymi sznurami przywiązanego do świętego słupa.

Pomóż mi!

Jesteś przybranym synem samego Boga, stoisz obok niego. Rzadko się do ciebie zwracam, jesteś surowy dla grzeszników, łatwiej mi przez Siostrę o przebaczenie prosić. Ale teraz... może właśnie ty wskażesz mi drogę? Co mam robić? Nieść wiarę dzikim czarnoskórym? Zamknąć się w klasztorze?

Zbawiciel milczał. Czy również o mnie nie dba?

Pomóż mi!

Musiałem na chwilę tak mocno zagłębić się w swoją modlitwę, że pociemniało mi przed oczami. A potem zobaczyłem... zdawało mi się, że zobaczyłem... nie, nie drewnianą rzeźbę, może wyrzeźbioną przez świętego mistrza! Zdawało mi się, że widzę Zbawiciela - naprawdę. Zdawało się...

Przez krótką chwilę.

Jeśli była to odpowiedź Zbawiciela, nie zrozumiałem jej.

Brat Ruud skończył modlitwę i podszedł do kapłana. Objęli się, porozmawiali. Potem paladyn poszedł do obrazu Siostry. Ja jeszcze jakiś czas klęczałem, próbując przywołać wrażenie, które odeszło. Wrażenie życia, które zastygło w martwym drewnie.

Ale nic więcej nie było.

Wstałem, starając się nie patrzeć Zbawicielowi w oczy. Podszedłem do brata Ruuda.

Zanim wyjechaliśmy z miasta, wszystkim, komu mogłem, mówiłem, że święty paladyn i ja, misjonarz niegodny zaszczytu towarzyszenia paladynowi, wracamy do domu, do Amsterdamu. Niech sobie zgadują, jaki był cel naszej wizyty. Może święty brat Ruud postanowił zakosztować rosyjskich dań?

Nawet mimochodem wspomniałem o tym pracownikom stacji konnej. Że święty paladyn wybiera się w daleką pielgrzymkę, w dzikie śnieżne ziemie. I postanowił zawczasu zapoznać się z barbarzyńską kuchnią.

Idiotyzm tej wersji był oczywisty. Czy w Amsterdamie nie było znawców rosyjskiej kuchni? I czy to aż tak ważne, żeby ganiać karetę tam i z powrotem?

Ale im głupsze jest wyjaśnienie, tym chętniej w nie wierzą. Ludzie przywykli zawsze i wszędzie doszukiwać się podstępu. W każdym razie wyjeżdżałem z miasta z lżejszą duszą.

Odjechaliśmy od miasta i woźnice skręcili w boczną leśną drogę. Omijając Brukselę, skierowaliśmy się na południe. Jak oni chcieli dojechać do Rzymu - przez Berno czy Paryż, robiąc duży łuk, ale jadąc po dobrych drogach czy też nie wjeżdżając już w duże miasta - nie wiedziałem i nie pytałem.

Szybko zapadał zmierzch. Wkrótce woźnice zapalili jasne karbidowe lampy, ale i tak trzeba było zwolnić. To już nie ta droga co między Amsterdamem i Brukselą...

- Chcesz łyk wina, bracie? - zapytał Ruud.

- A co ze skruchą i ascezą, oczyszczającymi duszę?

- Nie w podróży, bracie, nie w podróży... tu i tak jest dość wyrzeczeń, po co niepotrzebnie ciało umartwiać...

W milczeniu przyjąłem kielich. Karetę mocno trzęsło i Ruud nalewał mało, za to często. Na wschodzie tak się nalewa herbatę, żeby częściej wstawać i dolewać gościowi...

- Bracie Ilmarze, powiedz, jaki wydał ci się książę Markus?

Wzruszyłem ramionami.

- Nic szczególnego. Chłopak jak chłopak. Chociaż, oczywiście, czuje się szlachetne urodzenie. Mądry, władczy, skupiony... uparty.

Brat Ruud skinął głową.

- Dokąd mógł się udać, jak myślisz?

- Nie wiem. Przecież ja nic o nim nie wiem, Ruud. Zrozum! Trafił się po drodze... wpakował mnie w nieszczęście. Żebym mógł go nigdy nie spotkać!

Święty paladyn westchnął:

- Gdybyśmy mogli sami znaleźć chłopca... i przywieźć Pasierbowi Bożemu. Wtedy dopiero byłaby służba Siostrze!

- Może chłopak już nie żyje - zauważyłem.

Brat Ruud pogrążył się w posępnych rozmyślaniach.

- Co on ukradł? - zapytałem.

- Nie wiem.

- A może się domyślasz?

- Może się domyślam - odparł niechętnie Ruud, ale nie podzielił się swoimi domysłami.

Kareta zaczęła hamować. Święty paladyn zerknął w okno i zerwał się, zrzucając kielich na podłogę. Wino zaplamiło drogie obicie.

- Nieszczęście, Ilmar - powiedział cicho.

Przysunąłem się do szyby.

Przed nami widać było inną karetę. Stalą tarasując drogę, a dla większej pewności w poprzek drogi położono jeszcze kłodę. Obok majaczyły sylwetki - pięć, sześć osób...

- Szykuj swój samopał, złodzieju - powiedział ostro Ruud. - I módl się do Siostry o pomoc...

Otworzył drzwi na oścież, wyskoczył. Poszedł naprzód. Woźnice też zeszli, poszli za nim. Zawahałem się. Czy nie lepiej byłoby wyśliznąć się przez drugie drzwi i pod osłoną karety umknąć w las...

Co za myśli! Nigdy nie byłem i nie będę zdrajcą!

Też wysiadłem z karety, nasunąłem kaptur na czoło. Kulomiot ciążył w kieszeni.

Kto mógł nas zatrzymać, i to tak po zbójecku? Czy to Straż czy prości leśni bandyci? Zbóje nas przepuszczą, zlękną się gniewu Siostry, nie ruszą świętych braci... Ale co to?

Na zagradzającej drogę karecie były kościelne znaki - święty słup i biskupia korona. Poniżej herb miasta Kolonia.

A przed karetą nie stali zakłopotani żołnierze, zasępieni strażnicy czy brudni zbóje. Stali przed nią kapłani w żółtych płaszczach. A jeden był w malinowym z niebieskim oblamowaniem.

Święty paladyn.

Jeszcze jeden!

Nagle opadło ze mnie napięcie. Widocznie biskup niepokoił się o nas i postanowił pomóc. Przesłał wiadomość telegrafem albo innymi szybkimi drogami do Kolonii...

Ale przecież by nie zdążył. I dlaczego pomoc miałaby zagradzać nam drogę?

- Pokój wam, bracia - rzekł obcy paladyn.

- I wam pokój - odezwał się brat Ruud. Głos miał spokojny, ale to mnie wcale nie uspokoiło.

- Z łaski Zbawiciela jednak się spotkaliśmy.

- Z łaski Zbawiciela i Siostry.

Ach tak!

Przed nami stali kapłani nie z kościoła Siostry, lecz Zbawiciela. W sumie nie ma specjalnej różnicy... wszyscy służą jednemu Bogu...

- Dokąd jedziecie, bracie?

Obcy paladyn starannie ignorował wszystkich prócz brata Runda. Jego towarzysze - mocni, posępni mężczyźni, stali obojętni i niewzruszeni.

- W świętej sprawie.

- Daleko? Nie potrzebujecie pomocy w drodze?

- Dziękuję, bracie, nie potrzebujemy.

Może się po prostu rozejdziemy? Postoimy, porozmawiamy, wymienimy uściski dłoni?

- Czy mógłbym zapytać cię, bracie, któż to wyruszył z tobą w drogę?

- Święci bracia naszego Kościoła. A teraz pomóżcie nam odciągnąć drzewa, które przypadkiem spadły na drogę, i przesunąć na bok waszą karetę.

Zachwyciłem się bratem Ruudem. Zachowywał się, jak przystało na prawdziwego mężczyznę w obliczu niebezpieczeństwa. Bez zbytniej brawury, ale i bez strachu.

- Zaczekaj, bracie. Drzewa te upadły nie przypadkiem, lecz z woli Zbawiciela.

- Cóż się stało, bracie?

Od tych niekończących się „braci” dzwoniło w uszach. Uchowaj nas Boże od takich krewnych!

- Zagrodziliśmy drogę, by nie przepuścić nikczemników.

- I kimże są owi nikczemnicy?

- Zbiegły książę Markus i katorżnik, zbój Ilmar Przebiegły.

Nie przestraszyłem się. Czegoś takiego się spodziewałem. Ale za tego „zbója” się obraziłem.

- Nie wiem, gdzie przebywa zbiegły książę Markus - westchnął Ruud.

- Wielka szkoda. Ale może powinniśmy sprawdzić waszą karetę? Może nikczemnicy potajemnie ukryli się w waszej karecie?

W głosie obcego paladyna słychać było drwinę.

- Sprawdzajcie, bracia. Ostrożności nigdy nie za wiele - zezwolił spokojnie brat Ruud.

Obcy paladyn zamilkł.

- Wierzę, że ich tam nie ma. Powiedz mi, bracie, czy moglibyśmy zobaczyć twarze - twoją i twoich towarzyszy?

- Podejrzewasz nas o ukrywanie przestępców? Opamiętaj się, bracie! - Ruud podniósł głos.

- W imieniu Zbawiciela, bracie! Jego prawda jest we mnie! Pokażcie twarze!

- W imieniu Orędowniczki! Jej prawda jest we mnie! Zwolnijcie drogę!

Nastąpiła cisza. Na tej drodze działo się coś nieprawdopodobnego, strasznego. Święty paladyn Zbawiciela i święty paladyn Siostry zeszli się przeciwko sobie, grożąc sobie imieniem wspólnego Boga, którego Zbawiciel był przybranym synem, a Siostra przybraną córką...

Potem święty paladyn wyciągnął w stronę Runda święty słup, wiszący na jego piersi.

- Drewnem, do którego był przywiązany Zbawiciel, jego krwią...

- Żelazem, którego Zbawiciel dotykał... - ujął swój znak Ruud.

Znowu remis. Obaj mają wysoką godność, nadaną do wielkich dzieł. Obaj trzymają w ręku relikwię, przed którą trzeba się ukorzyć. Wychodzi na to, że Siostra spiera się ze Zbawicielem? A może sam Bóg nie wie, co ma zrobić?

- Bracie...

Obcy paladyn wyciągnął rękę. Dotknął ramienia Ruuda.

- Służymy jednemu Bogu. Zbawiciel i Siostra to dwa sztandary wiary, dwa filary niebieskiego tronu...

- Mówisz prawdę, bracie...

- Dlaczego mamy kłamać? Nasza godność pozwala mówić nieprawdę. Ale po co? Czyż Zbawiciel i Orędowniczka nie znają prawdy? Razem z tobą jest katorżnik Ilmar, może nawet książę Markus...

Spociły mi się dłonie. Zerknąłem w las. Zastanawiałem się, kiedy skoczyć w krzaki. Nie znajdą mnie. W tych ciemnościach nigdy mnie nie znajdą.

- Nie do końca masz rację, bracie. Jest ze mną Ilmar, ale nie ma Markusa. Wiozę katorżnika...

Jaki ja dla niego katorżnik? Teraz jestem świętym misjonarzem!

- W Urbisie pomogą mu przypomnieć sobie wszystko, co wie o księciu.

- Nie sądzę, by cokolwiek wiedział - rzekł pogardliwie obcy paladyn. - Bracie, znalezienie i zabicie Markusa jest naszym świętym obowiązkiem...

Że co?

Cofnąłem się o krok. Obcy paladyn rzucił mi krótkie spojrzenie. Zrozumiał, kto jest kim. Jak on może mówić o zabójstwie, przecież zabroniono im przelewać krew! Nie wolno im nosić mieczy ani kulomiotów! Jak może mówić o zabójstwie chłopca! Że też mu język kołkiem nie stanął!

I jak Zbawiciel mógł pozwolić mu pomyśleć o czymś takim!

- Bracie, naszym obowiązkiem jest znalezienie księcia Markusa...

- Zabicie - powiedział zimno obcy paladyn. - To herezja. Przecież Sukcesor rzekł...

- Dobroć Pasierba Bożego jest niezmierna. Gotów jest wziąć ten grzech na siebie. A naszym obowiązkiem jest wziąć go na siebie.

- Nie.

- Bracie, wydaj nam Ilmara.

Pora uciekać. Święty paladyn Ruud nie będzie dla mnie walczył z innym paladynem.

- Możemy razem ruszyć do Urbisu - powiedział Ruud z wysiłkiem, jakby przeciskał przez zęby piasek.

Pycha! Może nawet brat Ruud się o to nie podejrzewa. Ale nie mógł mnie zabić i porzucić w lesie - i to nie dlatego, że uważał mnie za przyjaciela. Nie dlatego, że był przepełniony humanizmem, lecz z powodu swojej pychy! Chciał paść przed Sukcesorem na kolana, postawić mnie przed oczami Pasierba Bożego...

- Nie, bracie, niebezpieczeństwo jest zbyt duże. Ilmar musi umrzeć. Wracajcie do Amsterdamu.

Niepotrzebnie to powiedział.

- W imię Siostry, przepuśćcie nas! - krzyknął Ruud. Cofnął się o krok, strącając ręce obcego paladyna. Zrzucił płaszcz, wyjął miecz - klinga żyła w jego ręku.

- W imię Zbawiciela...

Obcy paladyn nie miał miecza. Też zdjął płaszcz i wyciągnął coś w rodzaju cepa - dwie pałki, połączone mocnym sznurkiem. Widziałem taką broń w Chinach, dlatego zrozumiałem, że będzie ciężko. Przelewać krwi kapłan Zbawiciela nie może. Ale zabić - bez problemu.

- Uważaj, Ruud! - krzyknąłem. On chyba też zrozumiał, jak groźna może być ta niepozorna broń. Zawirował, kreśląc klingą w ciemności szybkie, śmiercionośne znaki. W rękach drugiego paladyna zawirował chiński cep.

Pozostali bracia nie podchodzili. Może bali się wpaść pod cios, a może żaden z nich nie chciał podnieść ręki na paladyna. Natomiast czwórka obcych kapłanów rzuciła się na dwóch naszych.

Zagrzmiały wystrzały. Okazało się, że woźnice też mieli kulomioty! Jeden z obcych upadł, drugi chwycił się za ramię i chwiejnie wrócił do swojej karety. Za to pozostałych dwóch podbiegło do woźniców. W powietrze wzleciały pałki, w lesie rozległ się straszny krzyk umierającego człowieka.

Nieszczęście...

Święci bracia zabijali się umiejętnie i okrutnie. Drugi nasz woźnica zanim skonał, zdążył jeszcze wypalić z kulomiotu wrogowi w brzuch. Nawet w ciemności było widać, jak trysnęła krew. Wtedy na głowę strzelającego spadła pałka. Obcy kapłan złożył na chwilę ręce w święty słup i ruszył na mnie.

- Przecież zabójstwo to dla ciebie grzech! - krzyknąłem głupio, cofając się do naszej karety. Nogi ledwie mnie słuchały, nie chciały uciekać. - Grzech!

A on dalej szedł i gdy stanął w świetle karbidowych lamp - zobaczyłem jego oczy. Szklane, szalone, napełnione wiarą.

Boję się takiej wiary.

Sięgnąłem do kulomiotu, wycelowałem w czoło kapłana, odciągnąłem kurek. Wyszeptałem:

- Stój, bracie, stój...

- Umrzyj w pokoju - powiedział, jakby był pewien, że pokornie podstawię głowę pod pałkę.

Niepotrzebnie tak myślał.

- Przebacz, Siostro - wyszeptałem naciskając spust. Kulomiot huknął, uderzył w ręce, odepchnął. Na czole kapłana pojawiła się dziurka. Oczy zgasły. Postał chwilę i upadł na wznak.

Nie chciałem zabijać świętego brata, ale co miałam zrobić, gdy zagrażała mi śmierć?

Obcemu paladynowi w końcu udało się dosięgnąć brata Ruuda. Tak przejechał go cepem po nogach, że Ruud gruchnął na kolana.

- W imię Zbawiciela! - krzyknął obcy paladyn i wzniósł ręce ku niebu. Jeszcze raz zamachnął się cepem, pochylił...

...prosto na klingę, którą wysunął brat Ruud. Stal przebiła ciało, ale zamachu już nie udało się powstrzymać. Ostatkiem sił brat Ruud próbował się uchylić, ale cep uderzył go w pierś, w żebra, wybijając żałosny krzyk.

Cała walka trwała najwyżej dwie minuty. I tak nagle się skończyła.

Pod obcą karetą siedział ranny kapłan Zbawiciela, usiłując zacisnąć dziurę w ramieniu. Widocznie nasi woźnice nie strzelali kulami, lecz grubym śrutem. Podszedłem do niego, spojrzałem, ale nie zdecydowałem się pomóc - zbyt dużo było nienawiści w gasnących oczach.

- Umrzyj w pokoju - powiedziałem, przypominając sobie, że ja też mam godność. Poszedłem do paladynów.

Obcy leżał w kałuży krwi tak wielkiej, jakby zarżnięto tu świnię. Chyba przebiło mu tętnicę. Nawet się nie przyglądałem. Ale brat Ruud oddychał. Odciągnąłem go na bok, starając się nie urazić piersi. Coś tam charkotało, bulgotało, na ustach pojawiły się pęcherzyki krwi. Pierś miał mokrą - widocznie złamane żebro przebiło skórę.

- Bracie Ilmarze... - wyszeptał Ruud, otwierając oczy. - Uciekaj...

- Nie bój się, bracie - w gardle czułem drapanie, w oczach stanęły mi łzy. - Już po wszystkim... walka skończona. Zwyciężyliśmy...

- Ilmar... do Rzymu, do Urbisu... Pasierbowi Bożemu powiedz, że ja... pokorny Ruud... uratowałem cię i do niego...

Wziąłem go za rękę, skinąłem głową.

- Ciemno... nic nie widać... ciemno - ledwie słyszałem jego głos, krew bulgotała w gardle. - Ilmar...

- Wszystko zrobię - powiedziałem. - Jeśli dotrę do Pasierba Bożego, opowiem o twoim bohaterstwie...

Brat Ruud szarpnął głową, wypluł krew. Teraz mówił prawie wyraźnie, z bezkresnym zdumieniem:

- Jak tak może być... przecież jestem świętym paladynem... powinienem dokonać wielkiego czynu...

Milczałem. Jak miałem powiedzieć konającemu człowiekowi, że żadna godność, żaden tytuł nie chronią przed śmiercią? Ze nie chroni przed nią obowiązek, miłość ani wiara, że kościstej starusze jest wszystko jedno. Skończyło się dla brata Ruuda życie ziemskie, zaczyna się niebieskie.

- Zimno - powiedział żałośnie brat Ruud. - Tu... jest zimno... bracie!

W ostatnim porywie sił spróbował podnieść rękę:

- Znam Słowo... słabe, ale Słowo... weź, daję ci je...

- Mów - przypadłem do twarzy paladyna. - Mów, bracie, mów!

- A...

Próbował wciągnąć powietrze i zatłukł się w konwulsjach.

- Mów, już ci się nie przyda! - zawyłem, trzęsąc Ruuda za ramiona. - Mów!

Nikomu już nic nie powie. Odszedł razem ze swoim słabiutkim Słowem, na którym coś miał. Ciekawe - co?

Oderwałem się od jego ciała, jeszcze raz obszedłem pozostałych. Ani jeden brat nie dawał znaku życia. Ten, który był ranny, przed śmiercią wyjął z kieszeni jedwabną pętlę i czołgał się w moją stronę jakieś pięć metrów, gdy rozmawiałem z Ruudem. Ale nie doczołgał się.

Też chciał być bohaterem, i nie mógł zrozumieć, dlaczego nie wystarczyło mu sił.

- Co wyście narobili, święci bracia? - zapytałem. Na duszy było mi tak ciężko i źle, chyba wolałbym dostać pałką. - Jakże to tak - jednemu Bogu służycie, wszyscy dobra pragniecie, a żeby zabić chłopca i katorżnika, gotowi jesteście przeciwko wierze wystąpić?

Nie miał mi kto odpowiedzieć. A przecież bracia znaleźliby słowa. Przekonaliby mnie, żebym dobrowolnie włożył głowę w pętlę.

Wszystkie trupy złożyłem w naszej karecie - nie miałem czasu ich grzebać, a zostawiać zwierzętom na pożarcie byłoby nieludzkie. W kieszeniach nie grzebałem, w obcej karecie też nie, zajrzałem tylko, sprawdziłem, czy nikogo nie ma. Może jestem złodziejem, ale nie będę brał tego, co już do Boga należy. Wziąłem jedynie trochę jedzenia i butelkę koniaku, ale to nie grzech...

- Co to wszystko znaczy, Siostro? - pytałem, ciągnąc ciężkie, pokaleczone ciała. - Zbawicielu, odpowiedz! Czy sam Bóg nie wie, co ze mną zrobić? A może on wcale na nas nie patrzy, może my, nikczemni, na próżno w wierze pociechy szukamy?

Nie ma odpowiedzi. Nic nie ma. Zimno i ciemno, niemal tak jak dla brata Ruuda, paladyna nieszczęsnego.

Wyprzągłem konie, puściłem wszystkie prócz jednego. W cudzej karecie była klatka z gołębiami pocztowymi, też je wypuściłem. Nie mają za co ginąć.

Nim zamknąłem drzwi karety, dotknąłem ręki brata Ruuda i powiedziałem:

- Wybacz mi, święty paladynie, ale nie pójdę do Urbisu, do Sukcesora. Nic tam po mnie. Złodziejem jestem i umrę jako złodziej. Będę sławił Siostrę tak, jak umiem, ale głowy pod topór nie położę.

Brat Ruud nie odpowiedział. Umarli nie spierają się z żywymi.

Siadłem na konia. Zwierzę denerwowało się, siodła nie było, ale zdarzało mi się różnie jeździć. Poklepałem go po grzywie:

- Tylko dowieź mnie do miasta, kochany. Tam już oddam cię w dobre ręce, obiecuję. Albo wypuszczę cię na wolność. Lepiej na wolność, prawda?

Koń też się ze mną nie spierał. I pojechałem w nocy, żeby być jak najdalej od miejsca, w którym ośmiu świętych braci zarżnęło się nawzajem. Wszyscy pójdą prosto do raju - wszyscy służyli Bogu.

Tylko czy się w tych ogrodach niebieskich nie rzucą na siebie? A może obejmą się, wspólnie będą sławić Siostrę i Zbawiciela? Albo wszystkie nieszczęścia zwalą na mnie i zaczną na mnie czekać?

Może to i dobrze, że teraz już na pewno nie zobaczę raju - jedynie lodowate piekło...

CZĘŚĆ TRZECIARozdział pierwszy,

GALIA

w którym opowiadam o morzach i oceanach i dostaję dobrą radę

Przez cały dzień słońce paliło niemiłosiernie. Rozebrałem się do pasa i obwiązałem głowę chustką, ale po przejściu od świtu trzydziestu kilometrów czułem się wypalony. Do miasta nie dojdę na pewno, znowu wypadnie nocować w szczerym polu.

Trzy dni minęły, odkąd zginął brat Ruud i inni święci bracia. Już dawno zrzuciłem szaty duchownego, teraz zadawałem szyku w odświętnym stroju marynarza, kupionym za spore pieniądze. Za to Straż mi się nie przyglądała, a ludzie patrzyli życzliwie. Wszyscy szanują marynarzy Mocarstwa. Konia puściłem wolno przed pierwszym miasteczkiem, tak jak obiecałem, i teraz szedłem przez galijskie ziemie piechotą. Czasem tylko korzystałem z propozycji i wsiadałem do powozów i dyliżansów jadących w tą samą stronę.

Gorąco. Cały dzień było gorąco, jakby lato postanowiło jednak wrócić. A teraz od zachodu nadciągają chmury, pewnie niedługo lunie deszcz. Wcale nie miałem ochoty tkwić pod gołym niebem.

Ostatnią wieś minąłem dwie godziny temu i głupio byłoby wracać. I wtedy zobaczyłem przed sobą domek. Stał nieco obok drogi, na brzegu małej rzeczki, otoczonej niekoszonymi łąkami. Domek wyglądał dziwnie - niby nie farmerski, ale willą też nie był. Jakby człowiek przyszedł tu, kupił kawał ziemi i osiedlił się - nic nie robiąc, nie hodując bydła, nie sadząc winnicy.

Ciekawa sprawa.

Skręciłem z drogi i ruszyłem w stronę domku. Ścieżka była ledwie widoczna - najwyżej raz w tygodniu ktoś nią chodzi. A jednak domostwo nie wyglądało na porzucone. W oknach zasłonki, kwiatki, przed domem klomb. Malutki budyneczek obok - chyba kurnik - był świeżo pobielony. Żadnego płotu. Czy Straż tak się bandytom daje we znaki, że ludzie ani złodziei, ani rozbójników się tu nie boją? Szczerze wątpiłem. Przedtem tak gościnnych domków nie spotkałem...

- Wynoś się stąd!

Drzwi skrzypnęły i przez szczelinę wysunęła się długa lufa kulomiotu. Kulomiot wydawał się tak samo starożytny jak starczy głos, i równie serdeczny.

- Dzień dobry - powiedziałem, zatrzymując się. - Dlaczego do uczciwego człowieka, sługi Domu, z broni mierzysz?

- A kto cię tam wie, uczciwy człowieku - rozległ się zza drzwi zrzędliwy głos. Rozluźniłem się. Skoro zaczął rozmowę, nie będzie strzelał. - Może jesteś mordercą, marynarza zabiłeś, ubranie z niego zdjąłeś, a teraz chcesz staremu ostatnią koszulę odebrać?

Aha, czyli starzec. Głos był tak stary, że trudno rozpoznać płeć mówiącego.

Ale oczy ma bystre - dojrzał marynarskie spodnie, koszulę przecież zwinąłem i przerzuciłem przez ramię.

- Nie jestem mordercą. I munduru z nikogo nie ściągałem! I tobie krzywdy nie zrobię!

- Wszyscy tak mówicie - odezwał się nieufny właściciel tonem człowieka, którego w ciągu ostatniego tygodnia zabili co najmniej pięć razy. - Na czym pływałeś?

- Na „Synu Gromu” - palnąłem bez zastanowienia. - Starszy marynarz, na imię mi Marcel.

- A co tu robisz?

- Do Lyonu idę, do swoich. Chciałem o nocleg poprosić...

- Tak właśnie myślałem - powiedział ponuro staruszek.

Dreptałem przed drzwiami, zastanawiając się, czy nie ruszyć jak najdalej od starego sklerotyka z kulomiotem.

- Silny deszcz będzie?

- Silny - potwierdziłem.

- To idź do kurnika. Wybierz jak najtłuściejszą kurę, ukręć jej łeb i przynieś tutaj.

Lufa kulomiotu zakołysała się i schowała. Gospodarz się nie pokazał.

- Jaką kurę? - zapytałem stropiony.

- Tłustą! - warknął dziad z niespodziewaną mocą.

Ładne rzeczy. Wzruszyłem ramionami i poszedłem do kurnika, zamkniętego tylko na skobel, gdzie rzeczywiście były ze dwie dziesiątki kur. Kopniakami odepchnąłem najbardziej krzykliwe od drzwi, złapałem pierwszą lepszą i ukręciłem jej łeb.

Czyżby dziadowi nie robiło żadnej różnicy, czy zarżnę dobrą nioskę czy starego bezużytecznego ptaka?

- Złapałeś? - zapytał dziad zza drzwi.

- Tak...

- No to wchodź...

Drzwi otworzyły się i wreszcie zobaczyłem gospodarza. Wyglądał na jakieś osiemdziesiąt lat, ale był przy tym wystarczająco krzepki, by zadusić kurę własnoręcznie. Kulomiot, trochę od niego młodszy, skałkowy, z długą lufą, nadal trzymał w pogotowiu.

- Szczęściarz z ciebie - powiedział niezrozumiale. - Daj kurę.

Wręczyłem mu biednego ptaka, absolutnie przekonany, że rozkaże mi się wynosić, a poleceniu będzie towarzyszyła porcja ołowiu.

Dziad zerknął na kurę, pokręcił głową.

- Nie tylko ptakom przywykłeś kark skręcać. Mam rację?

Co on tam wypatrzył w tej kurze?

- Macie - przyznałem. - W końcu jestem żołnierzem, dziadku.

Wewnątrz domek też był czysty, schludnie utrzymany. Nie sądzę, żeby staruszek sam robił porządki. Duży pokój, z którego dwoje drzwi prowadziło w głąb domu, ogromny siół, nie dla jednej osoby, na nim jasna lampa naftowa. W kominie pali się ogień, przy nim dwa fotele, szafa, a na półkach, obok naczyń i innych drobiazgów, stoi ze trzydzieści książek.

- Znamy my takich żołnierzy - powiedział mrocznie dziad. - Umiesz oskubać?

- Żadna filozofia.

- Chodź.

Za jednymi drzwiami była kuchnia. Rozejrzałem się - w piecu pali się ogień, w żelaznym(!) rondlu gotuje się woda, na półkach sporo produktów. Sztućce drewniane, ale nóż metalowy, dwa miedziane rondle, żeliwna patelnia... bogaty starzec! Dlaczego żyje w takiej głuszy? A tym bardziej wpuszcza nieznajomych?

- Dziadku, czyś ty czasem sam nie zbój? - zapytałem.

Dziad zachichotał. Suchy, żylasty, nawet teraz, lekko zgarbiony, był wyższy ode mnie; może niezbyt silny, ale w sumie wszystko wyglądało jak w strasznej bajce. Zabłądziły w lesie dzieci, znalazły domek, weszły, a w środku staruszek ludojad.

- Oczywiście. Widziałeś przecież - taki ze mnie zbój, że na światło dzienne boję się wyjść. - Odpowiedział ochoczo.

- Dobrze, dziadku, pójdę już...

- Poczekaj... - odstawił swoją broń w kąt. - Nie zbój, nie bój się. Gotuj kurę, a ja kartofle obiorę. Będziesz jadł? Głodnyś?

- Zawsze - odpowiedziałem, zwalniając mu miejsce przy stole.

We dwóch przygotowaliśmy kolację w pół godziny. Gdy kura się gotowała, dziad w milczeniu wyjął butelkę wina, nalał do kryształowych kieliszków, napił się pierwszy.

- Twoje zdrowie, staruszku - powiedziałem, sącząc mały łyk.

- Jean. Nazywam się Jean.

Jean to Jean.

- A ciebie jak zwą?

- Przecież mówiłem - Marcel.

- Wybacz staremu, nie dosłyszałem.

Aha, taki by nie dosłyszał!

- Nie boisz się wpuszczać byle kogo do domu? - zapytałem. - Żyjesz bogato.

- Przecież jesteś uczciwym człowiekiem? - udał zdumienie dziad.

- Ojcze Jeanie, nie jestem głupcem. Dziwnie się zachowujesz. Do miasta będzie ze dwadzieścia kilometrów, prawda? Ziemia wokół twoja...

- Jestem spokojnym rolnikiem...

- Akurat! - uśmiechnąłem się krzywo. - Nie siejesz, nie orzesz, winogron nie hodujesz, z żywiny same kury...

- Nie żyję z ziemi, lecz na ziemi.

- Jak sobie chcesz - wzruszyłem ramionami. - Pozwolisz przenocować - i za to dzięki.

- Zawsze będę miał z kim pogadać. Wyjmij z kredensu ser, pokrój...

- Kim jesteś, Jean? - zapytałem cicho. - Jeśli prosty z ciebie człowiek, to dlaczego żyjesz tu sam? Jeśliś święty - niezbyt święte życie prowadzisz. Jeśli anioł Boży - nie przystoi ci mówienie nieprawdy...

- Widziałem ja już takich świętych - westchnął znowu staruszek. - Ale aniołów jeszcze nigdy. Jestem pustelnikiem.

Pustelników już w życiu spotykałem. Ale inaczej wyglądali...

- Dziadku, prosty z mnie żołnierz...

Staruszek uśmiechnął się ironicznie.

Co tu się dzieje? Przez trzy dni nikt mnie o maskaradę nie podejrzewał, a ten jakby ze mną w coś grał!

- Dobrze. A ze mnie prosty medyk. Kiedyś nim byłem, a teraz dożywam tu swoich ostatnich dni.

- Kto cię tu przed zbójami broni?

- Pomyśl, Marcel - uśmiechnął się staruszek. - Pomyśl.

- Zbójów leczysz? Niedobrze!

- Leczyć zawsze dobrze. Prawa nie łamię, jak uratuję zbója, powiadamiam o tym Straż. A dalej... niech go szukają.

- Widywałem takich lekarzy. Tylko że przysięga Hipokratesa przed Strażą...

- Może i nie uratuje. Ale tytuł owszem.

Oszołomiony patrzyłem na starca.

- Jestem baronem.

- A ja hrabią.

Za oknem zastukały pierwsze krople deszczu.

- Młody człowieku, ja nie kłamię.

- Załóżmy, że ja też nie - odgryzłem się ze złością.

Starzec zachichotał.

- Dobrze... jak chcesz... chcesz - wierz, nie chcesz - nie wierz. Pilnuj kuchni!

Nalałem zupę na talerze i jedliśmy w milczeniu. Czyżby staruszek naprawdę nie kłamał? Że medyk, bardzo możliwe. Ale żeby baron... w takiej głuszy... sam... w małym domku...

- A gdzie majętności waszej miłości?

- W Bagdadzie. Jestem baron Jean Bagdadzki.

- Persja od czterdziestu lat nie podlega Domowi...

- Aha - zgodził się baron medyk, jedząc zupę. - Ale czy Dom to uznał?

- Słusznie. A za jakie to zasługi nadano tak wysoki tytuł?

- Za pięćdziesiąt lat uczciwej służby Domowi. Za leczenie nieprzyzwoitych chorób, złamanych kości, za odbieranie porodów, leczenie z migren i inne bzdury.

Odłożyłem łyżkę.

- Wasza miłość, mówicie prawdę!

- Oczywiście.

- Więc samego Władcę widzieliście?

Staruszek prychnął.

- I leczyliście?

- Czego nie było, tego nie było - przyznał staruszek. - Ci, których do Władcy dopuszczano, byli lepszymi mistrzami ode mnie. Ale za to - rozłożył ręce - im nie pozwolą dożyć ostatnich dni według własnego uznania. Jeśliś grzebał w tyłku Władcy, znaczy, znasz wielkie tajemnice Mocarstwa.

- Czy mogę siedzieć w waszej obecności? - spytałem, próbując rozładować napięcie.

- Przecież jesteś hrabią - zareplikował. - Masz wyższy tytuł.

Humorysta.

- Czy tylko tytuł i zawód przed nieszczęściami chronią?

- Nie tylko - odpowiedział dziad, nie wdając się w szczegóły.

- No proszę - całym sobą próbowałem pokazać zmieszanie wobec tak wielkiego człowieka. - Wybaczcie prostemu marynarzowi...

- Dobrze, co tam. Człowiek z ciebie zły, ale nie okrutny. Dobrze, że nie na odwrót... jak w Domu.

Wstał i machnął ręką.

- Zostaw naczynia, jutro przyjdzie służąca, posprząta. Chodźmy.

W pokoju starzec siadł w jednym z foteli. Ze szkatułki na stoliku wyjął dwa cygara.

- Zapalisz, marynarzu?

Ilmar Przebiegły modne tabakowe ziele palił rzadko. Ale marynarz Marcel powinien docenić.

- Dziękuję, baronie...

- Drobiazg, hrabio...

Co jest? Starzec wyraźnie ze mnie kpił. Może się zapomniał? Nie wygląda na to. Dobrze, wpuścił, nakarmił, ma z kim pogadać. Ale jeśli z każdym tak postępuje, niedługo będzie się cieszył radościami wiejskiego życia.

I tak mu już niewiele tego życia zostało.

Zapaliliśmy cygara, stary baron ironicznie obserwował moją walkę z tanimi łamliwymi zapałkami.

- I gdzieżeś bywał w ostatnim czasie, Marcelu?

- O... - zaciągnąłem się, ledwie wstrzymując kaszel. Cygaro było zabójcze. - Do Zachodnich Indii płynęliśmy. No, w zeszłym roku... wtedy jeszcze było tam spokojnie.

- Podobno mają zamiar wozić stamtąd rudę? - zainteresował się starzec.

- Nie. Nie opłaci się. Ale kopalnie rzeczywiście są tam bogate. Z rozkazu Domu na miejscu zaczną produkować towary i przywozić do metropolii. Noże, miecze, pługi, gwoździe. Czego tylko dusza zapragnie.

Starzec pokiwał głową.

- Rozumnie, ale głupio.

- Ze co proszę?

- Jeśli w kolonii rozwinie się przemysł, może się usamodzielnić. Porzucić staruszkę Europę, zacząć tworzyć imperium. Zwykła kolej rzeczy... ile już ziem w ten sposób stracono...

- Możliwe. Ale Dom chyba wie, co robi. Nie?

- Wie, wie... - Jean wypuścił w sufit chmurę dymu. - Gdzie jeszcze byłeś?

- Mieliśmy do Australii płynąć - powiedziałem, ale akurat Londyn się zbuntował. Dwa tygodnie wzdłuż brzegów pływaliśmy, naród straszyliśmy.

- Mówisz, że na „Synu Gromu” służyłeś. I jak tam w Londynie, strzelaliście?

A skąd ja mam wiedzieć? Z pogłosek wynikało, że tak, z oficjalnych komunikatów - że nie.

- Zdarzało się. Tak tylko... uspokajaliśmy.

- A potem?

Dziadek żądny jest nowości...

- Potem nas do Smutnych Wysp skierowali. Tam się podobno pojawił ten... zbiegły książę Markus... Szare Kamizele powinny go były złapać, ale książę zdołał uciec.

- Zuch Mark - powiedział starzec.

- Że co proszę?

- Zuch chłopak, mówię - baron popatrzył na mnie ironicznie. - Co, zapachniało zdradą? Cieszę się, że Mark uciekł.

- Zaraz, przecież wy go pewnie znaliście? - domyśliłem się.

- Czy znałem?... Ja go na świat przyjmowałem. Nogami do przodu wychodził, łobuz. Myślałem, że albo koniec z nim, albo z nim i z matką...

Ze zdenerwowania nie mogłem wykrztusić ani słowa. Co to jest - idę sobie drogą, wpraszam się na noc do na wpół obłąkanego starca, który okazuje się być medykiem Domu, przyjmującym na świat Marka?

- Ciekawi cię to? - zapytał Jean.

Skinąłem głową. Jean wcale się nie zdziwił, że prosty marynarz tak zainteresował się jego słowami.

- Chorowity był z niego dzieciak - zauważył baron.

Co? Chwileczkę, czy mówimy o tym samym Markusie?

- Zła dziedziczność - ciągnął medyk.

- Jak to zła?

- Wiesz, co znaczy tytuł młodszego księcia?

- Młodszy to wiek, a książę...

- Ech, nie ma już dziś dyscypliny we flocie. Gdy ja w młodości, po Sorbonie, służyłem na „Synu Gromu”... - szybkie spojrzenie w moją stronę... - nie rzucaj się tak, nie na dzisiejszym, na starym... to co tydzień w ogólnej modlitwie cały Dom się wymieniało. Od Władcy do młodszego księcia... z całą genealogią. A już co czyj tytuł znaczył, jak go witać i tytułować, jeśli nagle na statek wejdzie... chcąc nie chcąc zapamiętasz... Otóż, Marcelu, młodszy książę może być równie dobrze najstarszym dzieckiem Władcy. Chodzi o co innego... dla zwykłego człowieka dziecko na boku to bękart, dla hrabiego czy barona, nieco uprzejmiej, bastard. Ale krew Władcy jest święta. Władcy bastardów nie płodzą. Młodszy książę - i wszystko w porządku.

- Aha... - wyszeptałem, jakby mnie olśniło, dlatego tak się Mark rzucił, gdy go nazwałem bastardem. Był nim! Ale bastardem najwyższej próby.

- Tytuł niemal szacowny - ciągnął starzec. - Najstarsze rody nie mają nic przeciwko młodszym książętom w swoich szeregach. Markus jest synem Władcy i księżnej Elżbiety, z warszawskiej linii Domu. Kiedyś Władca zaszczycił swoją wizytą przygraniczne ziemie. Księżna była wtedy bardzo młodziutka, właśnie skończyła siedemnaście lat. Powiem uczciwie, że poczęcie Markusa to jej zasługa. Trzy dni kręciła się przed Władcą jak fryga. I osiągnęła, co chciała. Po urodzeniu chłopca przeniosła się do Wersalu. Gdyby była mocniejsza... mogłaby zostać legalną żoną. Wszystko ku temu szło... urodę miała... anielską, nie z tego świata. Cała się świeciła, delikatna taka, przezroczysta, nawet po porodzie wyglądała jak dziewczynka. Na gruźlicę umarła w ciągu dwóch tygodni.

- Jak to tak, przecież suchoty teraz nawet prosty człowiek może wyleczyć?

- Ukrywała chorobę, głupia! - krzyknął dziad. Wyraźnie chodziło o jego ambicje, a może przypomniał sobie nieprzyjemności, które czekały go po śmierci księżnej Elżbiety. - Chciała zostać żoną Władcy! A dopiero potem się wyleczyć! Ale bakcyle suchot nie doceniły jej planów! Gdy po raz pierwszy ją osłuchałem, z płuc zostały strzępy, choroba już w kościach siedziała!

Machnął cygarem, ciężki popiół spadł na podłogę. Skrzywił się.

- Nie wyszło ładniutkiej, mądrej, sprytnej dziewczynce... nie udało się. Zawieźli ją z powrotem do Warszawy i tam pochowali. A księcia Władca zostawił przy sobie jakby na pamiątkę... bardzo się po śmierci księżnej dręczył. Potem oczywiście zapomniał o chłopcu. W Luwrze ze dwudziestu takich biega... młodsi książęta na państwowym wikcie. Ani majątku, ani pieniędzy, ani władzy. Chcesz, żyj przy swojej rodzinie, chcesz, wiecznie się w pałacu wycieraj, od niemowlęctwa do starości. Dziedziczyć tronu i tak nie mogą.

- Jasne - powiedziałem. - Pewnie dlatego właśnie zbiegł? W Warszawie nikomu nie był potrzebny, przy Domu też nie, zachciało mu się przygód, uciekł, Dom zhańbił i zaczęli go łapać...

Staruszek uśmiechnął się.

- Ech, jak cię tam... Marcelu. To tylko kupiecki synek, któremu w głowie wiatr hula, albo mieszczański bastard, z litości przy kuchni trzymany, może zapragnąć przygód i wyruszyć w świat. A młodszy książę, tym bardziej dziecko, nie czuje takiej potrzeby. Przygody... podszedłby do Władcy, poprosił, ten by mu z ochotą i miłością zorganizował przygody. Mianowałby szczeniaka oficerem i wysłał do Zachodnich Indii bić czerwonoskórych albo mianowałby kapitanem na małym statku, albo ambasadorem w jakimś państewku... Uśmiechasz się? Widziałem, jak pretorianie oddawali honory dowódcy, którego mamka na rękach trzymała! Pamiętam, jak dla śmiechu Władca młodszą księżniczkę, dziewięcioletnią dziewczynkę, mianował ambasadorem w Meroe!

- Co w tym śmiesznego? - nie zrozumiałem.

- Śmiech był, gdy w Meroe odmówili przyjęcia takiego ambasadora. A dla pretoriańskich wojsk była to doskonała okazja, żeby rozprostować kości! Dobry powód do wojny - dzikusy nie szanują Domu! Markus nie dlatego uciekł. A już na pewno nikt z powodu jego ucieczki takiego hałasu by nie robił i nie wyznaczał takiej nagrody za pojmanie. Poinformowaliby po cichutku Straż, że młodszy książę Domu podróżuje incognito. Nawet obłąkanych chłopców, podających się za książęta, nie wolno od razu chłostać, najpierw wysyła się ich do Domu w celu rozpoznania.

- Dlaczego uciekł?

- Nie wiem, marynarzyku, nie wiem. Niby Markusa znałem dobrze, w końcu dziesięć lat nad jego zdrowiem czuwałem. Wszyscy się bali, że odziedziczy choroby po matce, ale Siostra go uchroniła... hartował się zgodnie z metodą Suworowa, zmężniał... chłopak jak chłopak. Nie głupi, raczej mądry. Bardziej niż szablą machać lubił w bibliotece przesiadywać i książki czytać. Może dlatego Władca stracił do niego serce? Gdyby był normalny, w ojca poszedł, a tu mól książkowy...

- Za książki gotów był duszę oddać - przyznałem, przypominając sobie, jak Markus zareagował na propozycję użycia książki na pochodnię.

- Nauczycielom się podobał, więcej już chyba nikomu. Mnie osobiście łatwiej było leczyć dziesięciu idiotów z połamanymi kończynami i ranami kłutymi niż jego jednego pilnować. On nawet jedną dziecięcą chorobę dwa razy przechodził. Nerwy miał w strzępach - jak starzec. Ech...

Starzec odłożył tlące się cygaro na masywną kamienną popielniczkę i powiedział w zadumie:

- Ach, co tam kłamać... Tęsknię za nim. Nie było w nim podłości. Przeciwnie, miał takie wyostrzone poczucie sprawiedliwości. To nauką Engelsa się pasjonuje, to zaczyna się rosyjskiego uczyć, żeby utwory Kropotkina czytać w oryginale. A przecież był dzieckiem! W świątyni Siostry z duchownymi dyskutował, w Kościele Zbawiciela takie pytania zadawał, że odpowiedzi dopiero po kilku dniach znajdowali. Już myślałem, że młodszy książę Markus stan duchowy obierze. To by było najlepsze wyjście - Władca by go poparł, za dwadzieścia lat nieślubny syn Władcy stałby się przybranym synem Bożym...

Potarł policzek.

- Ciekawe, kim wówczas byłby Władca dla Boga?

Zachichotałem.

- Dobrze czy źle, mogło się tak zdarzyć. - Starzec spoważniał. - A teraz już się nie zdarzy. Chłopak coś takiego zrobił...

- Co?

- Nie wiem, marynarzu. Nie wiem. Może jego przyjaciel, ten katorżnik Ilmar znałby odpowiedź?

Od spojrzenia medyka mróz przeszedł mi po plecach.

- Przecież lada dzień go złapią! - powiedziałem z zapałem. - Gdzie się taki złodziej ukryje przed całą Strażą? No i nagroda... nawet kompani go zdradzą...

- Nie wygląda mi na to, marynarzu. Z Wysp katorżnik uciekł, przez cały kraj do Amsterdamu się przedarł - pewnie słyszałeś? A gdy miasto otoczyli - wyśliznął się!

- Siostra go chroni - odparłem ponuro.

- Siostra wszystkich chroni, ale nie każdy umie to wykorzystać. Gdy człowiek nie ma głowy na karku, nawet sam Bóg mu nowej nie dołoży. Nie, marynarzu, w tym Ilmarze coś jest. Nie na darmo Markus wybrał go na towarzysza ucieczki...

- Co?! - oburzyłem się. - Przecież ja... ja sam słyszałem, jak oficerowie rozmawiali, że to katorżnik chłopaka ze sobą wziął!

- Bzdura - uciął staruszek. - Moim zdaniem było tak: Markus ocenił, który z katorżników mu się przyda. Następnie podsunął się, niby przypadkiem, pokazał, że ma na Słowie... na przykład wytrych. Potem już katorżnik go ze sobą ciągnął jak chodzący magazyn. A gdy dotarli na kontynent, Markus Ilmara porzucił. Zabić nie zabił, to dobry chłopak. Po prostu się ukrył.

- Tak mówisz, jakby to nie mały chłopiec, lecz tajny agent...

- A pomyśl, gdzie ten chłopak dorastał, jakie intrygi się na jego oczach rozgrywały. On umie ludźmi kręcić, gdzie tam do niego prostemu złodziejowi.

Milczałem. Czułem się przybity i opluty. Dziad mówił z takim przekonaniem, że trudno było nie uwierzyć.

- Wychodzi na to, że książę Markus jest sprytniejszy od całej Straży? I jak zechce, to wszystkim ucieknie?

- Nie, marynarzu. Skądże. Jeden przeciwko wszystkim - tu koniec tak czy inaczej jest oczywisty. Raz mu coś nie wyjdzie - pomyli się względem człowieka, przylapią go na drobnej kradzieży... przecież musi jeść... pojmają go i odstawią do Domu. Chciałbym wiedzieć, o czym będzie z nim Władca rozmawiał, czego żądał. Tajemnicza sprawa, Marcel.

- Tego się nie dowiemy - zauważyłem. - Jedno tylko dobre, że jak złapią chłopca, to się panika skończy. Chyba przestaną szukać katorżnika?

- Nie byłbym taki pewien. Katorżnika szukają, bo się boją, czy mu chłopiec czegoś nie powiedział. I tu najlepsze wyjście dla Domu - śmierć Ilmara. Może przerwą obławę, ale nagrody nie odwołają. Wcześniej czy później... przyjaciele go wydadzą.

Wydadzą. Sam to wiedziałem. Nawet Niko, z jego skłonnościami do przygód i awantur, doniósł o mnie Straży. Inni wydadzą bez zastanowienia.

- I co on ma zrobić?

- Kto?

- Katorżnik Ilmar - powiedziałem, patrząc staremu baronowi prosto w oczy.

- To już zależy od niego. Może wyruszyć w obce kraje. Zawsze jest szansa, że zdoła się ukryć na końcu świata. A jeśli ojczyzna mu droga, może zerwać z przeszłością, osiąść w jakimś małym miasteczku, otworzyć kram...

- Coś mi się zdaje, że Ilmar ma inną naturę...

- Jeśli to, co o nim mówią, to prawda... Może również postąpić inaczej...

- No?

- Sam odszukać chłopca i oddać Domowi. Możliwe, że za taką usługę Władca okaże łaskę.

- Niby martwisz się o chłopca - powiedziałem w zadumie - a dajesz takie rady. Jak to tak?

- Przecież nie Ilmarowi daję radę - uśmiechnął się krzywo starzec.

- Słusznie - zgodziłem się. - Tylko jak jeden człowiek ma znaleźć tego, kogo cały kraj szuka?

- Niech spróbuje ruszyć głową. Markus nie będzie się po kraju włóczył - raz próbował i trafił na katorgę za kradzież. A teraz, gdy Straż już jest powiadomiona, nie na Smutne Wyspy go wyślą, lecz do Domu.

- Aha...

- Czyli chłopak spróbuje się ukryć. Gdzie?

- W Warszawie. U krewnych.

- Nie tacy to krewni, żeby można było się u nich ukryć... Na obcej ziemi nie ma nic do roboty, tam już się interesują, kim jest ów książę Markus i dlaczego tak na niego polują. Majątku, zamków, niczego takiego chłopak nie posiada.

- No to nie ma punktu zaczepienia.

- Słusznie. Trzeba go dobrze znać, żeby znaleźć ślad.

- Ty przecież znasz Markusa...

- A co ja wiem? Różne drobiazgi. Pamiętam na przykład, jak z wycieczki na Miraculous wrócił...

- To na Capri?

- Tak. Wtedy Krainę Cudów dopiero co otworzyli. Władca wizytą jej nie zaszczycił, ale kilku młodszych książąt tam pojechało... Markus spędził tam dwa tygodnie. Nigdy nie wiedziałem go tak szczęśliwego.

- A co tam jest takiego? Różne zabawki...

- O, nie tylko... poza tym weź pod uwagę, ile on ma lat... Markus wtedy skończył dziesięć. Po powrocie świecił własnym światłem, jakby Władca uznał go za pełnoprawnego następcę.

- Głupota... - powiedziałem. - Wszystko jedno... to nie ma sensu. Miraculous to miejsce szczególne, pod bezpośrednią władzą Domu, Straż tam pilnuje porządku.

- Zgadza się. Ale Kraina Cudów to jedyne miejsce w Europie, które Markus tak dobrze zna.

W milczeniu wpatrywałem się w ogień. Nie podobało mi się takie rozwiązanie. Zamiast samemu się ukrywać - szukać Markusa i oddać go Straży. Może wtedy rzeczywiście zdjęliby ze mnie zarzuty, uzyskałbym przebaczenie i potwierdzenie tytułu...

- Ale co my tu ciągle o katorżnikach i książętach renegatach! - oburzył się nagle starzec. - Siedzę z takim interesującym człowiekiem, a nie pozwalam mu mówić! Powiedz mi lepiej, jakie dziwy widziałeś w Zachodnich Indiach?

Pożałowałem, że wspomniałem o tych Zachodnich Indiach. Przecież mogłem wspomnieć azjatyckie ziemie! Przynajmniej znam je nie tylko ze słyszenia. Ale nie było już odwrotu...

- Zachodnie Indie to kraj bogaty, są tam wprawdzie nasze i rosyjskie osady, ale mieszkają głównie dzikusy - zacząłem posępnie. - Dzikusy oddają cześć fałszywym bożkom, cywilizacji nie znają, nie rozumieją wartości żelaza, nie są zdolni go obrabiać. Najlepiej handlować z nimi szkłem...

- A jakie tam mają u siebie cuda?

Nie miałem ochoty pleść tych bajek, które jeszcze wczoraj opowiadałem w tawernach. Medyk to człowiek mądry, książki na półkach trzyma nie dla pozoru. Może sam o Zachodnich Indiach niemało słyszał, a teraz tylko mnie sprawdza?

- Albo to dużo może zobaczyć prosty marynarz? - westchnąłem. - W Bostonie wyszliśmy na przepustkę, ale miasto wyglądało prawie jak europejskie. Czerwonoskórzy się trafiają, ale oni i tak bardziej są do ludzi podobni niż czarni albo żółtoskórzy.

- To prawda... - westchnął starzec. - Dobrze, marynarzu Marcelu, nie będę cię dłużej męczył. Człowiek z ciebie niewymagający, prześpisz się tutaj, przy kominku. Koc ci zostawię, poduszkę też... Odpocznij. A ja pójdę do swojej sypialni, drzwi zamknę i też się położę...

- Nie zrobię ci krzywdy, Jeanie medyku...

- Wierzę. W ciągu długiego życia nauczyłem się ludzi rozumieć. Ale drzwi mimo wszystko zamknę. Nie uciekniesz w nocy z moimi rzeczami?

- Nie ucieknę, przysięgam na Siostrę.

- Też wierzę. Bez rzeczy też nie uciekaj, po co masz moknąć.

Starzec wstał i poszedł do pokoju, do którego nie wchodziłem.

- Powiedz mi, baronie, po co posyłałeś mnie do kurnika? - zapytałem. - Przecież nie dlatego, że nie masz siły wychodzić z domu.

- Nie dlatego - mruknął. - Decydowałem, co z tobą zrobić. Wpuścić, przegonić czy śrutem poczęstować.

- I czym ci się tak spodobałem? Dobrze wybrałem kurę?

Starzec postał w drzwiach, po chwili milczenia odpowiedział:

- Nie... nie, Marcel. Nie dlatego. Dostałem jakby znak... nieważne. Śpij.

Drzwi zamknął z nieoczekiwaną siłą, z hukiem zasunął zasuwę. Jednak się boi, to znaczy, że nie do końca stracił rozum.

Pochodziłem po pokoju, popatrzyłem w okno. Ciemno jak oko wykol, deszcz leje, od czasu do czasu słychać odległy pomruk gromu. Znak... jaki znak?...

Moje spojrzenie padło na kulomiot. Starzec zostawił go w pokoju! Podszedłem i wziąłem broń.

Znajoma sztuka, wielu oficerów takie miało, gdy zaciągałem się do armii. Uczyli żołnierzy, jak z nimi się posługiwać, na wypadek gdyby zabili strzelca. Kulomiot jest stary, ale bije daleko i pewnie. Ale zdarza się, że nie zadziała.

Jak ten, na przykład. Kurek spuszczony, ale iskra nie zapaliła prochu.

Chyba naprawdę jestem szczęściarzem. Z dwóch metrów głowę by mi oderwało jak kartaczem.

- Ty stary draniu... - wyszeptałem. - A jeszcze medyk... stary piernik...

Zadrżały mi ręce. Więc to był ten znak z góry? Jaki tam znak, krzemień się starł, proch zawilgotniał, to wszystko.

Pierwsza myśl - zabrać staremu łajdakowi wszystkie cenne rzeczy i wyjść w noc. I podpalić dom z zewnątrz.

Szybko ochłonąłem.

Stary medyk nie zasłużył na śmierć. Ja na jego miejscu pociągnąłbym za kurek jeszcze raz i na pewno nie wpuściłbym obcego do domu.

Zabarykadowałem drzwi do sypialni starego krzesłem, żeby nie można było wyjść, nie robiąc hałasu. Zgasiłem lampę, zdjąłem buty, położyłem się przy kominku, zawinąłem w koc. Na duszy było źle i ciężko. W jednym stary miał rację - nie ma i nie będzie ratunku dla katorżnika Ilmara, póki Dom szuka młodszego księcia Markusa.

Więc moja droga prowadzi na wyspę Capri, do Miraculous, Krainy Cudów, zbudowanej ku radości dzieci i dorosłych na mocy najwyższego edyktu Domu, jako miejsce rozrywki i zabawy. Nie rozumiem, jak na malutkiej, pełnej ludzi wyspie, mógłby ukryć się chłopiec, którego szuka cały kraj! Ale trzeba to sprawdzić. Nie mam innego wyjścia. Nie ucieknę w obce kraje, nie zdołam żyć jako mieszczanin, nie dana mi taka święta wiara jak bratu Ruudowi, nieszczęsnemu paladynowi. Jedyne wyjście - znaleźć Markusa i osobiście oddać go Domowi. Władca jest surowy, ale sprawiedliwy, tego nikt nie kwestionuje. Czym ja jestem dla niego? Muchą uprzykrzoną! Wybaczy, lud tylko bardziej go będzie kochał! Żadnych tajemnic i tak nie znam, mogą mnie magnetyzmem sprawdzać, mogą w dybach zamknąć - nic nie powiem, bo nic nie wiem...

Zasnąłem, słuchając szeptu deszczu i trzasku węgli w kominie. Było ciepło i przytulnie, ale śniło mi się zimno i śnieg, śniła mi się bezkresna lodowata pustynia, przez którą idę w ciemności. Długo szedłem, nóg już nie czując, o niczym nie myślałem, wiedziałem tylko jedno, że muszę iść dalej. A potem z ciemności wyłoniła się postać kobiety o jasnej twarzy. Mrok się rozstąpił, a ja padłem na kolana, nie śmiejąc podnieść oczu. A w tym śnie rozumiałem, że to sen i że takie sny posłane są z góry.

Siostra nie odezwała się ani słowem. A gdy wyciągnąłem rękę i dotknąłem jej postaci, poczułem chłód. Lodowaty, śmiertelny chłód...

Jaka korzyść z takich snów?

Jeśli był to znak, to nie na mój słaby rozum.

Leżałem, wytrzeszczając w ciemności oczy na ostatnie iskierki w kominie i zasnąłem znowu. Może teraz przyśni mi się coś dobrego?

Ale tej nocy nic mi się już nie śniło.

Rozdział drugi,

w którym dwa razy zostaję rozpoznany i dwa razy nic się nie dzieje

Obudziłem się, nim wstał stary Jean. Odsunąłem krzesło spod drzwi, po co ma wiedzieć o moich nocnych strachach. Stanąłem przy oknie.

Przestało padać, wypłakała Siostra ludzkie grzechy. Świeciło słońce, na trawie skrzyła się rosa. Ale kwiaty na trawie wyglądały na zwiędnięte, jakby w końcu przyznały - nadchodzi jesień, skończył się nasz czas...

Kwiaty nie żyją długo.

Poszedłem do kuchni, rozpaliłem ogień, do czajnika nalałem czystej wody z beczki. Gdy gotowała się woda, wyszedłem przed dom, znalazłem wygódkę, potem umyłem się wyciągniętą ze studni, mętną od deszczu wodą. Stałem boso na chłodnej trawie, patrząc na niebo.

Siostro, podpowiedz!

Daj rozum głupcowi!

Może naprawdę pora wynosić się na koniec świata? I Niko mi tak radził - a spróbuj znaleźć sprytniejszego bandytę - i stary, doświadczony baron... Rada mądra, a ja przygód szukam, na swoje nieszczęście...

I co ciekawe, znajduję!

Przecież w życiu najważniejsze jest samo życie. Każdy grzech można modlitwą zmazać, każde nieszczęście naprawić. Póki trwa życie, poty doświadcza się radości, nadziei, miłości...

A kto umarł, ten już przegrał. Nawet, jeśli był świętym paladynem.

- Ładna pogoda.

Obejrzałem się - baron medyk stał w drzwiach, otulając się szlafrokiem.

- Ładna - przyznałem. - Tylko jesienią zapachniało.

- Pora już na nią.

- Pora.

Starzec westchnął.

- Chodźmy, zjesz coś przed drogą. Przecież czeka cię długa droga, prawda?

- Gdybym tylko wiedział, jak długa... - wszedłem do domu.

W milczeniu zjedliśmy resztki wczorajszej kury i ser, wypiliśmy filiżankę kawy.

- Pieniądze masz, marynarzu? - zapytał baron.

- Mam.

- Broń, żeby się w razie czego obronić?

- Znajdę.

Skinął głową, zdjął z szafy pleciony koszyk:

- Wyjdę, pozbieram świeże jajka...

Wyszedłem razem z nim. Zawahałem się, wyciągnąłem rękę, wymieniliśmy uściski.

- Co z tego masz, starcze?

- Z czego? Nie rozumiem.

- Wszystko rozumiesz...

Były medyk Domu westchnął:

- Ja, marynarzu, przeżyłem życie zaglądając wysoko urodzonym w takie miejsca, gdzie arystokrata od chłopa niczym się nie różni. Służyłem z wiarą i prawdą. A dostałem w nagrodę błazeński tytuł... mały mająteczek i polecenie, by żyć z dala od miast, żebym mniej gadał. To nic, przecież żyje, a to już dużo. I mogę robić, co chcę, na nikogo się nie oglądając. Niewielu ludzi mogę wspomnieć dobrym słowem. A książę Markus to świetny chłopak. Nie chcę, żeby go coś złego spotkało. Powodzenia, Marcelu marynarzu.

- Daj spokój, Jeanie medyku...

- Dobrze. Powodzenia, Ilmarze złodzieju. Jeśli nie darmo Przebiegłym cię nazwali, to i sam się z nieszczęścia wygrzebiesz i innym biedy nie przyniesiesz.

- Jak mnie poznałeś, starcze?

- Trzeba mieć oczy, Ilmar... wiesz, czym się dwadzieścia lat przy Domu zajmowałem? Damom twarze poprawiałem. Szramy zawadiakom usuwałem. Tak twarze poprawiałem, że rodzona matka by ich nie poznała. Są ludzie, którzy patrzą na portret i widzą wargi, oczy, nos, kości policzkowe. A ja inaczej. Wystarczy, że raz widziałem prawdziwą twarz człowieka, aby potem odrzucić cały „osad”, zrozumieć, co i gdzie poprawić. Nie bój się. Nikt inny cię z gazetowych portretów nie pozna.

- Staruszku, może to rzeczywiście znak z góry? To, że do ciebie przywędrowałem, że mnie nie zastrzeliłeś, że dałeś mi radę...

- To nie znak. Gdyby książę Markus do mnie przyszedł, gdybym jemu poradził - to byłby cud. A tak - tylko przypadek.

- Powodzenia, baronie.

- Lekkiej drogi.

Skinąłem staruszkowi i poszedłem.

Znak - nie znak. Powodzenie - przypadek.

Całe życie składa się z takich przypadków.

Obejrzałem się jeszcze raz. Staruszek już kuśtykał od kurnika, troskliwie niosąc przed sobą ciężki koszyk. Pomachałem mu, ale on już chyba nie patrzył w moją stronę.

Dwie godziny szedłem piechotą. Droga trochę rozmiękła, ale i tak lepiej się szło niż pod palącym słońcem. I przez całą drogę bez ustanku kląłem.

Po pierwsze, szukanie Marka w Miraculous to zajęcie głupie i bezsensowne. Po drugie, i tak nie będę miał z tego żadnej korzyści, nie ma żadnych gwarancji, że okażą mi łaskę, jeśli przyciągnę chłopaka za kołnierz do Domu. Po trzecie... przecież to podłość.

Nie. Niech stary Jean na to nie liczy. Nie pójdę za jego radą.

Lepiej rzeczywiście ukryć się na obcych ziemiach, na przykład w Chanacie Rosyjskim. Nie tylko muzułmanie tam żyją, są świątynie Siostry i kościół Zbawiciela. Urządzę się w Moskwie albo Kijowie, może nawet w samym Kazaniu? Teraz jest pokój, uda się. Znajdę sobie jakieś zajęcie. Podobno na rosyjskich ziemiach dużo jest starożytnych pogańskich świątyń i opuszczonych miast. I Wschód blisko... Będzie dobrze.

Z każdą chwilą pomysł wydawał się coraz bardziej kuszący. Spotkanie z byłym medykiem jakby mnie otrzeźwiło, uwolniło od wszelkich iluzji. Pomieszkam w Rosji, może w Chinach - rok, pięć, dziesięć lat. To nic. Potem może wrócę, gdy szum dawno ucichnie, gdy książę Markus przejdzie do historii, stracą go albo zamkną w więzieniu.

Postanowione. Odpocznę ze dwa dni w Lyonie, potem ruszę do Paryża, to wprawdzie pod samym nosem Domu, ale przecież muszę spróbować otworzyć skrytkę, zabrać to, co schowałem tam na czarną godzinę. Potem pojadę przez Pragę i Warszawę do Kijowa. Przybiorę cudze nazwisko, zapłacę chciwym urzędnikom, którzy wszędzie są sprzedajni, to ich piętno cechowe. Dostanę dokumenty.

Poczułem, że ta decyzja dodała mi sił. Uspokoiłem się, ogrzało mnie słońce. I nawet gdy zatrzymał się przejeżdżający dyliżans i woźnica serdecznie machnął na mnie ręką, wołając do siebie, na kozioł, przyjąłem to jak coś oczywistego.

O, takie znaki z góry to lubię!

- Daleko, marynarzu? - zapytał woźnica. Starszy człowiek, solidny, ubranie na nim nienowe, ale starannie utrzymane. Nad siedzeniem woźnicy przywiązana kobieca chustka i dwie dziewczęce wstążki amulety, które dostał od rodziny. Od razu widać - takiemu wiatr w głowie nie hula, lubi i zna swoją pracę, ale i dom to dla niego miejsce święte i ważne.

- Do Lyonu, ojcze. Do rodziny.

- Na urlop?

- Tak.

Z dyliżansu wysunęła się ponura, zgryźliwa twarz. Łamanym galijskim mężczyzna zapytał:

- Co stoimy, woźnico?

Woźnica machnął batem i konie ruszyły z kopyta, nawet nie czekając na uderzenia, jakby spod kantarów udało im się spojrzeć do tylu. Pasażer pospiesznie wsunął się do powozu.

- Mój brat też był marynarzem - powiedział woźnica. - Pływał na korwecie, dwadzieścia lat służył. A teraz to już...

Nie dokończył historii o bracie. Widocznie służba na korwecie była najjaśniejszym epizodem jego biografii.

- Dlaczego idziesz piechotą? - zapytał nieoczekiwanie. - Nie dali papierów przejazdowych?

- Dali, ojcze - westchnąłem. - Tylko... no... trochę pohulałem, jak zszedłem na ląd.

- Zgubiłeś?

- Sprzedałem - powiedziałem posępnie. - Sprzedałem jednemu typowi za grosze. I teraz to piechotą, to z dobrymi ludźmi...

- Niedobrze - westchnął woźnica. - Widzisz, dał ci Dom bezpłatny przejazd, a ty go sprzedałeś.

Przypomniałem sobie „bezpłatny przejazd” na statku katorżników i spuściłem głowę.

- Co tam, młodyś! Tylko nie trzep bez potrzeby językiem. Mnie tam nic, ale kto inny może Straży donieść...

Zręcznie sięgając za siebie jedną ręką, woźnica wyjął manierkę.

- Napij się.

Wino było kwaśne, ale z wdzięcznością skinąłem głową i oddałem manierkę woźnicy.

- Najwyżej łyczek - westchnął, napił się i odstawił manierkę na miejsce. - Coś mi się widzi, że zasypiasz na siedząco. W lesie przyszło nocować?

- Aha.

- Tak myślałem. Tu głusza, tylko szalony baron przy drodze mieszka... ale widać nie na tyle szalony, żeby kogoś do domu wpuścić.

- Baron? - zdumiałem się. - Prawdziwy? Z kulomiotu do mnie mierzył, no i poszedłem.

- Zupełnie widać zbzikował... baron, najprawdziwszy. Wprawdzie nie z rodu, ale za jakieś zasługi tytuł dostał. Tytuł jest, ziemi nie ma. Baron stary jest już bardzo. Za każdym razem, jak tędy przejeżdżam, czekam, że zamiast domu popiół zobaczę - albo sam się spali, albo zbóje pomogą...

Pokiwałem głową. Wcześniej czy później na pewno się coś takiego stanie.

- Jak jesteś zmęczony, to właź na dach - zaproponował woźnica. - Widzę, że ci nie do rozmowy. Pasażerowie sami ważni, nikt trzecią klasą nie jedzie.

- Dziękuję - powiedziałem. Wprawdzie nie spałem pod krzakiem, ale widocznie napięcie było tak silne, że wyspać mi się nie udało.

Po malutkiej drabince wszedłem na dach dyliżansu. Położyłem się na wąskiej, drewnianej ławie, ale szybko zrozumiałem, że długo się tu nie utrzymam i przeniosłem się na podłogę. Co tam. Nie jesteśmy dumni. I w karecie biskupa możemy jeździć, i trzecią klasą, i na piechotę iść...

Spojrzałem w górę i zamarłem.

Niebo kołysało się nade mną, było kryształowo błękitne, przezroczyste od jesiennego chłodu, który trwa bardzo krótko i nie zawsze uda się go dostrzec. Smutna, pożegnalna, odchodząca czystość, na granicy ciepła i chłodu. Najpiękniejsze rzeczy na świecie są bardziej kruche od szkła i bardziej ulotne od śnieżynki na dłoni. Tak płoną iskry dogasającego ogniska, do którego nie chce się dokładać gałązek. Tak pada pierwszy wiosenny deszcz, rozpala się nad ziemią tęcza, spada przywiędły liść, błyskawica kreśli zygzak na niebie. Jeśli chcesz, znajdziesz to piękno wszędzie, co godzinę, co sekundę. Ale wtedy na pewno zostaniesz poetą.

A jaki tam ze mnie poeta...

I pewnie nikt nie uwierzyłby, że Ilmar Przebiegły, który pokonał wszystkie zasadzki w ciemności wnętrza piramidy wypełnionej widmami, ominął spadające z sufitu kamienie, fałszywe przejścia i otwierające się pod nogami bezdenne studnie - że po tym wszystkim wyszedł z grobowca faraona z pustymi rękami. Nie wziąłem nic z kamiennej studni. W oślepiającym świetle, które po raz pierwszy od tysiąca lat oświetliło grobowiec, wypełniony złotem, miedzią i drogocennymi klejnotami, zobaczyłem to umierające piękno, którego nie wolno zniszczyć.

Może dlatego ominęła mnie starożytna klątwa, która zabiła nieznanymi egipskimi suchotami innych grabieżców piramid?

Ale ja takie piękno widzę rzadko - więc nie jestem poetą.

Ale jeśli widzę, to przystaję. Baron medyk mówił o znaku... do tej pory wzdrygam się na myśl, że omal nie dostałem śrutem w twarz. A dla mnie taki znak to nie kulomiot, który się zaciął, nie nagłe objawienie, które może pochodzić od ciemnej strony Boga, przybyć z lodowatych pustyń piekła. Dla mnie znakiem jest takie właśnie przelotne piękno - błysk diamentu w promieniu latarki, krwawoczerwone jagody na przysypanym śniegiem krzaku, ludzkie słowo czy gest... Albo tak jak teraz - przezroczyste, jakby wyciągające się ku Bogu niebo, z rzadkimi piórkami chmur, z sunącym nad nami, białym ptakiem szybowca...

- Ej, marynarzu, do góry popatrz! - krzyknął woźnica. - Spójrz, awiator nad nami!

Skrzywiłem się, jego głos przerwał oczarowanie, jak zardzewiała piła tnąca na drwa ołtarz opuszczonej świątyni...

- Widzę...

Szybowiec nagle szarpnął się, nabrał szybkości. Za nim pociągnął się pas dymu.

- Wybaw nas, Zbawicielu... - powiedział przerażony woźnica, bezlitośnie strzelił z bata, dorzucił przekleństwo. - Ej, marynarzu, co z nim, pali się czy co?

Czy ja naprawdę byłem tak wysoko, w tej kryształowej dali, niechby kuląc się ze strachu, ale jednak lecąc pomiędzy niebem i ziemią? Dlaczego strach przeszkodził mi się wtedy rozejrzeć, zobaczyć płynący wokół świat?

- Nie pali, awiator włączył pchacz... spieszy się, szuka wstępującego prądu... bądź cicho, dobrze?

Woźnica zamilkł. Nie z urazą, raczej z szacunkiem. Widocznie uznał, że marynarzyk nie jest taki prosty, skoro się na szybowcach zna.

- Daleko, wysoko... - wyszeptałem.

Oto mój znak. Żebym tylko mógł zrozumieć, co on znaczy...

Pożegnalne piękno jesiennego nieba odeszło. Pozostała trzesawka, stukot kopyt, zimny wiatr, odlatujący w dal szybowiec. Zamknąłem oczy i zasnąłem.

Właśnie dlatego nigdy nie będę poetą - w jednej chwili myślę o pięknie, a w drugiej o śmiertelnym ciele i wszystkich jego potrzebach.

Gdy dyliżans wyjechał na ulice Lyonu, trzęsło już niemiłosiernie. Wynurzyłem się ze snu, ale nadal leżałem, posępnie rozmyślając o swojej głupiej naturze. Muszę uciekać! Przecież już postanowiłem, po co więc wymyślać różne wymówki?

Dyliżans wjechał pod gigantyczny dach ze szkła i drewna. Stacja konna była tu nowa, ogromna, samym swoim wyglądem budząca w podróżnych szacunek. Przypomniałem sobie od razu, że tuż za rogiem jest piwiarnia, w której podają doskonałe kiełbaski do lekkiego jasnego piwa. Widocznie śniadanie zdążyło mi się po drodze utrząsnąć w żołądku.

- Wychodźcie, panowie - mówił na dole dobry woźnica. - Jak podróż? Proszę o wybaczenie, jeśli nazbyt trzęsło, ale droga tu zupełnie rozbita, skandal...

- To nic - odezwał się któryś z pasażerów. - Uspokój się.

Przyjemnie brzęknęły monety - woźnica dostał napiwek.

- Dziękuję, bardzo dziękuję, rad będę wieźć was znowu - sądząc po jego głosie napiwek był wysoki.

- Zachowaj nas, Zbawicielu - odpowiedział posępnie pasażer. - Luko!

Głos wydał mi się znajomy. Z wysiłkiem próbowałem sobie przypomnieć, skąd.

- Słucham, kapitanie.

Ten głos też już słyszałem. To ten mężczyzna, który wyjrzał z okna, gdy się dosiadałem...

- Mówiłeś, że znasz tu dobry hotel? Póki nie wezmę kąpieli, nie będę w stanie myśleć.

- Oczywiście.

- Doskonale. Pues, hasta la vista, guapa! - powiedział pierwszy, po iberyjsku, ale z silnym, niemieckim akcentem. Widocznie zwracał się do jakiejś towarzyszki. I znowu do pierwszego: - Idziemy... Nie doczekam się już...

Głosy oddaliły się, pasażerowie odchodzili. Teraz wysiedli jeszcze inni ludzie - widocznie pasażerowie drugiej klasy. Zresztą na drodze, gdzie nie ma ostrych podjazdów i nie przychodzi pchać dyliżansu, różnica między pierwszą i drugą klasą nie jest duża. Wstałem, wyjrzałem przez niziutkie ogrodzenie dachu dyliżansu. Jacyś kupcy z torbami, dwóch młodych urzędników, którzy natychmiast wsunęli w zęby cygara; dama ubrana z przepychem i bez gustu, z młodziutką towarzyszką... A gdzie tych dwóch, którzy wysiedli pierwsi, zgodnie z przywilejem pierwszej klasy, i mimo niezadowolenia z drogi dali porządny napiwek?

Oto i oni! Idą w stronę budynku dworca. Obaj ubrani w mundury Straży, nic dziwnego, że natrętni nędzarze starają się zniknąć z ich drogi. Luka widziałem praktycznie po raz pierwszy. Ale obok niego szedł oficer Arnold, z którym tak miło rozminęliśmy się w restauracji „Dawid i Goliat”. Na czole miał białą opaskę, ech, szczęściarz, kula chybiła.

Spotniały mi dłonie. Skuliłem się jak psotny dzieciak, spuściłem głowę, kątem oka obserwując strażników.

Wychodzi na to, że jechałem im nad głową? I jeszcze darłem się do woźnicy? Komu zawdzięczam ten ratunek - Bogu, mocnemu snu Arnolda czy skrzypiącym kołom dyliżansu?

- Ej, marynarzu, wstawaj! - zawołał dobrodusznie woźnica. Zerwałem się, migiem zeskoczyłem z dachu, na przeciwną od strażnika stronę. Lekko odbiłem nogi, ale nawet nie poczułem bólu.

- Umiesz skakać! - pochwalił mnie woźnica. Stał, ocierając pot z koni, spoglądając na mnie z zadowoleniem. - Chcesz, marynarzu, to cię piwem poczęstuję? Poczekaj tylko z pół godzinki...

- Dzięki, przyjacielu, nie mogę. Bardzo się spieszę. Rodzinę chcę zobaczyć, siostrzyczkę Jeannette, brata Paula...

Plotłem jakieś brednie, całym sobą wyrażając pragnienie jak najszybszego pognania do nie istniejących krewnych, a jednocześnie nie wychodząc spod zbawczej osłony karety.

- Co zrobić, idź - powiedział woźnica lekko stropiony. - Wszystkiego dobrego...

Skinąłem i pospiesznie wyszedłem, mieszając się z ludźmi, śpieszącymi na swoje dyliżanse. Na ścianie dworca brzęknął dzwonek, herold ochryple krzyknął:

- Południowy do Paryża, są miejsca w pierwszej i drugiej klasie, południowy do Paryża, siedemnasty postój...

Dopiero gdy zagubiłem się już w ludzkim tłumie, śpieszącym na spotkanie długiej drogi, zaryzykowałem i obejrzałem się. Arnold zapalał cygaro, uważnie słuchając Luka. Z jakiegoś powodu pomyślałem, że mówią o mnie, o marynarzyku, który dosiadł się do dyliżansu po drodze. Nie czekałem na rozwiązanie - czy oficer machnie na mnie ręką, czy postanowi wypytać woźnicę o podróżnika. Zanurkowałem za budynek, szybko go ominąłem, wyskoczyłem na malutki placyk. Pragnienie ucieczki - jak najdalej od oficera Straży, znającego moją twarz, było bardzo silne.

Dwie minuty później siedziałem już w odkrytym powozie, a woźnica zadowolony ze zgodnego klienta wiózł mnie do hotelu „Gościna Siostry”, przybytku skromnego, mimo szumnej nazwy, za to znajomego i przytulnego. Ostatni raz byłem tam cztery lata temu, z nikim specjalnie nie rozmawiałem i nie bałem się, że mnie rozpoznają. Napięcie powoli spadało - w końcu Lyon to duże miasto i szansę, że wpadnę na Arnolda były niewielkie. A jednak nieuchronność, z jaką los stykał nas po raz drugi, przeraziła mnie.

W ostatnich latach interesy „Gościny Siostry” wyraźnie nie szły najlepiej. Dwupiętrowy budynek wydawał się zapadnięty, postarzały. Może dlatego, że dawno go nie remontowano, a może z powodu wysokich domów, które wyrosły wokół? Były tu budynki pięcio - i sześciopiętrowe, a jeden ceglany gigant nawet jedenastopiętrowy. Sądząc po wielkich oknach były to albo bardzo ekskluzywne mieszkania, albo biura firmy doskonale prosperującej. Białe obłoczki pary nad dachem przywodziły myśl o windach. Potem zobaczyłem nad oszklonym wejściem wieżowca szyld: „Hannibal Hotel”. Wszystko jasne. Hotel, w którego sąsiedztwie pojawił się bardziej nowoczesny zakład, jest z góry skazany na zubożenie. Wszyscy bogaci goście wynajmą pokoje w „Hannibalu”, a „Gościnie” zostaną odpadki.

Takie jak ja...

Ale wewnątrz hotel zachował resztki dawnej przytulności. Dywany na podłodze były stare, ale wyczyszczone, kwiaty w wazonach powiędnięte, ale żywe. Przy schodach, wyciągnięci jak struna stoją dwaj chłopcy z obsługi; dwóch strażników wygląda dość pewnie, przed portierem jest nowy pisak i niewielka maszyna licząca z brązu i drewna. Pali się wprawdzie co druga lampa karbidowa, ale to tylko potęguje wrażenie przytulności.

Trochę mi ulżyło. Nie miałem ochoty znaleźć się w wylęgarni pluskiew, razem z tępymi chłopami i drobnymi urzędnikami, którzy przyjechali do Lyonu kupować i sprzedawać.

Zapłaciłem za całkiem porządny pokój, nawet z toaletą i łazienką. Mogłem wykosztować się na lepszy, ale marynarzowi na urlopie, nawet z pretoriańskiego liniowca, nie wypada za bardzo szastać pieniędzmi. Chłopak z obsługi, wyraźnie rozczarowany brakiem bagażu, zaprowadził mnie do mojego pokoju na pierwsze piętro. Wnikliwie obejrzałem toaletę - czystą łazienkę; gorąca woda płynęła leniwie z miedzianego kranu; przysiadłem na łóżku - nie skrzypi. Ujdzie. Chłopak posępnie czekał przy drzwiach i został nagrodzony drobną monetą. Drugą w zadumie obracałem w palcach, wypytując chłopca o pobliskie karczmy i sklepy. Po uczciwej odpowiedzi, że jeść i pić lepiej poza granicami hotelu, a najlepsze dziewczęta przeniosły się do „Hannibala”, dostał drugą monetę.

Zamknąłem drzwi i nie zdejmując butów, wyciągnąłem się na łóżku. Czy warto zatrzymywać się w mieście? Skoro już zdecydowałem się uciekać... ale dyliżans do Paryża będzie jechał dwie doby, a ja jestem zmęczony. Może wpierw wyśpię się po ludzku, zjem coś, spędzę wieczór przy kuflu piwa...

Nie miałem sił opierać się pokusie. Rozebrałem się, wszedłem do wanny pełnej gorącej wody. Myśl o oficerze Arnoldzie odpływała coraz dalej. Zabawne - pewnie też leży teraz w gorącej wodzie, może nie wypuszczając z ust cygara, patrzy w sufit i rozmyśla - czy przypadkowy podróżnik nie był Ilmarem?...

To nic. Tacy jak on od razu wyczuwają, że coś jest nie tak, ale długo nie mogą w to uwierzyć. Zgubi go solidność, jak wyżła o znakomitym węchu nadmiar starych śladów. Jedno mnie tylko zastanawiało - dlaczego on w ogóle pojechał do Lyonu? Czy to było związane ze mną? A jeśli tak, co naprowadziło go na ślad? Dlaczego nie udał się na północ, dlaczego do galijskich ziem?

Pytań dużo, odpowiedzi nie ma. Jak zawsze.

Pół godziny później wyszedłem z ostygłej wody, wytarłem się starym, ale czystym ręcznikiem, ubrałem. Wyjrzałem przez okno, na wieżę „Hannibal Hotelu”. Śmieszne. To, że jestem złodziejem, bynajmniej nie przeszkodziłoby mi zatrzymać się w nim. Ale Mark, bastard najwyższej próby, pozbawił mnie wszelkich przyjemności.

Ile razy się zarzekałem - nie pchać się do polityki. Ale czy to człowiek wie, gdzie czyha na niego nieszczęście?

Zamknąłem pokój - zamek był śmieszny, nie powstrzymałby nawet debiutanta, ale i tak nie miałem żadnych rzeczy. Wyszedłem i ruszyłem w stronę najbliższego sklepu gotowych ubrań.

W normalnej sytuacji nigdy nie włożyłbym taniej manufaktury. Co to za obłąkany pomysł - ubrania standardowych rozmiarów? Jakby ludzie byli jednakowi i standardowi. Ale nie mogłem kręcić nosem. Ubranie marynarza już swoje odsłużyło. Lyon to duże miasto, istnieje niebezpieczeństwo, że natknę się na prawdziwych marynarzy. I co wtedy? Karmić ich bajkami z trzecich rąk?

Na garnitury nawet nie patrzyłem. Garnitur, jeśli jest nie szyty na miarę, to kpiny w żywe oczy. Grzebałem w ubraniach dla studentów, urzędników i wszelkiej bohemy. Jedna ze sprzedawczyń krzątała się obok mnie, sypiąc radami i gadając różne głupstwa, jakoby ubranie wykonane w manufakturach było mocniejsze i ładniejsze od innego. Cierpliwie znosiłem jej paplaninę, a potem poddałem się zupełnie, wziąłem zaproponowane rzeczy i ukryłem się w przymierzalni. Zrzuciłem marynarski strój, włożyłem spodnie z płótna żaglowego, ufarbowanego na stalowy kolor, koszulę w czerwono-czarną kratę, szary sweter, pewnie specjalnie bezkształtny, żeby pasował do każdej figury. Z ciężkim sercem odwróciłem się do niewielkiego mętnego lustra.

Hm.

O dziwo, wyglądałem całkiem do rzeczy. Oczywiście, nie na bakałarza. Na urzędnika też nie za bardzo, zbyt twarda twarz. Ale jakiś tam malarz czy inny muzykant - całkiem nawet prawdopodobne...

Przygryzłem wargi, rozmasowałem policzki, lekko rozczochrałem włosy. Potrzebne będą szczegóły. Ukradziony płaszcz nie nadaje się zupełnie. Potrzebny będzie jaskrawy, a jeszcze lepiej skórzana kurtka, na głowę jakiś idiotyczny beret albo rosyjska czapka z ogonkiem, na szyję - kolorowy szalik. Butów mogę nie zmieniać.

Wynurzyłem się z kabiny i spostrzegłem zdumione, ale i aprobujące spojrzenie sprzedawczyni. Wybrałem szary beret i szalik w kratkę, spojrzałem jeszcze raz w lustro. Sprzedawczyni w milczeniu pociągnęła mnie do większego lustra, ustawionego obok jasnej lampy.

Pięknie.

Po pierwsze, wyglądam młodziej. Muszę się tylko ogolić, broda jest zbyt mała i wyglądam po prostu niechlujnie. Po drugie, to zupełnie nie mój styl. W takim stroju nawet stary fizjonomista Jean by mnie nie rozpoznał.

- Bardzo panu do twarzy - zauważyła dziewczyna.

Spojrzałem na nią z ciekawością. Sprzedawczyni uśmiechnęła się.

- Chyba rzeczywiście - przyznałem. - W jakim zakładzie można spędzić wieczór, nie strasząc nikogo manufakturowym ubraniem?

- Na przykład w „Indiańskiej Ścieżce”.

Chyba chłopak z obsługi też wymienił to miejsce.

- Indyjska kuchnia jest całkiem niezła - przyznałem.

- Był pan w Indiach?

- Nie - przyznałem - ale próbowałem ich jedzenie.

- Ale tam nie jest indyjska, lecz indiańska - zaśmiała się dziewczyna. - Tam nawet kucharz jest prawdziwą czerwonoskórą kobietą. Z Indii, ale innych - z Zachodnich.

- Pójdę - postanowiłem. - A...

- Właśnie miałam zamiar zajrzeć tam wieczorem.

Początek był obiecujący. Wymieniliśmy porozumiewawcze uśmiechy. Zapłaciłem nie targując się, potem wyszedłem ze sklepu. Ubranie rzeczywiście było tanie i rozdrażnienie powoli mijało.

Nie sposób powstrzymać postępu, trzeba korzystać z jego owoców.

Przespacerowałem się po ulicy, znalazłem jakiś sklepik, wypełniony głównie młodzieżą. Sprzedawano tu różne bzdury - drukowane plakaty z twarzami jakichś popularnych osób, tanie gitary i lutnie, cienkie łańcuszki z kiepskiej stali, i inne radości dla bogatych młodzieńców. Ja znalazłem tu ostatnie drobiazgi - skórzaną kurtkę zapinającą się krzywo na dziesięć kościanych guzików i mosiężny znaczek z napisem: „Jestem przebiegłym typem”. Podobnie ubierali się studenci i różni biedni artyści, rysujący portrety na ulicach.

Uśmiechając się do siebie, przypiąłem znaczek do kurtki. Tak, jestem przebiegły. Ale kto by przypuścił, że Ilmar Przebiegły zacznie nosić swoje przezwisko na piersi?

A właśnie, jestem malarzem czy poetą? Po chwili zastanowienia pomyślałem, że zostanę rzeźbiarzem. Trudniej będzie sprawdzić moje zdolności. A malarzowi w każdej chwili mogą podsunąć papier i pióro. We własną umiejętność pisania wierszy tym bardziej nie wierzyłem.

Pozbyłem się marynarskiego stroju i płaszcza w bardzo prosty i naturalny sposób. Rzucając wszystkie szmaty grupce żebraków, kręcących się wokół taniej knajpy i poszedłem dalej. Za moimi plecami trwał intensywny podział szmat. Wkrótce maskaradowy strój marynarza Marcela zostanie rozparcelowany pomiędzy pięciu żebraków, a po kilku noclegach na ulicy zamieni się w brudne szmaty. Żadnych śladów.

Humor poprawiał mi się z minuty na minutę. W jakiejś przypadkowej kawiarni zjadłem pieczoną cielęcinę z piwem. Piwo było dobre, nie to, co w Amsterdamie, gdzie wolałbym napić się wody z ich Amstela. Gdzieś obok, na świątyni, zegar wybił trzecią. Stłumiłem mimowolne pragnienia pójścia na dźwięk - z moimi grzechami lepiej modlić się do Siostry bez pośredników. Ale musiałem jakoś zabić czas. Nie będę się przecież włóczył bez celu po wietrznych ulicach ani bez sensu siedział w hotelu, a tym bardziej pił - biorąc pod uwagę obiecujący wieczór.

Wtedy wyszedłem przy Teatrze Liońskim, gdzie właśnie zaczynało się przedstawienie. Ludzi było sporo, może rzeczywiście dobra trupa? Wystawiali Molierowskiego Świętoszka. Przy odpowiednich zdolnościach aktorów rzecz dość zabawna.

Wszedłem.

Teatr okazał się porządny. Widocznie sztuka w Lyonie, jak zresztą w całej galijskiej prowincji, korzystała z opieki władz i przychylności bogatej publiki. I trupa, choć nie było ani jednego głośnego imienia, grała bardzo dobrze. Aktor grający Orgona tak zręcznie mamił widzów głosem i mimiką, że można by pomyśleć, że naprawdę zna Słowo, na którym trzyma szkatułę z dokumentami. A scena w drugim akcie, gdy drań Tartufe, przekonuje Orgona, by ten podzielił się z nim Słowem, i przekazał mu szkatułę, była odegrana po mistrzowsku. Przypomniałem sobie krótki dialog nieboszczyka Ruuda i biskupa: „Poznamy przerwę i motoryczną frazę Słowa...”. To, że Słowo nie tylko się wypowiada, wiedziałem już wcześniej. Ale dopiero teraz, patrząc na ruchy aktorów, zrozumiałem do końca, w czym rzecz. Można otworzyć przejście do Chłodu, schować tam coś albo wyjąć, ale trzeba wykonać kilka gestów, wypowiedzieć kilka dźwięków i połączyć to wszystko w jedną całość... w piękny, płynny, dźwięczny ruch, otwierający drogę do Nicości.

Myślę, że Wielki Komediant rzeczywiście znał Słowo. Nie na darmo mowę Orgona pisał pod siebie. Wyobraziłem sobie, jak wyglądała ta komedia, gdy grał w niej sam Molier. Zapewne starał się wyrazić to zręcznością dłoni, jak teraz aktor próbował podać za prawdziwe Słowo swoje zdolności sztukmistrza.

Zdumiewające. Ludzie oglądają przedstawienie, śmieją się z niezgrabnych prób Tartufe’a nauczenia się Słowa i nie rozumieją, że pod maską kpin ukrywa się prawda.

Ciekawe, czy obserwując Moliera można było nauczyć się Słowa?

Porwał mnie monolog Orgona - wygłaszający go aktor robił to z wielkim talentem.

W prostocie swojej wszystko odkryłem złodziejowi

Z zaufaniem do jego wiedzy i rozumu,

I on dał mi radę dać słowo i jemu

Że jeśli zażądają dokumentów...

Publiczność słuchała w skupieniu. Oczywiście, żaden z widzów nie miał Słowa. Ale nadzieja umiera ostatnia. I pewnie każdy, kto tu był, myślał: „Jeśli tylko poznam Słowo - to nikomu, nikomu ani żonie, ani synowi, ani najlepszemu przyjacielowi...”.

Rzecz jasna widowisko skończyło się dobrze. Przybyła Straż z osobistym rozkazem Władcy, Tartufe’a zesłano do kopalni, Orgonowi wybaczono wszelkie przewinienia wobec Domu.

Gdy ludzie się rozchodzili, aktor grający Orgona zszedł ze sceny i demonstrował wszystkim chętnym, jak wyjmuje się z rękawa składaną kartonową szkatułkę. Wskazana ostrożność - jeszcze jakiś głupiec chciałby wydobyć z niego Słowo...

Wyszedłem z teatru pogrążony w lekkiej zadumie, z uporem próbując sobie przypomnieć, jak Mark sięgał w Chłód. Może uda mi się coś przypomnieć?

Nie. Myślałem wtedy o czym innym. Miał rację stary baron - traktowałem chłopca jak mały, chodzący magazyn, a on mnie - jak instruktora do spraw ucieczki z katorgi. Niko też miał rację - nigdy nie myślę o przyszłości. Żyję dniem dzisiejszym, rozwiązuję problemy w tym momencie, gdy się pojawiają. Tak jest łatwiej.

Ale może warto czasem spojrzeć do przodu? Co zyskam ukrywając się w obcych krajach? Wcześniej czy później Mocarstwo znowu rozpocznie z Chanatem wojnę o ziemie, o panowanie w koloniach, o władzę nad światem. Co wtedy będzie ze mną, obcym człowiekiem? Rosyjskie kopalnie wśród nieprzebytych śniegów? Topór kata albo pętla?

A co mnie czeka, jeśli mimo wszystko znajdę Marka? Bardzo mało prawdopodobna łaska Władcy? Znowu katorga? A może z szacunku do nowego tytułu wsadzą mnie do więzienia jak Brązową Maskę albo utopią w beczce małmazji?

Otóż to.

Albo bezpieczeństwo na najbliższe lata albo na zawsze. Nie ma co się oszukiwać. Na tym polega wybór - czy gotów jestem postawić wszystko na jedną, ale mocną kartę, czy próbować grać o małe stawki.

I co, Ilmarze Przebiegły?

Co postanowisz?

Gdy zrozumiałem to, zrobiło mi się lżej. Takiego wyboru dokonywałem stale, przez całe życie, od dnia, gdy uciekłem z domu, zamiast pójść na ucznia do rzeźnika. Byłbym teraz szanowanym obywatelem, miałbym swój sklep, rąbałbym świńskie i krowie tusze, miałbym zapewniony solidny kawał mięsa w zupie, posłuszną żonę i chmarę dzieciaków, strażnik by mi rękę podawał. I co mnie od takiego życia odstręczyło?

Nie wiem. Ale jeśli leży przede mną nie odsłonięta karta, zawsze ją podnoszę.

Poszedłem w stronę hotelu. „Indiańska Ścieżka” miała być gdzieś obok.

Gdy zaczęło się ściemniać, siedziałem już w prawdziwym zachodnio-indyjskim barze „Indiańska Ścieżka”. Z zewnątrz budynek niczym się nie wyróżniał, piętrowy, ze skromnym szyldem, na ożywionym nabrzeżu Rodanu. Ale wnętrze rzeczywiście urządzone było stylowo: ściany z bierwion, z wetkniętymi gdzieniegdzie strzałami i kamiennymi tomahawkami. Dziewczęta i młodzieńcy, roznoszący jedzenie, wszyscy jak jeden mąż opaleni i półnadzy, w zamszowych strojach, ze świecidełkami. Wyłaniająca się od czasu do czasu z kuchni kobieta była autentycznie czerwonoskóra. Nie sądzę, żeby tu cokolwiek gotowała, prędzej nadawała zakładowi kolorytu, ale i tak ciekawie było na nią popatrzeć. Grzmiała barbarzyńska muzyka, bębny i dzwoneczki, ale taniec w rytm tych dzikich dźwięków był zabawnym widowiskiem.

Natomiast nie było nic, czego można by się napić. Whisky - wstrętna i odstręczająca; brandy - gorsza niż najtańszy galijski koniak, piwo jeszcze marniejsze niż w Amsterdamie, wina w ogóle nie było. Biedacy - czy oni w tych koloniach tylko to piją?

„Prawdziwe zachodnioindyjskie jedzenie” też pozostawiało wiele do życzenia. Naleśniki z syropem klonowym rozpadały się i były mdląco słodkie; zawinięte w placek mięso, polanę gęstym, słodkawym sosem pomidorowym, też było wstrętne. Na pemmikan, tortillę i twardą kukurydzianą krupę z pieprzem tylko popatrzyłem. Cała reszta - źle przyrządzona, jakby specjalnie zepsuto dania europejskiej kuchni - niemieckiej, kaledońskiej, iberyjskiej... co prawda z uporem radzono mi, żebym spróbował ciasta z jabłkami, ale straciłem już wiarę w zaoceaniczną kuchnię.

I co goście w tym wszystkim widzą? Ludzi, o dziwo, było dużo. Głównie młodzież i tacy artyści jak ja, tylko prawdziwi. Widocznie taka moda. Ostatnio popularne były rozmowy o zachodnioindyjskich koloniach, o niezbadanych ziemiach, o kraju, gdzie dużo jest żelaza i miedzi. „Sacramento, kraj bogaty, zbieraj żelazo choćby łopatą”... Wyjeżdżali przede wszystkim golcy, a złota młodzież bawiła się. Piła wstrętny alkohol, wyła jakieś obłąkane pieśni, tańczyła na stołach...

Z przymusem piłem pozbawione smaku piwo i zastanawiałem się, czy dziewczyna ze sklepu mnie nie zawiedzie. Może poflirtować z jakąś inną? Profesjonalistek jest tu pewnie sporo, zwykłych amatorek przygód też nie brakuje. Można zacząć od tego, że szukam modelki do nowej rzeźby...

Na sąsiednim krześle ktoś usiadł. Odwróciłem głowę i uśmiechnąłem się pospieszenie. Jednak przyszła.

- Witaj...

Poza sklepem dziewczyna zachowywała się znacznie pewniej. I bynajmniej nie była ubrana w manufakturową produkcje.

Pstryknąłem palcami, wzywając kelnerkę.

- Czego się napijesz? Moim zdaniem jednak, wszystkie tutejsze napoje są obrzydliwe. Nic porządnego nie podają. Może się gdzieś przeniesiemy?

Miałem ochotę urządzić małą hulankę.

Dziewczyna zachichotała.

- No... czy ja wiem... tutaj jest tanio i towarzystwo znajome... Ale przecież nawet się nie poznaliśmy! Nazywam się Sara.

Oho, ale nadaje tempo!

- A ja... - zacząłem, próbując w pośpiechu wymyślić jakieś odpowiednie imię dla mojego nowego wizerunku. Ale nie zdążyłem - na moim ramieniu spoczęła drobna, mocna dłoń.

- Doprawdy, kochanie, nie można cię zostawić samego nawet na chwilę. Od razu zawierasz znajomości...

Podniosłem oczy.

Za moim krzesłem stała Helen, Nocna Wiedźma. Na jej ramieniu wisiała mała elegancka torebka, na szyi połyskiwał skromny złoty łańcuszek. Była w sukni, nie w mundurze, i trzeba przyznać, że w tym stroju było jej bardzo do twarzy. Nawet to, że lewą rękę miała w łubkach, wyglądało raczej na ekstrawagancję.

Biedna dziewczyna ze sklepu z manufakturą speszyła się i wstała.

- Mam nadzieję, że już zapłaciłeś? - zapytała Helen.

Twarz Sary pokryła się czerwonymi plamami. Popatrzyła na Helen w taki sposób, że nie zdziwiłbym się, gdyby na letniczce zapłonęła sukienka. Potem spojrzała na mnie - chyba tylko cudem nie spadłem z krzesła. Pogardliwie wzruszyła ramionami i poszła na środek sali, do tańczących chłopców i dziewcząt.

Helen spokojnie usiadła na jej miejscu.

- Czemu tak powiedziałaś? - zapytałem głupio. - Przecież nie jest niczemu winna. To wcale nie dziwka...

- O co ci chodzi? Pytałam, czy zapłaciłeś kelnerowi. Myślę, że nie ma sensu tu siedzieć... Ilmar...

Oblizałem wyschnięte wargi. Helen patrzyła na mnie z lekkim uśmiechem.

- Czego chcesz? - zapytałem. - Bierz pod uwagę, że jestem uzbrojony. Jeśli podniesiesz alarm...

- Zabijesz mnie? - pochyliła się, popatrzyła mi w twarz. - Hmm. Zabijesz. Jakiś ty zły! Nie szarp się. Wszystko w porządku. Gdybym chciała cię wziąć - wyszłabym na zewnątrz i zawołała Straż...

- Przyleciałaś do Lyonu przed południem - powiedziałem. - Prawda? Trzydzieści kilometrów od miasta podpaliłaś pchacz.

- To prawda... - Helen speszyła się na chwilę.

- Widziałem twój szybowiec. Z dołu, z drogi.

Milczeliśmy. Podszedł kelner, popatrzył na mnie, nic nie rozumiejąc. Helen obrzuciła chłopaka ciekawym spojrzeniem, oglądając szczególnie długo opaskę biodrową wyszytą perłami. Chłopak poczerwieniał, upodobniając się do prawdziwego Indianina. Spojrzenie jej było równie zabójcze jak wzrok obrażonej Sary.

- Rachunek - poleciła, zadowolona, albo przeciwnie, niezadowolona z oględzin. - Wychodzimy.

- Jesteś pewna? - zapytałem posępnie.

- Oczywiście. Masz zamiar pić ten mocz czy może jeść surowe ciasto z mielonym mięsem? Rachunek!

W jej głosie pojawiła się władczość prawdziwej arystokratki, chłopak drgnął. Ostatecznie dobiły go słowa Helen:

- A ty, hrabio, mogłeś znaleźć lepsze miejsce na swoje rozrywki.

- Mnie się tu podoba - warknąłem. Co prawda nie zmieniły mi się gusta kulinarne, ale obudził się we mnie duch przekory.

- Pokażę ci bardziej ciekawe miejsce.

Nie miałem siły się spierać, przecież Helen naprawdę mogła zawołać strażników. W milczeniu zapłaciłem i wyszliśmy z „Indiańskiej Ścieżki”, odprowadzani nieprzyjaznym spojrzeniem kelnera, już szepczącego z przyjaciółmi, a także pełnymi nienawiści oczami Sary.

Człowiek nie ma żadnego życia osobistego.

Sługa podał Helen płaszcz, obszyty futrem, zbyt ciepły na obecną pogodę, ale widocznie awiatorzy lubili się opatulać. Założyłem swoją kurtkę, Helen prychnęła, ale nic nie powiedziała.

Na ulicy stało kilka karet, woźnice ożywili się na nasz widok. Helen w milczeniu pociągnęła mnie do najbliższej i rzuciła woźnicy:

- Do „Starej Winiarni”.

Woźnica strzelił z bata i oddaliliśmy się z miejsca rozrywek młodzieży Lyonu.

- Przy okazji, czy tam, gdzie teraz mieszkasz, jest szerokie łóżko? - spytała Helen. - Do naszego hotelu cię oczywiście nie zabiorę, wybacz, ale wyszłoby ci to bokiem.

Wieczór zapowiadał się wesoło.

- Żeby spać we dwójkę - trochę za wąskie.

- A jeśli nie spać?

- Wtedy ujdzie.

Helen przytuliła się i położyła głowę na moim ramieniu. Z boku wyglądaliśmy pewnie jak parka, która przeżyła przelotną kłótnię i weszła na słodką drogę pojednania.

- Czego ty ode mnie chcesz? - zapytałem z udręką, czując, że organizm przyjmuje jej zachowanie z wdzięcznością.

- Dużo, Ilmar, a ty nie mniej ode mnie. Oboje jesteśmy po uszy w gównie, złodzieju. I będziemy się z niego wygrzebywać razem.

Rozdział trzeci,

w którym wreszcie dokonuję wyboru, ale nadal wątpię w jego słuszność

„Stara Winiarnia” okazała się na tyle lepsza od „Indiańskiej Ścieżki”, że byłem winny jej wdzięczność. Nie było tu młodocianych idiotów, za to był wspaniały wybór win i kuchnia bardziej niż porządna. Przez pierwsze pół godziny Helen nie wspomniała nawet o interesach. Zjedliśmy kolację, wypiliśmy niepostrzeżenie butelkę doskonałego, wytrawnego wina... i rozluźniłem się. Nie miała zamiaru mnie wydawać. Przynajmniej na razie.

- Jesteś gotów do poważnej rozmowy? - spytała Helen, gdy kelner podał deser i koniak.

- Teraz jestem - odpowiedziałem tym samym tonem. Nasz stolik stał wystarczająco daleko od innych, by można było pozwolić sobie na poważną rozmowę. Niewielka orkiestra grała wprawdzie niezbyt głośno, ale rozmowy zagłuszała idealnie.

- Karty na stół?

- Dobrze - zgodziłem się.

Helen obracała kieliszek w ręku, ale zaproponowana przez nią samą szczera rozmowa nie przychodziła jej łatwo. Może tylko starała się stworzyć takie wrażenie.

- Po pierwsze, lubię cię, Ilmar.

Silny ruch...

- Hrabiowski tytuł, który nadał ci Mark, otrzymałeś zasłużenie. Więc będę uważać cię za arystokratę, równego mnie, godnego poważnych rozmów i poważnych zadań.

- Dziękuję...

- Nie ironizuj, Ilmar. Początkowo byłam przekonana, że jesteś tchórzliwym, głupim łajdakiem. Ale zachowywałeś się godnie, nawet bardziej niż godnie. Jeśli powiem, że ze wszystkich, którzy lecieli ze mną bez przygotowania, ty zachowałeś się najlepiej - zdziwisz się?

- Oczywiście.

- Markiz Otto, który musiał pilnie udać się z Wersalu do Wiednia, narobił w spodnie w pierwszej minucie lotu. Niezbyt apetyczny fakt, ale niestety, bardzo pospolity. Bałeś się, ale umiałeś stłumić swój strach. Wobec mnie też zachowałeś się godnie. Dziękuję, Ilmar.

W milczeniu zsunęliśmy kieliszki.

- Jak się to wszystko skończy, chciałabym widzieć cię w dobrym zdrowiu i z potwierdzonym tytułem.

- Myślisz, że to możliwe?

- Myślę. Hrabio, chciałabym wprowadzić cię w bieg wydarzeń. Obawiam się... - Helen uśmiechnęła się - że twoja nieobecność przy dworze miała wpływ na właściwe zrozumienie sprawy. Przede wszystkim, kim jest młodszy książę domu Markus...

- Syn Władcy i polskiej księżnej Elżbiety, książę bez prawa dziedziczenia tronu. Nikt, mówiąc szczerze.

- Słusznie, brawo, Ilmar. A więc... ja też dawno nie byłam na dworze... ale mam tam przyjaciół... dobrych przyjaciół. - Uśmiechnęła się i poczułem nieoczekiwane głupie ukłucie zazdrości. - Więc możesz uznać, że orientuję się w sytuacji. Książę Markus to bardzo sprytny chłopiec.

- Zauważyłem.

- Do tego wszystkiego okazał się wytrawnym dyskutantem, miłośnikiem dysput... krótko mówiąc, duchowieństwo dworu traktowało go poważnie. Wystarczająco poważnie, by Markus otrzymał pozwolenie grzebania w starych, tajnych archiwach... tytuł mu na to pozwalał, a niebezpieczeństwa nikt w tym nie widział. No, sam powiedz, co się takiego stanie, jeśli chłopiec poczyta sobie starodawne manuskrypty z czasów Zbawiciela i jego uczniów?

- Aż tak?

- Dokładnie tak. I tu następuje najbardziej tajemnicza część historii. Nawet moje źródła nie mogą niczego wyjaśnić. Chłopak wygrzebał jakąś książkę, datowaną na prawie pięćdziesiąty rok od uznania boskiej natury Zbawiciela, może nawet starszą, najprawdopodobniej starszą. Pozwolono mu wziąć do rąk relikwię, siedzieć w bibliotece świątyni. Myślę, że ci napuszeni nadworni świętoszkowie sami nie rozumieli, co kryją ich archiwa... Ale na wszelki wypadek powiadomili Sukcesora i najwyższą kancelarię o znalezionym inkunabule. Odpowiedź przyszła następnego dnia - Pasierb Boży nadał godność świętego paladyna swojemu zaufanemu sekretarzowi i wysłał do Luwru szybowcem.

- Jesień tego roku najwyraźniej obfituje w świętych paladynów... - burknąłem.

Helen zmrużyła oczy, ale nic nie powiedziała.

- Gdy jednak paladyn przybył do Luwru z poleceniem dostarczenia pod konwojem znalezionej księgi i samego Markusa, żeby sprawdzić, czy w ogóle zrozumiał coś z tekstu - młodszy książę już znikł. Najwidoczniej zdołał przeczytać i zrozumieć wystarczająco dużo, by wyciągnąć słuszne wnioski.

- Jakie?

- Takie, że jego życie nie jest warte złamanego grosza! W tej książce jest coś tak cennego, że Władca po rozmowie z paladynem osobiście wydał rozkaz pojmania Markusa, swojego własnego syna, niechby nawet pozamałżeńskiego! To tajemnica, która zabija każdego, kto się z nią zetknie!

- A księga?

- Księgę Markus zabrał ze sobą. Na Słowie.

Milczałem. Ale moja twarz musiała być bardzo wyrazista, bo Helen zbladła.

- Wiedziałeś? Wiedziałeś, że ma na Słowie książkę?

- Wiedziałem...

- Widziałeś ją?

- Co to, to nie. Ale chłopak prawie wpadł w histerię, gdy zaproponowałem, żeby ją spalić... Tam, gdzie się schowaliśmy, było ciemno.

- Dziesięciu i jeden! - zaklęła Helen. - Ilmar, jak mogłeś...

- Za to żyję. I nie dotknąłem śmiertelnej tajemnicy.

- Kto w to teraz uwierzy! Jak cię złapią, zamęczą cię na śmierć, dla pewności!

- A ciebie przypadkiem nie podejrzewają? Dostarczyłaś chłopca na ląd i w dowód wdzięczności dostałaś księgę...

Helen uśmiechnęła się posępnie.

- Czy inaczej siedziałabym tu z tobą, hrabio Ilmarze? Oczywiście, że podejrzewają.

- Przecież to bzdura!

- Ilmar, nadal nie rozumiesz, o co toczy się gra! Uwierz mi, mój ród nie należy do podupadłych. Za moje zasługi wobec Domu Władca mnie trzykrotnie osobiście odznaczał! A mimo to... mój los wisi na włosku. Święty paladyn, który do tej pory jest przy dworze, żąda aresztowania mnie i przesłuchania. Jak powiedział Władcy: „Lepiej, by tysiąc sprawiedliwych zginęło w mękach bez winy, niż żeby jeden nikczemnik zajrzał do świętej księgi”.

- Co w niej takiego jest? - zawołałem. - Co?

- Nie wiem. Osobisty dziennik Zbawiciela. Zapiski jego uczniów, przy czym nie te, które weszły w skład świętych ksiąg, lecz oryginalne, bez niedomówień i przekłamań. Nie... bzdura... Ilmar, gdyby chodziło tylko o relikwię, Władca nie wpadałby w panikę. A tu cały dwór zachowuje się niczym gniazdo os. Nakaz mojego aresztowania i przesłuchania leży na biurku Władcy i może zostać podpisany choćby jutro. Ja tu sobie z tobą piję, a moi przyjaciele może już wiozą z Luwru rozkaz - pochwycić i dostarczyć hrabinę Helen, awiatora Nocną Wiedźmę.

- Ale się narobiło.

Helen skinęła głową. Napiła się koniaku, oczami wskazała butelkę, dolałem jej.

- Ręka mnie boli - westchnęła. - Złamania to dla awiatora chleb powszedni, ale żeby akurat teraz... Kiepsko z nami, Ilmar. Mieliśmy nieszczęście stanąć na drodze księcia Markusa.

- Nic nie mów. Wolałbym machać kilofem w kopalni - zakląłem. W rzeczywistości pewnie nie przyszłoby mi machać kilofem, w końcu nie byłem ostatnim człowiekiem wśród bandytów. Ale teraz wolałbym uczciwie tyrać w kopalniach rudy żelaza niż trząść się ze strachu o własną skórę.

- Właśnie dlatego cię szukałam, Ilmar. Musimy trzymać się razem. Może coś wymyślimy.

- Jak mnie znalazłaś?

- Z Amsterdamu wywieźli cię kapłani?

- Tak - westchnąłem.

- Cały posterunek, który was przepuścił, poszedł pod trybunał. Podobno między Brukselą i Lyonem był jakiś dziwny wypadek... Straży tam nie wpuścili, święci bracia sami prowadzą dochodzenie...

- Zgadza się, Helen. Do Rzymu wiózł mnie święty paladyn Siostry - Ruud, a także dwóch zwykłych duchownych. Zatrzymał nas drugi paladyn, z kościoła Zbawiciela, ze swoimi sługami. Doszło do rzezi.

- I tak właśnie za tobą szłam, Ilmar. Z Amsterdamu do Brukseli, z Brukseli do głuchej drogi w lesie. A dalej zaryzykowałam i postawiłam na Lyon, lubisz duże miasta. Potem zaczęłam biegać po karczmach. Cudem cię tylko poznałam... powiedz, czy ty kogoś...

- Tak. Jednego z prostych kapłanów Zbawiciela.

Helen złożyła ręce w święty słup. Pokręciła głową:

- To niewybaczalny grzech, Ilmar.

- Wiem, dlatego właśnie nie pojechałem do Pasierba Bożego, choć prosił mnie o to brat Ruud. Jeśli oni gotowi są zabijać się nawzajem z powodu mojej skóry, to ze mnie skórę zedrą w try miga. A na tamtym świecie raczej nie czeka mnie nic dobrego.

- Kościół nie zajął jednoznacznego stanowiska wobec Markusa i ciebie, Ilmar.

- Tak?

- Twojej skórze nie robi to różnicy. Ale udało mi się dowiedzieć, że bracia w Siostrze i bracia w Zbawicielu żądają od Sukcesora różnych rzeczy. Bracia w Zbawicielu są zdania, że ciebie i Markusa - i mnie przy okazji - trzeba zlikwidować na miejscu. Niechby nawet księga, na którą wszyscy polują, przepadła w Chłodzie na zawsze. A bracia w Siostrze uważają, że trzeba dowolnymi sposobami wycisnąć z Markusa i wszystkich, którzy się z nim spotkali, prawdę, odzyskać księgę. Na razie Sukcesor z powodzeniem lawiruje. W intrygach to mistrz nie gorszy od dworaków. Ale może zdarzyć się tak, że wybór stanie się nieunikniony.

- Rozłam? - wyszeptałem.

- Tak. I jatka w całym Mocarstwie. To będzie koniec wszystkiego, Ilmar. Obie konfesje mają mniej więcej równy wpływ w społeczeństwie. Brat wystąpi przeciwko bratu, syn przeciwko ojcu, kilka miesięcy przelewu krwi i wchłonie nas Rosyjski Chanat.

- A Władca? - spytałem cicho. - Kogo on popiera?

- Siebie, Ilmar. Władca zawsze popiera tylko siebie. Jak go przyprą do muru, spróbuje zlikwidować duchowieństwo i postawić swoich ludzi. Ale czy mu się to uda?

- A czego chce od nas?

- Księgi. Jeśli księga znajdzie się w jego rękach, będziemy mieli szansę. Jak rozumiem, Władca zna jej treść. Pasierb Boży był zmuszony podzielić się informacją albo ma swoje źródła. Straż ryje wszędzie...

- W mieście przebywa kapitan Straży Arnold... - Opowiedziałem o zajściu w restauracji Dawid i Goliat i o podróży na dachu dyliżansu.

Helen pokręciła głową.

- Miałeś szczęście. Ale jak widzisz, nie tylko ja jestem taka mądra. Straż zacznie obławę we wszystkich większych miastach okolicy. Święci bracia też się przyłączą, możesz być pewien.

- Helen, ty masz szybowiec...

- No?

- Musimy ukryć się za granicą. W Rosji, w Chinach, gdziekolwiek.

- Nie pomoże. Na długo nas to nie uratuje. Myślałam już o tym - Helen uśmiechnęła się smutno. - Jak tylko stanie się jasne, że opuściliśmy Mocarstwo, zacznie się normalna histeria. Wszyscy będą pewni, że księgę mamy my. Zaczną nas szukać misjonarze, tajni agenci, za nasze głowy wyznaczą nagrody... A myślisz, że w obcych krajach panują idioci? Już teraz poruszono wszystkie ambasady. Będą węszyć i swoi, i obcy.

Milczałem. Świat stawał się koszmarem, pułapką bez wyjścia. Jak złapać lwa na pustyni? Budujemy mur w poprzek całej pustyni. Potem każdą połowę dzielimy murem na pół. Potem jeszcze raz, i jeszcze raz, aż do chwili, gdy lew znajdzie się w klatce.

Mur z ludzi będzie znacznie mocniejszy. I dużo szybciej się go buduje.

- Mów, Helen. Musiałaś coś wymyślić, skoro mnie szukałaś.

Znowu zsunęliśmy kieliszki.

- Ilmar, spędziłeś z Markusem ponad dobę. Może chłopiec choć jednym słowem, chociaż aluzją zdradził, gdzie ma zamiar się ukryć? Jeśli my go złapiemy, będziemy mieli szansę wyjść z tego cało.

Odetchnąłem pełną piersią. Wybacz mi, Siostro! Niedobrze jest zdradzać towarzyszy, ale jeśli my niewinnie cierpimy przez Marka, jeśli w całym państwie rozpęta się wojenna zawierucha, to nie mam innego wyjścia. Już lepiej wezmę ten grzech na swoją i tak grzeszną duszę...

- Helen... on nic nie mówił. To ja, głupi, obiecywałem, że się o niego zatroszczę, że mu miejsce czeladnika znajdę. Ale po drodze do Lyonu zanocowałem u pewnego starca. Okazało się, że to były nadworny lekarz, baron Jean Bagdadzki.

- Wysoki, chudy, włosy siwiejące, ale jeszcze czarne, mówi tak, jakby wiecznie był niezadowolony?

- Dokładnie, tylko teraz zupełnie posiwiał.

- Znam go. Widziałam go kiedyś w Domu... ze trzy lata temu. Wiecznie się z niego śmiali... jego zadanie polegało na leczeniu wysoko urodzonych kochanek, usuwaniu ciąż, odbieraniu porodów, naprawianiu defektów twarzy... Krążył taki dowcip - nie można powierzyć Jeanowi hemoroidów, jeszcze się zapomni i z tyłka zrobi drugą twarz...

Przetrawiałem wiadomości w milczeniu. Biedny lekarz...

- Wyrzucili go z Domu z niewielkim majątkiem i nieistniejącym tytułem - powiedziałem. - Sama rozumiesz, staruszek nie pała wdzięcznością.

Helen skinęła głową.

- Poznał mnie. Nie wiem, jak rozpoznaje zadki, ale z twarzy rzeczywiście umie czytać. Zdołał mnie rozpoznać nawet z tych strasznych, gazetowych portretów. I poradził mi, gdzie szukać Marka.

- Gdzie? Zabiłeś medyka?

Pytania padły od razu po sobie. Pokręciłem głową, postanawiając zacząć od drugiego.

- Nie. Wydaje mi się, że stary nie zdradzi.

- W takich sprawach nie warto ryzykować - powiedziała ze złością Helen. - Dobrze, załóżmy, że masz rację. Gdzie jest Markus?

- Idziemy razem, Nocna Wiedźmo? - zapytałem po chwili milczenia.

- Oczywiście, że tak!

- Przysięgnij. Na Siostrę, Zbawiciela, Pana naszego, Dom, honor szlachcica! Na niebo, które trzyma twoje skrzydła!

- Na wszystko naraz?

- Możesz po kolei - zignorowałem ironię. - Helen, ja ryzykuję. Zrozum.

Westchnęła.

- Dobrze, Ilmarze złodzieju, hrabio Smutnych Wysp, złożę przysięgę - ze szczerego serca, nie kryjącego oszustwa. Przysięgam na Pana naszego i Syna jego przybranego, który grzechy ludzi odkupił, na Siostrę jego, co stała się córką Bożą, na swój honor, który jest we krwi i tytule...

Wysłuchałem przysięgi do końca, gotów poprawić Helen, jeśli dopuści zbyt wolne sformułowanie.

Ale wszystko powiedziała prawidłowo.

- Dobrze, Helen. Wierzę ci.

Wyciągnąłem rękę, dotknąłem jej twarzy.

- Przysięgam i ja, Helen, choć tego ode mnie nie żądałaś. Przysięgam na Pana naszego...

Musieliśmy dziwnie wyglądać. Piękna, szlachetnie urodzona kobieta, ze złamaną ręką i mężczyzna należący do bohemy szepczą sobie coś z kamiennymi twarzami. Dobrze chociaż, że pierwszą myślą przypadkowych obserwatorów będzie potajemna schadzka kochanków nierównego stanu.

- Wierzę ci - powiedziała Helen.

- Miraculous.

- Co?

- Kraina Cudów na Capri. Stary lekarz uważa, że dla chłopca to najbardziej radosne, najjaśniejsze wspomnienie życia, że będzie się próbował dostać właśnie tam, najprawdopodobniej, a może już tam był.

Twarz Helen lekko się rozjaśniła.

- Możliwe. Niepewne, ale możliwe. Brawo, Ilmar.

- To nie moja zasługa, lecz starego barona.

- Wszystko jedno. Brawo, że umiałeś tak się zachować, żeby medyk dał ci rade. Podobno medykom nie można ufać za grosz, ale w tym wypadku jestem gotowa zaryzykować. Jedno mnie tylko martwi - Miraculous jest rzeczywiście najbardziej prawdopodobne. Czy w Domu jeszcze nie przyszło im to do głowy?

- Nie wiem. Trzeba sprawdzić.

- Zgadzam się, Ilmar.

- I nie ma co zwlekać. Wiesz co... nie gniewaj się, ale zamiast wąskiego łóżka wolałbym wąski fotel za twoimi plecami.

- Pomysłowe - Helen strzeliła oczami. - Bardzo egzotyczne.

- Helen, ja nie żartuje. Musimy się spieszyć.

- Szybowce nie latają w nocy, Ilmar.

- To dlaczego zwą cię Nocną Wiedźmą?

- Dwa razy leciałam nocą. Nie daj Boże. Nawet wysokościomierz nie zawsze pomaga, zwłaszcza na nieznanej trasie. A już złapać nocą wstępujący prąd powietrza... nie, drogi hrabio, mimo wszystko będziesz musiał zaprosić mnie do siebie.

- Jakoś nieszczególnie mnie to martwi - przyznałem się.

Helen nie miała żadnych kompleksów. Albo wszyscy wysoko urodzeni są takimi rozpustnikami, albo w żyłach jej rodu płynie gorąca krew. A może to ryzyko, na które zawsze są narażeni awiatorzy, tak na nich działa...

Przez pół nocy uprawialiśmy miłość z żarem młokosów, po raz pierwszy kosztujących zakazanego owocu. Nie raz chciałem błagać o chwilę przerwy, ale za każdym razem Helen udawało się rozpalić mnie na nowo. Dopiero nad ranem, gdy zaczęło się robić jasno, uspokoiła się wreszcie i zasnęła.

A ja leżałem na brzegu łóżka, patrzyłem w okno i obracałem w ręku kieliszek ze zwietrzałym szampanem, to stawiając go na podłodze, to znowu biorąc do rąk. I miałem dziwne, natrętne wrażenie nieprawdy.

Jakbym kupił dziwkę na noc. Nie, z dziwką byłoby prościej i uczciwiej. Przecież Helen też kupiłem - wprawdzie nie za pieniądze - skąd miałbym mieć takie pieniądze... Ale okazałem się pożyteczny i Helen mi zapłaciła... po swojemu, po kobiecemu...

Myśli były złe i niesprawiedliwe, mimo wszystko było inaczej.

Jestem dla niej przypadkowym towarzyszem, z którym mogła spędzić noc, poważnie porozmawiać, posiedzieć przy kieliszku wina. Zabawny ze mnie towarzysz, niby złodziej a jednocześnie hrabia.

To wszystko.

A czym zasłużyłem na inne traktowanie? Tym, że przy pierwszym spotkaniu nie zachowałem się do końca źle? Znalazł kat powód do dumy - że ma ostry topór... Wykorzystałem ją jako przewoźnika, żeby dostać się na kontynent, a teraz ona wykorzystuje mnie. Uczciwe.

Jesteśmy na siebie skazani jako partnerzy, może nawet jako towarzysze, ale nic więcej.

Nigdy nie ma się drugiej szansy, żeby wywrzeć pierwsze wrażenie.

Złodzieju, korzystaj z tego, co dają. Ceń uprzejmość i sympatię wysoko urodzonej i odważnej kobiety.

I na nic więcej nie licz.

Gdybym rzeczywiście... to oczywiście głupota, to śmieszne... ale gdyby Władca potwierdził tytuł nadany przez samowolnego synalka...

Ja bym ze Smutnych Wysp tyle żelaza wycisnął, że najpośledniejszy chłop miałby żelazny nóż i widelec! Oczywiście złoża są na wyczerpaniu, kopalnie stare, ale przecież dawniej w ziemi było dużo żelaza, tylko nie umieli go sensownie wydobywać. Gdyby teraz wziąć się za stare hałdy - dadzą dwa razy tyle co kopalnie. I praca prostsza, i wyciągów nie potrzeba. Oczywiście, na powierzchni trudniej upilnować katorżników, to nie to samo, co zamknąć ich w kopalni, wydając racje żywnościowe w zamian za rudę. Na powierzchni ludzie przestaną umierać jak muchy. Gdyby jeszcze przestać gnać do kopalń wszystkich, jak leci, tylko werbować robotników...

Pokręciłem głową i zaśmiałem się cicho. Złodziej rozmyśla o organizacji i rozkwicie katorgi...

Czyja straciłem rozum?

Niko ma rację, trzeba wybiegać myślą naprzód... ale nie aż tak daleko!

Dopiłem ciepłego szampana, naciągnąłem kołdrę i położyłem się obok Helen. Oddychała równo, lekko uśmiechając się przez sen. Ech, dziewczynko wiedźmo... Gdybym był prawdziwym hrabią, nie pozwoliłbym ci odejść.

A przecież nawet nie wiem, czy ona jest wolna czy ma męża...

Pewnie nie ma. Pierścienia nie nosi, zachowuje się swobodnie. Zresztą, jaki mężczyzna chciałby za żonę zwariowaną hrabinę, codziennie wzbijającą się w niebo?

Tylko taki wariat jak ja.

Drzemiąc, bo chyba tak naprawdę nie spałem, dotrwałem do rana. Helen poruszyła się, zsunęła z łóżka - lekko, jakby wcale nie spała, i potem poszła do łazienki. Odprowadziłem ją wzrokiem. Zaszumiała woda, rozległ się niezadowolony okrzyk:

- Co to za parszywy hotel, Ilmar! Lodowata woda i w dodatku pachnie miedzią...

- Nie zdarzało ci się nigdy nocować w szczerym polu albo pod krzakiem?

Helen na chwile wsunęła głowę do pokoju:

- Oczywiście, że zdarzało. I na pustyni, gdy szybowiec spadł, i w górach, gdy nas hajducy gnali dwa tygodnie... ale to była wojna.

- Całe moje życie to wojna, Helen. Ten nocleg to dla mnie luksus.

Zamilkła. W jej oczach mignęło zakłopotanie.

- Dobrze, Ilmar, nie gniewaj się. Ostatnio się rozpuściłam. A przecież w wiezieniu w ogóle nie ma gorącej wody.

- W wiezieniu wodę widujesz jedynie w kubku, Helen, chociaż nie wiem, jak to urządzili dla wysoko urodzonych.

Helen znowu schowała się w łazience. Po minucie odezwała się przepraszająco:

- Płynie ciepła. Widocznie kotły w nocy ostygły.

Ubrałem się niespiesznie, poczekałem, aż Helen doprowadzi się do porządku, co zajęło sporo czasu. Poszedłem się umyć. Gdy wróciłem, malowała się, przeglądając w małym lustereczku. Ale przynajmniej robiła to szybko, nawet jedną ręką.

- Jak ty w ogóle latasz ze złamaną ręką?

- Z trudem. Nie wiadomo właściwie czy to złamanie czy pęknięcie, ale medyk na wszelki wypadek wolał uznać za złamanie... nie bój się, nie spadniemy.

- Nie boję się.

- Może zostaniesz awiatorem? - pół żartem pół serio zaproponowała Helen. - U nas nie przywiązuje się wagi do pochodzenia... są chłopaki, którzy nawet Słowa nie znają... Dobrze, jestem gotowa.

- Ruszymy prosto na Capri?

- Nie jestem pewna. Spróbuję, Ilmar, ale to nie są odległości, które szybowiec mógłby pokonać za jednym zamachem. Będzie dobrze, jak do Rzymu dociągniemy.

- Do Rzymu? A jeśli Dom wydał rozkaz pojmania cię? Jeśli święty Kościół dowie się, a my zjawimy się jak na zawołanie?

- Wtedy to już koniec. Ale innych placów do lądowania dla szybowców po drodze nie ma, a jeśli nawet są, to za małe. A my będziemy musieli zmieniać pchacze, będziemy potrzebowali świeżych map, ale jeśli wszystko pójdzie dobrze, nocować będziemy na Capri.

Poddałem się. Helen wiedziała lepiej. Jeśli uważa, że przystanek w Rzymie jest nieuniknionym ryzykiem, widocznie ma rację. Najwyraźniej los każe mi jednak udać się do Wiecznego Miasta... Jak nie z bratem Ruudem, to z awiatorem Helen...

- Ty decydujesz. Nie uczysz mnie, jak się otwiera zamki, ja ciebie nie uczę, jak sterować szybowcem.

Helen na chwilę zastygła:

- No proszę. Co za trzeźwe spojrzenie. Gdybyś ty wiedział, Ilmar ilu pasażerów uczyło mnie mojego zawodu...

Pośliniła pędzelek, naniosła na brwi kilka kresek tuszu. Nie zauważyłem szczególnej różnicy, ale Helen uznała makijaż za zakończony.

- Jestem gotowa. Możemy iść.

Poczekałem, aż schowa kolorowe pudełeczka i buteleczki do torby i rozejrzałem się po pokoju - niczego nie zostawiłem?

Nie. Zresztą, nie miałem czego zostawić...

Portierowi na dole powiedziałem, że jestem zmuszony natychmiast wyjechać. Ten niechętnie sięgnął do szuflady biurka - zapłaciłem za dwa dni i powinien mi oddać część pieniędzy. Ale machnąłem ręką. Co tam... portier rozkwitł w uśmiechu - widocznie takie zarobki zdarzały się rzadko.

Chłopiec z obsługi, który rozmawiał z przyjaciółmi w rogu holu, obrzucił Helen ciekawym spojrzeniem i mrugnął do mnie konspiracyjnie. Parszywiec, pomyślał pewnie, że kupiłem dziewczynę korzystając z jego wskazówek...

Wyszliśmy z „Gościny Siostry”, zostawiając po sobie wyraźne wrażenie - przyjechał marynarz na urlop, zrzucił obmierzły mundur i hula.

Przez noc na ulicy zrobiło się jeszcze bardziej wietrznie, zaczął kropić nieprzyjemny deszczyk. Helen owinęła się szczelniej płaszczem i ruszyliśmy ulicą, omijając luksusowy wieżowiec hotelu „Hannibal”. Ulice wydawały się puste, jakby zła pogoda zapędziła wszystkich do domów.

Przypomniałem sobie, gdzie już widziałem takie opustoszałe ulice. I serce zatłukło mi niespokojnie:

- Helen, coś za mało tu ludzi...

- Deszcz.

- Trzeba znaleźć najbliższego herolda. Jak najszybciej.

Obrzuciła mnie zdumionym spojrzeniem, ale jednak ruszyliśmy w stronę gigantycznego hotelu. Przed wejściem rzeczywiście stał chłopak w jaskrawym pomarańczowym stroju. Heroldowie zawsze są młodzi, po kilku latach tracą głos. Na nasz widok chłopak wyprostował się i wygłosił w przestrzeń:

- Mieszkańcy i goście Lyonu... zgodnie z rozporządzeniem Straży, należy zostać w domach i nie wychodzić bez koniecznej potrzeby. W mieście poszukuje się zbiegłego katorżnika Ilmara! Każdy, kto spotka podobnego osobnika, powinien zameldować władzom! Cechy...

Wzruszyłem ramionami i pociągnąłem Helen w drugą stronę. Herold natychmiast zamilkł. Widocznie przechodniów informacja nie interesuje, a ulica i ściany hotelu znały już jego monolog na pamięć.

- Skąd wiedziałeś? - spytała Helen.

- Ja to czuję, dziewczyno. Zawsze czuję obławę.

- To nic - skupiła się. - Idziemy na placyk szybowców, tam Straż nie ma wstępu.

- Daleko?

- Oczywiście. Za miastem, na wzgórzach.

- W taką pogodę można latać?

Helen odpowiedziała niechętnie po chwili milczenia:

- Nie można. Ale ja polecę.

Jak na nieszczęście, powozów nigdzie nie było widać. Albo woźnice posłuchali rozkazu straży, albo zrozumieli, że pasażerów dzisiaj będzie niewielu. Opustoszałe miasto to nieprzyjemny widok. Zwłaszcza w deszczu. Nie ma kolorowych plam parasoli, nie ma spieszących się przechodniów, nie ma ludzi kryjących się w bramach ani czekających na rejsowe dyliżanse. Jakby z nieba spadały nie krople deszczu, lecz grad kamieni...

- Wyspałeś się przynajmniej? - spytała nieoczekiwanie Helen.

- Tak, prawie. Nie chce mi się spać. Zresztą, prześpię się w szybowcu. Będę się mniej bał i tobie nie będę przeszkadzał.

Helen uśmiechnęła się słabo.

- Dziękuję, nie spodziewałam się, że tak mi ufasz.

- Przecież jesteśmy partnerami.

- Nie o tym mówię. Lecieć w taką pogodę... no, w zasadzie, nie jest łatwo. Już zaczęłam się zastanawiać, czy nie przełożyć lotu, ale jeśli w mieście jest obława...

- Wyciągnij mnie stąd, awiatorze - poprosiłem. - Jeśli mnie wezmą, Arnold zabije mnie na miejscu.

- Dlaczego? Powinien mieć rozkaz, żeby dostarczyć cię...

- Helen, on ma swoje prywatne powody. Zabije niby przypadkiem... nie leży w jego interesie, żebym mówił.

- O Boże... jak ci się udaje wpadać w takie tarapaty?

- Żebym to ja wiedział. Chyba przyzwyczajenie.

- Strażnik przed nami - powiedziała gwałtownie Helen.

Miała rację. Na skrzyżowaniu, kryjąc się pod gzymsem bogatego domu, nudził się stróż porządku - rosły, jasnowłosy. Wprawdzie nie widać dystynkcji, ale raczej nie oficer. Już zerkał w naszą stronę.

Poczułem, jak kipi we mnie gniew. Nigdzie nie ma spokoju od tych gadów! Czy już zawsze mam się kryć przed Strażą?

Głupio byłoby teraz zawrócić, od razu stalibyśmy się podejrzani. Nie umawiając się, szliśmy dalej.

- Proszę państwa... chwileczkę... - strażnik zawołał nas, nawet nie wychylając się spod nawisu. Sądząc po wyglądzie Saksończyk, ale po galijsku mówił czysto, jakby to był jego ojczysty język... zupełny szczeniak, miał jakieś dwadzieścia lat. Już nie mają kogo do Straży brać, władzy powierzać...

- Tak?

- W mieście jest stan wyjątkowy - jego spojrzenie prześliznęło się po mojej twarzy. Chyba mnie nie poznał. W oczach błysnęła pazerność. - Nie zaleca się wychodzenia na ulicę.

- Nie zaleca czy zabrania? - zapytałem urażonym tonem porządnego obywatela.

- Nie zaleca. Pańskie imię?

- Anatol, rzeźbiarz Anatol - uniosłem dumnie głowę. - Dziękuje za ostrzeżenie, odprowadzę damę i wrócę do domu.

- Gdzie pan mieszka?

- Tutaj - wskazałem ręką dom, swoi wyglądem sugerujący tanie mieszkania. - W mansardzie, obok pracowni malarza Egmonta... Chodźmy, przekona się pan...

Przez chwilę wydało mi się, że wszystko rozejdzie się po kościach. Ciągnąć się do mansardy po śmierdzących wąskich schodach, strażnik wyraźnie nie miał ochoty. Ale...

- Kto może potwierdzić pańską tożsamość?

- Ja - powiedziała lodowatym tonem Helen.

Spojrzał na nią uważnie. Chyba zrozumiał, że ma do czynienia z damą, ale tylko go to podjudziło.

- A pani? Czyją jest pani żoną, gdzie pani mieszka?

- Jestem hrabina Helen, bydlaku! - warknęła Helen. - I sama potwierdzam swoją tożsamość!

Coś niedobrego działo się na świecie. Wydawało mi się, że strażnik jej uwierzył, ale jednak nie cofnął się.

- Proszę o wybaczenie, hrabino. Ale polecono zatrzymywać wszystkich mężczyzn o określonym wyglądzie, nie bacząc na tytuł i godność, a pani towarzysz pasuje do tego opisu.

Trudno żebym nie pasował! Do tego opisu pasowałaby połowa mężczyzn w Lyonie!

- Będziecie musieli udać się ze mną - podsumował strażnik. - Posterunek jest niedaleko.

- Spieszymy się - powiedziałem.

- Proszę mi wybaczyć, panie, ale złamaliście rozporządzenie Straży. Będę musiał was ukarać.

Pewnie nawet przez chwilę nie pomyślał, że jestem Ilmarem. Po prostu miał nadzieję, że wysoko urodzona dama wracająca wczesnym rankiem od kochanka będzie wolała załatwić sprawę bez zbędnego szumu i wpadnie mu do kieszeni kilka monet. A jak będziemy się upierać... Przynajmniej uda się pójść na posterunek, posiedzieć w cieple, łyknąć gorącej herbaty albo czegoś mocniejszego...

Wszystko to miał wypisane na prostackiej gębie. I chciwość, i chęć opuszczenia tego wietrznego skrzyżowania, i radość prostaka, który może poznęcać się nad ludźmi stojącymi wyżej od niego...

Serce w mojej piersi uspokoiło się, przeszło na spokojny, równomierny rytm.

- Robisz błąd - powiedziałem spokojnie.

- Spierasz się ze Strażą? - ożywił się młokos i położył rękę na pałce. Pewnie z radością by mi przyłożył, Helen też uderzy bez litości.

- Dobrze. Może w takim razie spróbujemy załatwić tę sprawę na miejscu? - mrugnąłem.

Strażnik zawahał się na sekundę, zerknął w głąb ulicy. Branie łapówek było surowo karane... ale rzadko słyszało się, żeby strażnika przyłapano na tym codziennym procederze.

- Tak czy siak, kara musi być, prawda? - zapytał. - Zasądzą wam karę na posterunku... pięć marek, jak nie więcej.

- Rozumiem - powiedziałem i włożyłem rękę pod płaszcz. Podarowany przez Marka kindżał ochoczo wsunął się w moją dłoń. Jeszcze zerknąłem na Helen. Wzruszyła ramionami.

- Jednak jesteś głupcem - powiedziałem strażnikowi, nim ostrze wbiło się w jego pierś.

Chłopak zachwiał się, chwytając za pałkę, jakby była ostatnim punktem oparcia w tym tracącym stabilność świecie.

- Cicho, cicho - powiedziałem, odciągając strażnika pod ścianę. On nawet sam przebierał nogami, patrząc tępo w moją twarz. - Co, nieprzyjemnie?

- Można było dać mu kilka monet - zauważyła Helen. - Niepotrzebny ślad...

Wytarłem nóż o ubranie strażnika i zepchnąłem trupa do rynsztoku. Wartka woda pociemniała.

- Bydlę - powiedziałem - Nie lubię bydląt.

- A kto lubi? Ilmar, pewnie już dawno przekroczyłeś swój tuzin? Helen była tak spokojna, jak może być spokojny stary, doświadczony żołnierz.

- Nie. To ósmy.

- Chodźmy.

Poszliśmy. Strażnik został w rynsztoku - martwy albo umierający. Nie miałem złudzeń - to był ósmy i gniew Zbawiciela jest coraz bliżej.

- Bardzo naturalnie ci to wychodzi, Ilmar.

Nie odezwałem się. Mnie też było nieswojo od tej okrutnej, bezwzględnej szybkości, z jaką załatwiłem strażnika. Przecież nie było takiej potrzeby, dałbym kilka marek i po sprawie...

- Widzisz, Helen... - odetchnąłem głęboko zimnym powietrzem. Nagle zadrżała mi ręka... - Dawno temu, gdy jeszcze byłem małym chłopcem, w pobliżu naszego miasteczka pojawiły się wilki.

Helen szybko na mnie spojrzała. Nie licz na to, Nocna Wiedźmo, nie powiem, jak nazywało się to miasteczko... Moi rodzice i siostry nadal tam żyją...

- Urządzili obławę. Okazało się, że wilk był tylko jeden... Stare wilczysko. Nawet nie ruszał bydła, wiedział, czym to grozi, ale obławę i tak zrobili. Jak należy, z psami i kuszami, zamknęli pierścień i nawet nas, chłopców, postawili z kołatkami... tam gdzie się wilka najmniej spodziewali...

Helen słuchała w milczeniu. Coraz bardziej oddalaliśmy się od trupa strażnika.

- Wilk wyszedł właśnie na nas. Niby zwierzę, a jednak przechytrzyło ludzi. My nawet nie mieliśmy broni, rozbiegliśmy się na boki... i został tylko jeden chłopak, który machał kołatką, a także wrzeszczał. Myślał chyba, że wilk skoczy do tyłu, na zaganiaczy.

- I co?

- Wilk go przewrócił i rozerwał mu gardło. To był moment. A przecież mógł go po prostu ominąć, na nasze krzyki w ogóle nie zwracał uwagi... I pobiegł dalej. Wiesz, wtedy właśnie zrozumiałem, że nigdy nie wolno zapędzać nikogo w ciasny kąt... ani człowieka, ani zwierzęcia.

- Co się stało z wilkiem?

- Uciekł.

- A z chłopcem?

Spojrzałem na nią zdumiony. Naprawdę nie widziała nigdy starego wilka?

- Umarł, oczywiście. Wiesz, było mi bardzo żal tego chłopaka, bawiliśmy się razem i takie tam... ale tego wilka też rozumiałem. Wilk zabił nie dlatego, że czuł swoją silę i jego słabość. Gdyby drogę zagrodził mu dorosły chłop z bronią, też by skoczył. Wilk dawał nam do zrozumienia: nie zaganiajcie mnie w kąt.

- I uciekł?

- Przecież mówię. Potem, wiosną, znaleźli go... sam zdechł, pewnie ze starości, ze słabości... na dzikie zwierzęta nie mógł już polować, a do chałup nie podchodził. Ale wtedy uciekł.

- Wiesz, Ilmar, jeśli kiedykolwiek zagonię cię w kąt - Helen zerknęła na mnie - uprzedź mnie. Najpierw po prostu uprzedź. Zrozumiem. Dobrze?

- Dobrze.

Szliśmy jeszcze z dziesięć minut, ale strażników już nie spotkaliśmy. Za to natknęliśmy się na jadący z naprzeciwka powóz. Uradowany woźnica zażądał niewiarygodnej sumy za dowiezienie nas do pola dla szybowców, ale nie targowałem się.

Nie zaganiajcie mnie w ciasny kąt - i będę dobry...

Rozdział czwarty,

w którym Helen dokonuje rzeczy niemożliwej, a ja nie od razu to sobie uświadamiam

Na północ od Lyonu, obok porzuconych baraków garnizonu, chroniącego niegdyś miasto, znajdował się pas startowy. Zdaniem Helen był niezbyt nowoczesny, ale na mnie i tak zrobił duże wrażenie. Gdzie tam do niego wąskiemu pasowi na skale, zbudowanemu na Smutnych Wyspach! Tu wszystko było ogrodzone mocnym, wysokim płotem, za którym nerwowo szczekały psy; hangarów było ze dwadzieścia, a pasy startowe wyłożono kamieniem z takim kunsztem, że nie lepiej wyglądał nawet plac przed Luwrem.

- Jesteś pewna, że mnie przepuszczą? - spytałem cicho, gdy powóz stanął przed bramą. Wejście ochraniali nie strażnicy, lecz pretorianie, i to mnie trochę uspokoiło, ale mimo wszystko...

- Nie zapominaj, kim jestem - rzuciła Helen.

Gdy płaciłem woźnicy, już podeszła do żołnierzy. Sądząc po ożywionych twarzach i niewymuszonej rozmowie, Nocną Wiedźmę znają nawet szeregowcy, a krótka rozmowa z nią jest dla nich przedmiotem dumy. Znowu, jak wtedy na Smutnych Wyspach, poczułem się nieswojo. Helen przestała być kobietą, z którą spędziłem noc. Przestała być dumną arystokratką, władającą sztuką latania. To była żywa legenda. Kobiet, umiejących sterować szybowcami w ogóle jest niewiele, ale spośród nich wsławiła się jedynie Helen.

- Chodź! - zawołała mnie. Gdy podszedłem, wyjaśniła dowódcy warty: - Nie lubię pozować, ale co zrobić...

Aha. Więc tak to wygląda - przyjechałem albo rysować albo rzeźbić awiatora w szybowcu. Ciekawe, czy w takim wypadku sam szybowiec też pozwalają rzeźbić?...

Przepuścili mnie bez jednego pytania, a w oczach żołnierzy widać było niezdrową ciekawość - czy Helen pozowała mi nago czy nie? Tematu wystarczy im na cały dzień.

Tego, że mogę być jej kochankiem, żołnierze nie dopuszczali. Mieszkańcy niebios mogą kochać jedynie równych sobie.

- Przekonałeś się? - zapytała Helen, gdy nieco odeszliśmy. Nie odpowiedziałem. - Maszyna powinna być gotowa. Musimy się śpieszyć, póki deszcz się nie rozpadał...

Moim zdaniem pogoda była wystarczająco koszmarna. Ptaki w każdym razie nie latały. Jak ona chce wzbić się w powietrze... materiał na skrzydłach jest polakierowany, ale pewnie i tak przemoknie, a kabina, obciągnięta zwykłą tkaniną, natychmiast stanie się ciężka...

- Masz taki sam szybowiec jak przedtem?

- Prawie. Trochę nowszy.

- Przecież on przemoknie.

Helen zerknęła na niebo, jakby dopiero teraz zauważyła chmury.

- Chmury są nisko. To nic.

Jak ona ma zamiar latać? Chmury sięgają aż po horyzont, nie widać żadnego prześwitu. Ale nie kłóciłem się. Helen miała rację, nie ucz kobiety rodzić, a awiatora latać...

Po rozmiękłej ziemi podeszliśmy do jednego z budynków. Przed drzwiami też stała ochrona, ale Helen ograniczyła się do powitalnego gestu. Szliśmy krótkim korytarzem, za otwartymi drzwiami siedzieli jacyś ludzie nad rozłożonymi papierami, dwóch liczyło coś na ogromnej maszynie do skomplikowanych wyliczeń, jej napęd kręcił rosły żołnierz. Życie wrzało, chociaż wszyscy woleli ukryć się pod dachem.

W końcu Helen się zatrzymała. W malutkim pokoiku siedział stary cywil, pił parującą herbatę z filiżanki. Na jej widok uśmiechnął się, zaczął wstawać.

- Siedź, Peter - powstrzymała go Helen. - Wypisz pozwolenie na lot i wyślij chłopaków, żeby przygotowali szybowiec.

Cywil popatrzył w okno - lało bez chwili przerwy. Bez słowa spojrzał na Helen. Czekała spokojnie.

- Helen, kochanie...

- Peter, wypisuj.

Mężczyzna popatrzył na mnie, jakby spodziewał się znaleźć sprzymierzeńca. Zachowałem kamienną twarz.

- Helen, pogoda jest nieodpowiednia.

- Pisz.

Nie odrywając od niej wzorku, mężczyzna wyjął z cienkiego stosiku pokratkowaną kartkę papieru, zdjął skuwkę z pióra. Zapytał:

- Na teraz?

- Tak. Natychmiastowy wylot. Przywilej Domu.

Peter w milczeniu wypełnił kilka rubryczek, podał kartkę Helen. Zauważyłem, że wpisał imię awiatora, jakieś cyfry - numer lotu? szybowca? - a w rubryce z dużym napisem „pogoda” wstawił rząd grubych jedynek.

- Stary biurokrato... zrozumiałam - powiedziała Helen, pochylając się nad biurkiem. Przekreśliła „pogodę” i napisała „na odpowiedzialność awiatora”. W kolejnej rubryce wstawiła zamaszyście „Rzym, Urbis”, odwróciła kartkę - tam też były jakieś napisy i klatki, które Helen szybko zapełniała cyframi. - To wszystko?

- Zezwolenie komendanta, Helen - powiedział Peter przepraszającym tonem. - Wybacz, nie mogę sam decydować...

- Dobrze. Ale techników wyślij od razu. I szykuj mapy!

- Front chmur ciągnie się aż do Turynu - uprzedził Peter.

- Wiem. Pełen załadunek, dobrze? I dopilnuj, żeby umocowali nowe pchacze, te ze wzmocnionym ładunkiem. Pójdę nad pokrywą chmur.

- Z pełnym załadunkiem?!

- I ze wzmocnionym ładunkiem. Pisz.

Wszystko. Chyba autorytet Helen, działający na żołnierzy, działał również na Petera.

- Zezwolenie komendanta... - zaczął mężczyzna żałośnie.

- Oczywiście. Idziemy. Znowu wzięła mnie za rękę i ja posłusznie poszedłem za nią, niczym wyrośnięty synek debil za władczą mamusią.

Weszliśmy schodami na pierwsze piętro. Helen kręciła głową, coś z rozdrażnieniem mamrotała pod nosem.

- Coś nie tak? - zapytałem cicho.

- Nie, wszystko w porządku. Tylko Peter mnie zdenerwował. Kompletnie skapcaniał przy kancelaryjnej robocie. A przecież kiedyś był prawdziwym awiatorem.

- Niepotrzebnie panikuje?

- Potrzebnie. Przy takiej pogodzie się nie lata. Ale nie mamy innego wyjścia.

Przed gabinetem komendanta też stał strażnik. I znowu przepuszczono Helen bez zbędnych dyskusji, za to mnie zatrzymano. Cierpliwie czekałem na korytarzu, póki nie wyjrzała i nie zawołała mnie do środka. - Chodź, komendant chce z tobą rozmawiać...

Przez głowę przemknęła szalona myśl, że jak przestąpię próg, na moją głowę spadnie pałka. Jeśli Helen chce mnie zdradzić...

Ale nie miałem już innego wyjścia. Wszedłem.

Gabinet był urządzony z przepychem. Zresztą, sądząc po dystynkcjach komendanta - dwa srebrne ptaki na naszywkach - miał stopień odpowiadający pułkownikowi armii.

Komendant stał przy oknie, widocznie nie wypadało siedzieć przy damie, a posadzić jej nie było gdzie. Do tego gabinetu przychodziło się, żeby stać na baczność i słuchać rozkazów.

- Więc tak wyglądasz... - powiedział posępnie komendant.

Chyba moje przeczucia się sprawdzały.

- Dobrze znasz Ilmara?

Problem wszelkich improwizacji polega na tym, że nigdy się nie wie, co zdążył napleść twój partner.

- Nieźle, na tyle, na ile to w ogóle możliwe - odpowiedziałem ostrożnie.

Komendant przewiercał mnie przenikliwym spojrzeniem. On znacznie bardziej przypominał awiatora niż gruby, ciężki Peter. A jednak w jego spojrzeniu była jakaś niepewność... wątpliwość... odnosząca się nie do mnie, lecz ogólnie do sytuacji.

- Jesteś pewna, że dolecisz? - zwrócił się do Helen. Zaczął pytanie tym samym groźnym tonem, którym rozmawiał ze mną, ale zakończył przyjaźnie i serdecznie.

- Wszystko w rękach Boga.

Komendant zacisnął wąskie wargi. Nadal mnie ignorując, zapytał:

- Helen, jesteś pewna, że ten pacykarz jest taki ważny?

- Tak. Nie ma teraz nikogo ważniejszego.

- Ale dlaczego do Rzymu? Na północy chmury są rzadsze, dostarcz go do Wersalu...

- Rozkaz był zawieźć do Urbisu. Pasierb Boży i Władca chcą jak najszybciej zacząć kopiować portrety Ilmara. A typografia w Urbisie jest znacznie bardziej nowoczesna.

Komendant skinął głową. Znów zerknął na mnie. Spojrzenie miał surowe, ale głos złagodniał:

- Czy ty chociaż rozumiesz, cholerny pacykarzu, jaki to dla ciebie zaszczyt? Sama Helen, Nocna Wiedźma, zawiezie cię do Urbisu!

- Rozumiem... - wyszeptałem.

- Jak zaczniesz panikować w szybowcu, lepiej sam wyskocz! Jak się dowiem, że narobiłeś Helen kłopotu...

Co znaczył dla mnie gniew komendanta w porównaniu ze wszystkimi innymi nieprzyjemnościami?

- Może go związać? - spytał w zadumie komendant. - Przynajmniej nie będzie się miotał... Jak myślisz, Helen?

- Już latałem szybowcem... - powiedziałem i w nagrodę za inicjatywę spadło na mnie wściekłe spojrzenie Helen.

- Tak? - komendant był zdziwiony. - A kiedyż to?

- A ze mną - wyjaśniła spokojnie Helen. - Dawno temu. Do księżnej Diany, stojącej na czele węgierskiej linii Domu... W swoim czasie wypróbowała wszystkich porządnych malarzy w Mocarstwie, póki nie zdecydowała się na rosyjskiego portrecistę. Pamięta pan tę historię...

Niczego podobnego komendant oczywiście nie pamiętał i zacukał się na chwilę. Ale nie chciał przyznawać się do sklerozy.

- Oczywiście. No cóż, dobrze. Ale tylko na twoją odpowiedzialność, Helen.

Wrócił do biurka i szybko podpisał się na zezwoleniu.

- Tak jest. Zdaję sobie sprawę - skinęła głową Helen.

Komendant na chwilę przypadł do jej ręki w uprzejmie obojętnym pocałunku; uśmiechnął się opiekuńczo.

- Powodzenia, hrabino.

- Mam nadzieję, że w przyszłości również będę mogła korzystać z waszej gościny, baronie.

No proszę. Komendant nie był tak wysoko urodzony. Puszy się ze wszystkich sił, stara się regulaminu przestrzegać i awiatorom, stojącym wyżej od niego, dogodzić.

Kłaniając się nisko, wyszedłem za Helen. Gdy oddaliliśmy się od gabinetu, wysyczała:

- Kto cię ciągnął za język? Latał, widzicie go...

- Tak mi się jakoś wyrwało. Powiedz, a ten baron...

- Nie, boi się wysokości. Zawsze znajdzie wymówkę, żeby nie wsiąść do szybowca. Za to plac ma porządny, magazyny pełne, hangary suche, konie doskonałe, dyscyplinę mocną...

- Jakie znowu konie? - zapytałem, ale już przyszliśmy do kantorku byłego awiatora Petera.

- Wszystko w porządku - Helen pokazała mu kartkę. - Komendant zrozumiał konieczność lotu.

Peter uśmiechnął się kącikami ust i od razu spoważniał.

- Jesteś pewna, Helen? Deszcz się nasila. Podnieśli balon, na górze porywisty wiatr...

- Peter...

- Dobrze.

Popatrzył na mnie spode łba, podszedł do Helen i objął ją.

- Nie ryzykuj, dziewczyno. Dobrze? - Peter zajrzał jej w oczy. - Dom i Kościół mają wiele interesów. Amy tylko jedno życie... chodźmy, wyprowadzają szybowiec.

Helen skinęła głową.

- Zawsze o tym pamiętam.

- Ej, ty...

Podszedłem do niego. Peter w milczeniu wyjął z biurka stalową manierkę i podał mi.

- Napij się. Tylko dużo.

To była brandy, nie najlepsza, ale całkiem znośna.

- Odprężysz się, nie będziesz się miotał w kabinie - wyjaśnił Peter. - No, napij się jeszcze.

Nie spierałem się. Chyba wszyscy awiatorzy najbardziej bali się tego, że pasażer spanikuje w kabinie. Wspominając swój pierwszy i jak dotąd jedyny lot, i Marka, który omal nie wypadł na zewnątrz, mogłem ich zrozumieć.

- Dziękuję - oddałem manierkę. - Obiecuję, że będę zachowywał się spokojnie.

To go usatysfakcjonowało. Peter napił się sam i poszedł razem z nami.

* * *

Najpierw poszliśmy do toalety. Helen w milczeniu wskazała mi drzwi z męską sylwetką i weszła do swojej kabiny. Skinąłem głową ze zrozumieniem, w powietrzu nie załatwisz potrzeby. Peter, któremu takie niebezpieczeństwo nie groziło, czekał na nas na korytarzu.

Dopiero potem wyszliśmy na zewnątrz. Moim zdaniem deszcz wcale się nie nasilił, ale Helen wystawiła dłoń i niezadowolona pokręciła głową. Poszliśmy do jednego z hangarów, już pustego, oświetlonego jasnymi lampami. Chyba coś stąd niedawno wyciągnięto, na ziemi widać było ślady.

- Pospiesz się - poprosił Peter. - Jeszcze dziesięć minut i cię nie wypuszczę.

- To mi pomóż - Helen zdjęła płaszcz, zaczęła się rozbierać. Petera w ogóle się nie krępowała i podziałało to na mnie przygnębiająco.

Peter wyjął z szafki pod ścianą biało-niebieski mundur.

- A ty co stoisz? - Zapytała mnie ostro Helen.

We dwóch pomogliśmy się jej ubrać. Ale sytuacja! Jak w amsterdamskim domu schadzek...

- Ja i Helen jesteśmy starymi przyjaciółmi - odezwał się nagle Peter. - To ja ją uczyłem latać.

Nic nie powiedziałem.

- A potem spadłem. Myślałem wtedy, że to już koniec...

- Peter, nie musisz tego mówić - powiedziała Helen, zapinając kurtkę zdrową ręką.

- Muszę. Myślisz, że nie widzę, jak twój przyjaciel na mnie patrzy? Przyrzekłem wtedy Siostrze, że jak przeżyję... no i nie masz o co być zazdrosny.

Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Nigdy nie rozumiałem tych wszystkich umartwień ciała.

- Peter - powiedziała z wyrzutem Helen i były zamilkł.

Wyszliśmy z hangaru i poszliśmy po śladach. Szybowiec odciągnęli niedaleko, na początek długiej kamiennej dróżki. Teraz nad nią był naciągnięty brezent na mocnych żerdziach, dziesięciu żołnierzy krzątało się, podwieszając pod szybowcem rury pchaczy.

Działo się coś jeszcze, kompletnie niezrozumiałego. Dalej przy pasie startowym, po obu stronach stały dwie niewysokie kamienne wieżyczki. I teraz potężne, ciężkie ślepaki ciągnęły od wieżyczek grube liny, naciągając je, odwijając z bębnów.

- Hol mamy nowy, podrzuci cię wysoko - zauważył Peter. - Oszczędzisz pchacze...

- Peter, ja latam po swojemu.

Zamilkł.

Podeszliśmy do szybowca akurat w tym momencie, gdy konie podciągnęły liny, a pchacze podwieszono pod maszynę. Szybowiec wyglądał prawie tak samo jak ten poprzedni, rozbity. Mógł mieć trochę dłuższe skrzydła, końce wysuwały się spod brezentu, wibrując pod strugami wody.

- Mocujcie szybko - krzyknął Peter.

Żołnierze rzucili się do lin, oblepili je jak mrówki, zaczęli zaczepiać za haki przy dziobie szybowca.

- Niech ciągną mocno - poprosiła Helen. Peter gestem zawołał żołnierza z chorągiewkami.

- Daj sygnał na wieże, niech na starcie zupełnie zwolnią hamulce!

Gdy trwała cała ta krzątanina, gdy przyczepiano liny i sprawdzano rury pchaczy, czułem się najbardziej niepotrzebnym człowiekiem na świecie. Napięcie narastało, Helen już wsiadła do kabiny, już wrzuciła tam swoją torbę, wysiadła, zajrzała pod szybowiec...

- Szybciej! - poprosił Peter.

- Do maszyny, II... Zapnij pasy!

Helen urwała w pół słowa. Na szczęście nikt nie zwrócił uwagi na skrót mojego imienia. Pospiesznie wgramoliłem się na tylne siedzenie, przygarbiłem, zapiąłem pas na brzuchu. Ale niewygodnie...

Helen już zakończyła sprawdzanie. Siadła z przodu, przypięła się, zrobiła ruch ręką, wyjęła z Chłodu mały cylinder zapalnika. Teraz mogłem mu się dobrze przyjrzeć. Był zrobiony z czarnego wypolerowanego drewna, chyba rozkręcany, bo przez środek biegła cienka linia, kilka metalowych pręcików. I co w nim jest, w tym zapalniku?

Helen umocowała z boku mapę, opuściła prawą rękę na dźwignię z prawej strony. Lewą niezręcznie ujęła dźwignię steru. Krzyknęła przez otwarte okno:

- Dobra, Peter!

Jej przyjaciel sekundę zwlekał, i przez chwilę pomyślałem, że każe żołnierzom odczepić liny... ale nie.

Szybowiec szarpnęło tak mocno, że zacząłem się obawiać o jego kruchą konstrukcję. Ruszyliśmy do przodu. Brezentowy namiot, żołnierze, Peter, machający chorągiewkami żołnierz w jednej chwili zostali z tyłu. Szyby kabiny od razu zalał deszcz, wiatr szarpał liny. Szybowiec jechał coraz szybciej, liny nawijały się z ogromną prędkością, znikając w szerokich otworach wieżyczek.

- Pomóż nam, Siostro! Uratuj i chroń! - krzyknęła Helen. I od tej spóźnionej, trwożnej modlitwy poczułem strach. Wcale nie była pewna powodzenia...

Przestało szarpać. Liny jeszcze ciągnęły nas do przodu, ale szybowiec już oderwał się od pasa i wzbił w niebo. Chwilę później liny się odczepiły. Było nieznośnie cicho, delikatny śpiew wiatru wydawał się złudzeniem. W dole migotały kamienie pasa startowego i budynki, takie teraz malutkie. W górze kołysało się niskie niebo.

- Trzymaj się, Ilmar!

Helen dotknęła zapalnika. Jak jej się udawało robić to wszystko ze złamaną ręką - nie mam pojęcia. Nogami też naciskała jakieś dźwignie i pedały, jakby jechała na modnym bicyklu.

Pode mną ryknął pchacz. Niczym baron Münchhausen, który dosiadł rakiety, mknęliśmy na ognistym rumaku...

- Helen, przecież mówili, żebyś oszczędzała...

Ugryzłem się w język. To ciągłe pragnienie dawania rad! Dlaczego wszyscy zawsze wiemy lepiej, jak robić to, czego sami nie umiemy?!

Na szczęście Helen zajęta sterowaniem nie usłyszała mnie. Robiła coś dziwnego - zadzierała dziób maszyny coraz wyżej, jakbyśmy naprawdę byli puszczonym w górę karnawałowym fajerwerkiem.

- Helen... - wyszeptałem ochrypłym z przerażenia głosem. Potem zamknąłem oczy, ale wcale nie poczułem się lepiej. Wiedziałem, że lecimy prosto w niebo, ale wszystkie zmysły zapewniały mnie, że spadamy w dół. Szybowiec kołysał się miotany na boki. Zaraz wbijemy się w kamienie...

Otworzyłem oczy. Trzeba było wypić całą brandy Petera... Chmury były tuż nad nami i ciągle się przybliżały.

Jakby słysząc moje myśli, Helen odezwała się nagle:

- Peter klnie teraz w żywy kamień. On w ogóle nie wierzy w pchacze...

Przełknąłem kulę w gardle i powiedziałem:

- Skopcy są tchórzliwi z natury...

- Co? A, nie, on nie jestem skopcem, po prostu złożył obietnicę wystrzegania się radości cielesnych...

Chmury były coraz bliżej. Próbowałem zobaczyć, jak daleko jest ziemia, ale wydawało się, że wszędzie jest niebo.

- Helen, chmury...

- Co chmury? Nie bój się to tylko złudzenie, para...

- Wiem, nie jestem głupcem!

Wiedziałem, oczy wiście wiedziałem, jeszcze z dzieciństwa, nauczyciel w szkole wiele opowiadał o postępie w nauce. Tylko trudno uwierzyć, że to para, gdy się widzi, że są szczelne i grząskie, jak brudny śnieg. Wbijemy się i utkwimy albo odbijemy i spadniemy w dół... Jak lecieliśmy ze Smutnych Wysp, niebo było jasne i nie myślałem o tym niebezpieczeństwie, a teraz...

- Helen...

- Prawda, że ładną bajkę opowiedziałam komendantowi? Przydał się twój idiotyczny strój. Umiesz chociaż rysować?

Jęknąłem ze wstydu. Helen, tak jak przedtem Mark, odwracała moją uwagę, gadała byle co, byle mnie uspokoić. Jej i tak jest ciężko - ile tam przed nią cyferblatów i dźwigni. Jej ramiona cały czas się ruszają, widocznie niełatwo sterować szybowcem ze złamaną ręką. Praca awiatora nawet dla mężczyzny jest ciężka, a dla kobiety, zwłaszcza inwalidki... zupełnie niemożliwa...

- Helen, nie przejmuj się mną - poprosiłem. - Ja się trzymam.

Odpowiedziała dopiero po minucie, gdy chmury były tuż obok.

- Brawo, Ilmar...

Jej pochwała dodała mi sił. Zacisnąłem zęby, powstrzymując krzyk, gdy flanela chmur przykryła nas. Nie wydałem ani jednego dźwięku.

To było jak skok do mętnej wody!

Za szybami zrobiło się ciemno, tylko z tyłu, od ryczącego pchacza, płynęło pomarańczowe światło. A dalej szaro, buro, jak w wojłoku...

- Ilmar... jak się czujesz?

- W porządku... - wyszeptałem. - Helen, nie masz nic do picia?

- Tam gdzie wtedy. Tamta kieszeń jest na suchary i butelki.

Odwróciłem się, wymacałem kieszeń. Aha...

Po kilku porządnych łykach mi ulżyło. Teraz mogłem spokojnie patrzeć na szarą mgłę na zewnątrz. Rzeczywiście, para, mgła, złudzenie...

- Helen, po co wlecieliśmy w chmury?

- Musimy wznieść się nad warstwę chmur.

Pociągnęła dźwignie, szybowiec pchnęło do przodu, zapadła cisza.

- Pchacz się spalił? - zapytałem.

- Tak. Milcz...

Wydawało mi się, że Helen wpatruje się w mleczne obłoki, próbując znaleźć coś zrozumiałego tylko dla niej. Ręka jej zawisła nad zapalnikiem. Chce spalić jeszcze jeden pchacz?

- Wychodzimy - powiedziała z wyraźną ulgą.

I w tym momencie świat wokół zajaśniał. Wyszliśmy z chmur.

Krzyknąłem, ale nie ze strachu - z zachwytu. To było takie piękne... Człowiekowi po prostu nie dane jest patrzeć na takie piękno...

Pod nami ciągnęły się obłoki. Zwarta zasłona, jak okiem sięgnąć. Ale już nie szare, nie smętne, lecz białe niczym zaspy śniegu. Pod nami rozciągało się teraz bezkresne zaśnieżone pole, pagórkowata równina, której nigdy nie dotykała ludzka stopa. Zawijasy, zastygłe fontanny, leniwe wodospady obłokowej piany... a nad tym wszystkim oślepiające błękitne niebo i jasne słońce.

- Helen... - wyszeptałem. - Jak pięknie, Helen...

Morze chmur pod nami żyło swoim niespiesznym, zrównoważonym życiem. Płynęły leniwe powietrzne rzeki, wirowały obłokowe odmęty, śnieżnym pyłem przelatywały przezroczyste strzępy chmur. Nad białą równiną leciała ciemna plamka, przeskakując lekko największe nawet zaspy. Przez chwilę wpatrywałem się w nią, próbując zrozumieć, co to za ptak wzbił się ponad obłoki. Potem zawołałem:

- Helen, to nasz cień?

- Tak - odwróciła się, a przez jej twarz przemknął uśmiech. - Podoba ci się?

Kiwnąłem.

- Lubię latać nad chmurami. Ale to niebezpieczne.

- Dlaczego?

- Długo by wyjaśniać. Wiele jest przyczyn, Ilmar, na przykład: lód.

Rzeczywiście było zimno, ale otulony w płaszcz, zapatrzony we wspaniałą krainą obłoków, nie zwróciłem uwagi na niebezpieczeństwo.

- A co tu ma do rzeczy lód? Można zamarznąć?

- Spójrz na skrzydła.

Skrzydła połyskiwały szkliście, pokryła je cienka skorupka lodu.

- Obciążenie. Skrzydła specjalnie pomalowano na ciemny kolor, żeby lepiej nagrzewały się w słońcu. Ale za bardzo namiękliśmy, przechodząc przez chmury, i teraz lód ciągnie nas w dół. Będę musiała spalić drugi pchacz.

- Dobra - powiedziałem, sadowiąc się wygodniej. Nie czułem już strachu, nawet bawiła mnie własna krótka panika. Obok Helen, najlepszego awiatora świata, ponad cudowną krainą obłoków, nie myślałem o niebezpieczeństwie.

Drugi pchacz spłonął szybciej, albo tak mi się zdawało. Ale kiedy wzbiliśmy się jeszcze wyżej, białe morze pod nami wygładziło się. Powietrze stało się bardzo zimne, parzące.

- Jak ci się oddycha? - zapytała Helen. Jej głos trochę się zmienił, był teraz cieńszy, bardziej przenikliwy.

Oddychało się rzeczywiście dziwnie... jakby wysoko w górach... no tak, przecież za jednym zamachem wzbiliśmy się na wysokość alpejskich szczytów!

- Ciężko!

- Wytrzymaj. Jesteśmy na wysokości trzech kilometrów. Rozumiesz? Byłeś górach?

- Tak... Helen, a jeszcze wyżej?

- Udusiłbyś się. I skrzydła nie utrzymają. Uszy cię nie bolą?

- Nie... powiedz, a ty latałaś wyżej?

- Tak, ale niewiele. To prawie granica dla szybowca. Na balonie można wznieść się na dziesięć kilometrów, ale tam już nie ma czym oddychać. Siedzą w hermetycznej kabinie, oddychają powietrzem, który wzięli z ziemi na Słowo. Powietrza można wziąć, ile się chce, prawie nic nie waży. Czyszczą je chemią...

Zamilkła na chwilę i dodała:

- Niebo jest tam czarne, jak w nocy, a obok słońca widać gwiazdy. Chciałabym to zobaczyć.

Nic nie powiedziałem. To musiało być przerażające. Noc, kryjąca się na wysokościach, w jasnym niebie... gwiazdy, migoczące wokół słońca. Zbyt żywo to sobie wyobraziłem.

- Ale to już beze mnie... - wymamrotałem. - Wolałbym piramidę przejść na wylot niż takie strachy...

Lecieliśmy i lecieliśmy, i nie widać było końca morza obłoków. Zauważyłem, że szybowiec się zniża. Niby nic, niby dziób ciągle zadarty w górę, ale obłoki były coraz bliżej.

- Gdzie jesteśmy, Helen?

- Zbliżamy się do Turynu. Ale nie widzę przerw w chmurach... skłamali obserwatorzy.

- Zdołamy w razie czego wylądować bez pola?

- Zdołamy, tylko znowu rozbijemy szybowiec. Nie przeszkadzaj.

Zamilkłem. Od czasu do czasu popijałem koniak. Chmury przybliżały się. Znowu zaczęło nas rzucać z boku na bok, w chmurach coś błysnęło.

- Burza - powiedziała Helen. - Niedobrze.

- Pchacze się skończyły?

- Jeszcze jeden jest - odparła niechętnie Helen. - Czekaj...

Szybowiec przechylił się na jedno skrzydło, przesunął w prawo, w lewo, zawirował... Helen szukała wiatru. Ale chyba bez powodzenia, wkrótce przestało nami miotać i lecieliśmy równo.

- Masz kompas?

- Tak. Ilmar, na Siostrę, bądź cicho!

Jeszcze jakieś dziesięć minut schodziliśmy w dół, a gdy chmury były tuż pod nami, Helen z przekleństwem na ustach położyła rękę na zapalniku.

- Trzymaj się, zapalam...

Ostatni ładunek straciła nie tyle na nabieranie wysokości, ile na lot gdzieś na wschód. Słońce raziło, w końcu zacząłem patrzeć tylko w dół i ze zdumieniem dostrzegłem przerwy w chmurach.

- Helen, chmury się rozstępują!

- Wiem...

Szybowiec drgnął - ostatni pchacz odczepił się i wirując pomknął w dół.

- Nie zdarzało się, że ludziom na głowę?...

- Zdarzało, ale rzadko. Nad miastami nie wolno włączać pchaczy.

Teraz byliśmy zdani na łaskę i niełaskę wiatru. Ale morze obłoków rzeczywiście rozerwało się na strzępy i Helen nadal znajdowała wstępujące prądy powietrza, gigantyczną spiralą podnosiła szybowiec coraz wyżej i kontynuowała lot na wschód.

- Chyba się udało... - powiedziała. - Albo ty jesteś w czepku urodzony, albo to ja mam dziś szczęście. Bez tego nigdy byśmy nie dolecieli. I maszyna nie zawiodła...

- W Chinach mają dobre szybowce - odezwałem się.

- Wiem. Nawet takie, gdzie ładunków wystarczy na godzinę lotu. Ciężkie, zarazy, prawie nie mogą szybować. Na samych pchaczach lecą, za to szybko. Podobno w ciągu godziny pokonują dwieście kilometrów...

- Dokąd się tak spieszyć? I tak jest szybko, godzinę mniej, godzinę więcej...

- Nie masz racji. Na wojnie czasem minuta o wszystkim decyduje. Ja kiedyś nie zdążyłam. Odrobinę... i trzeba było spalić most.

- Jak się to robi?

- Zamiast jednego pchacza podwieszają bombę - wyjaśniła Helen. - Zniżasz się nad celem, zrzucasz, przy zetknięciu z ziemią bomba wybucha. Próbowali montować szybkostrzelne kulomioty, ale nie wyszło. Duża waga, a sensownie wycelować i tak się nie udaje. Walczyłeś?

- W młodości.

- Widziałeś atak szybowców?

- Nie, to były małe wojny, prowincje wyrównywały rachunki. Żadnych szybowców.

- Miałeś szczęście. Gdy dziesięć szybowców zniża się nad polem bitwy i każdy zrzuca dwie bomby...

Odwróciła się, nie puszczając dźwigni. Pokręciła głową.

- Nie daj Boże, Ilmar. Nawet z góry strach patrzeć na dzieło własnych rąk.

Nocna Wiedźma nie żartowała i nie kokietowała. Jej oczy były absolutnie poważne.

- Wojna zawsze jest straszna.

- Nieprawda. Gdy w uczciwej walce się spotykasz, to jedno, a gdy śmierć z góry spada...

- Czemu przeklinasz swoją pracę?

- Ja lubię latać, Ilmar. To jest moja praca...

Z kobietami tak zawsze. Każdy mężczyzna byłby dumny, że swoim szybowcem budzi przerażenie we wrogu, że rozgania armie. A Helen... ale ma rację. Kobiecą rzeczą jest rodzić, a nie zabijać.

- Rozumiem, Helen. Ile jest w ogóle kobiet awiatorów?

- Dziesięć. Ja jestem najlepsza.

Powiedziała to tak po prostu, bez zbytniej dumy, a ja skinąłem głową.

- Naprawdę jesteś najlepsza, i to nie tylko w powietrzu.

Uśmiechając się wymuszenie, Helen znowu zajęła się wyłącznie przyrządami. Szybowiec sunął w poszukiwaniu prądu powietrza, a ja siedziałem, przeklinając swój szybki, niezręczny język. Wcale nie miałem na myśli łóżka, ale ona odebrała moje słowa właśnie tak...

Nie odważyłem się już kontynuować rozmowy, a Helen i tak miała co robić. Wkrótce bezsenna noc i alkohol dały o sobie znać. Zamknąłem oczy, rozluźniłem się, ukołysany śpiewem wiatru i ruchami szybowca. Zobaczyłem białe pole obłoków i siebie, jak po nim idę, nie zapadając się, tylko po kolana brodząc w wilgotnej mgle. A nade mną oślepiające słońce, powietrze zimne i czyste, pod nogami huczy grom, błyskają pioruny...

- Ilmar...

Otworzyłem oczy i ze zdumieniem zobaczyłem, że słońce stoi w zenicie, świeci przez mocno naciągniętą tkaninę kabiny. Nawet zrobiło się jakby cieplej...

- Śpisz?

- Tak... trochę.

- Zuch. Spójrz na dół.

Przywarłem do szyby.

Chmur już w ogóle nie było. Zielona, kwitnąca ziemia, kwadraciki pól malutkie domki... Ojej, ludzie! Malutkie ruszające się kropki!

To wszystko po lewej stronie. A po prawej - niebieskie łagodne morze.

- Helen, jak długo spałem?

- Trzy godziny, Ilmar.

- A niech to! - ledwie powstrzymałem przekleństwo. Drugi raz lecę szybowcem i śpię jak w zwykłym dyliżansie. - Gdzie jesteśmy, Helen?

- Minęliśmy Neapol. Zbliżamy się do Sorrento.

- Bez lądowania w Rzymie? Brawo, Helen...

Myśl o tym, że mielibyśmy lądować w pobliżu Urbisu, gdzie tak pragnęli zobaczyć mnie liczni słudzy Siostry i Zbawiciela, wcale mnie nie cieszyła.

- To świetnie Helen... bardzo dobrze...

- Dobrze? - spytała lodowatym tonem.

- A co?

- Dobrze? I to wszystko?

Zacząłem rozumieć.

- Nie, nie wszystko. Jesteś najlepsza na świecie...

- Ilmar, właśnie zrobiłam coś, co nie udało się jeszcze żadnemu awiatorowi. Doleciałam bez lądowania z Lyonu do Sorrento...

Odwróciła się i obrzuciła mnie niezadowolonym spojrzeniem.

- I wszystko, co masz mi do powiedzenia, to „dobrze”?

- Helen, zrozum, ja się na tym nie znam. Po prostu ci wierzę. I cieszę się, że zdołałaś dolecieć bez lądowania.

Szybowcem wstrząsnęło i wróciła do sterowania. Chyba udało mi się jej wytłumaczyć... ja naprawdę spodziewałem się po niej dowolnych wyczynów, znacznie większych niż lot z Galii do Italii...

- Teraz trzymaj się mocno - powiedziała w końcu Helen. - Lądowanie będzie twarde, na Capri jest tylko jeden pas i w ogóle... rzadko tu lądują. Widzisz wyspę?

Tak, wyspę widziałem. Tonącą w zieleni, zabudowaną, z żółtymi paskami plaż. Niewielka wysepka... Pomysł, że gdzieś tutaj mógł się ukryć książę Markus, zaczął mi się wydawać pozbawiony sensu.

- Wiesz przynajmniej, gdzie masz lądować?

- Mniej więcej... no i gdzie ten pas, śpią czy co, zupełnie się rozpuścili...

Szybowiec zataczał płynny łuk nad wyspą. Potem nagle pochylił się do przodu i poszedł ostro w dół.

- Dobrze, już widzę - powiedziała spokojnie Helen. - Zaryzykujemy, nie mam siły kołować...

Ziemia przybliżała się coraz szybciej, a ja nadal nie mogłem dojrzeć pasa. Wydawało mi się, że albo wbijemy się w jakiś budynek, albo spadniemy w morze, albo, w najlepszym razie, wylądujemy na wypełnionej ludźmi plaży...

Potem przed nami, za niskim białym murkiem, zobaczyłem krótką, kamienną dróżkę. Malutki hangar, niewysoki maszt, kołyszący się na nim smętnie pasiasty stożek wiatrowskazu...

- Ech!... - krzyknęła Helen, gdy szybowiec przeleciał nad samym płotem. Po pasie biegł, machając rękami i w panice usuwając wszystko z naszej drogi, nagi mężczyzna. Chyba opalał się na kamiennych płytach...

Uderzenie, jedno, drugie...

Szybowiec potoczył się równo i zrozumiałem, że jednak wylądowaliśmy, i to bez zapowiadanych przez Helen problemów. Podskakując na stykach płyt, szybowiec zwolnił bieg i zatrzymał się tuż przed końcem pasa. Widocznie nie wszystkim się to udawało, bo na słupach przed płotem była naciągnięta mocna sieć.

- No proszę... - powiedziała Helen. - Co? Ilmar? Nieźle?

- Powinnaś była urodzić się ptakiem.

- Nie... Ptaki latają same z siebie. Nic ciekawego...

Odwróciła się i dotknęła mojego policzka. Uśmiechnęła się:

- Jeśli zdarzy ci się lecieć z kimś innym, to zrozumiesz, dlaczego taka jestem z siebie dumna...

Do szybowca biegł, podskakując i zapinając w biegu spodnie, opalający się tu mężczyzna. Miał zaniepokojony wzrok, a gdy pomagał wysiąść Helen, trzęsły mu się ręce.

- Dlaczego pas był zajęty? - warknęła Helen z taką wściekłością, że nawet ja drgnąłem. - Dlaczego nie obserwuje się tu nieba, nie daje sygnałów? Gdzie jest dowódca pola startowego?

- Ja jestem dowódcą, pani...

- Nie jesteś. Będziesz sprzątać pas i czyścić dziób szybowca, jak już wyjdziesz z aresztu. Dwa tygodnie aresztu!

- Tak jest, dwa tygodnie aresztu!

Sądząc po minie, ten mocny, umięśniony mężczyzna spodziewał się znacznie większych nieprzyjemności.

Wyskoczyłem za Helen. Ona nadal przewiercała nieszczęśnika spojrzeniem, w końcu machnęła ręką i odwróciła się od mnie:

- We wszystkich kurortach to samo... beznadziejna sprawa...

Tymczasem od strony wieży biegli ludzie, pospiesznie doprowadzając do porządku mundury. A z wieży nagle oderwały się i wzbiły w niebo dwie zielone rakiety.

- O, zauważyli... - Helen pokręciła głową. - Tylko na to popatrz... może powinnam wzlecieć i wylądować znowu, zgodnie z regułami?...

Nagle się roześmiała.

- Chodźmy... a wy macie doprowadzić szybowiec do porządku i zamocować pchacze! Maszyna powinna być gotowa do lotu w każdej chwili!

Zostawiając wystraszonych pracowników pola startowego, poszliśmy w stronę bramy. Helen jeszcze się chmurzyła, ale oczy jej już się śmiały...

- Ilmar, pomyśl tylko... mój najlepszy lot, który powinno się umieścić w podręcznikach, i żadnego efektu! Żadnego! Żebym chociaż przy lądowaniu zahaczyła skrzydłem tego idiotę. Żebym złamała koło! To nie, wylądowaliśmy jak na pokazie.

- Rozumiem...

- Co ty tam możesz rozumieć...

- Helen, mnie też zdarzało się robić rzeczy prawie niemożliwe. A ludzie, którzy to widzieli, dobrodusznie kiwali głowami i nie rozumieli, że właśnie są świadkami cudu. Z boku... z boku wszystko wyglądało prosto.

- Dziękuje - powiedziała Helen po chwili milczenia. - Dziękuje, Ilmar. To jak, spróbujemy znaleźć igłę w stogu siana?

- Znajdziemy. Jeśli ona w ogóle tu jest.

Poczułem krótkie, bolesne wyrzuty sumienia. Cokolwiek by mówić, przecież mieliśmy zamiar znaleźć, złapać i wydać Domowi mojego niedawnego towarzysza ucieczki.

Ale co innego nam pozostawało? Z boku łatwo osądzać...

Rozdział piąty,

w którym nie dziwię się cudom, ale jestem wstrząśnięty zwykłymi rzeczami

O Miraculous plotki krążą po całym Mocarstwie. I obcokrajowcy stale tu przybywają. Oczywiście nie wierzyłem w to wszystko, co mówiono o Krainie Cudów. W Miraculous sama tylko opłata za wejście jest taka, że za te same pieniądze można by przez tydzień odpoczywać na włoskim wybrzeżu, to nic dziwnego, że wszystkie uroki starają się odmalować jak można najlepiej... Ale teraz trafiliśmy tu bezpłatnie. Turyści szybowcami nie latają.

Mała rzecz, a cieszy.

Wyszliśmy z pasa startowego. Przy bramie prowadzącej do Krainy Cudów nawet nie było ochrony. Tylko zasuwa, zasunięta od wewnątrz. No tak, Miraculous to miejsce spokojne, ciche, straży dużo...

- Rozpuścili się - skonstatowała ponownie Helen, teraz już bez emocji. Widocznie zdążyła się przyzwyczaić do takich prowincjonalnych garnizonów, w których żołnierze zapominali o służbie.

Za bramą był niewielki park. Wysypane piaskiem dróżki, fontanny, altanki... wszyscy spacerowicze mieli szlachectwo wypisane na twarzy. Jasna sprawa, któż inny - prócz arystokraty czy bogatego kupca - mógłby zapłacić dwadzieścia pięć marek za wejście? Kupcy też tu byli, niektórzy ubrani z większym przepychem niż wysoko urodzeni, ale się od nich różnili. Może nie było w nich tej pewności siebie...

- I to ma być ten słynny Miraculous? - zdumiałem się. - W każdym mieście takich parków...

- Ilmar, chodź, znajdziemy jakąś kawiarnię. Strasznie jestem głodna.

- Chodźmy - zgodziłem się ochoczo.

Nikt nie zwracał na nas uwagi. Kilka ciekawych spojrzeń, rzuconych przez najbardziej domyślnych, którzy połączyli lądujący przed chwilą szybowiec i nasze pojawienie się zza bramy. I to wszystko. Helen w swoim rzucającym się w oczy mundurze nie wyglądała bardziej niezwykle niż damy w wyszukanych toaletach, ba, nawet bardziej atrakcyjnie. A ja nie byłem jedynym przedstawicielem bohemy. Przy marmurowej rotundzie malarz, ubrany w tym samym stylu co ja, rysował niewielką rodzinę. Kobieta w obcisłym kostiumie opierała się o ramię mężczyzny, nie zapominając od czasu do czasu trzepnąć nudzącego się malucha. Malarz na chwilę oderwał się od płótna, na którym już zaczęły pojawiać się zarysy ludzi, rzucił mi podejrzliwe spojrzenie. Przestraszył się konkurenta? Czy zobaczył we mnie coś znajomego? Malarze mają nie gorsze wyczucie twarzy niż lekarz Jean... Skłoniłem się uroczyście, otrzymałem w odpowiedzi uprzejmie chłodny ukłon i poszliśmy dalej.

- Byłam tu kiedyś... - Helen rozejrzała się na boki. - Tędy... Szeroką aleją, wyłożoną sześciobocznymi kamiennymi płytami, poszliśmy przez rzednący park. Zza drzew wyglądały jakieś budynki o wykwintnej architekturze. Na chwilę przystanąłem, gdy dotarło do mnie, że błyszczący jak diament budynek jest zbudowany wyłącznie ze szkła i stali!

- Helen!

- Co? A...

Uśmiechnęła się.

- To Kryształowy Pałac. Stal i lustra. Ładnie, prawda?

- Tuzin bez jednego... Helen, ja myślałem, że to bujda!

- Nie, wszystko się zgadza. Przez ten pałac przeszło tylu ludzi, że pewnie ze trzy razy się zwrócił. Miraculous to nie tylko miejsce demonstracji potęgi Domu, to również bardzo zyskowne przedsięwzięcie.

- Idziemy tam?

- Szukać Markusa? - uśmiechnęła się złośliwie. - Ilmar, jesteś jak dziecko.

- Nigdy czegoś takiego nie widziałem...

- Jasne. Ale najpierw obiad.

Skinąłem głową, z trudem odrywając wzrok od lśniącego w promieniach słońca Kryształowego Pałacu. A Miraculous, jakby urażony moim pogardliwym do niego stosunkiem, nadal demonstrował cuda.

Z tyłu rozległ się dziwny, niezrozumiały hałas. Odwróciłem się, i zobaczyłem szereg łoskoczących powozów, malutkich jak wagonetki w kopalniach, sunących po alei. Z pierwszej walił w górę dym, co nikogo nie dziwiło. Od czasu do czasu rozlegały się dziecięce i kobiece piski, raczej zachwycone niż przestraszone. We wszystkich wagonetkach, prócz pierwszej, siedzieli na ławkach ludzie. W pierwszej dumnie stał młody chłopak w jaskrawopomarańczowym uniformie. Ręce trzymał na sterczących w górę drążkach.

Najdziwniejsze było to, że powozy poruszały się same! Nie zaprzężono do nich żadnych koni.

- Helen...

Odciągnęła mnie na bok. Powozy połączone brązowymi ogniwami przejechały obok. Chłopak w pomarańczowym uniformie zerknął na nas i pociągnął jakąś dźwignię. Z miedzianego kotła, za jego plecami, z rykiem wyrwał się strumień pary. Pasażerowie odruchowo zapiszczeli.

Nic nie powiedziałem. Już zrozumiałem, że mam przed sobą parowy powóz. Zabawna rzecz, ale nic nadzwyczajnego.

Niespiesznie, jak idący spokojnym krokiem człowiek, powóz pojechał dalej. Za pierwszą wagonetką z kotłem była jeszcze jedna, z węglem, widocznie w parowozie trzeba było cały czas palić. Niektórzy pasażerowie byli przyprószeni węglowym pyłem, ale chyba uważali to za część rozrywki.

- Zabawki - powiedziała obojętnie Helen.

Skinąłem głową. Jasne, że zabawki. Ale wspaniałe.

- Duża pizza - oto, czego mi teraz trzeba. I szklanka soku pomarańczowego... - Helen odciągnęła mnie z alei. - O, zobacz, tam...

Obok okrągłego pawiloniku, wokół którego ustawiono na trawie plecione stoliki, tłoczyli się ludzie. Zapach gorącego jedzenia pomógłby trafić nawet ślepemu.

Takich malutkich kawiarni było tu dużo. Miraculous był nabity ludźmi, jak miejski plac w wolny dzień. I wszyscy bez przerwy jedli, pili, rozmawiali, dzielili się wrażeniami. Sądząc po twarzach, nikt nie żałował przyjazdu do Krainy Cudów.

Kupiłem dwie pizze, szklankę soku dla Helen i kieliszek białego wina dla siebie. Usiedliśmy przy stoliku nieco z boku, w milczeniu zaczęliśmy jeść. Rozglądając się, zauważyłem, że w tłumie jest kilku strażników po cywilnemu. Zdradzało ich jedynie spojrzenie - zbyt baczne, zawodowe, oceniające. Żaden nie był w mundurze. Widocznie administracja Miraculousu doszła do wniosku, że widok strażników mógłby zepsuć gościom nastrój.

- No i jak, masz jakieś pomysły? - zapytała Helen, dopijając sok.

- Gdzie szukać Markusa?

- Tak. Przecież nie jesteśmy tu dla zabawy.

- Na razie nie mam - przypomniałem sobie starego medyka. Może w rozmowie była jeszcze jakaś wskazówka? Chyba nie...

- Myśl, myśl. Pod tym względem jesteś specjalistą.

- Nie jestem psem gończym, Helen.

- Za to nie raz byłeś w skórze królika. Postaw się na jego miejscu.

Napiłem się wina, odchyliłem na twarde oparcie krzesła. Popatrzyłem ponad jedzącym tłumem.

- Jak można się tu dostać, Helen?

- Od brzegu odchodzi prom.

- Prom... czy chłopca, który zapłaci, nikt nie wygoni?

- Oczywiście, że nie. Wpuściliby nawet niemowlę, gdyby zapłaciło. Nikt nie zwróciłby uwagi.

- Niesłusznie. Pewnie wszystkie okoliczne dzieciaki gotowe są kraść od rana do wieczora, żeby dostać się na wyspę.

- Możliwe. Ale pieniądze nie śmierdzą.

- Miraculous działa bez przerwy?

- Tak, w dzień i w nocy.

- To znaczy, że jak się tu wejdzie, można przebywać, jak długo się chce?

Pokręciła głową.

- No nie. Dwa dni minus czas spędzony w hotelach. A hotele są tutaj bardzo drogie.

- Jest wystarczająco ciepło, żeby spać pod otwartym niebem.

- Straż sprawdza. Ci, którzy śpią pod gołym niebem, długo się nie utrzymają. Na bilecie wejściowym zapisują, kiedy się zjawiłeś. W każdej chwili mogą zażądać, żebyś go okazał. Jeśli w drodze powrotnej złapią cię z przedłużonym biletem i bez dokumentu z hotelu - podwójna kara. A tutejsze hotele każdego mogą doprowadzić do bankructwa. W przeciwnym razie na wyspie nie byłoby żebraków i kieszonkowców.

Co do kieszonkowców, miałem swoje zdanie. Nawet najzręczniejszego szybko by tu złapano. A nędzarza nie stać na bilet wejściowy.

Ale i tak wyglądało to niewesoło.

- Wychodzi na to, że w najlepszym razie Markus musiałby co dwa dni uciekać z wyspy, jeśli nie chce ryzykować?

- Może ma pieniądze na Słowie?

- Ile? Setki marek? Coś ty, Helen... wątpię. Ale nietrudno sprawdzić.

- Są trzy hotele - rozmyślała na głos. - Jeden dla wysoko urodzonych z gałęzi Domu. Raczej tam nie wejdzie, to szaleństwo. Dwa kolejne są skromniejsze. Sprawdzimy je.

- Sprawdzimy wszystkie.

- Dobrze. To co, Ilmar, do pracy?

- Tylko się nie rozdzielajmy.

- Zgadzam się - uśmiechnęła się zakłopotana. - On umie się bić. I to dobrze, gdyż w Domu sztuki walki abo wykładają najlepsi rosyjscy mistrzowie. Ja nie miałam takich nauczycieli. A jeszcze teraz, z moją ręką...

- To nic. Ja sobie poradzę. W końcu to tylko dzieciak.

Nie umawiając się, wstaliśmy. Rzuciłem na stół miedzianą monetę, wziąłem Helen pod rękę i ruszyliśmy po Krainie Cudów.

Capri to mała wysepka. Ale tyle tu wszystkiego nastawiali, że dopiero po trzech godzinach obeszliśmy wszystkie hotele. Prócz tych, które pamiętała Helen, znalazł się jeszcze „Domowy Pensjonat Przyszłości” - niby zwykły zajazd, ale wyposażony w takie sprzęty, których nawet w pałacu się nie zobaczy. Jeśli wierzyć plakatom, wkrótce najnędzniejszy żebrak będzie mógł mieszkać w takim domu... który na razie był droższy od najbardziej komfortowego pokoju w zwykłym hotelu.

Markusa, oczywiście, nigdzie nie było. Oboje z Helen starannie udawaliśmy postrzeloną parkę - wysoko urodzona dama z kochankiem malarzem, poszukująca synka, który uciekł po kolejnej kłótni. Oczywiście, Markus na pewno nie pojawiłby się tu, nie zmieniając wyglądu, my również nie mogliśmy opisywać znanego całemu Mocarstwu młodszego księcia, dlatego Helen podawała tylko ogólne cechy - wiek, budowę ciała, a na bezpośrednie pytanie o kolor włosów burknęła: rude. Współczuli jej, zapewniali, że chłopcu w krainie cudów nie może stać się nic złego... ale żadnego nastolatka, ani rudego, ani czarnego, ani jasnowłosego, który zamieszkałby w hotelu sam, nie było.

Właśnie czegoś takiego się spodziewałem...

W ostatnim hotelu wzięliśmy skromny pokój - zapłaciła Helen, ja już prawie nie miałem pieniędzy. Pokój okazał się tylko odrobinę lepszy (miał lampę gazową) od tego, który tak skrytykowała w Lyonie, ale nie ironizowałem.

- Ślepa uliczka - powiedziała Helen, gdy znowu wyszliśmy na kwitnące aleje Miraculous. - Medyk zwariował na starość. Markusa tu nie było i być nie mogło.

- On naprawdę nie ma się gdzie podziać, Helen. Jego portret widział każdy człowiek w Mocarstwie. I to bardzo podobny portret, nie to co mój. Markus nie może włóczyć się po traktach czy miastach, nie może...

- A co on tutaj może, Ilmar? Opamiętaj się! Tu stale bywają ci, którzy są przyjmowani na dworze! Ci, którzy znają go osobiście!

Rozumiałem Helen. W porywie entuzjazmu, ucieszona nieoczekiwanym śladem, postawiła wszystko na Miraculous. I co mamy zrobić, jeśli nie znajdziemy tu Marka? Prędzej czy później stanie się jasne, że to właśnie Helen wyciągnęła mnie z Lyonu. Nikt nie uwierzy w zbieg okoliczności, najżyczliwszy człowiek przyzna, że to chytry spisek...

- Znajdziemy go.

- Może chłopak już dawno nie żyje - rzuciła z rozdrażnieniem Helen. - Ktoś zobaczył, że ma Słowo, i torturował go na śmierć. Albo trafił na maniaka, który go zgwałcił i zakopał przy drodze.

- Przecież sama mówiłaś, że on zna abo...

- Jedna sprawa znać, inna stosować.

- Helen, najpierw przeszukajmy Krainę Cudów. Potem zdecydujemy, kto jest winien i co robić dalej.

Lotna spojrzała na mnie kątem oka. Uśmiechnęła się pojednawczo.

- Dobrze. Rzeczywiście jestem dla ciebie niesprawiedliwa. Sama chciałam zaryzykować.

- Pójdziemy do Kryształowego Pałacu?

- Myślisz, że może tam być Markus?

- Nie myślę. Po prostu chce go obejrzeć.

Napięcie spadło. Roześmialiśmy się.

- No, dlaczego mam umierać jak głupiec! Przynajmniej popatrzę, co mądrzy ludzie wymyślili!

Poszliśmy do Kryształowego Pałacu.

Miraculous rzeczywiście był wypełniony cudami od góry do dołu. Do poruszających się pociągów parowych przywykłem szybko. Zresztą, nie widziałem w nich szczególnego pożytku - powolne, nieruchawe, w dodatku zżerają masę węgla. Już karuzele poustawiane wszędzie wydawały mi się znacznie bardziej pomysłowe... na nich z jednakową przyjemnością kręciły się dzieci i dorośli. Wszędzie porozrzucano niewielkie pawiloniki, najróżniejszej architektury. Niemal każde większe miasto Mocarstwa uważało za obowiązek i zaszczyt zbudować w Miraculous swój „zakątek” i przedstawić w nim wszystko, z czego było dumne. Minęliśmy pawilon berliński, przypominający malutką kopię Kryształowego Pałacu, tylko konstrukcja była mosiężna, a szyby kolorowe. Za to w środku wystawiono metalowe przedmioty, do których wyrabiania Niemcy mają szczególny talent. Były to: noże, miecze, kulomioty, zamki, zbroje, mała, ale prawdziwa maszyna parowa, niespiesznie obracająca ogromny wal... wszyscy chętni mogli za niego chwycić i spróbować pokonać siłę mechaniczną. Chętnych nie brakowało. Na wale wisieli w pojedynkę i całymi rodzinami czy towarzystwami, żeby z piskiem i śmiechem spaść na troskliwie podłożone maty. Z rury wyprowadzonej na zewnątrz walił dym.

Też bym tu zajrzał. Oczywiście nie dlatego, żeby mierzyć się siłą z maszyną, i nie dlatego, żeby otwierać skomplikowane zamki - to by znaczyło krzyknąć na cały głos: „jestem złodziejem!”. Chciałem obejrzeć maszynerię, popatrzeć, z czym przyjdzie mi się spotkać w innych domach - takiej nauce warto było poświęcić czas.

- Często tu kradną - powiedziała nieoczekiwanie Helen, rzucając spojrzenie na pawilon.

- Tak? Kto?

- Arystokraci. Ten, kto ma Słowo i miejsce na Słowie... dotknie drogiej rzeczy, zabierze w Chłód i idzie dalej. Jaki pracownik zaryzykuje i oskarży barona czy hrabiego o kradzież? Tym bardziej, gdy już niczego nie można udowodnić.

Skinąłem głową. Jasna sprawa...

Dalej pawilony były mniejsze, mniej ciekawe i już mnie tak nie martwiło, że je omijamy. Gdzieniegdzie stały zagraniczne cuda, swoje bogactwa demonstrowały Chiny, osmańskie Imperium i kolonie. Nawet półdzicy Afrykańczycy, którzy nigdy nie byli w dobrych stosunkach z Mocarstwem, postawili tu wspaniałe pawilony - i górny Egipt, i Numidia... tylko Aztekowie byli w Miraculousie w postaci kukieł, w muzeum etnografii - jaki wariat pozwoliłby tym krwiożerczym potworom chodzić między ludźmi? Niemal wszystkie kraje zostawiły jakiś ślad w Krainie Cudów. Tylko ich pawilony postawiono gdzieś na drugim końcu wyspy...

Wokół Kryształowego Pałacu też było sporo interesujących miejsc. Zauważyłem, że Helen zerka na Galerię Sztuk i Podium Mód. Pomyślałem, że jeśli poprosi, pójdziemy tam. Ale widocznie postanowiła trzymać się do końca i zademonstrować swoją odporność na pokusy. Dołączyliśmy do ożywionego tłumu i poszliśmy w stronę ogromnego łuku bramy, prowadzącej do Kryształowego Pałacu. Odruchowo przycisnąłem ręce do kieszeni. Jeśli tu nawet wysoko urodzeni kradną, to co mam powiedzieć ja, prosty człowiek?

Z bliska Paląc robił jeszcze większe wrażenie. Stal i szkło, wszystko błyszczy, wszystko widać na wylot. I dopiero gdy podeszliśmy bardzo blisko, mogłem przyjrzeć się konstrukcji.

- Helen, przecież to żeliwo! - powiedziałem głośno. Ludzie zaczęli spoglądać na mnie z niezadowoleniem.

Konstrukcja pałacu rzeczywiście była żeliwna, dokładnie obłożona cienką warstewką błyszczącej stali. Tylko gdzieniegdzie przebijały styki.

- No i co z tego? - odpowiedziała spokojnie Helen. - Wiem. Wyobraź sobie, ile by kosztowało zbudowanie stalowego pałacu. I tak cena wyszła...

Mały chłopczyk, drepczący obok mamusi, otworzył usta i patrzył na mnie okrągłymi oczami. Płaczliwym głosem wykrzyknął:

- Mamo, to nie jest prawdziwe?

Kobieta obrzuciła mnie niezadowolonym spojrzeniem i powiedziała uspokajająco:

- Prawdziwe, prawdziwe. Widzisz jak błyszczy?

Ugryzłem się w język. Kryształowy Pałac tak czy inaczej był cudem nad cudami i nie było sensu psuć ludziom zabawy.

Wewnątrz panował mechaniczny szum. Nic dziwnego - wszystkie pietra pałacu były połączone windami, schodami prawie nikt nie chodził. Sale o przezroczystych ścianach wypełniono eksponatami, każda prezentowała jedno z osiągnięć Mocarstwa. Najpierw - jakoś tak wyszło - weszliśmy na piętro żeglugi powietrznej. Z sufitu na mocnych niciach zwisały makiety - wystarczająco wysoko, żeby nie można ich było dotknąć. Tam były nasze szybowce, były rosyjskie, a nawet chińskie. A pośrodku stały trzy prawdziwe szybowce, nadające się do lotu; jeden starodawny, widocznie kopia chińskiego, który kiedyś ukradziono; drugi - taki sam jak stary szybowiec Helen, nawet z pchaczami pod spodem; trzeci wyglądał dziwnie - miał po dwa skrzydła z każdej strony, jedno nad drugim, pomiędzy nimi pchacze, na dole przypominający łódkę korpus z trzema pływakami. Na nich właśnie stał szybowiec - nie było żadnych kół.

- Król Mórz - powiedziała Helen. - Już ich nie budują.

- Dlaczego?

- Okazał się bardzo drogi i zbyt skomplikowany do sterowania. Za to może lądować na wodzie. Pierwsze potężne pchacze po raz pierwszy wypróbowano właśnie na nim. Tylko one i wyposażenie, które opracowywano dla Króla Mórz, weszły do użytku, ale on sam już nie lata...

Obeszła szybowiec dookoła, prawie go obwąchując i zaczęła cały wykład. Zwiedzający słuchali z uwagą. Helen była tak podekscytowana, że rozwinęła barwną opowieść. Mówiła, jak dwa takie szybowce spalił rosyjski krążownik na Morzu Północnym. Jeden spadł i awiator na pewno by zginął, ale jego towarzysz wylądował obok. Wyciągnął przyjaciela z lodowatej wody. Nawet próbował wzbić się w powietrze, co jeszcze nikomu się nie udało, ale pchacze zamokły i nic z tego nie wyszło. I tak kołysali się na falach całą dobę, czekając, aż pierwszy poryw wiatru rozniesie ich szybowiec na kawałki. Ale na szczęście przepływał tamtędy statek handlowy i wziął na pokład bohaterów i maszynę.

Wokół Helen zebrał się już cały tłum i teraz zaczął klaskać. W stronę Helen przecisnął się pracownik, patrząc na nią z wyraźnym zachwytem:

- Przepraszam... hrabina Helen?

Już dawno dawałem jej znaki, ale ona dopiero teraz zamilkła.

- Żadnych komentarzy - ucięła Helen i poszliśmy, zostawiając zwiedzających w osłupieniu.

- Teraz już każdy będzie wiedział, że sławny awiator jest w Krainie Cudów...

- Trudno... i tak by zaczęli gadać...

Nie miałem do niej pretensji, opowieść rzeczywiście była wspaniała. Oczywiście, jeśli Mark tu jest i dowie się o Helen, rzuci się do ucieczki. Ale czy mały książę się tu gdzieś ukrywa?...

Wjechaliśmy widną piętro wyżej. Przeszliśmy przez salę magnetyzmu, gdzie pokazywano, jak magnes przyciąga żelazo, a chętnym proponowano rozciągnięcie dwóch gigantycznych magnesów. Pośrodku, w przezroczystym, szklanym sześcianie pływała ogromna strzałka magnetyczna i wskazywała północ. Sprzedawano tu lecznicze magnesy, od bransoletek chroniących przed uderzeniem i poprawiających pamięć do magnetycznych skrzyń, w których można wyleczyć się od dowolnej choroby. Trwał ożywiony handel, chyba wszystko można było tu kupić. Co prawda, nikt nie spieszył się z wyłożeniem pieniędzy za skrzynię - nawet w Miraculousie nie warto demonstrować takich bogactw. Za to wielu płaciło stalową markę, żeby poleżeć w skrzyni kwadrans. Mężczyźni brali magnesy-podkowy i pili żelazistą wodę. Nie wiem, na ile ten środek był efektywny, ale modny był bez wątpienia. Damy chichotały, odwracając się w udawanym zawstydzeniu od kawalerów. Za to odgrywały się przy stoisku, gdzie sprzedawano magnetyczne maski na twarz, usuwające zmarszczki. Kosztowały one duże pieniądze, aleje kupowano. Do Helen przyczepił się pewien pracownik, chcąc namówić ją do kupna magnetycznej bransolety, która „tak nastawi kości, że nawet ślad nie zostanie!” Zatrzymała się i przez chwilę pomyślałem, że wysoko urodzona hrabina sięgnie po pieniądze.

Ale okazało się, że słabo ją znałem.

Bardzo krótko, acz z uczuciem, wyjaśniła pracownikowi, co ma zrobić ze swoją bransoletką, jak jej użyć i co się stanie, jeśli jeszcze raz do nas podejdzie. Biedny pracownik znikł w tłumie. Widocznie wiedział, że gniew arystokraty to nie żarty.

- Dlaczego go tak?

- To szarlataneria. Nasi lekarze sprawdzali, magnesy z niczego nie leczą.

- Naprawdę? Ale może oni o tym nie wiedzą...

- Nie bój się, wszystko wiedzą. Pracować tu i nie wiedzieć, to trzeba być zupełnie tępym. Magnes lubi żelazo, ale ludzkie ciało jest mu obojętne.

Obejrzała się na kobiety wysłuchujące opowieści o cudownej masce i uśmiechnęła się.

- Zaszkodzić nie zaszkodzą, ale pożytku z nich żadnego, najwyżej - dla skarbu Mocarstwa...

- Miraculous należy do Domu?

- Zasadniczo tak. Część akcji mają prywatni właściciele, miasta, kilka prowincji, ale przede wszystkim Dom.

- Mądrze.

- Miraculous przynosi więcej dochodu niż jakakolwiek kopalnia.

Po opuszczeniu sali magnetyzmu wspinaliśmy się na wyższe piętra Kryształowego Pałacu. Wkrótce zaczęło mi się mącić w oczach, a wszystko, co usłyszałem i zobaczyłem, zmieszało się.

Ileż warta była sala broni! Wiedziałem, że najnowszych i najsprytniejszych modeli tu nie pokazano, ale wystarczyło tego, co zobaczyłem tylko przelotnie, tego, o czym usłyszałem, i tego, czego nawet się nie domyślałem.

Kulomioty - stare, skałkowe, i nowe, w których proch i kule zaciśnięto razem w kartonowej gilzie. Ręczne kulomioty, rewolwery i kulomioty z wieloma lufami. Kulomioty samopowtarzalne były - co prawda tylko najstarsze. Tej tajemnicy Mocarstwo strzegło zazdrośnie. Miotacze ognia - ogromne, gdzie miechami pięciu ludzi macha (takie się na murach stawia) i małe, ręczne, gdzie wcześniej w miedziany cylinder powietrze wtłaczają, a potem wystarczy tylko zaworem pokręcić...

Ręczne bomby, małe i duże, miedziane, żeliwne, ceramiczne...

Armaty - najróżniejszych kalibrów, z pociskami zwykłymi i wybuchowymi, z gwintowaną lufą, z pociskami rakietowymi, z mieszanką zapalającą...

A już od broni prostszej - mieczy, kusz, kindżałów i łuków... oczy się rozbiegały. W sali byli przede wszystkim mężczyźni i dzieci, kobiet nie było prawie wcale. Pachniało prochem. Za dodatkową opłatą pozwalano strzelić z prościutkiego kulomiotu w grubą dębową tarczę. Tam bawili się głównie chłopcy. Zacząłem się im przyglądać - wielu było w wieku Marka. Ale jego oczywiście nie było...

Pod samym dachem Kryształowego Pałacu, w sali piramidowej zalanej czerwonym światłem zachodzącego słońca, mieściło się Królestwo Elektryczności. Helen była wyraźnie zainteresowana, ja nieszczególnie. Popatrzyłem, jak pomiędzy dwoma miedzianymi kulami z trzaskiem przeskakują iskry, poprzepychałem się w kolejce, podstawiłem rękę pod uderzenie elektryczności od miedzianej płyty - rzeczywiście zabawne. Na wysokich podstawkach stały łukowe lampy - pracownicy przepraszająco wyjaśniali, że ich salę należy odwiedzać wieczorem, by móc do woli nacieszyć oczy światłem elektrycznym. Zresztą, chętni mogli popatrzeć na nie w specjalnie zaciemnionym pokoju. Zajrzałem - ale, o dziwo, się nie płaciło. Widowisko było tajemnicze, ale smętne. Pomiędzy dwoma węglowymi pręcikami bił i trzeszczał elektryczny łuk. Światła dawał tyle co stearynowa świeczka, może trochę więcej, ale za to nieprzyjemnego, rażącego. A gdy przewodnik zaczął wyjaśniać, że elektryczność zdobywa się dzięki specjalnej, dynamowej maszynie, na którą poszło sto kilogramów miedzi i trzydzieści żelaza i którą obraca koło wodne... Co za głupota! Szkoda słów. Za takie pieniądze tak nieprzyjemne światło? To już lepszy był gazowy płomień albo lampa karbidowa...

I w jednym tylko miejscu tej wychwalanej, ale nudnej sali stanąłem jak wryty. Tam prezentowano elektryczną maszynkę powodującą wybuch prochu, którą można wykorzystać w wojsku i różnych pracach budowlanych. Oczywiście nie w działaniu - nie ryzykowano by drogocennym szklanym pałacem... nikt, prócz mnie, się tej makiecie nie przyglądał. Malutki elektryczny cylinderek, w którym była elektryczna iskra zapłonu, wydał mi się znajomy.

Podeszła Helen, spojrzała i kiwnęła głową.

- Oczywiście. Zapalnik w szybowcu jest elektryczny. A co myślałeś? Że za każdy razem podpalam knot?

- Nie, ale... różne są sztuczki...

- Też racja, kiedyś używaliśmy chemicznego. Ale nie było tygodnia, żeby sam z siebie nie zadziałał, oczywiście, w najmniej odpowiednim momencie. Z elektrycznym jest znacznie pewniej. Ja jestem zadowolona.

- Przynajmniej jedno pożyteczne zastosowanie - przyznałem. - Na przyszłość nie będę pospiesznie sądzić...

- Słusznie. I co, hrabio, nie ma tu naszego syneczka?

Uśmiechnąłem się ponuro.

- W takim razie chodźmy, jestem potwornie zmęczona. Zresztą, już późno. Chyba, że chcesz jeszcze popatrzeć na łukowe lampy?

- Też mi zabawa. Tylko oczy bolą. Chodźmy.

Schodziliśmy bez pośpiechu po schodach, przy windach zebrał się spory tłumek. Widocznie wszyscy spieszyli się do restauracyjek, kawiarni, hoteli albo na ostatnie promy. Niewielka grupa stała jeszcze przy zbiorach osobliwości, ale ani ja, ani Helen nie mieliśmy ochoty na oglądanie potworków.

Zatrzymałem się dopiero na pierwszym piętrze.

- Poczekaj. Tu nie byliśmy.

- Żelazny skarbiec? Książę nie miałby tu nic do roboty. Napatrzył się na to wszystko w Wersalu... - oznajmiła Helen, ale mimo wszystko poszła za mną.

Marka nie było. Ludzi też było niewiele, za to sporo strażników po cywilnemu. Sala rzeczywiście przypominała skarbiec wpływowego markiza. Większość zwiedzających skupiła się wokół staruszka przewodnika, który schrypniętym głosem opowiadał o żelazie.

Zainteresowało mnie to.

- Proszę mi powiedzieć, co jest cenniejsze... - w jednej ręce staruszek trzymał żelazną sztabkę, mniej więcej setnej próby, w drugiej kilka kamieni. - Jak państwo myślicie?

Oczywiście, wszyscy rozumieli, że w pytaniu jest podstęp. Niektórzy pewnie znali odpowiedź, uśmiechali się i nic nie mówili. Zadowolony staruszek kontynuował:

- Słusznie czynicie, że milczycie...

- Co za bzdury, oczywiście, że cenniejsze jest żelazo - nie wytrzymał jakiś arystokrata, wyglądający na prowincjonalnego barona.

- Nie pytam o cenę! - zaprotestował staruszek i opuścił sztabkę i kamienie. - Mówię o wartości.

- Wszystko jedno - mówiący rozejrzał się, szukając poparcia. - Taka sztabka warta jest spore pieniądze. A kamienie...

- Więc chodzi o wartość żelaza?

- Oczywiście.

- A przecież w tych kamieniach żelaza jest nie mniej niż w sztabce. Nawet więcej.

Staruszek osiągnął to, co chciał - zainteresowanie słuchaczy - i mówił dalej:

- Żelaza, zesłanego przez Pana naszego jest w ziemi bardzo dużo, uwierzcie mi. Ale metale, podobnie jak ludzie, znają miłość albo, jak my to nazywamy, pokrewieństwo. Żelazo jest silnie spokrewnione z wodą, powietrzem i innymi naturalnymi pierwiastkami. I do rozbicia tego związku, uwolnienia żelaza w czystej postaci, nadaje się jedynie rzadka skała...

- Wiem, znawco rud - dyskutant nie poddawał się. - Mam kopalnię.

Staruszek skinął głową.

- Dużo daje żelaza? Nie pytam o liczby, miły panie! Proszę mi powiedzieć, czy wydobycie spada, czy rośnie?

- Mnie wystarcza - wykręcił się od odpowiedzi arystokrata.

Znawca rud rozłożył ręce:

- Szlachetni państwo, jak sądzę, wielu z was posiada własne kopalnie. I zaryzykuję stwierdzenie, że wydobycie nie rośnie z roku na rok. A przecież nauka zrobiła znaczny krok naprzód, teraz rzadko która kopalnia nie ma maszyny parowej... Do czego zmierzam? Otóż do tego, że gdy zaczynają działać boskie prawa miłości, człowiek nie może się im oprzeć. Czyż nie mam racji?

Jeśli przed chwilą odwiedzający słuchali w napięciu, teraz napięcie spadło. Staruszek wiedział, jak uspokoić arystokratów. Damy uśmiechały się, spoglądając na kawalerów, a ci pobłażliwie popatrywali na starego przewodnika.

- To samo tyczy się boskich praw pokrewieństwa metali... Człowiek może nauczyć się je zrozumieć, ale nie może ich pokonać. Nauczyliśmy się rozbijać kruche związki żelaza, ale prawdziwego pokrewieństwa obejść nie możemy, dlatego właśnie żelazo, którego tak dużo jest we wnętrzu ziemi, nie chce nam ulec. Spróbujmy teraz wyobrazić sobie, jak zmieniłoby się życie, gdyby żelazo było łatwo dostępne.

- Broń - zasugerował ktoś.

- Tak - zgodził się radośnie staruszek. - Pierwsze, co przychodzi do głowy, to broń. Żelazo niskiej próby nie jest bardzo drogie, ale nie może konkurować z brązem, wykorzystywanym na miecze i lufy dział. Prawdziwy bułat jest drogi i staje się coraz droższy, a tylko taka stal, spawana przez mistrza, może zrezygnować z pokrewieństwa z pierwiastkami i posłużyć jako broń. Lufy kulomiotów czy porządne klingi - to stal wysoka, której jest bardzo mało. Nawet jubilerskie żelazo, z którego bije się monety, nie nadaje się na kulomiot. A gdyby było bardziej dostępne... można by uzbroić szeregowego żołnierza w samopowtarzalny kulomiot.

- Kulomioty w ręce chłopów? Dziękuje bardzo! - główny dyskutant radośnie uczepił się tego błędu. - Nie, już lepiej nie!

- Dlaczegóż? - udał zdumienie staruszek. Najwyraźniej tego typu rozmowy prowadził codziennie.

- Dlaczego? A dlatego, że wtedy czerń rozgrabi zamki, wyrżnie seniorów, spustoszy miasta. Nocą strach będzie wyjść na ulicę, za każdym rogiem będzie się czaił bandyta z kulomiotem!

- Dlaczego czerń miałaby się buntować? Jeśli żelazo stanie się ogólnie dostępne, jeśli nastanie legendarny wiek żelaza to cóż się stanie? Wzrosną urodzaje, w każdym domu pojawią się porządne, żelazne sprzęty, budownictwo niezmiernie się ułatwi...

- I nie będzie ani bogatych, ani biednych - prychnął arystokrata. - Utopia, staruszku. Utopia w czystej postaci. Może o pokrewieństwie pierwiastków wiesz więcej niż ja, ale o naturze dusz ludzkich to ja mógłbym ci wiele opowiedzieć! Jeśli dasz żelazo chłopu, on nie pług będzie kuł. Zechce miecza! I pójdzie w lasy, grabić podróżnych, zabijać straż...

- Dlaczego?

- Dlatego że boska miłość ma swoje drogi, osobliwe i niepojęte! Cieszmy się raczej, że Bóg w swej łaskawości nie dał ludziom tyle rozumu, by mogli rozbijać pokrewieństwo żelaza. W przeciwnym razie nie stałbym tu, obok mądrych i życzliwych ludzi, lecz służył bandytom z pięścią większą od głowy!

Rozległ się wybuch śmiechu. Zmęczona Helen przytuliła się do mnie, cichutko powiedziała:

- Brawo. Znawca rud nie jest głupcem, ale ten prowincjonalny baronek jest mądrzejszy.

- Tak sądzisz?

- Oczywiście.

- Szanowny panie - staruszek pochylił głowę. - Nie śmiem się spierać, tylko Bóg mógłby nas rozsądzić. Nie możemy niestety dowiedzieć się, jak potoczyłoby się życie, gdyby żelazo było rzeczą powszechnego użytku.

- Coś takiego nie mogłoby się zdarzyć - dobił go bezlitośnie arystokrata.

- Tu już nie ma pan racji... - staruszek ożywił się. - Wiadomo, że jeszcze w średniowieczu, w roku tysiąc czterysta pięćdziesiątym od uznania boskiej natury Zbawiciela na ziemiach brytyjskich wydobywano żelazo z ziem obecnie nie nadających się już do obróbki...

- Widocznie wszystko wydobyli!

Znowu chichot. Arystokraci bawili się setnie.

- W Chinach wraz z tajemnicą giętkiego szkła, tak długo opierającą się mistrzom Mocarstwa, poznano również sekret wydobywania żelaza... - przewodnik niemal krzyczał na miarę swoich słabych sił - z płonnej skały. Ale potem Czingiz, przyszły chan rosyjski, wziął Pekin i kazał ściąć głowy wszystkim mistrzom, twierdząc, że tylko tchórz zasłania ciało pancerzem...

- No proszę, a ja myślałem, że był słaby na umyśle!

Śmiech...

- Chodźmy - powiedziała Helen. - O bułatach już opowiadał, a to tylko tak, na koniec.

Skinąłem głową i po cichu ruszyliśmy do wyjścia. Nieprzyjemnie było patrzeć na poniżenie starego mistrza, nawet jeśli zasłużył sobie na nie pustymi dysputami. Już na dworze zapytałem Helen:

- Ciekawe, czy on miał rację.

- O czym mówisz?

- O tym, że ludzie umieli wydobywać żelazo z płonnej skały.

- Tak. Jestem pewna, że tak.

- W takim razie dlaczego nikt nie próbuje odzyskać tej tajemnicy? Przecież to by tak zmieniło życie ludzi!

- Sam sobie odpowiedziałeś.

- Nie rozumiem, Helen.

- Jednak nie jesteś prawdziwym arystokratą. - Helen osłodziła słowa uśmiechem i wyjaśniła: - Całe życie u nas, w Rosji i w Chinach opiera się na żelazie. Ono jest miarą wartości. Jak będzie wyglądał handel, jeśli żelazo spadnie w cenie?

- Jest jeszcze srebro, złoto, ostatecznie miedź...

- Wszystko od dawien dawna opiera się ma żelazie. Całe skarbce są nim wypełnione. Poza tym żelazo to niebezużyteczne złoto, które nadaje się tylko na tanie ozdoby. To również pieniądze, towar. Żelazo jest mocne i piękne. Zacznie się wojna i puścisz je na broń. Rozumiesz?

- Ale korzyść byłaby nieporównywalna...

- Dla kogo, Ilmar? Oszczędności Domu i zapasy Kościoła są ogromne i różnorodne. Ale mimo wszystko opierają się głównie na żelazie. Nie mówiąc już o drobnych arystokratach - oni prócz jednej czy dwóch kopalń nie mają niczego. Kto chciałby podcinać gałąź, na której siedzi? Kto zechce zbankrutować, żeby chłop miał żelazny pług, a dziecko bawiło się stalowym nożykiem? Komu to potrzebne?

Aż przystanąłem. Myśl była tak oślepiająco jasna, tak prosta, tak cudownie wszystko wyjaśniająca...

- Helen... Mark ukradł księgę, w której opisano tajemnicę taniego żelaza!

Nawet się nie zdziwiła. Po chwili milczenia wzruszyła ramionami:

- Nie wiem. Mnie to nie przychodziło do głowy.

- Na pewno!

- Ilmar, to byłoby zbyt proste.

- To co w takim razie? Co?

Helen popatrzyła mi prosto w oczy:

- Ilmar, nie daj Boże, żebyśmy się tego dowiedzieli.

CZĘŚĆ CZWARTARozdział pierwszy,

KRAINA CUDÓW

w którym dwukrotnie znajduję księcia Markusa, a Helen dwukrotnie się ze mnie śmieje

Żadne miasto na świecie, nawet Paryż czy Rzym, nie wyglądają w nocy tak wspaniale jak Miraculous.

Wszystko się tu lśni i świeci!

W alejach zapaliły się gazowe latarnie, przy czym zapaliły się same, nie widziałem ani jednego latarnika. Biegły do nich elektryczne zapalniki albo używano czegoś jeszcze bardziej sprytnego. Kryształowy Pałac świecił się cały - górne piętro martwym światłem lamp łukowych, pozostałe światłem normalnych lamp. Na dolnych gałęziach drzew kołysały się malutkie latarenki, rozwieszali je, jeżdżąc na drewnianych rolkach chłopcy w mundurach. Kolorowymi światłami wabiły pizzerie, restauracyjki, piwiarnie. Ludzi na ulicach wcale nie zrobiło się mniej, przeciwnie. Jedynie nastąpiło przemieszczenie z pawilonów i pałaców do alejek.

- Muszę zajrzeć do szybowców - powiedziała Helen. - Pójdziesz ze mną czy poczekasz?

- Poczekam - postanowiłem. - Spotkajmy się tam, pod sceną...

Ogromny odsłonięty teatr był rzeczywiście jednym z ośrodków nocnego życia. Nie pobierano żadnej opłaty za bilety, ludzie po prostu siedzieli przed sceną przy stolikach, pili, jedli, rozmawiali, nie przejmując się zbytnio spektaklem.

Helen skinęła głową i poszła. A ja przysiadłem przy wolnym stoliku, zamówiłem koniak i kawę, zaczynając przywykać do miejscowym cen, i pogrążyłem się w rozmyślaniach.

Wszystko wskazywało na to, że nasza awantura skazana jest na klęskę. Marka tu nie ma i nigdy nie było. Poszukamy jeszcze ze dwa dni, ale co dalej? Dla mnie to było oczywiste - ucieczka. A Helen? Jak postąpi Helen? Czy ukorzy się przed Domem? Ucieknie razem ze mną? A może postanowi wydać mnie Straży?

Szczerze mówiąc, najbardziej spodziewałem się i obawiałem tego ostatniego. Nasz dziwny alians był tak kruchy... tak niezwykły... i gdybyż tylko to! Zawsze podobały mi się takie niepewne układy. Ale nieszczęście polegało na tym, że nie połączyła nas miłość... nie uczucie, o którym z takim natchnieniem mówił stary znawca rud, lecz pragnienie uratowania własnej skóry, w dodatku kosztem kogoś innego.

Ze złego nasienia nie wyrośnie dobry owoc. Dzisiaj szukamy Marka, jutro zaczniemy polować na siebie...

Napiłem się odrobinę koniaku, popatrzyłem na scenę. Dawali jakiś współczesny wodewil. Aktorzy albo byli nie w nastroju, albo po prostu mami - grali beznadziejnie. Za to sypali doskonałymi dowcipami, widocznie tekst pisał im dobry komediopis. Od czasu do czasu żarty dochodziły nawet do pochłoniętych jedzeniem i piciem arystokratów, rozlegały się oklaski.

Wodewil był o Domu i Władcy, niezadowolonym z przepychu Miraculous, który zaćmił sam Wersal. Władca zastanawia się, czy nie przenieść się z całym dworem na Capri, czego bardzo nie chcieliby dworacy...

Fabuła była na granicy zdrady. Aktorów ratowało jedynie to, że Władca był porażająco mądry, piękny i dzielny i nikomu nie przyszłoby do głowy nazwać wodewil kpiną z niego. Za to otaczających go dworaków przedstawiono jako przygłupich, drobnych intrygantów. Długo nie mogłem pojąć, dlaczego publiczność to znosi - przecież wielu z tu obecnych na pewno przyjmowano na dworze. Potem zrozumiałem. W kpinach rzeczywiście była doza prawdy, ale nikt nie brał tego do siebie, tylko śmiał się z innych. Cóż, wodewil był ryzykowny, za to kiepska trupa dostawała duże brawa. Leniwie obserwowałem akcję, rozmyślając, ile w niej prawdy, a ile farsy, kto był autorem... Najprawdopodobniej ktoś wystarczająco wysoko urodzony, by pozwolić sobie na podobne żarty. Potem ze sceny padło imię Markusa i zacząłem słuchać uważniej.

- Młodszy książę nam pomoże! - oznajmił jeden z intrygantów. - Nauczę go, jak zakraść się do gabinetu Władcy, by wziąć ze stołu edykt i razem z nim się skryć... Zniknie edykt, a ojca gniew natychmiast spadnie na Markusa...

Ładne rzeczy! Albo całkiem nowa sztuka, albo na bieżąco ją zmieniają, uwzględniając wszelkie intrygi i plotki Domu.

Podjudzania Markusa nie pokazano, skupiono się na szalonym planie, żeby nie dopuścić do przeprowadzki na Capri i kradzieży podpisanego przez Władcę edyktu. Potem lampy na scenie przygaszono, robotnicy w czarnych kombinezonach szybko zmienili dekoracje. Wywołało to burzę oklasków, widocznie jakieś szczegóły gabinetu Władcy oddano bardzo wiernie. Pokazano również samego Władcę, wokół którego podskakiwał błazen, proponujący nie tylko przenieść się do Miraculous, ale jeszcze umieścić dworaków na diabelskim kole, żeby każdy był raz na górze, raz na dole. Przy takim rozkładzie, mówił błazen, nikt nie będzie miał powodów do uraz. Sala śmiała się z całej duszy...

Na minutę przestałem śledzić akcję, a gdy znowu zerknąłem na scenę - skradał się po niej Mark!

Zakrztusiłem się koniakiem i wytrzeszczonymi oczami patrzyłem, jak chłopak kradnie edykt i ucieka ile sił w nogach. Na śmiech widzów, których poinformowano, że zamiast edyktu głupi książę ukradł namiętny list chińskiej imperatorowej, potajemnie zakochanej we Władcy, nie zwracałem już uwagi.

Czy to naprawdę Markus?

Do sceny było dość daleko, ale dałbym sobie rękę uciąć, że to był on. Co za genialne posunięcie! Ukrywał się przed Strażą, grając samego siebie na oczach setki arystokratów i strażników!

- Co pijesz?... - Helen usiadła obok i popatrzyła na mnie zdumiona. - Wyglądasz, jakbyś zobaczył ducha.

- Mark...

- Gdzie? - Helen drgnęła.

- Na scenie. Gra w sztuce samego siebie...

- Idziemy!

Jej energia wyrwała mnie z osłupienia. Rzuciłem na stolik monetę, gestem dając do zrozumienia, że możemy jeszcze wrócić. Poszliśmy na tyły sceny. Przybudówki dla aktorów i dekoracji okazały się na głucho zamknięte od wewnątrz. Helen już miała zastukać...

- Poczekaj... - pochyliłem się nad zamkiem. No tak, wszystko jasne. - Masz szpilkę?

- Srebrną.

- Pięknie, właśnie miękka jest potrzebna.

Helen wyjęła z włosów szpilkę, dwoma ruchami nadałem jej właściwy kształt i otworzyłem prościutki zamek. Równie dobrze mógłbym użyć noża, a nawet giętkiej gałązki. Zrobiło to na niej wrażenie.

- Jak ty...? - patrzyła zdumiona na otwarte drzwi. - Nigdy więcej nie zaufam zamkom. Chodź!

Pomieszczenia teatru były zawalone różną tandetą. Nawet Kraina Cudów ma swoją drugą stronę. Wyszliśmy na wąski korytarza, po którym snuli się aktorzy i robotnicy. Słychać były jakieś żarty, śmieszne tylko dla autorów, odpowiedzi niezrozumiałe z powodu aktorskiego żargonu. Na nas nikt nie zwracał uwagi. Wszyscy albo byli zajęci trwającym spektaklem, albo przywykli do nieoczekiwanych gości. Pomyślałem, że musimy działać szybko, i akurat w tym momencie pojawił się jeden z lordów, który, zgodnie z fabułą wyjechał z tajną misją do Rosji. Pomyślałem, że w związku z tym nie będzie w najbliższym czasie wychodził na scenę i chwyciłem go za rękę.

- Czego pan sobie życzył - oburzył się lord z teatralnym patosem. - Pozwoli pan, że spytam o imię...

Patrzenie na niego z bliska było śmieszne i trochę nawet nieprzyjemne. Teatralny makijaż upodabniał jego twarz do wymalowanej maski. Pod pudrem i różem błyszczały krople potu. Kostium, tak wspaniały z daleka, okazał się uszyty ze zgrzebnego, ufarbowanego płótna; koronki były porwane i pocerowane, miecz przy boku - chyba drewniany.

- Nie jesteś na scenie, nie dyryguj - uciąłem. - Gdzie chłopiec grający na scenie młodszego księcia? Szybko!

Aktor przyglądał mi się przez chwilę, jakby zastanawiając się, czy warto posłuchać. Nieoczekiwanie się uśmiechnął.

- A... proszę bardzo, drodzy państwo, bardzo proszę...

Poszliśmy za nim do jednych z drzwi. Komediant skłonił się drwiąco i otworzył drzwi.

Malutki pokoik, kilka tanich luster, brak okien. Bardzo duszno. Półnaga kobieta maluje twarz, dwóch mężczyzn pije wino, zrzucając fałszywe klejnoty i przepyszne stroje. Przed jednym z luster pospiesznie maluje się chłopak, zmieniając kostium księcia na koszulę więźnia.

Zrobiłem krok do przodu, Helen za mną. Komediant został w drzwiach.

- Nie próbuj uciekać, Mark! - ryknąłem.

Komediant w drzwiach wybuchnął śmiechem. Aktorzy, nie wypuszczając kielichów, zaczęli się śmiać. Dziewczyna zachichotała, nawet nie odwracając się, obserwując nas w lustrze.

- Znowu przyszli cię aresztować, książę! - powiedział nasz przewodnik dławiąc się ze śmiechu.

Chłopiec odwrócił się powoli.

Co za wstyd... to nie był Markus! Chłopak był w tym samym wieku, miał podobną figurę, ale twarz... twarz podobna była tylko z daleka.

- Czy można dostać połowę nagrody za samego siebie? - zapytał ochryple chłopiec.

W spojrzeniu, które rzuciła mi Helen, było dużo więcej, niż można wyrazić słowami.

- Szanowny lordzie... - dziewczyna odwróciła się wreszcie, przysiadła w półukłonie. - Piękna markizo... mojego młodszego brata łapią każdego dnia, odkąd wprowadziliśmy go do sztuki. Proszę nam wybaczyć, ale to nie książę Markus...

- Mam dokument od Straży - powiedział ponuro chłopak. - Tam napisano, że nie jestem Markusem, tylko trochę podobnym chłopcem. Pokazać?

- Przepraszam... - rzuciłem, nie zastanowiwszy się, że hrabia nie powinien prosić o wybaczenie komediantów. - Naprawdę jesteś podobny...

- Mój przyjaciel widział kiedyś księcia - oznajmiła spokojnie Helen. - Pomylił się. Brawo, chłopcze! Każdego dnia oszukujesz wysoko urodzonych ślepców.

Mały aktor uśmiechnął się lekko i poprawił koszulę. Ech, komedianci, komedianci. To w miejskim więzieniu mogą ci dać pasiaste ubranie, na katorgę płyniesz we własnej koszuli... zawsze to mniejsze koszty...

- Podobny? - zapytał dumnie chłopak.

- Już nie - przyznałem. - Łap...

Rzuciłem mu drobną monetę, chłopak zręcznie chwycił. Sądząc po niezmienionym wyrazie twarzy, właśnie tak kończyły się wizyty sprytnych arystokratów, którzy chcieli złapać księcia.

- Później w sztuce pojawi się jeszcze złodziej Ilmar - oznajmił z tyłu aktor, grający lorda, który wyjechał do Chin. - To będę ja. Zaraz się przebiorę. Życzycie sobie mnie pojmać?

Odwróciłem się do niego. Komediant zrozumiał, że prosi o kłopoty i skrył się na korytarzu.

- Ostygnij... - Helen wzięła mnie za rękę. - Sam jesteś sobie winien... hrabio.

- Wasza miłość, a gdzie są wasze ziemie? - zapytał nagle chłopak.

Gdy wyszliśmy, zza przymkniętych drzwi dobiegł nas wybuch śmiechu. Tak, nie tylko wysoko urodzeni mogą śmiać się z aktorów, komediant też może z nich zakpić...

- To na pewno ten był na scenie? - Helen rzuciła mi koło ratunkowe. - Może ukrywają Markusa, a ten jest podstawiony...

- Nie. To ten. Jestem głupcem.

- Nie przejmuj się. Zdarza się. Przecież my też uwierzyliśmy, że Markus tu jest...

Wyszliśmy przez te same drzwi. Przy nich stał już robotnik, ze zdumieniem oglądając zamek.

- Chcesz obejrzeć sztukę do końca? - zapytała Helen.

Już miałem odmówić, ale uśmiechnąłem się mściwie.

- Oczywiście. Może jest tam scena, gdzie pewien znany awiator wywozi Markusa i Ilmara ze Smutnych Wysp, rozbity szybowiec i inne sceny...

Helen przestała się uśmiechać. Ale w sztuce nic podobnego nie było. Ilmar, kompletnie do mnie niepodobny, pojawił się tylko raz, bełkocząc coś o tym, jak to wyciągnął z katorgi Markusa, a potem chłopak mu uciekł. Zaraz po tym Ilmar próbował ukraść na bazarze sakiewkę z trzema groszami, został pojmany, wychłostany i odesłany ciupasem do kopalni. Byłem zły, ale co mogłem zrobić? Markus pokazywał się częściej, aż wreszcie przypadkiem trafił do chińskiej imperatorowej, która przybyła do Mocarstwa z tajną wizytą. Przebrali go za Chińczyka, wymazali twarz żółtą farbą i pomogli pogodzić się z Władcą, który z uśmiechem przebaczył marnotrawnemu synowi. Następnie imperatorowa wyjechała do Chin, zabierając ze sobą Marka, którego postanowiono ożenić z księżniczką. Samej księżniczki nie pokazano, jedynie portret, na widok którego chłopiec z krzykiem rzucił się do ucieczki, został pojmany, związany i siłą wsadzony do chińskiej karety.

Ja i Helen piliśmy koniak, potem zjedliśmy jakieś potwornie drogie owoce. Miałem fatalny humor, a ona wpadła w zadumę. Pod koniec wodewilu Władca wyjaśnił dworakom, że cała przeprowadzka była fikcją, wymyśloną, by sprawdzić ich lojalność. Arystokraci padli przed nim na kolana.

- A przecież autorem sztuki jest ktoś z Wersalu - zauważyła nagle Helen.

- Wysoko urodzony?

- Niekoniecznie. Może któryś z nadwornych komediantów? Zbyt dużo wiernie oddanych szczegółów... Wyraźnie pisano na polecenie z góry.

- Szczegółów? - spojrzałem na Helen. - Jeśli sądzisz, że książę ukradł list miłosny...

- Nie o tym mówię, Ilmar. Chodzi o drobiazgi. Na przykład, pewne zwroty. To rzeczywiście słowa Władcy. Urządzenie gabinetu. Aluzje do intryg. Rozumiesz, sam spektakl to głupstewko, paradna dykteryjka, ciekawa tylko dla tych, którzy nic nie wiedzą o Domu. Ale jest w nim aluzja. Informacja.

- Jaka informacja?

- Choćby taka, że jeśli Markus zjawi się i wyrazi skruchę, otrzyma przebaczenie. Niewielką karę... może ześlą go do jakiejś prowincji, ale to wszystko. Złodzieja też nie stracą, najwyżej ześlą do kopalni, jeśli nic nie wie...

Po plecach przebiegł mi dreszcz.

- Wspaniale, Helen... co za ulga dla katorżnika...

- A zdanie aktora, że gdyby dostarczył Markusa Straży, to otrzymałby przebaczenie, przegapiłeś? Ilmar... To sztuka z podwójnym dnem. Po pierwsze, wyśmiewa całe polowanie urządzone przez Dom - niby nie denerwujcie się szlachetni obywatele, wszystko w porządku, nic wielkiego się nie dzieje. Drobne intrygi... Po drugie, w sztuce jest wskazówka dla samego Markusa. I dla ciebie. Ale ciebie przecenili, ty jej nie zauważyłeś.

- Helen!

- Przepraszam. Wybacz. Ale jestem pewna, że sztukę grają we wszystkich większych miastach. Uspokajają ludzi, bo już takie plotki krążą, że nie daj Zbawicielu, a Markusowi dają do zrozumienia - wrócisz i zostanie ci wybaczone.

- Może masz rację, Helen - przyznałem. - I co zrobimy?

- Ja osobiście mam zamiar pójść spać. Oczy mi się kleją.

Skinąłem głową.

- Zgadzam się.

Osuszyłem kieliszek i już miałem wstać od stolika, gdy zobaczyłem chłopca, który grał Marka. W zwykłym ubraniu, bez makijażu, stracił resztkę podobieństwa do księcia. Przeciskał się pomiędzy stolikami, wypatrując kogoś.

- Tak mi się właśnie zdawało, że to nie koniec rozmowy - wymamrotałem i podniosłem rękę. Chłopiec odwrócił się i szybko podszedł do naszego stolika.

- No? - zapytałem.

Młody aktor wahał się, spoglądając na Helen.

- Mów.

- Wasza Miłość, proszę wybaczyć moją śmiałość... - tutaj, pośród arystokratów, chłopiec zachowywał się bardzo pokornie. - Ale czy możecie powiedzieć, gdzie są wasze ziemie?

Oboje z Helen poczuliśmy podniecenie. Coś się działo.

- Na morzu, chłopcze. Jestem hrabią Smutnych Wysp.

Aktor zajaśniał:

- Hrabio, mam dla was posłanie.

- Daj.

- Słowne.

- Mów!

- Hrabio, powiedziano mi, że jeśli was spotkam, zapłacicie stalową marką.

Rzuciłem na stół dwie monety i przykryłem dłonią.

- Dostaniesz obie, jeśli nie kłamiesz.

Chłopak był wystarczająco sprytny, żeby się nie spierać.

- Słowo hrabiego mocniejsze jest od żelaza... Wasza miłość, proszono mnie, żeby przekazać następujące słowa: „Smołowanej liny kindżałem nie przetniesz”...

- Aha - złapałem go za rękę i zmusiłem, żeby usiadł obok. - To wszystko?

Chłopiec wyraźnie się przestraszył.

- Nie... jeśli te słowa coś dla was znaczą...

- Kończ.

- „Czekaj”.

- Co?

- Czekaj. Jedno słowo.

- Pięknie. A teraz przypomnij sobie, kto ci to powiedział.

- Nie znam jej. Kobieta... taka... wysoka, w średnim wieku, ciemnowłosa, ubrana niebogato... twarz nudna, smutna... zwykły człowiek, nic szczególnego. Raczej nie ze szlachty.

Kobieta. Tego się nie spodziewałem.

- Jak i kiedy ją spotkałeś?

- Tydzień temu, gdy pierwszy raz zagrałem Markusa w naszej sztuce, ona podeszła do mnie, niby tak jak wy. I powiedziała, że jeśli kiedyś za księcia Markusa weźmie mnie hrabia Smutnych Wysp, mam mu przekazać te słowa. Powiedziała, że będziecie zadowoleni...

Czy jestem zadowolony?

Oczywiście, że nie...

- Widziałeś ją potem?

- Nie. Nie znam jej, słowo honoru!

W ustach małego komedianta przysięga nie robiła wrażenia. Ale mimo to miałem wrażenie, że mówi szczerze.

- Jeśli przypomnisz sobie jeszcze coś ważnego, zapłacę dwa razy tyle. - Zabrałem dłoń z pieniędzy. Monety błyskawicznie przeniosły się do kieszeni chłopca.

- Nie - powiedział z żalem. - Nic więcej nie wiem. Początkowo nie zwróciłem uwagi, cieszyłem się tylko, że dobrze zagrałem. Bo ja dobrze gram, prawda?

- Wspaniale - pochwaliłem. - Gdybyś mimo wszystko coś sobie przypomniał, przyjdź.

- Dokąd?

- Hotel „Złoty Riton” znasz?

- No pewnie, co rok tu gramy... a o kogo pytać?

- O hrabinę Helen - powiedziałem. - Ja podróżuję incognito.

- Dziękuje, wasza miłość.

Chłopiec wstał, starannie skłonił się Helen i pospiesznie odszedł. Popatrzyłem na nią.

- No? Coś z tego rozumiesz?

- Co znaczyły słowa o smołowanej linie?

- Powiedziałem to Markusowi, jak uciekaliśmy.

- Jasne.

- Helen, jeśli zrozumiałaś, za co zapłaciłem dwie stalowe, to mi powiedz.

- Drogi hrabio, właśnie dowiedzieliśmy się dwóch rzeczy. Po pierwsze, że Markus jest w Miraculous.

Helen jaśniała prawie tak jak młody aktor po zarobieniu dwóch monet.

- To chyba prawda.

- Po drugie, dano nam do zrozumienia, że szukanie go jest bezcelowe. On ma tu opiekuna... a raczej opiekunkę.

- Więc mamy czekać?

- Tak. Przy okazji, miałeś racje, chłopak jest dobrym aktorem.

- Skąd. Takie samo beztalencie jak cała ta trupa. Ale nie mogłem przecież dzieciaka martwić...

Helen westchnęła:

- Ilmar, kłódki otwierasz zręcznie, ale o intrygach nie masz bladego pojęcia. Nawet nie zauważyłeś, jak sprytnie i niewymuszenie chłopiec wyłudził nasz adres.

- Bój się Siostry, Helen! Sam mu go podałem, żeby...

- Otóż to.

Twarz Helen sposępniała. Zmęczenie znikało ze spojrzenia.

- Idziemy - wstała gwałtownie. - Nie wiem, ile będziemy czekać i czym skończy się oczekiwanie. Ale lepiej, żebyśmy byli w hotelu.

Zapewne miała rację.

Wśród gości Krainy Cudów byliśmy wyjątkową parą - wracaliśmy do hotelu bardzo wcześnie. Portier wręczył nam ciężki miedziany klucz i wjechaliśmy na trzecie piętro - windą, nie chcieliśmy rezygnować z opłaconej przyjemności.

- Parowa? - zapytałem chłopca windziarza w granatowym uniformie. Kiwnął głową z taką dumą, jakby jego praca nie polegała na dawaniu znaków maszyniście, lecz na pilnowaniu kotła. Winda jechała powoli, ale pewnie.

- Powiedz mi, przyjacielu - Helen wyjęła z torebki monetę. - Gdybyś szukał na wyspie kobiety w średnim wieku o niepozornej, nudnej twarzy - dokąd byś się udał?

Chłopak skrzywił się.

- Szukałbym młodszej i wesołej.

Helen uśmiechnęła się.

- Rozumiem. Ale taka odpowiedź nie doda ci pieniędzy.

Windziarz myślał chwilę, w końcu niepewnie wzruszył ramionami:

- Niewiele tu u nas znudzonych... może wśród mniszek?

- Gdzie?

- W klasztorze Uzdrawiających Łez. One tam wszystkie są nudne - muszą.

- To żeński klasztor? Nie ma tam czasem przytułku?

- Nie ma...

- Dobrze, trzymaj...

Chłopak otworzył ażurowe drzwi i wyszliśmy z windy. Helen w zadumie stukała palcami po łubkach.

- Nie, odpada - przyznała z żalem. - Gdyby tam był przytułek dla bezdomnych dzieci, to nie byłoby lepszego miejsca dla Markusa. A tak... One nawet niemowląt płci męskiej nie mogą wnosić za próg klasztoru...

- Skąd ty wszystko wiesz? - zainteresowałem się.

- A... kiedyś z głupoty chciałam pójść do klasztoru - uśmiechnęła się. - Szybko zrozumiałam, że to nie dla mnie. Nie, przytułek odpada. Myślę, że w poszukiwaniu Markusa wszystkie przytułki - i te przy klasztorach, i te przy ratuszach, sprawdzono w pierwszej kolejności.

Przed drzwiami sięgnąłem po klucz. Helen uśmiechnęła się.

- Po co w ogóle z niego korzystasz?

- Przecież nie jestem w pracy...

Oboje byliśmy spięci i zachowywaliśmy się z wymuszoną wesołością, próbując jakoś zabić czas. Zapaliliśmy gazową lampę, podkręcając płomień na maksimum. Zadzwoniliśmy na sługę, który zjawił się, nim dzwonek zdążył ucichnąć. Zamówiliśmy szampana i kawior, usiedliśmy przy oknie, obserwując wyspę.

Miraculous chyba specjalnie czekało na noc, żeby ukazać się w pełnym blasku i wspaniałości. To z jednego to, z drugiego końca wyspy biły w niebo fajerwerki, wcale nie gorsze od chińskich. Przemaszerowała karnawałowa procesja, kierując się w stronę lśniących ścian Kryształowego Pałacu. Ktoś urządził pod oknami hotelu pijacką awanturę, ale przybiegli silni, porządnie ubrani mężczyźni i z uprzejmą stanowczością rozłączyli gości.

- Czujni - westchnęła Helen. - Naprawdę, nie wyobrażam sobie, jak Markus mógł się tu utrzymać choćby jeden dzień. Jak w ogóle udało mu się tu dostać! Oczywiście, do Straży idą tylko tępi, ale przecież nie ślepi...

Skinąłem głową. I poczułem, że rozwiązanie zagadki jest tuż - tuż, na wyciągnięcie ręki... Strażnicy... Ślepi. Tępi... Jak mógł oszukać ich chłopiec, nie przyzwyczajony do ucieczki i ukrywania się?

Ktoś cichutko zastukał do drzwi. Popatrzyliśmy na siebie, ja narzuciłem kurtkę - w wewnętrznej kieszeni był kulomiot i otworzyłem.

Sługa.

- Za szampana już dziękujemy - powiedziałem.

- Bardzo przepraszam, że przeszkadzam - sługa był uosobieniem zakłopotania: parka arystokratów zaszyła się w pokoju z winem miłości, a tu ich niepokoją. - Proszę o wybaczenie... ale macie państwo gości.

Helen prychnęła zadowolona.

- Kto?

- Dwie kobiety. Twierdzą, że hrabina Helen ich oczekuje.

- Mniszki? - zainteresowałem się.

- Co? - sługa zawahał się. - Nie... nie wiem...

W jego spojrzeniu mignęło zrozumienie sytuacji. Co prawda, fałszywe.

- Niech wejdą - przymknąłem drzwi, nie mając zamiaru ich zamykać, przygasiłem światło i wróciłem do Helen. Nie umawiając się, usiedliśmy jak najdalej od okna i gazowej lampy, tak, żeby ci, którzy wejdą, nie mogli nas od razu zobaczyć. Wyjąłem kulomiot, położyłem na kolanach.

- Poradzisz sobie? - zapytała Helen.

- Wcześniej sobie radziłem. Celujesz i naciskasz...

- Kule jeszcze masz?

- Powinny być.

Przez minutę siedzieliśmy w milczeniu. Wreszcie za drzwiami rozległy się kroki.

- Zaraz wszystko się wyjaśni - powiedziała niegłośno Helen. Była spięta i czujna, zauważyłem, że jej prawa ręka zamarła w geście, którym zazwyczaj sięga się do Chłodu.

Co tam jeszcze chowasz, Helen?

Drzwi otworzyły się i do naszego pokoju weszły dwie osoby. Mignęła zaciekawiona twarz sługi, ale szybko zamknięto mu drzwi przed nosem.

- Wejdźcie, damy - powiedziała półgłosem Helen, zwracając ich uwagę na siebie.

Jedna z kobiet mogła mieć trzydzieści, może nawet czterdzieści lat. To ten rodzaj urody, po którym trudno poznać wiek. Takie kobiety nie mają powodzenia w młodości, później odbijają to sobie w dwójnasób. Nieznajoma miała na swój sposób ładną twarz, ale charakterystyka młodego aktora była absolutnie trafiona. Smętna, nudna, obojętna twarz. Nawet u uczonych kobiet rzadko się takie widzi. Ubranie pasowało idealnie - mnisia, ciemna suknia do pięt, na głowie chusta, na wierzchu jeszcze kłobuk. Ani torebki, ani parasolki, ani żadnego innego drobiazgu, którymi kobiety tak lubią zajmować sobie ręce.

Ręce miała ładne. Nie zniszczone ciężką pracą.

Jej towarzyszka była bardzo młodą dziewczyną, na której równie ponura suknia leżała jak siodło na krowie, a twarz pod nasuniętą na czoło chustką była znajoma aż do obrzydzenia...

- Jedenastu przeklętych! - krzyknąłem, zerwałem się z fotela, upuszczając kulomiot. - Mark!

Helen zaśmiała się nerwowo:

- Opamiętaj się, hrabio...

I zamilkła, gdy Mark przebrany w dziewczęcy strój, ochoczo zdjął chustkę. Twarz miał bez zarostu, delikatną, rzeczywiście niemal dziewczęcą, jedyne, co go zdradzało, to krótkie włosy.

Kobieta, która przyszła z księciem, rzuciła mu szybkie spojrzenie. Potem popatrzyła na kulomiot, leżący na podłodze, na chwilę złożyła dłonie w łódkę.

- Schowajcie broń, proszę. Przyszliśmy w pokoju.

Szybko podszedłem do Marka, wziąłem go za podbródek, uniosłem lekko do góry. Powiedziałem tylko:

- Coś ty, Mark?

Sam nie wiem, co właściwie chciałem przez to powiedzieć. Czy to, że porzucił mnie wtedy na wybrzeżu? Czy ich dzisiejszą głupotę, gdy Mark ze swoją opiekunką sam wszedł nam w ręce?

- Wysłuchaj nas - powiedział szybko. - Wysłuchaj mnie i siostrę Luizę.

Helen już się opanowała. Wstała i gestem gościnnej gospodyni wskazała kanapę.

Gościnność gościnnością, ale sadzała ich tak, żeby byli dobrze widoczni w świetle.

- Hrabina Helen, awiator. Nocna Wiedźma.

Ująłem rękę siostry Luizy, dotknąłem ustami.

- Rad jestem niezmiernie, że mogę was poznać, siostro. Hrabia Ilmar, złodziej.

Chyba siostra Luiza była nieco stropiona. Wszystko działo się szybciej, niż się spodziewała. Czy naprawdę myślała, że nie poznam w damskiej odzieży chłopca, z którym uciekałem z katorgi?

- Siostra Luiza - powiedziała w końcu. - Przeorysza klasztoru Uzdrawiających Łez. Pokój wam, hrabio i hrabino.

- Jeśli chcecie się obmyć - zaczęła Helen, ale siostra Luiza zerknęła na nią i przerwała jej ostro:

- Odłóżmy uprzejmości, Nocna Wiedźmo. Nie jesteśmy w twoim zamku w Bohemii, i to nie będzie salonowa rozmowa.

- Jak sobie życzycie... siostro Luizo. - Helen wzruszyła ramionami. - Siadajcie, proszę... Książę Markusie, przepraszam, w istocie was nie poznałam.

Chłopak uśmiechnął się lekko, znowu narzucając chustkę na głowę.

- Zapewne trudno sobie wyobrazić, że syn Władcy zniża się do podobnych rzeczy? Okropnie wyglądam, prawda?

- Ależ nie, nawet ci pasuje - odparła kpiąco Helen - Jak nas zaleźliście? Chłopiec aktor?

Siostra Luiza popchnęła Marka do kanapy i siadła obok, kładąc ręce na kolanach.

- Tak. Markus był pewien, że Ilmar będzie próbował go odszukać. Ja... ja zastawiłam kilka pułapek. Szczerze mówiąc, nie spodziewałam się, że zadziała właśnie ta w teatrze.

- I któż wpadł w ową pułapkę? - zainteresowała się Helen.

Wydawało mi się, że pomiędzy kobietami błyskawicznie i bez żadnego powodu pojawiła się wrogość. Niedobrze, ale w takich wypadkach wtrącanie się oznaczałoby dolewanie oliwy do ognia.

- My wszyscy - siostra Luiza zignorowała złośliwość. - Pozwólcie, że coś wam opowiem.

Nie podobało mi się to wszystko.

Skoro chcemy złapać Marka i go wydać - nie powinniśmy niczego słuchać. Związać chłopaka, zatkać mu usta kneblem i dostawić szybowcem prosto do Wersalu czy Urbisu. Miejscowej Straży nie można ufać, przywłaszczą sobie całą zasługę pojmania zbiega...

Na słuchanie zwierzeń nie ma czasu...

- Ilmar, nie jesteście przecież człowiekiem zgubionym, proszę, wysłuchajcie mnie...

Siostra Luiza patrzyła mi prosto w oczy, jakby czytała moje myśli.

- Mówcie - powiedziałem. - Ale ja będę uczciwy do końca. Markus, byliśmy prawie przyjaciółmi...

Chłopiec stał się czujny.

- Ale ja nie mam innego wyjścia. Od początku mnie okłamywałeś, wykorzystałeś i porzuciłeś, odszedłeś. Jesteśmy kwita. Przez ciebie szukają mnie w całym Mocarstwie, jestem zaszczuty jak dzikie zwierzę. Nie mam wyboru. Mogę tylko...

- Wydać mnie?

- Tak.

Patrzyliśmy na siebie.

- Gdybyś od początku był ze mną szczery, Mark, nigdy bym tego nie zrobił. Ale teraz - wybacz.

- Wysłuchajcie mnie, Ilmar! - siostra Luiza mówiła cicho, ale władczo.

Zamilkłem, rozłożyłem ręce. Dobrze, ja uprzedzałem, moje sumienie jest czyste.

- Markusa, młodszego księcia Domu, znam od trzech lat. Gdy delegacja Domu przybyła na Capri, powierzono mi opiekę nad nim...

Przeorysza zerknęła na Marka. Albo mi się przywidziało, albo rzeczywiście zobaczyłem ciepło w jej spojrzeniu...

- Szkoda, że młodsi książęta nie mogą dziedziczyć tronu. Choć raz na czele Mocarstwa stanąłby dobry człowiek.

Helen na podobną rokosz nie zareagowała, mnie było wszystko jedno. Luizę osadził Mark:

- Siostro, nie mówcie tak.

- Wybacz, chłopcze... Hrabino, hrabio, chcę powiedzieć, że ukrywałabym Marka nawet wówczas, gdyby rzeczywiście był czemuś winien. Ale...

Znowu popatrzyła na chłopca. Zrozumiałem, że pomiędzy nimi toczy się niewidoczny dialog, że opiekunce młodszy książę zaufał znacznie bardziej niż na przykład mnie.

- To, co chłopiec wziął z Wersalu, nie należy do Władcy. To wspólna własność.

- Co jest w tej księdze? - zapytałem ostro. Siostra drgnęła.

- Ja nic nie mówiłem! - powiedział szybko Mark.

- Co w niej jest? - powtórzyłem. - Święta siostro, jesteś bliżej Boga, łatwiej ci decydować. Ale jeśli chcesz mnie przekonać...

Helen nadal masowała palce zdrowej ręki, kreśliła nimi w powietrzu jakieś znaki. W jednej chwili pojąłem, że ona nie zmieni zdania.

A ja?... Czy gotów jestem zrezygnować ze schwytania Marka? Czy zacznę mu pomagać?

Co się ze mną dzieje?

- Księga, która trafiła do rąk Markusa... - zaczęła Luiza i zabrzmiało to absolutnie jednoznacznie: - nie chłopak znalazł książkę, lecz ona pozwoliła mu się znaleźć. Została napisana przez Siostrę.

Poczułem dreszcz na plecach i ogień na twarzy. To niemożliwe...

A może możliwe?

Helen westchnęła - w ciszy westchnienie zabrzmiało zbyt wyraźnie, by można było je zignorować.

- Siostro nasza... całym sercem rada jestem tak cudownemu znalezisku. Każdy obywatel Mocarstwa gotów byłby pogratulować księciu Markusowi i pomodlić się w jego intencji. Tylko... dobra siostro... nie mogę zrozumieć, dlaczego ukrywano ową Boską Księgę? Mało tego... - Helen na chwilę zamilkła. - Uważam, że książę Markus rzeczywiście jest winien, jeśli ośmielił się ukryć przed świętym Kościołem i Domem tak cenną relikwię.

Wróciło mi opanowanie. Helen miała absolutną rację.

- Markus... - siostra Luiza popatrzyła na chłopca. - Pokaż im księgę, dziecko.

To było zbyt łatwe!

Niewiarygodnie łatwe.

To, za czym uganiało się całe Mocarstwo, co próbowali wytrząsnąć święci paladyni i sam Władca - właśnie to mieliśmy zaraz zobaczyć!

Mark powoli wstał. Rzucił Helen szybkie, czujne spojrzenie i sięgnął w Chłód. Widziałem, jak wpiła się w niego napiętym spojrzeniem, najwyraźniej próbując zrozumieć, zaobserwować, zapamiętać słowo. Ja nawet się nie starałem. Gdzie mnie, durniowi, do takich mądrości?

Powiało lodowatym wiatrem i rozstąpiła się Nicość, posłuszna Słowu Bożemu. W rękach Marka, zaszczutego chłopca, tak śmiesznego w dziewczęcym stroju, pojawił się mały tomik w ciemnej skórze.

Książka napisana przez samą Siostrę!

Siostrę, która stała się równa Zbawicielowi, i to nie na polecenie Boga, który pięć tysięcy lat temu wybrał sobie spośród ludzi przybranego syna, ale ze względu na własną szlachetność i cnotę.

Przez sama Siostrę...

Orędowniczkę grzeszników, obrończynię poniżonych...

Sam nie zauważyłem, jak wstałem, wyciągnąłem rękę i... natrafiłem na szalony wzrok Marka.

- Stój... - wyszeptał młodszy książę i wiedziałem, że zaraz schowa księgę na Słowie.

- Nie trzeba - powiedziała szybko. - Pokaż tylko z daleka. Daj popatrzeć na pismo Siostry... Przeczytać choćby słowo! Mark!

W moim spojrzeniu musiało być błaganie - Mark trochę się uspokoił. Ostrożnie podniósł tomik i otworzył go - żółtawy, mocny pergamin, atrament wcale nie wyblakł, a zdania, napisane w nieznanym języku, były bardzo wyraźne.

- Nie powiedziałabym, że ta księga ma dwa tysiące lat - odezwała się Helen. Nadal siedziała w fotelu, nawet nie próbując podejść.

- Trzymano ją na Słowie - wyjaśnił spokojnie Mark. - Na końcu są zapiski. Każdy, kto ją chronił, zostawił swoje imię, przechodziła z ojca na syna, przez ponad półtora tysiąca lat, niemal bez przerwy. Trzydzieści pięć imion. Ostatni nie miał komu oddać świętej księgi... i ukrył ją wśród manuskryptów.

- Chcesz powiedzieć, że to charakter pisma Siostry?

Helen albo nadal nie wierzyła, albo po prostu grała na zwłokę, nie mogąc zdecydować, co zrobić.

- Nie... - chłopiec pokręcił głową. - Siostra nie umiała pisać. Ona opowiadała, a brat Tomasz i brat Piotr pisali.

Ostrożnie zerknąłem na siostrę Luizę. Czy nie złoży rąk w święty słup albo świętą łódkę? Nie osadzi chłopca...

- On mówi prawdę - rzekła przeorysza.

- Siostro przeoryszo, książę Markusie... - Helen wstała z fotela, pochyliła głowę - wierzę waszym słowom. Ale jeśli to naprawdę objawienia siostry Marii... spisane przez dwóch apostołów... to naszym obowiązkiem jest przekazanie jej Pasierbowi Bożemu i oddalenie się w pokorze. Zatrzymywanie tej księgi to pycha! Grzech! Nie nasze ręce powinny jej dotykać. Chyba się z tym zgodzisz, siostro?

Siostra Luiza milczała.

- A co ty powiesz, Markus? - zapytała łagodnie Helen. - Ja wiem, jak się czujesz. W moim zamku leżą szczątki Świętego Jana. Znam to drżenie... dotknąć relikwii...

Jej głos był czuły i jednocześnie twardy. Mark odwrócił wzrok.

- Poczułeś się odpowiedzialny za świętą księgę, bezcenny skarb, pogrzebany w bibliotece... postanowiłeś ją chronić... ale dlaczego? Chłopcze, jesteś dobrym sługą Bożym i twoje pozycja nakazuje ci być w szeregach najzagorzalszych obrońców wiary... Dlaczego więc upodabniasz się do tych, którzy szkodzą wierze, wypaczają ją? Czemu wpadasz w herezje i skrywasz przed wzrokiem ludzi Pismo Siostry i apostołów?

Helen podeszła do Marka, położyła rękę na jego ramieniu. Chłopiec odsunął księgę, napiął się jak struna. Ale Helen nie miała zamiaru wydzierać mu relikwii z rąk.

- Markus, mam tu szybowiec. Lećmy do Wersalu. Po drodze postanowimy, jak wytłumaczyć to Władcy... miecz nie ścina pokornej głowy. I jaka to ulga dla twojego biednego przyjaciela Ilmara... - spojrzenie rzucone mnie i ledwie zauważalny ruch brwi. - I dla mnie, której przyszło stanąć ci na drodze. I dla siostry Luizy - uprzejme skinięcie. - Wszystkich wybawisz od nieszczęścia. Czy naprawdę myślałeś, że Władca ukarze cię, jeśli oddasz księgę?

- Siostro moja, ty nie wierzysz! - Luiza siedziała wyprostowana, jakby połknęła kij, spięta. Jej spojrzenie napełniało się ogniem. - Hrabino Helen, zbyt dużo czasu spędziłaś w niebie, by poczuć szacunek do tej relikwii. W takim razie spróbuj się zastanowić, rusz swoją śliczną główką! Tę księgę chroniono przez dziewiętnaście wieków! Strzegli jej nie barbarzyńcy, nie poganie, nie szaleńcy ogarnięci pychą!

Przeorysza podniosła się na cały swój niemały wzrost, wyciągnęła do Helen rękę:

- Za chwilę sama wpadniesz w grzech, który przypisujesz chłopcu! Śmiesz sądzić czyny Siostry i apostołów! Opamiętaj się!

Helen również wstała.

- Tak? W istocie? Święta siostro, widziałam w swoim życiu wiele cudownych relikwii. Piłam wodę ze studni, którą wykopała na pustyni Siostra, by dać wodę Zbawicielowi! Dotykałam fragmentu świętego słupa! Widziałam oryginalne dzieje apostołów! Dotykałam szat Zbawiciela! Ja wszystko rozumiem! Jeśli ta księga rzeczywiście została podyktowana przez Siostrę...

Nagle zamilkła.

- Dlaczego ją ukrywano, hrabino Helen? - przeorysza pokręciła głowa. - Pomyśl. Dobrze się zastanów! Ewangelie dotarły do nas przez wieki, dzieje apostolskie również, a tę księgę ukryto! Pierwszym jej strażnikiem był apostoł Piotr!

- Mów, siostro - Helen skinęła głową. - Jeśli nie mam racji - ukorzę się! Ale nie trzymaj mnie w niewiedzy! Na razie wszystko, co widzę, to pycha i przestępstwo. I ta księga...

Luiza i Mark popatrzyli na siebie. Mgnienie i księga znikła w Chłodzie. Helen urwała w połowie zdania. Machnęła ręką, jakby uznając beznadziejność sporu. Podeszła do okna.

- Oni muszą wiedzieć - powiedział Mark. - Inaczej nie pomogą.

- Ilmar również? - przeorysza patrzyła na mnie z wyraźnym powątpiewaniem.

- Nie ciążą na nim grzechy śmiertelne, a skrucha oczyści wszystko inne - Mark spojrzał na mnie i skinął głową. - Powiedz im, siostro. Albo ja powiem. Zbawiciel kazał wszystkim przebaczać, Siostra nie dzieliła ludzi na dobrych i złych.

Siostra Luiza skinęła głową, przeżegnała się znakiem świętego słupa. Zaczęła mówić, a w jej głosie drgnęły niepewne nutki:

- Hrabio Ilmarze, hrabino Helen. W imieniu Siostry proszę was o pomoc. Porzućcie poprzednie myśli i pomóżcie!

- W czym? W skrywaniu przed ludźmi świętej relikwii?

- Gdy Markus przyszedł do klasztoru... przebrany za dziewczynkę, zaszczuty... - jej spojrzenie znowu złagodniało. - Ukryłabym go w każdym wypadku. Moim obowiązkiem jest ratowanie zarówno niewinnych jak i winnych. Ale gdy poznałam prawdę...

- Pozwól poznać ją nam.

- Ja powiem - Mark zrobił gest, jakby chciał uciszyć Luizę. Ona chyba nie chciała dzielić się z nami swoją wiedzą.

Ale Luiza nie posłuchała i rzekła:

- Ilmarze, Helen... w tej księdze jest Słowo.

- Jakie słowo? - nie zrozumiała letniczka.

- Pierwotne. To, którego Zbawiciel nauczył Siostrę. Pierwsze Słowo, które było na początku wszystkiego.

Poczułem dreszcz.

Helen zbladła jak płótno.

Rozdział drugi,

w którym wszyscy się ze sobą kłócą, ale każdy z innego powodu

Wszyscy, od dzieci po starców wiedzą, że Zbawiciel dał ludziom jedno Słowo dla wszystkich.

Ale każdy wypowiada je inaczej.

Jeśli ktoś - z głupoty albo wielkiej miłości, co w sumie wychodzi na to samo, zaufa swoje Słowo drugiej osobie - Słowa nie będą równe. Ale niebezpieczeństwo nie polega na tym, że można stracić swój majątek. Przeciwnie. To Słowo, które istniało wcześniej, wchłonie w siebie nowe. Gdyby na przykład Helen podzieliła się ze mną swoim Słowem, na którym leżał zapalnik jej szybowca i pewnie różne kobiece świecidełka, ja i tak nie będę miał do nich dostępu. Moje Słowo będzie pochodziło od jej Słowa. Może okazać się silniejsze i będę mógł położyć na nim znacznie więcej dobra, ale to Helen będzie mogła sięgnąć po moje skarby. Oczywiście, jeśli będzie wiedziała, co trzymam na Słowie.

Z tego względu strzeże się Słowa przed rodzonymi dziećmi i ukochaną żoną. Pokusa jest zbyt duża. Jak będziesz żył, wiedząc, że cały twój majątek w każdej chwili może ci odebrać ten, kto nauczył cię Słowa? Czy nie prościej pozbyć się człowieka, od którego pociągnęła się nitka? Gdy arystokrata nauczy Słowa swojego następcę, to jeszcze nic takiego. Do głównego skarbca i tak nie będzie miał dostępu. Trzeba by ze Słowa na Słowo wszystkie skarby przekazać - jeśli zdąży się, oczywiście... Ale jeśli nie ma skarbów, prócz samego Słowa... wtedy pokusa jest ogromna...

A Słowo, które było na początku, które Zbawiciel wymówił, napełniając przerażeniem żołnierzy rzymskich, a nóż przez Siostrę przyniesiony oraz kopie w niego wycelowane za jednym zamachem w Chłód przenosząc...

To Słowo było najważniejsze.

Jak drzewo, które wyrasta z cienkiego korzenia i szumi w górze rozkołysaną koroną liści, tak ciągnie się i rozgałęzia Słowo, w którym jest potęga i chwała całego Mocarstwa.

A na samym dole, skryte w mroku dziejów, jest Pierwsze Słowo. Początkowe. Najprawdziwsze.

Wypowiedziane przez Zbawiciela.

I jeśli się je zna, umie wypowiedzieć, można sięgnąć do Chłodu...

Poczułem dreszcz, jakbym rzeczywiście poznał to Słowo i sięgnął do wiecznego Chłodu.

Wszystko!...

Wszystkie skarby świata, schowane teraz i ukryte w poprzednich wiekach!

To, co Napoleon zdobył w Rosji i co zabrał ze sobą, pod Borodino szablą kozaczą ugodzony... Skarby Cromwella i Marii Antoniny. Cudowne maszyny Leonarda... skarbce baronów, hrabiów i markizów... Skarbce Władcy, rękojmia całej jego władzy... bogactwa Kościoła... drobiazgi trzymane na Słowie przez zwykłych ludzi... ilu było takich nieznanych posiadaczy Słowa...

- Ratuj, Siostro... - wyszeptałem. - Zbaw nas, Zbawicielu...

Mark jakby się osunął i poszarzał, gdy powiedział nam o początkowym Słowie. Siostra Luiza ponuro patrzyła na Helen.

- Że też ty jeszcze żyjesz, książę... - wyszeptała Helen. - Że też uciekłeś z takim... z taką siłą...

- Siostra go chroniła! - wygłosiła uroczyście Luiza.

- Siostra tego chroni, kto sam umie się o siebie zatroszczyć... - Helen z mocą przycisnęła dłonie do twarzy, jakby zapominając, że jedną rękę ma złamaną. - To śmierć. Śmierć, chłopcze. Wszystkim, którzy cię poznali. Wszystkim, którzy stali obok. Tak po prostu... na wszelki wypadek... A ja myślałam, że kłamali...

- O czym kłamali? - zapytał cicho Mark.

- Że wasz nieszczęsny transport, na który ty, mały, trafiłeś... że wszystkich katorżników torturowali, przesłuchiwali i zagonili z powrotem na statek, kazali odpłynąć od brzegu... a potem liniowiec spalił go ze szczętem... nie pożałowali ognistych bomb...

Nawet nie krzyknąłem - z gardła ściśniętego przerażeniem wydobył się cichy syk. Krzyknął Mark:

- Co? - skoczył do Helen, chwycił ją za ręce, powtórzył: - Co?

- To! Z głównego kalibru! Razem z załogą! Jak zadżumionych w czarnych latach!

Przed oczami zawirowały mi ciemne kręgi. Jakbym ich wszystkich zobaczył - i zbója Sławko, i kowala, i sprytnego Loki, i nieszkodliwego śpiewaka Wolly, i Łysego, i nadzorcę Kpiarza, i tych, których imiona już zapomniałem, i marynarzy z załogi...

- Gad - szepnęła Helen. - Co za gad... żebyś tak zdechł bez pokajania.

Nie mówiła tego do Marka - wiszącego na sobie chłopca nawet nie zauważyła. I nie do mnie. Przekleństwo adresowane było do kogoś innego, dalekiego.

Ogień i woda. Złote cielsko liniowca kołysze się na falach i wali ze wszystkich dział jednocześnie. Nad tobą ogień, pod tobą woda, na rękach pęta... płonie pokład, walą się maszty, w ładowni, czując śmierć, wyją katorżnicy, przerażony kapitan daje sygnały liniowcowi...

Śmierć. Ogień i woda wszystko przykryją. Może chłopiec zdradził komuś Pierwotne Słowo? Sam zrozumiał i innym przekazał?

Może nagle ktoś zdobędzie nad światem taką władzę, jakiej nikt nigdy nie miał?

- Coś ty narobił! - krzyknąłem zrywając się z miejsca. Odepchnąłem chłopca od Helen, rzuciłem na podłogę. - Dlaczego? Dlaczego znalazłeś tę księgę? Dlaczego brałeś ją do rąk, dlaczego o niej powiedziałeś, jak śmiałeś z nią odejść?

Gdy ja wędrowałem przez Luzytanię, żelazo na monety zamieniając, gdy komfortowo jechałem przez Mocarstwo, moim towarzyszom ogień i woda okrutną śmierć zadawały... Nie miałem wśród nich przyjaciół, ale to bez znaczenia, los nas połączył, a potem...

Potem Mark, nie znając zasad prostego życia, trafił do więzienia. Sędziemu nawymyślał, zapominając, kim jest... i poszedł do transportu, jak zadżumiony do zdrowej wioski.

Potrząsałem młodszym księciem, a on się nawet nie sprzeciwiał. Idiotyczna chustka, kryjąca krótkie włosy, spadła na podłogę.

- Dlaczego? - krzyczałem. - Dlaczego, dlaczego...

Jakbym zapomniał wszystkie inne słowa.

- Myślałem, że nie będą za bardzo szukać... - powiedział wyraźnie Mark. - Myślałem, że nie zrozumieją, co mam na Słowie. A oni zrozumieli. Wiedzieli. Wiedzieli o tej księdze, tylko nie mogli jej znaleźć. Szukali nie tam, gdzie trzeba. Puść mnie, Ilmar! Puść!

Jego władczy ton na mnie nie działał. Zapamiętałem go z transportu jako bezradnego chłopca i już nigdy nie będzie dla mnie wysoko urodzonym księciem. Otrzeźwiło mnie co innego - w jego oczach były łzy. Mały książę Markus płakał. Nie nad sobą, głuptasem, którego życie było niczym płomyk gasnącej świecy, lecz nad tymi, których przemieniono w żywe pochodnie. Nad tępym Sławko, który nie przegapił okazji, żeby z niego zakpić, i nad prostodusznym Wollym, który wiecznie zachęcał małego do śpiewania, i za Słowianina kowala, który łagodnie uspokajał przestraszonego chłopca...

Mark tego nie chciał. Nie chciał i nie spodziewał się.

Puściłem chłopca i stałem, chwiejąc się, łykając łzy. Milczała przeorysza Luiza i duma, która jeszcze przed chwilą była w jej oczach - „rozumiecie teraz?” - znikła. Milczała Helen, przestając balansować na granicy wypowiedzenia własnego Słowa. Milczałem i ja, patrząc w okno, za którym strzelały fajerwerki i trwał karnawał. Objąłem Marka, poklepałem po plecach, a potem spojrzałem w oczy Helen.

- Nie zapomniałaś o czymś, Nocna Wiedźmo?

- O czym mówisz, Ilmarze złodzieju?

- Helen, nie trzeba! Mów szczerze!

- O co ty mnie oskarżasz, Ilmar?

- Prowadzisz podwójną grę, Helen!

Potrząsnęła głową, zapytała z ironią:

- Dawno zacząłeś mnie podejrzewać?

- Gdy tu lecieliśmy. Zbyt zręcznie ciągnęłaś dźwignie złamaną ręką.

Helen w milczeniu spojrzała na swoją rękę. Westchnęła.

- Masz rację, Ilmar. Nie ma tam ani złamania, ani pęknięcia. Tylko uderzenie...

Przeorysza ze smutkiem pokiwała głową.

- Postanowiłaś wydać Marka Władcy - stwierdziłem. - Posłużyć się mną jak psem gończym, a żebym cię nie podejrzewał, nie spodziewał się nieszczęścia - udawałeś kalekę.

- Nie wydać, tylko dostarczyć do Domu - odparła niechętnie Helen. - Tobie, Ilmar, też obiecano przebaczenie - całkowite. Wiec... nie kłamałam. Tak by wszystko poszło, jak ci mówiłam. Markusowi - wybaczenie i zesłanie, mnie - absolutna rehabilitacja, tobie - przebaczenie i potwierdzenie tytułu.

- I ty uwierzyłaś? - zapytałem.

- Tak. Nie wiedziałem przecież, co jest w tej księdze. Nie wiedziałam!

Mark powoli odsunął się ode mnie i zapytał, zaglądając Helen w twarz:

- Miałaś audiencje u Władcy?

Helen milczała.

Młodszy książę Domu popatrzył na mnie przelotnie. Oczy mu błyszczały już nie tylko od łez, również od nieśmiałej nadziei.

- Sam to powiedział? Nocna Wiedźmo, czy on sam powiedział, że dostanę przebaczenie?

- Nie - powiedziała niechętnie Helen. - Nie, chłopcze. Nie on. Przekazał mi to człowiek, któremu absolutnie wierzę. Polecenie Władcy. Przechwycić złodzieja Ilmara, jadącego biskupią karetą z Brukseli do Lyonu. Wyjaśnić mu, że jedyny ratunek to odszukanie Markusa i dostarczenie go do Wersalu. I... i nagroda dla mnie, wybaczenie dla ciebie, pobłażliwość wobec Ilmara.

- Władca nie kłamie... ale tylko wtedy, gdy sam daje obietnice.

- Temu, kto przekazywał rozkaz, wierzyłam jak samej sobie!

- Głupie jesteście, kobiety - westchnął Mark.

- Nie aż tak jak wy, mężczyźni.

Przeorysza Luiza wstała, wyciągnęła ręce w górę, jakby wzywając wszystkich do milczenia:

- Ostudźcie zapał, wysoko urodzeni! Hrabino Helen, dostałaś polecenie odbicia Ilmara świętemu paladynowi Kościoła?

- Tak!

W zapale sporu nie zwróciłem uwagi na te słowa Helen. A teraz zrobiło mi się niedobrze.

Kościół próbował w tajemnicy przed Domem dostarczyć mnie do Urbisu, Władca, dowiedziawszy się o tym, wysłał Helen... zresztą, pewnie nie tylko Helen... żeby mnie odbić i wykorzystać jako psa gończego. Co tu dużo mówić, Władca postąpił mądrze, widocznie lepiej znał swojego pozamałżeńskiego potomka, wiedział, że on nie podzielił się ze mną tajemnicą.

Nie dość, że w łonie Kościoła dojrzewa rozłam, to jeszcze władza świecka i władza duchowna są w konflikcie!

A wszystko z powodu starego foliału, który Mark trzyma na Słowie!

- Mark! - krzyknąłem nagle. - Kto cię nauczył Słowa? Kto? Kto może zabrać z niego księgę?

Przestraszyłem się, że chłopiec w naiwności o tym nie pomyślał. Ale Mark pokręcił głową, nie dziwiąc się spóźnionej panice.

- Nikt mnie nie uczył, Ilmarze złodzieju. Ja sam... przeczytałem.

- Więc masz tamto Słowo? - wypaliłem, już sam nie wiedząc, co się dzieje. - Pierwotne?!

- Tak. Nie. Nie wiem... - Mark zmieszał się. - To trudne, rozumiesz? Ciągle próbuję, ale Słowo nadal jest słabe... może nie mam zdolności. Może po prostu nie umiem.

- Pokaż mi księgę - poprosiłem. - Te strony, gdzie opisano...

- Nie!

Nie miałem wątpliwości - Mark nie pokaże.

- Chłopcze - Helen podeszła do mnie, jakby dając do zrozumienia, że teraz działamy wspólnie. Mark odsunął się. - Tak czy inaczej, masz już na sumieniu pół setki żyć. I wkrótce możesz mieć nasze. Co masz zamiar zrobić?

Mark popatrzył zaszczutym wzrokiem na przeoryszę. Jego spojrzenie zadziałało, westchnęła, patrząc z wyrzutem na Helen.

- Hrabino, czego pani chce od biednego, zaszczutego dziecka? On zrozumiał, że ludzie nie są jeszcze godni poznać świętej księgi. Zrozumiał, że wiedza w niej opisana nie jest dla naszego okrutnego wieku. I zrobił to, co zdołał - uciekł, zabierając ze sobą bezcenny skarb...

- Raczej wszystkie skarby świata... - powiedziałem cicho.

I nagle przed moimi oczami pojawił się stary medyk Jean. Co on powiedział o Marku? Że decydował, kto będzie dla niego najbardziej pożyteczny?

Czy naprawdę tak było?

Kiedy on jest prawdziwy - gdy płacze po katorżnikach czy gdy wybiera sobie pomocników? A może i wtedy, i wtedy?

A Mark, jakby chcąc potwierdzić moje myśli, podszedł do Helen i wyszeptał:

- Hrabino, lepiej niech pani powie, co mam robić...

Nagle spojrzał na Helen i zalśniły mu oczy:

- A może oddam wam księgę? Dowieziecie do Urbisu albo do Wersalu! Niech nie tylko mnie szukają...

W myślach krzyknąłem: Zgódź się! Sprawdź, czy mówi poważnie! Ale Helen drgnęła jak od uderzenia.

- Nie, za wiele szczęścia, chłopcze. Ja... ja nie jestem godna.

- To co ja mam robić? - zapytał żałośnie Mark.

No proszę. To już nie my zadajemy pytania, lecz on. Poznaliśmy tajemnicę i ona związała nas straszną potęgą Świętej Księgi. Straszną, wybacz, Panie. Księga za wcześnie wypłynęła z mroku, ludzie nie są gotowi. To nie historia życia Zbawiciela opowiedziana przez Siostrę, lecz Pierwotne Słowo! I niechby każdy pragnienie jej posiadania tłumaczył sobie szlachetnie i w uniesieniu: Władca troską o Mocarstwo i prostych obywateli, Pasierb - dążeniem do świętości... Jedno tylko stoi przed oczami każdego znającego tajemnicę: góry skarbów. Żelazo i stal, miedź i złoto, broń i pancerze, maszyny i księgi, obrazy i rzeźby... Władza - co warci będą dumni i zarozumiali markizowie, i książęta, gdy w każdej chwili będzie można pozbawić ich całego majątku?

- Trzeba było wcześniej... robić. Powiesić się - warknęła Helen.

- Zastanówcie się, co mówicie, hrabino! - przeorysza znowu podniosła głos. - Święta Księga sama decyduje, kiedy przyjść do ludzi! Z mroku dziejów wypłynęła, sama sobie strażnika znalazła! I teraz naszym obowiązkiem...

- Luizo Miller, baronowo Frankfurtu, zawsze gubiła cię zbytnia egzaltacja... - rzuciła Helen.

Ha!

One się znają!

- Od dawna nie jestem baronową, droga hrabino. I moje świeckie życie...

- W tym właśnie rzecz, że świeckie życie nie daje ci spokoju - powiedziała ze zmęczeniem Helen. - Twój obowiązek jako wiernej służebnicy Kościoła polegał na tym, żeby z całą miłością i troską towarzyszyć Marksowi do Urbisu. I... być może... tym samym uratować wiele ludzkich istnień...

Kobiety mierzyły się nienawistnymi spojrzeniami.

Wieczny kłopot z tymi arystokratami! Wszyscy się nawzajem znają, za każdym ciągnie się ogon tytułów, intryg, niedomówień... strach pomyśleć, co się stanie, jak się w ich kręgu znajdziesz.

- Cicho! - ryknąłem, rzucając się między Helen i Luizę. Chyba stara baronowa i młoda hrabina już miały zamiar kłócić się niczym handlarki na bazarze. - Zapomnijmy o starych waśniach! Opamiętajcie się! Co się stanie, jeśli dostarczymy chłopca do Wersalu albo Urbisu?

Mark cichutko stał w kącie, jakby zupełnie poddał się naszej woli. Och, nie lubię takich cichych i pokornych!

- Śmierć! - krzyknęła Helen. - Bez względu na to, kto zdobędzie księgę, już zawsze będzie się obawiał, że my też znamy Pierwotne Słowo.

- Śmierć - potwierdziła Luiza. I jakby zmieszana tym, że przyznała Helen rację, dodała: - i Możliwe, że wieczne uwięzienie. Pod Wersalem są głębokie podziemia.

- Pod Urbisem też - burknęła Helen, żeby mieć ostatnie słowo.

- Ja też tak myślę - zgodziłem się. - Markus?

Chłopak wzruszył ramionami.

- Jeśli Władca nie przyrzekł osobiście, że nam przebaczy... to znaczy...

Wszystko jasne.

- Dobrze - nie dawałem kobietom chwili przerwy. Osobliwości kobiecego umysłu nie pozwalają im zajmować się zbyt wieloma rzeczami jednocześnie... skoro zaczęły się zastanawiać, to na kłótnię nie starczy im energii. - To sobie wyjaśniliśmy. Za późno, żeby wydać Markusa - i tak nas zabiją.

- Nie w tym rzecz - wtrąciła się Luiza. - Gdy chodzi o chwałę Mocarstwa czy Kościoła, wtedy życia nie szkoda. Ale jeśli ludzie wykorzystają Pierwotne Słowo w złych celach? Zechcą wznieść się nad światem? Wśród świętych braci i sióstr również zdarzają się różni... Wybacz im, Panie...

Helen nic nie powiedziała, ale byłem pewien, że ona na podobne poświęcenie się nie godzi.

- Co nam pozostaje? Mówię „nam”, bo wszyscy jedziemy teraz na jednym wozie. Walczyć ze sobą to tak jakby karać samego siebie. Luizo, Helen, Mark?

Helen westchnęła:

- Nie wiem, nie przypuszczałam, że tak się wszystko obróci. Chyba musimy uciekać, Ilmar. Gdziekolwiek. Do Kolonii, Afryki, do Chin. Im dalej uciekniemy, tym dłużej pożyjemy.

- Nie wolno nam uciekać! - sprzeciwiła się radośnie przeorysza. - Nie na darmo chroniono księgę na ziemiach Mocarstwa! Tu jest jej miejsce! Los nas ze sobą połączył, żebyśmy razem strzegli świętej księgi... Czekając, aż ludzkie serca złagodnieją, aż ludzie staną się godni Prawdziwego Słowa. Wtedy... wtedy podarujemy je Kościołowi, Domowi, ludziom. Każdy biedny chrześcijanin posiądzie Słowo Boże! Wszystko na świecie stanie się wspólne! Gdy tylko ktoś czegoś zapragnie, sięgnie do Chłodu i weźmie, ile będzie chciał! I nastanie ów Żelazny Wiek, zapanuje na świecie Królestwo Boże... Poganie uwierzą, grzesznicy przestaną grzeszyć...

- Następnym punktem programu powinien być Sąd Ostateczny - mruknęła Helen. Na szczęście, pochłonięta swoją przemową przeorysza nie usłyszała. To dobrze, bo musiałbym pewnie rozdzielać dwie bijące się kobiety - a przy tym zawsze obrywają postronni.

- Wychodzi na to święta siostro - powiedziałem, próbując zebrać myśli, że proponujecie ukryć się gdzieś w Mocarstwie i żyć po cichu.

- Tak!

Z deszczu pod rynnę. Był to jakiś pomysł, w końcu nie wiadomo, gdzie nas wcześniej złapią. Ale wcześniej czy później złapią. Wtedy rozprawią się bez litości.

- Ale czy dożyjemy, święta siostro, tego powszechnego oświecenia i pokoju? Tyle wieków ludzie żyją na ziemi ze Słowem Bożym, a zło nadal się pleni.

- Jeśli nie my, dzieci nasze dożyją.

Jeszcze lepiej. Będziemy żyć w malutkiej wspólnocie i rozpoczniemy spokojne życie w rodzinnym kręgu. Helen pewnie zostanie moją żoną, a dla siebie siostra Luiza podchowa Markusa...

- Markus?

Zauważyłem, że spojrzenie księcia szybko obiegło Helen i Luizę i dopiero potem zatrzymało się na mnie.

- Musimy się ukrywać - postanowił w końcu Markus. - A gdzie... wy wiecie lepiej.

- Ilmar - Luiza zwróciła się do mnie ze zdumiewającą serdecznością. - Nie na próżno Siostra zetknęła cię z Markusem! Między świętymi zawsze byli grzesznicy, którzy okazali skruchę, przypominając ludziom, że nigdy nie jest za późno na wybaczenie! A twoje doświadczenie w sprawach... tajemnych, pomoże nam ukryć się przed Strażą...

Aha, więc do tego doszliśmy. Potrzebujemy mojego doświadczenia! Za kogo ona mnie ma? Przecież jestem zwykłym złodziejem, a nie karbonariuszem, nie przestępcą państwowym. Ukrywanie się przed senną Strażą to jedno, a przed całym Mocarstwem, włączając Kościół to zupełnie co innego!

- Przede wszystkim musimy wydostać się z wyspy - postanowiłem. - Helen, kto wie o twoim zadaniu?

- Nikt prócz kilku osób w Wersalu - powiedziała twardo. - Do mojej misji nie przywiązywano zbyt wielkiej wagi, nikt nie wierzył, że to właśnie ja cię znajdę, a jeszcze mniej w to, że wiesz coś pożytecznego. Ale mogli posłać wielu takich samotników jak ja. Po tej nitce, która ciągnęła się od biskupa Ulbrichta i po innych.

- Mogą tu szukać Markusa?

Helen tylko pokręciła głowa.

- Nie wiem. Szukają go wszędzie... A jakie miejsca postanowią przeszukać szczególnie starannie? Nie mam pojęcia. Mogą wziąć się za Capri. Markus, gdzie jeszcze bywałeś?

- W Londynie, w Warszawie, na Riwierze... - zamyślił się chłopak. - No, w Rzymie, w Paryżu oczywiście. Rzadko wyjeżdżałem z Wersalu.

- Nie powinniśmy się tu długo zatrzymywać - powiedziała twardo Helen. - Siostro Luizo...

Z jej tonu wywnioskowałem, że pogodziła się z koniecznością zawieszenia broni.

- Tak, Helen? - była baronowa doszła chyba do tego samego wniosku.

- Czy ktoś w waszym klasztorze wie o... tożsamości Markusa?

- Nie - odparła Luiza. - Czasami przyjmujemy dziewczęta sieroty, to powinność każdego klasztoru. Decyzję podejmuję ja osobiście, to nie pierwszy taki przypadek.

- Siostro przeoryszo, jesteście pewna, że nikt nie zaczął podejrzewać...no, że to nie całkiem sierotka?

Luiza odpowiedziała dopiero po chwili. To chyba była drażliwa kwestia.

- Nie wiem. Wydaje mi się, że niektóre siostry popatrywały na chłopca... powiedzmy - ze zdumieniem. Nie zawsze udawało mu się zachowywać adekwatnie. Ale nawet jeśli pojawiły się podejrzenia, to nikt nie miał całkowitej pewności. Przydzieliłam Markusowi pojedynczą celę i naznaczyłam pokutę odosobnienia. Puściłam plotkę, że... że dziewczynka zgrzeszyła ze swoim bratem i przyszła do nas błagać o przebaczenie i że do czasu absolutnej skruchy nie wolno jej niepokoić.

- Jakie wy jesteście pomysłowe, święte siostry - westchnęła Helen. - Nie dało się wymyślić czegoś mniej intrygującego?

- Wielki skandal trzeba ukrywać w mniejszym skandalu! - odcięła się przeorysza. - Lepiej, żeby młodsze siostry pół nocy szeptały sobie różne nieprzystojne historie, niż żeby zastanawiały się, czy to rzeczywiście dziewczynka przyszła do naszego klasztoru!

Spieranie się nie miało najmniejszego sensu, ale zgadzałem się z Helen. W tym wypadku trzeba było wymyślić historię prostą i niewyszukaną.

- Dobrze. Co się stało, to się nie odstanie - stwierdziła Helen. - Skoro nas jeszcze nie szukają, to już dobrze. Jutro rano wsiądziemy do szybowca i odlecimy na kontynent.

- We czwórkę?

Helen westchnęła.

- Tak, siostro. Nie jestem tym zachwycona, powiem wprost - w szybowcu są tylko dwa fotele. Ale jest ładownia, a lot nie będzie długi, dociągniemy na samych pchaczach.

Luiza w milczeniu analizowała wiadomość.

- A dlaczego nie morzem, nie promem?

- A dlatego, że pod niebem nikt mi nie będzie rozkazywał, przeoryszo. Tam nie ma nadgorliwych urzędników ani żołnierzy lubiących przycisnąć dziewczynkę w ciemnym kącie i innych niepotrzebnych problemów. Dowiozę was cało, Markus i Ilmar mogą potwierdzić.

- Dowiezie - powiedział natychmiast Markus.

Siostra Luiza uznała rozmowę za zakończoną. Narzuciła chustkę, zasłoniła głowę, skinęła Markusowi:

- Chodźmy, siostrzyczko.

Zuch, już wchodzi w rolę. Ale gdzie one się wybierają?

- Przenocujemy w klasztorze - powiedziała nie cierpiącym sprzeciwu tonem Luiza. - Muszę zostawić pewne rozporządzenia siostrze intendentce, doprowadzić do porządku rzeczy i papiery. Przecież odchodzę na zawsze.

- Mimo to... - zaczęła Helen.

- Idziemy, Markus!

Chłopiec z westchnieniem podniósł chustkę, zaczął zakładać. Luiza pomogła mu w milczeniu, potem spytała, nie patrząc na Helen:

- Mamy przyjść rano?

- Tak, o szóstej.

- Markus się nie wyśpi.

- Za to przeżyje.

- Przyjdziemy o wpół do siódmej - postanowiła Luiza. Wzięła Markusa za rękę, pociągnęła do drzwi.

- Rób mniejsze kroczki - poradziłem chłopcu, gdy ten się na moment odwrócił. - I opuść oczy.

Ledwie zamknęły się drzwi, Helen wydała stłumiony jęk:

- Stara idiotka... Obłąkana świętoszka... naiwny szczeniak...

Miotająca się po pokoju hrabina sama wydawała się szalona. Nie uspokajałem jej, niech się wygada.

- Wsadzę ją do ładowni, może się zarwie pod tym tłustym tyłkiem. Trafiło się ślepej kurze ziarno... taka szansa!...

- O czym ty mówisz? - zapytałem, nadal trzymając się w bezpiecznej odległości.

Helen opadła na fotel, przesunęła dłonią po twarzy. Poprosiła:

- Daj mi się czegoś napić, II...

- Nic już nie ma. Poczekaj, zawołam sługę.

- Koniak - poleciła.

Zadzwoniłem. Po minucie przyszedł sługa, rozespany, ale zaciekawiony. Kątem oka zerkając na rozczochraną, czerwoną Helen, wysłuchał zamówienia i wyszedł.

- Pewnie pomyślał, że urządziliśmy tu sobie orgię z mniszkami... - zasugerowałem.

- Niech sobie myśli, co chce... W Miraculous nie brakuje ludzi oryginalnie spędzających czas.

Sługa przyniósł małą butelkę remi, wyszedł. Nalałem koniak do kieliszków i zapytałem:

- Skąd znasz tę mniszkę?

- Świat jest mały, Ilmar... - Helen pokręciła głową. - Zresztą, znam ją bardzo słabo. Gdy zaczęłam się pojawiać w świecie, ona już pogrążyła się w religii.

Jednym łykiem opróżniwszy kieliszek, powiedziała zdumiona:

- Markus... jakby dokładnie wiedział, do kogo zwrócić się o pomoc...

- Dlaczego?

- Widzisz, Il, jest taki gatunek kobiet, którym się wiecznie wydaje, że zostały stworzone do wielkich czynów. Zajmowane miejsce ich nie zadowala. Chcą zostać małżonką Władcy...

Mimo woli przypomniałem sobie opowieść o matce Markusa i skinąłem głową.

- Wsławić się w nauce albo sztukę wojenną opanować...

- Ty też do nich należysz - zauważyłem.

- Oczywiście. Tylko że jeden człowiek robi wszystko, by osiągnąć to, czego pragnie, inny załamuje ręce, tłucze głową o podłogę i biadoli, że mu się życie nie ułożyło. Luiza Miller jest właśnie takim typem. Męża miała szlachcica, dobry człowiek, chociaż niezbyt bogaty. Żonę dosłownie wielbił. A to ścierwo wszystkie soki z niego wypiło. Urządzała bale i przyjęcia, jeździła po całym Mocarstwie, zaczęto ją przyjmować w Domu... a on prawie sam kilofem w kopalniach machał i batem z chłopów wytrząsał resztkę sił, żeby tylko apetyty żoneczki zaspokoić. Lepiej by sobie bogatego kochanka znalazła! Ale nie, w tych sprawach zawsze odznaczała się rzadką czystością. Siebie surowo pilnowała, zawsze gotowa innym robić wyrzuty czy zniesławić młodziutką dziewczynę...

Aha, więc o to chodzi!

- Mamę Markusa znała... chciała przez śliczną faworytę siebie wynieść. A potem, gdy męża ostatecznie zrujnowała, gdy wszystkie związki runęły i nie mogła już bywać w Domu, nagle pobożność Luizy przeszła w fanatyzm. Majątek, ziemie, wszystko podarowała Pasierbowi. W rzeczywistości wszystko i tak było zadłużone, jak nie w Wersalu, to w Urbisie, baronowa zwyczajnie nie miała innego wyjścia. Ale w nagrodę za swoją rzekomą szlachetność i szczodrość Luiza Miller otrzymała godność i została wysłana do klasztoru w Miraculous jako przeorysza. Wtedy to był jeszcze zwykły kurort, ale i tak przyjemne miejsce.

- Czyli jednak osiągnęła to, co chciała. - powiedziałem.

- Tak jest. A teraz jeszcze została opiekunką strażnika Świętej Księgi. Niczym Siostra przy Zbawicielu, na pewno już sobie skojarzyła... - Helen uśmiechnęła się posępnie. - Ilmar... powiedz... nie masz wrażenia, że ktoś nas wziął na smycz?

- Mam - przyznałem.

- A wszystko było tak dobrze obmyślone... - westchnęła Helen - Jednego tylko nie przewidziałem... rozmachu tego nieszczęścia...

- Zauważyłaś, jak nas Markus ładnie przyparł do muru?

- Oczywiście. Krew Władcy, nie ma co. On to potrafi.

- A że nawet nie wspomniał o swoich planach?

Popatrzyliśmy na siebie.

- On nie ma żadnych planów... - odparła niepewnie Helen.

- Też tak myślałam, jak uciekałem ze Smutnych Wysp.

- Ale wdepnęliśmy - powiedziała ze złością Helen. - Ale wdepnęliśmy. II... nie uraziło cię, że cię szukałam na polecenie Domu?

- Przeczuwałem to. Zdziwiłem się, że mnie znalazłaś bez niczyjej pomocy, że tak sprytnie skojarzyłaś wszystkie fakty, dokładnie wyliczałaś, gdzie pojadę. Miałem tylko nadzieję, że naprawdę pomożesz mi uniknąć kary...

- Gdyby wszystko ułożyło się tak, jak myślałam... a teraz... Ilmar! A może?...

Nie dokończyła, ale zrozumiałem wszystko z jej spojrzenia.

- Odlecieć? Teraz?

- Tak! I niech sobie sami radzą.

Zastanowiłem się. Helen miała trochę racji.

- Złapią ich - ciągnąłem. - Prawie na pewno. Jeśli Luiza jest taka, jak mówisz, to szybko wpadną w tarapaty.

- Wszystko w rękach Boga - Helen złożyła ręce. - Ilmar, ta księga... myślisz, że naprawdę została podyktowana przez Siostrę?

- Raczej tak. Bo dlaczego Dom i Kościół miałby się tak miotać?

- W takim razie trzeba uciekać. Decyduj się.

Pomyślałem o Marku, który liczył na naszą pomoc. A potem znowu przypomniałem sobie starego medyka, jego słowa, że książę umie wykorzystywać ludzi. I nasz nieszczęsny transport...

- Masz rację, Helen - powiedziałem. - Nic nie zyskamy, pomagając im. Więc dlaczego mielibyśmy nadstawiać głowę? Uciekniemy sami.

- Jeśli taka będzie wola Zbawiciela, Markus zdoła uciec - dodała ostro Helen. - A jeśli Bóg postanowił, że ludzie powinni właśnie teraz poznać Prawdziwe Słowo, to ukrywanie Markusa jest grzechem, przy czym grzechem bezsensownym.

Popatrzyliśmy na siebie i mimo woli uśmiechnęliśmy się. Szok wywołany widokiem Świętej Księgi minął. Pozostała złość na tych, którzy zręcznie próbują nas wciągnąć w swoją grę.

- Prześpimy się - postanowiła Helen. - Chociaż trzy godziny, bo ja już lecę z nóg. Wstaniemy o piątej, umiem się budzić na zawołanie i pójdziemy na plac szybowców. Maszyna jest gotowa, odlecimy od razu.

- Dokąd?

- Daleko, II. Bardzo daleko... W obce kraje. Pomyślę, obejrzę mapy pogody, ty też się zastanów, gdzie najłatwiej się ukryć. Ja mam jeszcze trochę cennych rzeczy na Słowie, ty masz duże doświadczenie. We dwójkę zdołamy się ukryć.

- Zgadzam się, hrabino - podszedłem i pocałowałem ją w usta, delikatnie, czule. - Nie spodziewaj się po mnie zdrady.

Po chwili wahania odpowiedziała:

- Ty po mnie też nie, Ilmar. Przysięgam, wierzyłam, że jeśli schwytamy chłopaka - wybaczą ci.

Na pocałunek odpowiedziała tak samo jak ja, delikatnie, bez namiętności. Nie mieliśmy już sił, pozostało tylko zmęczenie i przygnębienie. Zakręciłem lampę gazową, niebezpiecznie zostawiać lampę bez opieki. Poszliśmy do sypialni. Opadliśmy na łóżko, nie rozbierając się i nic już nie omawiając. Helen znalazła w ciemności moją rękę, ścisnęła mocno i natychmiast zasnęła. A ja zdążyłem się jeszcze zdziwić, jak się to wszystko w życiu układa.

A potem zasnąłem.

Rozdział trzeci,

w którym pojawia się dwóch starych znajomych, jeden bardzo duży, a drugi niepomiernie większy

Obudziłem się, czując, jak Helen przesuwa dłonią po mojej twarzy. Powoli, niczym niewidoma, która „widzi” tylko rękami. Otworzyłem oczy, popatrzyłem na nią. Od razu zabrała rękę.

- Już czas - powiedziała. - Piąta. Myj się i idziemy.

- Co robiłaś? Czarowałaś?

Helen uśmiechnęła się, pokręciła głową:

- Po co?

Rzeczywiście - po co?

Jesteśmy mocno związani wspólnym nieszczęściem i sympatią. Może nawet czymś więcej niż sympatią...

- Nie rozmyśliłeś się? - zapytała Helen. - Nie żal ci porzucać Markusa?

- Żal - przyznałem. - Ale za ostro to wszystko wyszło. Nie dla mnie.

Gdy ja się myłem, Helen zbierała swoje rzeczy, malowała się i zajmowała innymi kobiecymi głupstwami. Sen szybko ze mnie opadł, pozostał tylko ciężar w głowie. Za dużo wczoraj wypiliśmy, w dodatku mieszając koniak z szampanem.

Przez malutkie okienko w łazience widać było wyspę. Karnawał ucichł, iluminacje pogasły, Kraina Cudów zapadła w krótki, dający zapomnienie sen, przed nowym dniem rozrywek. Na wyspie zapanowała cisza... Dopiero teraz zrozumiałem, jaki tu wcześniej panował harmider... i nagle pomyślałem, że Kraina Cudów zdążyła mi już obrzydnąć. W ciągu jednego, niecałego dnia! Cudowne zdobycze techniki, restauracyjki, teatry, pawilony wszystkich miast... Nawet wielkich mechanicznych orkiestronów, których podobno było tu z dziesięć, nie miałem ochoty słuchać.

Może po prostu nie lubię niekończących się rozrywek. A może teraz nie miałem ochoty na zabawę...

- Zawołam sługę - krzyknęła Helen. - Niech przygotuje rachunek, pewnie wszyscy śpią...

Brzęknął dzwoneczek. Skinąłem swojemu odbiciu w lustrze i nadal skrobałem nożem namydloną twarz. Niezła szczecina...

Gdy do drzwi zastukano, Helen lekkimi krokami przeszła przez pokój, a ja zamarłem z nożem w ręku, próbując zrozumieć, skąd to alarmujące ukłucie w sercu.

Stukanie do drzwi było jakieś dziwne!

To nie ostrożne pukanie sługi, który trzęsie się o swoją posadę, to ktoś usiłował być delikatny.

- Helen, stój! - krzyknąłem rzucając się do pokoju. - Nie otwieraj!

Za późno.

Nie było nawet krzyku - wszystko stało się zbyt szybko. Helen, biała z przerażenia, stała z przystawionym do głowy ręcznym kulomiotem.

Broń trzymał oficer Straży Arnold, któremu tak sprytnie uciekłem w wolnym mieście Amsterdamie, nad którego głową tak udatnie jechałem w dyliżansie do Lyonu...

Nosił wilk razy kilka...

Na mój widok kamienną twarz oficera rozjaśnił uśmiech.

- Rzuć nóż, Ilmar! - warknął.

Znalazł.

Dogonił.

Zrozumiał, jak uciekłem z Lyonu. Mało tego, że zrozumiał, to jeszcze wziął szybowiec, przecież inaczej by nie zdążył! I to nie szukał mnie w Rzymie, tylko od razu przyleciał do Krainy Cudów!

- Rzuć broń! - rozkazał Arnold. Stuknął Helen lufą kulomiotu w głowę. Krzyknęła z bólu.

- Puść mnie! Jestem hrabiną!

Przez twarz Arnolda przemknął cień uśmiechu.

- Was też czeka sąd, hrabino. Za zdradę i ukrywanie katorżnika Ilmara.

- Idioto! Prowadziłam z nim grę na rozkaz Władcy! Naprowadziłby mnie na ślad Markusa!

To była prawie prawda i Arnold wyczuł to w głosie Helen.

- Bardzo smutne - wycedził.

Zrozumiałem go. Rzeczywiście było mu przykro, że teraz będzie musiał zabić nas oboje. Wytłumaczy naszą śmierć próbą stawiania oporu, pewnie go nawet nie ukarzą. Najwyżej lekko skarcą. W końcu nie ma rozkazu brać mnie żywcem...

Helen też to zrozumiała. Zobaczyłem, że jej wargi się poruszają, a palce lewej, „złamanej” ręki, próbują ułożyć się w skomplikowaną figurę. Sięgała w Chłód.

- Co, oficerze, po tamtym markizie weszło ci w nawyk? - zapytałem ostro. - Spodobało się zabijanie swoich?

Musiałem dać Helen choćby sekundę dla manewru... Udało się! Oficer wymierzył kulomiot we mnie. Huknął strzał, ale zdążyłem przykucnąć i kula przeleciała nad moją głową. Rzuciłem nożem pokrytym schnącą mydlaną pianą w Arnolda.

Oficer był zwinny mimo swoich gabarytów, nawet może bardziej niż ja. Uchylił się zręcznie, pokręcił głową, znowu wycelował.

W tym momencie Helen sięgnęła do Chłodu.

W jej ręku pojawił się... nie kulomiot, jak się spodziewałem, nawet nie nóż. Jedynie cylinderek zapalnika. I tym bezużytecznym cylinderkiem Helen z rozmachu uderzyła Arnolda w twarz.

Efekt był wstrząsający.

Potężny Arnold wydał krótki krzyk i padł na plecy, głową wypadając przez otwarte drzwi na korytarz.

Patrzyłem oszołomiony na Helen, już chowającą cylinderek w Chłód.

- Czy on... czy on jest martwy? - wykrztusiłem.

- Nie sądzę. Chyba że miał słabe serce... - popatrzyła na nieruchome ciało i pokręciła głową. - Raczej nie. Za dziesięć minut się ocknie.

Natychmiast podskoczyłem do Arnolda, wyjrzałem na korytarz - pusto, wciągnąłem oficera do pokoju i zatrzasnąłem drzwi.

Rzeczywiście oddychał, pod okiem drgał jakiś mięsień, jakby porażony strażnik próbował wesoło do mnie mrugnąć.

- Jak ty go tak?... - spytałem, zabierając kulomiot, porządny, bębnowy, a zdejmując z Arnolda szeroki, skórzany pas. W kieszeniach nie było nic interesującego - kilka monet, odznaka policyjna i książeczka czekowa. Wziąłem tylko pieniądze.

- Elektryczność, Il. Zapalnik był naładowany i miał sporą moc. My awiatorzy znamy tę sztuczkę. Zabić trudno, ale ogłuszyć... co z nim robisz?

- Wiążę - wyjaśniłem, przekręcając Arnolda na plecy i związując mu ręce z tyłu.

- Byłam pewna, że go zabijesz.

- Ja też - powiedziałem posępnie. - Zabiłbym go z przyjemnością, ale nie teraz, nie bezbronnego. To grzech śmiertelny. Poza tym... nie ma takiej potrzeby.

- Poczekaj, aż dojdzie do siebie - Helen poszła do sypialni.

- Dziękuję, ale gdy on dojdzie do siebie, wolałbym być milę stąd - krzyknąłem za nią. - Jest silny jak byk, ale mózg ma, niestety, lepszy. Jak on nas znalazł? Jak się tu dostał? Przyleciał?

- Szybowcem, jedyna możliwość. Jakimś cudem powtórzył moją drogę. Trzymaj!

Helen rzuciła mi dwa prześcieradła. Skręciłem je jak sznury i związałem oficerowi nogi, potem przywiązałem nogi do rąk, a na koniec oderwałem kawałek prześcieradła i tym kneblem zatkałem usta Arnoldowi, nie czekając, aż strażnik się ocknie i odgryzie mi rękę do łokcia. Bandaża na głowie już nie miał i tylko gojąca się szrama przypominała o dziwacznej celności mojej strzelby...

- Wsadźmy go do wanny...

To był świetny pomysł. Wrzucony do głębokiej wanny z brązu, Arnold nie zdoła przetrzeć pęt. Ale omal się przy tym nie naderwaliśmy.

Arnold jęknął, ale nie otworzył oczu.

- Mocny - powiedziała Helen. Popatrzyła na mnie w zadumie, dotknęła kranu.

- Ja nie zdołam - przyznałem się.

- Ilmar, grzech grzechem, ale...

- Idziemy! - powiedziałem twardo. Wyciągnąłem Helen za rękę do pokoju, zdumiony tym wybuchem krwiożerczości. Wyszeptałem jej na ucho: - Co z tobą, awiatorze? Nie rozumiesz?

Popatrzyła na mnie zdumiona i drgnęła:

- Markus i Luiza...

- Tak! - wysyczałem. - On i tak się uwolni, w to nie wątpię. Rozerwie te szmatki albo wypluje knebel i wezwie pomoc. Ale z godzinę mu to zajmie. A tymczasem...

- Myślisz, że przestanie się za nami uganiać? Przecież sam mówiłeś...

- A nuż? Władca chociaż trochę się uspokoi, odwoła część swojej sfory.

Patrzyliśmy na siebie w milczeniu.

- Sprytny jesteś, Ilmar - głos Helen lekko drgnął. - Chyba nie muszę specjalnie przeżywać, że za twoimi plecami prowadziłam podwójną grę? Sam też jesteś niezłym specjalistą.

- Nie przeżywaj - pozwoliłem.

Wyszliśmy z pokoju, zamknąłem drzwi, zacząłem nasłuchiwać - na razie panowała cisza. Jeśli oficer nawet doszedł do siebie, to poczeka chwilę, nim zacznie się miotać.

- Daj klucz - poprosiła Helen. - Mam pewien pomysł...

Zeszliśmy do holu, wyjrzeliśmy ostrożnie, spodziewając się strażników albo zaniepokojonych pracowników bezpieczeństwa hotelu. Ale było cicho. Na kanapce pod lampą spało dwoje sług, smętnie kiwał się w swoim kantorku niemłody, łysawy portier.

- Widocznie leciał sam - powiedziałem. - Albo naprawdę zabił kolejnego towarzysza.

Helen nie była w nastroju do żartów. Westchnęła i pociągnęła mnie za sobą. Portier patrzył na nas z ciekawością, ale bez szczególnej czujności.

- Przyjechał do nas przyjaciel - oznajmiła mu Helen. - Ważny policjant z Niemiec...

- Wiem, pokazał odznakę, w przeciwnym razie nie pozwoliłbym mu państwa niepokoić - zaczął portier.

- Wszystko w porządku - Helen uśmiechnęła się miło. - Bierze teraz kąpiel... a my postanowiliśmy się przejść, nie chcemy mu przeszkadzać. Na ulicach jest u was bezpiecznie, prawda?

- W Miraculous jest bezpiecznie o każdej porze dnia i nocy! - oznajmił z dumą portier.

- Doskonale. Wkrótce powinni zajrzeć do nas jeszcze inni goście. Może dwie mniszki, a może kobieta z chłopcem...

Ciekawe, jakie myśli o stylu naszych rozrywek zaczęły kłębić się pod błyszczącą łysiną portiera?

- A więc - Helen położyła przed portierem klucz. - Gdy zjawią się goście, zatrzymajcie ich, dosłownie na minutkę... i wyślijcie sługę do pokoju. Niech otworzy drzwi, wejdzie do łazienki i powie panu strażnikowi, że ma gości. Dobrze?

- Oczywiście - portier nie dostrzegł w prośbie niczego niezwykłego. - Zaraz wręczę klucz słudze. Gdy pojawią się wasi przyjaciele, on szybciutko pójdzie do pokoju...

Skinąłem głową i położyłem na blacie monetę. O zbyt wysokim nominale, źle wymacałem, ale musiałem trzymać fason.

- Bardzo dziękuję - pokiwał głową portier. - Andreas!

Zostawiliśmy portiera, tłumaczącego coś zaspanemu chłopakowi, i wyszliśmy z hotelu.

- Co, Helen, ubezpieczyłaś się?

- Oczywiście. Pan oficer powita Markusa i Luizę w odpowiednim stanie ducha.

Szybko szliśmy dróżką, dość porządnie oświetloną latarniami. Poranny wietrzyk powodował lekkie dreszcze. Miraculous szykował się do przebudzenia. Gdy wyspę obiegnie wieść, że książę Markus został schwytany przez dzielnego strażnika - nas już tu nie będzie.

- Sadze, że to wystarczająca rekompensata za uderzenie elektrycznością... - prychnęła Helen. - Mocny facet. Lubię takich.

- Już jestem zazdrosny - powiedziałem posępnie.

- Niepotrzebnie. Jeszcze bardziej lubię takich zręcznych jak ty. Zręcznych i pozbawionych skrupułów.

- Helen, ja po prostu nie lubię, gdy się mnie wodzi za nos, zagania w kąt, zaczyna wykorzystywać. To wszystko. Gdyby Markus od początku był ze mną szczery - nie wystawiłbym go.

- Tak, pamiętam tę historię o zaszczutym wilku.

Nie wiedzieć czemu to zdanie zepsuło mi humor. Dalej szliśmy w milczeniu. W końcu drzewa rozstąpiły się i znaleźliśmy się na plaży. Na jej końcu widać było ogrodzenie pasa startowego. Na wschodzie różowiło się niebo, piasek był upstrzony ptasimi śladami, wrony i mewy starannie wysprzątały plażę. Wiał ciepły wiatr i wszystko wokół było tak ciche, piękne i spokojne, jakby obrażony moją antypatią Miraculous postanowił zaprezentować inne oblicze. Spokojne i prowincjonalne.

I tylko jeden element nie pasował do tego sielankowego pejzażu. Element, którego przedtem tu nie było. Ogromny, gigantyczny - liniowiec, z błyszczącą złotą burtą!

„Syn Gromu” - statek Szarych Kamizel, najlepszego pretoriańskiego oddziału Mocarstwa. Stał pół mili od brzegu, żagle miał spuszczone, ale maszyny pracowały, z kominów płynęły strużki dymu. Z obu burt spuszczono na wodę barkasy, co najmniej dziesięć płynęło już do brzegu. Płynęły szybko, widocznie arystokraci umieli machać wiosłami nie gorzej do prostych marynarzy.

Helen wydała niezrozumiały dźwięk i chwyciła moją rękę. A ja po prostu oniemiałem, patrząc jak do wyspy przybliża się nasza zguba.

- Uciekajmy - potrząsnąłem Helen. - Szybko, skoczymy do szybowca...

- Nie zdążymy - wykrztusiła. - Zobacz, oni płyną właśnie do pasa startowego... rozumieją.

Jakby na potwierdzenie jej słów na pokładzie liniowca zapłonęły słabe płomyki. Jakby wielogłowy smok rozwarł paszczę i kichnął... pasy dymów sięgnęły do brzegu. Przede wszystkim do pasa startowego.

- Kładź się! - krzyknęła Helen.

Po chwili leżeliśmy twarzą w ciepłym piasku, a pasy dymu oparły się o brzeg i rozległ się huk. Wydawało się, że cały brzeg drgnął w skurczu, budząc się i próbując wyrwać z morskiego dna kamienne korzenie. Zerwać się i pobiec dokądkolwiek, choćby do Afryki, choćby do osmańskich wybrzeży, byle dalej od tego złotego potwora, kołyszącego się na falach... Barkasy skakały i pląsały na wodzie, ale nadal uparcie płynęły do płonącego brzegu.

- Co się dzieje? - krzyknąłem, wstając.

Piasek wzdłuż brzegu płonął, pokryty grubą warstwą oleistej cieczy, płot otaczający pas startowy runął i widać było rozorany wybuchami pas, na którym płonął szybowiec. Trochę dalej, przed małym hangarem stał jeszcze jeden, na razie cały. Pewnie właśnie nim przyleciał Arnold. Po całym terenie biegały jakieś oszalałe postacie, na maszt wciągano flagi, próbując sygnalizować liniowcowi. A nad tym wszystkim, jakby w godzinie Sądu Ostatecznego biegały, leciały i spadały ogniste kule - płonące ptaki. Musiały krzyczeć, ale w uszach mi huczało. Usłyszałbym najwyżej nową salwę liniowca. Ale liniowiec nie strzelał. Helen coś mówiła, potrząsnąłem głową, przysunąłem się do niej i ledwie dosłyszałem ostatnie słowa:

- Zabezpieczają się. Wysadzenie desantu, według planu „Pałac”, atak na obce stolice. Niszczą transport...

- Uciekajmy! Uciekajmy wreszcie! - Odciągnąłem ją do drzew, do parku, jak najdalej od wody i liniowca. Ze statku nie mogliby nas dojrzeć nawet przez najlepszą lunetę, ale teraz spodziewałem się po pretorianach dowolnych cudów.

- To koniec... nigdzie nie uciekniemy - szlochała Helen. - To koniec... żadnej litości... Koniec...

- Do promu!

- To bez sensu... Widzisz, że na pokładzie nie ma kutrów? Liniowiec je posłał, żeby odcięły przeprawę, jestem pewna!

Było mi łatwiej niż Helen. Nie znałem tych wszystkich planów, tych subtelności i szczegółów ataku na obce stolice, nie miałem pojęcia o jakichś tam kutrach. Po prostu chciałem przeżyć.

- Co jeszcze można zrobić?

Biegliśmy po alejach, wypełniających się przerażonymi ludźmi. Goście Miraculous zostali chyba pozbawieni instynktu samozachowawczego. Zamiast chować się w piwnicach czy pod łóżkami, wybiegali z budynków. Gdyby teraz liniowiec uderzył w wyspę - spaliłoby się jednocześnie kilka tysięcy ludzi. Ale liniowiec nie strzelał. Nie mieliśmy się gdzie podziać. Do akcji włączyli się pretorianie - bezlitosne, nieugięte, nieprzekupne Szare Kamizele. Nie umawiając się, ruszyliśmy do hotelu. Wystarczyło jednej doby w „Złotym Ritonie”, by zacząć myśleć o nim jak o domu - o ratunku.

- Helen, musimy się ukryć... - próbowałem w biegu zajrzeć jej w twarz. Może już przestała panikować?

Chyba przestała.

- Do hotelu!

Z trudem przebiliśmy się przez napierający na zewnątrz tłum, roznegliżowani goście chcieli sami poznać przyczynę wybuchów, niektórzy się uśmiechali - pewnie nie mogli sobie wyobrazić, że na wyspie stanie się coś strasznego. Czekali na kolejny pokaz cudów.

Służba hotelowa o dziwo zachowywała spokój. Od razu zobaczyliśmy portiera, który coś tłumaczył dwóm mniszkom, młodej i starej, oraz sługę, który już wchodził po schodach.

- Luiza! - krzyknęła Helen. - Tutaj!

Dlaczego się rozmyśliła? Dlaczego postanowiła ich ratować? Nie było czasu na pytania...

Portier patrzył zdumiony, jak przeorysza i przebrany Mark biegną do nas. Helen nie traciła czasu.

- Na wyspie są Szare Kamizele. „Syn Gromu” ostrzelał pas startowy.

Siostra przeorysza zmieniła się na twarzy. Mark też pobladł, ale jeszcze się trzymał.

- Trzeba ratować księgę - wyszeptała Luiza. - Trzeba ratować Prawdziwe Słowo! Hrabino, wymyślcie coś...

- Już wymyśliłam. Idziemy, szybko. Rzućcie te tobołki!

Pod jej zaciętym spojrzeniem Luiza upuściła potężny sakwojaż. Ten głośno stuknął o podłogę.

- Na szybowiec i tak nie weźmiesz takiego ładunku - wyjaśniła Helen. - Za mną!

- Jaki szybowiec? - spytałem osłupiały. - Przecież spalili...

- Ilmar! Nie ucz mnie, na czym mam latać!

Dopiero na ulicy, gdy zobaczyłem, że biegniemy do Kryształowego Pałacu, zrozumiałem.

- Coś ty, Helen! - krzyknąłem. Nie słuchała.

Dobrze. I tak wszystko jedno, gdzie się będziemy chować. Fala desantu już szła po wyspie, i mniej więcej wyobrażałem sobie, jak to może wyglądać. Gęsty łańcuch, przy każdym budynku posterunek, jeden pretorianin na dziesięciu cywilów. Ludzi zagonią do budynków, a gdy na wyspie wszystko się uspokoi, zaczną rewizje i poszukiwania. Jeśli na liniowcu jest cały legion, trzy tysiące ludzi, to do wieczora przewrócą tu wszystko do góry nogami. I jeśli miejscową Straż też zmuszą do pomocy... Zresztą, po co mieliby zmuszać, strażnicy sami radzi będą usłużyć sławnym bohaterom.

- Wojna! - zacząłem krzyczeć w biegu. - Atak! Rosjanie idą! Liniowiec rosyjski przy brzegu! Do broni, bracia, do broni!

Mark w lot zrozumiał mój pomysł i podchwycił:

- Rosjanie idą! Kobiety gwałcą, mężczyzn zabijają!

Panika popłynęła od nas falą. To rzeczywiście była ta wersja, w którą wszyscy byli gotowi uwierzyć. Za kwadrans obiegnie cały Miraculous. Jak będziemy mieli szczęście, to może pretorianów zatrzyma przypadkowa strzelanina, a przecież nie będą zabijać arystokratów...

Przed Kryształowym Pałacem panowała cisza. Nikt jeszcze nie przyszedł zachwycać się cudami nauki, pracowników też nie było. Drzwi były zamknięte, ale za nimi, z twarzami przyciśniętymi do szkła, stało dwóch mężczyzn. Sądząc po stroju - strażnicy. Helen natychmiast zaczęła walić pięściami w szybę, strażnicy popatrzyli na siebie i coś powiedzieli.

Puszczą nas czy nie?

Zdaje się, że nasze dziwne towarzystwo nie wzbudziło w strażnikach ani podejrzliwości, ani współczucia. Zaczęli nam znakami pokazywać, że drzwi są zamknięte, oni nie mają zamiaru otwierać i najlepiej, żebyśmy sobie poszli.

- Helen, odsuń się od szyby! - krzyknąłem. Zrozumiała, cofnęła się i odwróciła. Wyciągnąłem kulomiot i zostałem nagrodzony widokiem oszalałych twarzy strażników.

Wystrzał. Broń nie zawiodła. W szybie pojawiła się niewielka dziurka, od której pobiegły drobne pęknięcia. Tylko tyle? Ze złością walnąłem pięścią w grube szkło - rozpadło się posłusznie, prysnęło odłamkami. Zamknąłem oczy, w policzek pstryknął kawałeczek szkła, poczułem krew. W oczy nie uderzyło.

- Stać! - krzyknąłem do strażników. Moja okrwawiona twarz była straszniejsza niż twarz czerwonoskórego dzikusa. - Ręce do góry!

Stali bez ruchu. Widocznie nie dano im kulomiotów, a walczyć pałkami nie mieli zamiaru.

- Wiecie, co się stało? - ryknąłem. Nie miałem ochoty na kłopoty z kolejnymi strażnikami, których w Kryształowym Pałacu powinno być sporo. - Rosyjski liniowiec wysadził desant na wyspie! Chcą zabrać nasze cuda! Spocznij!

Stropieni strażnicy opuścili ręce. I jakby na potwierdzenie moich słów w oddali huknął grom, rozległy się strzały z kulomiotów.

- Kto tu jest dowódcą?

Wśród nich nie było dowódców, strażnicy popatrzyli na siebie jakby w nadziei, że towarzysz weźmie odpowiedzialność na siebie.

- Powiedzcie dowódcy, żeby robił wszystko zgodnie z regulaminem! - poleciłem. - Najcenniejsze rzeczy niszczyć, zająć miejsca obronne, wroga nie dopuszczać. Te łajdaki przebrały się w mundury pretoriańskich gwardzistów!

Strażnikom chyba łatwiej było wyobrazić sobie szaloną agresje Chanatu Rosyjskiego niż uzbrojony desant pretoriańskich wojsk. Strach i oszołomienie zastąpiło przerażenie... i zacięte zdecydowanie.

- Możemy wykonać? - zapytał jeden ze strażników, uznając mnie za dowódcę.

- I z życiem! Nas wysłano, byśmy zniszczyli szybowce, salą żeglugi powietrznej możecie się nie zajmować!

Kim jestem, dlaczego z tak ważną misją do Kryształowego Pałacu przybyły dwie mniszki - nad tymi kwestiami strażnicy się nie zastanawiali.

Niesłusznie...

Windy jeszcze nie pracowały i biegliśmy na górę po schodach. Kilka razy natrafialiśmy na innych strażników i ja wojowniczo machałem kulomiotem i krzyczałem: „Na dół, na dół, zająć stanowiska obronne! Rosjanie idą!”

Działało doskonale.

- Masz niezły głos, dowódco... - rzucił w biegu Mark. Spojrzałem na niego i skrzywiłem się. Chustka spadła mu z głowy, sukienka przekręciła się, wyglądał już nie na małoletnią mniszkę, tylko na tego, kim był - chłopca przebranego za dziewczynkę.

- Nie pchaj się do przodu, wasza miłość... Teraz każdy idiota cię pozna...

Mark schował się za naszymi plecami. Luiza sapała, widocznie przeoryszy nieczęsto zdarzało się zajmować pracą fizyczną. Zastanowiłem się, ile ona waży. Zrozumiałem, że plan Helen jest szalony od samego początku.

Jeśli nawet te starożytne eksponaty umieją latać, to czterech osób szybowiec nie podniesie nigdy!

Ucieczka była dobrym pomysłem, ale ucieczka we dwójkę, ja i Helen, po co było brać Markusa i Luizę...

- Drzwi, wyważ drzwi!

Nie marnowałem już pocisków kulomiotu i nie odważyłem się tłuc szyby nogą. Podniosłem z podłogi wielką toporną wazę i rzuciłem na szklane drzwi. Rozleciały się na kawałki.

Helen prześliznęła się pierwsza, dopadła „Króla Mórz”, przywarła do pchaczy i postukała w nie.

- Myślisz, że są prawdziwe? - zapytałem stropiony. Nawet w najbardziej optymistycznym wariancie nie trzymaliby w Kryształowym Pałacu pchaczy z prochowym ładunkiem. Zbyt duże ryzyko.

- Nie - Helen przesunęła jakąś dźwigienkę, pstryknęło i zamocowania lekko się rozeszły. Helen pchnęła rurę, pchacz wyskoczył i z łoskotem upadł na podłogę. Z jego boków wystawały cienkie skrzydełka-wypustki i daleko nie poleciał. Już po dźwięku można było poznać, że jest pusty.

- No i co teraz... - zamilkłem. - Helen wypowiedziała Słowo. W uchwycie pojawił się nowy pchacz. Przekręcenie dźwigni i już był zamocowany.

- Każdy awiator, mający odpowiednie Słowo, trzyma na nim zapasowe pchacze... - Helen popatrzyła na mnie drwiąco. Przeszła do drugiego pchacza, zdjęła, zastąpiła pełnym. Oparła się o skrzydło - widocznie nie łatwo było sięgnąć do Chłodu dwa razy z rządu.

- Pomóc ci? - zapytałem głupio.

- W czym ty mi możesz pomóc...

Podeszła do maszyny z drugiej strony. Pięć minut zajęła jej wymiana dwóch kolejnych pchaczy, potem otworzyła drzwi kabiny, zajrzała do środka i zaczęła oglądać pływaki. Była blada, ale trzymała się twardo. Czekaliśmy. Tylko Mark się odezwał:

- I tak nie wyciągniemy szybowca na zewnątrz...

- I nie trzeba - rzuciła Helen. - Od ziemi dwadzieścia metrów, sala duża, morze obok... powiedzmy, że to nowy pas startowy.

Młodszy książę nagle spochmurniał. Popatrzył na mnie i na Luizę. Też zrozumiał?

- Nigdy nie uniesie takiego ładunku! - wypalił w końcu.

Helen tymczasem naparła na bok szybowca, skrzydła zakołysały się, pływaki niechętnie zsunęły się z drewnianych podstawek.

- Pomóżcie!

Naparliśmy razem i ruszyliśmy szybowiec z miejsca. Podłoga była parkietowa, wypastowana, widocznie sprzątano tu co wieczór i pływaki sunęły lekko.

- No, teraz mamy prawdziwe pchacze - wydyszała. - Ale zwykły start się nie uda, nie starczy sił. Trzeba od razu spalić wszystkie cztery. Rozumiesz, Markus?

- I wtedy się uniesiemy?

- Możliwe. Ale nie na pewno. Ale innego wyjścia nie ma. Tylko... zapalnik nie zadziała na wszystkie pchacze jednocześnie. Trzeba podpalić z zewnątrz, pokażę, jak.

Teraz zrozumiałem. I Luiza zrozumiała, twarz jej się wykrzywiła:

- Do czego zmierzasz, Helen?

- Chcesz uratować księgę? - odpowiedziała spokojnie. - Księgę ma Markus. On leci. Podnieść szybowiec zdołam tylko ja... jeśli zdołam. Ja też lecę. Kto jeszcze? Ty czy Ilmar? Zrozum, siostro, czterech osób szybowiec nie doniesie. Kto jest ważniejszy, kto zdoła ukryć chłopca? Kto leci, a kto zostaje, żeby podpalić pchacze?

Przeorysza milczała.

- Decyduj, siostro Luizo. Co jest dla ciebie ważniejsze - uratować świętą księgę czy siebie?

- Jak podpalić? - spytała cicho Luiza.

- Zaraz pokażę. Ilmar, Markus, wybijcie szybę. Całą! Żeby tej ściany - wyciągnęła rękę - w ogóle tu nie było!

- Jak? - spytałem tępo. - Trzeba by zrobić wybuch... szkło to jeszcze nic, ale żeliwne belki?

- Jak sobie chcecie. Nie mam materiałów wybuchowych.

Popatrzyłem na Marka. Nie odrywał spojrzenia od przeoryszy.

- Chodź...

- Ilmar, nie mogę lecieć bez siostry Luizy... Ona mnie uratowała. Ukryła...

- Najpierw ściana - wziąłem go za rękę. - Pomóż. Z Luizą coś wymyślimy.

Albo mi uwierzył, albo po prostu odwróciłem jego uwagę, w każdym razie posłusznie poszedł za mną. Przed szklaną ścianą zatrzymałem się, pokręciłem głową.

To było niemożliwe.

Gdyby nawet udało się wybić grube szyby, zostanie jeszcze konstrukcja - potężne żeliwne belki, dzielące ścianę na klatki o boku dwóch metrów. Kabina przejdzie, ale obetnie skrzydła szybowcowi. Polecimy, tyle że w dół, na drzewa. Prosto w ręce pretorianów...

...którzy zdążyli podejść dość blisko.

Zobaczyłem migające w oddali rosłe postacie w szarych kamizelach. Kamizele nie były tylko symbolem, jak złote podkowy czy srebrne piki na znaczkach innych oddziałów. Kamizele zrobione ze stalowych kawałków, podobno, w odróżnieniu od pancerzy, wytrzymywały strzał z kulomiotu.

- Poważni ludzie te Szare Kamizele... Mark... - spojrzałem na chłopca. - Jeśli twoje Słowo... jeśli jest tym Prawdziwym... to pomóż nam!

- Jak?

- Weź ścianę na Słowo! Usuń ją!

Pokręcił głową.

- Nie, nie mogę... ja...

- Mark! - potrząsnąłem nim. - Skup się! Masz Prawdziwe Słowo, wypowiedziane przez Zbawiciela! Wszystko możesz! Zabierz ścianę w Chłód! Zabierz ją! Jesteś księciem Domu, Kryształowy Pałac należy również do ciebie, masz prawo to zrobić! Mark!

Chłopiec oblizał wargi, zerknął na Helen. Ona robiła coś z pchaczami, pokazywała Luizie, jak je podpalić. Szalona kobieta! Im dłużej ją znam, tym bardziej się zachwycam!

- Luiza... przecież ona mi pomogła...

- Co ci zależy na Luizie! Wszystkimi kręcisz, własne plany budujesz! - wyrwało mi się nagle.

- Ja...

- Może nie? Jak kogoś potrzebujesz, to go wykorzystujesz i idziesz dalej!

- Nie! Ilmar! Nie!

- Udowodnij to, pomóż nam wszystkim!

Mark na chwilę przymknął oczy. Skinął głową.

- Dobrze. Ja... Ja zabiorę ścianę. Spróbuje. Ale odlatujcie we dwójkę. Ja z siostrą Luizą tu zostanę. Trzymaj mnie, hrabio!

Stropiłem się. Albo Mark umiał tak kłamać, że z jego twarzy nic nie można było wyczytać, albo rzeczywiście był przywiązany do swojej opiekunki.

- Trzymaj mnie, Ilmar! Nie wiesz, co tu się zaraz stanie! - krzyknął przenikliwie Mark.

Ocknąłem się i chwyciłem go za pas. Zaparłem się w podłogę i odchyliłem jak najdalej od szkła. Luiza i Helen zamarły, patrząc na nas.

Powoli, jakby sięgając do ognia, Mark wyciągnął rękę i dotknął szkła. Poczułem, jak drgnęło pod moimi rękami jego ciało. Drgnęło, jakby przeszedł przez nie ładunek energii, w porównaniu z którym elektryczność zapalnika była niczym... Pałac drgnął.

Przez żeliwne belki pozersko oblepione stalą, lśniące szyby i wszystkie cudowne eksponaty przetoczył się jęk. Te ściany jeszcze nigdy nie słyszały takiego Słowa.

Chłód!

Uderzenie lodowatej fali, gdy nicość otworzyła się przed nami, niechętnie wciągając w siebie tony szkła i metalu. Strzępy ciemności zlały się w jedną wielką, ciemną plamę, pokryły całą ścianę, zasłaniając budzące się słońce, biegnących do pałacu pretorianów, cały strwożony Miraculous. W sali zrobiło się ciemno - wydawało się, że jeszcze chwila i cały świat, posłuszny Słowu Bożemu, spadnie w lodowatą Nicość, odejdzie tam wszystko, co żywe i nieżywe, ziemie Mocarstwa i obce kraje...

Mark dygotał jak w gorączce, był jednocześnie szmacianą lalką, stalową sprężyną i spuszczoną cięciwą. Słowo, które zazwyczaj brzmi przez krótką chwilę, nadal walczyło z opierającą się ścianą pałacu, wysysało z chłopca wszystkie siły... Co się stanie, jeśli on nie wytrzyma?...

A potem uderzyła ostatnia fala chłodu, mrożąc mi ręce. Omal nie wypuściłem Marka i gdyby to wszystko trwało sekundę dłużej, tak by się właśnie stało.

Mrok się rozstąpił.

Przed salą żeglugi powietrznej nie było już ściany.

Jakby ogromny nóż wyciął ją równiutko z linią podłogi, sufitu i ścian. Przez otwór radośnie wpadł chłodny wietrzyk, szybowce zaskrzypiały, szarpiąc się pod jego porywami, jakby wszystkie postanowiły wzbić się w powietrze...

A książę Markus osłabł w moich rękach i osunął się na podłogę. Gdybym go nie pochwycił, wypadłby na zewnątrz.

Pretorianie na zewnątrz zamarli. Wszyscy albo prawie wszyscy posiadali Słowo. I rozumieli, co znaczy usunąć taki ogromny kawał ściany.

Luiza rzuciła się do mnie z krzykiem, ale ja już niosłem Marka do szybowca. Chłopiec był pokryty szronem - uderzenie Chłodu było straszne. Mnie zlodowaciały dłonie, na brwiach zawisły śniegowe igły.

- Stracił przytomność! - powstrzymałem przeoryszę. - Jest tylko nieprzytomny, za mocno się wysilił...

Przeorysza sama była bliska omdlenia. Ściskała w ręce skręconą ze szmat pochodnię. Obie z Helen patrzyły na bezcennego Markusa, jakby mi nie wierzyły.

- Oddycha, oddycha! - krzyknąłem. - Oddycha, mówię!

- Podbiegłem do kabiny, wrzuciłem Markusa na tył.

- Wsiadaj! - rozkazała Helen. - Siostro Luizo, podpal pochodnię!

Luiza nadal była w szoku.

- Nie pozwól, by jego czyn poszedł na marne! - zasyczała. - Opamiętaj się!

To poskutkowało. Zapałki łamały się w rękach Luizy, Helen musiała jej pomóc. Z dwóch pchaczy zwisały króciutkie sznury zapalne. Pomyślałem, że awiatorzy często stosowali tę sztuczkę...

- Do kabiny! - Helen rzuciła mi obłąkane spojrzenie.

Błyskawicznie wskoczyłem do szybowca. Zająłem tylne siedzenie; skulony, nieprzytomny Mark siedział u moich stóp. Poklepałem go po policzku i usłyszałem słaby jęk. No i dobrze, niech sobie siedzi na dole, znowu by mi nogi zdrętwiały. „Król Mórz” był trochę większy od falcona, ale wydawał się jeszcze bardziej kruchy. Czy ta landara zdoła wylądować na wodzie jak albatros? Już pierwsza fala zaleje kabinę, zamoczy skrzydła... chyba że podczas kompletnie martwej ciszy morskiej...

Helen już siadła z przodu. Wyjęła z Chłodu zapalnik, wetknęła w gniazdo na pulpicie.

- Jesteś pewna, że pchacze zadziałają? - zapytałem.

- Jestem.

- A szybowiec? Nie rozsypie się? To przecież eksponat muzealny.

- Nie wiem! Zrobiony dobrze i dbali o niego... ale nie wiem. Módl się do Siostry!

- A...

- Koniec! Milcz!

Wysuwając się przez uchylone drzwi, Helen popatrzyła na Luizę. Przeorysza stalą przy lewym skrzydle z płonącą pochodnią w ręku, niczym święta Diana, która chciała podpalić pod sobą stos.

- Gotowa?

Luiza w milczeniu skinęła głową, patrząc na Helen szalonymi oczami.

- Podpalaj! Ratuj Markusa!

Chłopiec, jakby usłyszał swoje imię, jęknął i słabo wyszeptał:

- Nie... zostawcie... ja tutaj...

Mówi szczerze czy nie? Już nic nie rozumiałem. Jeśli nie jest zręcznym intrygantem, to czemu wszyscy mu służymy? A jeśli żadne z nas nie jest mu drogie, to dlaczego martwi się o Luizę? Przecież moglibyśmy spełnić jego prośbę i zostawić go w Kryształowym Pałacu, gdzie lada moment wedrą się pretorianie...

Luiza podsunęła pochodnię do pchacza.

- Dalej, dalej się trzymaj, bo się spalisz! - krzyknęła Helen. - I od razu do drugiego...

Sznurek zapalił się, zaczął sypać iskry. Przeorysza wsunęła się pod wysoki brzuch maszyny, wyskoczyła z prawej strony, podsunęła pochodnię do kołyszącego się sznurka. Zauważyłem, że zapały są różnej długości, widocznie Helen specjalnie tak zrobiła, żeby oba pchacze zapłonęły jednocześnie.

Zapalił się drugi sznurek. Luiza opuściła rękę, tępo patrząc na biegnący do pchacza ogień... i nagle rzuciła pochodnię, skoczyła do kabiny, otworzyła drzwi.

- Odejdź! - krzyknęła Helen.

- Wpuść mnie! Będę trzymać, nie odlecisz, wbijesz się w ścianę! Wpuść mnie!

Oto święta siostra, oto śmierć męczeńska!

Wczepiona w kabinę Luiza była zdecydowana na wszystko. Na pewno starczyłoby jej sił, żeby przytrzymać kruchy szybowiec, nie pozwolić mu wzlecieć. Ale czy starczyłoby odwagi?

- Zmiłuj się, Panie... - powiedziała Helen, przesuwając się na swoim siedzeniu. Luiza w tej samej chwili siedziała obok niej, jedną ręką opierając o deskę przed sobą, drugą chwytając Helen za ramię. Ta nawet tego nie zauważyła. Pchacze zaryczały jednocześnie, szybowiec drgnął i Helen szarpnięciem przekręciła dźwignię, zapalając dwa ostatnie ładunki. Szybowiec sunął po wypastowanym parkiecie wprost do wyrwy.

Rozdział czwarty,

w którym Helen znowu demonstruje cuda swojego kunsztu, ale to, co robi Markus, przechodzi wszystko

Ileż to już razy widziałem, co robi z ludźmi pragnienie życia, a ciągle nie mogę przestać się dziwić. Zrezygnowanie z siebie, złożenie siebie w ofierze, męczeństwo - to się zdarza w żywotach świętych i bajkach dla dzieci. A w życiu bardzo rzadko, zazwyczaj w szale walki, w ataku wściekłości. Wtedy prosty żołnierz, który nie ma za sobą ani starożytnego rodu, ani szlachectwa, kładzie się piersią na kulomiot, torując drogę towarzyszom. Wtedy ludzie wbiegają do płonących budynków, skaczą w odmęty, z uśmiechem idą na szafot. Wściekłość! Wściekłość i nienawiść - tylko one tworzą prawdziwe męczeństwo.

A miłość i szlachetność?... Nie wiem.

Nigdy nie widziałem.

Myślałem, że może chociaż siostra Luiza, która po świeckich niepowodzeniach zwróciła swoje ambicje ku duchownym materiom... Ale gdzie tam.

W ryku pchaczy, podpalając pod sobą podłogę, zasnuwając dymem w jednej chwili całą salę żeglugi powietrznej, szybowiec sunął do wybitego Słowem otworu. A był tak załadowany, że ani uczonym ani jego twórcom nie przyszłoby to do głowy. Ważyliśmy razem około dwóch i pół cetnara, a przecież nie wzlatywaliśmy z pasa startowego, bez katapult i sznurów, tylko na czterech pchaczach, które wcale nie są przeznaczone do wzlotu.

Ale siła była w nich ogromna, nie ma co. Popatrzyłem na podwójne skrzydła, pomiędzy którymi huczały ogniste strumienie. Zrozumiałem, czego bała się Helen.

To tak, jakby do kruchej dwukółki zaprząc czwórkę silnych koni. Im dobrze jest pędzić drogą, ciągnąć niezbyt ciężki ładunek. Ale jak na tym wyjdzie pojazd?

Skrzydła szybowca, zrobione z cienkich listewek i obciągnięte tkaniną, pod naporem pchaczy wyginały się i wibrowały, jeszcze chwila i odpadną. Cały szybowiec skrzypiał i jęczał, skarżąc się na swój los. Miałem wrażenie, że skrzydła oderwą się i wylecą przez otwór, strasząc pretorianów, a my w kabinie siłą rozpędu pomkniemy do przodu i spadniemy w dół...

- Luiza... - zawołał skulony obok moich nóg Mark. - Chciałem powiedzieć, że nie musi się już martwić o przeoryszę, że ona się nie spieszy do Pana naszego, ale oniemiałem: skończyła się sala, mignęły odcięte Słowem brzegi ram. I szybowiec runął w dół.

Spadek nie trwał długo, pomyślałem nawet, że Helen specjalnie opuściła nos szybowca ku ziemi, żeby natychmiast szarpnąć dźwignie na siebie, jakby powstrzymując narowistego konia, który przygryzł wędzidła. Kilka metrów od ziemi szybowiec wyprostował się. I nastąpiła długa jak wieczność chwila, gdy „Król Mórz” zawisł, rozdarty pomiędzy ziemskim przyciąganiem a rwącymi się w niebo rakietowymi pchaczami. Bez względu na to, co zwycięży - nam niczego dobrego to nie wróżyło. Widziałem pretorianów - dzielne Szare Kamizele, chwałę Mocarstwa, z okrągłymi, rozszerzonymi szokiem oczami, ale nawet nieoczekiwany widok naszego lotu nie wybił z nich bojowego ducha. Rozbiegli się - bardzo powoli i wyciągnęli broń - jeszcze wolniej. Widocznie strach był tak ogromny, że czas zwolnił dla mnie swój bieg. Jeden pretorianin unosił kulomiot, drugi powoli robił zamach cienką, błyszczącą szablą, i zrozumiałem, że on dosięgnie, ciachnie po cienkim skrzydle. I wtedy to już na pewno koniec...

Wiele bym dał, żeby popatrzeć na szybowiec z boku.

I nie dlatego, że siedzenie w kabinie było równoznaczne ze śmiercią. To musiało być niewiarygodnie piękne. Jak w drogiej książce dla dzieci, z kolorowymi obrazkami, którą kiedyś znalazłem z kupieckim domu... obejrzałem wtedy i nie wziąłem, nie chciałem dziecięcych klątw na swoją głowę, dzieci są bliżej Boga, może je częściej słyszy? I w tej książce był obrazek ze smokiem - ziejącym ogniem smokiem, który wzbijał się w niebo, a pod nim, z uniesionym mieczem zamarł szlachetny rycerz. I nie było wiadomo, kto zwycięży: czy rycerz zdąży zadać cios czy smok wzięci w niebo i spadnie na wroga z góry? Widać taki był zamysł malarza.

Teraz my przypominaliśmy bajkowego smoka, który próbował uciec. I - oto zagadki ludzkiej duszy! - moja sympatia była podzielona pomiędzy nas i arystokratyczny desant, któremu uciekaliśmy sprzed nosa...

Szabla w ręku pretorianina wzniosła się do ciosu, sięgając, tak jak przypuszczałem, do skrzydła. Ale w tym momencie czas znowu przyspieszył bieg. Na szarej pancernej kamizeli pojawiło się wgłębienie - arystokrata zachwiał się i upadł na plecy. Ktoś strzelił z Kryształowego Pałacu, strzelił do niego!

Szybowiec wzniósł się w niebo.

Przez ryk pchaczy nie było nic słychać. Wzlatywaliśmy pod niewiarygodnym kątem, szybciej niż wtedy, gdy przebijaliśmy się przez chmury. A teraz, teraz nie było żadnych chmur, wschodzące słońce ze zdumieniem prześliznęło się po szybach kabiny i przesunęło dalej. Szybowiec miotał się i kołysał, skrzydła wyginały się do przodu i tylko Bóg jeden wie, jak Helen udawało się sterować maszyną.

A może właśnie Bóg patrzył na nas zakłopotany?

Luiza nie zdążyła się przypiąć pasami i teraz prawie leżała na plecach, powoli zsuwając się na mnie. Nietrudno było domyślić się, że jeśli przeorysza, nie ustępująca mi pod względem wagi, zsunie się z fotela, wyleci przez tylnią ściankę kabiny. Bardzo możliwe, że razem ze mną.

To by dopiero była ulga dla szybowca!

Wczepiłem się w szyję Luizy rękami i ze wszystkich sił powstrzymywałem ją przed upadkiem. Na szczęście Helen zauważyła, co się święci i wyrównała lot. Już byliśmy nad wodą i szybowiec płynnie skręcał, biorąc kurs na pobliski kontynent.

- Skrzydła zaraz pękną! - krzyknęła nagle Helen. - Widocznie czuła teraz maszynę własną skórą.

Przed nami pojawił się liniowiec. Musieliśmy przelecieć nad nim... i chyba nas już zauważyli.

Z wyspy do szybowca strzelał każdy, kto tylko mógł. Pomiędzy drzewami i budynkami widać było wybuchy i kłęby białego dymu, chyba pretorianie woleli nas zabić niż pozwolić nam uciec. Ale nie to było niebezpieczne. Musieliby mieć niesamowite szczęście, żeby postrzelić kogoś z nas albo przebić jakiś ważny drążek.

Za to z liniowca walili poważniej.

Na pokładach zapalały się ognie - strzelano do nas z samopowtarzalnych kulomiotów. Odległość nadal była spora, ale skracała się bezlitośnie, a gdy w powietrzu są tysiące kul, to jedna w końcu znajdzie swój cel.

Czy marynarzy na liniowcu szkolono do strącania szybowców?

- Skręcaj! - krzyknąłem. - Helen!

Ale ją bardziej martwił jęczący z napięcia szybowiec niż jakaś tam strzelanina. Szybowiec kołysał się, Helen szukała kursu. Szarpnęła za dźwignie, którą pamiętałem jeszcze z poprzedniej maszyny...

...tylko że wtedy odczepiane pchacze były puste, wypalone, a teraz w samym środku pracy.

Spod skrzydeł uciekły dwie dymiące strugi. Beczki pchaczy, zwolnione z obowiązku ciągnięcia szybowców, runęły w dół. Nie koziołkowały w powietrzu, widocznie wąskie skrzydełka nadały im stabilności. Równym łukiem spadały ku liniowcowi.

Dwa pozostałe pchacze niosły nas do przodu. Szybkości nie straciliśmy, widocznie pomogło zmniejszenie wagi.

Helen nagle wydala okrzyk bojowy. Przeszył mnie dreszcz. To nie był właściwie okrzyk, tylko szalona bojowa pieśń:

Atak szybowców krótko trwa,

Skrzydeł nie dał nam Bóg

Spadamy z nieba i wita nas

Szczęk mieczy, wystrzałów huk...

Luiza jęknęła słabo - albo protestując przeciwko bluźnierstwu, albo po prostu z przerażenia.

A odczepione pchacze nieuchronnie zbliżały się do statku. Nagle zrozumiałem, że Helen nie tylko ucieka, lecz atakuje! Atakuje liniowiec Mocarstwa! Czymże były moje przewinienia wobec Straży - Nocna Wiedźma podniosła bunt!

Powieszenie.

Albo ćwiartowanie.

Bez dwóch zdań.

Jeden pchacz przeleciał nad pajęczyną masztów i lin - gdyby statek miał podniesione żagle, na pewno spłonęłyby. A tak - po prostu spadł za burtę, wpadł do wody i znikł.

Drugi pchacz drwiąca ręka przypadku nakierowała dokładniej. Dymiąca się rura uderzyła w pokład, obok gigantycznej wieży działka, skąd szła nieprzerwana strzelanina. Wybuchł płomień, zaczął walić dym. Oczywiście mieszanka z pchacza nie mogła wyrządzić poważnej szkody, to nie rakieta bojowa, ale pokład zasnuł się dymem.

A to było najważniejsze. Musieliśmy przelecieć nad statkiem.

Błękitne niebo dał nam Bóg

Lecz dziś jest purpurowe.

Bóg przecież się pomylić mógł...

Wzlatuje mój szybowiec.

Helen śpiewała niezbyt muzykalnie, za to z całej duszy, głośno, nie wstydząc się heretyckiej pieśni. Pewnie usłyszelibyśmy wiele wariacji na temat tego, co Bóg dał i czego nie dał, ale Luiza wydała głośniejszy pisk i Helen urwała. Widocznie zrozumiała, że mniszka gotowa jest wczepić się jej włosy, co na pewno nie pomoże lotowi.

- Ilmar! Mark się ocknął?

Popatrzyłem w dół, napotkałem wzrok chłopca:

- Tak, chyba ożył...

- Wszystko w porządku - potwierdził ochryple Mark. Zaziębił się od Chłodu?

- Na liniowcu wyciągają katapulty. Chcą uruchomić swoje szybowce. To koniec. Spróbują nas zbić. Albo prześledzą, dokąd lecimy.

Helen mówiła krótkimi, rąbanymi zdaniami, niczym chłośnięcie bata. To był bojowy szał. Jeszcze chwila, a zagryzie ster i w ogóle przestanie rozmawiać.

- Trzeba im przeszkodzić. Bomb nie mamy. Musimy zaśmiecić pokład. Słyszysz?

- Tak - Mark uniósł się, nawet wstał i od tego lekkiego ruchu szybowiec zakołysało jak łódkę w czasie szkwału. - Co ja mogę? - krzyknął do ucha Helen.

- Masz na Słowie ze trzy tony żelaza i szkła!

Mark popatrzył na mnie okrągłymi oczami. Szczerze mówiąc, też pomyślałem, że Helen zwariowała.

- Przelecimy nad statkiem. Nisko. Krzyknę. Wtedy zrzucisz.

- Przecież jestem w kabinie! Nie mogę wymówić Słowa! - Wstrząśnięty Mark zapomniał, że ma do czynienia z innym posiadaczem Słowa.

- Wysuń się! Wyskocz! Zrób, co chcesz, tylko zaśmieć pokład!

Szybowiec zaczął schodzić w dół.

Helen miała rację. Jeśli inne szybowce zaczną pościg - koniec. Może nas nawet nie strącą - mówiła przecież, że walka w powietrzu jest prawie niemożliwa, ale zobaczą, dokąd lecimy, podniosą alarm...

Ale jak zrzucić ten potworny ciężar, który Mark wziął na Słowo? To, co wziął, pojawi się na powrót w jego ręku. Nasz szybowiec przetnie na pół szklana ściana... i koniec.

- Szybciej! - rozkazała Helen, nie odwracając się. - Macie dwie minuty!

Poruszyłem głową. Wybić szybę albo rozedrzeć tkaninę... to dla nas nie pierwszyzna, prawda, Mark? Ale co dalej? Jeśli nawet chłopak wysunie ręce i uda mu się powiedzieć Słowo - ściana, która wyłoni się Chłodu, połamie skrzydła.

Tylko na dole, pod kabiną nie ma niczego.

Wyjąłem nóż, przyciągnąłem Marka do siebie, ten jakoś wcisnął się na tylne siedzenie. Nachyliłem się, zacząłem ciąć listewki pod nogami.

- Jeśli złamiesz kil albo dźwigary, spadniemy do razu! - uprzedziła Helen, nawet się nie oglądając. Widocznie poznała po dźwięku, co robię.

Gdybym tylko wiedział, gdzie są te kile i inne dźwigary... same poprzeczki i bambusowe rurki, jakieś linki... no tak, pominiemy je, przecież Helen musi sterować...

W końcu pękła ostatnia warstwa tkaniny i w podłodze zrobiła się dziura. Wąska, ale Mark powinien się przecisnąć. Szybowiec jeszcze się nie rozpadł, więc dobrze się domyśliłem.

- Właź - powiedziałem krótko, jakbym zaraził się od Helen.

Chłopiec przerażony popatrzył w dół. Sto metrów pod nami kołysały się fale, widać było żółte piaszczyste dno. Płytko, nic dziwnego, że liniowiec nie dopłynął do samego brzegu.

- No! Szybko! Głową w dół! Potrzymam cię za nogi! Jak trzeba będzie zrzucać...

Jak dać mu znak? Skoro nawet w kabinie muszę przekrzykiwać świst wiatru... jeśli Mark wysunie się na zewnątrz, to już w ogóle nic nie usłyszy.

- Uszczypnę cię - pocieszyłem Marka. - Pierwszy raz - przygotuj się, drugi - powiedz Słowo!

Chłopiec patrzył na mnie, nie będąc w stanie wykrztusić ani słowa. Rozumiałem go. Ja bym nie wlazł w tę dziurę. Wisieć głową w dół na takiej wysokości, w mknącym szybowcu, i jeszcze wymówić Słowo...

Helen rzeczywiście zwariowała.

A ja chyba do towarzystwa.

- Mark! No! - chwyciłem go za ramiona. - Proszę cię! Zaufaj mi, ja cię utrzymam! Nie bój się!

Nie przestał się bać. W jego oczach pojawił się większy strach, ale już godził się z sytuacją. Mark skulił się i wsunął głowę w dziurę. Chwyciłem go za nogi - przeszkadzało idiotyczne workowate ubranie. Świeci bracia z intendentury nie pomyśleli, że w tej sukni przyjdzie komuś wysuwać się z szybowca.

Pochwyciłem Marka wygodniej pod kolana i czując, że lada moment zacznie histeryzować, wsadziłem w otwór.

Wszedł idealnie, jakbym ja tę dziurę pod niego wyliczał, cały dzień wycinał i co godzinę brał z chłopaka miarę. Gdy znalazł się w dziurze po pas, zaczął się rozpaczliwie miotać. Może było mu zimno, a może zwyczajnie się bał. Suknia zsunęła się, zasłoniła podłogę i wyrwę, do góry sterczały gołe nogi i chudy tyłek w koronkowych majtkach. No proszę, jaką to bieliznę mniszki noszą! Dobrze wiedzieć, przyda się, jak będę kompanom opowiadał...

- Markus gotowy - oznajmiłem.

Luiza, która nie mogła nadążyć za biegiem wydarzeń, przechyliła się przez oparcie fotela i niepewnie wyciągnęła rękę, chcąc przytrzymać Markusa.

- Zabierz rękę! - krzyknąłem. - Pomyśli, że go szczypię i jeszcze wypowie Słowo nie w porę!

Przeorysza zastygła. Więc tak z nią trzeba!

- Może go tak zostawić? - powiedziała nieoczekiwanie Helen. - Nie wieje, i nawet jakby stabilniej... idioci uczeni nie pomyśleli, żeby zrobić na szybowcu dolny kil...

Nie patrzyłem, co się dzieje wokół. Czułem, że się zniżamy, słyszałem, że pchacze jeszcze działają, ale wszystkie siły skupiałem na Marku. Chłopak spocił się ze strachu i teraz trudniej go było trzymać.

- Przygotuj się!

Mrugnąłem do Luizy i uszczypnąłem Marka w pośladek. Żadnej reakcji. Może ze strachu stracił rozum?

- Jak myślisz, żyje? - zapytałem przeorysze. Zaczęła dygotać.

- Uwaga... wchodzę na cel...

Czy Helen zdawała sobie sprawę, kto siedzi w szybowcu, jaki ładunek mamy zrzucić i co jest pod nami? Nie wiem. Może wspomnienia i rzeczywistość, wojna ze zbuntowanymi żołnierzami i ucieczka z Miraculous zlały się teraz w jedno... i nie w dumę Mocarstwa, nie „Syna Gromu” widzi teraz pod sobą, lecz wrogą karawanę; nie mnie, złodziejowi, rozkazy wydaje, lecz towarzyszowi awiatorowi, zajętemu zrzucaniem bomb...

- Zrzut! - krzyknęła Helen. Zabrzmiało to tak natarczywie, że omal nie wypuściłem Marka. To znaczy, nadal trzymałem go bardzo mocno, ale w umyśle pojawił się obraz - rozluźniam palce, chłopiec sunie w dół, zostawiając w dziurze swoje szmatki. I spada na pokład liniowca...

Przez głowę przemknęły potworne obrazy, ale ręce nie zawiodły. Uszczypnąłem Marka po raz drugi i czekałem.

- Trzy, dwa, jeden... - odliczała Helen. Widocznie wydala komendę z zapasem czasu.

Wszystko na próżno. Mark się nie rusza i nie czuje moich sygnałów, ze strachu stracił rozum i...

Wstrząs.

Co to był za wstrząs!

Słońce przejrzało się we wszystkich szybach.

Zobaczyłem liniowiec z dwoma szybowcami, umocowanymi na pokładzie w dziwnych urządzeniach.

I lecącą w dół, wirującą niczym opadły liść ścianę szklą i stali.

Mark wymówił Słowo!

Powiedział w porę!

Zapierając się nogami w podłogę, rycząc z wytężenia, wyciągnąłem go z dziury. Helen uspokoiła szybowiec niemal od razu i teraz podpełzliśmy w górę, ale był taki moment, że już żegnałem się z życiem.

Ale Marka nie wypuściłem.

Jeszcze w powietrzu ściana rozpadła się i kontynuowała lot jako oddzielne kawałki szkła i żeliwa. Zasłoniła pokład; srebrzystymi iskrami zalśniły rozlatujące się odłamki, metalowe belki przebiły pokład, nurkując we wnętrzu liniowca. Chyba jedna przebiła kocioł parowy albo przewód parowy, bo z pokładu trysnęła fontanna białej pary.

W żadnym jeszcze boju „Synowi Gromu” nie zadano tak błyskawicznego i potwornego ciosu!

I jeśli do tej chwili byliśmy po prostu zbiegłymi przestępcami, to teraz nasze imiona będą przeklęte na wieki wieków.

Mark trząsł się, gdy w końcu wciągnąłem go do kabiny. Twarz chłopca była czerwona, oczy miał jak królik. To wiatr, nieźle go tam chłostało... Jak mu się w ogóle udało wypowiedzieć Słowo?

- Żyjesz? Mark? - objąłem go, nagle rozumiejąc, co on przeżył. - Mark!

Otworzył usta, próbując coś powiedzieć.

- Miałam rację! Znowu ledwie się słucha sterów! - krzyknęła Helen - i wieje! Z księciem w podłodze leciało się znacznie lepiej!

Czy ona zwariowała?

Helen odwróciła się i popatrzyła na Marka. I zrozumiałem, że po prostu stara się go rozruszać.

- Nie zgadzam się - powiedział szybko Mark. Głos miał zachrypnięty, ale twardy, nawet ironiczny. - Sama właź, a ja będę sterował.

- Zuch - powiedziała ze zdumieniem Helen. - Jaki z ciebie zuch... Mark... dziękuję.

Chłopiec odwrócił się, popatrzył na oddalający się liniowiec. Odezwał się ze smutkiem:

- Jaki tam ze mnie zuch... własny liniowiec okaleczyłem... i pewnie ludzie zginęli... Byłbym jego kapitanem, po osiągnięciu pełnoletności...

Luiza patrzyła na Marka z tak rozanieloną miną, jakby chciała polizać go po policzku, niczym wierny pies.

- Myślałem, że straciłeś przytomność - powiedziałem. - Zupełnie ucichłeś.

Mark zawahał się, jakby nie wiedząc, czy warto o tym mówić.

- Ilmar... tam... tam jest pięknie. Najpierw patrzyłem do tyłu, oczu tak nie smagało wiatrem. Niebo, wyspa, morze, ogon szybowca, jakieś małe wysepki.

- Farallone - powiedziała Luiza. - Cudowny twór Pana...

Chłopiec posłusznie skinął głową i ciągnął:

- I wszystko do góry nogami. Straszne i piękne. Nie myślałem, że tak może być.

Spojrzałem na dziurę pod nogami.

- Nie. Nie wejdę tam, zresztą i tak mnie nie utrzymasz

- Nie utrzymam - Mark potarł tyłek, skrzywił się. - Ale z ciebie drań, Ilmar. Teraz nie będę mógł usiąść.

- Spokojnie, siądziemy wszyscy - odezwała się Helen. - Oderwaliśmy się od pościgu, i to jest najważniejsze.

Odwróciłem się i zacząłem wypatrywać w niebie szybowców. Niełatwo było patrzeć pod słońce. Wydawało mi się, że widzę jakiś biały punkt, ale równie dobrze mógł to być ptak albo muszka w oku.

- Nie ma nikogo - zauważyła Helen. - Oba szybowce przykryło. Skrzydła zniszczyło, ale kabiny chwała Bogu całe... zanim wytoczą nowe, zanim oczyszczą pokład...

Skąd ona wie, co ja robię? Zerknąłem na nią podejrzliwie i dopiero teraz zauważyłem malutkie lustereczko na desce z przyrządami. Ciekawe, czy wszyscy awiatorzy takie mają czy tylko kobiety?

- Przepraszam, Mark. Myślałem, że straciłeś przytomność. Szczypałem z całej duszy.

- Dobrze już, co tam...

Nie wiem, o ile lepiej leciał szybowiec z Markiem w podłodze kabiny. Moim zdaniem teraz też szedł równo, nawet równiej niż falcon.

Szum pchaczy zaczął cichnąć, Helen westchnęła i pociągnęła dźwignię. Pchacze, już wypalone, poleciały w dół nie tak efektownie jak poprzednia para. Szybowiec wzbił się nieco wyżej.

- Dociągniemy? - zapytałem.

- Mam nadzieję. We trójkę dolecielibyśmy na pewno.

Luiza nic nie powiedziała, tylko zbladła, jakby czekając, że zaraz poprosimy ją, żeby wyskoczyła. Popatrzyłem na majaczący z przodu brzeg i pomyślałem, że dolecimy. Odległość w sumie nieduża, nie lecimy przecież przez pół Mocarstwa...

- Wieje - powiedział posępnie Mark. Poruszał nogą nad dziurą w podłodze, jakby krótki lot głową na dół wyzwolił go z lęku wysokości. Zaczął zdejmować strój mniszki. Zerknął na Luizę i wyjaśnił: - To nie męski striptiz, po prostu nie mogę już w tym dłużej chodzić.

Mężczyzna...

Po chwili zatkał dziurę w podłodze zwiniętą w kłębek suknią i skulił się. Został w samych pantalonach i koszulce.

- Jak chcesz, to ściągnij ze mnie kurtkę - zaproponowała Helen.

- Nie trzeba, mam ze sobą stare ubrania.

- Aha. Jasne. Nie stracisz przytomności, jak znowu sięgniesz w Chłód?

Mark zamyślił się, jakby wsłuchując się we własny organizm.

- Nie, chyba w porządku. Po tej ścianie... tak jakbym wszedł na górę i teraz już łatwiej.

Sięgnął w nicość, wzdrygając się gdy przez kabinę przeleciał lodowaty wietrzyk.

- Uważaj, głupcze! - zaklęła Helen. - Proszę mi wybaczyć, książę...

Szybowiec zatańczył w powietrzu i uspokoił się.

- Już nie będę.

Mark oparł się o moje ramię, zaczął wkładać spodnie. Pomogłem mu, w malutkiej przestrzeni kabiny każde działanie przemieniało się w akrobacje.

- Markus... - powiedziała w zadumie Helen. - Nauczyłeś się Słowa sam?

- Tak.

- Z księgi?

- Aha - chłopiec klapnął mi na kolana i zaczął zakładać koszulę. Koszula, w której przeszedł cały transport i ucieczkę ze Smutnych Wysp, była czysta i zacerowana. To pewnie zasługa Luizy.

- Pierwszy raz było trudno?

- Bardzo.

- Co mogłeś wziąć na Słowo? Najpierw?

- Pierścień. To prezent, kiedyś Władca...

Ciekawe stosunki panowały w Domu, jeśli rodzonego ojca nazywa Władcą...

- Nieważne. Potem było ci łatwiej?

- Tak, mogłem wziąć księgę i nóż, i zapalniczkę...

- Wszystko, co było osobiście twoje?

- Tak, ale miałem nie tylko to...

- Rozumiem - Helen zamilkła.

- Czemu pytasz, Nocna Wiedźmo?

- Markus, jestem dla ciebie awiatorem Helen albo hrabina Helen, albo po prostu Helen. Dobrze?

- Dobrze - odpowiedział z urazą Mark. - To o co chodzi?

- Twoja siła rośnie - wyjaśniła w zadumie Helen. - I to bardzo szybko. To nie jest charakterystyczne dla zwykłego Słowa. Czasem zdarza się, że dzieci, którym dają Słowo, nie od razu posiądą je w pełni, ale taki znaczący wzrost i w dodatku skokowy... Uczeni oszaleliby od takiej informacji...

Mark zamyślił się.

Ja też. Chyba zaczęło do mnie docierać, dlaczego Helen zdecydowała się jednak ratować Marka i zaatakować liniowiec.

- Teraz cicho, jest noszenie! - powiedziała Helen. Szybowiec krążył po spirali, nabierając wysokości. Luiza zaczęła się modlić. Trochę za późno się spostrzegła, teraz nie było już prawie niebezpieczeństwa... Szybowiec wytrzymał, uciekliśmy liniowcowi...

- Helen, gdzie będzie granica? - zapytał nagle Mark. - Co?

- Jaka granica? - zdenerwowała się Luiza. - Dokąd my lecimy?

- Nie o tym mówię - wyjaśnił cierpliwie Mark. - Mówię o sile mojego Słowa, o jego granicach!

- Czy Zbawiciel miał jakąś granicę? - odpowiedziała pytaniem Helen.

Szybowiec znowu wyrównał lot, leciał do brzegu. Teraz nie miałem już żadnych wątpliwości, że dolecimy.

- Helen... - powiedział cichutko Mark. Milczała, a chłopiec popatrzył na mnie. - Ilmar, boję się.

- Przecież lecimy spokojnie? Ty miałbyś się bać lotu! - Poklepałem go po ramieniu, objąłem.

- Nie lotu! Co wy wszyscy jesteście tacy... dosłowni?

- Siebie? - domyśliłem się.

- Słowa w sobie. I siebie w Słowie.

- Teraz już za późno na strach, Markus. Już przewróciłeś świat do góry nogami. - Helen prowadziła szybowiec szybko i instynktownie, jakby myślała o czymś innym. - Gdy przeczytałeś Prawdziwe Słowo, gdy uciekłeś, zabierając księgę, wtedy wybrałeś, kim będziesz.

- Helen! - Luiza podniosła głos. - Nie bluźnij!

- To ma być bluźnierstwo? - oburzyła się Helen. - Dość tego, siostro Luizo. Ja mówię prawdę. A jak chcesz, to powiem jeszcze więcej. Gdy zobaczyłam cię w hotelu, omal z wściekłości... dobrze, co tam. Sama wiesz, że w twoim świeckim życiu nie byłyśmy przyjaciółkami.

- Czy ty w ogóle miałaś przyjaciółki? - zapiszczała Luiza. - Chmara mężczyzn...

Popatrzyła na mnie i ugryzła się w język.

Niepotrzebnie.

Czy ja tego nie rozumiałem? Dziwne by było, gdyby Helen - młoda, piękna kobieta, z jej sławą, tytułem, stanem, nie miała dziesiątków - tak, tak! - dziesiątków kochanków.

Nie lubię patrzeć wstecz. Nie umiem zajrzeć w przyszłość. Ale przed smutkiem ratuje życie teraźniejszością.

- Luizo, wysłuchaj mnie - powiedziała bardzo spokojnie i uprzejmie Helen. - Mamy jeszcze dziesięć minut do brzegu, a potem... Kto wie, jak się wszystko ułoży. Ale jedno chcę powiedzieć... Widać nie na darmo tak się układa, że wokół Marka gromadzą się najróżniejsi ludzie. Ilmar... no, teraz ma tytuł, ale konkretnie kim jest? Złodziejem, awanturnikiem bez domu i rodziny. Nie obrażaj się, II, ale czy tak nie jest?

- Jest - przyznałem, choć lekko mnie ukłuło to „bez rodziny”. Może nie jestem szlachcicem, ale swoich przodków znam. Ale w sumie Helen miała rację.

- A przecież powinieneś był zostać kupcem albo czeladnikiem, tak, Ilmar?

- No... tak. Ale to nie dla mnie. Już wolę grzebać w starożytnych grobowcach.

- O tym właśnie mówię. A ja... jaka ze mnie szlachetnie urodzona dama? Nie tak, Luizo? Tak się złożyło, że w świecie prawie mnie palcami wytykano...

Twarz Luizy pokryła się czerwonymi plamami.

- Dobrze, było, minęło. Zostałam awiatorem i teraz to jest mój dom i moje przeznaczenie. Jestem żołnierzem. Teraz ty, święta siostro... Z salonowym życiem wyszło ci nienajlepiej, prawda? Ale przeoryszą stałaś się wspaniałą, skoro żadna z mniszek nie wydała Markusa... Przecież nie są ślepe, powinny były zrozumieć, że to chłopak, może nawet rozpoznać... Twoje siostry na pewno cię kochały. I wybaczyły. Może modliły się potajemnie, żebyś okazała skruchę i opamiętała się, ale nie zdradziły.

Siostra przeorysza milczała. Słowa Helen podziałały.

- I tak... - Helen obejrzała się na słuchającego w napięciu Marka. - Teraz ty sam. Zbieg. Były młodszy książę.

- Książęta nie są byli!

- Chłopcze, sądzę, że usłyszmy jeszcze nie o takich cudach jak pozbawienie tytułu... Były książę, obecnie strażnik Prawdziwego Słowa, które to Słowo w nim rośnie. Wokół niego sami nieudacznicy, którzy nie znaleźli szczęścia w swoim przeznaczeniu i sami wybrali sobie los. Rozbójnik, żołnierka, osoba duchowna...

- Powstrzymaj się, Helen - powiedziała cicho Luiza. - Nie mnóż grzechów, zamilknij!

- Powiedziałabym. Ale ty i tak już wszystko zrozumiałaś.

- A ja nie zrozumiałem! - krzyknął Mark i popatrzył na mnie, szukając wsparcia.

- A ja zrozumiałem - wyszeptałem. W gardle pojawił się zimny kłąb, serce zamarło.

Nie sądzę, żeby Mark gorzej ode mnie czy Helen znał Pismo Święte. Tylko... tylko trudno coś takiego przyłożyć do siebie.

Dwa tysiące lat temu Zbawiciel, któremu los wyznaczył inne życie, za swoją szlachetność został Przybranym Synem Bożym, jego ziemskim odbiciem. I poszedł po ziemi aramejskiej, zbierając wokół siebie apostołów. Nie siłą, nie wiarą nawet, ale miłością i dobrocią. Ludzie sami do niego przychodzili, odrzucając swoją przeszłość... i byli wśród nich: żołnierz, złodziej, a nawet poborca podatków, czego już nikt by się nie spodziewał. Wszystkich Zbawiciel przyjął, wszystkim wybaczył, wszystkich na prawdziwą wiarę skierował...

A potem Zbawiciel trafił pod ziemski sąd, przez oszczercze oskarżenia judejskich kapłanów. Jedenastu apostołów się go wyparło, zdradziło, chociaż sami tego nie rozumieli, ale lepszego pragnęli. Jeden tylko pozostał mu wierny i Siostra, która wtedy jeszcze nie była Siostrą, lecz prostą kobietą Marią... śmieszna wydawała się Rzymianom ta wiara, nie uznali Zbawiciela za Syna Bożego. Dopiero gdy Zbawiciel sprawił cud, gdy wypowiedział Słowo - nie burząc ścian więzienia, lecz broń znajdującą się wokół niego zabierając w Chłód i Siostrę ratując - dopiero wtedy na żołnierzy rzymskich spłynęło światło wiary. Padli na kolana przed Zbawicielem, wyprowadzili go z więzienia i poszli z nim do samego Rzymu, wiecznego miasta, gdzie Synowi Bożemu pokłonili się wszyscy, od cesarza do ostatniego niewiniątka...

Czas najwyższy, by przyszedł nowy Zbawiciel.

Szybowiec leciał nad ziemią, nad przybrzeżnymi osadami, Helen wybierała miejsce do lądowania. Mark, który nie doczekał się odpowiedzi, siedział, trzymając się sufitowych poprzeczek. A ja, czując na kolanach jego ciężar i bicie jego serca pod dłonią, myślałem tylko o jednym.

Przecież omal go nie zdradziłem!

Omal nie zostawiłem wśród pretorianów!

Kto, gdy Mark sobie siebie uświadomi i dwunastu apostołów wokół siebie zbierze, gdy nabierze prawdziwej siły, kto pozostanie jedynym wiernym?

Kto?

Teraz jest nas troje, powinno przyjść jeszcze dziewięcioro.

Poprzez wątpliwości i nienawiść...

A może tym razem wszystko będzie inaczej?

I któreś z nas skazane jest na zdradę Zbawiciela, chcąc lepszego, a ktoś jeden uwierzy i zrozumie, jak można planom jego dopomóc?

A może i tu wszystko wyjdzie inaczej?

Nie wiem. Nie umiem zaglądać w przyszłość.

Szybowiec zaczął się zniżać. Objąłem Marka mocniej, starając się znaleźć oparcie w wąskiej klatce kabiny. Na razie mogą go zabić, jak zwykłego człowieka, uderzeniem o ziemię, ostrzem miecza, ołowianą kulą. Moim obowiązkiem jest go chronić.

Rozdział piąty,

w którym ratuję całą naszą grupę, ale nikt nie okazuje mi wdzięczności

Ze wszystkich miejsc, jakie tylko były pod nami, Helen wybrała najbardziej niezwykłe. Postanowiła, że szybowiec wyląduje nie na morzu, nie na drodze, nie na polu - zresztą, nic by z tego nie wyszło, skoro mieliśmy pływaki - tylko na malutkim jeziorku, pięć kilometrów od najbliższej rybackiej osady.

Lecieliśmy bardzo nisko nad dachami domów, można było zobaczyć ludzi. Widok szybowca nikogo specjalnie nie dziwił. Zadzierali głowy, ktoś zamachał rękami, i to wszystko. Tylko dzieciaki próbowały za nami biec, uparcie ścigając stworzonego przez ludzi ptaka.

Przelecieliśmy nad kilkoma gajami oliwnymi i wzlecieliśmy nad jezioro. Pomyślałem, że Helen źle wyliczyła i zaraz wpadniemy w porośnięty trzciną brzeg.

Ale nie, wszystko zostało zrobione dokładnie.

Pływaki dotknęły wody, za szybowcem pojawił się wachlarz bryzgów, niczym nowe skrzydła ze lśniących kropli. Podskok, drugi, maszyna jakby nie chciała rozstawać się z niebem i zaczęliśmy sunąć po wodzie. Trzymałem mocno Markusa, chyba przygniecionego taką troską. Ubranie wciśnięte w dziurę w podłodze szybko namiękło, stało się ciężkie i wypadło na zewnątrz. Helen z wysiłkiem pociągnęła jakąś dźwignię, z boku, od strony pływaków, dobiegł nas skrzyp, pływaki jakby się odwróciły i szybowiec zaczął hamować.

W trzcinę wjechaliśmy powoli, niczym powóz do wrót pałacu. Trzcina zaszeleściła, z trzaskiem pękał materiał na skrzydłach i kabinie, rozległo się pstryknięcie - wypadła przednia szyba, ale się nie rozbiła. I wszystko ucichło. Szybowiec stanął z dziobem na piasku, opuszczony ogon zanurzał się w wodzie.

- Koniec - oznajmiła Helen. - Wylądowaliśmy...

Nikt nic nie powiedział. Wszyscy poczuli niesamowite zmęczenie. Helen wyjęła z deski z przyrządami zapalnik, wsunęła do kieszeni - nie miała siły wziąć go na Słowo, obejrzała się słabo, mrugnęła do mnie, potem zaczęła szarpać drzwiczki.

Nie otwierały się. Chyba zaklinowała je trzcina.

- Serdecznie zapraszam przez okno - Helen nie wyglądała na zakłopotaną. Pierwsza dała nam przykład, wychodząc na czworaka na krótki, zdeformowany przy lądowaniu dziób szybowca. Za nią wyszła Luiza, podsadziłem Marka i sam wyszedłem.

Staliśmy obok nieco zdeformowanej, ale ogólnie całej maszyny. Patrzyliśmy na siebie. Przejście od rozhisteryzowanego, wypełnionego desantem Miraculous do tego sielskiego krajobrazu było zbyt gwałtowne.

- Ludzie idą - powiedziała w zadumie Luiza.

Odwróciłem się szybko, ale to były tylko dwie chłopki, chyba te, które zbierały pomarańcze na plantacji.

- Pomów z nimi, siostro - poprosiła Helen. - Zapytaj, jak mamy się stąd dostać... dokądkolwiek. Do dowolnego miasta, w którym jest stacja dyliżansów.

- Dobrze... siostro...

No proszę. Co za pojednanie!

Usiadłem na piasku, zdjąłem buty, wytrząsnąłem z nich kamyczek, który wpadł nie wiadomo kiedy. Z rozkoszą rozmasowałem stopy. Zdrętwiały, a przecież lecieliśmy niewysoko i całkiem krótko...

- Helen - Mark nie odrywał od niej wzroku. - Co miałaś na myśli? No, mówiąc o mnie i o Słowie?

- Nic szczególnego, że zebrało się nam ciekawe towarzystwo.

Mark patrzył podejrzliwie na Helen, ale z jej twarzy trudno było cokolwiek odczytać.

- Aha. Dzięki, że wzięliście siostrę Luizę. Pomogła mi, nie można jej było porzucić.

- Oczywiście, Markus.

O dziwo, ten przypływ dobroci nie onieśmielił Markusa. Chłopiec przestąpił z nogi na nogę, spojrzał na Luizę, która uczyniła znak świętego słupa nad pochylonymi chłopakami, i powiedział:

- Odejdę na chwilę, dobrze?

- Dokąd? A... oczywiście.

Mark poszedł brzegiem, skręcając za trzciną

- Żeby tylko nie uciekł - wymamrotałem.

- Nie sądzę. Dołącz do niego, jeśli się boisz.

- Wolę tu posiedzieć. Poskręcało mnie w tym szybowcu.

- Niewygodne siedzenia - przyznała Helen, siadając obok.

- Powiedz... jesteś pewna...

- Czego?

- Tego, co powiedziałaś o Markusie? Czy on - przełknąłem ślinę, dodając sobie odwagi, - jest mesjaszem?

Nocna Wiedźma milczała.

- To tylko chłopiec - rozmyślałem na głos. - Szlachetnie urodzony, ale w sumie całkiem zwyczajny...

- Aha, właśnie poleciał w krzaki.

- Helen, ja mówię poważnie.

- Nie wiem, Ilmar. Oczywiście, na razie nie jest Zbawicielem. Ale co będzie później? Gdy Słowo w nim urośnie? Zbawiciel też początkowo był tylko człowiekiem, nie różniącym się od innych. W każdym razie na pozór.

- Ja też tak myślę - powiedziałem z ulgą. - Może stać się mesjaszem. Ale na razie to tylko chłopiec...

- A może się nie stać - oznajmiła w zadumie Helen. - Ale wiesz, najważniejsze to liczyć, że stanie się to, co najlepsze.

- Znowu bluźnisz.

- Bóg sądzi za czyny, nie za słowa.

- Już na wyspie to zrozumiałaś? I dlatego postanowiłaś go zabrać?

- Nie, Ilmar, wtedy jeszcze niczego nie zrozumiałam. Chwyciła mnie złość, gdy zobaczyłam, że szybowiec płonie, a pretorianie wysypują się na brzeg. Wiesz... postanowiłam, że nawet jeśli nie uciekniemy, to przynajmniej nie dostaną Markusa. A jeśli uda się nam uciec - to teraz już lepiej z nim. Skoro Władca zdecydował się własną wyspę brać szturmem, nikogo o tym nie uprzedzając - to nie ma co liczyć na pobłażliwość.

- No, zwłaszcza teraz.

- Szkoda każdego słowa - uśmiechnęła się posępnie Helen. - Ale atak był piękny. A gdy Markus zrzucił ścianę na pokład... bajka a nie walka. Chłopaki ocenią.

- Co takiego?

- Nie mówię, że wybaczą. Ale taki manewr zachwyciłby każdego awiatora. Bez względu na to, kto go przeprowadził: Chińczyk, Rosjanin, czy dziki Maj... Popatrz tylko, wraca!

Markus rzeczywiście szedł z powrotem. Poczułem ulgę - spodziewałem się, że cała historia powtórzy się od początku. Helen pomachała mu ręką.

- Zdjęłabyś swoje łubki - skinąłem na owinięte przedramię. - Przecież powiedziałaś, że tam nic nie ma.

- Dlaczego nic? Coś niecoś jest - Helen uśmiechnęła się. - Poza tym, mnie nie przeszkadza, a w innych wzbudza współczucie. A oto i Luiza... jednocześnie się uwinęli!

Siostra Luiza i książę Markus wracali razem. Przeorysza wyglądała na zadowoloną.

- Dobre wieści! Pięć kilometrów stąd jest trakt, gdzie można wsiąść do dowolnego przejeżdżającego dyliżansu. Chodzą często i miejsca zazwyczaj są. Trzeba minąć wioskę, tam, za laskiem...

- Dobrze. Gdybyśmy jeszcze mogli jakoś zamaskować Markusa - powiedziała w zadumie Helen.

- Nie założę sukienki! - żachnął się chłopak. - Wystarczy!

- Nie powtarza się dwa razy tego samego fortelu - zgodziłem się. - Ale to nie jest jedyny sposób. Można wstąpić do wioski... bez Markusa... kupić tam trumnę, na pewno miejscowi stolarze mają gotowe...

- W trumnie też nie pojadę.

Mark zaczął się stawiać. Może wyczuł, że nasz stosunek do niego gwałtownie się zmienił.

- Nie da rady - zgodziła się z nim Helen. - W żadnym dyliżansie nie zgodzą się przewieźć trumny. I w ogóle, za dużo kłopotu.

- Skrzynia - nie dawałem za wygraną. Ciągle miałem w pamięci rozwieszone w całym Mocarstwie plakaty. Twarz Marka jest wyrazista, łatwo ją zapamiętać...

- Czas, Ilmar. Czas. Będziemy musieli iść szybko, liniowiec już rozpala kotły, lada moment ruszy. A, nie, musi jeszcze zabrać pretorianów... no to mamy ze trzy godziny.

Westchnąłem. Miała rację. Ukrywając Marka w skrzyni, nie mielibyśmy swobody manewru.

- Dobrze. W takim razie pora przypomnieć sobie stare sztuczki.

- Jakie? - zapytał podejrzliwie Mark.

- Jak rózgą pyskowania oduczyć! - krzyknąłem. I osłupiałem. Przecież nie na małego włóczęgę krzyczę, nawet nie na księcia, tylko... tylko?

Na przyszłego mesjasza?

Ale Mark, o dziwo, przycichł i nie zadawał więcej pytań. Oglądając się na szybowiec, poszliśmy w stronę lasu.

- Może go podpalić? - zaproponowałem. - Spłonąłby szybko. Mniej śladów.

- I tak nas chłopi widzieli - machnęła ręką Helen. - Zresztą, ja nie mogę. Tak dobrze nam posłużył. To tak jakby zarżnąć starego konia bojowego... nie mogę...

To, co niepokoiło mnie najbardziej, to niezwykłość naszego towarzystwa. Załóżmy, że nadal jestem człowiekiem z artystycznej bohemy i wracam z Miraculous. Zdarza się. Helen - przecież nie wyrzuci munduru! - również mogła tam bawić. Luiza w stroju mniszki... też nic nadzwyczajnego. Mark, chłopiec może nie szlachetnie urodzony, ale z porządnej rodziny - zdarza się.

Ale nie wszyscy razem!

W ten sposób chemicy biorą najzwyklejsze pierwiastki, łączą je i powstaje taka wybuchowa mieszkanka, że daj Boże! Nasz widok zdumiałby każdego przechodnia. A jak przechodzień przyjrzy się Markowi - podniesie alarm.

Z drugiej strony nie chciałem, żebyśmy się rozdzielali. Podobne sztuczki zawsze kończą się tak samo - jednego łapią i on, z własnej woli albo torturowany, wydaje pozostałych. Tym bardziej że Helen nigdy się nie ukrywała. W pomysłowość Luizy nie wierzyłem tym bardziej.

Musieliśmy sprawić, by nasza kompania stała się zwykła, banalna, nie zwracająca uwagi. Wszystko po drodze obmyśliłem i nawet zacząłem się uśmiechać do swojego planu. Nikomu się mój pomysł nie spodoba, ale innego wyjścia nie ma.

Zatrzymaliśmy się na brzegu zagajnika, gdzie płynął mały strumyczek. Woda akurat się przyda. Obejrzałem swoją drużynę i uświadomiłem sobie, że wszyscy czekają na moją decyzję. Wprawdzie Helen była sławnym awiatorem, Mark władczym arystokratą, a Luiza niezwykle upartą mniszką, ale ja byłem tu jedynym mężczyzną...

- Otóż tak - oznajmiłem, powstrzymując się od odchrząknięcia i nadania głosowi dowódczego tonu. - Mam pewien plan. Ale najpierw obiecajcie, że się na niego zgodzicie!

- Jeśli nie w sukience i nie w trumnie... - burknął Mark.

- Obiecuję.

Helen patrzyła na mnie podejrzliwie:

- Tylko mnie z kolei nie przebieraj za mężczyznę. I nie gol do gołej skóry. I... i nie zmuszaj, żebym udawała wariatkę.

- O, świetny pomysł! - powiedziałem z tą nutką szaleństwa w głosie, z jaką Helen domagała się powtórnego podwieszenia Marka pod szybowcem. - Dobrze, nie będę.

Luiza z wyraźnym wysiłkiem próbowała wymyślić coś, na co żadną miarą nie pozwoli. Ale albo przeorysza była na wszystko gotowa, albo jej wyobraźnia spasowała. Luiza machnęła ręką i powiedziała:

- Ty wiesz lepiej, Ilmarze złodzieju...

- Dziękuję - powiedziałem serdecznie. Reakcji przeoryszy bałem się najbardziej. - W takim razie zapamiętajcie: ja i Helen jesteśmy mężem i żoną. Luiza to nasza rezydentka, daleka krewna Helen, z łaski wzięta na utrzymanie...

Helen uśmiechnęła się mściwie i szybko zgasiła uśmiech. Luiza przygryzła wargę, ale nic nie powiedziała

- A ja? - zapytał podejrzliwie Mark.

- Ty jesteś naszym synem.

Chłopiec z powątpiewaniem popatrzył na Helen.

- Głupi pomysł. Chyba że Helen urodziła mnie, jak miała trzynaście lat.

- Bardzo możliwe! - odgryzła się natychmiast Luiza za uśmieszek Helen.

Panie Boże! Czy to gniazdo żmij? Czy bez szpilek i złośliwości nie przeżyją nawet godziny?

- Stop! - krzyknąłem, zmuszając Helen do przełknięcia kąśliwej odpowiedzi. - Wystarczy! Moja żona kocha swoją cioteczkę, cioteczka ubóstwia kuzynkę. I tak macie się zachowywać! Przysięgam, że w przeciwnym razie biorę Markusa i odchodzimy we dwójkę! A wy możecie tu szczekać i gryźć się aż do przybycia pretorianów.

Mark zerknął na mnie, podszedł i demonstracyjnie wziął mnie za rękę.

Bunt został stłumiony w zarodku. Kobiety sapały, mierzyły się wzrokiem dalekim od serdeczności, ale milczały. Stłumioną złość Helen zwróciła przeciwko mnie:

- To wszystko, co wymyśliłeś? Genialne!

- Nie wszystko. Teraz urządzimy małą maskaradę. Wyjmujcie puderniczki.

Kobiety popatrzyły na siebie.

- Helen, Luizo, jeśli nie macie przy sobie kosmetyków, gdzie chcecie: na Słowie, za pazuchą, w ukrytych kieszeniach - to jestem największym głupcem w Mocarstwie.

Helen westchnęła, przymknęła oczy - sięgała do Chłodu. Przyjąłem z jej rąk ciężką torbę i skinąłem głową.

Luiza wyjmowała pudełeczka, słoiczki, tubki z licznych, acz zupełnie niewidocznych kieszeni mnisiego stroju. Zajęło jej to znacznie więcej czasu, ale w rezultacie ilościowo była lepsza od Helen.

- Znawca - rzuciła z oburzeniem Luiza, rozstając się ze swoimi bogactwami.

- Dziękuję. Kiedyś moi przyjaciele zrobili mi prezent, gdy wyszedłem po pół roku więzienia. - Zerknąłem na Marka, ale zdecydowałem, że nawet pięcioletniego chłopca dorastającego przy dworze niczym nie zaskoczysz, a co dopiero dwunastolatka. - Pod wieczór przyprowadzili do hotelowego pokoju dziewczynę... no, zupełnie nagą...

Mark zachichotał. Luiza patrzyła na mnie z niezadowoleniem.

- Dobrze jej zapłacili! - Tylko tyle znalazłem na swoje usprawiedliwienie. - To profesjonalna dziwka, bardzo doświadczona, z kościelną licencją! No wiec, gdy obudziłem się rano, ona siedziała przy oknie i malowała się.

Uważałem temat za zakończony, ale wtedy włączyła się Helen.

- Poczekaj... no nie... ale może... czy ona znała Słowo?

- Skądże.

- W takim razie... skoro z nią spałeś...

Luiza pokręciła z wyrzutem głową.

- Zawczasu schowała kosmetyki w pokoju, gdy dostała zamówienie - wyjaśniłem. - Zwróć uwagę: nie ubranie, dopiero potem jej przynieśli, lecz kosmetyki! Dobrze, dosyć tego gadania. Siostro Luizo, proszę wybaczyć podobne rozmowy... niech się siostra rozbierze.

Mark szalał z zachwytu.

- Do bielizny, nic strasznego. Damy do towarzystwa nie chodzą w mnisim worku.

- To w czym mam chodzić? - oburzyła się Luiza. - W bieliźnie? Jestem rezydentką czy tą... jak jej tam...dziwką z licencją?

- Rezydentką - uspokoiłem ją. - Ale w żałobie po zmarłym mężu. Siostro, tu chodzi o ratunek... sama rozumiecie, kogo i czego!

Luiza poddała się. Kazała tylko Markowi odejść na dwadzieścia kroków, na więcej nie pozwalał jej niepokój o niego, na mniej wstydliwość. Chłopcu maskarada sprawiała dużą radość, odszedł, głośno licząc kroki i rozciągając nogi, jakby chciał zrobić szpagat.

Byłem głęboko wdzięczny tym kościelnym dostojnikom, którzy wymyślali szaty mniszek. Gdy Luiza pozbyła się wierzchniej narzutki z kapturem i chustki, gdy z czterech spódnic została jedna, najkrótsza, w szlachetnym, szarym kolorze, gdy długą bluzę wpuściła w spódnicę...

- Jedenastu skruszonych! - wykrzyknąłem. - Helen, tylko popatrz!

Nie podzielała mojego zachwytu - niesłusznie. Zachwycałem się nie samą Luizą, lecz dziełem własnych rąk, nowym obliczem przeoryszy. Dama, wprawdzie już niemłoda, ale czarująca. Niejeden mężczyzna straciłby dla niej głowę.

- Luizo, będziesz się musiała opędzać od mężczyzn - powiedziałem z udawaną troską.

Przeorysza skrzywiła się, ale wyszło to fałszywie. Pochwyciła lusterko, zaczęła się oglądać.

- Spódnicę trzeba trochę podnieść wyżej - powiedziałem. - Prawie do kolan. A makijaż ma być skromny i niedbały, ale jaskrawy i wyzywający.

Mniszka - a może powinienem powiedzieć: była mniszka? - przyjęła do wiadomości to sprzeczne polecenie. Westchnęła tylko:

- Zupełnie zapomniałam, jak się to robi...

Akurat! Można by pomyśleć, że kosmetyki nosi ze sobą z sentymentu...

- Teraz ty, Helen - podszedłem do niej. Od razu zrozumiałem, że nie jest zadowolona z tego, co wyrabiałem z Luizą. Musiałem się uśmiechnąć, całym sobą pokazując, jak bawi mnie wysiłek przeoryszy, żeby wyglądać pociągająco.

Helen popatrzyła na mnie podejrzliwie, ale trochę się uspokoiła.

- Po pierwsze ręka - poleciłem. - Zdejmuj opaskę. Albo daj mnie...

- Poczekaj - westchnęła Helen. Przesunęła ręką nad opaską i łubki się rozpadły. Za to w „złamanym” ręku błysnęła stal.

- Boże wszechmogący... chodziłaś z tym przez cały czas? - Byłem przerażony. W jednej chwili stanęły mi przed oczami najbardziej nieodpowiednie momenty, w których łubki mogły się rozpaść, a cienka jak szydło klinga przebić coś cennego.

- Opaska nie zdejmowała się tak łatwo, jak ci się wydaje. Potrzebny jest nawyk.

Doprawdy, nie sposób zarzucić Helen braku przezorności. Tak ukrytą broń wyjmuje się znacznie szybciej niż z Chłodu... A zabić nią... Zrobiło mi się gorzej. Chyba wiedziałem, dla kogo przeznaczona była ta klinga.

- Ilmar, nie wracajmy do przeszłości - poprosiła Helen cicho.

- Dobrze. Nóż!

Pokornie podała mi broń. To był sztylet. Trójgraniaste ostrze wykonano z doskonałej stali, ale ciężko było nim ciąć. Musiałem wyjąć swój kindżał.

- Ilmar, co zrobić z włosami? - zapytała Luiza. Obejrzałem się na mniszkę. Byłą mniszkę... włosy miała zwinięte w nieładny koczek, nadający się do tego, aby ukrywać go pod chustką.

- Ułóż w modną fryzurę... nie, według starej mody. Ułóż tak, jak nosiłaś w świeckim życiu.

Luiza popatrzyła na Marka, który smętnie dłubał nogą w ziemi. W naszą stronę chłopiec nie patrzył.

- Markus! Chodź tutaj, pomożesz mi!

Chyba tak wysoko urodzonego pazia nie miała jeszcze żadna, nawet największa lwica salonowa. Zostawiłem Marka, uradowanego zakończeniem zsyłki, żeby pomagał Luizie. Znowu odwróciłem się do Helen. Wykrzywiłem się w zbójeckim uśmiechu, uniosłem kindżał... westchnąłem i zapytałem:

- Helen, czy pozwolisz...

- Rób, co uważasz za słuszne - powiedziała twardo, choć z lekkim niepokojem.

Wziąłem do ręki naszywki awiatora na krótkim rękawie kostiumu - lecący orzeł z mieczem w szponach...

I odprułem.

Helen krzyknęła, jakbym odcinał jej kawałek ciała, aż Mark i Luiza się odwrócili. Odpruć oficerowi dystynkcje - wstyd i hańba. Tylko wojenny trybunał może coś podobnego uczynić. W oczach Helen zapłonęła wściekłość.

- Tylko mnie nie zabij swoim zapalnikiem - powiedziałem. - Helen, zrozum, nie możesz wyglądać na awiatora...

- A na kogo? Na zdegradowanego awiatora?

- Na kobietę w stroju awiatora! W ubraniu podobnego kroju. Tak się teraz chodzi, półwojskowe stroje są w modzie! Szczególnie na zabawach.

Mówiąc to, odsuwałem się od Helen, przygotowany, że wyciągnie z Chłodu kulomiot albo elektryczny zapalnik. Dobrze, że poprosiłem, aby zdjęła opaskę, bo sztylet byłby teraz nie w moim ręku, lecz w moim boku...

Uspokoiła się. Zerknęła na ramię.

- Dawaj dalej...

- Naprawdę pozwalasz? - zapytałem ostrożnie.

- I tak już zasłużyłam na dwanaście trybunałów. Wykonujesz wyrok, który i tak by zapadł. Pracuj, złodzieju! Nie ma czasu!

Przerabiając mundur awiatora w fantazyjny ubiór młodej, postrzelonej damulki, czułem się niezbyt pewnie. Ale Helen znosiła to ze spokojem, nawet dawała rady. I gdy po kwadransie skończyłem - rezultat przeszedł wszelkie oczekiwania.

Jaki awiator? Jaka bohaterka karpackiej wojny?

Żoneczka dobrze prosperującego kupca albo szlachetki. Amatorka bali, siląca się na ekstrawagancki wygląd, z braku prawdziwego majątku i gustu. Tej akurat nieźle wyszło...

- Doskonale - powiedziałem, chowając kindżał. - Od razu widać, że nic groźniejszego od wałka w ręku nie trzymałaś. Konno jeździsz tylko bokiem, boisz się statków, nie mówiąc o szybowcach...

- Zadowolony? - zapytała zjadliwie Helen.

- Oczywiście. Teraz moja kolej.

Nieznany rzeźbiarz przestał istnieć. Zostawiłem sobie koszulę i spodnie, resztę garderoby rzuciłem w krzaki, ku radości jakiegoś nieznanego mi włóczęgi. Musiałem jakoś ukryć kulomiot pod koszulą, ale nawet to się udało. Nad swoją twarzą odrobinę popracowałam kosmetykami - kryjąc cienie pod oczami i zmarszczkę na czole.

- Ale wyglądamy... jakbyśmy wyszli na spacer - zauważyła Helen.

- O to właśnie chodziło. Teraz zajmiemy się Markusem.

Chłopiec, który skończył już pomagać Luizie, popatrzył na mnie czujnie.

- Twój pomysł z przebraniem był dobry - powiedziałem. - Nie bój się, nie będziemy tego powtarzać. Co w pierwszej kolejności zwróci uwagę strażnika... albo uważnego człowieka, pragnącego rozpoznać zbiega? Pamiętaj, że ów człowiek cię nie zna.

- Płeć - powiedział posępnie Mark.

- Oczywiście. Umysł łowcy nagród działa jak sito. On może nie zdawać sobie z tego sprawy, ale połowę od razu odsiewa z powodu innej płci. A później? Wpatrywanie się w rysy twarzy to niełatwe zajęcie.

- Wiek? - podsunął niepewnie Mark.

- Tak jest.

- Nie możesz sprawić, żebym był starszy albo młodszy!

- Nie mogę. Ale mogę sprawić, że będziesz wyglądał na młodszego, niż jesteś... zdejmuj spodnie i koszulę. Helen, Luizo, zajmijcie się jego ubraniem. Spodnie mają być krótkie, koszula - z koronkami. Weźcie te, które odprułem od munduru.

Kobiety popatrzyły na siebie.

- I to pomoże? - zapytała sceptycznie Helen.

- Nie tylko to, Markus!

Chłopiec pokornie poszedł ze mną do strumienia. Zanurzyłem jego głowę w wodzie, rozczochrałem mokre włosy. Wprawdzie nie dało się zawinąć ślicznych loczków, ale chłopak włosy miał miękkie, coś niecoś powinno się udać.

- Mam prawie trzynaście lat - prychnął Mark. - Będę głupio wyglądał w krótkich spodenkach!

- Nawet teraz wyglądasz na półtora roku mniej - oznajmiłem bezlitośnie. - A będziesz wyglądał na dziesięć.

- Co?

- Zaufaj mi.

Dlaczego nigdy nie można wykrzesać z ludzi odrobiny wdzięczności? Tworzyłem właśnie arcydzieło charakteryzacji, a Mark siedział z tak zbolałą miną, jakby wpadł w łapy dzikusów i czekał na tortury.

- Malarz, którego sztych ozdabia każdą prawie ścianę, nieco ci pochlebił - powiedziałem przeglądając kosmetyki. - Twarz oddał wiernie, nie było potrzeby kłamać. Ale zrobił szersze ramiona, bardziej władczy podbródek... Narysował cię tak, jakbyś był starszy... To dobrze. Wszyscy będą szukać mocnego nastolatka. A zobaczą małego chłopczyka...

Tusz. Cienie. Kredka.

Mark i tak miał duże oczy, a ja jeszcze pokreśliłem tę cechę. Z tyłu Luiza i Helen przeklinając mnie, moje szalone pomysły, dziecięce fasony i dzieci w ogóle oraz brak narzędzi krawieckich, przerabiały ubranie księcia.

Pomadka. Krem tonujący. Puder.

Nie miałem zamiaru wymalować Marka jak komedianta czy klauna w cyrku, tylko nieco podkreślić dziecięce rysy, wydobyć resztki dzieciństwa, nadal żyjące w jego twarzy. To było najtrudniejsze - w końcu nie jestem zawodowym charakteryzatorem, tylko amatorem. Ech, gdyby tu była gruba Julia z Wenecji! Albo Beetle Juice z Hamburga! To był mistrz nad mistrze! Słynny i wśród przestępców, i wśród znamienitych dam. Gdy raz do roku zjeżdżają się w Hamburgu wszyscy jarmarczni zapaśnicy, aby w uczciwej walce wyłonić prawdziwego zwycięzcę, też się bez niego nie obejdzie. Wyzywający makijaż nie jest zapaśnikowi potrzebny, ale podkreślenie rysów twarzy - tak, żeby z trybun było lepiej widać - to się zawsze przydaje.

Zacząłem opowiadać Markowi o turniejach w Hamburgu, żeby choć na chwilę oderwać jego myśli od moich poczynań. Pomogło. Mark, jak każde dziecko, lubił podobne opowieści.

- I tam wyłaniają prawdziwego zwycięzcę? Tego, który rzeczywiście jest najsilniejszy?

- Oczywiście, że nie. Turnieje nigdy nie pokazują prawdziwej siły. W Hamburgu występują ci zapaśnicy, którzy nie mają prawdziwej siły, ale cieszą się uznaniem publiczności. Takie właśnie jest życie, śmiesznie byłoby szukać w nim prawdziwej prawdy.

- To co robić?

- Żyć. Czas wszystko pokaże. Odwróć się.

Wysmarowałem dłonie brylantyną i jeszcze raz przejechałem po włosach Marka.

Cofnąłem się o krok, zadowolony z efektu.

- Nie nadymaj policzków, Mark... Helen, Luiza, popatrzcie!

Kobiety przerwały dyskusję, która pewnie za chwilę przemieniłaby się w kłótnię. Popatrzyły na Marka.

- No i jak?

- A nie możesz go ucharakteryzować na niemowlaka? - spytała poważnie Helen. - Dziesięć lat, nie więcej! Wspaniale!

Obie kobiety zachowywały się tak, jakbym to nie wygląd chłopcu lekko zmienił, tylko dokonał prawdziwego odmłodzenia. Helen kontynuowała przesłuchanie:

- Dorosłych też tak umiesz zmieniać?

- Oczywiście. Właśnie z dorosłymi zazwyczaj pracowałem... każdy dobry złodziej powinien umieć zmieniać wygląd...

Zamilkłem. W ich oczach pojawił się niezdrowy błysk.

- Kobiety też tak można przeobrazić?

- Tak.

- A ile lat można odjąć? I jak się to robi? - włączyła się Luiza.

- No, najważniejsza rzecz to wypatrzyć dziecięce rysy, od nich iść. I żeby nie wpaść w karykaturę - skoczyłem do Marka i złapałem za już podniesioną rękę - chciał przygładzić włosy. - Nie waż się! Zapomnij, że masz głowę!

- Ilmar, a... - Luiza nie mogła się uspokoić. Wreszcie zrozumiałem, o co chodzi.

Wysoko urodzone damy nie umiały sobie poprawić twarzy, nie umiały tego, co umie pierwsza lepsza miejska dziwka!

- Potem, dobrze? Już i tak straciliśmy godzinę!

- A jeśli nas złapią? - wykrzyknęła Luiza. - Nie zdążysz opowiedzieć!

- Jak nas złapią, to dla kogo się będziecie malować? Dla kata.

Nawet ten argument zadziałał słabo. Kobiety jednak zamilkły, skończyły przerabiać ubranie Marka i wkrótce niezadowolony chłopiec je włożył.

- Pięknie - podsumowałem. - Oto mamy rodzinę z warstwy średniej: rodziców, synka, wprawdzie wysokiego, ale o niewinnej buźce niemowlaka, a także starzejącą się damę do towarzystwa.

Co za brak wdzięczności! Cała trójka popatrzyła na mnie z takim oburzeniem...

- Chodźmy, trzeba się śpieszyć - dorzuciłem szybko.

Wyszliśmy spod osłony drzew, zaczęliśmy iść brzegiem lasu. Po drodze przyglądałem się swoim towarzyszkom i chłopcu, próbując znaleźć słabe miejsca maskarady. Chyba nie było nic podejrzanego. Żeby jeszcze wymyślić, jak je pogodzić...

Popatrzyłem na niebo. I od razu znalazłem bezpieczny temat do rozmowy.

- Helen, popatrz, jaki ptak! Leci wysoko jak szybowiec!

Helen podniosła głowę, zrobiła jeszcze dwa kroki i zamarła:

- To nie ptak, głupcze! To właśnie szybowiec!

- Z liniowca? - wykrztusiłem.

- Nie, to falcon, on nie staruje z pokładu. Nie wiem. Może z wyspy? Albo z brzegu, w pobliżu są trzy pasy...

Szybowiec krążył w niebie, wysoko, wysoko, biały punkt z wielkimi skrzydłami. Teraz, gdy się lepiej przyjrzałem, zrozumiałem, że na ptaka jest zbyt duży.

- Pogoń?

- Nie wiem. Był w niebie, jak wyszliśmy z lasu?

- Nie patrzyłem.

- Ja też nie...

Nieznany nam awiator chyba nie miał zamiaru się zniżać. Zataczał ogromne kręgi, jak jastrząb wypatrujący zdobyczy.

Nie spodobało mi się to porównanie.

- Dobrze idzie - powiedziała Helen z zachwytem i zawiścią. - Nie wiem... zbyt wysoko, żeby poznać styl. Ale jest coś znajomego...

- Wracamy do lasu?

- Zabłądzimy. Idziemy dalej, tak jak szliśmy. Z tej wysokości twarzy nie rozpozna.

Szliśmy dalej. Po chwili Helen dodała:

- Chociaż wcale nie musi oglądać twarzy. Każda grupa złożona z czterech osób będzie podejrzana. Ja bym właśnie tak szukała!

Przed nami pokazała się wioska, za którą ciągnął się trakt. A szybowiec nadal krążył. Przyspieszyliśmy kroku.

Epilog tomu pierwszego,

w którym spotykamy wroga i zdobywamy przyjaciela

Wieś była mała, a w środku dnia - zupełnie pusta. Kilku siedzących przed domami starców odprowadziło nas ciekawymi spojrzeniami, a jakaś dziewczynka na naszą prośbę przyniosła z domu świeże mleko. Helen zapłaciła i po kolei napiliśmy się z dzbana.

Na razie nasz nowy wygląd nie budził podejrzeń. Nawet smętnie znudzona mina Markusa, który był zmuszony iść, trzymając za rękę damę do towarzystwa, nie psuła wrażenia. Przeciwnie! Gdy kilka razy bez efektu próbował wyrwać rękę, uśmiechnąłem się zadowolony. Wszystko w porządku. Dziecięce kaprysy...

Nieznany szybowiec nadal krążył po niebie i już nawet przywykliśmy do tego widoku. Chyba rzeczywiście był tu z naszego powodu. Ale z takiej wysokości awiator nie mógł nas dojrzeć.

Droga biegła obok wsi. Nie było żadnego przystanku, ale ja nieomylnie prowadziłem wszystkich do małej grupy drzew na poboczu. Pewnie właśnie tu wszyscy stają, żeby zatrzymać dyliżans - cień i strumień obok.

- Dokąd jedziemy? Do Sorrento nie warto... - rozmyślała na głos Helen.

Skinąłem głową. Z Sorrento chodził prom do Miraculous. Gdybym był sam z Helen, ukrywanie się pod nosem Straży miałoby sens. Ale z Markiem i Luizą, którą znają tam pewnie wszyscy mnisi...

- Czyli w drugą stronę. Do Rzymu.

- Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu. - Luiza wygłosiła ten banał i zajaśniała.

Ze znużeniem pojąłem, dlaczego nie osiągnęła niczego w świecie, a na łonie Kościoła była na swoim miejscu. Święci bracia i siostry uwielbiają wygłaszać wyświechtane frazesy. I żeby choć któryś z nich pomyślał, że gdy Zbawiciel przyniósł wiarę, ona nie była omszała. Pewnie dlatego wolę modlić się sam, bez pośrednictwa Kościoła. Jeśli jest zbyt dużo pośredników, to modlitwa traci sens...

- Dyliżans! - krzyknął dźwięcznie Mark. - Dyliżans!

Zaczął podskakiwać na jednej nodze i pokazywać palcem w dal. Byłem wstrząśnięty, Helen chyba też. Mark przestał się wygłupiać i poważnie zapytał:

- Przesadzam?

- Tak - przyznałem. - Nie masz pięciu lat, tylko dziesięć. I chcesz wyglądać na dorosłego.

Dyliżans był ogromny, zaprzężony w ósemkę koni. Istny potwór na kołach! To mnie zaniepokoiło - taki elegancki powóz może się nie zatrzymać dla przypadkowych wędrowców. Zresztą, takie machiny wyruszają w drogę, gdy są zupełnie załadowane. W dyliżansie był cały rząd drzwi - oddzielny przedział dla pasażerów pierwszej klasy.

W sam raz dla nas.

Woźniców było dwóch. Na nasz widok zamienili parę słów i dyliżans zaczął hamować. Wyszedłem do przodu, damy i chłopiec czekali. Ech, Helen przydałby się teraz wachlarz a Luizie parasolka...

- Dzień dobry! - powitałem woźniców. - Nie wzięlibyście pasażerów?

Woźnice byli młodzi, opaleni i czarnowłosi. Jeden z ciekawością patrzył na Helen, drugi zaczął ze mną rozmowę.

- Są tylko miejsca w pierwszej klasie. Dwadzieścia marek do Rzymu.

Zrobiłem oburzoną minę - dla przeciętnego kupca była to spora suma.

- Z Sorrento zapłacilibyście trzydzieści - dodał woźnica, bardzo możliwie, że uczciwie. - A na inne dyliżanse się dzisiaj nie doczekacie. Ledwie wyjechaliśmy, zamknęli miasto. Kogoś szukają.

Jacy szybcy! Widocznie z liniowca wysłali parowy kuter na brzeg i wzięli prefekta za gardło.

- Och, ale...no cóż, jeśli nie ma innego wyjścia... - zerknąłem na dach dyliżansu, tam rzeczywiście było dużo ludzi. Przeważnie chłopi, jakieś smagłe dziewczęta, smętnie sterczała głowa urzędnika w twardym czarnym kapeluszu. - Nocować tutaj?...

Obejrzałem się na wioskę i skrzywiłem.

- Decydujcie szybko, senior - woźnica zalśnił białym uśmiechem. - Nie możemy czekać bez końca.

- Chodźcie! - machnąłem rękę do kobiet i Markusa. Wygrzebałem z kieszeni pieniądze - w sam raz. Woźnica, nie kryjąc się, sprawdził pierścieniem magnetycznym, czy moje marki nie są fałszywe i wskazał najbliższe drzwi. Wszedłem pierwszy, podałem rękę Helen, pochwyciłem podanego przez Luizę Marka... tak, ważył odpowiednio do dwunastu lat: dobrze, że przeorysza to silna kobieta.

- Za to będzie co wspominać - pocieszył mnie woźnica, chowając pieniądze do kieszeni. - W pierwszej klasie, niczym arystokraci! Resory nowe, obręcze kauczukowe, sami się przekonacie, - nie czuć jazdy! Sami hrabiowie tak jeżdżą...

Ech, żebyś ty wiedział, przyjacielu, z kim rozmawiasz...

Przedział okazał się wygodny i przytulny, jak wszystkie przedziały pierwszej klasy, w których nie raz jeździłem. Oczywiście bez porównania do karety biskupa, ale i tak sympatycznie.

Dwie miękkie skórzane kanapy, obie rozkładane. Pomiędzy nimi wąski składany stolik. Na ścianach dzbany z papierowymi kwiatami. Postukałem w ściankę - dość gruba. Można śmiało rozmawiać.

- Bardzo milutko - powiedziała powściągliwie Luiza, chcąc usiąść. W tym momencie woźnica strzelił z bata, dyliżans szarpnęło, a ona z piskiem poleciała na podłogę. Helen jakoś się utrzymała. Ja i Mark przezornie siedliśmy tyłem do kierunku jazdy.

- W samą porę - odezwała się Helen, pomagając Luizie wstać. - Dobrze słyszałam? Woźnica powiedział, że zamknęli miasto?

- To już chyba tradycja.

- Zdumiewające, że nie wzbudzamy podejrzeń. Bez bagażu, żadnych kurortów w pobliżu...

- Helen, te dwadzieścia stalowych monet poszło prosto do kieszeni woźnicy. W takich wypadkach wszelkie wątpliwości ulatniają się błyskawicznie. Możemy jechać spokojnie. Pytanie tylko - dokąd?

Wzruszyła ramionami. Przylgnęła do okna, wpatrując się w niebo.

- Szukasz szybowca?

- Tak. Nie widać. I tak długo się trzymał, mistrz prowadził...

- W takim razie proponuję rozwiązać najważniejszą kwestię. Dokąd jedziemy? Zapłaciłem za drogę do Rzymu, ale czy warto pojawiać się w świętym miejscu - nie jestem pewien.

- Ja też nie - zgodziła się Helen.

Luiza, która zdążyła ochłonąć po upadku, energicznie pokręciła głową.

- Urbis już dawno utracił prawdziwą świętość, stając się jedynie symbolem wiary. Nie!

- Jednogłośnie... - zacząłem. - Wybacz, Mark. Twoje zdanie?

Mark zawahał się:

- Nie wiem. Rzadko wyjeżdżałem z Wersalu...

- A jednak?

- Lepiej nie jechać do Rzymu.

- Jednogłośnie - powtórzyłem. - Wysiądziemy gdzieś po drodze, na jakimś rozwidleniu.

- Neapol - zaproponowała Helen.

- Całkiem nieźle - skinąłem głową. - Mają tam pas dla szybowców?

- Kto mnie teraz puści do szybowca...

- Porwiemy.

W oczach Helen błysnął płomień. Odcięcie od nieba było dla niej straszniejsze niż gniew Domu i Kościoła.

- Można by...

- Ale to kwestie drugorzędne - ochłodziłem jej zapędy. - Pytanie brzmi: gdzie w ogóle chcemy się ukrywać? Stawki są zbyt wysokie, żeby zostać w Mocarstwie. Markus! Powiedz, gdy uciekałeś z Wersalu, miałeś konkretny plan?

- Chciałem wyjechać jak najdalej, urządzić się w jakiejś gildii jako uczeń, a później wstąpić na uniwersytet - odparł natychmiast.

- O Boże - pokręciłem głową. - Święta naiwności! Miliony dzieci w Europie pragną tego samego. Synowie chłopów, rzemieślników, zwykłych mieszczan... Myślałeś, że tobie się uda?

- Ja jestem mądrzejszy - odparł krótko Mark.

Ugryzłem się w język i skinąłem głową.

- Tak. Pewnie masz rację. Ten plan mógłby się powieść, gdyby nie było takiej obławy. Gdybyś był sam. A teraz nie jesteś sam i chcesz tego czy nie, jesteśmy bardzo mocno związani.

Chłopiec skinął głową.

- Helen?

- Proponuję wyjechać do Chin - odpowiedziała Helen. - To daleko. Tam może być praca... dla mnie. I Mocarstwo nigdy nie zacznie wojny z Chinami - nie chciałabym znaleźć się po stronie wroga.

- Niezły pomysł, ale... byłaś tam kiedyś?

- Nie.

- A ja byłem. To mądry naród. Wielki. Ale żyją według swoich zasad i obcemu człowiekowi bardzo trudno je przyjąć. Poza tym będziemy się bardzo wyróżniać, tu już żadna maskarada nie pomoże. Gdy do Chin dojdą słuchy o tym, co się stało - a dojdą na pewno - od razu nas pojmają. Wiem, że awiatorów uczyli wytrzymywać ból, ale w rękach chińskich mistrzów nawet posąg przemówi.

Helen milczała. Odwróciłem się do Luizy.

- Siostro przeoryszo?

- Myślę, że powinniśmy zaszyć się w głuszy... ale nie opuszczać Mocarstwa. - Luiza mówiła bardzo niepewnie. - Mimo wszystko tutaj najłatwiej nam się ukryć, prawda?...

Skinąłem głową. Rzeczywiście tak było.

- A co ty proponujesz, Ilmar? - zapytała gwałtownie Helen. - Jestem pewna, że masz gotowy plan.

- Oczywiście, Proponuję albo uciec do Rosji...

- Tak samo niebezpiecznie - zareagowała natychmiast Helen. - Rosyjski wywiad na pewno jest od dawna zorientowany w sytuacji. A ich oprawcy są bardzo utalentowani - to u nich tradycja. Wytrząsną z nas, wytrząsną z Marka. Znasz ich ulubione tortury? Syberyjski walonek - gdy nogi owijają ci szmatą, maczają w lodowatej wodzie i wystawiają na mróz; chan-dzwon, kiedy wsadzają cię pod wielki dzwon i zaczynają w niego nierytmicznie uderzać; jeżowe rękawice, chanowe siodło, właź do maszyny, brzózka...

Mark drgnął. Mnie też zrobiło się nieswojo. Zresztą wymieniłem Rosję tylko dlatego, żeby Helen miała co odrzucić.

- Dobrze, daruj sobie szczegóły, przekonałaś mnie. W takim razie pozostają kolonie.

- A to niezła myśl - skinęła Helen. - Jakie? Zachodnie Indie? Amazonia, Indie?

- Nie wiem. Musisz sama zdecydować. Nigdzie nie byłem.

- Problem nie w tym, jak dostać się miasta portowego - zastanawiała się Helen - tylko jak wsiąść na statek. Dom nie mógł zerwać wszystkich kontaktów - to już byłaby ostateczność. Ale kontrole w portach są pewnie takie... makijaż nam nie pomoże.

- Szkoda, że szybowce nie latają przez ocean.

Helen zaśmiała się gorzko.

- Jedziemy zatem do najbliższego portu - postanowiłem. - Nie, nie do najbliższego. Wystarczy Marsylia albo Nantes. Galowie to naród leniwy... i chciwy. Może uda się oszukać Straż.

- To wszystko? - oburzyła się Helen. - Sądzisz, że wszystko już omówiliśmy? Ilmar!

- Po pierwsze, nie ma właściwie czego omawiać. Nie wiemy, jakie kroki zrobił Dom. Jakie będą kontrole, jak nasilą się poszukiwania... Po drugie... lepiej nic na zapas nie ustalać.

- Dlaczego?

- Jeśli któreś z nas... wyłączając może Markusa... wpadnie w ręce straży - pozostali muszą uciekać. I lepiej, żeby złapany nie wiedział, dokąd uciekają. Wiesz, jakich mamy zdolnych katów? Brzózka i syberyjski walonek na pewno są straszne. A biała róża, czerwona róża, wenecjański grill, skrucha, miłość i krew?

Luiza złożyła ręce, zaczęła się modlić.

- Ty... Ty to wszystko przeżyłeś? - spytała stropiona Helen.

- Bóg uchował. Trzech takich tortur nikt nie przeżyje! A mówić zaczynasz po pierwszej, możesz mi wierzyć. Gdy wysyłali mnie na Smutne Wyspy... wszystko powiedziałem... no, prawie wszystko. Już po skrusze. A przecież nawet nie kaleczą ciała, nie zostawiają śladów. Tylko ból - taki, że przed oczami pojawia się czerwona płachta...

- Świat jest okrutny - powiedział cicho Mark. - Ilmar, ja słyszałem o tych wszystkich torturach jeszcze w Wersalu... tylko nie wiem, co to takiego.

- Lepiej, żebyś się nigdy nie dowiedział - objąłem Marka. - Sam byś ich błagał, żeby pozwolili ci wymówić Słowo i oddać świętą księgę...

- Nie! - krzyknął oburzony Mark.

- Tak. Nie wiesz, co znaczy prawdziwy ból.

Zapadła cisza, napięta, przeciągająca się cisza.

Kto tu znał ból, tortury i poniżenia?

Tylko ja.

Nawet słynne hartowanie awiatorów, któremu ich jeszcze w szkole poddają... wszystko to głupstwo. Jedna sprawa, gdy idziesz na to sam, gdy wiesz, że będą sprawdzać twoją dzielność, uczyć bólu... to zupełnie co innego, - gdy siedzisz w kamiennej ciemnicy i żadnego światełka, żadnej nadziei...

- Boje się - powiedział Mark. - Jeśli Władca... jeśli on pozna Prawdziwe Słowo...

Milczeliśmy, bojąc się powstrzymać ten przypływ szczerości.

- Kiedyś z nim rozmawiałem - powiedział Mark, patrząc w podłogę. - Ze trzy lata temu. Wtedy Władca powiedział, że byłbym dobrym księciem - prawdziwym. Gdybym tylko miał w sobie więcej okrucieństwa, a nie łagodności... jak mama.

Nie uważałem go ani za przesadnie łagodnego, ani za niedostatecznie okrutnego. Ale skąd miałbym znać miarki Domu?

- Nawet się starałem, już potem. Ale nie o to chodzi. Wtedy... Władca pokazał mi Słowo. Swoje. Wyjął kindżał... ten, który masz teraz ty, Ilmar. Podarował mi go, a potem nagle wziął mnie...

Mark zamilkł. Było mu nieprzyjemnie, i ja to rozumiałem.

- ...wziął mnie za kołnierz, podniósł i powiedział: „Gdybyż moje Słowo było Prawdziwym, Pierwotnym Słowem! Cały świat trzymałbym w garści, jak teraz ciebie, mały”.

- Nieprzyjemne - powiedziałem ostrożnie.

- Nie o to chodzi - odpowiedział Mark. - Podniósł mnie tylko na sekundę. Władca... Władca jest słaby.

Chłopak uśmiechnął się.

Zrobiło mi się nieprzyjemnie od tego uśmiechu. Jeśli będę miał dzieci, nigdy nie podniosę żadnego za kark. Skoro tak reagują...

- Potem to sobie przypomniałem, gdy znalazłem księgę. No i...

- Jasne - powiedziałem. - Dobrze, Mark. Ja cię rozumiem.

Dyliżans jechał szybko i prawie nie trzęsło. Można by pomyśleć - rozkoszuj się drogą! W pierwszej klasie, znowu wyrwawszy się z łap pretorianów! A my siedzieliśmy jak na własnej stypie.

- Kościół boi się tego samego. Tak, Ilmar? - zapytała Helen.

- Chyba tak. Ale Kościół nie jest jednolity. Jedni chcą wykończyć Markusa razem z jego Słowem, inni - użyć Słowa według własnego uznania.

- I kto chce mnie zabić? - zapytał ostro Mark.

- Słudzy Zbawiciela - powiedziałem z wysiłkiem. Spojrzałem na Luizę, skinęła głową:

- Kiedyś myślałam, że to prawdziwe nieszczęście - że jedni bardziej czczą Siostrę a inni Zbawiciela. Bóg jest przecież jeden, dlaczego zwracać się do niego w różny sposób? Ale gdy porzuciłam świeckie życie... każdy sam decyduje, przez kogo chce słać błagania. Każdy sam decyduje, co dla niego ważniejsze - prawda, która przyszła od Boga, czy prawda zwrócona ku Bogu... Dobra twardość czy surowa łagodność. Tak już się złożyło. To pewnie wynika z natury człowieka. Nie na darmo Pan podzielił nas na kobiety i mężczyzn, prawda? Tylko... okazało się, że służenie Zbawicielowi jest trudniejsze. Przez cały czas wzywać do dobra, żądać dobra, wybijać dobro... czy słaba dusza może to wytrzymać? Stąd właśnie stosy, stąd krucjaty...

Luiza zamilkła, patrząc na nas z przestrachem. Amy milczeliśmy, wpatrując się w nią, i w naszych spojrzeniach było zakłopotanie. Każdy już zrozumiał - Helen dawno temu, Mark później, ja całkiem niedawno, co prezentuje sobą przeorysza Luiza, była baronowa.

Szczerze mówiąc, nie była zbyt błyskotliwa.

I usłyszeć z jej ust coś odkrywczego i - na pierwszy rzut oka - słusznego, było dziwne.

- Powiedziałam coś głupiego? - spytała Luiza półgłosem. Pewność siebie, która tak udatnie zastępowała jej bystrość umysłu, po raz pierwszy nie wystarczyła.

- Nie - tak samo półgłosem odpowiedziała Helen. - O to właśnie chodzi, że nie...

Teraz wszystko zależało od Luizy. Nie wytrzymam kolejnej kłótni!

Przeorysza zaśmiała się. Schowała twarz w dłoniach i kołysząc się, odwróciła od nas.

- Więc tak... więc okazuje się, że tak przykuwa się uwagę ludzi. Raz na sto lat powiedzieć coś mądrego?

Ani ja, ani Helen nie zaryzykowaliśmy odpowiedzi. Zrobił to za nas Mark:

- Całkiem nieźle ci wyszło.

Jego słowa rozładowały napięcie. Śmiech, który lada moment mógł przerodzić się w krzyk złości albo histerię - ucichł. Luiza westchnęła.

- Dobrze. Powiedziałam, co myślałam. Bracia w Zbawicielu cię zabiją, Markus, żeby nie dopuścić do świętokradztwa, żeby pogrzebać Prawdziwe Słowo na zawsze. Słowo należy wyłącznie do Zbawiciela, nie do ludzi. A bracia w Siostrze... im też lepiej nie wpadać w ręce. Kościół ma swoją władzę, swoją drogę. Nie warto dawać mu Słowa, na którym są wszystkie bogactwa świata.

- Masz rację, Siostro - powiedziała Helen. - Ale co my mamy zrobić? Ukrywać się przez całe życie, wędrować po dzikich ziemiach?

- To jedyne wyjście - oznajmiła twardo Luiza. Odniosłem wrażenie, że Helen się z nią nie zgadza, ale nic nie powiedziała.

Rozmowa ucichła sama z siebie. Przez jakiś czas siedzieliśmy w milczeniu, potem Mark zaczął się kręcić, położył się na kanapie i przysnął. Helen poszła za jego przykładem. Ja i Luiza trzymaliśmy się najdłużej, wyglądając przez okno, dopóki nie dotarł do mnie bezsens czuwania. Jeśli nawet zauważymy jakieś niebezpieczeństwo, to i tak będzie za późno na reakcję. Nawet z patrolem straży na drodze sobie nie poradzimy. Zresztą, jeśli dyliżans zacznie hamować, to i tak się obudzę.

Uspokojony tą myślą, położyłem się obok Markusa i niemal od razu zasnąłem. Luiza nadal siedziała - wyprostowana, surowa, skupiona.

Czy Zbawiciel miał w dzieciństwie taką opiekunkę?

Jeśli podróżujesz, szybko przyzwyczajasz się do spania w drodze. Na chłopskim wozie, w wątłym czółnie, w siodle. Jeśli często podróżujesz, to czasem nawet maszerując, śpisz mocniej niż w łóżku.

Na miękkiej kanapie, na równej drodze, w powozie z porządnymi resorami - woźnica nie kłamał - spało się jak na piernatach. Usypiające kołysanie dyliżansu, stukot kopyt... Może ci się coś przyśni - sny o domu to największa radość dla wędrowca.

Ale mnie przyśnił się koszmar.

Śniło mi się piekło.

Lodowata pustynia, bez końca i granic. Ciemne niebo bez gwiazd, z którego płynie słabe, szare światło. Zimno. Nie ma wiatru, nie ma nic, jakbym wzleciał na tę wysokość, o której mówiła Helen.

A przede mną słup. Drewniany siup, pokryty igiełkami szronu.

A na nim człowiek - przywiązany do słupa, ze związanymi z tyłu rękami. Skóra pokryta kruszynkami lodu, głowa uniesiona, jakby próbował po raz ostatni spojrzeć w niebo.

W puste, szare, wyblakłe niebo...

Zajęczałem, krzyknąłem ze strachu, chcąc zasłonić twarz rękami, wydrapać sobie oczy, żeby tylko nie wiedzieć, nie śmieć widzieć...

Obudziłem się.

Mój krzyk nie był głośniejszy od pisku myszy. Zobaczyłem przed sobą twarz Luizy. Czuwała, ale chyba tylko dlatego, że ja uniosłem głowę.

- Obudziłeś się, Ilmar?

Nie miałem siły odpowiedzieć. W milczeniu odsunąłem Markusa, który przez sen przytulił się do mojej piersi. Usiadłem.

- Koszmar? - domyśliła się Luiza.

Za oknami - ciemność, rzadkie światełka dalekich wsi. Przespałem cały dzień... w dyliżansie był ten sam szary mrok co w moim śnie.

- Zapal światło... - wykrztusiłem. - Światło...

Luiza pospiesznie wstała. Na ścianie była zamocowana malutka podróżna lampa, na półeczce obok leżały zapałki. Przeorysza zręcznie przejechała zapałką po półce, zapaliła knot. Światło rozpływało się tak samo leniwie jak w koszmarze. Może nadal śpię?

Spojrzałem na Marka - obudziły go moje ruchy.

- Uszczypnij mnie - poprosiłem.

- Z przyjemnością.

Z trudem udało mi się powstrzymać krzyk, za to poczułem ulgę.

- Co to, skrucha? Czy byłeś ciekaw, co czułem w szybowcu?

Pozostawiłem jego ironię bez odpowiedzi. Zerknąłem w okno - żadnego światełka - i zapytałem:

- Luiza, czy jechaliśmy przez cały czas?

- Stawaliśmy dwa razy. Ale tak mocno spałeś, że postanowiłam cię nie budzić. Co z tobą, Ilmar? Jesteś jakiś dziwny...

- Koszmar - powiedziałem po prostu. - Sen... niedobry.

- To nie opowiadaj - poprosiła Luiza, patrząc na Marka.

- Raczej przeciwnie... Czy możesz odpuszczać grzechy, siostro?

Luiza od razu się skupiła.

- W razie konieczności tak, bracie mój. Mów.

- Śniło mi się... - przełknąłem ślinę - śniło mi się piekło albo coś bardzo do niego podobnego - lodowata pustynia. Z nieba płynęło ciemne światło... było zimno...

- To nie grzech - wyjaśniła zaskoczona Luiza. - I nie znak z góry. Dawną kościelną bullą ustanowiono, że złe sny nic nie znaczą. Uspokój się i...

- I jeszcze śnił mi się Zbawiciel - odwróciłem wzrok.

- To raczej dobry znak...

- Śnił mi się Zbawiciel w piekle! - wykrzyknąłem.

Siostra Luiza przeżegnała mnie znakiem świętego słupa. Obudziła się Helen. Pewnie mój krzyk było słychać nawet w sąsiednich przedziałach...

Musiałem powtórzyć opowieść Helen, tym razem bardziej szczegółowo. Luiza już ochłonęła, teraz trzymała ręce złożone jak do modlitwy, widocznie potrzebowałem miłosierdzia Siostry...

W miarę opowiadania sen tracił ostrość. Ale nieprzyjemny osad nie znikał.

- To nie może być znak z góry - postanowiła wreszcie Luiza. - Ani grzech. Twoje mroczne sny, Ilmar, to tylko odbicie miotającej się duszy, idącej ku światłu...

Oho... Zaczęło się.

Jak tylko kapłani Kościoła czegoś nie rozumieją, przenoszą rozmowę na Opatrzność Boską, niepojętą dla ludzi, na zamęt w duszy albo walkę światła i ciemności.

- Dziękuję, siostro Luizo, masz rację - powiedziałem pokornie. Ale przeorysza długo jeszcze wyjaśniała mi sens alegorii - nawet w piekle, którym jest moja dusza, przyjdzie do mnie Zbawiciel. I nie wolno mi go odepchnąć, muszę stopić lód strachu...

Gdyby ona zobaczyła to, co ja widziałem!

Tak... tak realnie.

Tak zimno.

Tak daleko stąd...

A za oknami dyliżansu pojawiły się światełka, domy, inne powozy. Nasz dyliżans zwolnił, stukot kopyt stał bardziej głuchy, bardziej równomierny...

Wjeżdżaliśmy do Neapolu.

- Nawet nie będziemy mówić, że wysiadamy - zasugerowała Helen. Moje koszmary jej nie wzruszyły, zachowała spokój. - Niech sobie dalej wiozą pustkę.

- Ruszamy do portu - zgodziłem się. - A potem morzem do Nantes. Tam zdecydujemy...

Sen nie zatarł się w pamięci, ale zblakł na tyle, że mogłem myśleć o czymś innym. I zamiast przerażenia i bezsilności powrócił zwykły lekki niepokój.

Zbyt gładko to wszystko poszło.

Zbyt łatwo uciekliśmy.

Gdy dyliżans, kołysząc się na wąskich uliczkach, przeciskał się do stacji, rozmyślałem, gdzie i w czym oczekiwać nieszczęścia. Coś zmusiło mnie do czujności, gdy obudziłem się i zacząłem opowiadać swój sen.

- Mark!

Chłopak nie odezwał się nawet słowem. Nie zadał ani jednego pytania.

Popatrzyłem na chłopca - siedział na kanapie, ze skrzyżowanymi po turecku nogami, pogrążony we własnych myślach...

- Mark? - zapytałem cicho. - Czy tobie śnią się czasem sny? Szare, lodowate sny?

Chyba trafiłem w sedno.

Mark spojrzał na mnie i nawet otworzył usta... Ale szarpnięcie dyliżansu i przekleństwa woźniców mu przeszkodziły.

- Dojechaliśmy? - spytała Helen. Wyjrzała przez okno, wzruszyła ramionami.

Zrobiłem to samo. Serce zaczęło bić jak szalone, ręce mi się spociły. Coś się działo. Coś nadchodziło, szybko, nieuchronnie, jakby cała nasza podróż była tylko odroczeniem, drwiną, niepotrzebnym podarunkiem losu...

- Mark, załóż buty - powiedziałem. - Helen...

Wymieniliśmy porozumiewawcze spojrzenia. Helen przymknęła oczy, sięgnęła w Chłód, wyjęła kulomiot - ten, który zabraliśmy Arnoldowi.

- Co się dzieje? - spytała przestraszona Luiza.

Dyliżans nadal stał, ale przekleństwa woźniców skończyły się, jak nożem uciął. Jakby zrozumieli, że lepiej nie zwracać na siebie uwagi.

Odwróciłem się do Marka - założył buty, twarz miał białą, ale najwyraźniej był gotów na wszystko.

- Zaraz się dowiemy, siostro - powiedziałem tylko. - Nie ma co tego przeciągać...

Helen wyciągnęła rękę do drzwi, ale ja delikatnie odsunąłem jej dłoń.

- Ja pierwszy.

Otworzyłem drzwi i zeskoczyłem na bruk ulicy.

Zasadzka czekała na nas w wąskiej uliczce, gdzie nawet dwa powozy nie mogłyby się minąć. Po obu stronach były wysokie porządne domy. Słupy latarni. Z okien płynęło światło, widać było sylwetki wyglądających mieszczan.

A przed nami i za nami, już się nie kryjąc, stali strażnicy.

Odwrót zagradzało pięciu mężczyzn, wszyscy z kulomiotami. Twarze skupione i spięte. Tacy będą strzelać bez namysłu.

Przed nami było czterech. Bez kulomiotów, trzech z mieczami i pałkami, jeden zupełnie bezbronny.

Ale ten jeden wart był wielu uzbrojonych.

Patrzyłem na oficera Arnolda, który na mój widok wykrzywił usta w czymś na kształt uśmiechu. Kulomiot w moim ręku wydawał się żałosny i niepotrzebny.

- Rzuć broń, Ilmar - Arnold ruszył powoli w moją stronę.

Któryś z woźniców wydal żałosny jęk, uświadamiając sobie, kogo wiózł. Kilka uchylonych okien zatrzasnęło się.

- Pójdę z tobą - powiedziałem. - Przepuść dyliżans.

Arnold uśmiechnął się szerzej. Może początkowo jego jedynym celem było zabicie mnie jako świadka. Ale teraz, gdy w ręce szła sława, pieniądze, tytuł...

Tak przynajmniej myśli. A w rzeczywistości tego, kto dowiezie Marka do Wersalu, czeka śmierć. Tak na wszelki wypadek...

- Nic nie rozumiesz, oficerze - powiedziałem. - Ty...

Nieuchwytny ruch - Arnold zdjął z pasa krótki szeroki miecz. Nie bał się mojego kulomiotu, widocznie był pewien tych, którzy trzymali mnie na muszce.

- Rzuć kulomiot, złodzieju, albo każę...

W dyliżansie rozległ się jakiś hałas i wyskoczyła Helen. Po krótkiej przepychance - Markus. Oczy Arnolda rozszerzyły się, lekko skłonił głowę.

- Książę Markusie, podejdźcie do mnie. Natychmiast. Hrabino Helen, rzućcie broń. Całą, włączając tę, którą trzymacie na Słowie...

Spodziewałem się, że na widok Helen zagra w nim wściekłość, ale widocznie go nie doceniłem. W jego głosie był raczej szacunek - jak wobec nieoczekiwanie zręcznego i silnego przeciwnika.

Nikt nie zrobił najmniejszego ruchu. Staliśmy w świetle - doskonały cel nawet dla początkującego strzelca. Z dyliżansu wysunęła się Luiza, popatrzyła z przerażeniem na strażników, zaczęła niezgrabnie wychodzić.

- Proszę do mnie podejść, książę. Pozostali niech rzucą broń - powtórzył Arnold.

W jego głosie zabrzmiała głęboka cierpliwość. On był gotów przekonywać nas, póki nie padniemy ze zmęczenia.

- Nie róbcie tego! - krzyknął Mark. Popatrzył na strażników, spróbował przydać głosowi władczości: - Jestem młodszym księciem Domu! Rozkazuję nas przepuścić!

- Dzisiejszym edyktem Władcy zostaliście pozbawieni wszelkich praw i tytułów. Poddajcie się.

Arnold zrobił jeszcze jeden krok, wyciągnął rękę, jakby proponował Markowi ją pochwycić.

I nagle zrozumiałem, że strzelę do oficera.

Potem strażnicy zaczną strzelać do nas. Najpierw do mnie. Kulomioty mają zwyczajne, jednopociskowe, specjalnie przeznaczone dla strażników w miastach. Zacznie się panika i wtedy pojawi się szansa, niechby nawet znikoma, odciągnąć stąd Marka, ukryć, ołowiem i stalą torować sobie drogę...

Podniosłem kulomiot i poczułem za plecami wszystkie lufy. Arnold popatrzył na mnie, pokręcił głową.

- Lepiej się poddaj, Ilmarze złodzieju. Lada chwila będą tu świeci bracia, lepiej, żebyś się z nimi nie spotykał.

- Nie rozumiesz, Arnold. Jego twarz była na linii lufy i wiedziałem, że trafię, że tym razem potężny oficer padnie bez tchu. - Nie chodzi o mnie...

Oczy strażnika rozszerzyły się. Do tej pory nie wierzył, że strzelę... przecież nie jestem głupcem, wiem, że nie dam rady tłumowi... nie wierzył. Aż do tej chwili.

- Nie chodzi o mnie - powtórzyłem, naciskając na spust.

- Nieee!! - krzyknął Mark i skoczył do przodu, pomiędzy mnie i Arnolda, ale wystrzału nie można już było zatrzymać, mój palec dotknął spustu, pociągnął go w tym momencie, gdy chłopiec stanął pomiędzy nami, gdy podrzucił ręce do góry i poruszył wargami.

Poczułem, że moja dłoń zaściska się kurczowo, że paznokcie wbijają się w skórę. W mojej ręce nie było już kulomiotu. Z rąk Arnolda znikł miecz.

Chłód przebiegł przez uliczkę, zarżały przerażone konie, z których znikła uprząż. Od dyliżansu jakby odcięto przednie koła, przekrzywił się, przestraszeni pasażerowie zaczęli krzyczeć. Strażnicy, którzy w jednej chwili zostali z gołymi rękami, miotali się w obłąkanym tańcu, obmacując się, oglądając, próbując zrozumieć, kto ich rozbroił.

Mark zabrał w Chłód wszystko, co mogło posłużyć zabójstwu. Zabrał, nawet nie dotykając, nawet nie patrząc, samym tylko wysiłkiem woli.

A to najwidoczniej nie było łatwe.

Nogi się pod nim ugięły, chłopak upadł na ulicę. Luiza skoczyła do niego.

Wokół mnie działo się coś niewyobrażalnego. Już nawet do najbardziej tępych dotarło, że Markus powiedział Słowo, Słowo niewiarygodnej siły i możliwości. Kilku strażników zaczęło uciekać, dwóch padło na kolana, dwóch zaczęło bez sensu bić się ze sobą.

Patrzyłam na Arnolda. Teraz, gdy nie mieliśmy już broni, stał się jeszcze bardziej niebezpieczny. Patrzyliśmy na siebie przez krótką chwilę, a potem oficer zrobił krok do przodu, odebrał Luizie obwisłe ciało Marka. Przeoryszę jakby huragan odrzucił pod ścianę.

- Trzeba uciekać... Ilmar... - jego głos płynął, łamał się, tak jak on sam. - Trzeba uciekać... święci bracia mogą tu być lada chwila.

Helen i Luiza patrzyły na niego, nie mogąc uwierzyć w to, co się działo. Jeden ze strażników skoczył w naszą stronę. Jego zamroczony umysł przypomniał sobie jakiś rozkaz albo żołnierz nie znalazł innego kierunku ucieczki. Arnold nie odwracając się, wyciągnął rękę, strażnik wpadł na nią i upadł z zakrwawioną twarzą.

Dołączył do nas czwarty współbojownik.

Jak dawno temu, dwa tysiące lat temu po takim samym Słowie, które zabrzmiało wtedy po raz pierwszy.

A ja nie widziałem przed sobą pustoszejącej w oczach ulicy, nie widziałem Arnolda, który zwrócił się ku prawdzie, ani Marka, który stracił przytomność, lecz szarą, lodowatą równinę i człowieka przywiązanego do słupa, zastygłego w ostatnim pragnieniu uniesienia oczu ku niebu.

Content

Лукьяненко Сергей Васильевич Zimne brzegi

Siergiej Łukjanienko Zimne brzegi