Marina i Siergiej Diaczenko

Rytuał

Rozdział pierwszy

Сладкое пламя гортань раслирает.

Будто случайно оброненный кубок

Земля ускользает.[1]

Арм-Анн

Odgłosy jego kroków dźwięcznie rozbrzmiewały w ciszy, długo miotały się w korytarzach, uderzając o niewidoczne w ciemności ściany.

Potem dźwięk stał się bardziej głuchy. Na twarzy poczuł niemal nieuchwytny powiew zatęchłego powietrza i przyspieszył kroku.

Ściany rozstąpiły się. Światło już do nich nie sięgało, chociaż pochodnia paliła się równo i jasno. Łukowate sklepienie również gubiło się w mroku.

Bywał tu niezliczoną ilość razy. Skąd zatem, znowu to krępujące odczucie czyjejś obecności? Czy nie pochłonęła ziemia tych, których imiona wyryto tu, na kamieniu?

Pochodnia wydobyła z ciemności kolumnę o nieprawidłowej formie — ciężką, przysadzistą. Powierzchnia jej wydawała się pokryta siecią wymyślnej koronki.

Skąd wie liść na drzewie, kiedy wyrwać się z pąka? Kiedy odwrócić się do słońca, zmienić kolor? Upaść pod nogi ludziom? Czy ostatni liść nie jest przedłużeniem gałązki, nie jest przedłużeniem konaru, nie jest przedłużeniem pnia; czy ostatni listek nie jest posłańcem korzeni, które nie każdy może zobaczyć?

Przesunął ręką po starym piśmie, które wzdłuż i wszerz zorało kamień.

„I zawołał potężny Sam-Ar, zwołując sojuszników na pomoc, i ryk jego podobny był do głosu chorego nieba, i słowa jego były gorzkie, jak zatruty miód. Wezwał on dzieci swoje pod swoje skrzydło i bratanków, i wszystkich krewnych, niosących ogień… I była wielka bitwa, i poległy od uderzeń Jukki dzieci jego. I bratankowie, i krewni płonęli w ogniu… Rozejrzał się Sam-Ar i zobaczył, jak straszliwy Jukka znów podnosi się z wody… Starli się w boju i słońce zakryło lico z przerażenia, i gwiazdy uciekły precz, a rozgrzany wiatr osłabł i runął na ziemię… Niepokonany był Sam-Ar i zwyciężał już, ale Jukka, niechaj odejdzie w niepamięć przeklęte imię jego, wyśliznął się podle i zacisnął w pętli swojej Sam-Ara i zawlekł w bezdeń, i ugasił płomień jego, i obezwładnił go. Tak zginął potężny Sam-Ar. Pamiętajcie potomkowie, czyja krew was żywi…”

Czytał z trudem — gdzieniegdzie tekst się zatarł, obsypał się, chociaż przez wiele stuleci nie dotykało go ani słońce, ani deszcz, ani wiatr.

Trzeba się zdecydować, pomyślał ze zmęczeniem. Już czas. Trzeba się zdecydować — i to, co musi się stać, niechaj się stanie. „Czyja krew was żywi?…”

Obszedł przysadzistą kolumnę. Po drugiej stronie był wyryty obrazek — wielki, pięknie zachowany: wzburzone morskie fale, z głębin wyłania się ohydny, wywołujący przerażenie potwór, a nad nim, na niebie, unosi się zionący ogniem dragon.

„Czyja krew was żywi…”

Trzeba się zdecydować. Koniecznie. Przecież to tylko rytuał — uciążliwy, ale zupełnie niewinny. Rytuał i tyle.

Wśród ciemności przeszedł do innej kolumny, tak samo masywnej i nieforemnej. Podniósł w górę pochodnię, wpatrując się w znaki, symbole, urywki tekstów…

„Dni… zdobędzie sławę… pustoszy… imię Lir-Ira, syna Nur-Ara, wnuka… jego rozkwit w rzemiośle”.

Rozkwit…

Powrotną drogę przebył zdecydowanym krokiem, wręcz z pośpiechem. Przejścia zamkowe znał od kołyski. W razie potrzeby mógłby się obyć bez pochodni — światło było mu potrzebne tylko do tego, żeby odczytać wyryte w kamieniu pismo.

W przestrzennej, zakurzonej komnacie, gdzie przez wąskie okno niemrawo sączyło się szare światło, zgasił pochodnię i podszedł do wielkiego, nadpękniętego zwierciadła.

Trzeba się zdecydować…

Pamięć przywiodła słodki, kwiatowy zapach, pociemniało mu w oczach, silną falą wezbrały w nim mdłości i tylko rozpaczliwą siłą woli udało mu się opanować.

Przeklęta słabość…

Przesunął dłonią po ciemnej powierzchni zwierciadła, ścierając grubą warstwę kurzu.

Z mętnej głębi patrzył na niego ciemnowłosy człowiek o wąskiej twarzy, niewysoki, chuderlawy, przytłoczony i udręczony wielkim problemem.

Trzeba się zdecydować.

Znowu przesunął dłonią — zwierciadło rozbłysło od środka. Zamigotały odblaski, kolorowe plamy, pojawiła się wielka końska głowa, potem kopyto… Koło bryczki…

Nachylił się ku tafli i marszcząc czoło wpatrywał w zmieniające się obrazy. Wielu ludzi, krzątanina… Jakby przygotowania do święta… Góry pudełek na kapelusze… Karnawał, będzie kapeluszowy karnawał. Przystrojone wieże królewskiego pałacu… Froter ze ścierką do podłogi, kucharze w kuchni… Portier… Za portierem paź bezwstydnie zadziera czyjąś spódnicę… Znowu kuchnia… Sala balowa… Dziewczęta… Kobiety… Jakiś hałas!

„Przymierzcie księżniczko!” — zwierciadło przyniosło przygłuszony urywek rozmowy.

Księżniczka…

Przymrużył oczy.

Czarujące młode stworzenie, jasne loczki, okrągłe błękitne oczy, wspaniała turkusowa suknia.

„Nie do wiary, księżniczko!”

Czyjeś ręce umieściły na białawej główce wielki, szykowny, aksamitny kapelusz — błękitny, a na jego szczycie umocowana była dekoracyjna łódeczka z żaglem.

Zacisnął zęby. Pamiętajcie, czyja krew was żywi.

* * *

Szesnastoletnia księżniczka Maj odstąpiła jeszcze na krok, wstrząsnęła lokami i radośnie się roześmiała. Kapelusznik uśmiechnął się zadowolony, dwie szwaczki z aprobatą kiwnęły głowami, a pokojówka, z trudem podtrzymując wielkie owalne zwierciadło, przychylnie zamruczała coś pod nosem.

Turkusowo-srebrna suknia zgrabnie otulała wysmukłą figurkę księżniczki. Drobne, obszyte kosztownościami trzewiczki cichutko postukiwały w radosnym zniecierpliwieniu, jasne błękitne oczy błyszczały pod tiulową woalką, a kapelusz…

Kapelusznik krzyknął z podziwu i kolejny raz z zadowolenia zatarł ręce.

Kapelusz maleńkiej księżniczki Maj miał stać się prawdziwym wydarzeniem nadchodzącego karnawału kapeluszy. Przygotowany z niewiarygodnym mistrzostwem, przedstawiał burzę na morzu — na szerokim rondzie przewalały się lazurowe aksamitne fale z koronkowymi baranami piany na grzbietach; jedna fala, najwyższa, wznosiła się nad toczkiem kapelusza, podnosząc rybacką łódkę z białym nakrochmalonym żaglem — drobną, nie większą od tabakierki. W łódce walczył z żywiołem porcelanowy rybak — jeśli ktoś się przypatrzył, można było policzyć guziki na jego kurteczce, którą szarpał niewidoczny wiatr. Kiedy Maj poruszała głową łódeczka przechylała się to w prawo, to w lewo, kołysał się żagiel, migotały blaski na powierzchni aksamitnego morza i wszystkim zapierało dech na widok mężności porcelanowego rybaka.

— Cudownie, księżniczko — odezwała się pokojówka. Jej towarzyszki — a w przestrzennej bawialni było ich bez liku — przytaknęły z aprobatą.

Maleńka Maj zupełnie jeszcze nie umiała ukrywać swoich uczuć — zapomniawszy, że księżniczce przystoi opanowanie i godność, radośnie zakręciła się po komnacie.

Siostra jej, Wertrana, też księżniczka, ale o dwa lata starsza, uśmiechnęła się pobłażliwie. Wertrana nie ustępowała siostrze w dystynkcji i wdzięcznym wyglądzie, może tylko loki miała ciemniejsze a charakter bardziej poważny. Właśnie przymierzała pełną przepychu suknię koloru herbacianej róży z maleńką kokardką na prawym biodrze i długie koronkowe rękawiczki. Na jej kapeluszu tańcowali w korowodzie weseli wieśniacy — ale nie porcelanowi, a z atłasu, nasączeni aromatycznymi olejkami. Dlatego płynęły od nich strumienie delikatnych, wyszukanych wonności, wątpliwe, czy typowych dla prawdziwych wiejskich tancerzy.

— Obejmę cię, Werto! — Rzuciła się Wertranie na szyję Maj, przez co nieomal ścięła z nóg krawczynię, która dreptała dookoła siostry, i cmoknęła ją w policzek tak szczerze, że porcelanowy rybak o mało nie wpadł w aksamitne głębiny.

— Ach, Maj — i Wertrana znowu uśmiechnęła się pobłażliwie.

— Obejmę cię, Juto! — Krzyknęła Maj i puściwszy Wertranę, oplotła rękami szyję swojej najstarszej siostry, która przymierzała suknię w kącie przy drzwiach.

Ta wzdrygnęła się i odchyliła, posyłając Maj wymuszony uśmiech. Suknia księżniczki Juty była różowa, jak poranek; zdawało się, że jest przykrótka — dół spódnicy unosił się wysoko nad ziemią, odsłaniając wielkie, trochę koślawe stopy. Juta wpatrywała się w zwierciadło tępo i pochmurnie — a z lustra tępo i pochmurnie patrzyła na nią nieładna, tyczkowata dziewczyna, której przepyszna suknia pasowała tak samo, jak brokatowa kamizelka jarmarcznej małpce.

— Nie wierć się, księżniczko — zażądała krawczyni.

Juta odpowiedziała jej ciężkim spojrzeniem.

— Kapelusz, wasza wysokość — z szacunkiem zaproponował kapelusznik.

Juta odwróciła się.

Kapelusz właściwie nie był wcale brzydki — obrazował pojedynek dnia i nocy. Po stronie nocy lśnił czarny aksamit, usiany maleńkimi szklanymi gwiazdkami, a po stronie dnia — trzepotał skrawkami różowy jedwab i nad tym wszystkim kołysało się na niteczkach złote słońce z igiełkami promieniami, i perłowy guzik księżyc.

— Okropieństwo — powiedziała Juta.

Kapelusznik obrażony zamrugał oczami:

— Darujcie, księżniczko, ale to pochwalony przez was szkic! Wszystko… Wszystko ze szczegółami…

Wesoła, piegowata pokojówka z pęczkiem żelaznych szpilek w ustach przypinała kapelusz do szorstkich włosów Juty.

Juta rzuciła beznadziejne spojrzenie w zwierciadło; gdzie w odbiciu można było zobaczyć rondo kapelusza, zakrywające połowę twarzy, krótką woalkę zwisającą aż do koniuszka ostrego nosa, a poniżej duże usta o cienkich wargach, skrzywione w lekceważącym grymasie.

— Może ozdobić woalkę? — Zaproponowała piegowata pokojówka. Krawczyni zmrużyła oczy, oceniając efekt i pociągnęła dół strojnej różowej sukni:

— Woalka musi być jeszcze gęściejsza… Najgrubsza, rozumiesz? I długa, aż do szyi…

Pojętna pokojówka pokiwała głową, ledwo powstrzymując śmiech. A może Jucie tylko się zdawało?

Znowu podbiegła w podskokach księżniczka Maj, radośnie zaklaskała w dłonie, dotknęła księżyc i słońce, ukłuła się o złoty promień i roześmiała się:

— Juto, to cud! Jak wspaniale, jaką masz pyszną suknię! Maleńka Maj była naiwna, nawet jak na swoje szesnaście lat.

Wertrana spoglądała na nią z daleka, wzdychała i poprawiała kokardkę na prawym biodrze.

Juta tymczasem obracała kapelusz i tak i siak, nasuwała na czoło i na tył głowy, zagryzała wargi, co ją jeszcze bardziej szpeciło. Pokojówki z ukosa spozierały zza jej pleców; łowiąc w lustrze ich spojrzenia, ze złości ledwo powstrzymywała łzy. Potwór. Jakkolwiek się obrócić i spojrzeć — potwór.

— Wasza wysokość — miękko zaczął kapelusznik, ale ktoś pociągnął go za rękaw i zmieszany zamilkł; ktoś w kącie zachichotał, ale od razu uciszyło go kilka innych głosów. Juta zaczerwieniła się jak rak.

— A ty się nie garb, Juto — poradziła księżniczka Wertrana. — Nie zagryzaj warg, nie marszcz czoła i nie krzyw się tak. Tobie to nie przystoi…

Siostra odwróciła się gwałtownie, jak na sprężynie:

— Za to tobie przystoi… Tobie przystoi ta… To…

Nie wiedziała, co jeszcze powiedzieć. Pokojówki ze zdziwieniem zaszemrały. Juta zakręciła się na obcasach i wybiegła z bawialni trzaskając drzwiami.

Maleńka Maj szeroko otworzyła błękitne oczy, które od razu napełniły się łzami:

— Po co tak… Psuć sobie święto…

— I innym przy okazji… — Cicho dodała Wertrana, znowu odwracając się do zwierciadła.

Trzy królestwa istniały obok siebie, kto wie od ilu już stuleci i, jeśli wierzyć kronikom, wojny między nimi przytrafiły się tylko dwa razy: pierwsza, kiedy książę krainy Kontestarii wykradł księżniczkę z sąsiedniej Akmalii i pojął ją za żonę bez błogosławieństwa jej rodziców, a po upływie paru setek lat druga — kiedy jakiś akmalijski blacharz, po wychyleniu kieliszka w szynku, obraził kotkę, która kręciła się pod nogami, chociaż jest ona, jak wiadomo, heraldycznym zwierzęciem królestwa Werchnia Konta. W pozostałym czasie trzy królestwa zgodnie sąsiadowały ze sobą, od czasu do czasu zawiązując międzydynastyczne śluby, tak więc trzy królewskie dwory były w pewnym stopniu ze sobą spokrewnione.

…Łopotały na wietrze proporce ze srogimi kocimi mordkami. Przygotowania do karnawału kapeluszy na jakiś czas odsunęły na bok wszystkie inne problemy. Tego roku święto organizowała Werchnia Konta i Juta, włócząc się po pałacowych korytarzach, to tu, to tam natykała się na swego ojca — król miotał się po całym pałacu, żeby zdążyć wydać ostatnie rozporządzenia i mamrotał swoje ulubione przekleństwo — garrrrrgulce… Spocona, zaczerwieniona świta wyminęła Jutę, niby jakąś przeszkodę.

Lada moment miały przybyć najdostojniejsze osoby z przyległych państw — księżniczka mogła zobaczyć z okna sypialni, jak pośpiesznie rozścielają kobierce na bruku pałacowego podwórza, jak szykuje się orkiestra, lśniąc wypolerowaną miedzią instrumentów i guzików przy uniformach. Migotały w radosnym bezładzie loki Maj, jej turkusowa suknia, kapelusz z wysoką falą — maleńka księżniczka energicznie włączyła się w przedświąteczną krzątaninę.

Rozdrażniona Juta włóczyła się bez celu po pałacu, postała przez chwilę obok biblioteczki, przewertowała do dziur zaczytaną powieść, w końcu obciągnęła nieszczęsną różową suknię i wstąpiła do matczynych komnat.

W pokojach królowej nikogo nie było. Na klawesynie stertą zalegały pudła po kapeluszach, na dywanie leżał zapomniany tamborek. Juta mimochodem go podniosła — matka wyszywała fragment legendy o dziewczynie porwanej przez smoka. Zielony, jedwabny smok był już gotowy i ział ognistożółtymi płomieniami, a jego ofiara była zaznaczona na razie tylko kilkoma ściegami.

Dla rozwiania lekko dokuczającej nudy, Juta poszła do pokoi frejlin.

Szła i dotykała złotych medalionów oraz sztukatorskich detali na ścianach, wzdychała, starała się dotknąć nosa koniuszkiem języka — na szczęście korytarze były puste i nikt nie mógł stwierdzić, czy przystoi to Jucie, czy nie. Zatrzymała ją dobiegająca skądś przytłumiona rozmowa; poznała matczyny głos i zaczęła nasłuchiwać, starając się ustalić, skąd dobiega.

— … Jest w tym i nasza wina — z westchnieniem przyznała komuś królowa.

Juta zawahała się przez chwilę, po czym odwróciła w kierunku głosu i znalazła się w komnacie przegrodzonej ciężką portierą. Tam, za aksamitną ścianą, królowa słuchała odpowiedzi swojej rozmówczyni:

— Wątpię, wasza wysokość. Wy nie obdarzyłyście Juty wylewną miłością, ale też nie zaznała od was krzywdy.

Serce Juty na chwilę zamarło, by zaraz zakołatać niespokojnie i bezładnie.

— Astronom zapewnia, że cały dzień będzie cudowna pogoda — frejlina starała się szybko skierować rozmowę na inne tory.

Królowa westchnęła głośno, z troską.

— Ach, moja droga… Przy jej figurze, z jej twarzą — do tego jeszcze zły charakter, drażliwość i upartość… Muszę spojrzeć prawdzie w oczy — ona nigdy nie wyjdzie za mąż.

Juta bezszelestnie odwróciła się i wyszła na korytarz. Paź, który właśnie przebiegał z pudełkiem od kapelusza, z lękiem się przed nią cofnął.

Nie, ona nie będzie płakać. Do stu tysięcy gargulców! Gdyby ona za każdym razem płakała z najmniejszego powodu…

Księżniczka brnęła pałacowymi korytarzami prawie na oślep. Łzy kłębkiem utkwiły jej w gardle.

Na dworze radośnie zagrały surmy — najdostojniejsi goście nareszcie przybyli. Królewska para z Akmalii z córką Oliwią i stary król Kontestarii z synem…

Juta chlipnęła.

Kiedy usiadła na trawie w opustoszałym parku, postanowiła, że więcej nikomu nie zepsuje święta. Ona… Odejdzie na zawsze. Natychmiast.

I zrobiło jej się trochę lżej.

To była jej ulubiona gra — W-To-Że-Ja-Odejdę-Na-Zawsze. Juta grała w nią, kiedy było jej już zupełnie ciężko na duszy.

Znowu zadźwięczały surmy. Juta wstała, zgarbiła się bardziej niż zazwyczaj i poszła w kierunku bramy.

Wyrusza na wygnanie, nigdy więcej nie zobaczy matki, ojca, Wertrany i Maj. Nigdy nie wróci do starego parku, który chowa wspomnienia jej dzieciństwa.

Z początku Juta szła dosyć stanowczo, ale z każdym krokiem coraz bardziej ogarniała ją gorycz wygnania, w które zresztą szczerze uwierzyła. Zwróciła się do głębin swojej duszy i wymamrotawszy nieposłusznymi wargami: „Kochana mateczko, wybaczcie”, rozszlochała się w objęciach starego platanu.

Żałośnie zadźwięczało złote słońce na kapeluszu, uderzając o szklane gwiazdki.

Łzy pomogły jej odzyskać duchową równowagę.

Usiadła na brzegu cembrowiny cichej, szemrzącej fontanny, oparła brodę na ściśniętych w piąstki dłoniach i głęboko się zamyśliła.

Niestety, jeśli masz nos większy, niż wypada, usta większe, niż ludzie zwykli oglądać, a wzrostem dorównujesz królewskim gwardzistom — wtedy, szanowni państwo, czasu do rozmyślań masz pod dostatkiem. Dlaczego to przy słowie „księżniczka” wszyscy zaczynają się uśmiechać i śpieszą dodać „przepiękna”, a jeśli księżniczka, chociaż odrobinę nie taka piękna, niżby się każdy spodziewał — wtenczas obraza i gorzkie rozczarowanie.

W głębi parku zastukał dzięcioł — Juta przysłuchała się przez chwilę, po czym mimowolnie uśmiechnęła się. Ciekawe, w jaki sposób dzięciołowi udałoby się stukać w korę, gdyby miał dziób tak maleńki, jak nosek Wertrany.

Juta z zadowoleniem dotknęła swojego nosa i uśmiechnęła się jeszcze szerzej. Jednak jej uśmiech szybko zgasł.

Wertrana… Niepotrzebnie na nią nakrzyczała. Gar-r-gulce, przecież to moja siostra. Nie powinnam jej tak traktować!

Juta twardo postanowiła powiedzieć Wercie dzisiaj coś bardzo miłego i to ją uspokoiło.

W czaszy fontanny pluskały się złote rybki, Juta zanurzyła rękę w ciepłą, zielonkawą wodę i rybki od razu zaczęły trącać pyszczkami jej dłoń. Ciekawe, jak ryby oddychają pod wodą? Kiedyś, w dzieciństwie, Juta też spróbowała — i o mało się nie zachłysnęła…

Nie wytrzymała łaskoczących dotknięć, roześmiała się i wyciągnęła rękę, podnosząc przy tym całą kaskadę różnobarwnych kropli.

Tak, do stu tysięcy gargulców, jej nos, co prawda podobny do szydła, jednak potrafi rozróżnić zapachy pięciu gatunków róż, nie mówiąc już o serze i sosach do mięs. A jeśli chodzi o oczy, to nie wielkość ich ma znaczenie, a bystrość spojrzenia… Warg więcej zagryzać nie będziemy, znajdą się lepsze potrawy, a i garbić się nie warto… I, co zrozumiałe, mama będzie musiała cofnąć swoje słowa i o drażliwości, i o byciu upartą. Dziesięć tysięcy gargulców, czyż księżniczka Juta nie potrafi nad sobą zapanować!

Na pałacowym placu znowu zagrały surmy. Juta podskoczyła jak oparzona: przecież Ostin zapewne dawno przyjechał.

Zajrzała w taflę wody w fontannie — nos i oczy już nie zdradzały jej płaczu — i przytrzymując suknię, pospieszyła do pałacu.

Pośród bukszpanowej alei zawołali ją. Dźwięczny głosik Maj wypełniał, zdawało się, każdy zakątek parku:

— Juto, Juto! Gdzie jesteś!

Roześmiało się kilka młodych głosów.

Juta obejrzała się.

Ścieżką, posypaną morskim piaskiem, objąwszy się szły statecznie Wertrana i akmalijska księżniczka Oliwia, dookoła nich wesoło hasała Maj. Powiernica Oliwii — tak, ona miała powiernicę! — Niosła uroczyście, jak berło marszałka, letnią jaskrawą parasolkę. Trochę za nimi szedł, żując niedbale źdźbło trawy, kontestarski książę Ostin.

Juta na chwilę wstrzymała oddech. Nie widziała Ostina blisko pół roku — książę miał smagłą cerę, stał się jeszcze wyższy i szerszy w ramionach. Kołnierz cienkiej, białej koszuli odkrywał szyję i obojczyki, ukazując poruszający się w rytm kroków kamyczek talizman na złotym łańcuszku.

Juta miała ochotę uciec, ale zamiast tego uśmiechnęła się przyjaźnie jak tylko umiała najmilej i postąpiła naprzód.

— Gdzieżeś ty była?! — Wesoło wykrzyknęła Maj. — Ceremonia spotkania, orkiestra… A czy ty wiesz, jaką Oliwia ma karetę?!

— Tato zapłacił dziesięć miarek złota — subtelnym głosikiem obwieściła Oliwia. Jeśli uważano, że młodsze siostry Juty są śliczne, to akmalijską księżniczkę uznawano za piękność, daleko poza granicami jej królestwa. Teraz ubrana była w oślepiające złoto, suknia spływała po niej słonecznymi wodospadami, na kapeluszu pysznił się złoty łabędź z prawdziwymi piórami i bursztynowym dziobem.

— Witaj Oliwio. Witaj Ostinie — wymamrotała Juta.

Ostin uśmiechnął się — jak zwykle na jego smagłych policzkach pojawiły się dołki.

— Czemu nie było cię na ceremonii, Juto? — Cicho zapytała Wertrana.

Jucie od razu przeszła ochota, żeby powiedzieć jej coś przyjemnego.

Oliwia zasugerowała tym samym subtelnym głosikiem:

— Juta zapewne nie lubi gości…

Jej powiernica nie wiadomo czemu zachichotała. Oczy Wertrany nagle rozszerzyły się z przerażenia:

— Twoja suknia! — Szepnęła z jękiem, a idąc za jej spojrzeniem Juta zobaczyła na różowym jedwabiu plamy — ślady rozgniecionych traw.

— To nic strasznego! — Subtelnie uśmiechnęła się Oliwia — czy takie maleńkie zielone cętki mogą zepsuć taką wielką różową suknię?… Prawda, Juto?

Powiernica znowu prychnęła.

— Ot, tylko — ciągnęła dalej Oliwia z fałszywą troską w głosie — ot, tylko kapelusz… Może i do niego przypiąć coś zielonego, do towarzystwa?

— Ach, Juta ma cudowny kapelusz, prawda? — Radośnie wtrąciła naiwna Maj. — Tam słońce i księżyc…

Oliwia umyślnie wysoko wyciągnęła zgrabną szyjkę, stanęła na palcach, pokazując, jak trudno jest obejrzeć kapelusz tyczkowatej Juty i powiadomiła głośno:

— No, słońce to ja widzę… A zamiast księżyca, moi państwo, zamiast księżyca telepie się jakiś sznureczek. Domyślam się, że księżyc w tragicznych okolicznościach oderwał się podczas spaceru księżniczki Juty po parku. Może wszyscy powinniśmy go poszukać?

— Jaka szkoda… — Szepnęła Maj i oczy jej od razu stały się wilgotne.

— To żaden problem — energicznie wtrącił Ostin. — Juta jeszcze ma czas poprawić strój, przecież do rozpoczęcia uroczystości, zdaje się, pozostała jeszcze godzina.

— Idź do pałacu, siostro — poradziła Wertrana.

— Ale po co? — Zdziwiła się Oliwia. — Wątpię, czy stanie się ładniejsza, niż teraz… Chyba, że Juta narzuci nieprzezroczystą woalkę!

Jej powiernica głośno wciągnęła powietrze i rzekła, ledwie powstrzymując śmiech:

— Tak.. I owinie się… Owinie się nią cała!

Maj tylko mrugała oczami, a Wertrana milczała, bojąc się zepsuć stosunki z akmalijską pięknością. Ostin, którego bardzo uraziło grubiaństwo Oliwii, chciał surowo upomnieć dwórkę, ale w tym momencie Jucie powrócił dar mowy.

— Niektórzy lubią tachać ze sobą swoje pokojowe pieski, swoje zaślinione mopsy — powiedziała z całą pogardą, na jaką mogła się zdobyć. — Winszuję ci Oliwio: twój mops we wszystkim do ciebie podobny!

— Ona jest moją dwórką — odkrzyknęła niewzruszona piękność. — A ty nigdy nie będziesz miała powiernicy. Dwórka powinna ustępować urodą swojej pani; co pokazuje, jak długo przyszłoby szukać powiernicy… Dla ciebie!

Ostin! On tu był i TO słyszał.

Dwoma susami Juta podskoczyła do Oliwii i wczepiła się w jej włosy. Maj krzyknęła przerażona, zakręciła się w miejscu Wertrana, zastygł jak słup soli Ostin — ale Juta już niczego nie widziała. Poleciały pióra złotego łabędzia, deszczem posypały się szklane gwiazdki, zatrzeszczała różowa suknia.

Powiernica Oliwii niespodziewanie sprytnie skoczyła na Jutę z tyłu.

— Zabierzcie ode mnie tę maszkarę! — Wrzeszczała Oliwia.

Ostinowi z trudem udało się odciągnąć wściekłą, rozczochraną Jutę od obu akmalijek. Kapelusz, który stracił podczas walki słońce, walał się po trawie jak zmięta ścierka.

Nie dbając już o dostojność, Juta odepchnęła ręce księcia i przeskoczywszy bukszpanowy żywopłot, rzuciła się pędem w stronę pałacu.

Rozpoczęcie karnawału trzeba było przesunąć o półtorej godziny.

Powstało pytanie, czy księżniczka Juta weźmie udział w święcie i tylko wstawiennictwo księcia Ostina spowodowało odłożenie kary.

Złota suknia Oliwii, na szczęście, nie bardzo ucierpiała — nadworni mistrzowie potrafili całkowicie ją odnowić. Bardziej ucierpiało czarujące liczko piękności — długie, głębokie zadrapania trzeba było rzetelnie umalować i zapudrować.

Jucie chłodno zaproponowano suknię jednej z frejlin i prosty, nie przystrojony niczym kapelusz. Księżniczce było jednak już wszystko jedno.

Przed samym początkiem święta do sypialni Juty zajrzała Maj z przebiegłym wyrazem twarzy; maleńka siostrzyczka trzymała pod pachą pudełko na kapelusz.

— Obiecaj, że weźmiesz!

— A co tam? — Zapytała Juta obojętnie.

— Obiecaj! — Maj kręciła się ze zniecierpliwienia.

— Obiecuję…

Księżniczka otworzyła pudełko, kiedy Maj już wybiegła z komnaty. W środku leżał, iskrząc się błyskami w aksamitnym morzu, kapelusz z wznoszącą się falą.

Wielkoduszna Maj oddała swój kapelusik nieszczęśliwej siostrze.

Karnawał od dawna stał się ulubionym świętem we wszystkich trzech królestwach.

Zalany słońcem plac był wypełniony kolorowym tłumem, chłopcy gromadnie czepiali się filarów latarń miejskich, a nad ciżbą niewiarygodnymi klombami kołysały się kapelusiki — różnych rozmiarów, fasonów i kolorów. Zmyślni mieszczanie przyozdobili kapelusze dzwoneczkami i kołatkami, wiatraczkami i kremowymi ciasteczkami, a jeden wesołek — białą myszką w klatce. Od rana, jak zwykle, dmuchał leciutki wietrzyk, i wszyscy, żeby nie utracić cennych ozdób, mocno poprzywiązywali kapelusiki barwnymi atłasowymi wstążkami pod brodą.

Ceremonię otworzyła parada cechu kapeluszników — na czele kolumny kroczył nadworny kapelusznik, ten sam, który przygotował kapelusze dla księżniczek. Nad jego głową powiewał cechowy sztandar z przedstawionym na nim kołpakiem[2].

Kapelusznicy ustawili się w czworobok naokoło obitego kilimami pomostu, na jakim uroczyście zasiadły trzy królewskie rodziny. Złota suknia Oliwii przyciągała wszystkie spojrzenia, wokół słyszało się tylko: „Och, jakaż ślicznotka!”.

Juta siedziała, nie podnosząc głowy, bojąc się spojrzeć w stronę Ostina, którego miłą i zarazem krępującą ją obecność odczuwała za plecami.

Król — ojciec wygłosił krótką przemowę o dobrobycie i rozkwicie sąsiadujących ze sobą trzech królestw, po czym zlecił kierowanie świętem mistrzowi ceremonii, którego głowę wieńczył wielki biały cylinder.

Ten z kolei okrasił swoją przemowę kaskadą żartów, na co tłum zakołysał się falą śmiechu. Potem, na znak jego długiego, powleczonego pluszem berła, wszyscy wypuścili z portfeli złowione rankiem i uwięzione tam osy, ponieważ, według wierzeń, w ślad za osą w portfel powinny posypać się pieniążki. Niektórym dusigroszom nie poszczęściło się i tacy wytrząsali na ziemię przedwcześnie zdechłe owady, a to, jak wiadomo, wróżyło przyszłą stratę.

Potem ogłoszono potyczki bojowych jeży. Pojedynki odbywały się na wielkim okrągłym bębnie, tłum naokoło śmiał się i klaskał, a mistrz ceremonii przyjmował stawki. Jeże, jaskrawo ozdobione przez właścicieli, sapały i fukały, tupotały po grubej skórze bębna, co rusz zwijając się w kłębek, żeby szybko rozwinąwszy się, złapać przeciwnika za długi czarny nos. Bęben dudnił, uderzany łapkami zwierzątek. Ostatecznym zwycięzcą okazała się maleńka, pomalowana cynobrem jeżyca, która wyróżniała się nader walecznym usposobieniem.

Nastał w końcu czas demonstracji kapeluszy. Aksamitna fala z czółnem i rybakiem miała przynieść nagrodę swojej właścicielce, dlatego Juta odmówiła udziału w konkursie. Pierwsze miejsce uzyskał, co zrozumiałe, złoty łabędź Oliwii — chociaż był trochę oskubany.

Słońce stało już wysoko, pierwsza połowa karnawału dobiegała końca. Wszystkich czekały jeszcze nocne zabawy — korowody z pochodniami, wspólne tańce i ucztowanie, darmowe wino na koszt cechu kapeluszników i fajerwerki, za które zapłacono z królewskiego skarbca gospodarzy.

Królewskie rodziny podniosły się, żeby po oddaniu wzajemnych ceremonialnych ukłonów powrócić do pałacu i odpocząć do zmierzchu.

Pałacowa orkiestra zagrzmiała — trochę bez ładu; spowinowacony tłum zamachał chusteczkami, pozdrawiając swych władców, a mistrz ceremonii opuścił swoje berło i z ulgą otarł czoło koronkowym mankietem.

Powiał wietrzyk i orzeźwił rozpalone czoło Juty — niczego dziwnego by w tym nie było, gdyby nie to, że po chwili wietrzyk zmienił się w silny poryw potężnego gorącego wiatru.

Mieszkańcy zaczęli sarkać niezadowoleni — komuś zniosło kapelusz.

Juta obiema rękami chwyciła aksamitne brzegi ronda i spojrzała w kierunku słońca.

Słońca nie było. Na plac padł gęsty czarny cień, chociaż pałacowy astrolog z pewnością prorokował słoneczną, bezchmurną pogodę.

Znowu nadleciał raptowny, okrutny wiatr. Przez plac przeszła fala ostrego, nienaturalnego zapachu, od jakiego łzawiły oczy i schły gardła.

Na chwilę stało się cicho — tak cicho, że wyraźnie dał się słyszeć z góry świst, rozcinający powietrze. Słońce zjawiło się i ponownie znikło, jakby zakryła je chmura, która przyleciała z szaloną szybkością.

— A-a-a!!

Przenikliwy kobiecy krzyk przerwał ogólne odrętwienie. Ogarnięci przerażeniem ludzie rzucili się, gdzie kto mógł — depcząc się wzajemnie i przewracając świąteczne bryczki i kolaski.

Potem ogłoszono potyczki bojowych jeży. Pojedynki odbywały się na wielkim okrągłym bębnie, tłum naokoło śmiał się i klaskał, a mistrz ceremonii przyjmował stawki.

Juta stała na okrytym kilimami pomoście i z całej siły starała się utrzymać na głowie kapelusik Maj — niczego ważniejszego, póki co, nie była w stanie wymyślić.

Widziała, jak ojciec, obejmując jedną ręką Wertranę, a drugą królową małżonkę, starał się przecisnąć przez tłum do stojącej w oddaleniu karety, jak Ostin wpycha Maj pod pomost, jak — nie tracąc panowania nad sobą — Oliwia też tam wchodzi, jak krąży pośród placu trąba powietrzna kurzu, a w niej szalonymi motylkami tańczą zerwane kolorowe proporce…

Ciemność zgęstniała.

Juta podniosła głowę i zobaczyła na niebie nad sobą brązowy, pokryty łuską brzuch z przyciśniętymi do niego rozczapierzonymi haczykami pazurów. Ugięły się pod nią nogi.

— Uciekaj, Juto, ratuj się!

Zdawało jej się, że słyszy głos Ostina.

Cały czas przytrzymując kapelusz obiema rękami, Juta zerwała się z miejsca, przekonana, że nie zatrzyma się już nigdy.

Mknęła opustoszałym placem, mknęła na oślep, a za nią falami wzbierał ostry zapach. Juta potykała się o porzucone torebki, proporce i grzechotki, a nad nią krążył, zapełniając sobą całe niebo, potworny, skrzydlaty jaszczur — smok.

— Juto-o!

Zauważyła Ostina.

Biegł do niej wielkimi skokami, z szeroko otwartymi ustami, jednak jego krzyk od razu znosił wiatr.

Juta zawróciłaby mu na spotkanie, ale Ostin nagle znalazł się gdzieś niżej, na dole, pod nią. Księżniczka jakiś czas widziała jego zadartą głowę, twarz zniekształconą strachem, rozchełstany kołnierz koszuli i kamyczek talizman na złotym łańcuszku, ale potem plac znienacka obrócił się jak talerzyk, a Ostin stał się maleńki jak porcelanowy rybak na błękitnym kapelusiku.

Juta zobaczyła z góry pałac, park, plac, ulice, miotających się w panice ludzi…

Pazury ohydnego potwora mocno trzymały księżniczkę Jutę i niosły ją coraz dalej i dalej od domu, nie wiadomo — dokąd.

Wtedy krzyknęła — ale nikt jej nie usłyszał.

Rozdział drugi

Скалится призрак моих неудач.

Сам себе лекарь.

И сам — палач.[3]

Арм-Анн

W przestworzach lodowaty wiatr smagał twarz Juty, wdzierał się w gardło i zapierał dech; falbaniaste spódnice sukni trzaskały niczym osłabłe żagle i uderzały po nogach, którymi dziewczyna rozpaczliwie machała w powietrzu. Zgubiła na początku jeden trzewiczek, potem drugi. Smocze pazury ściskały ją mocno, niby stalowe obręcze, boleśnie cisnęły w żebra i nie pozwalały na najmniejszy ruch.

Stanęło dęba oślepiająco błękitne niebo, błysnęło i zgasło słońce. Powoli, jakby niechętnie, ukazała się w dole ziemia. Znowu niebo. Juta lamentowała rwącym się głosem i z całej siły starała się wyrwać z łap potwora.

Pola układały się mozaiką — żółty kwadracik do czarnego. „Patchwork” — przemknęło gdzieś w zakątku świadomości Juty. Modrą żmijką wiła się rzeczka, a tam, dalej, błękitnym łukiem połyskiwało morze.

Wiatr znosił w dal ostry smoczy zapach; odwracając z wysiłkiem głowę, widziała tuż nad sobą brązową łuskę i rytmicznie machające błoniaste skrzydła.

Znowu niebo, biała beztroska chmurka, horyzont i znowu niebo… Juta szarpnęła się, obcierając boki o mocne szpony, wygięła się i z całej siły uderzyła nogami w twardą muskularną łapę. Smok nie zwrócił na to żadnej uwagi.

Juta zacisnęła zęby, głęboko odetchnęła i postarała się rozluźnić. Udało się!

Zamknęła oczy i licząc w myślach: piętnaście, szesnaście… Bezwolnie obwisła w potwornych pazurach.

Pazury drgnęły.

Jaszczur widocznie doszedł do wniosku, że ofiara udusiła się i rozluźnił chwyt.

Ledwo, ledwo.

Tego „ledwo, ledwo” Jucie wystarczyło. Szarpnąwszy się z całej siły, desperacko odepchnęła się łokciami i kolanami i wypadła w puste niebo.

Zdawało się jej, że ogłuchła — wokół utworzyła się ściana ryczącego wiatru, spódnice nakryły Jutę aż po głowę, i kiedy znowu zobaczyła ziemię — kto wie, w górze, czy w dole — ziemia była już o wiele bliżej.

Juta rozpostarła ręce i zamarła jak zimowa żaba w masie jeziornego lodu, zapominając z przerażenia nawet zamknąć oczy. Leciała, opadała, zapadała się w powietrzną jamę. W ciągu następnych kilku sekund ziemia gwałtownie straciła podobieństwo do patchworkowej kołdry i rzuciła się jej do twarzy.

Na jakiś czas dziewczyna straciła świadomość. Poczuła wstrząs, gwałtowny ból i doszła do wniosku, że oto już rozbiła się na śmierć i leży zakrwawiona gdzieś w polu; jednak po chwili zorientowała się, że wiatr tak samo trzepocze jej ubraniami i targa jej włosy — otworzyła oczy i zobaczyła, jak ziemia oddala się od niej.

W ostatniej chwili smok pochwycił utraconą ofiarę i teraz jego pazury ściskały Jutę jeszcze mocniej, jeszcze boleśniej wpijały się w żebra i nie dawały odetchnąć.

Zresztą księżniczka nie miała już siły walczyć — opierała się tylko coraz słabiej, daremnie starając się rozewrzeć potworne pazury. To bardziej jeszcze szkodziło jej samej niż smokowi, jednak nie poddawała się, machała nogami i wygiąwszy się starała się ugryźć pokrytą drobną łuską łapę.

Poprzez mgłę, jaka zaczęła zasnuwać jej oczy, widziała, jak pola w dole zmieniły się w gęste lasy, gdzie nie było ani dróg, ani przesiek. Kilka razy zemdlała, a tymczasem lasy zastąpiła kamienista równina z szarymi skałami, które pokrywały zielone żyłkowania. O skały rozbijał się przybój — smok zaniósł księżniczkę nad morski brzeg.

Juta widziała wgryzający się w morze wąską mierzeją skalisty grzebień, który kończył się wielką górą o dziwnej formie; jaszczur ostro skręcił i dziewczyna z przerażeniem uświadomiła sobie, że tak naprawdę jest to zamek — na wpół zrujnowany zamek, jaki zagnieździł się wśród skał. Nierówne wieże sterczały jak zgniłe zęby; jaszczur kołując zniżył lot, jakby dając Jucie możliwość obejrzenia wykrzywionego zwodzonego mostu, ślepych otworów strzelniczych i okrągłej czarnej dziury — wejścia do tunelu, wrót dla smoka.

Kiedy Juta zobaczyła tunel, jej siły od razu się zwielokrotniły — zaczęła się wyrywać i szamotać jak dzika kotka; smok zasyczał i runął w czarną dziurę.

Usta i nos Juty w jednej chwili wypełniły się sadzą, pozbawiwszy ją możliwości wydobycia głosu. Gdyby smok chociaż na chwilkę zatrzymał się w tunelu, na pewno by się udusiła, jednak jaszczur, błyskawicznie przeleciał czarny jak noc korytarz i wdarł się w jaskrawo oświetlone pomieszczenie.

Tutaj straszne pazury nareszcie się rozluźniły i Juta poczuła bosymi stopami chłód kamiennych płyt.

Nie mogąc ustać na nogach, osunęła się na podłogę i objęła wszystko na wpółprzytomnym spojrzeniem. Okrągła sala rozmiarem i zdobieniami idealnie pasowała do jej wyobrażeń o siedzibie smoka; przez otwór w suficie o nieregularnym kształcie padał szeroki snop słonecznego światła.

W centrum sali przywidziała się Jucie masywna budowla — prostopadłościan, podobny równocześnie i do ołtarza i do stołu ofiarnego. Z jego środka sterczał zaostrzony żelazny kolec, a u podnóża — Jutę zmroziło — leżała góra niespotykanych ohydnych narzędzi, które wywoływały w przyćmionej świadomości branki obraz, ni to sklepu rzeźnika, ni to sali tortur. Zamglone spojrzenie Juty nie mogło rozróżnić, co tam jeszcze wrzucono na stos w oddalonym ciemnym końcu sali. Za jej plecami z zadowoleniem zasyczał jaszczur.

Koniec księżniczki Juty okazał się straszniejszy niż w najstraszniejszej bajce.

Z krótkim zdławionym krzykiem ofiara smoka zemdlała.

* * *

Przed jej oczami tańczyły żółte ogniki. Księżniczka na wpół leżała na czymś miękkim, otaczały ją ciepło i cisza.

Gargulce, jaki ohydny sen!

Przeciągnęła się nie otwierając oczu.

Gdzie jest? Nie wydaje się, że w swoim łóżku. Może znowu zasnęła nad książką w ulubionym maminym fotelu?

Mama wyszywała jedwabiem fabułę starodawnej legendy o dziewczynie, którą porwał…

Smok?!

Otworzyła oczy i usiadła.

W przestrzennej sali było wystarczająco dużo światła; dogorywały drwa w kominku i Juta rzeczywiście siedziała w fotelu — ale w zupełnie nieznanym, dobrze wytartym i takim wielkim, że mogłoby zmieścić się w nim jeszcze z pół dziesiątka księżniczek. Wprost przed sobą zobaczyła stół, cały zastawiony matowymi butelkami wina, a z boku stołu — gargulce! — W takim samym fotelu rozsiadł się absolutnie nieznajomy mężczyzna — ciemnowłosy, szczupły, z cierpiętniczą zmarszczką między ściągniętymi brwiami. Schyliwszy głowę na ramię, mężczyzna drzemał, albo o czymś głęboko rozmyślał.

Całkowicie zbita z tropu Juta jakiś czas siedziała cicho, starając się odgadnąć, co się stało, jak tutaj trafiła i, przede wszystkim, kim jest ten nieznajomy, który ma czelność przebywać sam na sam ze śpiącą księżniczką?

Może zaniemogła i ten mężczyzna jest lekarzem?

Myśli jej plątały się, nie mogła zbudować żadnego ich logicznego ciągu. W końcu, w poczuciu niemocy, odważyła się cichutko zawołać:

— Hej…

Nieznajomy podniósł głowę.

Z jego, jak zdało się Jucie, ciemnozielonych oczu wyzierał tragizm i ogromne zmęczenie. Kiedy spostrzegł, że księżniczka się obudziła, nie okazał ani radości, ani chociażby zainteresowania.

Przez chwilę patrzyli na siebie nawzajem — nieznajomy posępnie, Juta z coraz większym niepokojem.

W końcu nieznajomy, westchnąwszy, pochylił się i postawił na stół pustą szklankę, którą przez cały ten czas trzymał w ręce.

— Jesteście lekarzem? — Zapytała szeptem Juta.

Nieznajomy uśmiechnął się krzywo i Juta zrozumiała — nie, on nie jest lekarzem. Rozzłoszczona własnym tchórzostwem, zapytała głośniej i bardziej stanowczo:

— To kimże, gargulce, jesteście i co tu robicie?

Nieznajomy popatrzył na nią zdezorientowany, po czym wyciągnął rękę do najbliższej brzuchatej butelki i napełnił szklankę. Siorbnął, zmarszczył czoło, znowu zmęczonym wzrokiem spojrzał na Jutę. Uniósł brwi:

— Dobre pytanie… A wy, co, księżniczko, już niczego nie pamiętacie?

Głos miał lekko schrypnięty — Juta mogłaby przysiąc, że nigdy wcześniej go nie słyszała.

Nieznajomy wstał z widocznym wysiłkiem — zapewne już niemało wypił.

— Pozwólcie, że wam przypomnę, księżniczko — dziwnie się uśmiechnął — że porwał was smok.

Juta zdrętwiała.

— Nie — wyszeptała drżącym głosem. — Tylko mi się przyśniło, że porwał mnie smok.

Nieznajomy podniósł oczy do sufitu:

— Dobrze. A do tego, przyśniło się wam, że byliście na karnawale… W błękitnym kapelusiku z łódeczką, tak? — I wbił w Jutę zimne spojrzenie.

Po plecach Juty przebiegł dreszcz zimna, a jej dłonie stały się niczym kostki lodu. Przypomniała sobie ostry smoczy zapach, pstrokatą ziemię, jak przepływała daleko w dole, lodowate podmuchy wiatru, zamek na skalistej ostrodze, wyciągniętej w morze… To zdarzyło się, czy jej się przywidziało?

Badawcze, wręcz szydercze spojrzenie nieznajomego zdeprymowało księżniczkę, która poczuła bolące żebra i uświadomiła sobie, że siedzi bosa, a ręce pokryte ma siniakami od uderzeń w twardą łuskę smoka.

— Gargulce… — Wymamrotała zdumiona.

Nieznajomy prychnął.

Zaraz, zaraz, pomyślała Juta, a straszna sala z ohydnymi narzędziami, sala, do której przywlókł ją jaszczur — też istniała? Czy to już się jej zwidziało?

Ale jeśli smok naprawdę przyniósł ją do zamku, żeby zjeść i jeśli jej nie pożarł, a ona siedzi żywa, czy nie oznacza to…

Już zupełnie innymi oczami spojrzała na nieznajomego, który stał przed nią, chwiejąc się i dla pewności wspierając ręką na oparciu fotela.

Aż strach pomyśleć, jaki niebezpieczny dla człowieka może być pojedynek ze smokiem. Nic dziwnego, że rycerz, który pokonał jaszczura tyle pije.

— Ja nie zapomnę — powiedziała Juta drżącym głosem. — Zobaczycie, że ja potrafię się odwdzięczyć. Już wiecie, że jestem księżniczką… Zapewne widzieliście mnie na karnawale w tym nieszczęsnym kapeluszu… Tak, oczywiście, byliście tam i widzieliście, jak ohydny jaszczur… Śmierdzący smok, jak on mnie porwał…

Nieznajomy patrzył na nią szeroko otwartymi oczami.

— Jesteście najszlachetniejszym i najwaleczniejszym rycerzem — Juta mówiła coraz bardziej płomiennie. — Odwdzięczę się wam po królewsku… Mój ojciec, król Werchniej Konty, spełni każde życzenie człowieka, który uratował jego córkę z łap… Z brzydkich łap… — Gotowa była wręcz zacząć płakać.

— O czym wy…? — Zapytał nieznajomy głucho.

— No przecież to wy mnie uratowaliście? — Juta uśmiechnęła się szeroko, zapominając, że przy jej wielkich ustach nie powinna tego robić. Nieznajomy odwrócił się. — No przecież wy?… — Powtórzyła Juta zmieszana i trochę obrażona.

Nieznajomy spojrzał na nią spode łba i w jego spojrzeniu księżniczka wyczytała narastającą irytację.

— Ja — uratowałem?

Juta kiwnęła głową:

— Z łap potwora… Darujcie, jeśli powiedziałam coś nie tak, ale ktoś mnie przecież wyzwolił!

Nieznajomy ostrożnie postawił na stole opróżnioną szklankę.

W tej samej chwili ciężki fotel, w którym niedawno siedział, odleciał w bok jak piórko, a on gwałtownie wyrósł aż do sklepienia komnaty, wygiął się w łuk, podniósł ręce, z których od razu wystrzeliły ogromne, błoniaste skrzydła. Zamiast ludzkiej głowy, z jego karku wyrósł, obdarzony zębatą paszczą i zwieńczony kościanym grzebieniem łeb. W wyłożoną płytami podłogę walił pokryty łuską ogon, który nie wiadomo skąd się wziął. Jednakże, zanim dawny znajomy Juty — smok, zakończył swoją metamorfozę, nieszczęsna księżniczka omdlała i na długo pogrążyła się w zapomnieniu.

* * *

Przywykł nazywać siebie Armanem, chociaż imię jego było Arm-Ann, i w brzmieniu tego imienia odbijało się echem dwieście pokoleń jego przodków — potężnych smoków odszczepieńców, których imion strzegł kamienny latopis w podziemnej sali. Samotność jego, trwająca dwa stulecia, przepełniona była ich obecnością — za każdym razem, schodząc z pochodnią do zamkowych podziemi, odczuwał na sobie spojrzenia niezliczonych pałających oczu.

Czy ostatni listek na drzewie nie jest posłańcem korzenia?

Bezgranicznie wolni na niebie i na ziemi, niepowstrzymani i prawie niepokonani — wszyscy jego przodkowie byli niewolnikami Prawa i nieśli swoje niewolnictwo z radością, i uważali je za przywilej.

Przez tysiąclecia dumnie wykonywali rytuał, który dawał im prawo śmiałego spoglądania w oczy współplemieńców. Żyli i umierali w zgodzie ze sobą, w pokoju ze swoimi krewnymi, szanowani przez potomków.

Nieraz, mrużąc oczy od dymu pochodni, prowadząc ręką po kamiennym piśmie, Arman, z trudem rozróżniając znaki i słowa, czytał:

„Młode stworzenie, panna… Dziewicza zdobycz… Ozdoba twojego rzemiosła… Niech wzmocni cię życiem swoim i radością, i młodością… Rozkwitaj w rzemiośle i wykonaj Rytuał, i wznieś się do gwiazd, a żar gardła twego zrówna się ze słonecznym płomieniem…”

Przez tysiąclecia smoki porywały młode branki z ludzkich osiedli — księżniczki, córki wojewodów, wodzów, wielkich i małych włodarzy.

W Rytualnej Sali — okrągłym pomieszczeniu z otworem w suficie — ziejące ogniem jaszczury uroczyście spożywały zdobycz.

Niezliczoną ilość razy Arman zabierał się za czytanie opisu tego posiłku, jednakże ani razu nie doszedł do końca. Ściana pokryła się taką gęstą warstwą sadzy, że było wręcz niemożliwością rozróżnić znaki.

Któregoś razu, jak donosi latopis, branka została uratowana — wyzwolił ją bohater czarownik, który stanął do walki ze smokiem i go pokonał.

Po tym wydarzeniu rytuał został zmieniony — dotknięte do żywego dragony już nie rozprawiały się z brankami natychmiast, a więziły je w wieży, jakby rzucając wyzwanie potencjalnym wyzwolicielom. Dowiedziawszy się o porwaniu księżniczki, okoliczni rycerze wyruszali z odsieczą; niezliczone ich rzesze ginęły tragicznie, jednak historia zachowała imiona kilku szczęśliwców, którym udało się osiągnąć cel. Prawdopodobnie im trafiały się całkiem już stare, albo chore, albo bezsilne smoki. Czyżby?

Wiele lat Armana męczyło to pytanie. Czyżby ta dziwność, ta wada, której w sobie nienawidził i strzegł, chował, zapędzając w potajemne zakątki świadomości — czyżby ta skaza objawiała się kiedyś, u któregoś z jego sławnych przodków?

Uskrzydlony nadzieją i ogarnięty wątpliwościami, wciąż na nowo zapuszczał się z pochodnią do podziemnej Sali i wczytywał się w kamienny latopis; wciąż na nowo otrzymywał odpowiedź: nie. Tym szalonym śmiałkom, którym udało się odbić uwięzioną w zamku księżniczkę, po prostu się poszczęściło — żaden smok nie oddał branki dobrowolnie. Porywał ją, żeby pożreć: „Rozkwitaj w rzemiośle i wykonaj Rytuał…”

Nieposkromieni i potężni, czynili według woli Prawa. Byli szczęśliwi, jeśli mogli stanąć do pojedynku i żałowali, jeśli przeciwnika wystarczało tylko na jeden języczek ognia. Spełniwszy rytuał, smoki, natchnione, urządzały zabawy, które często kończyły się zabójstwem współbiesiadników, bo czyż nie wyryto na starożytnym kamieniu: „…Przodków szanuj, a ciepły wiatr podniesie skrzydła twoje i potomkowie twoi szanować ciebie będą… Ale brat twój, którego młodość przypada na twoją — nieszczęściem dla ciebie… Walcz, dopóki nie wyschnie ogień w paszczy jego…”

Teraz wysechł i sam ród. Ostatni potomek szybuje nad zamkiem, ostatni potomek włóczy się z pochodnią po podziemnych korytarzach.

„Rzemiosło twoje — cześć i sława twoja. Rozkwitaj w rzemiośle, a nie zgaśnie twój błogosławiony płomień”.

Arm-Ann, który zwykł nazywać siebie Armanem, nie rozkwitał w rzemiośle.

Bywały dni, kiedy w ogóle o tym wszystkim nie myślał — niebo i morze w takie dni miały swój zwyczajny kolor. Gdyby takich dni było więcej, mógłby spokojnie dożyć starości.

Jednakże w inne dni — szare, suche, otulone mglistą powłoką wspomnień, kiedy przychodziło zadawnione poczucie winy i beznadziejności, a wraz z nimi melancholia i skrucha — w takie dni Arman odczuwał swoją niedoskonałość tak wyraźnie, że nie chciało mu się żyć.

Był wyrodkiem, samotnym potworem, odszczepieńcem — i był ostatnim listkiem na drzewie, cherlawym posłańcem potężnego korzenia.

Dwieście pokoleń jego przodków patrzyło na niego z pokrytych klinami ścian. Niekiedy zdawało mu się, że wpada w obłęd.

Bądź co bądź musiał wykonać wymóg starożytnego Prawa, jednak sama myśl o Rytualnej Sali była mu straszna i ohydna.

Dwieście pierwszy potomek był nawiedzany przez nocne koszmary. Budząc się zlany zimnym potem, mógł tylko przypomnieć sobie kwiatowy zapach, od jakiego uginały się pod nim kolana i pojawiały się mdłości. Zacisnąwszy zęby starał się wzbudzić wspomnienia — i docierał w nich do ciemnej ściany niepamięci. Przypominało mu się zawsze jedno i to samo; krągłe grudki gliny, które staczały się po śliskim zboczu, drewniane guziki, które zsuwały się po pochyłej desce, i głosy — być może ojca, którego słabo pamiętał, czy matki, której nie pamiętał zupełnie.

Za każdym razem, gdy wylatywał z zamku w smoczej postaci i wracał, wstrząsał nim dreszcz, kiedy trafiał do Rytualnej Sali — a ominąć ją było niemożliwe, bo właśnie tam zaczynał się Smoczy Tunel.

Zmęczony narastającą wewnętrzną walką, Arman tysiąc razy postanawiał podjąć ostateczną decyzję i przy tysiąc pierwszym razie zrozumiał, że wycofać się donikąd nie może.

Tego dnia nieskończenie długo krążył nad morzem, a morze było takie spokojne i przejrzyste, że — ślizgając się ponad słonecznymi odblaskami, jakie migotały na powierzchni wody — widział dalekie dno. Potem, wzleciawszy świecą ku słońcu, znienacka poczuł w sobie bezmierną lekkość i tak samo bezmierną pustkę. Zdecydował się.

Plan był prosty, za jego pomocą sprytny Arman zamierzał pojednać się z rodem, unikając przy tym Rytuału.

Porwana księżniczka powinna jakiś czas pomęczyć się w wieży, kombinował Arman. Wystarczy, żeby chociaż jeden rycerz zechciał odbić księżniczkę w uczciwym boju; Arman już zadba, żeby temu śmiałkowi się powiodło.

Obecne pokolenie rycerzy było, co prawda, bojaźliwe i drobne w porównaniu z dawnym, ale za to miało dość słabe wyobrażenie o smokach i mogło nie wiedzieć, że tak naprawdę nawet wybitny wojak jest stracony, stając do walki ze zdrowym i silnym jaszczurem. Arman postanowił wykorzystać tę niewiedzę. Jeden rycerz, jeden wystarczy! Jeden durny, naiwny, śmiały, rozważny, waleczny, chytry — aby tylko przybył i podniósł lancę, wyzywając smoka na pojedynek.

Tu ukryty był jeszcze jeden sekret, na jaki Arman liczył najbardziej. Rzecz w tym, że według niepisanego, a jednak święcie przestrzeganego ludzkiego prawa, wyzwoliciel musiał ożenić się z oswobodzoną księżniczką.

Przynęta, rozmyślał Arman, nieomal dotykając wody błoniastym skrzydłem. Któż nie chce ożenić się z piękną księżniczką? A potrzebny wszystkiego jeden śmiałek i porwanie zakończy się nie w Rytualnej Sali, a na weselnym przyjęciu…

Na myśl, że ciężkie poczucie własnej winy i niedoskonałości odejdzie niebawem w zapomnienie, Arman niemalże poczuł lęk.

Przynęta. Porwana powinna być pożądana przez większość rycerzy i to nie tylko dzięki królewskiemu pochodzeniu. Musi być wyjątkowo urocza. To bardzo ważne — nie można się pomylić. Uwięziona w wieży ma jawić się rycerzom w marzeniach, ma spędzać im sen z powiek…

Z magicznego dziedzictwa przodków Armanowi dostała się tylko para zaklęć i zwierciadło — dość mętne po tylu wiekach, pokryte siatką pęknięć. Władało ono umiejętnością pokazywania w swojej ciemnej ramie wydarzeń, które działy się daleko za ścianami zamku. Stosunki zwierciadła i jego właściciela były skomplikowane — winne po części było paskudne usposobienie samego zwierciadła, często odmawiało służby i Arman wiele razy z trudem powstrzymywał się, żeby nie rozbić go ostatecznie.

Jednak w dzień karnawału kapeluszy magiczne zwierciadło było dostatecznie uprzejme; z pstrokatego przedświątecznego zamieszania wzrok Armana bezbłędnie wyłapał młodą księżniczkę Maj.

Czarujące, wesołe, wdzięczne stworzenie, narodzone żeby rozpalać serca. Przepiękna księżniczka. Ta, dla której rycerz może poważyć się na śmiertelny bój. Kosztowna nagroda w niebezpiecznej grze.

Arman dobrze zapamiętał kapelusik z czółnem — takiego kapelusza nie sposób przeoczyć czy pomylić z innymi. Wysoka fala powinna posłużyć mu za znak widoczny z powietrza, być drogowskazem i latarnią. Wielkie skupienie narodu, karnawał, zamieszanie i hałas były jak najbardziej na miejscu — im szybciej rozniesie się wieść o porwaniu, tym niespokojniej zabiją serca rycerzy, wojów i innych szlachetnie urodzonych młodzieńców, którzy zapragną zdobyć bohaterską sławę i przepiękną księżniczkę za żonę.

Arman zrobił wszystko, tak jak postanowił.

Świąteczny plac zdawał się z wysoka strojnym mrowiskiem. Widział, jak z początku zdrętwiali, ludzie rzucili się bezładnie do ucieczki i wystraszył się, że nie znajdzie w wirze barwnych kapeluszy tego jednego — jedynego; w chwilę potem opuściwszy się niżej, zobaczył go jednak na królewskim pomoście, zupełnie nieruchomy — księżniczkę prawdopodobnie sparaliżował strach.

Już rozpostarł szponiaste łapy, ale księżniczka oprzytomniała i zaczęła uciekać. Mknął nad nią, przymierzając się, aby schwytać księżniczkę tak ostrożnie, jak tylko się da. W ostatniej chwili nieomal mu uciekła, jednak ostro ruszył do przodu i poczuł w łapach drogocenną zdobycz.

Niósł ją bardzo ostrożnie. Zamiast owieczką, w jego pazurach okazała się dziką kotką, zaciekle walczącą i podstępną — nawet ją już upuścił i potem ledwie złowił. Uczciwie mówiąc, to nie oczekiwał takiego wściekłego oporu od młodego, delikatnego stworzenia.

Zaciągnął ją do zamku przez Smocze Wrota. W nienawistnej Rytualnej Sali słupem światła stał słoneczny promień.

Arman postawił ją delikatnie na podłogę. Możliwe, że zemdleje — to jest przecież właściwe księżniczkom.

Potem spojrzał na nią — i sam ledwie nie padł bez czucia.

* * *

— Skąd macie ten kapelusz?

Juta milczała, odsunąwszy się od niego w kąt koło kominka.

— Skąd macie ten kapelusz? Kim jesteście?

Juta głośno wciągnęła powietrze. Wypuściła powietrze ze ściśniętych płuc i z całą dumą, na jaką ją było w tej chwili stać, powiedziała:

— Jestem księżniczką!

Arman prychnął. Kiedy prychał w smoczej postaci z nozdrzy jego wydobywały się snopy iskier. Teraz był w ludzkiej postaci, ale Juta i tak nie mogła na niego patrzeć, nie Wzdrygając się przy tym.

Arman, patrząc na nią, wzdrygał się nie mniej.

Tak, rycerz musiałby być ślepy jak kret, żeby pragnąć tę dziewkę za żonę! A co dopiero mówić o pojedynku ze smokiem…

Przed oczami Armana znowu pojawiły się nieforemne grudki, turlające się po śliskiej powierzchni. Siłą woli odegnał przywidzenie.

— Jestem księżniczką — powiedziała Juta cicho, ale twardo.

To nic, pomyślał Arman. To nic… Możliwe, że jeszcze nie wszystko stracone i, powiedzmy, jutro uda się coś wymyślić. Czy pojutrze… Ale nie teraz, nie w tej chwili.

I wygnawszy z głowy wszystkie niedorzeczne myśli, przybrał surowe, właściwe w tym przypadku, oblicze i powiedział:

— Powiadamiam was, księżniczko, że od tej chwili jesteście moją branką. Zaraz osadzę was w wieży, gdzie będziecie uwięziona dopóki… — Przełknął stojącą mu w gardle gulę — dopóki nie znajdzie się śmiałek, który odważy się was wyzwolić… Jeśli w ogóle się znajdzie — dodał ciszej.

Juta spojrzała na niego szeroko otwartymi oczami. Chlipnęła. Zaszeptała z rozpaczą:

— Ty… Ty… Ohydny, podły potworze…

Arman znowu prychnął.

W zachodniej wieży, najmniej zrujnowanej latami, tryskało spod kamienia źródło. Gliniana misa wypełniona była suchymi plackami, a obok słomianego materaca osierocone stały wielkie drewniane chodaki.

— Tutaj? — Zapytała Juta łamiącym się głosem.

Armanowi przez chwilę zrobiło się jej żal, jednak żałość od razu ustąpiła miejsca rozdrażnieniu — znowu sobie przypomniał, w jaką historię wdepnął.

Pchnąwszy księżniczkę, która odsunęła się z obrzydzeniem — trzasnął za nią kutymi drzwiami. Postał w nagłej ciszy i głośno wymówił zaklęcie strażnicze, zamykające lepiej niż tysiąc kłódek:

— Horra-harr!

Juta, stojąc z drugiej strony drzwi, usłyszała jego oddalające się kroki.

Zacisnęła ręce, aż pobielały jej kostki palców. Dreptając w miejscu, prawie nie odczuwała zimna kamiennej podłogi zdrętwiałymi bosymi stopami. Cała okropność położenia docierała do niej stopniowo, falami, i za każdym razem boleśniej zagryzała palce, spodziewając się nareszcie obudzić i powiedzieć z ulgą: jaki dziwaczny sen!

Melodyjnie szemrała woda w ciemności, spływając po omszałym kamieniu.

Juta trafiła do ciemnicy — głuchej ciemnicy smoka.

Rozdział trzeci

Полуденный воздух дрожит,

И море зевает в скaлах.

Здравствуй, тоскa.[4]

Арм-Анн

Spędzał godziny przed zamglonym, popękanym zwierciadłem, a w zakurzonej ramie bezładnie zmieniały się obrazy z życia trzech królestw.

W Werchniej Koncie panowała niepewność i ogłoszono żałobę. Pocierając podbródek, Arman patrzył, jak blada i postarzała królowa przykłada chusteczkę do oczu, jak król wydaje jakieś rozporządzenia, które podkreśla stanowczymi gestami, jak gorzko płacze maleńka Maj i jak stara się ją pocieszyć, sama załamując ręce, inna księżniczka — Wertrana. Potem, nachyliwszy się ku tafli, starał się usłyszeć, o czym powiadamiają na placach heroldowie, jednak z oszukańczego zwierciadła dobiegały tylko urywki rozmów: „Odważyć się… Prawo… Jego wysokość… Za koronę…”

Heroldowie powtarzali jedno i to samo na wszystkich placach, wczoraj i przedwczoraj, i tak już przez wiele dni. Jednak książęta i szlachetnego urodzenia rycerze odwracali się i przechodzili obok. Tylko raz w zwierciadle zjawił się człowiek gotowy na bohaterski wyczyn — jakiś umorusany węglarz, który nie miał ani zbroi, ani bojowego konia, a tylko nadmierne roszczenia i durne marzenie o małżeństwie z księżniczką.

Arman pomyślał o brance niemal z nienawiścią. W tej chwili gotowy był uwierzyć, że dziewczynisko specjalnie nasadziło cudzy kapelusz i podle czekało na niego na środku placu, żeby zniweczyć tak rzetelnie obmyślony w gorzkich rozmyślaniach plan. Jeszcze trochę — i uwierzyłby, że ona sama wlezie mu w paszczę, żeby zrobić mu przykrość.

Jęknął. Niechaj posiedzi w wieży, tego jej trzeba.

* * *

Z początku wszystko szło dosyć dobrze.

Była w stanie przecisnąć przez szczelinę głowę, ramiona i połowę tułowia. Pod oknem wieży ciągnął się kamienny gzyms, wystarczająco szeroki, ale w wielu miejscach ukraszony. Przed oczami Juty pojawił się krzaczek burej trawy, która przeżyła na nadgryzionym czasem kamieniu, daleko w dole leniwie przetaczało swoje fale morze.

Stopień nad otchłanią. Jaki z niego pożytek dla człowieka, który nie umie latać? Ale Juta uparcie przeciskała się, spodziewając się coś wymyślić, kiedy wygrzebie się już z ciemnicy.

Jednak nie było jej dane coś wymyślić, bo akurat szczęście opuściło jaśnie oświeconą brankę. Czy szczelina pod kratami była zbyt wąska, czy też księżniczka okazała się nie taka znowu chuda — ale Juta ugrzęzła, przy czym jej głowa została na wolności, a nogi — w niewoli.

Z kępki zwiędłej trawy przed twarzą Juty wylazł zakurzony szary żuczek. Prawdopodobnie dziwnie mu było oglądać księżniczkę, która stara się wejść pod kraty wąskiego okna wieży. Juta szarpnęła się — żuczek rozłożył ciemne skrzydła i poleciał w dal. Na wolność.

Utraciwszy nadzieję, że przesunie się do przodu, odważna dziewczyna wypuściła całe powietrze z płuc i spróbowała przesunąć się do tyłu. Niestety! Kraty nie pozwalały jej ruszyć się nawet o włos i Juta, ochłonąwszy, wyobraziła sobie zetlały szkielet, który utknął pod żelaznym prętem… Obraz ten był tak przerażający, że szarpnąwszy się ostatkiem sił, obdzierając boki i rozdrapując plecy dziewczyna zwaliła się w końcu na kamienną podłogę swojego więzienia.

Trochę odetchnąwszy, branka siadła na słomiany materacyk, z goryczą podparła brodę pięściami i kolejny raz głęboko się zamyśliła.

Próba ucieczki znowu została przerwana i nie było widać końca niewoli. Oczywiście, póki co wystarczało jej i placków, i wody, a przez okno co rano zaglądał słoneczny promień, ale koniec końców, czy to jest życie dla człowieka? Zwłaszcza, jak ten człowiek — to młoda panienka, a tym bardziej — księżniczka! Do tego — gargulce! — W każdej chwili może zjawić się smok, bo jeśli nawet nie zjawił się ani razu od dnia porwania, to jeszcze nie oznacza, że zapomniał o ofierze! Nie, trzeba uciekać. Uciekać natychmiast!

Juta zdecydowanie wstała — i znowu usiadła. Wszystkie drogi ucieczki już wypróbowała — i wszystko na darmo. Przez kraty się nie przeciśniesz, pod kratami nie przejdziesz, a drzwi okute żelazem i zamknięte zaklęciem.

Zaklęciem…

Juta uświadomiła sobie, że bezmyślnie powtarza ostatnie słowa swojego przerażającego oprawcy: horra-harr…

Bardzo grubiańskie, nieładne słowo i podobne do lżenia. Horra-harr…

Wsunąwszy nogi w drewniane trzewiki, Juta pokuśtykała do drzwi. Przystanęła przysłuchując się. Żadnego dźwięku. W zakamarkach myśli błąkała się jakaś prosta myśl.

Z wilgotnej ściany wylazł stonóg. Po podłodze przebiegł włochaty pająk, ohydnie przebierając długimi, przełamanymi w stawach odnóżami. Prosta myśl snuła się tuż obok, ale Juta nijak nie mogła jej uchwycić.

Rozsierdziwszy się, już miała wpaść w rozpacz, aż tu w jej pamięci powstał spasiony pałacowy lokaj, który pouczał młodą pokojówkę: „Kluczyk na prawo — skrzynkę zamkniemy… Kluczyk na lewo — skrzynkę odemkniemy…”

I zanim jeszcze Juta pojęła, do czego tutaj „kluczyk na lewo”, już wargi jej same wymówiły:

— Rraha-rroh!

Więzienie przeniknęło długie skrzypienie. Kute żelazem drzwi zawahały się, zakołysały i między zardzewiałym ich brzegiem a ścianą, na której wciąż siedział stonóg, pojawiła się szczelinka. Ze szczelinki pociągnęło wilgocią, drzwi otworzyły się dalej i zdumiona Juta zobaczyła w luce korytarz i schody.

Korytarz i schody! Wyjście! Wolność!

Smocze zaklęcie okazało się podobne do kluczyka starego lokaja: wypowiedz je od tyłu — i drzwi się otwierały.

Oszołomiona swoim szczęściem, Juta niezdecydowanie popchnęła ciężkie drzwi i wyjrzała na zewnątrz. Od razu okazało się, że korytarze są dwa — na prawo i na lewo, i były jeszcze kręcone schody wiodące w dół.

Juta chwilę pomyślała, zrzuciła drewniane trzewiki, by nie hałasować niczym pusty wóz na bruku i w skupieniu podreptała boso po schodach.

Z wilgotnej ściany wylazł stonóg. Po podłodze przebiegł włochaty pająk, ohydnie przebierając długimi, przełamanymi w stawach odnóżami.

* * *

Zamek wrósł w skały, a może i był starszy od skał. Arman nie wiedział właściwie, kto go zbudował — czy to przodkowie jego przodków, czy też nieznane istoty, które żyły na ziemi wtedy, gdy na niej nie było jeszcze ani ludzi ani smoków… Jednak już w czasach legendarnego Sam-Ara zamek przedstawiał sobą porządną ruinę.

Arman prychnął. Z jego nozdrzy wydobyły się snopy iskier, bo smok, szeroko machając błoniastymi skrzydłami, krążył nad morzem.

Do zamku, który zagnieździł się na skalistym półwyspie wiodła jedna, jedyna droga — wąska, kręta, wręcz odstraszająca potencjalnych śmiałków. U samego podnóża zamku droga ta rozszerzała się, tworząc okrągły równy plac — tradycyjne miejsce pojedynków. Opuszczając się niżej, Arman zobaczyłby starannie ułożony w jego centrum stos kostek — pomnik poświęcony przeszłym i przyszłym wyzwolicielom.

Arman nie zniżył jednak lotu. Przeciwnie, wzleciał tak wysoko, że ziemia w dole przesłoniła się mgiełką i przez tę mgłę aż do bólu oczu wpatrywał się w drogę do zamku, w dochodzące do niej dróżki, we wszystkie szlaki i ścieżyny bliskiej i dalekiej okolicy… Ale one były martwe; puste i porzucone, i nigdzie nie podnosiła się chmura kurzu pod kopytami chyżego konia i nie błyszczała w słońcu zbroja, i żaden rycerz nie spieszył na pomoc porwanej księżniczce…

I wtedy zaryczał potężnie, straszliwie i ryk jego przetoczył się nad morzem i w dalekich przybrzeżnych wioskach ludzie szeptali zaklęcia i czynili zamawiania.

Ryk smoka powalił Jutę na kolana. W pierwszej chwili wyobraziła sobie, że jaszczur odkrył jej ucieczkę i niewiarygodnie się rozzłościł; w następnej zdrowy rozsądek wziął górę nad strachem i księżniczka uświadomiła sobie, że potwór krzyczy nad morzem, a ucieczka odbyła się w zamku, więc straszliwy ryk z nią, Jutą, bezpośrednio nie jest związany. Upewniwszy się w tym przekonaniu, odważyła się wstać i kontynuować swoją wędrówkę ku wolności.

Szukała wyjścia z zamku — niestety raz za razem wracała do progu swojego opuszczonego więzienia. Ktoś inny popadłby w rozpacz, ale księżniczka nie pozwalała sobie na to, żuła suchy placek, popijała wodę ze źródła i znowu wyruszała błąkać się po ciemnych korytarzach.

W oddali znowu zaryczał smok — ale ciszej, słabiej, jakby smutniej.

Na drugi dzień Arman rozdrażniony włóczył się po zamku z butelką w niecierpliwej ręce; ciemne korytarze wymieniały się z tak samo ciemnymi schodami, a komnaty i sale były albo zamknięte, albo puste.

Na koniec potknął się o jakiś próg i stanął, tępo wodząc wzrokiem po pomieszczeniu, które tak niespodziewanie się przed nim zjawiło.

Sala ta od dawna nazywała się Organowa, chociaż konstrukcja, jaka ją zajmowała nie była podobna do organów. Prędzej do wielkich jam jak w pszczelim plastrze czy do sklepu z wyszukanymi naczyniami, albo do mozaiki — kruchej zabawki olbrzyma.

A jednak był to muzyczny instrument — a dokładniej to, co z niego zostało. Ogromna maszyneria przeżyła swoje i była do niczego — mimo to Arman lubił przebywać w Sali Organowej; oglądać srebrne zawijasy, które zdobiły szkielet instrumentu, pstrykać palcami po tłustych rurach z jasnego metalu i ścierać pył z niezliczonych kryształowych niby-szklaneczek, kuleczek, dziwacznych w formie naczyń, rozmieszczonych pojedynczo i grupami. Czasami starał się wydobyć z budowli coś podobnego do muzyki, jednak próby spełzały na niczym i nie dawały mu niczego prócz irytacji.

Arman ziewnął. Nieskończone krążenie nad drogami wyczerpało go, łzawiły zapalone od wiatru oczy. Przyćmione srebrne rury muzycznego monstrum zniekształciły jego odbicie. A po co on, właściwie, tutaj zabrnął?

Chwiejąc się, zawrócił i poczłapał tam, gdzie na czarnym od upływu czasu stole, gromadziły się butelki, gdzie tliło się drewno na kominku, gdzie ziały pustką dwa fotele.

Juta siedziała na stopniach kręconych schodów, podciągnąwszy pod siebie bose nogi i daremnie starała się przegnać rozpacz, która otoczyła ją ze wszystkich stron.

Wydostać się z zamku było niemożliwe, wolność tylko z niej zadrwiła, otwierając drzwi więzienia. Juta nadal była uwięziona, tylko jej loch stał się większy, obrosły korytarzami bez wyjścia i labiryntami schodów i teraz wycieńczonej księżniczce przywidział się zbutwiały, samotny szkielet, który tkwił przytulony do nadgryzionej czasem ściany.

Juta w poczuciu bezsilności zamknęła oczy. Zamigotały urywki widziadeł i wspomnień.

Nie wiadomo dlaczego ujrzała starą, dobrą guwernantkę, która nauczyła czytać najpierw ją, a potem mniejsze siostry; guwernantka coś opowiadała, żywo gestykulując, wymachując ręką trzymającą gęsie pióro. Potem to widziadło zatarło się, a w zamian przyszło inne — pałacowy park, wczesny poranek, wilgotne od rosy liście, pachnie mokra trawa, a ona stoi na polanie i czeka na kogoś, kto powinien przyjść — ale nie nadchodzi… I kiedy oczekiwanie staje się nieznośne — poruszają się trącone czyjąś ręką gałązki w głębi parku, deszczem opada na ziemię rosa i ten, długo oczekiwany, zjawia się.

Juta widzi z początku tylko ciemną sylwetkę między pniami drzew, potem pnie rozstępują się — i zwycięsko uśmiechając się na polankę wychodzi Ostin.

Juta patrzy jak zaczarowana — i nie może oderwać wzroku. A Ostin podchodzi coraz bliżej, jego błękitne oczy jaśnieją, wyciąga ręce, jakby chciał wziąć Jutę w objęcia.

Sen urwał się.

Juta siedziała na stopniach kręconych schodów, na jej rozanielonej twarzy rysował się błogi uśmiech. Nogi jej zdrętwiały, posiniała z zimna skóra pokryła się gęsią skórką — ale to wszystko nie miało już znaczenia.

Sen był proroczy. Ostin przyjdzie.

Kulejąc, potykając się co krok, Juta ruszyła na oślep, znowu błąkając się po korytarzach zamku.

Arman oderwał brodę od stołu — zasnął siedząc i teraz, na wpół śpiąc, jeszcze nie rozumiał, co go obudziło.

Spróbował się podnieść — i zamarł w połowie ruchu. Daleki dźwięk, dosyć przyjemny i dlatego jeszcze bardziej niespodziewany w tych ścianach, wydobył się z niewiadomego źródła i Arman aż otworzył usta ze zdziwienia. Mara?

Przypomniał sobie ze zdziwieniem, że dźwięk ten słyszał już w swoim śnie, ale tam był zrozumiały i sensowny. Sen jednak minął. Dźwięk natomiast… Powtórzył się. Arman wyszarpnął włos z głowy.

Minuty ciągnęły się w ciszy, zanim dźwięk znów się pojawił. Wtedy Arman z niespodziewaną lekkością wyskoczył z fotela i rzucił się w labirynt przejść.

Ruszał się pewnie i bezszelestnie, zamierając, kiedy dźwięk cichł i znowu ruszając, kiedy rozbrzmiewający dźwięk wskazywał mu kierunek. U progu Sali Organowej uderzył go potężny, dziwnej urody akord.

Ostatni skok — i zasapany, trochę oszołomiony Arman wdarł się w osadę muzycznej kakofonii.

Jeszcze topniały w powietrzu ostatnie nuty. Z lękiem rozedrgały się kryształowe flaszeczki, trącając jedna drugą, ale dźwięki ich zetknięć w ogóle nie przypominały tych czarownych, dziwnych, które przywiodły Armana do Sali Organowej.

Zatrzymał się. Rozejrzał się uważnie. Muzyczny wielkolud milczał, jakby chciał zachować swoją tajemnicę; w komnacie na pierwszy rzut oka nikogo nie było.

Na pierwszy rzut oka.

Arman groźnie zmarszczył brwi. Warknął strasznym głosem:

— Wychodź.

Odpowiedzią była cisza i nawet flaszeczki, które bojaźliwie pobrzękiwały, zaczęły powoli cichnąć.

— Wychodź — powtórzył Arman złowieszczo. — Lepiej będzie, jak wyjdziesz.

Żadnej odpowiedzi. Armanowi wydało się, że srebrne rury muzycznego potwora zsuwają się szczelniej, żeby ukryć kogoś, kto się za nimi przyczaił.

Arman odwrócił się, jakby zbierając się do wyjścia, ale na progu komnaty, gwałtownie się obrócił:

— No?! Mam sam po ciebie iść, czy jak?

Zdawało mu się, że w głębi konstrukcji coś się poruszyło.

— Liczę do pięciu — oświadczył kategorycznie. — Potem wołam szczury i one zjedzą ciebie po prostu w twojej zacisznej kryjóweczce. Raz.

Cisza.

— Dwa — Arman skrzyżował ręce na piersiach. — Trzy.

Tak, tam za szeregiem srebrnych rur, ktoś się chował. Teraz spryciarz znowu się poruszył i od razu zachwiało się grono kryształowych kulek.

— Cztery — kontynuował Arman.

Powoli, niechętnie, ciągle za coś chwytając i o coś zaczepiając, na światło wyłaził ktoś oblepiony kurzem i pajęczynami od głowy do bosych stóp.

— Pięć — nieubłaganie zakończył Arman i przed nim stanęła Juta — księżniczka Werchniej Konty.

Łachmany, w jakie przeobraziła się balowa suknia, mogłyby przynieść ich właścicielce niemały majątek, gdyby przyszło jej na myśl prosić o miłosierdzie na miejskim rynku.

Włosy potargały się a wąska twarz wychudła, przez co długi nos zdawał się wprost olbrzymi.

Długo mi przyjdzie czekać na wyzwoliciela, pomyślał Arman.

Księżniczka patrzyła na niego spod oka, a w jej ciemnych oczach był strach, ale nie było paniki.

— I co teraz zrobimy? — Zainteresował się Arman z fałszywą dobrodusznością. — Co zazwyczaj robi się z brankami, które próbują ucieczki? Zdaje się, że wrzuca się je do studni ze żmijami? Hę?

Juta najeżyła się jeszcze bardziej. Powiedziała cicho i z godnością:

— Czy ja wam obiecywałam, że nie ucieknę? To moje niezbywalne prawo… Każdemu więźniowi dozwolone jest uciekać, jeśli go źle strzegą…

Arman nastroszył się:

— Źle strzegą? A jak tobie udało się uciec, księżniczko?

Odpowiedzią było dumne milczenie.

Arman obszedł brankę dookoła, zastanawiając się na głos:

— Drzwi były zamknięte zaklęciem. Czy możesz zrozumieć zaklęcia, księżniczko? Przecież o zaklęciach ty, księżniczko, nie możesz mieć żadnego pojęcia. Może wylazłaś przez szczurzą norę, albo przez jakąś inną dziurkę?

Juta prychnęła — oburzenie na jakiś czas zdławiło w niej strach:

— Moglibyście lepsze zaklęcie dobrać, drogi panie smoku! Ja te drzwi otwieram i zamykam jak u siebie w domu…

Oczywiście od razu pożałowała swoich słów, bo Arman nieprzyjemnie wyszczerzył zęby:

— Że co?

I wziąwszy Jutę za ramię, popchnął do otwartych drzwi Sali Organowej, zatrzasnął te drzwi przed jej nosem i wymamrotał przez zęby:

— Horra-harr…

Juta spoglądała za nim spod oka.

— No — uśmiechnął się Arman — teraz pokaż, księżniczko, jak ty to robisz. Otworzysz — ułaskawię.

Juta wzruszyła ramionami, kpiąco na niego spojrzała i przemówiła niby od niechcenia:

— Rraha-rroh…

Drzwi skrzypnęły i otworzyły się. Juta przekroczyła próg, jakby miała zamiar dumnie się oddalić.

— Ludzie nie posługują się tym zaklęciem — głucho odezwał się za jej plecami Arman. — Skąd je znasz?

Juta odwróciła się:

— Kluczyk na lewo — kluczyk na prawo… Jasne, że trzeba zaklęcie wypowiedzieć odwrotnie!

Jakiś czas Arman i Juta patrzyli uporczywie na siebie.

— Dobrze — odezwał się nareszcie Arman i Juta, nie wiedzieć czemu, poczuła pewną ulgę. — Dobrze. Obiecałem ułaskawić — i ułaskawię… Tylko… — Tutaj w jego głosie znowu zadźwięczały surowe nutki oskarżyciela — jak śmiałaś, księżniczko, zjawić się tutaj i co ty tu robiłaś?

Juta wciągnęła głowę w ramiona. Prawda, jaki gargulec ją podkusił, po co było trącać te kryształowe garnuszki? Przeklęta ciekawość… No i wpadła, tak głupio, co za niezręczna sytuacja. W najlepszym razie znowu ją zamkną, niczym owcę w zagrodzie.

— Co robiłam? — Wyburczała, starając się mówić jak mogła najbardziej naiwnie. — Co ja robiłam? Nic… Osobliwego. Ja… Grałam.

— Grałaś?

Arman wziął Jutę za ramiona — trochę szorstko — i poprowadził, aż do samego oczekującego, uciszonego muzycznego instrumentu.

— Graj teraz.

Księżniczka przestraszyła się nie na żarty. Widocznie zrobiła coś przerażającego, z głupoty się do tego przyznała i teraz czeka ją kara i zniszczenie.

— Nie… — Wyszeptała pobladłymi wargami. — Ja nie to chciałam powiedzieć…

Arman podniósł oczy do sufitu, pokrytego zaciekami:

— Graj. Jak grałaś? Tak? — Postukał palcem w najbliższą kryształową szklaneczkę.

Juta milczała zmartwiała. Arman głośno wciągnął powietrze w płuca.

Dwieście lat nie rozmawiał z osobami płci żeńskiej, w ogóle z nikim nie rozmawiał, oprócz siebie. Bardzo trudno było mu nadać swojemu ochrypłemu głosowi odcień, jaki z pewną przesadą można by nazwać miękkim:

— Posłuchaj, księżniczko, ja ciebie nie straszę, nie biję, nie krzyczę nawet… Grałaś dopóki mnie tu nie było? To zagraj teraz, a ja chcę na to popatrzeć.

Juta chlipnęła i doszła do wniosku, że wszystko jedno i tak nie ma nic do stracenia.

W domu lubiła grać na kryształowych kielichach, wodząc wilgotnym palcem po ich brzegach i słuchać melodyjnego dźwięku, który się przy tym rozlegał.

Zerknęła niepewnie na Armana, który odszedł, żeby jej nie straszyć.

Wtedy szybko niczym ulicznik wsadziła palec do ust, pośliniła, potem wystąpiła do przodu i powiodła po brzegu najbliższej czareczki.

Miękki, czysty, niezwykły dźwięk narodził się pod brudnym, poślinionym palcem, napełnił czarkę, rozbudził grona przeźroczystych kul, które odpowiedziały rezonansem. Rozrósłszy się i wzbogaciwszy, dźwięk wzmocnił się srebrnymi rurami, odbił się od kamiennych ścian i wdarł w samo serce swojego jedynego słuchacza — Armana.

Juta powiodła palcem po brzegach innej flaszeczki — dźwięk zmienił się. Teraz to był akord. Arman, zdezorientowany, ciasno nakręcał na palec kosmyk włosów.

Juta przestała grać i odwróciła się.

Patrzyła pytająco na niego — tyczkowata dziewuszka w łachmanach, a muzyczny olbrzym za jej plecami cały czas śpiewał, nie chcąc zamilknąć po tysiącleciach milczenia.

Arman z trudem przełknął ślinę. Spytał cicho:

— Czy kiedykolwiek widziałaś taki instrument, grałaś na nim? Gdzie?

Juta odzyskała oddech — niebezpieczeństwa, zdaje się, nie było. Odpowiedziała nieśmiało:

— Nigdzie nie widziałam… U nas takiego nie ma… Ja po prostu, no, domyśliłam się, jak wy na nim gracie…

— Jak ja na nim gram?!

Juta cofnęła się. Arman, zdaje się, mógł przestraszyć każdego, kogo chciał.

Wieczorem zasiadła w fotelu przed kominkiem. To był ten sam fotel, w którym oprzytomniała po porwaniu i ta sama komnata, w której po raz pierwszy zobaczyła Armana, którego wzięła za wyzwoliciela. Teraz to wspomnienie sprawiało, że się czerwieniła.

Łachmany księżniczki zostały zamienione na chlamidę[5], wyciągniętą z przepastnych skrzyń zalegających w komnatach zamku — Dragon słusznie doszedł do wniosku, że branka nie powinna wyglądać jak włóczęga, bo może to w ostatniej chwili zniechęcić wyzwoliciela. Juta umyła się i uczesała, szklanka wypitego wina zabarwiła jej zapadnięte policzki zdrowym rumieńcem i pomogła chociaż na krótko zapomnieć o ostatnich złych przygodach. Arman, siedząc po drugiej stronie stołu, zauważył z podziwem jasne i przytomne spojrzenie u branki — chociaż to, oczywiście, nie zasłaniało jawnych niedostatków jej urody.

— To wy nie wrzu…, nie wrzucicie mnie do studni ze żmijami? — Mamrotała Juta z lekka plączącym się językiem.

— Zobaczymy… — W zamyśleniu odpowiadał Arman. — Nie wrzucę, jeśli nie będziesz pchała nosa w nie swoje sprawy… Widzę, że nie ma sensu cię zamykać, ale chodzić będziesz tylko tam, dokąd ja ci pozwolę… Zapomnij o nieposłuszeństwie! Pamiętaj o szczurach, o żmijach… — Zawahał się, czy nie przeistoczyć się, dla postrachu, w smoka, jednak nie miał już ani ochoty, ani siły.

* * *

Ostin przyśnił się jej jeszcze raz — ale jakiś rozmyty, niewyraźny i nie mogła sobie tego snu przypomnieć. Za każdym razem, kładąc się wieczorem na słomiany materac, długo myślała o kontestarskim księciu i starała się przywołać go w sennych widzeniach.

Teraz wkładała stare wiązane sandały — o wiele przyjemniej chodziło się w nich po kamieniach niż na bosaka. Do tego smok pozwolił Jucie wchodzić na szczyt zachodniej wieży — wieńczył ją otoczony kamiennymi zębami odkryty placyk i można było wystawiać twarz na słońce i wiatr, patrzyć na morze i na brzeg, po którym wiła się droga.

Przez pierwsze dni Juta nie schodziła z wieży — ciągle jej się wydawało, że na drodze pojawia się jeździec. W każdym kamieniu, krzaku, tumanie kurzu podniesionym przez wiatr widziała jeźdźca — i za każdym razem czekało ją gorzkie rozczarowanie. Potem znów nadaremno wpatrywała się i wpatrywała w pusty gościniec.

Od czasu do czasu udawało jej się dostrzec, jak ze Smoczych Wrót wyrywa się czarna chmura, a w ślad za nią, spowity dymem, niczym ciemnym płaszczem, wynurza się smok. Przyczajając się za kamiennym zębem, Juta obserwowała pałającą w słońcu łuskę, giętki kościany grzebień wzdłuż grzbietu, długi, pokryty łuską ogon, który wił się pętlami… Smok ciskał płomienie, rysował koła na niebie nad zamkiem i Juta, z otwartymi w zachwycie ustami, widziała, jak majestatycznie machają błoniaste skrzydła, z których jedno było naznaczone jasną trójkątną szramą. Potem jaszczur bez pośpiechu odlatywał w dal, malał w oczach, dopóki nie zamienił się w czarną kropkę, niknącą nad horyzontem.

Poleciał na łowy, myślała Juta. Już wiedziała, że jaszczur poluje w górach na dzikie kozy — smoczy organizm wymagał dużo surowego mięsa.

Życie na zamku było proste, wręcz monotonne. Czasami Arman suszył jedną, dwie kozy, żeby zjeść je potem przed kominkiem, będąc w ludzkiej postaci. Wodę brało się ze źródła, wino — z nieskończonych, wmurowanych w ściany beczek, które poiły, bez wątpienia, niejedno smocze pokolenie. A i nieśmiertelne suche placki, jak przypuszczała księżniczka, upieczone były ze sto lat temu, nie mniej.

Była też spiżarnia, lecz tam, co nie dziwne, Juta miała surowo zabronione zaglądać i, co zrozumiałe, bardzo bała się naruszyć zakaz.

Arman i w ludzkiej postaci zdawał się jej potworem; na początku chowała się w pierwszą lepszą szczelinę, ledwie usłyszała jego kroki na końcu korytarza. Kiedy surowy głos władczo nawoływał: „Hej, księżniczko!” — nie śmiała sprzeciwić się i stawała, drżąca, przed strasznymi Armanowymi oczami. I choć on jej ani trochę nie krzywdził, a tylko żywił, poił i pilnował, żeby nie łamała zakazów — znośnie spokojnie bywało tylko wtedy, kiedy opuszczał zamek.

Potem do niego przywykła i nawet kilka razy zwróciła się do Armana z pytaniami: a czy bywają tutaj sztormy? A dokąd prowadzą te drzwi? A co by było, gdyby podgrzać placek, wpychając go do kominka?

Arman odpowiadał sucho, ale cierpliwie. Podgrzany placek okazał się smaczny i strach Juty powoli topniał, ustępując miejsca, póki co, bojaźliwej ciekawości.

Ze wszystkich rozrywek, najważniejszą pozostała strażnicza wieża; drogi były puste i wkrótce księżniczka doszła do wniosku, że rycerz wyzwoliciel i bez jej pomocy odszuka zamek, a oczekiwanie można urozmaicić, wymyślając sobie jakieś zajęcie.

I mądra Juta je wymyśliła.

Najtrudniej było wyprosić u Armana pochodnię. Któregoś razu udało się księżniczce przyuważyć, gdzie są przechowywane, nie chcąc ich jednak wykradać, za właściwy powód potrzeby posiadania pochodni podała strach przed ciemnością.

Wyposażywszy się tym sposobem, księżniczka wreszcie się zdecydowała.

Odczekawszy na wieży póki Arman-smok nie wyleci z zamku — Juta dotychczas wzdrygała się, widząc skrzydlatego potwora — spryciara pędem pobiegła po pochodnię, zapaliła ją i zabrała się za badanie zamku. Zdawałoby się, że jeśli jesteś branką, to należy siedzieć cichutko i nie narażać się na nieprzyjemności — ale gdzie tam, to nie Juta!

Zapuszczała się w podziemną część zamku, gdzie jaszczur kategorycznie zakazał jej chodzić. Pochodnia drgała w podniesionej stanowczo ręce. Poły ciemnego bałachona[6] wlokły się za księżniczką po wilgotnych i śliskich, startych do dziur stopniach.

I tak schody przywiodły ją do wąskiego holu — teraz można było wybierać: opuszczać się jeszcze niżej, czy zagłębić się w korytarz. Juta postanowiła schodzić głębiej.

Zrobiło się znacznie chłodniej; po ścianach ściekały wielkie, przezroczyste krople. Juta zatrzymała się — i z przodu, i z tyłu, i na górze, i na dole była tylko ciemność — szczelny, leżący tu od stuleci mrok, który ledwo rozjaśniało światło samotnej pochodni.

Księżniczka już chciała się zlęknąć, ale przypomniała sobie, nie wiedzieć czemu, świetliki. Świetlik w trawie też czuje coś podobnego — naokoło ciemno, a on trzyma jedyny na świecie przyćmiony ognik… Juta przypomniała sobie, jak zbierała w parku świetliki i pokazywała je maleńkiej siostrzyczce Maj, która wtedy dopiero zaczynała chodzić… A Wertrana — ta bała się chodzić w nocy do parku, paziowie też się bali, i Juta często szydziła z ich strachu… Chłopcy — nawet duzi — dziwili się jej odwadze i uznawali jej prawo do dowodzenia w psotach, jakie ona sama najczęściej wymyślała…

Pląsały cienie na mokrych ścianach. Juta uśmiechnęła się i ruszyła dalej. Od schodów oddzielił się jeszcze jeden korytarz; tym razem Juta skręciła w niego i, przeszedłszy trochę, od razu natknęła się na korytarz, który się rozdwajał.

Przez chwilę się wahała, po czym osmoloną drzazgą z pochodni zostawiła na ścianie znak i poszła w prawą stronę.

Z sufitu gromadami zwisały nietoperze. Juta zlękła się, kiedy padło na nie światło, ale nietoperze nie zwracały na nią uwagi. Prawdopodobnie dawno przywykły do pochodni — i to dało księżniczce powód do zastanowienia — kto tutaj tak często chodzi ze światłem? Czyż nie gospodarz zamku? Co on tu trzyma, w podziemnym labiryncie — skarby?

Częste rozgałęzienia i głuche zakamarki zaczęły niepokoić Jutę coraz bardziej. Już poważnie rozmyślała nad powrotem, gdy wtem korytarz się rozszerzył.

Światło już nie dosięgało ścian, chociaż pochodnia paliła się równo i jasno. Panowała martwa cisza. Juta zatrzymała się, ciężko oddychając i wsłuchując się w jedyny dźwięk; szum krwi w uszach.

To, prawdopodobnie, była wielka sala — księżniczka nawet odczuwała ruch wilgotnego, zatęchłego powietrza. Gdzież sufit? Co tam jest dalej?

Księżniczka przestraszyła się, że nie mając możliwości robienia znaków osmoloną drzazgą na ścianach, nie znajdzie drogi powrotnej. Dlatego trochę się cofnęła i kontynuowała swój szlak, trzymając się prawej ściany.

Co on tu przechowuje? W starych legendach pełniutko napomknień o smoczych skarbach, na jakich niby stoją ich zamki… A tu pusto, ogromna próżna przestrzeń w grubej skale. Któż ją wydrążył i po co?

Jej ciekawość rosła razem ze strachem.

Po lewej stronie wyłoniło się coś wielkiego i nieforemnego — zdaje się, że przysadzista kolumna, ni to czymś posiekana, ni to ozdobiona wizerunkami… Juta pomyślała chwilę, po czym odeszła na kilka kroków od ściany i oświetliła kolumnę pochodnią.

Gar-r-gulce!

Kolumna była pokryta pismem, ale jakimś skomplikowanym! Księżniczka obeszła monument dookoła — pismo pokrywało kolumnę do samej podłogi, a zaczynało się może i od samego sufitu, którego nie było widać. Symbole pisma klinowego gdzieniegdzie porosły mchem, gdzie indziej starły się — ileż mają stuleci? Znaki cisnęły się, przyciskały jeden do drugiego — różne teksty i pismo różne… A tu i płaskorzeźba, a na niej — znajomy brzeg i morze, i… Zamek!

Juta aż zagwizdała. Frejliny zawsze zabraniały jej gwizdać. Przypomniawszy sobie to, gwizdnęła głośniej — w korytarzu załopotały skrzydła nietoperzy i Juta zakryła sobie usta dłonią.

Do stu tysięcy gargulców…

Na drugi dzień Arman nigdzie nie poleciał — i Juta nudziła się, wędrując po korytarzach i wyglądając z wieży na drogę. Od niedawna dostarczały jej rozrywki olbrzymie białe ptaki, które osiedliły się w przybrzeżnych skałach i teraz żyły burzliwym, hałaśliwym życiem — hałasowały, kłóciły się, po kolei wysiadywały pisklęta i skubały jedne drugim pióra. Po krótkim wahaniu Juta poszła z zapytaniem do Armana — ten krótko wyjaśnił, że to kalidony, i że unikają ludzi i dlatego od dawna osiedlają się w sąsiedztwie smoków. Pomrukując wymyśloną wyliczankę: „Raz — dragony, kalidony, dwa — dragony, kalidony” — Juta podreptała z powrotem na wieżę.

Minął jeszcze jeden dzień i Arman — o, szczęście! — Poleciał gdzieś z samego rana, a Juta, zabrawszy ze schowka nową pochodnię, pośpieszyła do tajemniczej podziemnej sali.

Dotarcie tam nie było łatwe — jednak Juta nauczyła się orientować po swoich, zostawionych osmoloną drzazgą z pochodni, znakach. Nietoperze i tym razem nie zwróciły na nią uwagi, a Juta już nie zdziwiła się, kiedy ściany korytarza znienacka się rozstąpiły i na twarzy poczuła powiew zatęchłego powietrza.

Potem czas, zdaje się, stanął. Dociekliwa księżniczka znalazła jeszcze cztery kolumny pokryte pismem klinowym, a ile ich było wszystkich — gargulce to wiedzą! Do tego ściany w wielu miejscach też były pokryte znakami, tu i tam znajdowały się także rytowane obrazy, i to jeszcze jakie! Juta długo stała z otwartymi ustami, przed wyobrażeniem jakiegoś potwora, który wyłaził z morza. Smok przy tym zwierzu zdawał się po prostu pokojowym pieskiem, a potwór był przedstawiony z takimi detalami, które dawały jasno do zrozumienia, że artysta zapewne go nie wymyślił — on go widział i to całkiem blisko…

Przytupując dla dodania sobie animuszu, Juta oddała się wnikliwym badaniom klinów. Koniec końców jej nieposkromiona ciekawość została wynagrodzona — przedzierając się przez wersy zapełnione nieznajomymi znakami, natknęła się raptem na urywek całkiem zrozumiałego, jej językiem napisanego tekstu: „Śmiały Din-Ar miał dwóch synów i kiedy sięgnęli oni lat, i wznieśli się na skrzydłach, nastał dzień ich pojedynku… Gardziele młodzieńców pełne były ognia, a oni sami pełni byli bohaterstwa… W boju padł młodszy, Szan-Ann, a starszy, Akk-Ar, stał się twardszy, nabrał siły i zmężniał, i rozkwitał w rzemiośle, i skrzydła nosiły go do późnej…”

Tekst urwał się.

Juta, zdumiona, stała przed kamienną księgą i zdawało jej się, że zrobiwszy tylko krok, trafiła w inny, niepojęty świat. „Gardziele młodzieńców pełne były ognia…”

Jakże to; i śmiały Din-Ar, i jego wojowniczy synowie naprawdę istnieli? Byli smokami? A niech to, jeśli mieli skrzydła i w ogóle… Prawda to, czy bajka i kto to napisał?

Juta zapomniała o całym świecie, wodząc palcem po kamiennych wierszach, wyszukując znanych jej liter. No, oto i znowu!

„Jukka przychodzi z morza i dzieci jego, i wnuki, i prawnuki zjawiają się z otchłani… Oszczędzaj swój ogień i niechaj ochroni on ciebie przed straszliwym Jukką, i przed dziećmi jego, i wnukami…”

Juta otworzyła szerzej oczy w zdumieniu. A co to, gargulce! Jeszcze i przeraźliwy Jukka, który… Zaraz, zaraz, a czy to nie ten zwierz z obrazka? Tamten, przypomniała sobie, też z morza wyłaził…

I Juta zaczęła szukać malowidła z wyobrażonym na nim potworem, jednak znaleźć już go nie mogła; zamiast tego natknęła się raptem na nowy, intrygujący tekst:

„Ja wznoszę się do niebios, a mój cień leży na skałach, maleńki niczym źrenica myszki… Ja opuszczam się na ziemię i mój cień spotyka mnie, jak mój brat…”

Pochodnia zatrzeszczała, ale Juta nie zwróciła na to uwagi. Wodziła palcem po ostatnim napisie — ten był wyryty głęboko, wyraźnie i czytało się go znacznie lżej, niż inne… Może ten tekst nie jest tak bardzo stary?

Ustalić tego Jucie się nie udało. To znaczy, początkowo wszystko szło dobrze, przyglądała się znakom pisma, wodząc prawie po nich nosem, a pochodnia świeciła nawet jaśniej niż przedtem… Ale potem za jej plecami ktoś głośno westchnął i w tym momencie okazało się nagle, że pochodnia jest już nie jedna, a są dwie i dlatego tak jasno.

Juta krzyknęła — dwa kroki od niej stał Arman. Stał w milczeniu, bez ruchu, jak ucieleśnienie kary. W tańcującym świetle ognia jego wydłużone oblicze zdawało się złowieszcze jak nigdy.

— Ja nieumyślnie — szybko powiedziała Juta i głupotę tych słów uświadomiła sobie od razu po tym, jak je wymówiła.

Arman milczał. Milczenie to było wyrokiem.

— A co ja takiego zrobiłam? — Głos księżniczki zdradziecko zadrżał.

— A zaraz zobaczymy — z zabójczym spokojem obiecał Arman.

Ze zmartwiałej ręki Juty zabrał pochodnię. Postał przez krótką chwilę, patrząc brance w oczy, potem cisnął obydwie pochodnie na ziemię. Cisnął i nastąpił nogą — najpierw na jedną, potem na drugą.

Poszedł dym i zrobiło się ciemno — tak ciemno, że Juta od razu przestała odróżniać, gdzie podłoga, a gdzie sufit.

— Ja idę — powiedział Arman w ciemności i głos jego zaczął się oddalać. — A ty zostaniesz tu. I zastanów się, czy warto było pchać nos tam, gdzie zabronione!

Kroki jego ucichły wcześniej, niż Juta wzięła oddech.

Stała pośród całkowitej ciemności, a w jej głowie bezwiednie powtarzała się ostatnia przeczytana fraza: mój cień spotyka mnie, jak brat. Jak mój brat. Mój brat.

Juta nigdy nie miała brata, ale to nie miało teraz znaczenia. Żaden brat nie zjawi się w tym podziemiu, żeby wyprowadzić siostrę na powierzchnię. Ona oślepnie, umrze w mroku, nigdy więcej nie zobaczy słońca. Bezlitosny smok będzie się rozkoszował jej jękiem, jej łzami, jej rozpaczą…

Jest tu, czy już poszedł?

— Hej — głos Juty rozczuliłby i lodową bryłę. — Hej, jesteś tu!

Żadnej odpowiedzi.

— Posłuchajcie — starała się mówić spokojnie i mężnie, ale raz za razem głos jej się rwał — przecież nic takiego strasznego nie zrobiłam, jak się zdaje… To znaczy, jestem winna, oczywiście, ale pomyślcie… Co złego w tym, że poczytałam troszkę napisy? Tutaj nie ma ani złota — Juta chlipnęła — ani kosztowności… Ani diamentów, ani rubinów, ani tych… No… Szafirów… I niczego nie ukradłam… — Musiała zrobić przerwę, żeby wstrzymać szloch i potrzeć piąstką nos. Naokoło była ciemność — gęsta, jak atrament; Juta mocno zacisnęła oczy, żeby jej nie widzieć i ciągnęła dalej:

— Wam może podoba się tak mnie straszyć… Ale to nie jest w porządku, to… Okrutne, a ja i tak jestem waszą branką… Powiedzcie coś, proszę…

Cisza.

Trzęsącą się ręką Juta namacała szorstką powierzchnię kolumny i przylgnęła do niej całym ciałem.

— Możliwe, że to wszystko, co tutaj jest napisane — to tajemnica… Ale przecież nikomu nie powiem… Ani o tym, jak oni się bili, ani o tym potworze, co zwą go Jukka, który cały czas wyłazi z morza… Ja przecież nie wiem, może i nie było żadnego Jukki… Ja przecież niczego nie rozumiem! — Wykrzyknęła raptem rozpaczliwie i gniewnie. — Toż tu nie po ludzku napisano! Komu co się stanie, jak ja spróbuję to przeczytać?!

Cisza.

Juta osunęła się po kolumnie na kamienną podłogę.

— „Gardziele młodzieńców… Pełne były ognia” — powiedziała szeptem, nie uświadamiając sobie, co mówi. — „Ja unoszę się do niebios, a mój cień leży na skałach, maleńki, niczym źrenica myszki… Ja opuszczam się na ziemię i mój cień spotyka mnie, jak mój brat”.

Twarda ręka legła na jej ramieniu — krzyknęła z przerażenia.

— Chodźmy — głucho powiedział Arman.

Juta ledwo nadążała drobnymi kroczkami; kiedy minęli labirynt i wchodzili po schodach, odważyła się zapytać:

— Widzicie w ciemnościach?

— Nie — odezwał się Arman obco.

Zmierzchało.

— Czego tam szukałaś? — Zaciekawił się Arman. Juta spuściła głowę. Skuliła ramiona:

— Niczego… Ja chciałam… Popatrzeć…

Arman milczał, w związku z czym odważyła się zapytać:

— A wszyscy ci… Ludzie, znaczy się smoki… Oni naprawdę istnieli?

Arman podszedł do okna. Nad morzem wschodził czerwony księżyc.

— To latopis mojego rodu — powiedział, nie odwracając się.

Gargulce, pomyślała Juta.

— A Jukka? On też z waszego rodu?

Arman popatrzył na nią przez ramię. Ot, dziewczątko i tyle. Udaje? Czy naprawdę aż taka ciekawa? Zresztą, co to za nieszczęście… Dziwne, czy myślał, że będzie, mhmm… Omawiać… No, słowem, że znajdzie współrozmówcę, który ot tak naiwnie zapyta: „A Jukka?”

Uśmiechnął się i Juta, biorąc to za dobry znak, też się uśmiechnęła.

— Jukka — powiedział Arman pouczająco — to morski potwór… Od dawna on i jego rodzina byli zagorzałymi wrogami smoczego rodu… A zjawiał się z morza i jedyną zbroją przeciwko niemu był ogień. Czy to jasne dla ciebie, księżniczko?

— A kto to taki Din-Ar? — Od razu zapytała Juta.

Arman zdziwił się: widział to kto, jaka ciekawska. Spróbuj teraz wiedzieć, co robić — złościć się czy śmiać…

— Din-Ar — powiedział z westchnieniem — to mój sławny przodek, sto szesnasty w rodzie…

Oczy Juty stały się okrągłe jak spodki:

— Sto szesnasty? A ile było wszystkich pokoleń waszych przodków?

Arman bezsilnie zamknął oczy. Głupiutka księżniczko, nie pytaj o to, czego nie jesteś w stanie zrozumieć.

— Jestem dwieście pierwszym potomkiem — powiedział ze zmęczeniem.

— Dwieście pierwszym? A ile macie lat?

Uśmiechnął się:

— Dwieście trzydzieści dwa.

Księżniczka zamilkła, zastanawiając się, czy może to być prawda. Zapytała ostrożnie:

— Tak? A ile żyją smoki?

— Dopóki nie umrą.

— Tak?

Arman odwrócił się.

Był wtedy taki mały, że śmierć ojca nie zachowała się mu nawet we wspomnieniu, ale, w istocie, tak, zachował pamięć o dziecięcym wspomnieniu. Hurkot, błysk — ojciec, porażony uderzeniem błyskawicy, kamieniem wpadł w morze. Miał wtedy, zdaje się, ledwie dwieście lat… Dwadzieścia lat później umarł dziad.

Juta wyrwała go z zadumy, cytując strasznym szeptem:

— „Akk-Ar stał się twardszy, nabrał siły i zmężniał, i dożył późnej…” Ależ on rodzonego brata zabił, tak?

„Cóż — pomyślał Arman — sam sobie jestem winien, wdałem się z ofiarą w wyjaśnienia, pozwoliłem zastanawiać się nad sprawami rodu…”

Przypomniał sobie, jak w ciemnościach podziemia drżał śmiertelnie przestraszony głos księżniczki: „…Mój cień spotyka mnie, jak mój brat”. I co dziwne — do tego momentu był strasznie zły na nią i siedziałoby dziewczątko bez światła nie godzinę czy dwie… Ale jakże niezwykłe było usłyszeć te wersy z jej ust. Niezwykłe i… Przyjemne, czy jak? Rozczulił się i wyprowadził ją na powierzchnię…

— A… — Zaczęła Juta i zacięła się.

— Słucham?

Juta desperacko wciągnęła powietrze, nie odważywszy się zapytać.

— No, co chciałaś, księżniczko?

— Czy wy… No, czy w ogóle smoki mają imiona, jak i ludzie?

— I ludzie — sucho poprawił Arman — i ludzie, jak i smoki.

Nie było widać końca sali i ciągle nowe i nowe kolumny, pokryte pismem, wynurzały się z mroku.

— Można zapytać, jak macie na imię? Zamyślił się. Wymówił z wysiłkiem:

— Arm-Ann.

Z dwoma pochodniami było wygodniej niż z jedną.

— O, tutaj jest napisane zupełnie niezrozumiale… — Mruczała Juta. — To smoczy język?

— Starożytny dialekt.

— A wy go rozumiecie?

— Trochę.

Nie było widać końca sali i ciągle nowe i nowe kolumny, pokryte pismem, wynurzały się z mroku.

— A co tu jest napisane? — Juta wodziła palcem po wilgotnym kamieniu. Arman raz za razem upominał ją:

— Nie rękami, księżniczko!

Juta cofała się, żeby od razu znowu się zbliżyć.

— Tutaj są i znajome litery, i nie całkiem znajome… Co to?

Arman pobłażliwie wyjaśniał. Następowały po sobie opisy bardziej czy mniej dawnych zwyczajów, latopis najważniejszych wydarzeń, jakimi najczęściej były bitwy, potyczki i pojedynki: „…I spotkał Don-Ar brata swego starszego Daw-Anna, i przypominała ich potyczka ognisty węzeł… I ścisnął się węzeł, i zginął Daw-Ann, i Don-Ar zawył zwycięsko, ale rany jego były głębokie, niczym morze i przelał on kwarty krwi swojej, i w morze runął… Zginęli obydwaj i osierocili ród…”

— „Osierocili ród” — szeptem powtórzyła Juta. — Wojna między braćmi? Ta sama historia powtarza się i powtarza… Tylko ten, o jakim czytałam wcześniej, „zmężniał” i „dożył późnej starości”. A tu, patrzcie, „osierocił ród”… Po cóż było się bić?

— To zwyczaj — powiedział Arman sucho. — Ród kontynuuje tylko najsilniejszy z braci. Ty tego nie zrozumiesz.

— Nie zrozumiem — zaburczała Juta.

Po chwili milczenia, raptem powiedziała szybko i z przekonaniem:

— A pamiętacie te wersy o cieniu, co spotyka brata? Pamiętacie? Ten, kto je pisał, CHCIAŁ spotkać się ze swoim bratem i nie dlatego, żeby go zabić. Jak to wyjaśnicie?

— Nijak — głucho odpowiedział Arman.

Juta, nie zniechęcona, ciągnęła dalej:

— Ja myślę, że nie jest dobrze zabijać braci. Wcześniej czy później zostajesz sam, samiuteńki i wtedy tylko ze swoim cieniem możesz rozmawiać… A ty — z potępieniem wbiła wzrok w Armana przez płomienie swojej pochodni — wy też zabiliście swojego brata?

Arman milczał tak długo, że aż się przelękła.

— Ja nigdy — powiedział w końcu powoli. — Ja nigdy nie miałem braci.

„Zguba czeka ród!”

Jego dziad lubił pokrzykiwać. Małego Armana nieskończenie przerażały oskarżycielskie wołania i złowieszcze proroctwa.

„Zagłada rodu, rozpad, koniec! Kogo ty spłodziłeś, synu?! Gdzie silne wnuki, gdzie nosiciele mojego płomienia, gotowi do walki na chwałę rodu? Czy ten wyrodek, Arm-Ann, ocaleje?”

Ojciec milczał. Arman drżał, wbijając się w kąt.

„Nasi przodkowie nie wybaczą nam, synu. Rodowi potrzebna nowa krew, potrzebne świeże skrzydła. Arm-Ann to wątła gałązka. Gdzie jego bracia, narodzeni do pojedynku?!”

Potem była błyskawica, która osierociła Arm-Anna.

Potrząsnął głową. Pochodnia Juty pobłyskiwała daleko z przodu — księżniczka stała z otwartymi ustami przed czarną bryłą płaskiego kamienia:

— Gargulce, a to co takiego?

Arman zbliżył się, zatopiony w swoich myślach. Spojrzał nieobecnym wzrokiem:

— Tutaj zapisano proroctwo.

— Proroctwo?

— Tak… O losie rodu i wszystkich jego pokoleń.

— Ty, smoku, znasz swoją przyszłość?

Uśmiechnął się:

— Nie. Popatrz — proroctwo zaszyfrowano. Nie wiem, czy ktoś starał się je zrozumieć… A jeśli nawet starał się, to nadaremnie.

Juta stała, zaczarowana. Wymyślne sploty linii zachwyciły ją, hipnotyzowały, obiecywały niesłychaną tajemnicę innego, nieznanego świata…

— A czy ja mogę zrozumieć? No, przeczytać, pojąć?

Armanowi opadły ręce. Jego pochodnia zasyczała.

— Słuchaj — powiedział przenikliwie. — Ten kamień ma wiele tysięcy lat. Ty — dziewczątko, pyłek, ziarenko piasku, łuseczka… — Zawiesił głos, próbując dobrać słowo, i Juta przyszła mu z pomocą:

— Łupinka.

— Łupinka — zgodził się Arman — impertynencka, zuchwała łupinka z nieodpartym pociągiem do pakowania się w tarapaty.

Juta szybko zamrugała oczyma:

— Wiecie… Jak na smoka, jesteście bardzo elokwentni.

Arman oniemiał, a księżniczka, wykorzystując to, pośpiesznie dodała:

— Ależ, nie, ja niczego takiego nie chciałam powiedzieć… Proszę, pozwólcie mi chodzić tutaj samej. Bardzo proszę. No, proszę.

Rozdział czwarty

Солнце — пастух без стада.

Утром — зoлото, вeчером медь.

И кажется, будто нe надо

Ни вспоминать, ни жалеть.[7]

Арм-Анн

Teraz Juta całe dnie spędzała w podziemiach. Arman dziwił się temu, ale był zadowolony — przynajmniej wiedział, że księżniczka pochłonięta tą sprawą nie wymyśla kolejnego podstępu.

Obserwował ją, jak dziwaczne zwierzątko, które trafiło do jego klatki. Niekiedy schodził w ślad za nią do podziemi — bez pochodni, niewidzialny — i długo patrzył, jak wodzi brudnym palcem po starożytnych omszałych znakach.

Z ludźmi — tymi, którzy żyją w wiejskich chatach pod słomianymi strzechami, w miejskich dzielnicach pod dachówką, czy w królewskich pałacach — Arman miał długotrwałe i skomplikowane stosunki.

We wczesnym dzieciństwie miał nieszczęście upodobać sobie pewną zabawę — a to, że zabawa ta nie była rzeczą stosowną dla smoka później wyjaśnił mu, uzbrojony w rózgę, dziad. Przyczyną wszystkiego zaś było czarodziejskie zwierciadło.

Krewni Armana korzystali ze zwierciadła w razie potrzeby albo z nudy, ale nigdy — z ciekawości. Arman wyciągnął je z rupieci, wyczyścił i wstawił do swojej komnaty; wtedy jeszcze całe, jasne i posłuszne, godzinami pokazywało malcowi obrazy cudzego życia.

Był jedynym dzieckiem w wielkim zamku; ojca gorąco kochał, ale ten zazwyczaj był przybity i smutny, a dziadka maleńki Arm-Ann starał się unikać.

Ojciec niekiedy opuszczał ciężką dłoń na jego główkę, sprawiając, że zamierał z radości i darował mu drobne, niepotrzebne rzeczy — kamyczki, sprzączki. Kiedy dziad przejął wychowanie wnuka — nauczał go i karał.

Stojąc w ogromnej chłodnej sali, Arm-Ann aż do zachrypnięcia powtarzał wyuczone na pamięć epizody z historii rodu. Każda lekcja zaczynała się i kończyła wyliczaniem litanii imion — prajaszczury ciągnęły się przed oczyma chłopczyka pochmurnym, nieskończonym korowodem.

Na pewno każdy z przodków miał matkę — niestety, to szczęście było ostatniemu z pokolenia odmówione. Przodkowie mieli braci — tych, z którymi należało się ściąć, mężniejąc. Arman był samotny od kołyski i cała dziecięca potrzeba kontaktu z kimś życzliwym dostała się bezdusznemu przedmiotowi — magicznemu zwierciadłu.

Zwierciadła nie można było lubić, ale i karać ono nie mogło. Z zewnątrz obojętne, zabawiając obrazami małego Armana, wzbogacało go często w zupełnie niespodziewaną wiedzę. Patrzył, jak zgraja chłopaków — dotychczas nie mógł sobie wyobrazić, że na świecie może istnieć tylu chłopców — z jakiegoś powodu drażni zgraję innych dzieci; z początku wziął ich za dziwnych chłopców, a dopiero później usłyszał ich prawdziwą nazwę — dziewczynki…

Patrzył, jak robi się ser z owczego mleka, jak statecznie wieczerzy wielka rodzina, jak przewijają niemowlęta, jak oporządzają i chowają zmarłych, jak kartkują wielowarstwowe bryły — księgi… Te wszystkie obrazy w zwierciadle były z jakiegoś powodu drobiazgowe i zarazem bardzo zmienne, ale i wielce różnorodne — Arman nie przestawał się dziwić.

Dziwił się także i w ten dzień, kiedy dziad postanowił, w końcu, zainteresować się, jakież to zajęcie zabiera tak dużo czasu jego jedynemu wnukowi. Masywny świecznik uderzył w zwierciadło, które pokryło się pajęczyną pęknięć, a Arman na długo zapamiętał karę, jaka została mu wyznaczona.

Znacznie później zrozumiał, czym rozgniewał dziadka. Możliwe, że właśnie zwierciadło kiedyś uwłaczało jego smoczej istocie… Czy nie? Może nieszczęsne lustro ucierpiało niewinnie?

I oto teraz Juta dziwowała się i lękała, spostrzegając, jak ciekawość w oczach jej strażnika od czasu do czasu powleka się mgłą dawnych wspomnień.

Bardzo szybko wyciągnął Jutę z jej zakątka i posadził za długim stołem w komnacie z kominkiem — żeby mieć ją przed oczyma. Z początku księżniczka opierała się; potem przywykła do tych spotkań i starała się godnie zachowywać w zgodzie z zasadami swego szlachetnego urodzenia i królewskiego wychowania.

Zresztą, po dniu spędzonym na pracy w Sali Klinopisów, światowe maniery zapominały się same. W milczeniu jadła z apetytem placki — rękami czarnymi od pyłu i sadzy, z płonącymi policzkami, z namiętnie pobłyskującymi oczyma — zupełnie jakby nie księżniczka siedziała przy stole, a zadowolony z życia górnik. Najadłszy się, badaczka przeniosła się na fotel i stamtąd, z głębiny wielgachnego mebla, patrzyła na Armana długim, intrygującym spojrzeniem.

Wytrzymawszy niezbędną pauzę, pytał udając obojętność:

— I cóż?

Juta siłą woli opuszczała kąciki ust, gotowych już radośnie rozciągnąć się od ucha do ucha i powiadamiała niby od niechcenia:

— Zrozumiałam symbol, który oznacza „ogień”.

Arman wiedział, że symbole „niebo”, „nieszczęście” i „odważny” zostały już „zrozumiane”, nauczone i rzetelnie przerysowane przez Jutę na ścianę obok kamienia.

— Winszuję — mówił Arman poważnie, z trudem przeżuwając suszone mięso — już wyczerpałaś z morza trzy garści wody! Pracuj, a odkryjesz dno.

Juta patrzyła na niego zuchwale i drwiąco, spojrzenie jej wymownie mówiło: zobaczymy!

Co prawda, bywały dni, kiedy Juta traciła pewność siebie; jej oczy nie świeciły natchnieniem i do symboli, już narysowanych na ścianie obok kamienia, nie przybywało ani jednej ryski. Po kolacji od razu szła na wieżę — wyglądać wyzwoliciela w gęstniejącym mroku.

Arman wiedział, że jej nocne warty są daremne. Dawno ochrypli heroldowie na miejskich placach; dawno wróciło na zwyczajne tory życie w królewskim pałacu Werchniej Konty, a w sąsiednich krainach powolny bieg powszednich dni w ogóle nie został naruszony. Wyglądało na to, że trzy królestwa ze spokojnym sumieniem oddały Jutę smokowi.

Badania dziewczyny zabrnęły w ślepy zaułek, potem z niego wyszły — znalazła znaki „morze” i „straszliwy” — i znowu poszukiwania uwięzły w nieskończonych wymyślnych splotach nieznanych symboli i rytów. Trochę ochłonąwszy, księżniczka spędzała dni na wieży, poświęcając długie godziny na obserwowanie pustej drogi.

I — dziwna rzecz! — Niebawem zauważyła, że i Arman zajmuje się tym samym. Wylatując z zamku w smoczej postaci, czasami lekceważył polowanie i dalekie loty, żeby pokrążyć nad drogami, jakby kogoś wypatrywał… Wyglądało na to, że czeka on na pojawienie się wyzwoliciela z nie mniejszym, a nawet z większym zniecierpliwieniem, aniżeli więźniarka… A po co, właściwie?

Juta zamyśliła się.

Dotąd sam proces wyzwolenia objawiał jej się dosyć mgliście — zjawi się rycerz, pokona smoka w bitwie… A co oznacza — pokona i jak to będzie wyglądało?

Arman krążył nad brzegiem — oświetlony zachodzącym słońcem opancerzony olbrzym. Juta popatrzyła na drogę i wyobraziła sobie uzbrojonego jeźdźca, który rzuca wyzwanie smokowi.

Rycerz ma kopię, hartowany miecz i nawet buławę z kolcami… Czy można tym uszkodzić łuskę? Chociaż, mniej więcej, poważnie uszkodzić, nie mówiąc już o ścięciu głowy, jak o tym zapewniają starożytne legendy? Czy w ogóle uda mu się zadać zgubny cios zanim zmiecie go z powierzchni ziemi ognista trąba powietrzna?

Czekajcie, czekajcie, pomyślała Juta w panice, przecież jaszczur nie może być niewrażliwy? Ile istnieje przekazów o pogromcach smoków, którzy przynosili do domu a to język, a to całą odrąbaną głowę!

Odrąbaną głowę… Juta przełknęła ślinę.

Arman krążył, rozkoszując się we wstępujących potokach ciepłego powietrza; podobny był do heraldycznego potwora, który zszedł z ryciny; sylwetka jego na tle różowego nieba była groźna i jednocześnie pełna wdzięku.

Może on czeka na rycerza, żeby go pożreć, jak dziką kozę? Może ona, Juta, w myślach przywołując Ostina mimo woli życzy księciu zguby?

Od razu odrzuciła nieznośną myśl. Wyzwoliciele zjawiają się, żeby zwyciężać, bo jakżeby inaczej?

Jednak myśl, odsunięta w najdalszy zakątek świadomości, wciąż powracała. W nocy Jucie przyśniło się niebo — całe zakryte błoniastymi skrzydłami — i potoki płomienia, chłodnego i lepkiego, jak kisiel… Arman-smok szczerzył zębatą paszczę i miecz wypadał z czyjejś osłabłej ręki.

Juta straciła apetyt, błąkała się po zamku ze spuszczoną głową, przygnieciona, zdruzgotana. Arman spoglądał na nią zaniepokojony.

Po kilku dniach przyniósł kogoś w pazurach. Juta, która właśnie czatowała na wieży, przelękła się na śmierć — wydało jej się, że smok niesie jeszcze jedną wykradzioną księżniczkę. Jednak, przyjrzawszy się, dostrzegła, że nowa ofiara skrzydlatego jaszczura pokryta jest białą sierścią i ma zakończone maleńkimi czarnymi raciczkami cztery nogi, które bezradnie wierzgają w powietrzu.

Rzuciwszy się na dół, do sali z kominkiem, Juta zastała tam Armana-człowieka, a przy nim otumanioną, zlęknioną, jednak żywą i nieuszkodzoną dziką kozę.

— To mleko — niedbale wyjaśnił Arman w odpowiedzi na milczące spojrzenie Juty. — Chcesz mleka? To ją wydój.

Juta i koza uważnie spojrzały jedna na drugą. Księżniczka rozejrzała się, szukając jakiegoś naczynia do dojenia — i znalazła na stole bardzo dobry do tego celu dzbanek. Koza odsunęła się o krok, nie spuszczając z Juty zaniepokojonego spojrzenia.

— Może by ją przywiązać? — Nieśmiało zaproponowała Juta.

— Ja potrzymam — zaproponował Arman, tak samo, jak poprzednio, niedbale.

Teraz koza przenosiła strwożony wzrok z Juty na Armana i cały czas cofała się, cofała, dopóki nie natknęła się na fotel.

Arman szybko postąpił do przodu — koza, która znała go jako przerażającego dragona, zameczała w cichej panice. Ten chwycił ją za miniaturowe różki, a Juta doskoczyła z tyłu, postawiła dzbanek na podłodze i obiema rękami wczepiła się w chude kozie wymię.

Koza z całej siły rozpaczliwie zameczała. Wymię wyśliznęło się z palców Juty, a dzbanek z hurkotem potoczył się po podłodze, odbił się od ściany i rozsypał na tysiące skorupek.

— A ty co… — Burknął Arman. Koza, wyrwawszy się, wbiła się w kącik i stamtąd pobekiwała żałośnie, pobłyskując okrągłymi z przerażenia oczami.

— Miłościwy dobrodzieju — powiedziała Juta hardo. — Czyżbyście uważali, że księżniczki w pałacu nic innego nie robią, tylko kozy doją?

Arman nie wiedział, co odpowiedzieć.

Po jeszcze kilku nieudanych próbach wydojenia kozy, Arman zaproponował rozszarpać ją i zjeść. W końcu dobroduszna księżniczka zdołała mu to odradzić — zwierzątko zostało wypuszczone na wolność. A Juta została w niewoli.

* * *

Olbrzymie ptaki — kalidony — wyprowadziły pisklęta. Mrużąc oczy od wiatru, Juta patrzyła, jak wychylają się z gniazda liliowe główki, pokryte delikatnym puszkiem, jak rozdziawiają się żółte dzioby i jak zapobiegliwi rodzice wrzucają tam drobne rybki. Dorosłe kalidony były białymi jak mleko i wytwornymi, chociaż skrajnie hałaśliwymi stworzeniami.

Któregoś razu Arman zszedł do podziemi, do Sali Klinopisów i nakazał Jucie, żeby go nie niepokoiła.

Księżniczka więc go nie niepokoiła. Ostatnimi czasy jakby straciła zapał do tajemnic Klinopisów. Pragnienie samotności Armana było jej bardzo na rękę: teraz miała możliwość odwiedzenia jednego miejsca, które od dawna ją ciekawiło. Tym miejscem była komnata, jaką, nie bezpodstawnie, uważała za Armanowe mieszkanie.

Trudno powiedzieć, czemu tak ją tam ciągnęło. Bardzo dobrze rozumiała ewidentną nietaktowność takiego szperania po prywatnych rewirach smoka i męczył ją wstyd; jasne było także, że Armanowi nie spodoba się jej wizyta, jeśli się o niej dowie. Ale ciekawość, nie zaspokojona zagadkami Sali Klinopisów, okazała się silniejsza niż strach i dobre maniery.

Ciężkie drzwi nie były zamknięte, zerknąwszy przezornie, niczym złodziej, Juta wśliznęła się do środka, zostawiwszy uchylone skrzydło.

Komnata okazała się nadspodziewanie wielka, pusta, zakurzona; jedyne wąskie okno pod sufitem ledwie przepuszczało światło dzienne.

Juta rozejrzała się; wzdłuż ściany ciągnęła się wąska, drewniana ława, naprzeciwko, wciśnięta w kamienną podłogę, wznosiła się ciężka skrzynia — wyszlifowana do połysku, ale zmatowiała od czasu. A w najdalszym, zasnutym pajęczyną kątku…

Juta wzdrygnęła się. Tam, w kącie, stało wielkie zwierciadło, przyćmione, nadpęknięte.

Gargulce, kto by pomyślał, że w tym zamku może znajdować się zwierciadło! Choćby i takie zakurzone… Czyżby Arman miał zwyczaj przeglądać się w nim, stroić się?! Z jego wyglądu — trudno powiedzieć, jednak zwierciadło — oto ono!

Juta postąpiła naprzód i oko w oko spotkała się ze swoim odbiciem. Nie oglądała siebie już od nie wiadomo jakiego czasu; ciemna, nieforemna chlamida, niedbale ściągnięte w pęczek włosy, a i spękane od wiatru usta też nie dodawały jej urody… Zastanawiając się nad tym, powiodła ręką po zakurzonej powierzchni i w tym momencie zwierciadło rozświetliło się od wewnątrz.

Juta cofnęła się, a w owalnej ramie zamigotały raptem nieznane oblicza i strzechy wiejskich chat, i wysoka trawa, i znowu twarze… O coś gniewnie zapytał kobiecy głos — dobiegał prosto ze zwierciadła, Juta mocno uszczypnęła się w rękę! Ale to wszystko nie było przywidzeniem i nie znikło, pomimo uszczypnięcia i męski głos, też gniewny, głośno odpowiedział:

— A czy ja wiem?! W komorze zobacz!

Szczekanie psa. Muczenie krowiej trzody i od razu, bez zapowiedzi — bicie kurantów na wieży.

Magiczne zwierciadło! Oto i nagroda dla księżniczki za strach i niewygody!

Słyszała o takich cudach od kołyski — niańki ochoczo opowiadają dzieciakom o Łyżce, co wszystkich karmi po troszeczku, o Kiju samobiju, o Chłopczyku z marchwi i Gadającym zwierciadle; uważano zresztą, że czarodziejskie przedmioty przechowywane są daleko za morzem. A tu, proszę, zwierciadło — oto ono!

Juta nachyliła się ku tafli, chciwie wpatrując się w zwyczajne, codzienne, ale takie dalekie i nieosiągalne dla niej, życie. Obrazy zmieniały się w sposób nielogiczny i zawiły — niektóre z nich, intymne, sprawiały, że księżniczka rumieniła się i odwracała wzrok. Dźwięki dobiegały to wyraźnie, to przygłuszone, to znów zupełnie niewyraźnie i Juta czuła się już trochę otumaniona tym migotaniem barw i rozmaitych głosów, gdy nagle wszystko ucichło i w ramie pojawiło się wytworne wnętrze, które niebawem okazało się salą w pałacu króla Akmalii.

W komnacie było pełno ludzi, wyglądało na to, że odbywa się w niej uroczyste przyjęcie. Król i królowa uprzejmie rozmawiali ze sztywno noszącymi się posłami — Juta od razu ich poznała, to byli posłowie Werchniej Konty! Lokaje roznosili wino w wysokich kielichach, kołysały się napudrowane fryzury dam, ktoś szczerze się śmiał, ale Juta nie słyszała ani jednego dźwięku — zwierciadło zagadkowo milczało… Falbanki, kokardki, broszki i podwiązki — jak ona wcześniej tych wszystkich ozdóbek nienawidziła, i jak teraz to wszystko jej się podobało! Potem w smutną, pustą komnatę zapomnianego smoczego zamku wdarły się i śmiech, i głosy, i dzwonienie kielichów — całą przestrzeń w środku ramy zapełniło jasne liczko przepięknej księżniczki Oliwii.

Juta zagryzła wargi.

Oliwia, otoczona kawalerami, łaskawie przyjmowała oznaki zainteresowania. Tuż obok niej mignęła w tłumie jasnowłosa głowa — i Juta aż poczuła zimny pot, ale nie, to nie był Ostin. Księcia Kontestarii nie było na przyjęciu.

— No a po cóż istnieją letnie rezydencje? — Subtelnie uśmiechając się, mówiła Oliwia. — Oczywiście po to, żeby urządzać w nich pikniki i spacery w świetle księżyca… Dla romantycznych spotkań, i nie śmiej się, Wertrano!

Oliwia odwróciła się — i Juta zobaczyła siostrę. Werta powstrzymywała się od śmiechu; na jej sukni, na ramionach, drżała cieniutka żałobna wstążeczka.

Juta zmartwiała.

Jakże to tak! Jakże to tak, posłuchajcie! Ona przecież jest jeszcze żywa… Oni ją pochowali, ale jakże to tak! Jak oni mogą się śmiać, pić wino… Oni przecież NAWET NIE SPRÓBOWALI jej uratować!

Oliwia w zwierciadle podniosła się — podskoczyli liczni zalotnicy. Akmalijka ruszyła do drzwi, za jakimi widać było wspaniały egzotyczny sad, jednak zatrzymała się. Zapytała na wpół odwrócona:

— A tak właściwie, Werto… Co słychać o nieszczęsnej Jucie?

Wertrana w poczuciu winy wzruszyła ramionami:

— Przecież wiesz, heroldowie nawoływali rycerzy prawie dwieście razy… Żaden się nie zjawił. I dlaczego?

— Dlaczego? — Uśmiechnęła się Oliwia. — Czarująca naiwność… Wszak według prawa wyzwoliciel musiałby się z nią ożenić, oto dlaczego. Wyobrażasz to sobie — ożenić się z Jutą! — I odwróciwszy się, wyszła w towarzystwie zalotników.

Juta siedziała zdrętwiała; zwierciadło zgasło i w zmętniałej jego powierzchni zobaczyła siebie — brzydką, niezgrabną, z wielkimi kroplami łez na rozpalonych policzkach… A potem zobaczyła za swoimi plecami Armana.

— Nikt nie przyjdzie — powiedziała Juta cicho.

Arman milczał.

— Nikt nie przyjdzie! — Powtórzyła głośniej. — Po co mnie wykradliście, po mnie nikt nie przyjdzie!

— To nie twoja sprawa — powiedział Arman pochmurno.

— Nie moja? — Palce Juty gniotły i strzępiły brzeg bałachonu. Nie moja? Trzeba było od razu mnie pożreć, a nie męczyć się samemu i mnie… Zwodzić.

Arman patrzył na pokryte pajęczynami ściany.

— Po co… — Głos Juty drżał. — Jakbyście wykradli urodziwą dziewczynę… Po nią zjawiłyby się, żeby się bić, setki rycerzy… Przecież tego chcecie? Ja wiem… Ja dawno zrozumiałam… To po co wykradliście… Mnie?

Arman spytał powoli:

— Więc ciebie zwą Juta?

Juta milczała. Arman odwrócił się. Jaka niedorzeczna była cała ta rozmowa, zwłaszcza teraz, po długich godzinach, spędzonych w podziemiach, na osobności z przodkami, z rodem, z Prawem… Pytał martwego kamienia o radę i otrzymywał jedną i tę samą odpowiedź: „Rozkwitaj w rzemiośle…”

Więc przyjdzie zawieść Jutę do rytualnej sali. Ona mówi prawdę — nie ma sensu czekać na wyzwoliciela. Możliwe, że… Tak będzie lepiej? Czemu on, Arm-Ann, do tej pory pozostał niegodny przodków, najnikczemniejszy, najmizerniejszy w rodzie? Jest czystej krwi potomkiem Sam-Ara! W czym ta księżniczka jest lepsza lub gorsza od setek innych takich samych księżniczek, które spotkały w Rytualnej Sali swoją przerażającą, ale taką uroczystą śmierć?

Coś zmieniło się w jego twarzy. Juta zauważyła to od razu i w jednej chwili przestała płakać. Nowy strach, niepodobny do poprzednich, pełznący i paraliżujący strach, pojawił się nagle, nie wiadomo dlaczego i w kilka chwil całkowicie zawładnął księżniczką. Arman zwrócił na nią oczy — i w jego ludzkich rysach zobaczyła i kościany grzebień, i zakrzywione, wyszczerzone zęby, i blask płomienia spod ciężkich łuków brwi. Smok.

— Juto — powiedział Arman. Głos jego, zazwyczaj ochrypnięty, teraz zabrzmiał jak zgrzyt. — Juto.

Księżniczka nie mogła przemówić ani słowa. Arman wstał.

Teraz? Po prostu teraz?

— Idziemy — powiedział, a słowa jego przecięły powietrze niczym ostrze siekiery.

Podniosła się, pokorna, zmartwiała pod jego spojrzeniem. Tak patrzył ojciec jego i dziad jego, i dwieście pokoleń…

Ale wzrok jego zmętniał.

Przed nim stała dziewczyna, żałosna i bezradna. Twarz jej nagle zasnuła się mgłą, mimo to on wyraźnie, wyraźniej niż to było możliwe, zobaczył jej rzęsy, zlepione od łez w urocze stożki.

Przekleństwo.

Juta zachwiała się, zakołysała, rozpadła się w natłoku chaotycznych obrazów i po tłustym, śliskim zboczu, potoczyły się nieforemne grudki.

Ostro, nieznośnie zapachniało kwiatami; grudki toczyły się i toczyły, wielkie, maleńkie, pulsujące; każda zostawiała w rzadkim błocie na zboczu nierówną dróżkę i dróżki te przecinały się, schodziły się i rozchodziły, i Arman nie mógł już na to patrzeć.

Obiema rękami trzymając się za gardło, usiadł na kamiennej podłodze, Juta, oprzytomniawszy stała nad nim — zmieszana, zlękniona, drżąca.

Dwieście pierwszy potomek nigdy nie będzie w stanie wypełnić woli przeznaczenia. Ród zakończył się haniebnie, wydawszy na świat niewątpliwie godnego pogardy wyrodka.

Rozdział piąty

Рождается месяц — изогнутый коготь

Первого в мире дракона.

Ночь ненасытна. Небо бездонно.[8]

Арм-Анн

Nadchodził sztorm.

Cały dzień morze uderzało wściekle o skały, a pod wieczór zrobiło się cicho i duszno i nawet na szczycie wieży nie odczuwało się najmniejszego powiewu. Cisza była groźna, wręcz wymowna.

Arman szalał.

Blady, prawie siny, zmizerniały, przepełniony zjadliwą ironią, siedział w fotelu przed kominkiem, położywszy nogi w trzewikach na zawalony butelkami stół, sączył wino i głośno rozmawiał sam ze sobą. Jucie, która przyczaiła się za drzwiami, robiło się raz gorąco a raz zimno.

— I zjawił się na świecie dwieście pierwszy potomek! — Rzekł Arman, wstrzymując dziki śmiech. — I pozostał wśród żywych… I nie zachłysnął się winem, otóż to… — Podniósł butelkę do ust i pociągnął wielki łyk — i nie wpadł do morza… I nie zginął przypadkiem, jak to bywa z wy… Wyrodkami… I rozkwitał… Rozkwitał w rzemiośle, i to jeszcze w jakim! Ogarnęło go… Wypełnił się… Umiłował… Błękitny kapelusik. Kapelusik, tak! Zamierzał sam siebie przechytrzyć… Przybędzie, niby, dureń… Głupek, tak… I wyzwoli potomka od… Od… O przekle-eństwo!

Wykrzywiwszy twarz, Arman zatłukł pięściami po stole. Juta, podglądając przez szczelinę w drzwiach, drżała, już od godziny nie odważyła się odejść. Wszystko już dawno stało się dla niej zrozumiałe. Historia porwania Juty, odarta z niedomówień i przyozdobień, okazała się idiotyczną pomyłką.

— On przechytrzył siebie! — Wrzeszczał Arman ze złością. — Ale losu… Nie oszukasz, ty… Dwieście pierwszy potomku!

Rozpacz Armana przerażała Jutę, coś w środku ściskało ją boleśnie, jakby przeczuwając zło. Księżniczka dosyć szybko domyśliła się, że nieszczęście Armana powiązane jest z niejakim „rzemiosłem”, ale co to oznacza, przecież smoki nie zajmują się rzemiosłem?

Juta przypomniała sobie to straszne spojrzenie, co tak ją przelękło przed tym, jak Armanowi przytrafił się ten dziwny atak. Z jakiegoś powodu zaczęło jej się zdawać, że „rzemiosło” i to spojrzenie w tajemniczy sposób są ze sobą powiązane, i po jej plecach przebiegały wstrętne mrówki.

Słowo „rzemiosło” trafiało się w klinowych tekstach, które ozdabiały podziemia. Co ono oznaczało? Jak jest powiązane z jej, Juty, losem?

— Potomku Sam-Ara! — Wykrzykiwał Arman, zachłystując się winem. — Czemu nie zdechłeś będąc niemowlęciem? Czemu dożyłeś do tego dnia i do tego kapelusika, i do tej księżniczki?

Juta gryzła palce.

— Myślałeś… — Armanowy głos osłabł — myślałeś schować się za plecami durnego wyzwoliciela z mieczem… Uciec od obowiązku… Od czci… Od sławy… Myślałeś wykpić się, wyrzutku…

Na chwilę ucichł, zakrywszy twarz dłońmi. Juta ostrożnie przestąpiła z nogi na nogę. Jakby wyczuwając jej obecność, Arman odwrócił się w stronę drzwi. W żółtawym świetle nadchodzącej burzy, Juta zobaczyła jego oblicze.

To było oblicze człowieka naznaczonego głębokim cierpieniem.

Juta rozczuliła się. A rozczuliwszy się, straciła czujność, zanadto naparła na drzwi — te skrzypnęły i otworzyły się. Księżniczka nie zdążyła odskoczyć.

— A-a — burknął Arman, ani trochę się nie dziwiąc. — Oto ona, ofiara.

Spróbował wstać. Cofając się, wyciągnęła przed siebie ręce, jakby broniąc się i wymamrotała:

— Arm-Ann…

Wyszczerzył się:

— Jak, jak? Co powiedziałaś, księżniczko?

I zanim Juta zdążyła odpowiedzieć, dmuchnął na nią. Nawet nie dmuchnął — chuchnął, tak smoki zioną ogniem.

Arman zapomniał, że przebywa w ludzkiej postaci. A może, od wina i przeżyć, obydwie jego postacie całkiem zlały się w jego świadomości.

Jakkolwiek by było, ale Arman chuchnął. Do granic wystraszona Juta rzuciła się do ucieczki. Smok, plącząc się, potykając i trzymając ścian, ruszył w dal.

Był pijany, jak nigdy.

Za trzecim razem przeistoczył się w smoka i poczłapał przez tunel. I ledwie dostawszy się do wyjścia, podniósł się na skrzydłach.

Wieczór był płonący, krwawoczerwony, absolutnie bezwietrzny. Morze głucho szumiało; Armana zarzuciło w bok, musnął skrzydłem wodę i ledwo nie wpadł w falę, jednak w ostatniej chwili wyrównał lot, chociaż z niemałym wysiłkiem.

Szybko zmierzchało. Drętwiały mu skrzydła, w głowie szumiało od wypitego wina, nijak nie mógł podnieść się wyżej — ciągnął go w dół ociężały brzuch. Morze, któremu wypadało być w dole, rwało się to stać dęba, to przetaczać się na bok. Zamek raz po raz lazł mu przed oczy, chociaż Arman wciąż odwracał się do niego ogonem.

Jestem trzeźwy — ciężko przetaczało się w jego zamroczonej głowie. Jestem całkowicie zdolny… Przekleństwo!

Znowu zaczerpnął wody na skrzydło i rozzłościł się, i ta złość pomogła mu się opanować. Znieważając siebie i cały świat, rzucił się daleko od brzegu i od zamku, gnany nienawiścią i rozpaczą.

Bezwietrznie. Niebo jednak zaciągnęło się; od horyzontu pełzły ciemne, bardziej podobne do zwałów czarnoziemu, bezkształtne gromady napęczniałych wodą burzowych chmur. Armana mdliło. Chaotycznie machając naraz osłabionymi skrzydłami, leciał i leciał, jakby starając się uciec od siebie.

Stojące nad morzem powietrze zadrżało. Potem zadrżało jeszcze i od razu, bez uprzedzenia, nadleciał lodowaty wicher. Zapadła ciemność, tylko kraj nieba raptem jaskrawo rozbłysnął, aby w tej samej chwili zgasnąć.

Burza.

Armanowi zrobiło się wesoło. Cóż, niech tam. To zabawne. To przygoda. Byle dalej od zamku, od księżniczki, od Rytualnej Sali, od Sali Klinopisów, od takiego życia. Daleko.

Horyzont rozbłysnął znowu i znowu, i znowu, i raptem czujne ucho Armana wyłowiło w rytmicznym huku morza dalekie echo: uhu-hu…

Arman chciał się uśmiechnąć, jednak zębata paszcza nie była przystosowana do tego typu min. Rozjuszony wicher znienacka porwał go za skrzydła, zakręcił, obsypał słonymi bryzgami; w tym momencie po łusce zabębniły rzęsiście wielkie krople. Arman czuł, jak ściekają na podbrzusze, omijając łuski, skapują ze ściśniętych pazurów.

Trzeba wracać, pomyślał Arman. Był jeszcze całkiem wesoły, ale już zmęczony.

I wtenczas wszystko się zaczęło.

Burza nadeszła raptownie z całą swoją złośliwością i bezwzględnością.

Arman miotał się między błyskawicami; niebo nad jego głową, co chwilę pokrywało się siecią błękitnych żył. Niebo udręczone, ryczało, szaleńczo krzyczało od horyzontu do horyzontu, i w tym zamęcie fal i chmur nie było już ani góry, ani dołu, ani jakiegoś pewnego kierunku.

Smok zdaje się otrzeźwiał, ale to już nie miało znaczenia. Nawet palące pragnienie powrotu nie mogło pomóc w mętnym mroku i ostatecznie zabłądził. Chmury oblepiły go czarną watą, prawe skrzydło złapał skurcz i odmówiło posłuszeństwa. Kilka długich sekund po prostu spadał, jak postrzelona łyska, potem skrzydło nagle załopotało z szaloną siłą i Arman wyśliznął się spod olbrzymiej fali, która już gotowa była go zlizać, jak żaba zlizuje nisko lecącą nieostrożną muszkę.

Jednak błyskawica — błyskawica nie miała ochoty wypuścić zdobyczy. Ktoś bezmiernie starszy niż przodkowie jaszczura, ktoś uzbrojony w iskrzący wyraźny oszczep, niemiłosiernie celował w ciemny grzbiet z kościanym grzebieniem. Zamachnął się raz i drugi, a trzeci raz ledwie nie stał się dla Armana ostatnim, i niechybnej zguby udało się uniknąć tylko porywczym, karkołomnym manewrem.

Ojciec. Jego ojciec krążył nad morzem i strąciła go błyskawica. W pewnym momencie Armanowi zdawało się, że widmo ojca, widmo czarnego, zabitego przez piorun smoka szczerzy się tuż obok, potem, że przez chmury spoglądają jego czerwone oczy.

Arman pojął, że to śmierć. Dziwne, nie przeląkł się i nie poczuł ulgi, tylko naszła go, jakby z zewnątrz, uroczysta myśl: tak oto skończył sławny ród…

Błyskawica rozciągnęła się na całą długość nieba — jakby ktoś nakreślił olbrzymie genealogiczne drzewo.

Juta spoglądała na burzę przez kraty okna, kuliła się od porywów wiatru i wzdrygała od uderzeń gromu.

Nie bała się burzy. Kiedyś pyszniła się swoją odwagą przed innymi dzieciakami; teraz, raz po raz przypominała sobie słowa siwej niańki — wychowawczyni maleńkiej księżniczki Maj.

— Błyskawica — mówiła babuleńka podczas burzy — błyskawica smoków szuka… Nie lubi ich, nie, ogniem wypala. Jak zobaczycie błyskawicę — wiedzcie, to po smoczą duszę…

Juta wzdrygała się, kuliła od wiatru i nie wiedziała, radować się, martwić, czy bać.

Arman poleciał pijany, zupełnie zamroczony; pół godziny później rozpętała się burza i już tyle czasu minęło, a smoka ciągle nie ma i nie ma…

Czy on jeszcze żyje?

Jeśli nie, to Juta jest wolna. Póki co nie wiadomo, jak wydostać się z zamku i znaleźć drogę do domu, ale strażnik zginął, więc Jucie nie zagraża mroczne niebezpieczeństwo, powiązane ze słowem „rzemiosło”.

A jeśli Arman żyje? Czy będzie potrafił wrócić, znaleźć zamek w całkowitych ciemnościach?

Jeśli nie będzie potrafił, to jakikolwiek rycerz, jeśli się zjawi, będzie całkowicie bezpieczny. Koniec ze strasznymi snami i uciążliwymi myślami. I zamek, i skarby — przecież w zamku przechowuje się skarby — wszystko to należy się jej, Jucie i temu, kto przyjdzie ją ratować.

Tak czy siak — wychodzi Jucie na dobre ta cała burza. Smok ginie w morzu — jaki szczęśliwy przypadek!

Uderzyło w oczy białe światło błyskawicy.

Arman opowiadał jej o swoich przodkach. Dał jej swoją chlamidę. Pojmał dla niej kozę.

Może zjeść ją, Jutę. On i wyzwoliciela zje.

Błyskawice rozdzierały niebo nieprzerwanie — zrobiło się jasno jak w dzień.

On jest samotny i nieszczęśliwy.

Zamek trząsł się od uderzeń straszliwych fal oszalałego morza.

Na wieży szalał wicher. Uczepiwszy się kamiennego zęba, Juta spróbowała krzyczeć — ale wiatr, zadrwiwszy z tego głupiego wybryku, zamknął jej usta. Dziewczyna przycichła, wcisnąwszy się w kamień, słuchając ryku morza i uderzeń błyskawic. Co może zrobić jedna księżniczka przeciwko wzburzonemu żywiołowi?

On nie znajdzie drogi do domu. Osłabnie. Błyskawica go zabije. Zagrzmiał grom, jakby spiesząc potwierdzić jej myśli. Wtedy Juta wysunęła się zza zęba i pokazała niebu język.

Pamiętała gdzie przechowywane są pochodnie. Za jednym razem udawało się przynieść wszystkiego dziesięć, dwanaście; Juta bała się, że nie zdąży.

Pochodnie, zwalone w stos na szczycie wieży, natychmiast przemokły. Nie wiedziała, czy uda jej się rozpalić ognisko, czy nie.

Upadłszy w ciemnościach, obtarła kolana, połamała wszystkie paznokcie na palcach prawej ręki i boleśnie podrapała policzki.

Krzesiwo znalazło się na kominku; ręce nie słuchały się jej, iskra się nie pojawiała, pochodnia nie chciała się zająć.

Nareszcie, zataczając się, doniosła ogień do wieży. Wiatr, rechocząc, od razu go zgasił.

Powtórzyła całą drogę od początku i, całym ciałem chroniąc ogień od wiatru, wetknęła pochodnię w kopiec takich samych, ale przemokniętych pochodni.

Ogień zadymił i, jak się jej zdawało, zgasł. Zbierało się jej na płacz, gdy w końcu spod góry pochodni ułożonych na wieży, wypełzł niepewny dymek.

Juta cofnęła się. Ognisko raptem zapłonęło, trochę opalając jej włosy. Pochodnie miał Arman nad podziw dobre i Jucie przyszło odstąpić otoczony kamiennymi zębami placyk burzliwemu ogniowi.

Wiatr bezsilnie się złościł, ale przez to jeszcze bardziej rozdmuchiwał płomień na wierzchołku wieży. Chłostał deszcz, palił się stos osmolonych pałek. Juta stała na dole, na ciemnych schodach i zaciskała dłonie.

Zobaczy? Czy już jest martwy? Zobaczy?

Arman zobaczył, ale nie od razu pojął, że to nie miraż.

Ognik zdawał się daleki, słaby i maleńki. Ale to była jedyna latarnia w tej mieszaninie z nieba, wody i śmierci.

I poleciał w kierunku ognika, rzucając się na bok za każdym razem, kiedy słyszał nad głową cichy trzask, który zapowiadał kolejne uderzenie pioruna.

Morze rozdziawiało setki zachłannych paszczy, otoczonych wargami z piany. Morze chciało pożreć smoka.

Ale ognik zbliżał się i rósł, i przeobrażał się w ognisko, i powstawał z ciemności zarys zamku, i ostatkiem sił wywinąwszy się błyskawicy, rzucił się zmęczonym smoczym ciałem w kierunku Wrót.

* * *

Rankiem niebo przejaśniało. Placyk na wierzchołku zachodniej wieży zachował ślady ogniska — czarne węgle, czarne kopcie na kamieniu, białawy popiół.

Arman przeszedł po popiele, który osiadł na jego stopach aż po kostki, idąc zostawiał po sobie nierówne bezkształtne ślady — kulał.

Ręce jego, a szczególnie prawa, bolały od ramion, aż po końcówki palców. Wargi popękały, oczy zaogniły się i ledwie wyzierały spod opuchniętych powiek. Gardło straciło umiejętność wydawania wyraźnych dźwięków, dlatego mówić musiał szeptem.

— Widziałem ojca — szeptem powiedział Jucie.

Ta, opanowana na zewnątrz, ale w środku przepełniona świadomością własnego heroizmu, zdziwiła się:

— Ojca?

— Zdawało mi się… Ojciec zginął od uderzenia piorunem i runął w morze. Ja wtedy nie pokryłem się jeszcze łuską.

Zamilkli. Arman ostrożnie poruszał prawym ramieniem, słuchając, jak skrzypią stawy.

— Ojciec niekiedy przychodzi do mnie we śnie… Wiesz, miałem bardzo surowego dziadka. Wychowywał mnie, kiedy zostałem osierocony. Jednak on mnie znieważał. On i ojca znieważał za to, że nie miał więcej synów, moich braci, zdolnych zabić mnie w pojedynku…

Arman chrypiał, ciężko mu było mówić.

— A matka? — Zapytała Juta, też szeptem.

— Nie pamiętam… Ojciec wcześnie… Utracił moją matkę.

Morze, żółte po sztormie, zawalone strzępkami wodorostów i porwanymi meduzami, niezgrabnie przetaczało się u podnóża wieży. Juta nagle wyobraziła sobie milczącą, smutną smoczycę w postaci człowieka, która stoi na wieży i wyczekuje — męża? Synów?

— A… Jakie one są, kobiety-smoki?

Arman milczał długo, i Juta zrozumiała, że on i tak nie odpowie.

— A wy chcielibyście… Mieć braci? — Zapytała wtedy.

Arman patrzył na morze.

— Ja mam dwie siostry — powiedziała księżniczka, jakby zastanawiając się nad czymś. — Wertrana ma, co prawda, kiepski charakter, ale też mnie kocha na swój sposób. I ja ją. A Maj jest dobra i wesoła, byłabym bardzo samotna, gdybym nie miała sióstr… I tak jestem samotna.

Nagle uśmiechnęła się do swoich myśli:

— A wiecie, kiedy miałam dziesięć lat, umiałam zestrzelić z rogatki muchę…

— Tak? — Zdziwił się Arman. — A co to takiego rogatka?

Błogo zmrużywszy oczy, Juta spoglądała w dal:

— Rogatka… Paziowie, kuchciki i wszystkie dzieciaki z pałacu chodziły za mną tabunem i nie zauważały, jaka jestem brzydka, im było wszystko jedno…

— E, tam — przerwał Arman niezdecydowanie — nie taka znowu…

Księżniczka uśmiechnęła się:

— A wam, po co ta delikatność? Przez moją brzydotę wiele łez się przelało. I moich, i cudzych… Wiecie, jak to bywa, kiedy dzieciaki, podrósłszy, nagle widzą we wczorajszej przewodniczce pośmiewisko?

— Nie wiem — powiedział Arman, wzdychając.

— I nie musicie — zgodziła się Juta. I od razu, bez uprzedzenia, zapytała: — A co to takiego rzemiosło?

Arman patrzył, jak rodzą się nad horyzontem chmury, jasne, z okrągłymi miękkimi bokami i płaską podstawą na dole.

— Co to takiego rzemiosło? — Głos Juty zadrżał.

— To — powoli odpowiedział Arman — właśnie to, czym tak zasłynęli moi przodkowie i w czym ja ani trochę nie rozkwitam. To starożytny obrzęd, powiązany… Jesteś pewna, że rzeczywiście chcesz o tym usłyszeć?

— Jestem pewna — ledwo słyszalnie wymamrotała Juta.

Arman rozgrzewał dłoń prawej ręki palcami lewej.

— …Powiązany z wykradaniem i pożeraniem księżniczek.

Juta nie zbladła, nie krzyknęła i nie zamknęła oczu.

— No cóż — powiedziała po krótkiej pauzie — czegoś takiego po tym rodzie można się było spodziewać.

— Naprawdę? — Zdziwił się Arman.

Ślicznotki — kalidony majestatycznie krążyły nad gniazdem, raz po raz ospale pokrzykując.

— To znaczy, że… — Zapytała Juta cicho — …że i waleczny Sam-Ar, i synowie jego, Lir-Ir, i Nur-Ar, i Dir-Ar, i syn jego Akk-Ar…

— Jak ty to zapamiętałaś? — Zdziwił się Arman.

— … Wszyscy oni byli ludożercami? — Wyszeptała Juta, nie zwracając na niego uwagi.

Arman rozgrzał dłoń prawej ręki i przeszedł do łokcia.

— Ludożercy… Jakie… Niefortunne słowo.

Juta go nie słyszała. Jej twarz zastygła w wyrazie, nawet nie strachu, a odrazy.

— Rozszyfrowywałam ich pismo… Czytałam latopis ich życia… Oni… Myślałam, że byli potężni i sławni… A oni jedli ludzi, a do tego jeszcze kobiety!

— Nie kobiety, a cnotliwe dziewczęta — burknął Arman. — Księżniczki.

Juta obróciła się do niego, a oczy jej były pełne goryczy i gniewu:

— I ten, kto napisał na kamieniu te wersy: „Ja wznoszę się do niebios, a mój cień leży na skałach, maleńki, jak źrenica myszki”… To napisał ludożerca?

— Nie — szybko powiedział Arman. — To ja napisałem.

Juta wytrzeszczyła na niego oczy, zapominając zamknąć usta.

— A ja nie jestem ludożercą, Juto — ścisnął sobie łokieć, aż zachrzęściło. — Przecież ci powiedziałem, że nie rozkwitałem w rzemiośle… Dlatego jestem wyrodkiem, dlatego nikczemnikiem, dlatego sobą pogardzam.

— Pogardzasz? — Ze zdziwienia Juta przeszła na „ty”.

— Posłuchaj, we wszystkich rodach są jakieś prawa… Twoi krewni gardzą tobą, bo nie jesteś piękna. To uważają za wadę. A moja wada — w czym innym… Ja… No, kiedy byłem młodzieńcem, to… Dziad mógł przetrącić mi grzebień jednym uderzeniem ogona… On… Bałem się go bardziej niż śmierci, ale to… Posłuchaj, czemu ty się tak we mnie wpatrujesz? Sam nie wiem… Po co to tobie… To nieciekawe.

Chcąc załagodzić bolesną prawdę swoich bezsensownych, kłopotliwych słów, Arman nagle wyciągnął rękę i wyrzucił w morze zwęgloną pochodnię.

Ten całkowicie niespodziewany i, oczywiście, ani trochę groźny gest wydobył z jej piersi krzyk, który siłą swoją mógł się równać z przedśmiertnym.

Wygodnie umościli się przed pękniętym zwierciadłem i w milczeniu oglądali niespiesznie zmieniające się jeden za drugim obrazy z pałacowego życia.

Snuły się zakłopotane pokojówki, praczki rozwieszały do suszenia olbrzymi proporzec z kocimi mordami; w kuchni bili się kuchcikowie, król rozmawiał z generałami, paziowie grali w kamyki. Chimeryczne zwierciadło raz po raz sprytnie wciskało między całkiem składne scenki jakąś absurdalną: szczególnie polubiło domowe zwierzęta i przez długi czas lubowało się w rozmaitych szczegółach ich życia.

Wieśniaczka doiła krowę, biły się psy, utykała po poboczu kaczka, ciągnąc za sobą cały sznurek kacząt. Potem migotanie, pstre zamieszanie — i oto królowa Werchniej Konty spaceruje po parku w towarzystwie frejliny.

— Mama się postarzała — cicho powiedziała Juta.

Arman wyłowił w jej słowach wyrzut i spochmurniał.

Powierzchnia zwierciadła znowu zaciągnęła się fałdami, potem pokryła się barwnymi plamami i nareszcie rozjaśniła. Juta wykrzyknęła ożywiona:

— A to moja siostra Maj!

Dziewczątko siedziało w parku na brzegu fontanny ze złotymi rybkami — akurat tam, gdzie Juta tak lubiła rozmawiać sama ze sobą.

Arman też poznał księżniczkę Maj — jakaż piękna była wtedy, w przededniu karnawału, jak jej pasował kapelusik z łódeczką! — I ciężko westchnął.

— Ona zupełnie nie jest do mnie podobna — powiedziała Juta — i to dobrze. Prawda?

Maj nad czymś się zamyśliła. Niedbale poruszała ręką zanurzoną w wodzie i płoszyła rybki, zdawało się, że nie widzi przy tym ani fontanny, ani siostry Wertrany, która właśnie podeszła.

— Jutro urządzają kąpiel — powiedziała Werta, siadając obok. — Pojedziesz?

Maj wyciągnęła rękę z wody. Po jej palcach ściekały przezroczyste kropelki.

— Długo będziesz pokazywała wszystkim swoją zgryzotę? — Zapytała Wertrana ściszając głos. — Czyżbyś myślała, że mnie nie smu…

Obraz zmącił się, zamglił i rozpłynął, a podczas chwilowego migotania, zmienił je inny wizerunek — czereda krów, które po kolana zabrnęły na mieliznę rzeczki i powoli poruszały szczękami i chlastały ogonami po bokach z wystającymi żebrami.

— Ta druga — to też twoja siostra? — Spytał Arman.

Juta powoli kiwnęła głową.

Krowy nie znikały ze zwierciadła kilka minut; Juta patrzyła zatopiona w swoich myślach.

Potem zwierciadło znowu się zamgliło i przez tę mgłę pomału pojawiały się kontury ptasiej klatki. W klatce kręciła się wielka, zielono-czerwona, papuga, która nieustannie paplała tylko sobie zrozumiałym językiem, ze strachem odsuwając się od przystrojonej pierścieniami ręki, która próbowała wsunąć między pręty klatki cienki, wypielęgnowany palec.

— …Nad wiek — dał się słyszeć ze zwierciadła męski głos, chociaż ręka bez wątpienia należała do młodej kobiety. Melodyjnie zaśmiał się inny, och, jak dobrze znany Jucie głos. Juta zastygła:

— Każcie zwierciadłu pokazać coś innego.

— Już mówiłaś do mnie „ty” — uśmiechnął się Arman. Juta oblała się rumieńcem:

— Nakaż zwierciadłu… Arman wzruszył ramionami:

— Przecież wiesz, że niekiedy jemu absolutnie nie można rozkazywać.

— Titi — piękny — delikatnie powiedział głos księżniczki Oliwii. — No powiedz: „Titi… Titi dobry…”

Papuga wybuchła ptasim wymyślaniem. Wypielęgnowany palec szarpnął się.

— Tato, jakbyś chciał znać moje zdanie… Uspokój się, Titi… Jakbyś chciał znać moje zdanie, to cała ta historia ze smokiem jest, no, jak by ci to powiedzieć… Trochę fałszywa. Nie zdziwiłabym się, gdyby się okazało, że porwanie Juty wymyślono po to, żeby wydać ją, biedaczkę, za mąż. Wiesz przecież, jak jej rodzice przeżywali to, że Juta skazana jest na wieczne dziewictwo?

Klatka zakołysała się. Papuga, nachyliwszy uwieńczoną czubkiem głowę, wykrzyknęła ostrym, metalicznym głosem:

— Mistrzcerrrrrremoni!

Przystrojona pierścieniami ręka natychmiast próbowała pogładzić papugę między prętami. Ptak panicznie zabił skrzydłami.

— Może jestem troszkę cyniczna — westchnął dźwięczny głosik Oliwii — smok zaprawdę straszliwy… Ale, tato, czegóż nie zrobisz gwoli szczęśliwego zamążpójścia swojej latorośli? Juta jest, niestety, potworna i pomóc jej mogła tylko aureola ofiary. Przewidywali, że ktokolwiek spróbuje ją „wyzwolić”, jeśli to słowo jest tu na miejscu. Niestety… Teraz, jak przypuszczam, Juta przyjdzie do domu sama, w łachmanach i wyjaśni, że udało jej się uciec… Biedaczka.

— Ostrożnie — z troską powiedział mężczyzna. — Titi dziobnie cię w palec.

Oliwia dźwięcznie się roześmiała. Potem kontynuowała poważnie:

— Ależ nie, naprawdę, jak ci się podoba ta wersja — swatanie przy pomocy smoka?

— Trudno powiedzieć — niepewnie ciągnął męski głos — czy ten smok nie jest udawany?

— Nie wiem, nie wiem… Może wynajęty?

Ogłuszająco zawrzeszczał Titi.

— Zawsze było mi Juty żal — powiedziała Oliwia. — Ale dopóki nie otwierała ust. Jak jesteś szpetna, wypada chociaż nauczyć się grzeczności! Dziewczynę zdobi…

Zwierciadło zamrugało, zapłonęło i od razu, bez zapowiedzi, pokazało prosię z ogonkiem sprężynką, które wyłaziło na górę odpadków.

Arman milczał. Juta uśmiechała się, jednak od tego uśmiechu bolały ją wargi:

— No jak?

— Kto to? — Cicho spytał Arman.

— Księżniczka z sąsiedniego królestwa… Oto kogo powinieneś porwać — od rycerzy nie mógłbyś się opędzić.

Prosię z zakłopotaniem ryło w kupie pomyj.

— A jej idea jest przecież niezła — powiedziała Juta jak mogła najbardziej swobodnie. — Chciałbyś pracować jako swat?

Arman popatrzył na nią niewidzącym spojrzeniem. Juta starała się z całej siły zachować dobry nastrój:

— Jakby tak dwie księżniczki na miesiąc, a można i trzy… Dobrze, jeśli dwie, to już dwadzieścia cztery wesela na rok! A jeśli porywać od razu kilka…

Przerwała, nie spuszczając oczu z lustra. W zwierciadle ukazał się książę Ostin.

Powoli jechał na koniu ciemnej maści, a koń smętnie chylił głowę, bo książę raz po raz popuszczał wodze.

Droga — nieznana Jucie, ciągnąca się wśród lasu ścieżka — była pusta. Książę jechał sam, pochmurny i smutny, z pionowymi zmarszczkami u nasady nosa. Oto Ostin głęboko westchnął i podniósł głowę, Jucie zdało się, że ich oczy się spotkały i ledwie się powstrzymała, żeby go nie zawołać. W tej sekundzie zwierciadło zamgliło się na chwilę, żeby od razu pokazać koguta, przygniatającego pod sobą kurkę.

— Kolega? — Szybko zapytał Arman. Juta milczała.

— Kim on jest dla ciebie? Ha, Juto?

— Nikim — burknęła. — To książę krainy Kontestarii o imieniu Ostin.

— Książę? — Arman wstał. — Jak on się do ciebie odnosi? Juta podniosła na niego smutne spojrzenie:

— Co za różnica, Armanie?

Chodził po komnacie:

— Książę… Nie jest tchórzem, mam nadzieję? Wtedy Juta też się podniosła:

— Przestań. Ostin nie będzie wyzwolicielem. Ja nie pozwolę tobie zionąć na niego ogniem! Zanim zdążysz zrobić Ostinowi jakąś krzywdę, ja rzucę się z wieży, zrozumiałeś?!

Prawie nie podnosiła głosu, jednak Arman, uderzony takim niespodziewanym i śmiałym naciskiem, zmieszał się:

— Jaka głupiutka… Przecież nie zamierzam krzywdzić twojego chłopca, no co ty!

— On taki mój, jak i twój — twardo powiedziała Juta.

* * *

Starożytny muzyczny instrument dźwięczał majestatycznie i surowo. Juta szukała coraz to nowych akordów, a Arman nie ważył się dotykać kryształowych brzegów, przez zabobonny strach, że jemu nic nie wyjdzie.

— Może choć umiesz śpiewać? — Kpiąco zapytała księżniczka.

Arman swoim zwyczajem wyszarpnął włos z głowy: — Tylko nad morzem. Pod wycie wiatru.

* * *

Czując się już trochę pewniej na zamku, Juta najpierw wykradła Armanowi pęk kluczy.

Gdyby jej zapytali, po co — ona prawdopodobnie nie potrafiłaby odpowiedzieć. Klucze przechowywane były w zarosłym pajęczynami kącie Armanowej komnaty, na prawo od wejścia do niej. Co nimi można otworzyć i po co — było dalej niepojęte, ale możliwe, że właśnie ta okoliczność skusiła spryciarę Jutę. Arman z kluczy nie korzystał, i że zniknęły, zauważył z początku tylko pająk, który nie miał na czym mocować pajęczyny.

Juta, jak i wcześniej, miała dużo wolnego czasu — Arman zaczął regularnie latać nad ludzkie osiedla, gdzie starał się, by o nim nie zapomniano — podpalał drzewa, ryczał, krążył nad oszalałymi ze strachu wioskami. Takim sposobem spodziewał się wstrząsnąć miejscowymi śmiałkami i zachęcić ich do chwalebnej wyprawy, choć póki co jednak, wychodziło na odwrót — przestraszeni wojowie bali się nawet pomyśleć o potyczce z ziejącym ogniem smokiem.

Juta nie wiedziała nic o celach Armanowych wędrówek — za każdym razem wracał wycieńczony i zły, i nie wyjawiał jej prawdziwej przyczyny swoich lotów. Pozostawiona sama sobie, księżniczka zabrała się za badanie zamkniętych pomieszczeń. Kłódki były strasznie zardzewiałe, i klucze, jakkolwiek by Juta je szorowała kamyczkami i piaskiem, nie stawały się od tego bardziej użyteczne. Kluczy było dużo i każdy tak duży, jak niewielki pogrzebacz. Nasadzone na stalowe koło, i przez to podobne do niechlujnej żelaznej brody, były straszliwie ciężkie i niezręczne, a przecież trzeba było jeszcze się domyślić, jaki zamek którym kluczem się otwiera.

Wieczorami chowała przed Armanem ręce. Gargulce, wątpliwe, żeby to były ręce księżniczki — całe w zadrapaniach i niezmywalnych plamach, z obłamanymi paznokciami i obdartymi kostkami palców!

Trud się opłacił i pewnego pięknego dnia — z rana nijak nie wydawał się aż taki cudowny, gdyż było pochmurno i Juta ledwie nie pokłóciła się z Armanem o jakąś drobnostkę — tak więc tego pięknego dnia ciężki zamek, co setki lat ozdabiał sobą niezauważalne drzwiczki w jednym z bocznych przejść, szczęknął.

Juta nie uwierzyłaby własnym uszom, jakby od razu po pierwszym trzasku nie usłyszała drugiego i klucz w jej spracowanej ręce nie przekręciłby się na dwa obroty.

Dziesięć tysięcy gargulców! Zamek chwilę jeszcze stawiał opór, w końcu puścił, a masywne zdobienie odpadło od niego, jak odpada guzik od solidnej z wyglądu, ale starej kamizeli. Gruchnęło na kamienną podłogę i gdyby upadło Jucie na nogi, to księżniczka okulałaby do końca swoich dni.

Hurkot długo niósł się echem korytarzami, odbijając się od ściany do ściany; Juta nie miała czasu słuchać. Ileż razy przez te wszystkie dni, spędzone w siedlisku Armana, przychodziło jej otwierać drzwi i za każdym razem odczuwała przy tym nieporównywalną z niczym radość zwycięstwa. Teraz to odczucie było nawet ostrzejsze, niż wtedy, kiedy udało jej się wydostać z wieży.

Zamek został pokonany, ale drzwi nie spieszyły się z otwarciem. Juta pomyślała, czy nie wypowiedzieć zaklęcia, ale do tego nie doszło — poddawszy się pchnięciom, drzwi uchyliły się do wnętrza komnaty i na Jutę wionęła fala ciężkiego, stęchłego powietrza.

Księżniczka wystraszyła się — wcześniej nie przyszło jej jakoś do głowy, że znaleziska w takich dziwnych, zakazanych miejscach, mogą okazać się nie tyle zabawne ile przerażające. Jakiś czas zastanawiała się, czy nie odejść z godnością, póki jeszcze nie jest za późno, jednak im dłużej stała, tym natarczywiej jej wrodzona ciekawość domagała się daniny. I koniec końców, z trudem unosząc przed sobą ciężki pęk kluczy — swoją jedyną broń — Juta przecisnęła się przez szczelinę w uchylonych drzwiach.

Przeciąg, wyrwawszy się stąd po raz pierwszy od setek lat, rozwiewał pod sufitem płachty starodawnej pajęczyny, w jakich kołysały się wyschłe ciała starożytnych pająków, które musiały tutaj poumierać z głodu.

Delikatny powiew poruszał starożytne rupiecie, stertami zwalone wzdłuż ścian. Przyciskając do piersi wiązkę kluczy, Juta postąpiła naprzód i ostrożnie nachyliła się nad najbliższą kupą przedmiotów.

Na samym jej wierzchołku sterczało na wpół zetlałe drewniane naczynie. Długa jego szyjka nosiła ślady ognia, a niżej, ze szczeliny na boku, wyciekła i zastygła struga czarnej cieczy.

Księżniczce zrobiło się trochę nieswojo. Pokonując strach, na palcach penetrowała komnatę.

Pokryta zeschniętymi zaciekami, koło ściany leżała niewielka, z wyglądu dobrze zachowana skrzyneczka. Powierzchnię jej pokrywały rzeźbienia — trójkąciki, romby, koła.

Skobel, który kiedyś zamykał skrzynkę, walał się tuż obok. Był to haczyk o wymyślnym kształcie, zupełnie nie zardzewiały — zapewne złoty. Juta zachęcona znaleziskiem odchyliła wieczko nogą, chcąc odrzucić pokrywkę.

Gest był prawdopodobnie za silny — pokrywka odleciała, ale w ślad za nią poszły wszystkie cztery ścianki skrzynki, tak że po prostu się rozpadła, niczym karciany domek, podnosząc tuman suchego i cuchnącego kurzu.

Juta schowała twarz w chlamidę. Pył osiadł i wśród starodawnych resztek skrzynki ukazały się bezładnie porozrzucane figurki.

Oczywiście, to była gra planszowa; figurki czterech rodzajów i zapewne różnych kolorów, jednakże stwierdzenie tego na pewno nie było obecnie możliwe. Wyrzeźbione w kości, z czarnymi, zamglonymi oczami, nijak nie przypominały ani smoków, ani ludzi — niektóre z nich miały skrzydło, ale tylko jedno; inne ściskały w wielką pięść jedyną rękę, a jeszcze inne za to były sporządzone w tak skomplikowany sposób, że Juta, jakkolwiek się starała, i tak nie potrafiła policzyć ich głów i ogonów.

Wstrzymawszy oddech, Juta nachyliła się i dwoma palcami złapała najbliższą kościaną figurkę. Ta okazała się nadspodziewanie ciężka, i w odpowiedzi na dotyk głucho zadźwięczała, jakby w jej tułowiu zakołysał się dzwonek.

Księżniczka ze strachem wypuściła znalezisko — upadło bez najmniejszego dźwięku. Zaprawdę, u smoków wszystko było nie tak, jak u ludzi…

Zaintrygowana, pokonała chęć ucieczki i kontynuowała przegląd. Skradając się wzdłuż ścian i badając zwalone na sterty przedmioty, niespodziewanie dla samej siebie nagle uświadomiła sobie, że trafiła do pokoju dziecinnego. Do dawnego pokoju dziecinnego.

Czerpaki i szklaneczki… A to, zdaje się, resztki kołyski… Ciekawe, czy Arman miał zabawki? Jakiegokolwiek szmacianego smoka, którego tulił w objęciach zasypiając, czy mieczyk albo klocki… Właściwie, po co smokowi klocki?

Juta przypomniała sobie różowe zasłonki w komnacie, którą użytkowała ona, potem Wertrana, a w końcu Maj. Jak by wyglądała zawalona lalkami ich komnata, gdyby przez kilka stuleci nikt do niej nie zaglądał?

W kąciku pod oknem była plama — jakby ktoś rozchlapał gorący lak, który zastygł w ciemną plamę. Juta wzdrygnęła się i zmrużyła oczy. Nie, nie zdawało się jej — na brzegu plamki wyraźnie odróżniał się przysypany pyłem odcisk. Odcisk dziecięcej ręki.

Głucho zaszumiały skrzydła w smoczym tunelu — Arman wrócił do zamku.

Wieczorem smok odkrył, że klucze zniknęły.

Juta siedziała przykucnięta przed kominkiem. Widział tylko połowę jej policzka i czubek nosa — resztę chowały rozczochrane włosy i fałdy grubej tkaniny. Cień kominkowych kratek oplótł komnatę wymyślną koronką, która drżała w takt migotania ognia.

Juta odwróciła głowę i Arman spotkał się spojrzeniem z obłudnie niewinnymi oczami księżniczki. Od razu przybrała obojętny wyraz twarzy i Arman musiał przyznać, że dziewczyna udaje bardzo umiejętnie. Nic nie powiedział, ale zanim usiadł na zwykłym miejscu, obrócił fotel Juty i przysunął bliżej swojego.

Księżniczka nie wiedziała, jak ocenić zrobione przez Armana przemeblowanie, więc na wszelki wypadek udała, że niczego nie zauważyła. Nie spoglądając na niego dalej, w zadumie podkładała drewna do kominka, który niebawem został zawalony w nadmiarze i ogień zaczął dusić się pod nieznośnym ciężarem.

Arman milczał. Księżniczka zdenerwowała się i zaczęła dmuchać w kominek, żeby naprawić swój błąd. Podniósł się popiół. Juta przerwała, żeby odkaszlnąć i przetrzeć zaprószone popiołem oczy.

— A ty, okazuje się, jesteś śmiałą dziewczyną — zauważył Arman.

Juta uważnie wpatrzyła się w niego jednym okiem — drugie właśnie tarła pięścią:

— Dlaczego tak uważasz?

Arman obserwował teraz jej ręce z połamanymi paznokciami, niełatwo było poradzić sobie z całym pękiem. Ale bezwstydnica! Patrzy na niego zaczerwienionymi od popiołu, jednak absolutnie niewinnymi oczami, a przecież cały dzień spędziła, naruszając jego zakazy!

Arman nie wytrzymał i chrząknął. Juta zdziwiła się:

— A ty z czego się śmiejesz?

Jakiś czas patrzyli na siebie i Juta się w końcu speszyła:

— Siadaj — Arman wskazał Jucie fotel.

Juta wytarła ręce o chlamidę, wstała, bokiem obeszła Armana i spróbowała przesunąć ciężki fotel na poprzednie miejsce, tam gdzie stał, zanim Arman nie poczynił przemeblowań. Niestety było to zadanie ponad jej siły.

Przez jakiś czas ciszę przerywało tylko sapanie księżniczki i potrzaskiwanie ognia, który ledwie się przebijał spomiędzy wzniesionej na nim piramidy z drew. Potem Juta się poddała.

— Zmęczyłaś się? — Spytał Arman, kiedy dziewczyna, znowu bokiem, wdrapała się na fotel i wcisnęła w najdalszy jego kąt.

Nie odpowiedziała.

Jej włosy, które urosły przez czas uwięzienia i były niedbale splecione na plecach w coś na podobieństwo warkocza, z przodu roztrzepały się zupełnie i przykrywały twarz, tak, że cała książęca fryzura przypominała jakiś dziwaczny rycerski hełm z przyłbicą i osłonami po bokach. Z otworu w hełmie patrzyło dwoje zmieszanych, ale hardych oczu.

— Nie nudno ci tutaj? — Zapytał Arman.

Juta, która nie spodziewała się takiego pytania, poruszyła się niespokojnie:

— Nudno?

— Zapewne nie nawykłaś do samotności, żyjąc w pałacu?

Juta wpatrywała się w niego pytająco — wie, czy nie? Arman umiejętnie udawał, że niczego nie podejrzewa i Juta uspokoiła się. Uśmiechnęła się, popatrzyła z ukosa. Hełm się zakołysał.

— O to pytasz ty? Ty, który calusieńkie życie przebywasz w samotności?

— Ja — to co innego…

Chciał kontynuować, ale dziewczyna bezceremonialnie mu przerwała:

— Dlaczego? — Teraz z kolei zmieszał się Arman.

— Dlaczego ty to co innego? — Ciągnęła dalej księżniczka. — Gdzie powiedziane, że smoki powinny żyć w samotności? Posłuchaj, odsuń fotel. Ja nie mogę tak rozmawiać — nos w nos.

— Dlaczego? — Zapytał Arman mściwie.

— Bo jestem księżniczką… Bo ty jesteś obcym mężczyzną… To znaczy, nie mężczyzną nawet, a…

Juta zaczerwieniła się jak rak i wyskoczyła z fotela. Jej fryzura zupełnie się rozsypała.

— Interesujące — kontynuował Arman. — A kimże?

Nie przyszła jej do głowy żadna cięta odpowiedź, gniewnie machnęła ręką i uciekła.

W nocy przyśnił jej się Ostin, zakrwawiony, nadziany na straszliwy, zagięty pazur. We śnie biegła, zalewając się łzami, a łzy obficie rosiły słomiany materacyk. Obudziła się drżąca i długo leżała w ciemnościach, nie ośmielając się zasnąć. W końcu znowu się zdrzemnęła i zobaczyła Armana, który spał na fotelu przed kominkiem. Widziała jego spokojne, opuszczone powieki, bezwładną rękę na podłokietniku, ufnie odchyloną głowę, obnażoną szyję… A obok, na stole, nóż. Ten sam, którym on zazwyczaj kroił suszone mięso… Juta zobaczyła nóż w swojej ręce i wyobraziła sobie smoka, który szybuje nad morzem. Zabicie smoka jest niemożliwością…

Arman spał. Suche wargi lekko się odchyliły, pierś oddychała głęboko i równo. Juta ściskała nóż…

Zdrętwiałą rękę złapał skurcz i Juta się obudziła. Nie było noża, nie było Armana. Przez okienne kraty przedostawał się świt.

Powiedział jej, że jest zmęczony i spędzi dzień w swojej komnacie.

Przypuszczenia, że Juta nie odważy się kontynuować zakazanych wypraw po zamku, nie potwierdziły się. Odczekawszy dla przyzwoitości całe pół godziny, księżniczka wyciągnęła z ukrycia swoje bogactwa — klucze — i ruszyła na poszukiwanie przygód.

Dzisiaj szczęście jej sprzyjało — pierwsze z zamkniętych drzwi pokonała niemal bez oporu. Przestąpiła próg — i zrozumiała, że natknęła się na coś naprawdę interesującego.

Okazując swój zachwyt radosnymi okrzykami, Juta nawet nie mogła przypuszczać, że pojawił się widz jej poczynań. Widzem był Arman, który wygodnie umościł się przed czarodziejskim zwierciadłem.

Widział, jak Juta z lękiem weszła do sali, która okazała się pierwszą w długiej amfiladzie komnat. Drzwi między komnatami nie było i znalazłszy się na środku pierwszej z nich, uradowana Juta mogła zobaczyć — daleko i niewyraźnie — ostatnią.

Pęk kluczy, przyczepiony do pasa ze sznura, włóczył się za dziewczyną niczym zbyt lekka kotwica za nazbyt ciężkim statkiem. Arman ciągle miał ochotę zawołać księżniczkę i sprawniej przyczepić klucze.

Pierwsza komnata była pusta. Druga okazała się maleńka i ciasna, za to trzecia nagle rozszerzyła się w ogromną salę.

— Gargulce — powiedziała Juta na głos. Arman usłyszał to i uśmiechnął się.

W dalekim końcu sali majaczył ledwie zauważalny w półmroku pomost, czy może olbrzymi fotel; Juta podeszła bliżej — kamienne nóżki fotela, podobne do średniej grubości kolumn, były ozdobione płaskorzeźbami.

Juta spojrzała w dół i ledwie powstrzymała okrzyk. Prosto w oczy patrzyła na nią rozdziawiona biała paszcza, na szczęście też kamienna. Głowa fantastycznego zwierza okazała się podstawą nóżki-kolumny.

— Cóż to takiego? — Zapytała Juta ochrypłym głosem. — Pokryty łuską i ze skrzydłami… Oni siadali… O tak?

Arman uśmiechnął się ponuro. Nieubłagany stary smok, czarny z miedzianym połyskiem, lubił, usadziwszy się w fotelu, przez długi czas słuchać chłopczyka, który stał przed nim — drobny, podobny do karzełka przy potworze, pokrytym pobrzękującą łuską… Stary bardzo cenił starannie i na czas wyuczone lekcje.

On we wszystkim miał rację, pomyślał Arman. Widział dalej. Na jego oczach potężny, rozkwitający ród usechł, a on nic nie mógł na to poradzić. Możliwe, że gdyby ojciec w odpowiednim czasie go posłuchał…

Jego myśli przerwał krzyk Juty.

Księżniczka przecisnęła się przez ukryte za fotelem maleńkie drzwi i teraz stała pośrodku niewielkiej jasnej komnatki, zawalonej błyszczącymi, iskrzącymi się drobiazgami.

Juta po kostki grzęzła w rozsypanych perłach. Między perłami pobłyskiwały diamenty, gdzieniegdzie także złotym blaskiem wabiły starożytne monety. Wzdłuż ścian wznosiły się skrzynie, ustawione jedna na drugiej, przy czym niższe miejscami pękły od ciężaru, i z tych szczelin patrzyły na Jutę kosztowne kamienie.

Aha, pomyślał Arman.

Zrobiło mu się jakoś smutno. Smoczy skarbiec — granica marzeń nawet dla księżniczki. Wiedział, co teraz będzie — człowiek, który trafił na górę złota, od razu traci rozum i w zachwycie zaczyna turlać się po drogocennych zaspach.

Księżniczka nachyliła się i zaczerpnęła garść pereł. No, pomyślał Arman, teraz przyglądanie się, głupawy uśmiech, przesypywanie w dłoniach i szczęśliwy śmiech…

Juta głupio się uśmiechnęła… I wysypała perły z ręki. Nawet nie wysypała, a niedbale wypuściła. Rozejrzała się. Wytarła nos rękawem chlamidy.

Arman nachylił się ku tafli.

Ale księżniczka — o dziwo! — Nie śpieszyła się radować kupą złota. Prychnąwszy — i Armanowe ucho usłyszało w tym prychnięciu zniewagę — Juta wzięła się za badanie skarbca, tak samo rzeczowo, jak dotąd badała Salę Klinopisów i komnatę ze szklanymi organami.

Bezkształtne złote samorodki nie miały artystycznej wartości i dlatego odlatywały w daleki kąt; w monetach interesujące były tylko herby i profile władców. Trafiały się wśród nich i takie, których nie widywał nawet pałacowy astrolog, a już on to był znawcą starożytnej historii i swego czasu dawał księżniczkom lekcje… Oczy Juty pałały tą samą niepowstrzymaną ciekawością, jaką Arman zobaczył na dole, w podziemiach, kiedy księżniczka po raz pierwszy starała się odczytać starożytne teksty. Oto dobrała się do skrzyni, która stała osobno z boku, wzięła za wieko…

Wieko było ciężkie, Juta zaś uparta. Stękając, otworzyła skrzynię — i cofnęła się.

W środku skrzyni wszystko jaśniało — nawet ona, księżniczka, która dorastała na dworze, nigdy w życiu nie widziała takich skarbów. Nie zwyczajne wyszlifowane kamienie, nie po prostu złote bryły — skrzynia była pełna gotowych ozdób, z których każda kosztowała tyle, że można by było wymienić ją na połowę królestwa Werchnia Konta.

Juta zanurzyła obydwie ręce w skrzyni i, jakby to była słoma, wyciągnęła naręcze różnych naszyjników. Przyłożyła jakiś do swojej chlamidy, nie spodobał się jej, odrzuciła go na bok. Wyciągnęła z całej sterty koronę — jednak jej głowa przeszła przez nią tak lekko i niezauważalnie, że Juta bardzo się zdziwiła, odkrywszy zamiast korony naszyjnik. Z trudem ją ściągnęła, drapiąc przy tym ucho. Wstrząsnęła głową z rozdrażnieniem. Przechyliła się przez ściankę skrzyni tak, że tylko nogi zamajtały w powietrzu. Wyprostowała się, potrząsając wielkim kłębkiem czegoś błyszczącego, niewiarygodnie kosztownego, dźwięczącego i przelewającego się w rękach…

Księżniczka wzdrygnęła się. W kłębku skarbów jej ręka natknęła się na coś ciepłego. Z zaskoczenia wypuściła kosztowności i wszystkie razem z brzękiem i łoskotem upadły na kupę złota.

Juta nachyliła się. Trochę dalej od wszystkich cacek leżał sznur koralików — nanizane na cienką, złotą nitkę kolorowe kulki, przy czym każda jakby świeciła własnym światłem od wewnątrz.

Księżniczka wyciągnęła rękę — tak, one były ciepłe, jak żywe, rozgrzane krwią ciało. I rzeczywiście świeciły — Juta zobaczyła odblaski na swojej dłoni.

Czary. Gargulce, to czary!

Ostrożnie, niemal jak kocię, wzięła sznur koralików na ręce. Był niezwykle przyjemny w dotyku i palce Juty bezwiednie zaczęły przebierać świetliste kulki.

Różowa… Liliowa… Błękitna… Zielono-niebieska… Jasnozielona…

Zadźwięczała muzyka.

To nie była pałacowa orkiestra — czyż mogą miedziane rury grać tak wzruszająco, tak łagodnie? Ciepła mgła, miękka, niczym najdelikatniejsza piana… Jaskrawopomarańczowe nad zielonym… Oślepiająco białe nad błękitnym… Och, ona ma skrzydła, lata. Widzi ziemię z góry, tylko że to nie ziemia, a morskie dno… Dookoła przemykają złote rybki z czerwonymi ogonkami, nad głową niespodziewanie zapalają się gwiazdki i ona dosięga do nich ręką…

… Arman mknął korytarzami zamku.

Za późno. Dlaczego nie zauważył od razu? Dlaczego pozwolił… Teraz jest za późno.

Mimo to, pewny, że nie zdąży, i tak biegł, skacząc po kilka stopni naraz i obijając się o ściany.

…Ona bierze gwiazdkę do ręki. Gwiazdka pokryta jest srebrną sierścią i oto otwiera dwoje wiśniowych oczu, uśmiechając się do księżniczki Juty… Juta uśmiecha się w odpowiedzi, złote rybki klaszczą czerwonymi płetwami… Cudowne zwierzątko gwiazdka rozdziawia pyszczek… Pyszczek przeobraża się w czarną dziurę wszechświata.

Juta nie zdążyła nawet krzyknąć, a już ją ciągnęło w bezmyślną, zaślinioną paszczę, a z nią rybki i gwiazdki… Czepiała się nieba, które rwało się niczym płótno na ścierki, Juta nawet słyszała trzask płótna… Świat zwijał się w rulon. Księżniczka, konwulsyjnie szarpiąc się w skrętach coraz szybciej zwijającego się świata, cały czas widziała kątem oka dziewczynkę, która spokojnie siedziała na krześle. Dziewczynka przyszywała do ślubnej sukni czarne guziki.

— Juto!!

Rzuciło ją w bok. Dziewczynka na krześle ze zdziwieniem podniosła głowę, ale w tym momencie twarz Juty rozpalił siarczysty policzek, głowa jej odskoczyła na bok — i wszystko przepadło.

— Juto!!

Jeszcze jedno uderzenie. Juta krzyknęła i próbowała odepchnąć tego, kto silnie trzymał ją w objęciach i nie wypuszczał Trząsł i szarpał, a ona raz za razem uderzała twarzą o jego pierś.

— N-nie… — wydusiła.

Ten, który ją trzymał, zamarł. Juta zdołała uwolnić głowę i popatrzeć na niego — Arman. Zdawało jej się, że jest rozjuszony; blady i rozdygotany z gniewu.

Nie wymyśliła niczego lepszego, niż się rozpłakać. Arman potrzymał ją jeszcze moment, potrzymał — i wypuścił.

— Zamknij mnie — chlipała.

— Zamknę — obiecał ze znużeniem.

— Na trzy zamki…

— Na cztery.

— Możesz mnie zbić, jeśli chcesz…

— Zbiję…

— Nie, naprawdę, ja zasłużyłam!

— Zasłużyłaś. Ale już nie płacz.

— Źle się czuję… Głowa…

— Przejdzie.

Ostrożnie położył ją na słomianym materacyku. Księżniczka jeszcze raz chlipnęła i zapytała szeptem:

— Co to było, Armanie? Kto i po co zrobił taką rzecz?

Arman wzruszył ramionami:

— Nikt nie wie… Swego czasu takie sztuczki przyjęto dawać wrogom podczas wielkich świąt. Ta ze skarbca, zgubiła nie wiadomo ile istnień… Możliwe, że to roślina albo zwierzę. Możliwe, że naczynie dla kogoś nienasyconego, którego jedynym pragnieniem jest pożerać i pożerać… Już się z tobą niemal pożegnałem, Juto…

Oczy jej, ze strachu, stały się ogromne, lśniące, a twarz stała się wręcz intrygująco piękna.

Przez jakiś czas po historii ze sznurem koralików Arman nie odchodził od Juty ani na krok.

Czuł się przez to dziwnie i niezręcznie, a i ona czuła się jakoś nieswojo. Przymusowe, nieustanne towarzystwo dla obojga było krępujące, ale Arman twardo postanowił nie spuszczać jej z oczu — a nuż coś się jej przytrafi, a on przecież za nią odpowiada.

On za nią odpowiada. Co za bezsensowne połączenie słów? On nigdy w życiu za nikogo, oprócz siebie, nie odpowiadał. Ale wystarczająco straszna była dla niego gonitwa po schodach i korytarzach, kiedy spieszył jej na pomoc — i bał się spóźnić…

A właściwie, gdyby księżniczka stała się ofiarą nieszczęśliwego wypadku — czy nie pozbawiłoby to Armana niepotrzebnych zmartwień? Czy rozstrzygnięcie bolesnego wyboru, jakiego nikt jeszcze nie uchylił, nie rozwiązałoby się samo z siebie?

Zaniósł czarodziejski sznur korali daleko w morze i utopił w głębokich odmętach. W drodze powrotnej dręczyła go myśl — w jakie tarapaty wpadła księżniczka tym razem? Ale spotkał ją stojącą na wieży, a jej ciemny bałachon rozwiewał się niczym piracka bandera.

Więcej nigdzie na długo nie wylatywał.

W komorze znalazły się igły z nitkami. Igły trzeba było długo szorować piaskiem, jednak Arman był zadowolony — zawsze to jakaś robota dla Juty.

Potem księżniczka usiadła do szycia. Usiadł naprzeciwko i obserwował ten niełatwy proces. Księżniczka raz po raz upuszczała igłę, parskała ze śmiechu i wreszcie znalazła sposób, jak przyszyć kraj płótna do dołu chlamidy.

— Czego ciebie uczyli w pałacu? Czym ty masz zamiar uradować przyszłego męża?

Pokroiła płótno nożem — w środku zostawiła nietknięty skrawek, resztę postrzępiła w kosmate frędzelki, po czym skręciła je w malownicze sploty. Przymocowała w środku kokardę ze sznurka i sprytnie posługując się kamykiem zamiast młotka i żelazną szpilką zamiast gwoździa, przyczepiła swój wytwór nad kominkiem. Szpilka mocno weszła w szczelinę między kamieniami; z boku wszystko razem wyglądało jak egzotyczny kwiat.

Arman zdziwił się. Juta westchnęła z ironią.

— Wątpię, żeby jakiemukolwiek mężowi się to spodobało. Jak sądzisz?

— Moim zdaniem wspaniałe — stwierdził Arman.

Po kilku dniach księżniczka spytała, machając igłą:

— Pamiętasz, przyznałeś się, że napisałeś te wersy o cieniu?

— Tak? — Arman, zdaje się, myślał o czymś innym.

— „Mój cień leży na skałach, maleńki, jak źrenica myszki…”

— Ach, to…

— Czyżbyś widział, jaką źrenicę ma myszka?

— Nie. Spróbuj złowić myszkę, a co dopiero popatrzeć jej w oczy!

Juta dalej machała igłą, nie patrząc na szycie. Wzrok jej zasnuła mgiełka — zdawało się, że jest wzruszona i równocześnie zdziwiona.

— Armanie… Czy nie mógłbyś mi wyjaśnić, no… No, z czego ty układasz takie… No, wiersze, czy co?

Arman uniósł brwi:

— Wiersze?

Juta rozłożyła ręce:

— Wiesz, u nas w pałacu był nadworny poeta, pisał wiersze na święta i układał na zamówienie miłosne listy… Ale to było co innego. „Dobrodziejstwa do pochodni cudownej wielce podobne”…

Odłożywszy płótno, nagle nachyliła się ku niemu:

— Armanie, jesteś potężnym, ziejącym ogniem jaszczurem… Co tobie do źrenicy myszki?

Wzruszył ramionami:

— Nie podoba ci się?

— Podoba — odpowiedziała cicho. — Bardzo.

Zamilkli.

— A twoim zdaniem, wiersze — to co? — Zapytał Arman prowokacyjnym tonem.

Juta, wpadła w uniesienie i z błyskiem natchnienia w oczach powiedziała:

— To, czego nie można zobaczyć, można tylko odczuć…

— Dobrze — powiedział poważnie smok. — Więc ja mówię: „Placek rozczynia się w moim żywocie”. To wiersz.

Juta, która zdążyła już poszybować na skrzydłach poetyckiej wyobraźni, ledwie nie zakrztusiła się z oburzenia:

— Durny! Co tu ma do rzeczy placek!

— Ja nigdy nie widziałem, jak się go rozczynia. Za to czuję to wspaniale!

Jakiś czas Juta starała się przysłuchać temu, co działo się w jej żywocie. W zadumie ukłuła się igłą, włożyła zraniony palec do ust i poprosiła pokornie:

— Nie udawaj, proszę. Ty doskonale rozumiesz, o czym ja mówię. Gdybyś powiedział: „oto świt łagodnie dotknął morza”, czy „oto kalidon delikatnie pocałował towarzyszkę”…

Juta przerwała. Nowa myśl, niespodziewana i zuchwała, sprawiła, że zamarła z otwartymi ustami.

— Armanie… — Spytała szeptem. — A ty kogokolwiek, kiedykolwiek… Całowałeś?

Patrzyła na niego z uporem — okazało się, że ma ciemnobrązowe oczy z czarnymi obwódkami na brzegach. Jak obręcze, pomyślał Arman.

W dzieciństwie lubił zaszywać się w ciemny kącik i tam cichutko marzyć o czymś niepewnym, zamglonym, jednak bezgranicznie dobrym i łagodnym. Na pewno tak sobie wtedy wyobrażał matkę, której nie pamiętał. Doprowadziwszy się do łez szczęścia, delikatnie gładził kogoś, widzianego tylko jego zapłakanymi oczami i czuł, jak ten ktoś pieści go i całuje… Łzawe dzieciństwo bez kobiecej łagodności! Co prawda sentymentalne napady z wiekiem szybko minęły.

— Armanie… Powiedziałam coś nie tak?

Niespodziewanie położył rękę na jej ramieniu. Zamarła, nie wiedząc, jak przyjąć ten gest.

— Posłuchaj… Tam, w podziemiu, chciałem jeszcze coś wyryć na kamieniu. Jesteś ciekawa?

Kiwnęła głową, starając się nie poruszyć ramieniem, nakrytym jego dłonią.

Arman przygryzł wargi i powiedział zachrypłym głosem:

Samotne niebo schowało twarz w chmury.

Zapewne z goryczy…

Przestało stroić miny do zwierciadła morza.

Zamilkł.

Czarny aksamit nocy — wezgłowie moje

Łańcuch dalekich ogni — naszyjnik mój…

Będzie przez czas spalone imię moje.

Rękodzieło księżniczki dawno zsunęło się na podłogę i teraz tęskniło tam, zapomniane.

— I ty nie wyryłeś tego na kamieniu? — Zapytała Juta szeptem.

Arman zmarszczył brwi:

— Miejsca, wiesz, jest mało na tych kamieniach… No i jakieś to wszystko… Wydumane. Nieznaczące.

— Nieznaczące?

— W porównaniu z historią moich przodków… Na tle tych wszystkich bratobójczych pojedynków i wojen, i bitwy z Jukką, morskim potworem… Jakieś niebo, co robi miny i łańcuch ogni…

Juta uważnie spojrzała mu w oczy:

— Wiesz… Nie wydaje mi się, że zabijanie braci, czy nawet walka z Jukką… Że to jest bardziej zaszczytne, niż opowiadanie o samotnym niebie.

Arman uśmiechnął się:

Latające grona siwych chmur.

Ich ciemne cienie na zieleni traw…

Niemy korowód wieków — echo zapomnianych zabaw.

— To jest dobre — natychmiast oceniła Juta. — To… — I od razu powtórzyła wszystkie trzy wersy z pamięci; powoli, jakby delektując się słowami.

Arman obserwował ją z ciekawością, nawijając na palec jakąś przypadkową niteczkę. Jakkolwiek by patrzeć, niespodziewaną przyjemność sprawiały mu i jej pochwały i żarliwe zainteresowanie.

A Juta powtarzała, marszcząc czoło:

— „Latające grona siwych chmur”… — i nagle podniosła na Armana błyszczące oczy: — Posłuchaj… A jakby tak: „Latające strzępki siwych chmur”, co?

Nie zrozumiał od razu i wyjaśniła z niecierpliwością:

— No, „grona” to coś ciężkiego, masywnego, pełnego w sobie… Grona, jagody, urodzaj, dostatek… A „strzępki”… „strzępki” — to coś porwane, nieuporządkowane, poranione… Rozumiesz? I wszystko od razu się zmienia, posłuchaj…

Powtarzała wersy tak i siak, zmieniała słowa, a on słuchał w milczeniu. Słuszność jej uwag od razu stała się dla niego zrozumiała. Teraz po prostu patrzył, jak poruszają się jej wargi i w myślach powtarzał: porwane, nieuporządkowane, poranione…

Księżniczka zauważyła zmianę w jego twarzy. Zamilkła. Powiedziała niepewnie:

— Rozumiesz, to jest bardzo ciekawe… Wystarczy tylko zmienić jedno słowo… Prawda?

— Prawda — odpowiedział powoli.

Zamilkli. Juta w napięciu o czymś myślała, ściągając brwi i pocierając palcem kącik ust.

— „Niemy korowód wieków” — wyszeptała dramatycznie. To znaczy, że ty masz dwa stulecia i trzydzieści dwa lata?

Ledwie powstrzymał się od śmiechu — taką nabożnością był przepełniony jej głos.

— To oznacza… — Kontynuowała Juta szeptem — oznacza, że pierwszy twój przodek… A kiedy on żył, Armanie? Może on widział sam początek świata?

Arman milczał, a uśmiech jego stawał się coraz bardziej zagadkowy, w miarę jak rozpalała się jej ciekawość.

— No nie, naprawdę, Armanie… Taki stary ród… Może ty wiesz, skąd wzięło się morze i niebo, i wszystko… Co było wcześniej, na samym początku?

Odchylił się na oparcie fotela i wydeklamował natchnionym głosem z przymkniętymi na wpół oczami:

Od kiedy powstało sklepienie niebios,

Co gorsze od zimy i gorętsze od lata?

O, znam ja to — ciekawość księżniczek!

Juta prychnęła oburzona. Przycichła. Poprosiła nagle cicho i rozczulająco:

— Armanie… Jesteś smokiem i potomkiem smoków… „Ja wznoszę się do niebios”… Ty widzisz wszystko inaczej… Ja tak ci zazdroszczę, że latasz, a ja… Daj mi podarunek, Armanie!

Wyczuł jakieś niebezpieczeństwo.

— Ponoś mnie na grzbiecie! — Wydusiła księżniczka.

Wpatrywał się w jej twarz, starając się zrozumieć: zuchwalstwo? Żart?

Juta wytłumaczyła sobie jego milczenie po swojemu:

— Nie, oczywiście, na smoczym grzbiecie… Na smoczym, Armanie!

Przyszło jej uciekać bardzo szybko, ponieważ smok postanowił na swój sposób wytłumaczyć jej, że nie powinna pleść głupot.

* * *

Kilka dni później Arman odważył się wylecieć — na polowanie. Juta obiecała mu zachowywać się potulnie, jak jagnię.

Żeby dotrzymać swojej obietnicy, ledwie pożegnała Armana, księżniczka wzięła się za sprzątanie.

Niezgrabnie machając miotłą, Juta przypominała pałacową pokojówkę, która lubiła wygłaszać, niezależnie od potrzeby, sentencję: „No co by tu się działo bez mojej ręki!”

— No co by tu się działo bez mojej ręki! — Z dobrze odgrywanym wyrzutem burczała Juta, wygrzebując wielowiekowe kurze z kątów i spod stołu, przy którym jadali, w komnacie z kominkiem.

Posługując się swoją rosochatą miotłą, księżniczka — ot, gargulce! — Znalazła pod stołem drewniany krąg, bardzo podobny do przykrywy beczki. Nauczona doświadczeniem Juta od razu domyśliła się, że to rzeczywiście przykrywka — tylko nie od beczki, oczywiście, a od tajemnego włazu.

Z tajemniczymi włazami Juta dotąd się nie zetknęła.

Oczywiście nie jest taka głupia, żeby dawać nurka w nieznany korytarz za włazem, gdzie na pewno jest ciemno, brudno i pełno pajęczyn. Arman jej zabronił przecież, a poza tym, czy odeszła już w zapomnienie historia z magicznym sznurem koralików?

A jeśli i tak tam nie wejdzie, to czemu by nie odsunąć pokrywy, żeby tylko zajrzeć?

Stołu nie dało się odsunąć — przyszło jej działać na kolanach. Uzbrojona w pogrzebacz, nie od razu, ale w końcu zaczepiła o pokrywę włazu, podniosła ją i odrzuciła.

Właz był, oczywiście, całkowicie ciemny. W dół wiodła żelazna drabina z zardzewiałymi szczeblami. Juta pomyślała chwilkę, wyjęła z wiecznie tlącego się kominka głownię, rozdmuchała na jej końcu słaby płomień i wrzuciła w ciemną paszczę włazu.

Okazało się, że studnia nie jest taka głęboka — drabina miała wszystkiego dwanaście szczebli, a dalej wspierała się na mocnej kamiennej podłodze. Tajemnicze przejście nie było aż takie brudne i aż takie złowieszcze — takie sobie gospodarskie pomieszczenie.

Juta pomyślała, czy nie pójść po pochodnię. Zganiła się za lekkomyślność — i w końcu poszła.

W świetle pochodni tajemnicze przejście nie było niczym intrygującym — korytarzyk do spacerów, a nie tajemnicze przejście. I ostatecznie, jeśli ona po prostu zejdzie na dół i przejdzie dwa kroki, to przecież nie będzie to złamanie danego Armanowi słowa.

Księżniczka zeszła na dół i zrobiła dwa kroki. Korytarz był niski, nierówny, ale się nie rozgałęział, zatem zabłądzić w nim było niemożliwe. Cóż, do powrotu Armana zdąży go trochę obejrzeć.

Ruszyła naprzód, jednak wyrzuty sumienia i tak jej dokuczały, więc żeby je zagłuszyć mamrotała sobie pod nosem: „No co by tu się działo bez mojej ręki!” Korytarz ostro skręcił i… — Och! — Urwał się. Juta ledwie zdążyła się zatrzymać, żeby nie wpaść gdzieś w dół.

Tajemne przejście, które badała dociekliwa księżniczka, w tym miejscu przechodziło w inne — ale nie przejście nawet, a wielką tuleję, szeroki, okrągły tunel, w środku którego można by postawić trzypiętrowy budynek i jeszcze zostałoby wolne miejsce. To był Smoczy Tunel — przez niego wlatywało do zamku i wylatywało z niego dwieście pokoleń smoków.

Juta ostrożnie wciągnęła większy haust powietrza w płuca. Pachniało spalenizną i jeszcze pachniało smokiem — ten ostry niezwykły zapach dobrze pamiętała jeszcze z dnia porwania. Księżniczka znowu wciągnęła głęboko powietrze w nozdrza — do czego ten zapach jest podobny? I przypomniała sobie — taki zapach pojawia się przecież podczas zabaw z fajerwerkami, kiedy wystrzeli się już wszystkie rakiety i petardy…

Ciekawe, z której strony położone są Smocze Wrota?

Juta popatrzyła w dół i zobaczyła koło swoich nóg żelazną drabinkę — taką samą, jak ta, po której zeszła do tajemniczego przejścia. Zdrowy rozsądek od razu nakazywał wracać, jednak Juta odrzuciła ten pomysł: czyż warto było dojść tak daleko, znaleźć najbardziej interesujące miejsce — i od razu wracać z powrotem! Ponieważ tunel miał własne, chociaż słabe, światło, Juta przymocowała pochodnię do ściany i zaczęła schodzić, trzymając się szczebli obiema rękami.

Schodziła powoli i ostrożnie, ale na ostatnim szczeblu noga się jej ześliznęła i Juta początkowo zawisła na rękach, a potem upadła na dno tunelu, prosto w tysiącletnią sadzę.

Całe szczęście, że się nie udusiła. Otulając twarz połami chlamidy, wstrzymała oddech niczym poławiacz pereł i jednym susem wyskoczyła z czarnej chmury. Chmura podążyła za nią — Juta, żeby się ratować, musiała biec co sił, a spod jej nóg, grzęznących w żużlu, wznosiły się wciąż nowe i nowe tumany popiołu.

Kiedy już beznadziejnie się zasapała, kiedy ogarnęła ją rozpacz, skądś powiał rześki wiatr i odegnał chmurę z powrotem, głęboko w tunel. Juta przebiegła jeszcze kilka kroków i zatrzymała się. Na jej spotkanie wylało się słoneczne światło.

Smocze Wrota rozpościerały się poniżej zachodniej wieży, na szczycie której Juta, bywało, spędzała czas. Jednak stamtąd, z wieży, nie było widać tej części półwyspu — tak samo trudno człowiekowi zobaczyć, co dzieje się z tyłu głowy. Księżniczka powoli zbliżyła się do skraju tunelu — i zamarła.

W dole leżało morze — gładkie, jak skrawek błękitnego atłasu. Smugami zmieniały się pod jego powierzchnią ciemne i jasne plamy — to widniały w głębinie podwodne lasy i łąki wodorostów. Juta widziała grzbiety mew, które śmigały nad wodą. Podnóże zamku zrosło się ze skałą i skałą zdawała się pionowa ściana, która spadała spod stóp księżniczki. Kupy kamieni wynurzały się z wody niczym ruiny baśniowego miasta — księżniczka rozróżniała kopuły i baszty, mosty, kurki na dachach… Powolny przypływ to obnażał je, to znów zabierał w głębinę.

Juta straszliwie zapragnęła zostać smokiem i rzucić się w niebo ze Smoczych Wrót. Rozłożywszy ręce-skrzydła, stanęła na palcach i wydobyła z piersi wyobrażony słup wyobrażonego płomienia:

— Ch-cha!

Szczęśliwa, już widziała siebie szybującą po niebie, kiedy nagle stojące w zenicie słońce zakrył cień, zupełnie tak jak wtedy, na pałacowym placu.

Smok wracał do zamku. Juta zobaczyła go z dołu — pokryty łuską brzuch, błoniaste skrzydła i giętki, zgrabny ogon. Arman zionął ogniem i ruszył w kierunku Smoczych Wrót.

Juta stała sparaliżowana przerażeniem. Teraz ona i smok znajdą się w jednym tunelu. Rozpalony jaszczur, zionący ogniem i dymem; księżniczka albo spłonie, albo się udusi, albo on ją po prostu zmiażdży na placek.

Arman zbliżał się — Jutę uderzyła fala gorącego, przesyconego smoczym oddechem, powietrza.

Otrząsnąwszy się z odrętwienia, podniosła ręce nad głowę, krzyknęła, starając się przekrzyczeć smoczy oddech i świst skrzydeł: — Arma-a-a…

Smok leciał na nią z prędkością wystrzelonej z armaty kuli. Wyraźnie zobaczyła pokrytą zrogowaciałymi łuskami twarz, to znaczy paszczę i pałające, głęboko osadzone pod łukami brwiowymi, oczy. Juta znowu krzyknęła i oczy te rozszerzyły się nagle jak talerze.

Smok, nie mogąc zatrzymać się, ostro rzucił się do tyłu, jakby stawał dęba. Błoniaste skrzydła zabiły z całej siły, starając się odepchnąć od zamku strumieniami powietrza. Jucie zdało się, że teraz Arman wleci na płaską ścianę całym ciałem i zabije się. Jednak w ostatniej chwili smok ogromnym wysiłkiem wstrzymał swój pęd, ale nie mógł zupełnie uniknąć zderzenia i ciężko uderzył ogonem w ścianę. Od uderzenia zatrzęsła się ściana.

Przez tydzień Juta ukrywała się.

Arman prawie nie chodził, leżał w swojej komnacie na skrzyni i nawet w fotelu przed kominkiem nie mógł siedzieć — tak bolał go krzyż. Juta przynosiła mu jedzenie, ale niezauważalnie — kiedy wychodził na krótko z komnaty, po powrocie znajdował na skrzyni miseczki i dzbanki, talerzyki i buteleczki, a pośród nich — niezmienny znak pamięci i pokory, to serwetka z nieumiejętnie wydzierganą otoczką, to wymyślna kokarda ze sznura, to serduszko o krzywych bokach, wyrzeźbione w niedopalonej świeczce.

Arman nie dawał znaku, że zauważa tę niemą prośbę o wybaczenie. Wszystko zjadał i wypijał, po czym ani trochę nie interesował się tym, gdzie podziewają się puste naczynia.

Po kilku dniach zrobiło mu się lepiej i wyszedłszy jednego razu z komnaty, przyczaił się w pobliżu.

Księżniczka nie kazała na siebie długo czekać. Na samodzielnie wykonanej tacy niosła misę rozgrzanych placków i butelkę schłodzonego wina; na jej ramieniu powiewał ozdobiony samodzielnie wykonanym haftem ręcznik.

Przekonawszy się, że Armana w komnacie nie ma, księżniczka weszła do środka. Arman zaczekał chwilkę i wszedł w ślad za nią.

— Och! — Juta o mało nie upuściła tacy.

Arman stał w drzwiach, opierając się o futrynę, a na jego niewzruszonym obliczu nie było gniewu, ale nie było i wybaczenia.

— Och! — Powtórzyła Juta, i niczym biały proporzec rozpostarła przed sobą ręcznik. Wielkimi spiesznymi ściegami był na nim wyszyty ziejący ogniem smok.

I ten wybryk został w końcu księżniczce wybaczony. Na znak swojej przychylności Arman przyniósł jej ogromną bryłę ziemi z rosnącymi na niej trawami i kwiatami. Juta wpadła w absolutny zachwyt i urządziła na szczycie wieży „ogród”, w którym z wielką troskliwością podlewała kwiaty i pielęgnowała trawy, a kiedy wśród zielonych źdźbeł pojawił się pęd prawdziwego klonu, radość księżniczki nie miała granic.

Pewnego wieczoru, kiedy Juta z Armanem spędzali czas w „ogrodzie”, zamek drgnął. Zakołysały się wieże, oderwał się skądś kawał skały i wpadł do morza, tworząc w nim wir. U podnóża zamku narodziła się fala i potoczyła aż do horyzontu. Drugie uderzenie — druga fala.

— Trzęsienie ziemi! — Krzyknęła Juta i wczepiła się kurczowo w Armana, dochodząc do wniosku, że oto nastał jej koniec.

Arman zaśmiał się i objął ją ramionami. W tym obrończym geście było tyle spokojnej pewności, że Juta przestała panikować i ze zdziwieniem na niego spojrzała. — To Śpiący — powiedział Arman niedbale.

— Co? Kto? — Juta stwierdziła, że nie dosłyszała.

— Śpiący — powtórzył Arman. — Pod fundamentami zamku od wielu tysiącleci ktoś śpi. Innego imienia dla niego, póki co, nie wymyślili — Śpiący i to wszystko… Niekiedy porusza się we śnie i wtedy zamek się trzęsie.

Juta miała bujną fantazję i od razu wyobraziła sobie zamurowanego w skałach stwora, który niewielkim poruszeniem trzęsie całą ziemią.

— I ty tak spokojnie o tym mówisz? — Wyszeptała, jakby bała się naruszyć spokój Śpiącego. — A jeśli on weźmie i się obudzi?

— Wtedy was ze sobą poznam — z powagą obiecał Arman.

Magiczne zwierciadło rozrabiało i mędrkowało, przez długi czas lubowało się strugą wody w miejskim rynsztoku, pstrzyło się tęczowymi plamami i od czasu do czasu kpiło z Armana i Juty, demonstrując ich wykrzywione odbicia.

Juta bardzo chciała zobaczyć Ostina. Księcia nie było; zamiast niego zasiadała Królewska Rada Akmalii i księżniczka usłyszałaby niemało tajemnic państwowych, gdyby zwierciadło, jakby przezornie, nie zagłuszyło dźwięku.

— Głowa mnie boli — powiedział Arman. — Pogoda się zmieni.

— Wcześniej nic cię nie bolało przy żadnej zmianie pogody — zauważyła Juta.

— To będzie poważna zmiana — wyjaśnił Arman. — Zanosi się na tajfun albo trąbę powietrzną.

— A-a-a… — Przytaknęła Juta bez większego zainteresowania. Ale po krótkiej pauzie zapytała: — A ty co, umiesz przepowiadać trąby powietrzne?

— No tak.

— A burzy dlaczego nie przewidziałeś? No, tej straszliwej burzy, pamiętasz?

Arman pamiętał. Początkowo wstrząsnął nim dreszcz na myśl o błyskawicy, a potem z wdzięcznością dotknął ręki Juty, przypominając sobie latarnię, tą ręką zapaloną:

— Byłem wtedy pijany… Myślałem wtedy… O czymś innym.

W zwierciadle trwała Królewska Rada. Na trybuny wyszedł maleńki polityk w peruce sędziowskiej, wyniszczony troską o dobro państwa. Otworzył usta i zwierciadło raptem doniosło:

— …asza wys…

„Wasza wysokość” — domyśliła się Juta. Król, ojciec nieznośnej Oliwii, też tutaj siedział, na podwyższeniu, pokrytym wytartym aksamitem.

— Dobrodzieje! — Ciągnął orator. — Pragnę przypomnieć, że mówiąc o zewnętrznej polityce sąsiedniej Kontestarii, należy przede wszystkim brać pod uwagę fakt, że król Kontestar Trzydziesty Dziewiąty jest ciężko chory i, w istocie, głową państwa już teraz jest książę Ostin…

Juta spięła się. Wyniszczony polityk wysapał:

— Powołując się na osobiste kon…

Zwierciadło drwiąco mrugnęło i pokazało dwóch chłopców, którzy starali się za pomocą siatki na motyle wyłowić jedną tłustą żabę. Pierwszy, piegowaty, potknął się i runął w bagno, z którego leniwie podniósł się rój komarów. Drugi się zmądrzył i nakrył żabę siatką, jednak siatka okazała się dziurawa i zwinnemu płazowi udało się uciec.

— Głowa mnie boli — powiedział Arman. — Myślę, że morze się niepokoi… Ostin — to, zdaje się, ten sam książę?

Juta pochmurno milczała.

Powierzchnia zwierciadła zamgliła się i od razu przejaśniała. Płynnie kołysały się szerokie liście palm, drżało nagrzane powietrze, a razem z nim drżały kwietniki, sztuczne wodospady, groty, baseny. Potem w zwierciadle pojawiła się zalana słońcem złota plaża, którą lizały fale z taką delikatnością i starannością, jak kotka wylizuje nowo narodzone kocięta.

Pośrodku plaży iskrzył się barwną kopułą okrągły namiot, pod nim na rozścielonych kilimach cieszyła się z życia radosna kompania, której duszą była księżniczka Oliwia.

— Znowu — wycedziła Juta przez zęby.

Oliwia ubrana była w bogaty plażowy kostium, odkrywający łokcie i kolana. Skóra pięknej księżniczki była gładka jak alabaster, delikatnie złotawa, chociaż o wulgarnej opaleniźnie oczywiście nie mogło być mowy. Pokazując kształtną rączką gdzieś na morze, księżniczka coś wesoło opowiadała kawalerom, a ci zanosili się szczerym śmiechem.

— Ot… Życie — cicho powiedziała Juta.

Arman zdziwił się:

— Ty jej zazdrościsz?

Juta westchnęła. Uśmiechnęła się smutno:

— Popatrz na nią… I popatrz na mnie. Zazdroszczę, oczywiście.

Tymczasem z parku schodzącego ku plaży wynurzyła się postać dwórki. Rozejrzała się, machnęła księżniczce ręką i znowu schowała się wśród palm. Oliwia wstała, wyjaśniając coś ze śmiechem, otworzyła nad głową ażurową parasolkę i pospieszyła tam, gdzie w cieniu wielkiego palmowego liścia przyczaiła się jej powiernica.

— Wieść niesie — dwórka uśmiechnęła się — wieść niesie, że dzisiaj księciu Ostinowi zaproponowano, aby wyzwolił księżniczkę Jutę.

Jucie spociły się dłonie. Zaciskając palce nachyliła się ku zwierciadłu.

— Kto? — Rzuciła krótko Oliwia.

— Jeden królewski doradca. To niby wzmocni międzynarodowy prestiż księcia i przyniesie mu popularność wśród narodu.

— Głupcy — wargi Oliwii ściągnęły się w cienką kreskę.

— Ostin i tak jest popularny. Głupiutka Juta na to oczywiście liczy, jednakże istnieje przecież zwyczajny zdrowy rozum!

— Kontestaria liczy na dynastyczny ślub z księżniczką z Werchniej Konty.

— Głupcy… Nawet jeśli tak, to do dynastycznego ślubu dojrzały tam jeszcze dwie głuptaski.

Juta zazgrzytała zębami.

— Oni mają taką tradycję — cicho zauważyła dwórka.

— Każdy król, wstępujący na tron, musi dokonać bohaterskiego wyczynu.

Zapadło milczenie. Ze zwierciadła dochodził melodyjny szum morza.

— Ta garbata nie taka znów głupia — wyszeptała Oliwia.

— Cała ta farsa ze smokiem była przemyślana dwadzieścia kroków naprzód.

— Juta nie ma przecież garbu.

— To będzie miała! Ona wiecznie zgina plecy, niczym znak zapytania… Biedny Ostin, chcą na niego sprowadzić nieszczęście, ale nic z tego nie wyjdzie! Porozmawiam z ojcem. Jak będzie trzeba, Akmalia wyśle na smoka wojsko z armatami i oblężniczymi machinami. Zobaczymy! Smoka przywiozą w żelaznej klatce, a Jutę przywleką za jej cieniutkie włoski prosto do pałacu… Ostin…

Oliwia znienacka, zupełnie nie królewskim gestem, chwyciła dwórkę za ramiona:

— A Ostin, co? Co on powiedział temu swojemu doradcy?

— Powiedział, że nie może ryzykować… Tafla zwierciadła zafalowała.

— Ta nikczemnica po prostu się złości — powiedział powoli Arman. — Masz piękne włosy.

— Nie może ryzykować… — Wyszeptała Juta. — Nie może ryzykować. Życia? Tronu? Nie może ryzykować…

— Od dawna już trzymasz się prosto — kontynuował Arman — masz piękną postawę… A czym jest w królestwie tego księcia dokonanie bohaterskiego wyczynu — to tradycja?

— Tak… Ale możliwe, że on nie może ryzykować, póki ojciec jest chory? Możliwe…

— Nie myśl o tym — uśmiechnął się z wysiłkiem Arman. — Nie zawracaj sobie głowy… Dobry chłopiec i tradycja dobra, zobaczysz, że się zjawi… Wyzwolić…

Z wysiłkiem odganiając myśli o Ostinie, Juta uśmiechnęła się z przymusem:

— A propos, jak ty się ustosunkujesz do armat i do tych… Oblężniczych machin?

Arman kłapnął zębami, przeżuwał wymyślone jedzenie i smacznie przełknął, demonstrując w ten sposób, jak odniesie się do armat. W tej chwili zwierciadło znowu pojaśniało i oboje zobaczyli tę samą złotą plażę, łódź pod białym żaglem i kapitana ze złotym haftem na mundurze, który ceremonialnie podawał rękę księżniczce Oliwii, pomagając jej wchodzić po trapie. Morze trochę się uspokajało.

— Aha! — Wykrzyknął Arman, oświecony niespodziewaną myślą.

W jego głosie odczuwało się ulgę, jak u człowieka, który dopiero co wypił lek na ból głowy. Juta spojrzała na niego ze zdziwieniem.

— A gdzież to znajduje się letnia rezydencja naszej piękności? — Zainteresował się Arman.

— Na wyspie Myszy — odpowiedziała Juta, nie rozumiejąc, do czego zmierza.

— To ta sama wyspa koło wybrzeży Akmalii, która jest podobna do przecinka?

— Tak, ta z ogonkiem…

— Zostanie zmyta przez morze.

— Co? — Juta cofnęła się.

— Zostanie zmyta przez morze — powtórzył Arman i marszcząc brwi, dotknął ręką głowy. — Teraz dokładnie mogę to przewidzieć. Idzie samotna fala, wysoka jak wieża… To, dlatego tak mnie boli tył głowy… Brzegowi nic się nie stanie, bo tam są skały. Ale wyspa jest niska, spadzista — dlatego najbardziej ucierpi. Wszystkie palmy, orchidee, fontanny i namioty, żagle i złote hafty — wszystko zostanie pochłonięte przez morze… Daj mi coś zimnego na głowę.

— Poczekaj… — Juta zamrugała oczami. — Ty nie żartujesz? Przecież to wielkie nieszczęście…

— Oczywiście, nieszczęście… Wiesz ile nieszczęść widziałem w ciągu jednego tylko stulecia? Posłuchaj, namocz dla mnie ściereczkę, muszę ją przyłożyć do głowy…

— A ludzie? Mieszkańcy?

— Czy ty rozumiesz ludzką mowę? Tam są skały! Mieszkańcy obejdą się strachem.

— A wyspa?

— Wyspa po tej przygodzie będzie łysa jak kolano. Co się tak naburmuszyłaś? Może i ktoś się uratuje.

Juta przypomniała sobie bójkę w pałacowym parku w przededniu kapeluszowego karnawału, przypomniała sobie scenę widzianą w zwierciadle: „Cała ta historia ze smokiem trochę fałszywa… Juta jest potworna, niestety, i dopomóc jej może tylko aureola ofiary… Czego nie zrobisz dla szczęśliwego zamążpójścia…”

Oliwia… No i gargulce z nią.

W nocy obudziła Armana czyjaś obecność. Juta, bosa, stała przed jego ascetycznym łożem, a świeczka spływała woskowymi łzami po jej cienkich palcach.

— Armanie… — W jej głosie czuło się rozpaczliwe błaganie.

Niczego nie mógł pojąć. Ani tego, że Juta przyszła do niego w nocy, ani tego, że stoi tak blisko, ani tego, że nie ma na sobie, jak zwykle, chlamidy, a tylko narzuconą na ramiona plecionkę, podziurawioną w wielu miejscach — od tego wszystkiego Armanowi zrobiło się trochę nieswojo. Sam nie wiedząc dlaczego, naciągnął płaszcz, który służył mu za kołdrę, aż do podbródka:

— Po co przyszłaś? Księżniczka chlipnęła. Zalała go fala gorąca. Juta znowu chlipnęła:

— Armanie… Zrób cokolwiek…

— Co… Co się stało? Źle się czujesz?

Stała, pociągając nosem, blada, drżąca i doszedł do wniosku, że ona ma gorączkę albo jakąś przypadłość, jedną ze strasznych i niezrozumiałych dla niego ludzkich chorób, na które, jak słyszał ze zwierciadła, można nawet umrzeć… Ogarnęło go przerażenie.

— Uratuj ich… Oni nic… Nie wiedzą, tam, na wyspie… Nie podejrzewają nawet…

— Tfu ty, przeklęta!

Całkowicie się już rozbudził i wściekł się na siebie za swoje zmieszanie i strach.

— Kiego gargulca… Ot, podłapałem twoje przekleństwo… Po kiego gargulca ty mnie budzisz i straszysz?

— Uratuj ich…

— Jak? Nie jestem władcą morza, żeby wstrzymywać fale.

— Uprzedź… Oni jeszcze zdążą…

Z rozdrażnieniem usiadł na swojej skrzyni. Płaszcz zsunął się z jego ramion i Juta zobaczyła nagi smagły tors ze zbitymi, wyrzeźbionymi mięśniami.

— A jakże, spróbuj, pomachaj szerokimi, błoniastymi skrzydłami!

Juta odwróciła wzrok i wyszeptała:

— Proszę, Armanie…

I zaczęła gorzko płakać.

Łzy znaczyły na jej policzkach proste, błyszczące w blasku świecy, dróżki. Nos księżniczki zmarszczył się żałośnie, a wargi bezradnie poruszały się, niewyraźnie powtarzając prośbę.

Arman zmieszał się.

Siedział na swojej skrzyni, zaspany, na wpół nagi, a księżniczka Werchniej Konty stała przed nim bosa i lała łzy, prosząc o coś całkowicie niewiarygodnego. A kim on jest, żeby wtrącać się w wyznaczony bieg zdarzeń? Czy można pokonać wszystkie nieszczęścia na świecie?

— Czy ty rozumiesz, o co prosisz? — Zapytał ze zmęczeniem.

Juta zapłakała jeszcze rozpaczliwiej.

Nad ranem do maleńkiego ażurowego pałacu na wyspie Myszy — letniej rezydencji akmalijskiego króla — wdarł się nieznajomy.

Całkowicie niepojęte było, jak nieznajomy dostał się na wyspę, położoną dosyć daleko od brzegu — jak się później okazało, do brzegu wyspy nie przybiła żadna łódź, czy nawet nędzna tratwa. Opatulony był czarnym wymiętym płaszczem, miał nisko naciągnięty na czoło równie pomięty kapelusz z szerokim rondem. Wymachiwał zwojem z pieczątką na sznureczku z nakazem króla.

Wymachiwał nim przed nosem zaspanego lokaja, potem dworzanina, potem frejliny, która objęła na wyspie posadę głównodowodzącej. Ale zanim zwój rozpieczętowano, cały pałac już wstał, rozbudzony straszną wieścią.

— Ratujcie się! Szybko! — Wykrzykiwał nieznajomy. Głos miał troszeczkę schrypnięty.

Księżniczkę Oliwię, ledwie przetarła oczy, ogarnęły wątpliwości — nieznajomy powoływał się na królewskiego astrologa, który zazwyczaj przewidywał pogodę nieprawidłowo; pieczątka na zwoju okazała się większa niż zazwyczaj — ale już poruszyło się w ciemności morze, już zrywał się wiatr, przynosząc zza horyzontu głuchy, niewyraźny pomruk.

Trzaskały drzwi i okna. Wszyscy pośpiesznie pakowali walizy, żeby za moment porzucić je na pastwę losu. Łódek dla wszystkich nie wystarczyło. Poleciały za burtę mieszki, baryłki, kilimy i namioty. Z pomostu zbudowano tratwę.

Nieznajomy uwijał się jak w ukropie — biegał jak szalony i ponaglał, poganiał, a i po prostu straszył, chociaż nie było już takiej konieczności — na morzu ewidentnie zaczynało się dziać coś bardzo niedobrego.

A kiedy księżniczka Oliwia z frejliną i dwórką, wszystkie jej znajome i kawalerowie, dwie dziesiątki sług, kucharz z czeredą kuchcików, cieśla i praczka, prowadzeni przez kapitana w mundurze nałożonym na gołe ciało, odbili od brzegu łodziami — wtedy nieznajomy odszedł za budynki, w jednej chwili pokrył się łuską i wzleciał w jeszcze ciemne niebo.

Flota poruszała się wolno, słudzy wiosłowali niezdarnie. Czasu na ratunek już prawie nie było. Wstawał świt.

Kiedy łódź z żaglem, która płynęła na przedzie, dosięgła maleńkiej przystani koło podnóża skał, ostre Armanowe oczy zobaczyły na horyzoncie biały grzebień.

Kiedy cieśla podsadził praczkę na dolny placyk drewnianych schodów, fala zakrywała już pół nieba.

Sznur ludzi powoli, bardzo powoli pokonał dziesięć wysokich drewnianych stopni i schował się, niczym robak w norze — w skale, w której było wybite na wylot przejście, osłonięte od strony morza okrągłą bryłą i dlatego niewidoczne już dla Armana.

Arman obejrzał się — i od razu wystrzelił ku górze.

Fala przeszła prosto pod nim, widział jej grzebień tak wyraźnie jak własne pazury. Na grzebieniu rozwiewały się wstęgi syczącej piany, podobne do zachłannych języków. Na jedno mgnienie obnażyło się dno i Armanowi zakręciło się w głowie od rozwartej pod nim przepaści.

Fala przetoczyła się przez wyspę Myszy, nie zauważając go i uderzyła w brzeg, niby w gigantyczny bęben. Brzeg zadrżał i jęknął.

Kiedy wirujący kocioł morskiej wody trochę się uspokoił, Arman zobaczył ponownie wyspę Myszy. Ocalały na niej dwie palmy — jedna z dwiema gałązkami, a druga — nawet z czterema.

Długo jeszcze rybacy, których łódki fala rozbiła o skały, wyciągali z morza baryły z drogim winem, skrawki jedwabiu, a czasem i złote ozdoby.

Rozdział szósty

Зубчатые скалы — хребет Прадракона.

Слепящее солнце — гортань Прадракона.

Замок — его корона.[9]

Арм-Анн

Któregoś dnia Juta długo przyglądała się dziwacznym znakom, przerysowanym jej ręką pewnego razu na ścianie obok kominka. Znak „niebo”, znak „morze”, znak „nieszczęście”…

Po zastanowieniu, księżniczka postanowiła wznowić badania w Sali Klinopisów.

— Po co? — Zdziwił się Arman.

Juta popatrzyła na niego uważnie i rzekła z wielką powagą:

— Chcę przeczytać proroctwo. Jeśli tam są wersy o tobie, to i o mnie się znajdą. Inaczej, jak się dowiemy, czym się to wszystko zakończy?

Poszła, a Arman długo i smętnie rozmyślał.

Przypomniał sobie, jak znalazł w skrzyniach i podarował Jucie srebrny grzebień. Księżniczka ucieszyła się i długo czesała włosy, wykorzystując magiczne zwierciadło jak zwyczajne lustro… A pewnego dnia, kiedy zasnął w fotelu przed kominkiem, obudził go strach Juty. Stała dwa kroki od niego, blada, drżąca i przenosiła spojrzenie z Armana w fotelu na nóż do rozdzielania mięsa, który leżał obok na stole… „Co z tobą?” — zapytał Arman. „Nic — odpowiedziała z wysiłkiem — weszłam, a ty… Spałeś”. „I co w tym strasznego?” „Nic. Ale widziałam taki sen…” Jaki mianowicie sen widziała Juta, pozostało tajemnicą — za nic nie chciała go opowiedzieć.

Pewnie księżniczka ma rację, starając się odczytać proroctwo. Maleńka zagwozdka w czym innym — nikomu jeszcze nie udało się tego zrobić.

Badania Juty znacznie się posunęły. Pewnego dnia wyszła z podziemi wcześniej niż zazwyczaj i odrzuciwszy wypaloną pochodnię, zaczęła szukać Armana.

W komnacie ze zwierciadłem go nie było. Pokrzykując „Arman! Arman!” podśpiewując i pogwizdując równocześnie, księżniczka udała się na poszukiwanie.

Spacerując znajomymi korytarzami, Juta nagle odkryła niezauważony wcześniej zakręt. Jak mógł on schować się przed bystrymi oczami księżniczki — nie wiadomo, ale Juta oczywiście pospieszyła nadrobić stratę.

Zresztą, w tym korytarzu nie było niczego szczególnego — Juta chciała zawrócić i wznowić poszukiwania Armana, kiedy nagle korytarz zakończył się zamkniętymi drzwiami. Przy Jucie nie było wiernego pęku kluczy — ale instrument i tak by się nie przydał, ponieważ drzwi okazały się tylko przymknięte.

Juta, która po wszystkich przygodach mogła góry przenosić, śmiało przestąpiła próg. Pomieszczenie, do którego weszła, było Rytualną Salą. Dla Juty byłoby lepiej, gdyby mogła uznać ją za wytwór sennego koszmaru.

Jak i w dzień porwania, gdzieś z góry padał słup światła. Jak i w dzień porwania, Juta zadrżała, ponieważ w tym świetle ujawniły się wszystkie przerażające detale Rytualnej Sali. W centrum umieszczony był okrągły stół, podobny równocześnie i do ołtarza, i do rytualnego stołu ofiarnego. Nie był to stół nawet — bryła. Z jej środka sterczał żelazny, zaostrzony kolec; słońce bezlitośnie połyskiwało na ostrzach trójgraniastych ostro zagiętych haków, które niczym żelazne frędzle zwisały z krawędzi okrągłego stołu. Na kamiennej podłodze zachowały się ślady sadzy i sadzą pokryte były też ohydne narzędzia zwalone obok w niedbałą stertę.

Juta stała, nie mogąc ruszyć się z miejsca. Potem podniosła oczy — i zobaczyła pismo, pokrywające ścianę aż pod okrągły sufit. Po długich godzinach spędzonych w Sali Klinopisów, tekst był dla niej dużo bardziej zrozumiały niż można było przypuszczać.

„Ty, sławny synu… I sławna twoja zdobycz. Wykonaj wolę ojców i praojców swoich, spożyj porwaną dziewiczą brankę zgodnie z rytuałem, jak przystoi noszącemu płomień…”

I spożywali. W gorączkowej wyobraźni Juty jawiły się milczące jaszczury, bez ruchu siedzące wzdłuż ścian. Ile ich się tutaj mieściło za jednym razem? Trzy? Cztery? Przez tę straszliwą dziurę, wiodącą do smoczego tunelu, wiedli brankę… Czy nie? Przecież do tego czasu ona traciła siły uwięziona w baszcie… Możliwe, że ją wprowadzali przez te same drzwi, którymi weszła Juta?

Księżniczka obejrzała się z trwogą. Do komnaty wiodło wiele drzwi — i jeden Smoczy Tunel… Czyli Arman bywa tutaj za każdym razem, kiedy wylatuje na zewnątrz? Zaraz, co tu ma do rzeczy Arman… Osoba Armana zupełnie nie ma tu nic do rzeczy. Ta sala nie ma z nim żadnego związku, on nie może odpowiadać za czyny swoich przodków Gorąco zapragnęła niezwłocznie go zobaczyć, już się odwróciła, żeby iść stąd jak najszybciej, ale coś ją zatrzymało. Jak zaczarowana, niemal wbrew swojej woli, zrobiła krok do przodu, zbliżając się do kamiennego stołu. Na powierzchni jego kładła się słoneczna amorficzna plama i Jucie zdawało się, że się porusza, powoli pełznie po starożytnym, gdzieniegdzie pokrytym mchem, kamieniu.

Kolec, sterczący ze środka stołu, był wzrostu Juty. Wokół niego ornamentem wił się tekst; przeczytać go można było tylko obchodząc stół dookoła.

Księżniczka ruszyła w obchód, starając się jak najmniej patrzeć na otoczkę z trójgraniastych haków. „Tutaj tworzyli swoje sławne rzemiosło… Tutaj spożywali królewską zdobycz… Pokolenia…” Dalej szedł szereg imion.

Juta zatrzymałaby się, lecz znaki i słowa przykuwały jej uwagę, uczyniły ją podległą ich woli, i krążyła, to zbliżając się do przerażającej sterty narzędzi, to znowu się od niej oddalając: „Im-Ar, Sam-Ar… Din-Ar i syn jego Akk-Ar… Don-Ir, Dan-Ann, Dar-Ar… Char-Ann, Chen-Ann…”

W uszach Juty rodziła się i rozbrzmiewała coraz głośniej uroczysta, rytualna muzyka a kroki jej mimowolnie układały się w twardy, bezwzględny rytm: „Lir-Ar, Lak-Ann… San-Ir, Zar-Ar, Zon-Ann…”. Księżniczce zakręciło się w głowie, haki zlały się w jedno żelazne koło, a Juta cały czas czytała i czytała: „Gan-Ann, Gar-Ar… Syn jego potężny… I syn jego… I syn…”

Ile imion. Każde imię — rytuał, i to niejeden. Nic dziwnego, że wśród ludzi żyją takie straszne bajki. Każde imię — zguba niewinnej dziewczyny, i nawet nie jednej. Każde imię… Jednak szereg dobiega końca…

„Ard-Ir, Akr-Ann i syn jego…”

W głowie Juty dudniło, zataczała się, starając się utrzymać równowagę i wszystko próbowała zrozumieć, co to za słowo, takie nieprzyjemne, drapie ją od wewnątrz, jaki cień chodzi dookoła, nijak nie dosięgając jej świadomości.

Ot i wszystko, teraz sobie pójdzie. Pójdzie i nigdy więcej tutaj nie wróci. Musi tylko przeczytać ostatnie imię, nie wiadomo, po co, ale tego wymaga ktoś obcy, kto zamieszkał w Jucie i wypróbowuje tam, w środku swoje ostre pazurki…

Nie, nie chciała przeczytać. Powoli, z wysiłkiem podniosła oczy…

Łzawiły. Niczego nie widzę, pomyślała Juta, ale obcy, który osiedlił się w jej duszy, znowu zmuszał do podjęcia wysiłku.

Ard-Ir… Kto to, nie wiem… Akr-Ann… I syn jego… Syn jego… Syn…

Pod Jutą ugięły się nogi. Zachwiała się. Chwyciła za trójgraniasty hak.

Syn jego Arm-Ann.

On tworzył tu swoje sławne rzemiosło. On spożywał tu królewską zdobycz. A potem okłamał Jutę i ona mu uwierzyła.

Wchodził tutaj, wiedziony przez ojca i dziada. Branka… Taka sama dziewczyna jak ona, Juta. Może i nie chciał… Nawet na pewno… Ale prawa rodu…

Juta zgięła się wpół i prawie ją zemdliło. Skrzypnęły otwierane drzwi. O nie, pomyślała księżniczka. Idź precz.

— Juto? — Arman, strwożony, wielkimi krokami przemierzał salę w kierunku kamiennego stołu. — Co ty tu ro… — Zaciął się, urwał w pół zdania. Zrozumiał.

Księżniczka wyprostowała się z trudem. Oto idzie, i oczy ma takie jasne. I wszystko, jak przedtem… Gargulce, ona pozwalała mu siebie dotykać.

Z trudem pokonała nowy atak mdłości.

— Juto?! — Zatrzymał się.

— Jak… — Odkaszlnęła, przywracając sobie głos — jak to smakowało, Arm-Ann?

Ciemnozielone oczy Armana stały się zupełnie czarne — tak rozszerzyły się jego źrenice.

— Zapewne… — Juta oblizała wargi — ludzkie mięso jest bardzo pożywne… Bez żyłek… Miękkie…

— Ty oszalałaś? — Rzucił urwanym głosem.

— Popatrz — palec Juty bezwolnie tknął napis na kamieniu — popatrz, jakie to interesujące… Twojego dziadka zwali Ard-Ir, a tatusia — Akr-Ann… I jaki byłby z ciebie dragon, w rzeczy samej, gdybyś nie spróbował…

— Zamilknij…

— Oczywiście… Nie mam zamiaru niczego z tobą wyjaśniać… Bądź tak dobry, wyjdź. Ja… Na ciebie patrzeć nie mogę!

Arman chciał coś powiedzieć, ale nie wydał nawet jednego dźwięku.

Imiona jego ojca i jego dziada, w ustach księżniczki brzmiały niemal obraźliwie. Stała przed nim, oburzona, pełna strachu i odrazy zarazem, przy czym odraza ta przewyższała i strach, i oburzenie. Miotała błyskawice, zwężonymi ciemnymi oczami. Nie życzyła sobie i nie mogła teraz go słuchać. Wbiwszy nóż w jego dawną bolesną ranę, teraz z wyrachowaniem przekręcała ostrze.

Arman znowu otworzył usta, ale nie by wydobyć słowa, a — by zaczerpnąć konwulsyjnie oddech.

— A ty, taka jesteś delikatna — przemówił w końcu z ironicznym uśmieszkiem. — Nawet patrzeć nie możesz? Szkoda… Przyjdzie ci popatrzeć, moja droga… Ja jeszcze nie zdecydowałem. Możliwe, że cię pożrę?

Juta odsunęła się. Arman prychnął:

— Tak, co byłby ze mnie za smok, gdybym nie spróbował… Tak, tak… Miękkie i bez żyłek… Pożywne… Młodziutkie, dziewicze… Co tak patrzysz, niczym skrzywdzona niewinność? — Podniósł ramiona, z których ciężko wystrzeliły błoniaste skrzydła.

— Delikatne, różowe mięso! — O podłogę uderzył pokryty łuską ogon. — Ciepłe, aromatyczne! Tak, księżniczko?! — Ostatnie słowa trudno było zrozumieć, bo zębata paszcza nieprzystosowana była do ludzkiej mowy.

Ledwie opanowując odrętwienie, Juta zerwała się. Przeskoczywszy między Armanem i stołem, zostawiła na żelaznym haku skrawek ciemnego bałachonu. W ślad za nią goniły mrożące krew dźwięki — jako człowiek Arman jeszcze mógł się śmiać, ale jako smok — ryczał i krztusił się płomieniami.

Gorący powiew smoczych płomieni dosięgał jeszcze pleców Juty, żar pozwijał końcówki jej włosów.

Wiele dni spędzonych w zamku Armana Juta poświęciła na poszukiwanie wyjścia. Teraz, drżąc na chłodnych schodach, kolejny raz przywracała w pamięci położenie komnat i korytarzy. Smocze Wrota nadawały się dla skrzydlatych jaszczurów, ale musiało być inne wyjście. Wyjście dla ludzi. Brama.

Zamknęła oczy. A jeśli nie? Istoty mieszkające w zamku doskonale radziły sobie z ogromną okrągłą dziurą, znajdującą się wysoko nad morzem. A branki — przed brankami wyjście na wolność było zamknięte…

Myśl, powiedziała sobie. Albo szybko uciekniesz, albo rzucisz się z wieży — i nie marz, gołąbeczko, że możliwe jest trzecie wyjście. Sama jesteś sobie winna, zapomniałaś o królewskiej dumie i weszłaś z potworem w przyjacielskie stosunki… Myśl.

Zmarszczyła mocno brwi i ścisnęła dłońmi skronie.

* * *

Zdruzgotany Arman siedział na płaskim kamieniu, opierając się ramieniem o resztki okrętu, które kiedyś sztorm wyrzucił na te skały. Teraz nieszczęsny wrak podobny był do obgryzionego rybiego szkieletu — ostre żebra wręg, konwulsyjnie wyciągnięte maszty, szmaty zamiast żagli. Nad głową Armana groźnie skrzypiała wysoka rufa. Wyobraził sobie przez moment, jak rufa upada, grzebiąc go pod kupą nadgniłego drzewa… I siedział dalej.

Od morza ciągnął chłodny wiatr — męczący w swej nieustannej monotonności, jak ból zęba. Arman wciskał się w śliskie deski.

Oskarżono go o wierność tradycjom rodu. Sam całe życie pragnął być im wierny — i męczył się przez swoją niemoc. Czemu w takim razie słowa księżniczki przyjął jak gorzką obrazę? Dlaczego tak mu mdło, tak pusto i tak bardzo odechciało się żyć? Czy dlatego, że on nigdy nie rozkwitał w rzemiośle i nigdy nie wypełnił rytuału? Czy dlatego, że księżniczka mu nie uwierzyła?

Głucho uderzył miedziany dzwon na dziobie poległego okrętu.

Bali się, że umrze w dzieciństwie, w ślad za swoją matką. Dziad podpowiedział rozwiązanie — wyryć imię niemowlęcia na rytualnym stole i życiowa siła, zamknięta w kamieniu, pomoże chłopczykowi przeżyć. Potem starzec nie raz tego żałował…

Arman wyszedł spod wiszącej nad nim rufy i odszedł w pośpiechu, potykając się o obrośnięte porostami skały. Kiedy oddalił się na jakieś dwadzieścia kroków, zgniła rufa przeciągle zaskrzypiała i runęła, wznosząc chmurę próchna.

* * *

Była noc — bezksiężycowa. Juta stała we wnęce okna swojej komnaty z jego zewnętrznej strony, wczepiając się palcami w kratę. Dopiero co przecisnęła się między prętami i teraz patrzyła w dół z zamarłym sercem. W dole nie było niczego — ciemność, ale księżniczka wiedziała, co tam jest, pod jej nogami bowiem szumiało morze.

To wolność, wmawiała sobie księżniczka i zaciskała zęby, żeby uniknąć szczękania nimi. Jeden krok dzieli ją od wolności.

Wątpliwe, czy księżniczka odważyłaby się wstąpić w morską bezdeń w świetle dnia. Ale w ciemności jeszcze straszniej — jakbyś spadała w bezdenną dziurę… Juta z całych sił zamknęła oczy i wyobraziła sobie Armana-smoka, jak rechocze dziko, a z paszczy sypią się iskry. Wyobraziwszy to sobie, jęknęła i poleciała w dół.

Morze połknęło księżniczkę z cichym pluskiem, objęło, zdławiło okrzyk przerażenia, zalało uszy i oczy. Jucie zaparło dech od nagłej zimnej kąpieli — ale jeszcze w powietrzu zaczęła rozpaczliwie machać rękami i nogami i dlatego jej mokra głowa bardzo szybko wynurzyła się na powierzchnię.

Odzież oblepiła ciało i utrudniała poruszanie. Woda swobodnie przelewała się między podeszwami sandałów a Jutynymi stopami, było to o tyle nieprzyjemne, że znacznie utrudniało poruszanie nogami. Juta łapała powietrze głębokimi haustami i chaotycznie wiosłowała rękami.

Morze dyszało ciężko — przy wdechu unosiło wysoko księżniczkę i odrzucając głowę mogła zobaczyć wysokie okno, świecące na czerwono. Przy wydechu Juta wpadała w głęboką jamę i wtedy obok jej twarzy falowały kępy wodorostów — nimi, niczym burym kilimem, pokryte były ściany zamku sięgające głębiny, u podnóża którego szamotała się teraz mokra księżniczka.

Trzeba okrążyć zamek, ale w którą stronę lepiej płynąć? Juta łyknęła morskiej wody i zakaszlała. Najtrudniejsze za nią, za nią, za nią. Jest na wolności, na wolności, wolności. Musi tylko okrążyć zamek, wydostać się na kamienną mierzeję, dojść po niej do brzegu i niech on spróbuje pojmać ją w takiej ciemności… Dostać się do ludzkich osiedli — znowu się zachłysnęła — i w ciągu dwóch, trzech dni zjawić się w domu… Zobaczyć mamę, ojca — wiosłowała ze wszystkich sił, popychana siłą wyobrażeń — Maj, Wertranę…

Leniwie chlupiąca fala odrzuciła księżniczkę z powrotem w miejsce, gdzie nastąpił jej upadek.

Wschodzące słońce zastało Jutę w skupisku skał.

Całą pierwszą połowę nocy starała się opłynąć zamek wpław i dobić do twardej ziemi. Ostatecznie morze ulitowało się nad nią i fale niedbale wyrzuciły księżniczkę na wąski pas kamienistej plaży, gdzie spędziła drugą połowę nocy, drżąc i zbierając resztki sił.

Kiedy niebo się rozjaśniło, księżniczka oprzytomniała. Krwiożerczy jaszczur tuż obok, a ona ciągle jeszcze jest pod murami zamku, trzeba natychmiast ruszać w drogę.

Ruszyła. Mokre sandały ocierały nogi i trzeba je było z żalem wyrzucić. Bałachon, także mokry, niemiłosiernie oblepił ciało księżniczki, ale nie zdecydowała się go zdjąć.

Powoli świtało. Juta ślizgała się na kamieniach, łamała paznokcie, potykała się i z ledwością utrzymywała równowagę, a jej delikatne stopy szybko zdarły się do krwi. Najtrudniejsze… Za mną…. Wolność…

Nie była za bardzo przyzwyczaj ona do odbywania tak dalekich wędrówek piechotą i szybko się zadyszała. Zaczynała myśleć o postoju, kiedy kamienie nagle rozstąpiły się i oczom księżniczki ukazała się droga.

Droga! Juta zapomniała o zmęczeniu i żwawo pokuśtykała do przodu, z zadowoleniem zauważając, że tempo jej wędrówki wzrosło i szeroki brzeg jest na wyciągnięcie ręki.

Przypomniał się jej widok z góry — tak jest, to ta sama droga, która ciągnie się wzdłuż mierzei i szybko powiedzie ją daleko od zamku, od smoka, od wszystkich tych potworności… I natychmiast przemknęła myśl — przecież droga widoczna jest z zamku jak na dłoni.

Było już zupełnie jasno. Juta obejrzała się — oto on, zamek, jeszcze zupełnie blisko, jakby nie zdarła sobie pięt do krwi, starając się szybciej od niego oddalić.

Schować się? Jucie pociemniało w oczach na myśl, że cały dzień, do nastania ciemności, przyjdzie jej siedzieć w jakiejś szczelinie. Ale zdrowy rozsądek nakazywał ostrożność — Armanowi wystarczy po prostu wzlecieć w niebo, żeby zobaczyć księżniczkę, wlekącą się po pustej drodze.

Jakby w odpowiedzi na jej myśli, nad zamkiem wzbił się smok. Juta doskonale widziała jego zgrabną sylwetkę w ukośnych promieniach wschodzącego słońca.

Nie zdążywszy nawet zastanowić się dokładnie nad dalszymi krokami, Juta rzuciła się po prostu w stronę najbliższego skupiska kamieni.

Bryły, podobne do pochylonych kamiennych słupów, od razu odgrodziły ją od nieba i od Armana, ale księżniczka, gnana instynktem ofiary, przedzierała się między głazami, szybkimi susami pokonywała pojawiające się znienacka wolne przestrzenie. W pewnym momencie przywidziało jej się, że kamienie pod jej nogami drgają, poruszają się, ale nie zwróciła na to szczególnej uwagi.

Znienacka głaz, na który śmiało stanęła nogą, zachwiał się i zapadł pod siebie. Juta ledwie zdążyła odskoczyć, na próżno — w tym momencie kamienie zaczęły się ruszać.

Księżniczka widziała w dzieciństwie, jak w błocie tonęła krowa. Dziesięciu ludzi biegało wokół i miotało się, póki jeden z nich sam nie wszedł w trzęsawisko i od razu zapadł się po pas. Zanim go wyciągnęli, krowa utonęła, wydając przed śmiercią żałosny ryk, od którego włosy stawały dęba na głowie.

Kamienie, na które trafiła Juta, podobne były zabójczemu trzęsawisku. Jeden zapadał się w ziemi — na jego miejsce wypełzał drugi, mokry, śliski. Małe kamienie pogrążały się w mgnieniu oka, wielkie głazy — powoli, ale nieuchronnie.

Nie wiedziała, gdzie uciekać. Wszystkie jej myśli, życzenia, możliwości były skoncentrowane na jednym — przeskoczyć na drugi kamień. Nie pośliznąć się. Nie potknąć. Nie trafić nogą w szczelinę. Wyskoczyć. Nie przewrócić się.

Jednak kamienie bawiły się z nią, niczym kot z myszą. Niespieszny rytm, któremu poddawały się wszystkie te tonące i wynurzając się głazy, niezauważalnie przyspieszał.

Juta plątała się w mokrych połach bałachonu. Kamienie znikały w głębinie, jak lizaki w gardzieli łasucha i wyskakiwały na powierzchnię, jak pławiki szczęśliwego wędkarza. Gdziekolwiek by padał zatrwożony wzrok Juty — wszędzie trzęsąc się poruszały się szare grzbiety fal, przywołując w pamięci tłum na rynkowym placu.

Odwracając się kolejny raz zauważyła krągły kamień rozmiarów dużego byka. Rzuciła się całym ciałem na niego. Kamień szyderczo zakołysał się i powoli, po kawałku, zaczął zanurzać się w ziemi.

— Pomocy! — Krzyknęła Juta.

Prawie nie wydała głosu. Kamienie poruszały się, odpychając jeden drugiego. Wokół rozbrzmiewał nieznośny zgrzyt — jakby sama ziemia w gorączce zgrzytała zębami.

— Pomocy!

Wielki kamień pogrążył się w ziemi już do połowy. Dookoła niej, jak pęcherze w bulgoczącym kotle, pojawiały się i przewalały drobniejsze kamyczki. — Pomóżcie… — Wyszeptała Juta. — Ktokolwiek…

Kamień zanurzył się w dwóch trzecich. Księżniczka rozglądała się gorączkowo — przeskoczyć gdzieś było całkowicie niemożliwe. Tam i tu z bezmyślnym zadowoleniem mlaskało trzęsawisko, łykając fale drobnych kamyczków i wypluwając je, jak wiśniowe pesteczki. — Oj, mamo… — Wyszeptała Juta. — Oj, Armanie…

Drobne kamyczki nieustannie zwalały się na tonący wielki kamień. Juta zanurzała się w ziemi razem z nim, a słońce wschodziło coraz jaśniejsze, a czyste niebo pozostawało obojętne, a księżniczka tonęła, ciągnięta czymś lub kimś, wsysana w trzęsawisko, ginąca tak marnie i w tak odrażający sposób…

— Pomóż… — I ani dźwięku. Ochrypła. Znowu: — Pomóż… cie…

Cień zasłonił słońce, obojętnie patrzące na jej śmierć. Zerwał się wiatr, pachnący ostro i niezwyczajnie. Załopotały szerokie, zakrywające niebo skrzydła. Drobne kamyki przykryły już nogi Juty, ale w tej samej sekundzie ogromne, zagięte pazury pochwyciły ją za ramiona. Gwałtowne szarpnięcie. Jucie zdawało się, że z jej stóp zdarto skórę. Głaz opadł w dół, zatonął w ziemi, ale Juta, unoszona w dal, już nie mogła tego widzieć.

Rozdział siódmy

Туда, где солнце, никто не летает при свете дня.

Крылья устали.

Внизу ожидают

Меня.[10]

Арм-Анн

W Rytualnej Sali przybrał postać człowieka i niesienie księżniczki Juty nie było już tak łatwe.

Juta wyrywała się. Drapała i gryzła, wykręcała się spazmatycznie i krzyczała rwącym się głosem:

— Nienawidzę cię! Śmierdzący jaszczur! Ohydny potwór! Puść mnie, ludożerco!

A on wlókł ją i przerzucał przez wysokie progi, i przeciągał po stopniach nieskończonych schodów, i nie starał się zrozumieć — po co? Gdzie, właściwie, on ją przywiódł z powrotem? I co teraz z nią ma zrobić?

Żeby nie zastanawiać się nad tym pytaniem, ciągnął ją coraz szybciej i brutalniej. Juta sprzeciwiała się coraz słabiej — zachowywała siły.

Kiedy w końcu dotarł do komnaty z kominkiem i oderwał ścierpłe palce od jej kołnierza, księżniczka w mgnieniu oka znalazła się w najdalszym kącie. Pokrzykiwała stamtąd, przy czym głos jej już ochrypł i stał się podobny do głosu samego Armana:

— Ty potworze, krwiożercza żmijo! Lepiej umrzeć niż przyjąć pomoc z twoich rąk… Z twoich brudnych pazurów! Ty… — Nie wymyśliła, jaką by jeszcze obelgę dodać.

Poczuł śmiertelne zmęczenie. Nie wiadomo po co, wsunął rękę w głęboką kieszeń, wyciągnął stamtąd kawałek zardzewiałej sprzączki. Upuścił na podłogę:

— Słyszysz?

Księżniczka umilkła zdziwiona. Arman podniósł stalowy kawałek i znowu wypuścił. Żelazo głucho uderzyło w kamienną posadzkę.

— Słyszysz, księżniczko Juto?… Dzyń… Moje słowa znaczą dla ciebie tyleż, ile ten dźwięk.

Juta milczała. Arman znowu podniósł żelazny kawałek i nagle z całej siły cisnął nim o podłogę. Fragment sprzączki odprysnął i z cichym świstem wbił się w ścianę.

Arman nie powiedział ani słowa. Juta skuliła się. Przez jakiś czas po prostu patrzyli na siebie — Arman chłodno, przenikliwie, Juta — z niepokojem.

— Opowiem ci bajkę — zaproponował cicho Arman. — Chcesz?

I nie czekając na zgodę księżniczki, usadowił się naprzeciwko niej na stole. Bezwiednie wytarł ręce o odzież.

— Żyła sobie księżniczka — zaczął powoli i głucho. — Dawno, już prawie sto pięćdziesiąt lat temu. Wysmukła jak topola i wesoła jak skowronek… Zresztą, pamięć może mnie zawodzić. Możliwe, że była pochmurną grubaską… Rzecz nie w tym. W tym zaś, że pewnego ranka… Albo może popołudnia… Porwał ją smok.

Juta spazmatycznie westchnęła.

— To był młody smok — kontynuował przez zęby Arman.

— Można powiedzieć, młodzieniec. Właśnie tego dnia osiągnął pełnoletność. Czy ty mnie słuchasz, Juto?

Księżniczka siedziała w swoim kącie, z kolanami podciągniętymi pod brodę — zdrętwiała, pokryta gęsią skórką.

— On był sam — Arman powoli, jakby leniwie, zszedł ze stołu i zaczął bez celu krążyć po komnacie. — Pozostał jako ostatni w zamku, ale starsi na progu śmierci wyrażali swoją wiarę w jego przyszłe bohaterstwo… I on, przepełniony myślami o tym bohaterstwie, wykradł z sąsiedniego państwa królewską córkę, też młodą…

Stanąwszy przed kratą kominka, Arman w zamyśleniu kilka razy wetknął w nią nogę. Kominek milczał — ciemny, pusty i zimny.

— Ona stała tu blisko, jak ty. — Arman odwrócił się i oskarżycielsko wycelował w twarz Juty długi palec. — Ona była…

Nachyliwszy się do przodu, Juta nagle pojęła, że klęczy i błagalnie wyciąga ręce:

— Nie opowiadaj… Nie trzeba żadnych okropności… Proszę ciebie… Armanie, proszę… Nie opowiadaj, ja oszaleję, błagam…

Arman słuchał jej nieskładnych próśb, mechanicznie nakręcając na palec wyrwany włosek. Potem bezmyślnie wyciągnął rękę i wziął z kamiennej półki pogrzebacz. Juta zamilkła w pół słowa.

— Smok — to smok — powiedział Arman nudnym mentorskim tonem. — Księżniczki należy jeść, pożerać… Postawił ją zatem pośrodku rytualnego stołu, plecami do żelaznego kolca… Miała błękitne oczy i rudawe włosy. Jedna brew rzadka, widocznie wyskubywała nieumiejętnie… Na podbródku — znamię i jeszcze jedno na szyi. On…

(…): — Ty potworze, krwiożercza żmijo!

Arman nagle zamachnął się silnie i uderzył pogrzebaczem w ścianę. Z kominka posypały się iskry, a stalowy pręt zgiął się w łuk. Juta porażona dźwiękiem zatkała uszy. Arman spojrzał z przykrością na zniszczony pogrzebacz, na wyrwę w kominku; zawahał się i uderzył raz jeszcze. Pogrzebacz złamał się z ostrym zgrzytem, jakby łupnęła oś od wozu. Obejrzał się i Juta z przerażeniem zobaczyła w jego oczach histerię.

— Ja nie pamiętam, co tam się działo — powiedział Arman spokojnie. — Ale zęby moje nigdy nie zaznały ludzkiego mięsa. Nigdy. — Upuścił odłamek pogrzebacza i nagle uderzył pięścią w ścianę.

Juta krzyknęła. Arman stał w milczeniu, na ścianie ciemniała krwawa plama, a on przyglądał się swojej nowej, jakby obcej, dziwnie wielkiej i ociężałej ręce.

— Od tamtej pory — zwrócił się do rozbitej do krwi pięści — od tamtej pory…

Smok wzdrygnął się.

I znowu ten sen.

Nad górną wargą dziewczyny pojawiły się kropelki potu. Stoi, przywierając plecami do potwornego stalowego kolca, białoskóra i dlatego bladość przydaje jej twarzy sinego odcienia. Oblana potem, sinoblada twarz otoczona przylegającymi do niej rudymi lokami. Oczy otwarte tak szeroko, że jasne rzęsy wbijają się w skórę zagiętymi końcówkami. Wargi, napuchnięte, pogryzione, na wpół otwarte. Oddech ofiary dosięga nozdrzy Armana, jego ogromnych smoczych nozdrzy… I zapach ostry, kwiatowy, jakby cała pogrzebowa procesja rzucała bukiety na świeżą mogiłę. On musi wypełnić rytuał, to nieuniknione, jak zbliżająca się noc, jak nadejście zimy…

I wtedy, wpadając w imperatyw odbycia rytuału i całkowitej niemożliwości jego spełnienia, świadomość Armana boleśnie odmawiała posłuszeństwa, zostawały tylko emocje i zniekształcone obrazy bez żadnego wzajemnego związku.

Strach. Mdłości. Śliskie grudki, które toczą się po wilgotnym zboczu.

Księżniczka w mgnieniu oka znalazła się w najdalszym kącie. Pokrzykiwała stamtąd.

Przewracał się w gorączce przez trzy dni. Juta siedziała przy nim jak bezsenny stróż. Jego rozbita ręka leżała na płaszczu, służącym za przykrycie i Juta raz po raz ostrożnie nią poruszała, zręcznie układając ją wygodnie w grubych fałdach ciemnej materii.

Arman majaczył. Dniem i nocą jawiła mu się ta fatalna poprzedniczka Juty, ruda księżniczka sprzed półtora wieku, spotkanie z którą przywiodło go do ostatecznego uświadomienia sobie swojej marności.

— Odejdź… — Szeptał Arman, nie otwierając oczu. — Ja nic tobie nie… Ani włoska twojego rudego… Nie będę… Nie chcę…

Juta wzdychała i ocierała jego rozpaloną twarz wilgotną ściereczką.

Czwartego dnia przyszedł do siebie. Ocknąwszy się z krótkiego, czujnego półsnu, Juta zobaczyła jego jeszcze rozgorączkowane, ale już w pełni świadome oczy.

— Wybacz, proszę — powiedziała, gdy tylko spotkały się ich spojrzenia. — Strasznie cię uraziłam moim posądzeniem, masz same nieprzyjemności przeze mnie i cały czas płacę ci złem za dobro.

Arman uśmiechnął się samymi kącikami ust. Wymamrotał bardziej do siebie:

— Tak… Rzeczywiście. Czy może być coś lepszego od… Uprowadzenia z domu.

Następnego dnia Juta pobiegła na szczyt baszty, gdzie na bryle ziemi, którą przyniósł jej kiedyś Arman-smok, kwitł „ogród”. Księżniczka bez żalu wyrwała wszystkie osiem jeszcze ocalałych kwiatów i, sporządziwszy z nich zalotny bukiet, zabrała go na dół, z zamiarem przystrojenia nim komnaty Armana.

Siedział na swojej skrzyni i melancholijnie oglądał rozbitą o ścianę rękę. Uśmiechnął się widząc Jutę, lecz po chwili stał się niespokojny i spochmurniał z jakiegoś powodu. Odwrócił się.

Księżniczka zmieszała się. Czym znowu go uraziła?

Arman zagryzł boleśnie wargi i Juta doszła do wniosku, że znowu źle się poczuł. Ze wszystkich leków znana była jej tylko woda, dlatego niezwłocznie podała Armanowi czerpak, ze wszystkich sił pragnąc, żeby lekarstwo pomogło.

Ale kilka wypitych łyków nie przyniosło widocznego polepszenia. Arman zakrztusił się i woda się wylała:

— Zapach… Przekleństwo… Juto, odejdź.

Nienawistny kwiatowy zapach, gęsty jak syrop, wciskał się w jego nozdrza. Bardzo nie chciał, żeby stała się świadkiem jego mdłości.

Księżniczka niezdecydowanie przestępowała z nogi na nogę, trzymając w rękach niedorzeczny bukiet.

Arman zrobił kilka głębokich wdechów i zrobiło mu się trochę lepiej. Juta popatrzyła na swoje ręce — i spostrzegła, że miętosi w palcach już tylko trzy cienkie łodyżki, a pięć kwiatków — byłych rumianków — poniewiera się na podłodze wśród płatków z nich oberwanych. Dwa z trzech jeszcze ocalonych kwiatków, dzwoneczki — zostały doszczętnie wymięte. Trzeci zaś okazał się niepozornym, bladym, liliowym pięciornikiem.

Olśniona nagłą myślą, Juta podniosła go do nosa.

O tak! Miejski perfumiarz, który tak często spełniał zachcianki i frejlin, i księżniczek, i nawet samej królowej, wielce zachwalał perfumy o szumnej nazwie „Zauroczenie”, które to pachnidła osobiście przygotowywał z płatków…

— Zaurocznik — powiedziała Juta głośno. — Ten kwiat nazywany jest zaurocznikiem. Uważa się, że zapach jego powoduje słodką niemoc, dlatego wiejskie dziewczęta noszą go za pazuchą, a szlachetnie urodzone damy zamawiają u perfumiarzy perfumy…

Arman zerknął na nią z kwaśną miną i powiedział przez nos zaciśnięty palcami:

— Cso ty mhufisz? Skąd fiesz?

Juta trzymała kwiatek pięciornika za koniec łodyżki — dwoma palcami, główką w dół, jak martwego ptaszka.

— Ta twoja ofiara miała perfumy z zaurocznika. Tobie się nie wydaje Armanie. Nie bredzisz, ty naprawdę czujesz zapach…

— Niszeho nie tszuje!

Chciał szybko zeskoczyć, ale zamiast tego tylko ciężko się zsunął, zaczepiając zranioną ręką o żebrowanie skrzyni i zasyczał z bólu.

— Wiesz — powiedziała Juta szeptem — mojej siostrze Maj, w dzieciństwie często śnił się wilk. Wiesz, taki straszny wilk z dziecięcych bajek. Rzucała się po nocach, krzyczała… Miałam wtedy około dwunastu lat, byłam urwisem, moja proca była duża jak berło marszałka… Powiedziałam do Maj: nie uciekaj od tego wilka. Dawaj, razem się z nim zmierzymy — twarzą w twarz! To jest twarzą w pysk… To było wieczorem, Maj zasnęła, a ja usiadłam obok z przygotowaną procą… I oto, kiedy Maj poruszyła się niespokojnie i zajęczała…

Arman słuchał jej, stojąc pośrodku komnaty i, jak przedtem, zaciskając nos palcami. Kiedy Juta naciągnęła wyobrażoną procę, mimo woli osłabił uścisk i zakaszlał.

— Krzyknęłam: „Maj, celuj między oczy!… I jak strzelę orzechem, świecznik — na podłogę… Niańka się obudziła… A Maj — nic. Spała. Rano tylko przyszła do mnie szczęśliwa, zdechł, mówi, ten wilk… Rozumiesz?

Arman przenosił spojrzenie z poważnej twarzy Juty na zwiotczały kwiatek w jej ręce.

— Chto ciebie czehoś takiecho nauczył?

— Jakiego? A, w nieprawdziwego wilka strzelać z procy? Nikt. Samo tak wyszło.

— Spal kfiatek — zażądał Arman.

— Nie — powiedziała Juta cicho, ale twardo. — Ty masz swojego wilka, ale nie jesteś małą dziewczynką. Cały czas powtarzasz tej starożytnej księżniczce: odejdź, ja ciebie nie dotykałem… Nie goń jej, przypomnij sobie wszystko, co tam się stało, i wtedy…

Arman dwoma skokami opuścił komnatę. Zatrzymał się na schodach, gdzie nie dochodził już duszny zapach zaurocznika, krzyknął w jej kierunku:

— Przestań rozmawiać ze mną, jak z dzieckiem! Twój pradziadek jeszcze brudził spodenki, kiedy ja ją porwałem! Po prostu moim obowiązkiem było ją pożreć, ale nie potrafiłem. Mam dwieście trzydzieści dwa lata, mogę w godzinę do cna spalić pięć dużych wsi… Mogę opustoszyć stolice trzech królestw, no i co z tego?

— Kamienie — cicho powiedziała Juta. Za drzwiami zrobiło się cicho.

— Co — kamienie?

— Które się toczą.

— Skąd…

— Majaczyłeś trzy dni.

— A ty podsłuchiwałaś?

— A kto by cię wodą poił?

— Wodą?

Słychać było, jak Arman prychnął. Kontynuacji pogadanki nie było — po pięciu minutach nad ruinami wież ciężko wzniósł się nierównym lotem smok, przechylając się na jedno skrzydło.

Było cicho i ciemno, powoli spływała przylepiona do kandelabra świeczka. Światła od niej było tyle, co od próchna w drzemiącym lesie.

— Śpij — kolejny raz powiedziała Juta. Na jej kolanach leżała butelka z zakorkowanym w niej kwiatkiem pięciornika zaurocznika.

Arman widział w ciemności tylko jej sylwetkę — sylwetkę dziewczyny z rozpuszczonymi, opadającymi na ramiona włosami. Włosy ma piękne — tak miękko spływające, tak wspaniale opadają… A twarzy nie widać. Nie, twarz jej bywa nawet sympatyczna, wesoła i zamyślona… Ale teraz jej nie widać. Tylko oczy pobłyskują i zęby.

— Śpij, Armanie. I przypomnij sobie ten dzień.

Ten dzień… Czy to łatwo — całe życie odganiać od siebie wspomnienia, żeby teraz próbować je przywołać… — Co robiłeś rano?

Ranek był szary, deszczowy. Postanowił, że nie będzie czekał na rycerza oswobodziciela. To będzie jego pierwsza księżniczka i pożre ją od razu. Oto dlaczego rankiem z takim drżeniem oczekiwał wieczoru.

Jeszcze nie przywykł być sam. Ojciec jego spoczywał od dawna na dnie morza, a i dziad także wybrał ten koniec — przeczuwając zbliżającą się śmierć, starzec zdążył odlecieć tak daleko od brzegu, jak tylko mógł… Arman zszedł do podziemi i znowu z drżeniem przeczytał pouczenie rodu: rozkwitaj w rzemiośle.

— Jak ją porwałeś, pamiętasz?

Prosto, szybko i całkiem zwyczajnie. Spacerowała po ogrodzie w towarzystwie służącej; najpierw schwycił służącą, ale w porę zobaczył maleńką dekoracyjną koronę, wieńczącą fryzurę jej towarzyszki. Wypuszczona na trawę służąca, szybko schowała się pod krzakiem i stamtąd krzyczała: „To jest księżniczka! Nie ja, nie ja! Oto jej wysokość!”

Księżniczka się nie sprzeciwiała. Wisiała w pazurach, jak gałgankowa lalka, ale on i tak się denerwował — bał się ją upuścić czy przycisnąć zbyt silnie.

Korona jej zagubiła się w przestworzach, rude włosy potargał wiatr; postawił ją na rytualnym stole, jak kiedyś uczył go dziad.

— Śpisz, Armanie?

— Nie — odparł głucho. — Dawaj… Kwiatek.

— Teraz?

— Tak.

Juta zaczęła mocować się pośpiesznie, starając się wyciągnąć korek z butelki; korek nie poddawał się i Juta wczepiła się w niego zębami. W końcu rozległo się ciche klaśnięcie i strumień zapachu, zapachu kwiatu zwanego zaurocznikiem, kreśląc prawie niewidzialne meandry wypłynął z wąskiej szyjki.

Armanowi w półśnie wydawało się, że widzi tę strużkę w ciemności. I już dosięgła jego twarzy; na moment wstrzymał oddech, żeby w następnej sekundzie wziąć głęboki wdech.

Mdłości nie wystąpiły. Obrazy w jego pamięci ożyły, stały się wyraźne; nabrały barw, dźwięków i realnych kształtów.

Widział swoje uzbrojone w pazury łapy blisko jej twarzy. Twarz była zupełnie biała, pozbawiona życia, ale wargi poruszały się i mógł nawet odróżnić pojedyncze słowa…

Dobrze wiedział, co należy robić dalej. Jego wygięte pazury — jak idealnej formy noże. Jego przednie zęby ostre, jak kościane igły.

Pachniało od niej zaurocznikiem. Perfumy „Zauroczenie”, chociaż możliwe, że wtedy nazywały się inaczej. I jeszcze — była ciepła. Czuł to, nawet nie dotykając jej skóry.

Dziewczyna chlipnęła — krótko, urwanie. Jedna pazurzasta łapa wyciągnęła się ku jej piersi…

„Młoda istota… Panna… Dziewicza zdobycz… Niech wzmocni cię życiem swoim, i radością, i młodością…”

…Arman odepchnął rękę Juty, w której trzymała wyciągnięty z butelki kwiatek. Trzęsło nim całym, opuściwszy oczy ze zdziwieniem oglądał w półmroku swoje nogi, podskakujące w konwulsyjnym dygocie, jak pokrywka na kipiącym kotle. Pięty wybijały na skrzyni nieskładny rytm i nie mógł z tym nic zrobić.

— Armanie? — Zapytała Juta przestraszona.

Chciał odpowiedzieć, ale prawie ugryzł się w język rozpaczliwie szczękającymi zębami.

— Przypomniałeś sobie? — Juta starała się nie okazywać swojego strachu. Kiwnął głową w ciemności.

Mokry jak mysz, od głowy do stóp zlany zimnym potem, słyszał jak jego serce, przemieściwszy się z jakiegoś powodu w kierunku gardła, wystukuje bezładny rytm.

— Co mam zrobić? — Juta prawie płakała. — Źle się czujesz? No, przypomnij sobie, postaraj się!

Mocno wziął ją za nadgarstek, podniósł do swojej twarzy, wciągnął zapach kwiatka i zmusił się do zamknięcia oczu.

Czarno. Czarno. Czerwone plamy. Ciemność.

… I pazury jego zamknęły się! Zamknęły, ścisnęły ofiarę i powlokły precz…

Niósł ją — o hańbo! — Niósł daleko od zamku, a ona wyrywała się, z jakiegoś powodu właśnie teraz postanowiła się sprzeciwić. Przyniósł ją do porzuconego jakiegoś piaszczystego wyrobiska na skraju nieznanej wioski i opuścił w rozmytą deszczem glinę. A po zboczu rudej jamy, lepkim, mokrym zboczu, toczyły się bezkształtne grudki. Grudki gliny, tylko to…

— … Armanie!

Juta ściskała świeczkę w dłoni, nie zauważając strużek gorącego wosku na palcach.

— Przestraszyłam się… Miałeś taką twarz…

Opadł na podłogę zwiędły niepozorny kwiatek.

Armanowi było lekko, tak lekko, jak w dzieciństwie, jak w odurzającym szczęśliwym śnie. Wszystko dobrze, wszystko jeszcze może się ułożyć… Koszmar odejdzie w niepamięć. Grudki gliny? Stoczyły się, upadły na dno, zrównały się z ziemią… W świadomości więcej nie tkwi drzazga i wielki ciężar, przynoszący mimowolnie strach przed Rytualną Salą, spadł mu z ramion.

Arman roześmiał się głupkowato, wziął Jutę w ramiona i po bratersku pocałował ją w policzek w sam kącik ust.

Księżniczka patrzyła na niego okrągłymi z zachwytu oczami, ale w ciemności smok widział tylko dwie jasne iskierki.

* * *

Juta doznała olśnienia.

Jej trudy w Sali Klinopisów; dni i noce przy świetle dymiącej pochodni, zaczerwienione oczy i zziębnięte nogi, radość odkryć i rozpacz niepowodzeń, i nawet ten tłusty szczur, który wyskoczył pewnego razu z jakiejś nieznanej nory, przerażając księżniczkę na śmierć — wszystko to przerodziło się w zrozumienie. Spoglądając na tekst Proroctwa, Juta z nabożnym strachem uświadomiła sobie nagle, że obce symbole są dla niej zrozumiałe i może je odczytać.

Zdenerwowała się tak, że prawie upuściła pochodnię. Potem, przerażona odkryciem, rzuciła się do ucieczki — daleko od Sali Klinopisów, na powierzchnię.

Arman nie uwierzył.

Przywykł już do jej fantazji i nie chciał niczego słuchać. Przeczytała? Rozszyfrowała? Wytrzyj najpierw sadzę spod nosa, ubrudziłaś się, jak mysz w kominie…

Juta ledwo powstrzymała wybuch wściekłości, kiedy smok wstał wreszcie z wygodnego fotela i rzucił z uśmieszkiem:

— Cóż, pokazuj…

Zabrawszy pochodnie, razem ruszyli na dół. Po drodze Juta stawała się coraz spokojniejsza i pewniejsza siebie, za to Arman odwrotnie, nie wiedzieć czemu, stawał się coraz bardziej niespokojny i ganiąc siebie za wyschnięte gardło i mokre ręce denerwował się coraz bardziej i bardziej.

Dotarli na miejsce.

Płaski, pionowo postawiony kamień z wyrytą na nim Przepowiednią, rzucał podwójny cień — od pochodni Juty i od pochodni Armana. Uwiecznione na nim znaki zlały się w piękną, ale nieczytelną gmatwaninę kresek — tak przynajmniej mogło się zdawać niedoświadczonemu oku.

Arman tak właśnie to widział. Spojrzał na księżniczkę drwiąco i podejrzliwie.

— Tutaj nie ma o wszystkich — powiedziała szeptem Juta. — Na początku — „sława walecznemu Sam-Arowi”.

— To zrozumiałe — powiedział Arman obojętnie, starając się, aby głos jego nie drżał. — To i ja mogę „rozszyfrować”.

— A potem — Juta wstrzymała oddech — potem — po numerach… Czterdziesty trzeci potomek Char-Ann.

Przypadek, pomyślał Arman. Żart. Niechaj nawet Char-Ann był i czterdziestym trzecim potomkiem — co z tego?

— Tutaj — Juta przygryzała wargi — jakby przepowiednia… Ostrzeżenie… Wiesz, co się stało z tym… Char-Annem?

— Wiem. Ale ci nie powiem. Przeczytaj proroctwo.

— Teraz… Podnieś pochodnię bliżej… Więc tak… Powodzenie… I jeszcze, zdaje się, bohaterstwo. Starość, życie… A dożyje do starości, jeśli…

Juta zacięła się. Arman milczał. Trzaskały pochodnie.

— I to wszystko, przepowiadaczko? — Uśmiechnął się na koniec. Juta odwróciła się, a smok zobaczył dwie zmarszczki między jej brwiami, nadające księżniczce nadzwyczaj poważny wygląd.

— Tutaj… Czytam, ale nie mogę pojąć. „Przodek smoków”. Char-Ann dożyje starości, jeśli nie zapragnie odwiedzić tego… Przodka.

Zamilkła zatroskana i z pewnym poczuciem winy. Arman patrzył na nią, na kamień za jej plecami, na pląsające cienie — i odczuwał coraz większy lęk.

Czyżby?

— Przodek smoków — usłyszał własny schrypnięty głos — to legendarny Prajaszczur. Odwiedzić Prajaszczura — oznacza, odbyć podróż za morze, do krainy, skąd według przekazów przybyli praojcowie. Char-Ann, czterdziesty trzeci w rodzie, nie wrócił z takiej wyprawy i w ogóle mało kto wrócił z niej… — Wstrzymał oddech. — A teraz powiedz, skąd to wiesz? Opowiadałem o tym, czy gdzieś przeczytałaś?

— Przeczytałam — powiedziała Juta cicho. — Tutaj.

Arman ogarnął pokryty napisami kamień długim, niedowierzającym spojrzeniem. Zażądał krótko:

— Czytaj dalej.

Juta zakaszlała. Pochyliła się ku kolumnie poruszając niemo ustami. W końcu powiedziała z trudem i cicho:

— Więc, Char-Ann dożyje starości, jeśli nie… Nie wybierze się w podróż. Dalej — czterdziesty dziewiąty potomek, Lir-Ir. Temu… Sądzone nieszczęście.

Zrobiło się cicho.

— To wszystko? — Zapytał Arman po krótkiej przerwie.

— Wszystko — przytaknęła Juta. — Co się z nim stało?

— Zginął w młodości, ledwie zdążył pokonać w walce swojego młodszego brata. Rozbił się o skały. Dzielny był i zabijaka.

— Jasne… Armanie, a ty wiesz wszystko o każdym z dwustu twoich przodków?

Stał, opuściwszy pochodnię, a oczy jego patrzyły obok Juty, przez jej ramię, na dziwacznie ozdobiony kamień.

Czyli to prawda. Uświadomił to sobie w jasnym błysku myśli, ale całe jego jestestwo ze wzburzeniem sprzeciwiało się takiemu obrotowi rzeczy, jednak Przepowiednia — oto ona. Oto dziewczynka z radośnie pobłyskującymi oczami; a on się z niej śmiał, kiedy na ścianę obok kamiennej kolumny węglem nanosiła znaki „niebo”, „nieszczęście”, „radość”, „śmierć”…

— Ty naprawdę to przeczytałaś? — Zapytał szeptem.

— A co ja ci powtarzam? — Wykrzyknęła z niecierpliwością, najwyraźniej nie pojmując niewiarygodności swojego odkrycia. — Popatrzmy dalej: Pięćdziesiąty ósmy potomek… San-Ir. Tutaj znak śmierci… Wcześnie… A, zapewne wcześnie umrze, jeśli… Nie będzie szanował ojca ojcowego ojca… Pradziada, czyż nie?

Pytająco wpatrywała się w Armana, oczekując opowieści o losie San-Ira, ale Arman milczał, wodząc ręką po napisach i powtarzając palcem ich zarysy. Wreszcie Juta usłyszała przygłuszone:

— Nie wierzę. Pokaż, jak ty to robisz.

Potrząsnęła głową — trochę rozdrażniona. Wskazała na szereg skomplikowanych znaków energicznym ruchem nauczycielki:

— Pałeczki — to cyfry. Nauczyłam się rozróżniać cyfry od razu. Tam w głębi sali jest kolumna, gdzie liczby są napisane i po naszemu i wiesz, po starożytnemu… Tutaj — pięćdziesiąty piąty potomek… Imiona pisze się podobnie, przyjrzysz się i sam rozszyfrujesz: Zar-Ar… Potrójny ptaszek — „będzie”. Te pętelki — „śmierć”.

Oblicze Armana niczym nie zdradzało zainteresowania jej wywodem, ale księżniczka, która zdążyła go już poznać dostatecznie dobrze, bez trudu odgadła, że za tą maską obojętności kryje się burza uczuć.

— Interesujące, prawda? — Zapytała niedbale. Za wszystkie docinki i kpiny został teraz wzięty błyskotliwy odwet i Juta upajała się zwycięstwem, kiedy Arman podchwycił raptem:

— Śmierć? Zar-Arowi — śmierć? Przecież on prawnuki przeżył i umarł w dostatku w późnym wieku!

Juta parsknęła, nachyliła się bliżej do kamienia; szybko poruszając wargami, odwróciła się.

Jej wielkie oczy świeciły zachwytem wywołanym nowym niesamowitym odkryciem.

— Tutaj jest warunek! Zar-Ar umrze, jeśli… Widzisz, kreseczka na górze — to „jeśli”. Jeśli… Na skrzydło jego siądzie… Ptak… Biały… Ja tego znaku nie znam, mewa może? Biała mewa… A mewa widać nie siadła, to i dożył do późnej starości!

— Czytaj dalej! — Znowu zażądał Arman. Juta zamrugała oczami, bliżej podniosła pochodnię, przesunęła po kamieniu dłonią, jakby ścierała niewidoczny kurz… I nagle zamarła. Smok zobaczył, jak nagle smętnie opuściły się jej wąskie ramiona.

— Arman — powiedziała, nie odwracając się, a w jej głosie nie było już ani radości, ani zawadiackiej nuty. — To można czytać wiele dni pod rząd. Ale ostatnie wersy…

Zamilkła niezdecydowana. Zrozumiał.

— O dwieście pierwszym potomku? — W ustach mu wyschło.

Potaknęła, jak poprzednio, nie patrząc na niego.

— Chcesz teraz przeczytać? — Zapytał szeptem.

Juta odwróciła się powoli. Nie, nie chciała — w przeciwnym razie skąd u niej byłaby ta trupia bladość na twarzy, zauważalna nawet w całkowitych ciemnościach?

— Zdecyduj sam… To twój zamek, twoje podziemia… Twoi przodkowie… Los, między innymi, też twój…

— Wcześniej mówiłaś, że tam i o tobie musi być powiedziane.

Księżniczka oblizała wyschnięte wargi. Kiwnęła głową:

— Jeśli tutaj jest nawet o mewie… Żyć będzie smok, czy umrze — zależy od głupiego ptaka, który albo usiądzie mu na skrzydło, albo nie. A ja nie mewa. Ja — człowiek.

— Człowiek — odezwał się smok głucho, jak echo.

Nagle Juta powiedziała stanowczo:

— Wiesz co, wyjdźmy z tego wilgotnego podziemia na powierzchnię… Zjedzmy kolację… Jestem głodna… No i zdecydujemy… Musimy to przeczytać, czy nie? Możemy wrócić jutro, możemy wcale nie przyjść… Tysiąclecia ten kamień czekał na nas — poczeka jeszcze. Ha?

Arman przytaknął w milczeniu.

Odwróciwszy się do płaskiej bryły plecami, ruszyli. Ciężkie, pokryte tekstami kolumny wyłaniały się z ciemności, niby jakieś skamieniałe potwory, żeby za chwilę znowu pogrążyć się w mroku. Cienie ich, czarne, pląsające, chowały się za ich ciężkimi kamiennymi ciałami, jak — wedle przekazów — leśne duchy chowają się za pniami drzew.

Oboje milczeli. Z niewidocznego korytarza powiał przeciąg, poprzednio ledwie odczuwalny.

Arman niezdecydowany zatrzymał się w pół kroku:

— Na co potrzebne są proroctwa, Juto?

— Skąd mam wiedzieć? — Odezwała się ona głucho. — Wiemy tak niewiele… Ale wśród ludzi, wiem, że proroków nie lubią.

Nad ich głowami prześliznął się nietoperz.

— Rozumiesz — powiedziała Juta cicho — proroctwa też są różne… Jedno przekazuje: to i to oraz to i to stanie się nieodzownie, choćbyś ze skóry wyszedł… Inne… Inne mówią: stanie się, jeśli… I wtedy od ciebie też coś zależy. Rozumiesz?

— Czego tu nie rozumieć — Arman machnął pochodnią, zatańczyły gwałtownie cienie.

Juta zamilkła. Uśmiechnęła się nagle:

— A toż u nas po królestwie wałęsał się jeden taki… Niby wędrowiec, jakiś pustelnik z nory… Wszystko przewidywał: pomór, pożar i trzęsienie ziemi, królewski pałac w piątek zapadnie się pod ziemię… I NIC! Urodzaj, słoneczko i piękna pogoda.

Krążył nad morzem cały dzień i wieczorem Juta, zaniepokoiwszy się, weszła na wieżę z pochodnią… Rankiem powiedział do niej, uśmiechając się lekko:

— To zostało przesądzone, kiedy przyniosłem na zamek wieszczkę.

Zamilkli.

— Wszystko? — Zapytała Juta.

— Wszystko — Arman westchnął. — Smokowi nie przystoi chować głowy pod skrzydło, niczym kogut…

— Kurka.

— Kurka. Tym bardziej. Smokowi nie przystoi. Smokowi i… Mężczyźnie. Pójdziemy. Popatrzymy, co tam wyryto.

Trącając jedno drugiego łokciami, ale starając się nie spotkać spojrzeniem, zeszli do podziemi — tam, gdzie wznosił się płaski kamień pokryty napisami.

Tekst Proroctwa kończył się ledwo na grubość palca od kamiennej podłogi — Jucie przyszło zatem klęczeć, prawie leżeć. Arman trzymał nad jej głową obie pochodnie.

— Twój dziad… — Zaczęła Juta przygaszonym głosem — Ard-Ir… Sława w młodości, potem doświadczenia… Próby… Jego potomstwo… Podobno przyniesie jemu zmartwienie. Umrze w późnej starości, ale będzie nieszczęśliwy.

— Wszystko prawda — szeptem potwierdził Arman.

Juta przesunęła się na kamiennej podłodze i Arman zobaczył, że zakrywa ostatnie wersy dłonią, chowa je przed sobą, starając się patrzeć w bok:

— Dalej twój ojciec, Akr-Ann… Zły los… Zmartwienie w życiu… Śmierć od niebiańskiego ognia.

— Wszystko się zgadza — głos Armana podobny był do drewnianego stukotu. — Czytaj dalej.

Juta westchnęła, gwałtownie odjęła rękę od kamienia.

— Dwieście pierwszy potomek, Arm-Ann… — Mówiła nawet bardziej zdecydowanie, niż sama by się spodziewała po sobie. — Dwieście pierwszy… — I zamilkła. Bardzo nisko schyliła się nad podłogą, zamiatając chłodne płyty gęstymi włosami i prawie dotykając proroctwa koniuszkiem nosa.

— No? — Zapytał Arman schrypniętym głosem.

Podniosła na niego całkowicie okrągłe, oszalałe ze szczęścia oczy:

— Radość i szczęście! Łajdaku ty smoczy, głupia głowo, żmijo skrzydlata! Długie lata życia… We wczesnej młodości — zamieszanie i trwoga, no nie tylko we wczesnej! Ale potem — miłość… Wiesz, ja nawet ten znak nie od razu odczytałam, przestraszyłam się, tutaj tak rzadko tę miłość się spotyka… Miłość, powodzenie, spokój, radość, dobrobyt… Umrzesz jako bardzo, bardzo stary smok, jeśli… — Nabrała więcej powietrza i Arman, który zdążył już ochłonąć, wstawił w tę pauzę:

— Jeśli?!

Juta lekceważąco machnęła ręką:

— Niezbędny jest warunek… Tutaj wszędzie są warunki…

Mewa siądzie — nie siądzie…

— No?!

— Warunek — nie spotykać się z narodzonymi w morzu. Czekaj, zaraz powiem dokładnie… — Znowu się pochyliła, odszyfrowując tekst. — Nie wiązać się. Nie żenić. Nie kłócić się. Niczego nie dzielić… Narodzeni przez morze — to kto?

Arman śmiał się. Śmiał się tak szczerze, jak nigdy w życiu, nawet w dzieciństwie, a kamienna sala śmiała się do niego w odpowiedzi zdziwionym echem.

— Ależ to… Juto, głupiutka… Ależ to przykazanie dla wszystkich smoków… Strzeżcie się potomków Jukki… Też mi warunek…

Zanosił się i zataczał od śmiechu i księżniczka pierwszy raz widziała, jak on się śmieje. Patrzyła na niego z dołu, z chłodnej podłogi, a on, oświetlony dwiema pochodniami, nagle zdał się jej takim wiecznym i niepokonanym, jak morze czy słońce. Cóż ludzie? Rodzą się — umierają, a co za istota niesie swój los przez tysiąclecia, i czyje narodzenie poprzedza nieskończony szereg przodków, tak samo mocnych i potężnych? Czym dla świata jest ona — Juta, a kim — Arm-Ann… Z nim nie może się równać żaden król i żaden czarownik, a on przynosi z polowania dzikie kozy i pisze wiersze, i oto teraz…

Myśli jej zostały przerwane niespodziewanie. Arman bowiem odrzucił jedną pochodnię i swobodną ręką podniósł ją z podłogi i ująwszy w pół zarzucił na ramię:

— No tak… Jestem twoim dłużnikiem, księżniczko. Spełnię życzenie. Czego chcesz?

Już niósł ją do wyjścia, ogień na głowni pochodni kreślił w powietrzu zygzaki w rytm smoczych kroków, a Juta podskakiwała na jego ramieniu, czepiała się odzieży, tłukła piąstką w twarde, umięśnione plecy:

— Puść!

— To twoje życzenie?

— Nie!

— Spełnię tylko jedno! Myśl!

Przysadziste kolumny migotały z prawej i z lewej strony, Arman kroczył lekko, jakby nie człowieka niósł, a wiewiórkę lub kotka. Juta powoli ucichła, umościła się wygodniej, przytulając policzek do Armanowej szyi…

Kiedy wyszli na powierzchnię, wyszeptała mu w samo ucho:

— Ponoś mnie na plecach. Proszę, Arman! Obiecałeś.

* * *

Waga jej była nieodczuwalna, jednak kościany grzebień wzdłuż grzbietu, sztywny i prawie pozbawiony czucia, wzdrygał się od niecodziennego dotyku. Księżniczka siedziała smokowi na grzbiecie, przywiązana trzema mocnymi sznurami.

Arman wznosił się niespiesznie, spokojnie kołując; dzień był cichy, bezwietrzny, ale na wysokościach mimo to było chłodno — zmusił Jutę, żeby założyła na siebie wszystkie szmatki, jakie tylko znalazły się w zamku. Teraz, szybując, był cały czas spięty — czy zbyt ostro nie macha błoniastymi skrzydłami, czy nie zrani księżniczki zrogowaciała łuska, czy nie kręci jej się w głowie? Podświadomie w każdej sekundzie był gotów rzucić się w dół, w ślad za spadającą amazonką.

Księżniczka na początku przycichła, możliwe, że nieprzyjemne było dla niej wspomnienie o podróży w smoczych pazurach. Jakkolwiek Arman by się wsłuchiwał, pokonując szum wiatru w uszach — ani jeden dźwięk nie dochodził do niego. Zaniepokojony, raz za razem odwracał zębatą głowę na długiej szyi — ale księżniczkę udawało mu się zobaczyć tylko kątem oka. Znieruchomiała, przylgnąwszy do zrogowaciałych płyt na jego skórze.

Potem poczuł na plecach jakąś szarpaninę, poruszenie i na koniec przez ryk wiatru przebił się pełen zachwytu długi krzyk.

Co do tego, że krzyk był rzeczywiście pełen zachwytu, wątpliwości być nie mogło. Armanowi spadł kamień z serca, zatem już nie tak bardzo dbając o ostrożność, kołując zaczął nabierać wysokości.

Brzeg oddalał się połamaną, zębatą linią; przybój wydawał się zalotną koronkową otoczką na brzegu morza, a samo morze, łukiem wygięte na horyzoncie, podobne było do spokojnego, leniwie zażywającego sjesty zwierza; daleko, daleko bielił się żagiel.

Arman zawrócił — i przed ich oczami pojawił się długi sierp skalistego półwyspu z ruinami zamku na samym jego skraju. Jeszcze jeden zwrot — zamek ukazał się z innej strony, rozpaczliwie wyciągały się w niebo ocalałe baszty, czerniała dziura — Smocze Wrota. Znowu brzeg, a dalej, wśród ostrych kamieni, resztki rozbitego okrętu — obnażone maszty sterczą jak igły martwego jeża.

Ziemia zakołysała się. Arman odwrócił się od brzegu i skierował w morze, na spotkanie niskiemu wieczornemu słońcu, prosto po iskrzącej się dróżce światła na niewidocznych z góry falach. Okrzyki zachwytu stały się głośniejsze.

Nigdy się nie zastanawiał, co może odczuwać ktoś, kto wzniósł się w przestworza po raz pierwszy. Właśnie pierwszy, bo chyba nie warto brać pod uwagę tej szalonej podróży w konwulsyjnie ściśniętych pazurach… On sam nie pamiętał swoich pierwszych lotów — smoki przyjmowały to, jak coś rozumiejące się samo przez się, wręcz uciążliwe. A teraz, poddając się nagłemu natchnieniu, niespodziewanie zobaczył niebo i ziemię oczami księżniczki Juty. Zobaczył i radosne wzruszenie ledwie nie wywołało z jego gardzieli snopów płomieni.

Do nieba — świecą. Jutę wcisnęło w pancerz, wiatr uderzył mocną i zimną ścianą, tak że aż zaparło jej dech. Palce z całych sił czepiały się smoczego grzebienia, trzy sznury naciągnęły się, utrzymując księżniczkę w kościanym siodle… Morze przekręciło się jak płaski dysk i runęło w dół; w głowie, przeplatane dzwonieniem, zakręciły się kiedyś usłyszane wersy: „Niczym przypadkiem strącony kielich… Ziemia wymyka się…”

Na sekundę wszystko przepadło, oblekło się mgłą, Juta zakaszlała, ale w następnej chwili mgła została pod nimi — chmurka, maleńki owalny obłoczek. Z góry wyglądał jak grudka mocno zbitej piany w miseczce fryzjera. Nawrót — i smok znowu runął w niego, jak w watę, przeszył z góry do dołu i Juta zdążyła się zdziwić; czemu chmura nie jest miękka i ciepła w dotyku…

Jaszczur rozpłaszczył się, rozpostarł skrzydła. Zamarł, zaczął ślizgiem obniżać lot i Juta znowu zobaczyła najpierw ziemię, tym razem — brązową, kamienistą, gdzieniegdzie porosłą szaroburymi krzakami. Wśród kamieni i krzaków widać było białe grzbiety panicznie miotających się dzikich kóz.

Smok szybował, a skrzydła jego ledwie drgały, łowiąc potoki ciepłego powietrza; Juta poczuła nagle, jak ciało jej traci wagę, jak nieważkie włosy wzlatują nad głową i oto już nie księżniczka — a nowa skrzydlata istota szybuje na grzbiecie smoka…

Arman opuszczał się coraz niżej, krzaki i rzadkie drzewka przygięły się od wiatru, porównywalnego chyba z dzikim huraganem, wznosiły się w powietrze całe grudy ziemi, leciały oberwane liście, kozy rozbiegały się po równinie, niczym papierowe kulki gnane przeciągiem. Jutę otaczały fale ostrego smoczego zapachu — zapachu potężnego, rozpalonego jaszczura. Niemal dotknąwszy skrzydłami trawy, Arman znowu wzleciał w niebo.

Słońce chyliło się ku zachodowi; w miejscu, gdzie miało rozpłynąć się na linii horyzontu, ścisnęły się w oczekiwaniu delikatne, przezroczyste wieczorne chmury. Opuszczając się, stygnący dysk zakutał się w różową tkaninę; niebo, złote nad zachodnim horyzontem, pozostało chłodnym, fioletowym na wschodzie — za plecami Juty. Ze zmianą oświetlenia, zmienił się świat.

Słońce zniknęło, zza zębatego grzebienia skał uderzył nagle ostatni promień — napięty i zielony, jak źdźbło wiosennej trawki. „Oto i wieczór” — pomyślała Juta melancholijnie.

Nie pamiętała, ile minęło czasu. Nieomal zapomniała, jak ma na imię. Myśl o tym, że można żyć, nie wznosząc się w niebo, była dzika i bluźniercza, a ona sama — dziewczynka wyrosła w pałacu, dziewczyna uprowadzona przez smoka, Juta do momentu podniebnej podróży — wydawała się teraz, Jucie podniebnej amazonce, innym, niemal nieznanym człowiekiem.

Arman dokądś leciał — księżniczka nie rozumiała, dokąd. Niebo gasło i gasło morze, a nad dalekim łukiem horyzontu wschodził księżyc w kolorze pomarańczy. Od blasku księżyca po wodzie ciągnęła się migotliwa dróżka — jak od słońca, ale bardziej miękka, bardziej tajemnicza.

Smok zatoczył koło nad czymś doskonale dla niego zauważalnym i znowu zataczając kręgi zaczął się zniżać.

Juta zobaczyła, że pod nimi nie ma zamku — zamek bowiem rysował się w oddali, maleńki, ale całkiem wyraźny. Arman opuszczał się na skały, ale księżniczce nie starczało sił żeby się dziwić — nagle poczuła się całkowicie pusta wewnętrznie. Wstrząs — pazurzaste łapy zazgrzytały na kamieniach. Dragon opuścił się w zagłębienie, umościł się solidnie, przycisnął do boków błoniaste skrzydła i pytająco zerknął na Jutę, zastygłą na jego grzbiecie.

Siedziała blada, wstrząśnięta, nie rozluźniając palców i nie zamykając ust — przyszło mu leciutko się wzdrygnąć, żeby wyjaśnić księżniczce swoje życzenie oswobodzenia się od amazonki.

Okazało się to nie takie znowu proste; palce jej zesztywniały, a ona tego nawet nie zauważyła. Teraz, chcąc je rozgrzać, chuchała na nie. Zginała z trudem i rozginała z jękiem, plącząc się w trzech sznurach i starając się rozluźnić zasupłane węzły. Przy tym zaczęła odczuwać, jak niemiłosiernie pali ją owiana wiatrem twarz.

Arman pokornie czekał, póki księżniczka oswobodzi się i zejdzie. Na koniec, szukając oparcia na smoczym boku, namacała wystający kraj łuski, na której noga jej się pośliznęła — i Juta zjechała na brzuchu prosto pod smocze łapy.

Ostrożnie Przestępując nad nią, odszedł na bok i zmienił się w człowieka — księżniczka nawet nie zdążyła westchnąć.

— Spodobało się? — Zapytał, gospodarsko zwijając sznurki. Nie wydawał się zmęczony czy zasapany, a głos miał schrypnięty nie bardziej niż zwykle.

Księżniczka odpowiedziała długim, rozmarzonym westchnieniem. Wstając, zaplątała się — i znowu usiadła wśród kamieni. Nie znajdując słów, rozłożyła drżące ręce:

— Arma… Jak ty… Jaki ty…

Możliwe, że chciała powiedzieć, że tak naprawdę pojawiła się na świecie dopiero dzisiaj. Może chciała się dowiedzieć, po co skrzydlate istoty w ogóle wracają na ziemię. A może próbowała oznajmić to, że stała się zupełnie innym człowiekiem — Armanowi pozostało tylko zgadywać, dlatego że zamiast tego wszystkiego, z ust księżniczki wylatywały niezrozumiałe, pełne zachwytu dźwięki, a ręce nieświadomie obejmowały powietrze, przypominając rybaka, który chwali się połowem.

Wyraziwszy w końcu swoje uczucia i trochę się uspokoiwszy, księżniczka rozglądnęła się, przesunęła wzrokiem po zębatym brzegu skał, otaczającym zagłębienie:

— A gdzie… Jesteśmy? Po co?

Bez słowa podał jej rękę. Przyzwyczajona ufać mu — a może po prostu bardzo zmęczona — wstrzymała się od pytań aż do momentu, kiedy oboje wdrapali się na niewielką skałę i znowu zobaczyli zamek, morze i wschodzący księżyc.

— Patrz… — Arman pokazywał gdzieś w bok. Przypatrzywszy się, zobaczyła niewyobrażalnych rozmiarów koszyk, pełen czegoś białego, dobrze widocznego w nadchodzącym zmroku.

— Gniazdo kalidonów — uśmiechnął się Arman. — One wyleciały. Z góry zobaczyłem, gniazdo jest teraz puste… Do wiosny…

Juta stała, nie będąc już w stanie nawet się zdziwić. Było jej zimno, wzdrygała się, obejmując ramiona i starając się powstrzymać dreszcz.

Gniazdo było rozmiarów małego placu, okrągłe, z wysokimi brzegami, złożonymi z wykarczowanych krzaków. Dno gniazda było niewidoczne pod białym przykryciem. Białe stosy, niczym ogromne zaspy, tu i tam rozsypane były wśród kamieni.

Juta rozlepiła wyschłe wargi i słabo zapytała:

— Co to? Miot?

Arman prychnął z oburzeniem.

Juta ledwie za nim nadążała, przeskakując z kamienia na kamień. Podsadził ją na skraj gniazda; suche gałązki zatrzeszczały, jednak wytrzymały. Wątpliwe czy pisklę kalidona mogło ważyć więcej niż księżniczka Juta.

Jeszcze krok — i po kolana pogrążyła się w czymś miękkim, ciepłym, oślepiająco białym.

Kalidoni puch.

Juta zrobiła jeszcze krok — i upadła. Puch objął ją, oblókł, błyskawicznie ogrzał, odwróciła się na plecy — i zobaczyła, jak na ciemniejącym niebie krążą puszki, uniesione w powietrze jej upadkiem.

— Cackają się z tymi pisklakami — powiedział gdzieś obok niewidoczny Arman. — Te, co prawda, wykluwają się zupełnie słabe, golutkie… Jesienne gniazdo kalidonów — co może być lepszego? Potem przyjdą deszcze, puch namoknie, zbije się…

Juta wspomniała niańkę księżniczki Maj. Ta zawsze twierdziła, że posłuszne dziewczynki po śmierci będą spacerować w obłokach…

— Może ja umarłam, Armanie? — Zapytała z zakłopotaniem.

Ten, wyraźnie zbity z tropu, odpowiedział pytaniem, po pauzie:

— Co proszę?

— Prawda, nie bardzo jestem posłuszna… — Wymamrotała Juta, zamykając oczy.

Księżyc wzeszedł — Juta już mogła go zobaczyć, leżąc na plecach. Wysypały się gwiazdy; długim obłokiem srebrzył się Miodowy Szlak. Puch w powietrzu cały czas się trzymał, nie opadał, i księżycowy blask sprawiał, że każdy puszek podobny był do gwiazdy.

Juta przestała odróżniać sen od jawy. Biały puch tłumił dźwięki, każdy ruch powoływał do życia gwiezdną zamieć… Juta uniosła się na łokciach, potem wstała.

Księżyc świecił jasno, gniazdo mieściło się na szczycie skalistego grzebienia i wszystkie szczeliny wokół były zalane matowym białym światłem. Tym ciemniejsze wydawały się załamane cienie i daleki, jakby wycięty z kartonu, zamek, tym głębsze — czarne niebo…

Juta odwróciła głowę. Kilka kroków dalej stał Arman. On był częścią tego fantastycznego nocnego świata, jego sylwetka była podobna do sylwetki zamku w oddali. Stał całkowicie nieruchomo, uniósłszy twarz, jakby zaglądając niebu w oczy.

Juta zrobiła krok — wznosząc w niebo nieważkie płatki. Wystraszyła się i zatrzymała.

— Widzisz hen, te trzy gwiazdeczki? — Zapytał Arman w niebo. — Ten gwiazdozbiór nazywa się Korona Prajaszczura… Popatrz, Juto, dzisiaj jest szczególnie jasno…

I podniósł rękę w górę — wskazał długim, cienkim palcem.

Juta patrzyła na gwiazdy — ale widziała tylko jego rękę. Żeby ukryć zmieszanie, chrypiąco odpowiedziała bez ładu:

— A u nas nie ma… Takich gwiazdozbiorów… U nas po prostu — Ślimak… Pszczoła… Czubek Dudka… Biała Kotka…

Arman zdziwił się. Odwrócił się do Juty — i zobaczyła, jak w jego oczach miękko odbija się księżyc. Zapytał z niedowierzaniem:

— Ślimak? Pszczoła?

— Jeszcze Kacze Łapki… Sowa…

Błysnęły białe zęby — Arman uśmiechnął się:

— Zabawnie… — I znowu odwrócił się ku niebu, podniósł ręce, jakby przyzywając świadków:

— Popatrz… Oto Pojedynek Smoków… Oto Pałający Grzebień… A tam, nad samym morzem, wznosi się Zwycięzca Jukki… Tylko jego jeszcze nie w pełni widać. Pięć gwiazdek wzeszło, a trzy, póki co, są za horyzontem…

— Ty będziesz żył długo i szczęśliwie — powiedziała Juta, ni z tego, ni z owego.

Arman westchnął. Oderwał się od nieba. Bez uśmiechu zajrzał Jucie w twarz:

— Ty także.

Ona próbowała żartować.

— Ale o mnie przecież niczego nie powiedziano… W proroctwie…

On, jak poprzednio, popatrzył zupełnie poważnie:

— Powiedziano.

Puch, powoli opadając, osiadał im na ramiona. Na tle szerokiego, księżycowego dysku mignęła czarna sylwetka nietoperza. Machnął skrzydłami. Przepadł.

— Jesteśmy w obłoku — powiedziała Juta. — Bez pytania zakradliśmy się do wnętrza chmury, chociaż nie, w chmurze jest zimno i zupełnie nie tak przytulnie… Myślisz, że kalidony nie wrócą?

— W tym życiu — odezwał się Arman troszeczkę drwiąco — nic tak po prostu nie wraca.

Nogi Jucie osłabły i ponownie zanurzyła się w białą pierzynę. Na księżyc napłynęła chmurka, gwiazdy zajaśniały mocniej. Oczy Juty nie widziały Armana, ale coś innego, nie wzrok, dokładnie wiedziało, że stoi dwa kroki dalej i patrzy na morze.

— Armanie… Teraz rozumiem… Ja przez pomyłkę urodziłam się wśród ludzi… Powinnam była… Urodzić się wśród smoków…

Uśmiechnął się — kpiąco i jednocześnie smutno, Juta nie widziała jego uśmiechu, ale wiedziała, że się uśmiecha.

— Pośród smoków — powiedział powoli — już dawno nikt się nie rodzi.

Księżyc nie spieszył się wyłonić zza chmurki. Podłużny Miodowy Szlak wydawał się drugim gniazdem kalidona — na niebie.

— U nas ta mgławica nazywa się Miodowy Szlak — wyszeptała Juta. — A u was?

— U nas… — Po krótkiej chwili milczenia odezwał się Arman — nazywa się Ogniste Tchnienie.

Wszedł w pianę puchu — Juta nie widziała go, ale dokładnie wiedziała. Podniósł się bowiem prawie niewidoczny bez księżycowego światła obłoczek.

Nie wiedząc po co, Juta zanurzyła w puchu swoje ręce do ramion. Lewa ręka, przedzierając się przez ciepłe i miękkie puszki, nagle spotkała się z chłodnymi i twardymi palcami.

Księżniczka zamarła. Od tego dotyku, oczekiwanego i niespodziewanego zarazem, przebiegły jej po plecach szeregi mrówek, a serce, i bez tego niespokojne, raptem zerwało się z łańcucha i zakołatało tak, że nowe puszki wzniosły się w powietrze bez widocznej przyczyny. Jucie zdało się czemuś, że ten dotyk ważniejszy jest niż przejażdżka na plecach smoka, ważniejszy od wszystkich kalidonich gniazd i wszystkich gwiazdozbiorów świata, ale ręka jej ścierpła i przestała słuchać.

Niespiesznie wyszedł zza chmurki okrągły księżyc.

Bezmyślnie patrząc na niego szeroko otwartymi oczami, Juta czuła, jak palce Armana ostrożnie ściskają jej dłoń.

Ledwo, ledwo. Bardzo ostrożnie. Bardzo delikatnie.

A potem puszczają.

Juty ręka miota się w masie puchu, zagubiona jak zabłąkane dziecię. I kiedy traci nadzieję — chłodne palce spotykają ją znowu. I dziewczyna zamiera, czując, jaka wilgotna i gorąca staje się nagle jej dłoń…

Juta chciałaby, żeby ta gra trwała wiecznie. Ale ręka Armana ścisnąwszy jej palce silniej niż dotąd, jakby na pożegnanie, nagle odsunęła się gwałtownie. On sam, bezdźwięcznie wynurzywszy się obok, przykrył jej ramiona ciepłym naręczem puchu:

— Śpij… Wkrótce ranek…

Jakby strącając zaplątane we włosach puszki, przesunął ręką po jej głowie. Przez mgnienie dotknął policzka…

Odsunął rękę.

I zasypiając w trwodze i nadziei, widziała jego cień, zamarły na skalistym szczycie. Arman patrzył na gwiazdy, jakby prosząc je o radę.

* * *

Rano dragon przyniósł księżniczkę do zamku. Musiał nieść ją w pazurach — inaczej jakby udało się wysadzić ją na szczycie wieży? Ostrożnie postawił ją na okrążonym zębami placyku. Juta przysiadła, wciskając głowę w ramiona — taki huragan wywołały jego skrzydła.

Wzniósł się wyżej — księżniczka wyprostowała się i stała nieruchomo, nieobecna, jakaś zagubiona. Podniosła głowę i patrzyła z dołu na latającego jaszczura. Jej oczu Arman nie widział.

Rzucił się do Smoczych Wrót, a czarny korytarz, wiodący do zamku, zdawał mu się długi jak nigdy. Przybrawszy ludzki wygląd, pospieszył na górę, ale z każdym krokiem szedł coraz wolniej i wolniej, aż w końcu się zatrzymał.

W jego uszach cały czas jeszcze ryczał wiatr przestworzy, a przed oczami jaśniała niebiańska Korona Prajaszczura, palce nie zapomniały ani gorącej dłoni w stosie ptasiego puchu, ani gęstych, roztrzepanych włosów, przykrywających ciepłe ucho, ani policzka — gładkiego, jak wypłukany morską wodą kamyczek. Jeszcze żył wspomnieniem minionej nocy, ale już czuł ucisk w skroniach i głęboko w piersi rodziło się ciężkie i chłodne, niczym kamień z Sali Klinopisów, przeczucie.

Zmusił się do kontynuowania drogi. W sali z kominkiem spotkała go Juta.

Do jej czarnego luźnego bałachonu przyczepił się puch, sprawiając, że księżniczka stała się podobna do obrazu wieczornego nieba. Całkowicie jeszcze nieobecna, zagubiona, ruszyła mu na spotkanie — i zatrzymała się, nie mogąc zdecydować się podejść.

Możliwe, że oczekiwała od niego jakichś słów. A może przyjemnie jej było po prostu milczeć, wyplątując z włosów białe puszki i raz za razem opuszczając rzęsy.

On stał i milcząco patrzył, starając się pojąć — co się zmieniło? A przemiana zaszła, i teraz, na jego oczach, jeszcze zachodziła — w miejsce zakłopotania pojawiło się coś nowego, a on, zaniepokojony, jeszcze nie rozumiał, co takiego…

Głośno westchnął. Spróbował się uśmiechnąć.

— Ty… Nie zimno ci?

Przecząco pokręciła głową. Arman nie wiedział, co mówić dalej.

Księżniczka odgarnęła włosy z twarzy i uśmiechnęła się. Takiego uśmiechu u niej Arman jeszcze nie widział — uczynił twarz Juty niezwykle pociągającą i miłą.

Nagle odkrył, jaka przemiana zaszła w Jucie na jego oczach. Po prostu księżniczka spokojnie przyjęła wszystko, co się wydarzyło — jako coś oczywistego, nieuniknionego, naturalnego, jako jedyny możliwy rozwój wydarzeń.

— Zapewne chcesz odpocząć? — Zapytała serdecznie. — Przygotuję śniadanie, a ty odpocznij… Zawołam cię. Dobrze?

Jak prosto, pomyślał Arman. Jak naturalnie ta dziewczyna znajduje wyjście z trudnej sytuacji. Szczerze i mądrze, jak… Kobieta.

— Dobrze — powiedział schrypniętym głosem. — Zawołaj.

Uśmiechała się w ślad za nim.

Brnął korytarzami, a w uszach raz za razem odtwarzało się spokojne, życzliwe: „Przygotuję śniadanie… A ty odpocznij”.

Będą żyć długo — do samej starości Juty. Proroctwo w Sali Klinopisów pozwoliło mu na szczęście, nawet nakazało, umieściwszy obok jego imienia słowo „miłość”, słowo, które tak rzadko trafia się w starożytnych tekstach… Będzie nosił ją nad morzem… Nastanie i odejdzie zima, i znowu nastanie i, być może — z czego to gargulce nie żartują — będą mieli… Strach pomyśleć, ale przecież mimo wszystko jest to możliwe?… Będą mieli dziecko…

Arman zawrócił, ale nowy korytarz niespodziewanie okazał się ślepym zaułkiem. Patrzcie no, gdzie go zaniosło, to Północna Wieża, ruina, a wejście do niej zamurowano…

Stał twarzą w twarz z wilgotną ścianą, wymurowaną z wielkich, grubo ociosanych głazów. Ten kamień, który osiedlił się wcześniej w jego duszy, był do nich podobny — tak samo ciężki i zimny.

Zawsze tak jest. Myśli i marzenia, cały szereg planów — póki nie natkniesz się nosem na głuchą kamienną ścianę.

Zamknął oczy, żeby nie widzieć wypolerowanych brył. Nie ma takiego prawa, które by pozwoliło ludzkiej córce wstąpić w związek ze smokiem, chociażby nawet mogącym przybierać ludzką postać. Dwieście pokoleń jego przodków, z którymi pojednały go słowa Proroctwa, dwieście pokoleń zawziętych, nieprzejednanych jaszczurów podniesie się z dna morza, żeby przeszkodzić takiemu związkowi. Trzy królestwa zjednoczą swoje armie przeciwko takiemu związkowi. Przekleństwo przygniecie zamek i pogrzebie pod sobą odstępców, nieposłusznych, wyrodków…

Wyrodków? Wzdrygnął się.

Dobrze, załóżmy, że dwieście przeszłych pokoleń już nie ma władzy nad buntującym się ostatnim potomkiem… Potężne korzenie dawno uschły, ostatni liść zerwał się z drzewa i leci według woli wiatru, którą upodobał sobie uważać za własną… Niechaj trzy królestwa nigdy niczego się nie dowiedzą, niechaj Juta dobrowolnie i na zawsze wyprze się swojej rodziny… Niechaj tak będzie, ale żeby całe życie, całe ludzkie życie spędzić w chłodnym, nieprzytulnym zamku? Nie zobaczyć ani jednej twarzy, oprócz dawno i do znudzenia znanego oblicza Armana? Spędzać niekończące się godziny przed zamglonym magicznym zwierciadłem i po odrobinie wypraszając u niego to, co wszyscy ludzie mają w nadmiarze i nawet tego nie zauważają? I, na koniec, starzeć się obok ziejącego ogniem smoka, który nawet i za sto lat czy tak bardzo się zmieni?… Nie będą mieli dziecka, to oszukiwanie samego siebie… Juta nikogo nie będzie kołysać i uczyć chodzić… Ona uświadomi sobie swoją samotność…

Odwrócił się i jak ślepiec pobiegł z powrotem.

On, smok i mężczyzna. Musi podjąć decyzję. Zdecydować teraz, albo życie stanie się nieznośne…

— Arma-a-nie!

Juta starannie się uczesała i przewiązała włosy sznurkiem, opasała własnej roboty fartuchem — gospodyni jak się patrzy:

— A ja ciebie wszędzie szukam…

Odwrócił się, żeby nie widzieć jej jaśniejących oczu. Zdecydować — teraz. Jeśli pociągnie to dalej może nie starczyć mu sił.

Powiedział do ściany:

— Wybacz. Muszę lecieć. Zapewne na długo.

Rozdział ósmy

Я силился жажду песком утолить,

И море пыталсяподжечь.

Мечтал я тебя позабыть.[11]

Арм-Анн

Król Kontestar Trzydziesty Dziewiąty, wysoki, ale przedwcześnie przygarbiony dolegliwościami starzec, znalazł w sobie siłę, aby przybyć na posiedzenie sądowe. Ciężko opierając się na ramieniu księcia Ostina — swojego jedynego syna i następcy — powolnym krokiem przeszedł po wyścielonym dywanami pomoście i z trudem zasiadł w głębokim fotelu.

W dawnych czasach król Kontestar pojawiał się tutaj jako sędzia; od czasu do czasu przychodziło mu publicznie rozpatrywać pozwy i ogłaszać wyroki. Jednak dla nikogo nie było sekretem, że Kontestar Trzydziesty Dziewiąty nie ma już siły radzić sobie z tym obowiązkiem i chce przekazać go synowi.

Tygodnie życia króla na ziemi były już policzone. Choroba gryzła go od środka, mając zamiar porzucić ciało tylko razem z życiem; umysł został, na szczęście, tak samo jasny, jak wcześniej i twarz zniekształcona cierpieniem wciąż miała szlachetne rysy. Król odchylił się na oparcie fotela i otoczył wzrokiem przycichły plac.

Narodu zebrało się co niemiara — nie tyle z powodu wyznaczonej rozprawy sądowej, ile w nadziei zobaczenia starego króla — możliwe, że po raz ostatni. Ojcowie podnosili dzieci wysoko, żeby te mogły opowiadać swoim dzieciom: „Widziałem króla Kontestara niedługo przed jego śmiercią!”

Ostin, wysoki, szczupły, zmężniały przez te kilka miesięcy, uklęknął przed fotelem na jedno kolano. Król wyciągnął drżącą rękę i położył na ramieniu syna wstęgę suchej żmijowej skóry — symbol sprawiedliwości. Tym gestem wyznaczył Ostina na prowadzącego dzisiejsze posiedzenie sądu.

Ostin podniósł się. Żmijowa skóra opadała na jego pierś dwiema szmaragdowymi smugami. Obdarowany władzą sądzenia, stanął za oparciem fotela i w tym momencie plac rozbrzmiał powitalnymi okrzykami. Ludzie cieszyli się, że miejsce starego, mądrego Kontestara zajmie dostojny zmiennik — młody, silny i odważny. Mieszczanki, i młode, i dojrzałe, zalewały się dodatkowo zalotnym rumieńcem — bo do tego jeszcze taki piękny!

Strażnicy zadźwięczeli halabardami — rozpoczęła się rozprawa sądowa. Z pierwszą sprawą przybyło sześciu, poważnych z wyglądu chłopów. Tłum zdziwił się — co mogli nawyczyniać tacy dostojni starcy? Okazało się wkrótce, że starcy przyszli z pisemną prośbą, w której prosili o zniesienie ogromnych podatków ściąganych z wiejskich wspólnot. Niczego dziwnego w tym wniosku nie było — bez próśb o obniżenie podatków nie obyło się zazwyczaj ani jedno sądowe posiedzenie, chociaż bardzo niewielu proszących osiągało sukces. Straż, czekająca na komendę, przygotowała się odsunąć rolników na bok — ale zanim do tego doszło odezwał się książę Ostin.

Mówił, nie podnosząc głosu, jednak cały plac doskonale słyszał każde jego słowo. Przypominał, że nie tak dawno leśne drogi były praktycznie nieprzejezdne — tylu rozbójników pojawiło się w okręgu. Wyliczył po nazwach wszystkie statki handlowe, które stały się łupem piratów w minionym roku. Pytał — dlaczego leśne drogi są teraz bezpieczne? Dlaczego piraci odeszli daleko od kontestarskich brzegów? Czy nie dlatego, że uzbrojone patrole dniem i nocą strzegą spokojnego snu obywateli? Czy nie dlatego, że straż przybrzeżna ujęła i powiesiła trzech najstraszliwszych pirackich hersztów?

Książę mówił prosto i przekonująco. Skąd wziąć pieniądze na utrzymanie patroli i straży przybrzeżnej? Czyż pieniądze poważnych rolników nie idą na to, żeby to właśnie im, chłopom, zapewnić bezpieczeństwo? Może oni wolą oddawać podatek jako haracz zbójnikom — tylko o wiele większy i często razem z życiem? A gdzieś w górach jeszcze żyją smoki, a w morzu prawdopodobnie nie wyginęły jeszcze morskie potwory… I z nimi przecież także trzeba jakoś sobie radzić!

I z każdym słowem księcia poważni rolnicy kulili się coraz bardziej. Wreszcie, ostatecznie uświadomiwszy sobie, że są samolubami i skąpcami, uznali, że najlepiej będzie zmieszać się z tłumem. Tłum zagrzmiał radosnymi okrzykami — książę dobrze mówił.

Ostin dotknął żmijowej skóry, która wstążką zwisała mu na pierś i mimowolnie się uśmiechnął.

Następna była sprawa cywilna. Sądziło się dwóch drobnych baronów, którzy nijak nie potrafili ustalić granicy między swoimi posiadłościami — każdy pragnął urwać kawałek od sąsiada.

Dyskutanci Przytaszczyli na posiedzenie starą mapę, wyszytą gładko na ogromnym płacie jedwabiu. Pożółkła ze starości mapa na zgięciach była wręcz przetarta do dziur. Można się było jeszcze dopatrzyć na niej zdobnej ramki, różowego gołąbka w prawym górnym rogu, a także dwóch majątków, wzgórza, rzeczki i lasku. Granica między ziemiami dwóch gospodarzy na mapie nie była zaznaczona — w tym miejscu znajdowały się tylko postrzępione, pourywane nitki.

— Śmiem zwrócić uwagę waszej wysokości na następujący fakt… — W rękach dyskutantów zamigotały pożółkłe zwoje papierów, listów i dokumentów. — Bratanek mojego dziada poświadczył swoje prawo…

— Jednak dużo wcześniejszy dokument, wasza wysokość… Zamilcz, ty indorze…

— Ja indor?!

Baronowie nadwerężali gardła, tykali palcami w misterny haft na mapie, na wszelkie sposoby lżąc jeden drugiego i od czasu do czasu wzywając sprawiedliwości króla.

Ostin, zdawało się, był poruszony. Każdy z baronów miał swoją rację. Wychwyciwszy jego wahanie, dyskutanci podwoili wysiłki w zdzieraniu gardeł. Z mapy poleciały nitki. Tłum zaczął gwizdać.

Stary król boleśnie zmarszczył czoło i ledwie zauważalnie kiwnął głową. Ostin nachylił się do jego oblicza i wargi Kontestara poruszyły się. On coś powoli i wyraźnie mówił synowi, i na czas, dopóki książę Ostin nie odsunął ucha od jego warg, na placu zapanowała cisza — nawet baronowie umilkli.

Ostin wyprostował się. Ogarnął dyskutantów długim, poważnym spojrzeniem. Głośno nakazał przynieść atrament.

Atrament znalazł się szybko — chwycili go spod nosa zdziwionego pisarza. Ostin kiwnął — sługa postawił kałamarz na skraju pomostu, prosto przed baronami.

— Zanurzcie palec w atramencie — nakazał Ostin pierwszemu z kłócących się.

Ten zdziwił się, spojrzał na swoją rękę, na atrament — i ostrożnie przecisnął przez wąską szyjkę wypielęgnowany, różowy, najmniejszy palec.

— Tak — powiedział Ostin. — Teraz narysujcie na mapie granicę posiadłości waszego sąsiada.

Mściwy uśmiech rozciągnął baronowe wargi. Szybko poruszając nozdrzami, ruszył do mapy, którą czterech służących dzierżyło rozpostartą jak obrus. Baron machnął upaćkanym w atramencie małym palcem — i na mapie pojawiła się granica zwężająca posiadłość przeciwnika trzykrotnie.

— Bardzo dobrze — cierpliwie powiedział Ostin. I skinął na drugiego barona — Teraz wy.

Ten, uradowany, podskoczył do kałamarza i niemal go przewrócił, wsunął do atramentu wskazujący palec. Biegiem pospieszył do mapy i odpłacił pierwszemu baronowi, narysował taką granicę, która nie zostawiała przeciwnikowi prawie niczego.

— Bardzo dobrze — znowu powiedział Ostin. — Słuchajcie decyzji sądu. Zdanie obu stron wzięto pod uwagę, spór został rozstrzygnięty. — Ostin objął wzorkiem plac, adwersarze ciężko dyszeli. — Granice będą przechodzić tam, gdzie je teraz umieściliście, a każdy z was będzie władał takim terytorium, jakie przydzielił mu przeciwnik. Przestrzeń, która została między granicami, przypada państwu. Decyzję przyjęto, i spróbujcie się jej przeciwstawić!

Tłum zawył z zachwytu, a zawstydzeni baronowie, ze zdziwieniem wpatrywali się jeden w drugiego, przy czym jeden z nich mechanicznie pocierał nos upaćkanym w atramencie palcem…

Trzecią i najbardziej nieprzyjemną sprawą, był wyrok dla złodzieja, którego złapał w swoim domu jeden śmiały mieszczanin. Grabieżcę należało osądzić i uroczyście utopić w kanale ściekowym, i ludzie niewątpliwie przyjęliby taki wyrok. Ale Ostin zwlekał, gładząc żmijową skórę.

Podsądny był chudziutkim, mizernym z wyglądu człowieczkiem z rzadką ryżą brodą, która z jakiegoś powodu z jednej strony rosła gęściej niż z drugiej. Zakuty w kajdany, trząsł się cały i przykucał, tak że żelazo aż dźwięczało w uszach. Z tłumu spoglądano na niego z pogardą i ciekawością. Ostin zerknął na ojca — starzec milczał. Księciu najwidoczniej przyszło podjąć decyzję samodzielnie. Plac przycichł.

— Zesłać na katorżnicze roboty — westchnął książę.

Tłum wybuchnął radosnymi okrzykami — książę okazał miłosierdzie. Zresztą, czy radość mieszczan byłaby mniejsza, gdyby książę okazał, powiedzmy, surowość i zdecydowanie. Ostin, bez wątpienia, był lubiany i popularny.

Nareszcie rozprawa sądowa była zakończona i na podwyższenie wyszedł miejski mer. Sądząc z na wskroś uroczystego wyrazu jego pulchnego oblicza i papierowego zwoju w ręce, ojciec miasta zbierał się do wygłoszenia dziękczynnej przemowy.

Stary król nie lubił przemów, a szczególnie dziękczynnych. Wątpliwe, czy mer ośmieliłby się stać przed zebranymi ze swoim zwojem, gdyby za plecami Kontestara nie stał Ostin — a który ojciec odmówi wysłuchania słowa podzięki dla swojego syna. Szczególnie, kiedy ojciec jest monarchą u progu śmierci, a syn — młodym spadkobiercą, gotowym wstąpić na tron. Zapewne tak przemyśliwała głowa miasta, kłaniając się królowi i oddzielnie — księciu, rozwijając swój zwój i przybierając pasującą do tej okazji pozę.

— Wasza wysokość! — Zaczął mer śpiewnym głosem. — Wasza wysokość! Szlachetni dobrodzieje! Zacni mieszczanie! Właśnie na waszych oczach odbył się sprawiedliwy sąd. Wygłoszono tutaj mądre przemowy, uchwalono mądre decyzje, tutaj zło poniosło zasłużoną karę, a cnota… Hmm… Zwyciężyła. Pozwólcie mi, w imieniu nas wszystkich złożyć podziękowanie… — Mer napotkał wzrok starego króla i ledwie zauważalnie się nachmurzył — podziękowania jego sprawiedliwej wysokości… — Zmarszczki na obliczu króla stały się gęstsze — i najdostojniejszemu, najmądrzejszemu, a także najszlachetniejszemu z książąt — jego wysokości Ostinowi!

Tłum, który znudzony zaczął się już rozchodzić, znowu zawył z zachwytu. Oblicze starego króla pojaśniało, z trudem odwrócił się, żeby nacieszyć oczy widokiem swojego spąsowiałego i speszonego syna.

Mer znowu zatopił się w swoim zwoju i dlatego nie widział, jak straż u podnóża pomostu nagle dźwięcząc orężem zafalowała i kogoś starała się odsunąć, jak zakręcił się ludzki wir — i nagle z samego środka wszedł na podwyższenie smagły nieznajomy o wąskiej twarzy.

— W imieniu mieszczan — powiedział schrypniętym, jednak bardzo silnym głosem. — Jeszcze jedna dziękczynna przemowa w imieniu mieszczan. Pozwólcie powiedzieć, wasza wysokość.

Mer, który jeszcze nie skończył, w osłupieniu na widok takiej bezczelności i samozwaństwa tylko otwierał i zamykał usta, jak akwariowa rybka. Tłum przeciwnie, bardzo się ucieszył z takiego obrotu sprawy, z tylnych rzędów niosło się zachęcające:

— Niechaj mówi!

— Złaź, merze, chyżo!

— Mów, panie!

Nieznajomy odepchnął ręce strażników, spotkał się wzrokiem ze starym królem. Kontestar sposępniał, spojrzał na mera, na plac, na Ostina — i przychylnie kiwnął głową. Strażnicy niechętnie odeszli, mer stał jak słup z niepotrzebnym zwojem w rękach, a nieznajomy, przecisnąwszy się obok niego, podszedł do skraju pomostu.

— Wasza wielmożność! Wasza wysokość! Dobrodzieje i mieszczanie! — Zaczął niegłośno, ale jak wcześniej księcia Ostina, teraz jego słyszał cały plac. — W imieniu wielu z was przyniosłem tutaj swoje podziękowanie… Przede wszystkim jego wysokości, szlachetnemu księciu… Mówią, co prawda, że w trzech królestwach dawno nie ma już szlachetnych książąt. A wiecie dlaczego? Szlachetność, niby, dawno popchnęłaby ich na spotkanie niebezpieczeństwu, do bitwy o wolność i życie nieszczęsnej, pół roku temu porwanej przez smoka księżniczki…

Tłum poruszył się ni to w zmieszaniu, ni to w gniewie. Ostin skamieniał za fotelem ojca, a Kontestar od samego początku przemowy siedział z opuszczoną głową i jego twarzy nikt nie widział. Strażnicy obstąpili mówcę kołem i raz po raz spoglądali na króla, czekając na rozkaz — pojmać, zakuć, wyprowadzić. Rozkazu nie było.

— Tak mówią! — Podniósł głos nieznajomy. — Ale kto z nas będzie słuchał takich bredni! W dawnych czasach, rzeczywiście, przyjęte było wyzwalać księżniczki, a nie zostawiać je potworom dla zabawy. Jednak w dawnych czasach i rycerze byli — ho, ho! Wyrywali księżniczki z łap jaszczurów, a i smocze głowy na kopiach przynosili… Tak to bywało dawno temu! A kto ośmieli się dzisiaj osądzić księcia, który nie chce przystąpić do walki ze smokiem? Nikt, drodzy dobrodzieje, dlatego że starcie ze smokiem jest naprawdę straszne.

W tłumie zagwizdali i zahukali, ale i świst i huki szybko ucichły pochłonięte wszechobecnym grobowym milczeniem.

— Czy to możliwe, że ktoś z was, dobrodzieje, nie wie, że księżniczka Juta z Werchniej Konty została porwana pół roku temu? Rozumiem, dzisiaj każdemu wystarczy jego zmartwień, a nieszczęsna dziewczyna może już nie czeka na wyzwoliciela — zginęła zamęczona, umarła z goryczy i wstydu… Tak że teraz, dobrodzieje, tym bardziej nie należy winić księcia — niekoniecznie naszego, po prostu księcia w ogóle — że on, mówiąc wprost, stchórzył… To nie tchórzostwo, a rozumna ostrożność. A czyż jego wysokość nie dowiódł swojej bezprzykładnej mądrości w ważkich sprawach państwowych?

— Poszedł won, samozwańcze! — Krzyknęła histerycznie jakaś kobieta z tłumu. — Poszedł won! Zamknij się! Milcz!

Syknęli na nią.

Ostin stał jak wryty. Twarz jego, nieruchoma jak maska, pokryła się czerwonymi plamami, które objęły zaraz całą szyję. Palcami nerwowo skubał skraj narzutki na królewskim fotelu.

Nieznajomy z żalem rozłożył ręce:

— No, dobrodzieje moi, wasza wielmożność i wasza wysokość, prosiłem o głos, żeby dziękować… Podziękować i tyle! Podziękujmy księciu Ostinowi za to, że jest żywy, cały i z nami, a jakaś tam młoda księżniczka… Niewielka strata w końcu. A jeszcze do tego z sąsiedniej krainy.

Ludzie na placu spuszczali oczy. Niektórzy, przeważnie dzieci i podlotki, nie mogli wprost pojąć i głośno pytali sąsiadów, co takiego plecie ten prostak? Co poniektórzy po cichutku wymykali się z tłumu i pospiesznie oddalali. Tłum rzedniał, straż obok pomostu pochmurnie spoglądała na mówcę. Ostin słyszał szept i szemranie; krzywy uśmiech, który mignął w tłumie, uderzył go jak wymierzony policzek, w każdym zwróconym na niego spojrzeniu widział szyderstwo. Ludzie, którzy jeszcze chwilę temu ubóstwiali go, teraz, wydawało się, milcząco pytali jeden drugiego — a nie jest tchórzem jednak, ten nasz książę?

Plamy na twarzy Ostina mieniły się coraz ciemniejszą barwą gniewu i wstydu. Miał ochotę zabić mówcę. Właśnie teraz, podejść i zabić.

— Współobywatele! — Nieznajomy przekrzyczał bezładny harmider zakłopotanego tłumu. — Nasz król ma godnego zastępcę! Skończmy wreszcie ze starym, głupim zwyczajem, kiedy to każdy książę, przygotowujący się do wstąpienia na tron, dokonywał tak zwanego bohaterskiego czynu… Nie trzeba wyczynów, nasz książę i tak jest dobry! Dostojny, szlachetny książę!…

Na placu ktoś zarechotał pogardliwie — Ostina jakby trąciło rozgrzane żelazo. Tam, skąd doniósł się śmiech, zrobiło się zamieszanie i wynikła bójka. Książę ogarnął tłum zatrwożonym wzrokiem — ktoś patrzył ze współczuciem, ktoś — kpiąco, ale większość oczu milcząco pytała — no, co ty na to?

Król podniósł głowę. Ostin z przerażeniem zobaczył, jak ojciec postarzał się w ciągu tych kilku minut. Plac też to zauważył i ucichł.

— Mój syn… — Z trudem przemówił Kontestar. To były jego pierwsze słowa w ciągu całego ranka. — Mój syn… — I znowu opuścił głowę.

W głosie ojca Ostina brzmiały gorycz i wstyd. Nie czekając, aż naród na placu ostatecznie się rozejdzie, książę ruszył do rantu pomostu. Krew wreszcie odpłynęła mu z twarzy i stała się biała jak flaga nad kapitulującą fortecą.

Z jakąś lubieżną rozkoszą Ostin schwycił nieznajomego za troczki płaszcza, zawiązane pod gardłem. Schwycił, z trzaskiem urwał, odczuwając, jak uchodzi z jego piersi zalegająca tam słabość, jak na jej miejscu pojawia się zwykła pewność i zapał. Potrząsnął gadułą. I jeszcze raz. Tłum zaklaskał. Pchnął nieznajomego w pierś — ten odleciał na kilka kroków i ledwie utrzymał się na skraju pomostu.

— Twoje czarne usta niech zostaną przy tobie, błaźnie — Ostin wziął się pod boki. — Swoje bujdy rozpowiadaj żebrakom na bazarze. A ja już jutro wyruszam na bój ze smokiem, wyzwolę księżniczkę i wystawię na rynku głowę przeklętego jaszczura, nasadzoną na kopię. A ciebie, gaduło, zmuszę, żebyś zjadł jego język.

Tłum radośnie zaryczał. Ludzie obejmowali się, każdy powtarzał sąsiadowi: a widzisz! Ostin stał nad wzburzonym ludzkim morzem jak zwycięzca — jakby smoczy łeb już ozdabiał jego kopię.

Stary król przygaszony, osłabiony, siedział w swoim fotelu, na nikogo nie patrząc.

Nieznajomy, ośmieszony, po cichutku zszedł z pomostu i poszedł sobie precz. Ludzie odsuwali się od niego, obrzucając pogardliwym spojrzeniem; jakaś młódka plunęła na jego rękaw. Z roztargnieniem wycierając jej plwocinę, przedostał się w pusty kwartał ulic i ciężko wzniósł się w ciemniejące niebo.

* * *

Jej oczy były suche i czerwone. Całą długą noc spędziła na wieży, spalając pochodnię za pochodnią i wpatrując się w jesienną ciemność.

— Nie było ciebie dwa dni… Ja… Ja już myślałam…

Unikał jej spojrzenia. Zlękniona, zagubiona, niepewnie trzymała go za rękaw:

— Co się stało? Może to znowu twoje przywidzenia?

— Nie… — Wydusił z siebie.

— W takim razie — co? Może znowu zrobiłam coś nie tak?

— Nie…

Niczego nie może jej wyjaśniać. Postępuje właściwie; może teraz jest ciężko — za to potem wszystko będzie dobrze. Juta będzie szczęśliwa.

— Wszystko będzie dobrze, Juto… — Powiedział schrypniętym głosem.

— A teraz — zapytała ona z lękiem — teraz wszystko jest źle,tak?

Odwrócił się.

— Posłuchaj, zmęczyłem się… Zjadłbym coś i odetchnął…

A potem, jeśli chcesz, porozmawiamy.

— Porozmawiamy… — Odezwała się Juta jak echo. I przycisnęła dłonie do policzków.

Leżał na skrzyni, założył ręce za głowę i patrzył w sufit.

Zostało kilka godzin. Możliwe, że wcześnie rano…

Jakiż piękny był kapelusz z łódeczką. Szkoda, że zerwał go wiatr… Dawno temu. Księżniczka w pazurach, jak oszalały kociak…

Powoli gasło światło dnia w zakratowanym oknie. Komnata pogrążała się w ciemności, lecz Arman leżąc z otwartymi oczyma widział wciąż niekończący się ciąg gniazd kalidonów, unoszący się w świetle księżyca puch, oczy, palce, włosy… Wstał i podszedł do magicznego zwierciadła pokrytego pajęczyną.

Pająk nie zdążył uciec i został zmieciony dłonią razem z fragmentami swojej sieci. Zwierciadło niechętnie zaświeciło z wnętrza, pokazało pastucha, który zasnął obok dogasającego ogniska, potem bezwstydnie parę, baraszkującą w stogu siana.

Arman uśmiechnął się krzywo.

Noc zastała go nad morzem.

Ciężko machały błoniaste skrzydła. Od czasu do czasu z szerokiego gardła bił słup płomieni i wtedy rozświetlał niskie chmury i wzdrygały się ze strachu morskie stworzenia. W grzebieniastym łbie tłukły się, nie wiadomo z czego zrodzone słowa:

„Próbowałem pragnienie piaskiem ugasić… I morze starałem się spalić… I morze… Spalić…”

Smok ryknął i statku handlowego, przepływającego nieopodal, ledwie nie zniosło na skały — tak okropnie przeraził się marynarz czuwający na wachcie.

Wchodząc o świcie do swojej komnaty, zastał tam Jutę. Księżniczka drzemała przed świecącym zwierciadłem, opuściwszy głowę na piersi. Bezgłośnie stąpając, podszedł i usiadł obok — na podłodze.

Powierzchnia zwierciadła pstrzyła się kolorowymi plamami, kładąc dziwne cienie na twarz Juty.

Arman wyciągnął rękę — i cofnął, nie mając odwagi dotknąć jej włosów. Ale ona, czując we śnie jego ruch, przeciągnęła się i otworzyła oczy.

Przez jakiś czas milczeli, patrząc na siebie. Wreszcie księżniczka zapytała:

— Czy… Odpocząłeś?

— Co?

— No, powiedziałeś, że porozmawiamy, jak odpoczniesz…

Słowa księżniczki docierały do niego jakby z opóźnieniem. Jeśli książę wyjechał, jak planował, wczoraj o świcie…

— A o czym chciałabyś porozmawiać?

Zdawało się, że te słowa ją obraziły, jednak przemogła obrazę. Zamilkła. Po chwili jednak zaczęła cicho:

— Zeszłej nocy, kiedy ciebie nie było… Wyobraziłam sobie, że nie wrócisz.

Książę zapewne wziął ze sobą cały stos śmiercionośnego żelaza, jego koniowi ciężko… Ale jeśli wyjechał wcześnie…

— Wyobraziłaś sobie… że ja nie wrócę? — Powtórzył tępo.

Juta cierpliwie kontynuowała:

— Miałam mnóstwo czasu na przemyślenia, Armanie… Wydawało mi się, że wszystkie noce na świecie zlepiły się w jedną… Zapaliłam dla ciebie latarnię na wieży, ale byłeś daleko i nie widziałeś.

— Nie widziałem… — Echem powtórzył Arman.

— Postanowiłam, że kiedy wrócisz… że jeśli wrócisz, to ja obowiązkowo powiem ci…

Juta urwała. Arman patrzył w podłogę i nie zobaczył tego, co ona widziała. Magiczne zwierciadło nagle pojaśniało i rycerski koń, przykryty kolczugą, wypełnił jego ramy. Głucho zastukały kopyta po zapuszczonej drodze, koń przesunął się w głąb obrazu i stał się widoczny jeździec — wojak w hełmie i żelaznych naramiennikach, w rękach trzymał długą kopię, przy boku ogromna, ciężka siekiera i drzewce jakiegoś jeszcze oręża wystawały zza ramienia. Rycerz jechał po krętej drodze i zwierciadło ukazało tę drogę w całości — taką znajomą, do najmniejszej grudki poznaną przez Jutę w czasie, gdy wpatrywała się w nią stojąc na zachodniej baszcie.

Na jakiś czas księżniczce odebrało mowę. Do zamku mknął wyzwoliciel, a obrazek w zwierciadle był, o dziwo, tak wyraźny, że można było rozróżnić drobne kamyczki lecące spod kopyt, drogą uzdę i wzorzysty, misternie wykonany hełm, który zakrywał oblicze wojaka.

— Armanie… — Wyszeptała Juta.

Z niechęcią podniósł głowę. W tym momencie rycerz wstrzymał konia i, mając zamiar się rozejrzeć, podniósł przyłbicę.

Oblicze jego było młode i surowe. Do czoła przylgnęło pasmo jasnych włosów. Oczy zwęziły się w dwie niebieskie szczelinki. Ten człowiek jechał bić się, bić się do ostatniego tchnienia.

— Ostin… — Wyrzuciła z siebie księżniczka. — Ostin! Armanie, to Ostin!

Wszystko działo się jak w dawnym śnie. Dokładnie, jak w Jutynych marzeniach, książę Ostin opuścił przyłbicę i zdecydowanie ruszył naprzód.

On był bohaterem jej dzieciństwa. Był marzeniem jej młodości. Ileż to razy modliła się do losu, żeby za świątecznym stołem posadzili ich razem! Ileż to razy zamierała, muskając jego rękaw! Ileż razy wyobrażała sobie — oto sztorm wyrzucił ich na bezludną wyspę… Oto razem zabłądzili w lesie… Ileż razy, zapominając się, wypisywała atramentem i rysikiem, kredą i kijkiem na piasku — Ostin… Ostin…

I oto marzenie się spełniło, a ona nie mogła jeszcze w to uwierzyć. On jedzie tutaj? Chce uwolnić ją i pojąć za żonę?

Jutę zalała fala gorąca, w mgnieniu oka zapłonęły policzki i uszy. Pojąć za żonę? Ją?

Arman stał obok. Nie umknęły mu ani popłoch, ani zakłopotanie, ani radość Juty. Pokonawszy pierwszą falę goryczy, odczuł nawet nieznaczną ulgę — wszystko właściwie osądził.

— To Ostin… — Kolejny raz z nabożeństwem wyszeptała Juta. Rycerski koń tymczasem dotarł do wywyższenia i wyraźna figura jeźdźca przyciągała wzrok na tle porannego nieba.

Arman z trudem otrząsnął się z odrętwienia. Wziął Jutę za ramiona i zdało mu się, że księżniczka, której ciepłą skórę czuł pod grubą tkaniną bałachonu, teraz odsunęła się od niego za góry i morza, za sto lasów i sto jezior…

— Chodźmy, księżniczko. Trzeba iść.

— Iść? — Patrzyła na niego nierozumiejąco i nagle jej szczęśliwe oczy napełniły się strachem. Śmiertelnie bała się o Ostina, wyobraziła sobie, że Arman chce zabić księcia!

I znowu Arman zmusił się, by pokonać falę ostrego bólu. Powiedział jak mógł najłagodniej:

— Wszystko będzie dobrze… Mówiłem ci, Juto… Wszystko będzie… No, chodźmy, proszę.

Ruszyła za nim, cały czas jeszcze spięta, czujna. Przywiódł ją do schodów wiodących na wieżę. Leciutko popchnął:

— No, wchodź… Niczego się nie bój…

Potykając się poszła na górę, a on pospieszył do smoczego tunelu, przeistoczył się w jaszczura i wyleciał z zamku.

Książę na swoim koniku był już całkiem blisko; rycerski koń przysiadł, kiedy Arman pojawił się na niebie. Na wieży zastygła Juta, wiatr pięknie rozwiewał poły jej bałachonu. Dobrze by było gdyby trzymała coś białego, mimochodem pomyślał Arman. Chustę, czy szarfę… Białe, żeby się rozwiewało — tak bardziej malowniczo…

Rycerz na drodze zmagał się z koniem, który widział smoka, niech nawet na niebie i dosyć daleko, pierwszy raz w życiu. Żeby tylko nie uciekł, pomyślał Arman. Najpierw trzeba go strącić z siodła…

Juta podniosła na spotkanie Armana białą twarz. Pokrążył nad basztą, wyciągając łapy w dół, starając się wyjaśnić księżniczce, czego chce. Potem opuścił się i zwyczajnie schwycił księżniczkę w pazury.

Nie spoglądając na księcia, niósł ją na skały, odczuwając jej miły ciężar i delikatność, i ciepło jej ciała. Dotykał jej ostatni raz w życiu i, jak na ironię, nie rękami, a strasznymi, pokrytymi łuską łapami.

Na błękitnym niebie wisiał blednący poranny księżyc.

Postawił ją na szczycie niewysokiej skały. Stąd ona wszystko zobaczy, potem bez trudu będzie umiała zejść… A książę może jej pomóc.

Ostatni raz popatrzył na nią z góry i strasznie pożałował, że nie objął jej na pożegnanie.

Niedaleko przeszywająco zarżał rycerski koń. Arman z trudem oderwał oczy od Juty i odwrócił się do Ostina.

Księciu udało się przywołać konia do porządku i bojowe zwierzę, drżąc jak osikowy liść, ale słuchając jeźdźca, wlekło się na spotkanie ze smokiem.

Arman pospieszył w kierunku miejsca, gdzie droga się rozszerzała i gdzie jego przodkowie kruszyli grzbiety poprzednikom Ostina. Pośrodku równego placyku leżały zwalone na stos kości i czaszki — Arman chuchnął, straszne resztki rozniosły się na boki i nie zostało po nich śladu. Nie warto straszyć księcia przed czasem.

Potem usiadł na ogonie i czekał.

Bardzo powoli, potykając się i zatrzymując, rycerski koń wyszedł zza skał — i stanął, nie będąc w stanie przezwyciężyć strachu.

Arman siedział nieruchomo, złożywszy skrzydła, starając się wyglądać jak najbardziej pokojowo i spokojnie. Tym niemniej kopia w ręku księcia drżała widocznie — nawet przyłbica jego hełmu zdawała się blada jak kreda.

Siekiera Ostina miała zresztą skrajnie odstraszający wygląd, a to, co wisiało za plecami księcia, okazało się teraz ogromną kolczastą maczugą. Do siodła była jeszcze przytroczona kusza; dobrze, pomyślał Arman, że książę nie zabrał ze sobą setki łuczników i armaty na lawecie. Jednak przestrzega reguł gry.

Wreszcie Ostin zdecydował się na coś w rodzaju ataku.

— Hej, ty — dał się słyszeć spod hełmu niespodziewanie wysoki, niemal dziecięcy głos — ohydny potworze… Chcesz spróbować rozpalonego bułata?

Pięknie mówi — pomyślał Arman, ale nie podniósł się z miejsca.

— Teraz dostaniesz — obwieścił Ostin i wymierzył kopią w oko smoka.

Arman nie poruszył się.

Książę jęknął coś żałośnie bohaterskiego i rzucił kopią — wszyscy uważali go za świetnego miotacza. Arman uchylił się i złapał kopię opancerzonym ramieniem. Ze smutnym dźwiękiem odpadł grot.

Książę cofnął się. Arman pożałował, że nie może zajrzeć mu pod przyłbicę.

— Ty! — Krzyknął Ostin z rozdrażnieniem. — Ty! Ropucho z ogonem! Teraz skosztujesz!

Koń spłoszył się, lecz księciu udało się ponownie nad nim zapanować.

— Teraz zobaczysz… Zaraz kiszki z ciebie wypruję! Zaraz łeb twój ohydny słomą wypcham! Ja twoją skórą…

Fantazja zawiodła księcia i zamilkł w pół słowa.

Juta się denerwuje, mimochodem pomyślał Arman. Pora kończyć.

Rozłożył skrzydła — koń dziko zarżał, więcej, zakrzyczał nie swoim głosem i stanął dęba, grożąc zrzuceniem niezgrabnego w swoim żelastwie jeźdźca.

Arman lekko wzniósł się nad głową przestraszonego księcia i, ledwie zaczepiwszy go pazurami, strącił z siodła. Poczuwszy swobodę, odważny rycerski koń rzucił się do ucieczki co sił w nogach. Uciekał grzechocząc kolczugą, w którą był przybrany, coraz bardziej wystraszony — zdawało mu się, że skrzydlaty potwór go prześladuje.

Książę podskoczył, ściskając w rękach ogromną siekierę. Możliwe, że otrzymawszy ją z rąk płatnerza, naprawdę uwierzył, że przyniesie do domu odrąbaną smoczą głowę. Jednak teraz szerokie, błyszczące ostrze wydawało mu się tak samo groźne, jak scyzoryk w rękach uczniaka, i żeby ratować swoją ginącą śmiałość, znowu wykrzyknął:

— Jaszczur, śmierdzący jaszczur! Podejdź tu!

Arman przychylił się do jego prośby i trochę się przysunął. Siekiera ze świstem przecięła powietrze… I do połowy wbiła się w kamienne kruszywo zalegające plac. Książę stracił równowagę, ale utrzymał się na nogach. Wyciągnął zza pleców bojową maczugę, kolczastą jak łodyga róży.

Jest śmiały, pomyślał Arman, niemal z żalem. On naprawdę jest śmiały i waleczny. Dziewięciu z dziesięciu rycerzy już dawno by uciekło, nie oglądając się za siebie.

Ostin tymczasem zmagał się z hełmem — przy uderzeniu bowiem zjechał mu na bok i widocznie księciu było jeszcze bardziej niewygodnie. Przyłbica odwróciła się do ucha, a na miejscu twarzy pojawiła się jednolita żelazna ścianka — ani odetchnąć, ani spojrzeć na przeciwnika. Książę podobny był teraz do chłopczyka, który dla żartu nałożył na głowę garnek, nie umiał go zdjąć i strasznie się przestraszył.

Arman cierpliwie czekał.

Wreszcie Ostin przerzucił maczugę do lewej ręki, a prawą odpiął rzemień. Ściągnął hełm z głowy, odetchnął z ulgą i rzucił go między kamienie.

Jasne włosy, mokre od potu, pasmami oblepiły głowę. Wściekłe błękitne oczy. Mimo to był piękny — nawet piękniejszy, niż wtedy na placu, przed zachwyconym tłumem.

Bądź szczęśliwa, Juto.

Arman opuścił głowę i ruszył do przodu. Ostin gwałtownie się zamachnął i uderzył smoka prosto w głowę — aż z jego oczu posypały się iskry.

Arman zachwiał się i runął na ziemię. Ostin zamachnął się jeszcze raz i znowu uderzył w kościany grzebień. Smok żałośnie jęknął i przeturlał się na bok, tylko kamienie chrzęściły pod łuską. Ostin pospieszył za nim, ale jaszczur uchylił się, podniósł się ciężko, znowu zajęczał — już w powietrzu. Przez chwilę sprawiał wrażenie, że pada — i w ostatniej chwili podniósł się do lotu. Nierówno, zygzakami, odleciał w dal.

Ostin wykrzykiwał w ślad za nim jeszcze coś obelżywego, bojowego; podskakiwał w miejscu i wymachiwał maczugą, nie mogąc jeszcze uwierzyć, że pokonał potwora. Przywoływał Armana do powrotu, głośno żałując, że nie zdążył odrąbać ohydnej głowy potwora… A przez kamienie i szczeliny ku wyzwolicielowi biegła Juta.

Cały pojedynek spędziła na szczycie skały. Widziała, jak Arman strącił Ostina z siodła i pogryzła palce prawie do krwi, bojąc się o życie księcia. W chwilę później siedziała już przykucnięta, zaciskając oczy i zakrywając dłońmi uszy, a kiedy w końcu zdecydowała się spojrzeć, zobaczyła księcia opuszczającego kolczastą maczugę na głowę rozłożonego smoka… I wtedy podrapała policzki ze strachu o Armana.

Kiedy Arman wzleciał, Jucie zrobiło się lżej na sercu, jednak od razu zaczęła bać się o księcia. Arman kamieniem runął w dół — księżniczka, myśląc że się rozbije, krzyknęła ze strachu. Dragon utrzymał się w powietrzu — i Juta odetchnęła z ulgą.

Teraz Arman odlatywał. Juta nie do końca rozumiała, co zaszło, ale Ostin żył, machając swoim orężem i wiatr donosił jego bojowe okrzyki… I smok żył, lata. Kto kogo pokonał?

Skakała przez kamienie, co i raz tracąc Ostina z oczu, a w oddali machał skrzydłami Arman…

Wielkim wysiłkiem woli Arman powstrzymał się i nie obniżył lotu, żeby ostatni raz spojrzeć na nią. Zrobił swoje, teraz trzeba szybko zniknąć, odlecieć, schować się… Tym dwojgu nie można przeszkadzać, nie można ich podglądać, nie można…

Oni jeszcze muszą dostać się do ludzkich osiedli, a koń uciekł, i Juta zapewne jest głodna. Ona jest przecież bosa, a tam ostre kamienie. I żeby nie wpadli w kamienne trzęsawisko, z którego ją kiedyś wyratował… Ale oni już się spotkali i ani pomóc, ani zaszkodzić nie jest już w stanie.

Rozwinąwszy skrzydła na tle bladego księżyca, marniejącego na błękitnym niebie, poleciał w dal.

Rozdział dziewiąty

Через сотни ночей к последнему утру тянусь.

Не зови меня.

Я и без зова явлюсь.[12]

Арм-Анн

Po miesiącu ulicami stolicy Kontestarii jechał weselny orszak. Główna aleja już tydzień przed świętem była wyścielona plecionymi kilimami ze złotej słomy; mieszkańcy okolicznych budynków postawili na paradnych parapetach kwiaty w wazonach — wszystkie, jakie tylko zdołali zdobyć i ulica teraz przypominała stragan kwiaciarki. Na wysoko rozciągniętych sznurkach porozwieszane były flagi — Kontestarii z brązową modliszką i Werchniej Konty z kocią mordką. Gdzieniegdzie, co prawda, kołysały się na wietrze prześcieradła i koszule — przecież zazwyczaj sznurki służyły do suszenia bielizny…

O zbliżającym się orszaku obwieściły niesamowite krzyki chłopców, którzy porozsiadali się na dachach.

Orszak otwierały dwadzieścia trzy tresowane białe myszki w paradnych uprzężach, uroczyście ciągnęły zabawkowy powozik, na którym według tradycji mieściła się róża z odłamanymi kolcami, słoik miodu i garść nasion — w ten sposób młodym przepowiadano miłość bez waśni, słodkie życie i mnóstwo dzieci.

— Sława! Sława! — Krzyczeli ludzie powychylani z okien, siedzący na dachach i uwieszeni gronami na latarnianych słupach. — Sława! Zgoda i miłość!

Dalej, uroczystym marszem szła grupa kataryniarzy — ich katarynki, rzetelnie nastrojone i wyczyszczone, grały jedną i tę samą melodię — marsz weselny. Szczęśliwi i dumni ze swojej misji kataryniarze rozglądali się na wszystkie strony — czy widzą ich przyjaciele i znajomi?

Za kataryniarzami toczyła się dwukółka, na której młodzieniec, przebrany za brązową modliszkę i dziewczyna przebrana za kotkę, tańczyli taniec bratania się królestw. Oboje już bardzo zadyszani — wszakże tańczyli całą długą drogę! Ale okazana im cześć była tak wielka, że — zapominając o zmęczeniu — pląsali jeszcze bardziej zawzięcie.

W ślad za nimi, srogo podnosząc podbródki, miarowo kroczyli gwardziści — kontestarscy w jaskrawozielonych, werchniokontyjscy w czerwono-białych mundurach. Pobłyskiwały w słońcu oswobodzone z pochew szable — zakrzywione kontestarskie i wąskie kontyjskie. Na szczytach dziwacznych galowych hełmów paliły się kadzidełka i zdawało się, że armia unosi się w szaroniebieskim aromatycznym obłoku.

I w tymże obłoku nie jechała, a wręcz płynęła nad ziemią odkryta kareta nowożeńców.

Książę i księżniczka siedzieli na aksamitnych poduszkach; Ostin był nadzwyczaj przystojny w wojskowym mundurze — przecież, według tradycji, z urodzenia był pułkownikiem gwardii. W prawej ręce miał długą kopię z nasadzoną na nią maleńką głową smoka — z papier-mâché.

— Pogromca potwora! Pogromca dragona! — Krzyczeli ludzie. — Sława! Sława!

Księżniczki Juty takiej jeszcze nie widzieli.

Była nadzwyczaj ożywiona; oczy jej jaśniały i nie wydawały się już takie maleńkie, a z twarzy znikł pochmurny, zgryźliwy wyraz, do jakiego przywykli wszyscy, którzy ją znali. Księżniczka uśmiechała się, śmiała, chichotała; ślubna suknia, którą dwanaście najlepszych krawcowych szyło cały miesiąc, ukrywała wady figury, a szczęście, które rozpierało Jutę od środka, wygładziło i zmiękczyło rysy na jej nieładnym obliczu.

Na dachach szeptano: patrzcie no!… W niewoli u smok… Ot, poszczęściło się… W pazurach uprowadził… Jakie to straszne… Patrzcie no, patrzcie!

Ręka księcia Ostina leżała na Jutynej, obleczonej koronkową rękawiczką, dłoni. Dopiero co połączono ich węzłem małżeńskim.

— Sława! Sława! Zgoda i miłość!

Dalej toczył się cały sznur królewskich powozów. Pod państwowymi herbami, zapłakana ze szczęścia matka Juty, obejmowała dwie młodsze córki — wesołą Maj i zamyśloną Wertranę; Ojciec panny młodej ostrożnie podtrzymywał za łokieć starego Kontestara — miał szczęście dożyć tego dnia. Hałaśliwi dworzanie i wielmożni państwo łatwo mogli przewrócić przepełnione karety. Z Akmalii był tylko oficjalny poseł — król i księżniczka Oliwia przebywali w górach na wypoczynku. Na końcu procesji sunęli mieszczanie, podrzucając i gubiąc w zamęcie kapelusze i chustki. Jakiś chłopiec spadł ze skraju dachu i zawisł, zaczepiwszy spodniami o żelazny sworzeń.

Procesja kierowała się do królewskiego pałacu. Brama była otwarta na oścież, strażnicy zastygli, podnosząc pasiaste piki. Już na przestronnym podwórzu myszy wyprzęgnięto i zabrano do przestronnej skrzynki — tam czekał na nie smakowity cukier trzcinowy. Tańcząca para, na dobre już wykończona, zeskoczyła wreszcie z bryczki; kataryniarze i gwardziści utworzyli żywy szpaler i tym szpalerem Ostin i Juta ruszyli ku pokrytym kilimem schodom.

Opierając się na ramieniu księcia, Juta nie szła — stąpała. Czterech paziów niosło jej długi tren; dumnie unosząc głowę, księżniczka wchodziła do domu swojego męża — wchodziła, odprowadzana tysiącem spojrzeń.

Jeszcze jeden świadek tej sceny obserwował Jutę, skamieniały przed magicznym zwierciadłem.

Widział, jak przygotowywali weselną ceremonię i nakrywali stoły, jak szykowali pana młodego i pannę młodą, jak w obecności mieszczan i wielmożnego państwa ogłosili ich mężem i żoną, jak potoczył się ulicami weselny orszak, jak Juta wchodziła po schodach pałacu… Cały tłum lokajów rozprowadzał gości po świątecznie przystrojonych salach, rozsadzał za stołami i wśród migotania koronek i kokardek Arman stracił Jutę z oczu.

Zwierciadło zamigało, pokryło się jakby siecią zmarszczek… Zgasło. Rozbłysło znowu i Arman zobaczył, jak Ostin pomaga Jucie usadowić się w królewskim fotelu, a ona, ni to z wdzięczności, ni to po prostu w roztargnieniu gładzi rękaw jego munduru…

Armanowe ręce zacisnęły się na drewnianych podłokietnikach, ostro wystające kostki palców pobielały.

Od rana starał się pić, ale wino nie przechodziło mu przez gardło, jak wczoraj, jak tydzień temu, jak już prawie miesiąc. Wlany do gardła na siłę, szlachetny napój nie przynosił ani spokoju, ani zapomnienia — tylko mdłości i nic więcej.

Całymi tygodniami starał się zająć myśli rozszyfrowaniem klinopisu, ostrym nożem wyrył na ciemnym blacie stołu znaki, kiedyś przerysowane przez Jutę na ścianie koło kamienia; mylił się i zaczynał znowu, ale zajęcie to, ciężkie i nudne, nie przynosiło ulgi. Zmęczył się i otępiał, mylił znak „morze” ze znakiem „śmierć”.

Zaczął wylatywać z zamku daleko i na długo; któregoś razu upolowawszy na obiad dziką kozę, wyobraził sobie nagle, że niesie dziewczynę. Koza pozostała żywa.

Raz czy dwa latał do gniazda kalidonów. Ale pierwsze jesienne deszcze już nasączyły puch wilgocią, ten pociemniał, zjeżył się i zamiast do białej pierzyny, był podobny do brudnej ścierki…

Przez cały czas głównie przesiadywał długimi godzinami przed zwierciadłem, mając nadzieję, że zobaczy Jutę.

Pokazała mu się wszystkiego dwa razy, błyskawicznie — raz z matką i raz — sama, wyobcowana, ale bez wątpienia szczęśliwa. I on cieszył się jej szczęściem — ale radość wychodziła mu jakoś marnie, była jakaś taka wymuszona, fałszywa.

Za to w dzień wesela zwierciadło stało się szczodre, jak nigdy.

Ze zmęczeniem kołysząc się w tył i w przód, Arman patrzył, jak młodym przynoszą tradycyjne potrawy — skrzydła mewy i pieróg z językiem susła. Jak, zamiast króla Kontestara, któremu trudno było mówić, święto zaczyna mer — ten sam mer, przemówienie którego nie tak dawno zostało przerwane nagłym wejściem samego Armana… Jak trębacze wznoszą miedziane trąby — jak od ich dźwięku wzdrygają się języczki świeczek, jak w tłumie, który zebrał się przy wejściu, sypią się kwiaty i złote monety… Jak Ostin delikatnie kładzie rękę na dłonie Juty, z których już ściągnięto rękawiczki… Jak Juta…

Ostin nakrył dłonią ręce księżniczki. Juta spłonęła jak pochodnia; fala gorąca pomknęła do policzków i uszu i bez tego czerwonych od wypitego wina.

Zbliżała się pierwsza noc poślubna.

Miniony miesiąc zdawał się Jucie bajkowym, cudownym mirażem. Ona, dawno już przyzwyczajona chować się w cieniu, okazała się nagle bohaterką, ocaloną ofiarą w centrum uwagi. Sam dzień oswobodzenia zacierał się jej w pamięci; jakieś urywki, fragmenty. Jak spotkała Ostina, jak Ostin spotkał ją, co stało się do momentu, kiedy piechotą szli do najbliższej od smoczego zamku wsi, co stało się potem — wszystko to zasnute było gęstą mgłą. Migotały w pamięci twarze rodziców i sióstr, pamiętała gwałtowne do bólu objęcia; Ostin był obok, Ostin cały czas był obok, mogła go dotknąć, sprawdzając — czy to nie sen?

Potem przywitało ją rodzinne królestwo i ludzie płakali z rozczulenia, a przed Ostinem kłaniali się jak przed ożywionym bożyszczem… Nikt już nie zauważał, że Juta nie jest ładna — patrząc na nią, widzieli nie kanciaste ramiona i długi nos, a smocze więzienie, nieszczęsną uwięzioną dziewczynę i rycerza, ścierającego jaszczura na proch.

Bliscy, oczywiście, raz po raz rozpytywali ukradkiem — a co ze smokiem? Ale coś niby pieczęć skuwało język Juty i sam król przerywał te wypytywania: nacierpiała się, widocznie, biedaczka.

Tymczasem wspomnienia o dniach spędzonych w zamku smoka, ustąpiły pod naciskiem gwałtownych wydarzeń: z Kontestarii przybyła delegacja, aby według starożytnej, niezłomnej tradycji, prosić o rękę Juty dla księcia Ostina. Król nie ukrywał nawet, jak bardzo się cieszy — zgodził się radośnie i pospiesznie i nikomu nawet nie przyszło do głowy go osądzać. Juta stała się narzeczoną i następne dni zlały się w długi, barwny potok przygotowań.

Oliwia nie znalazła w sobie siły, żeby pogratulować Jucie, chociażby oficjalnie. Tym gorzej — na dworze zaczęto szeptać, że księżniczka Akmalii jest zarozumiałą zazdrośnicą.

Cały ten miesiąc stał się dla Juty długim, nieprzerwanym świętem. Księżniczka była pijana bez wina; niekiedy, budząc się we wspaniałej sypialni ojcowskiego pałacu, nie mogła pojąć, gdzie się znajduje, innym razem zaczynała szczypać i kłuć się do krwi, nie wierząc, że to naprawdę się dzieje? To nie przywidzenie, to nie senna mara, to nie miraże odurzonego umysłu.

Przez jakiś czas czuła się jeszcze jak w obcej skórze, ale do dobrego łatwiej przywyknąć niż do złego i wkrótce Juta zdziwiłaby się, przypomniawszy sobie, że kiedyś żyła i bez ogólnego uwielbienia, i bez weselnych przygotowań. Królowa, promieniejąc, powtarzała frejlinom: jak się zmieniła! Jaka wesoła i zgodna!

Słudzy szeptali: a księżniczka to… Niczego sobie! Wyładniała nawet, choć niewiele…

Maj tańczyła ze szczęścia. Nawet Wertrana się radowała — po swojemu, z rezerwą.

I oto ten dzień nastał…

Czując rękę Ostina na swojej dłoni, Juta zadrżała jak motyl w siatce. Przemowy i życzenia docierały do niej odległym, bezładnym szumem, twarze za stołami zlały się w pstrokatą masę i kiedy na krótko przymykała oczy, jawiły się jej czarne plamy wirujące w czerwonej ciemności… Ostin mamrotał coś zachęcająco i czyjeś ręce w nakrochmalonych mankietach nalewały do kielicha wino i kładły na złoty talerz wyszukane potrawy, jednak Juta nie zjadła ani kawałeczka.

Wreszcie Ostin wstał — i Juta także się podniosła. Goście będą weselić się do rana, a młodym tymczasem pora pójść na górę, gdzie czekają oślepiająco białe, skropione aromatycznymi olejkami prześcieradła, gdzie ciężko kołysze się brokatowy baldachim nad łóżkiem, gdzie już żarzy się ogień w kaganku…

Ostin i Juta ostatni raz pokłonili się gościom. Ci, osłabieni, osowiali, łaskawie uśmiechali się i znacząco mrugali. Juta, na szczęście, była zanadto skupiona na swoich wewnętrznych odczuciach, żeby zauważyć te oznaki uwagi — opierając się na ręce Ostina, powoli, jak lunatyczka ruszyła do królewskiej sypialni.

To, co zaszło potem, Juta pamiętała niejasno i mgliście.

Ręce pokojówek uwolniły ją od ślubnej sukni, od trenu i gorsetu, szeleściły jakieś tkaniny, ktoś mówił coś przygłuszonym głosem, jakby wydając rozporządzenia; księżniczkę postawiono w balii i wprawne, białozębne służące, oblewały ją gorącą wodą, rozcierały szorstkimi rękawicami i znowu oblewały — wywarami z aromatycznych traw. Potem na ramiona narzuciły miękkie prześcieradło — Juta ucieszyła się, ponieważ strasznie wstydziła się swojej nagości. Wytarły ją i wysuszyły; w pamięci zostało blade wspomnienie o jakiejś dusznej komnatce, gdzie spędziła minutę lub dwie czekając nie wiadomo, na co; potem — sypialnia, ciemność, cichnący szept, przed oczami — brokat baldachimu, ciężkie złote frędzle, ktoś gorący, jak piecyk, pojawiający się w mroku…

Czy marzyła kiedykolwiek? Czy myślała? Ostin głośno dyszał jej do ucha, zamknęła oczy i nie widziała już ani brokatowych fałdek, ani ognika świecy obok łoża, ani pochylającego się nad nią oblicza…

Księżniczka Juta westchnęła z rozkoszy i zatraciła się we mgle niepamięci.

Arman, na szczęście, także już niczego nie widział. Wlawszy w siebie dwie butelki wina, twardo zasnął, opuściwszy głowę na piersi.

* * *

Miodowy miesiąc postanowili spędzić w stolicy — ponieważ król Kontestar gasł, a sprawy państwowe wymagały obecności Ostina. Zresztą, zaraz po weselu, urządzono wielkie polowanie i dwa dni młodzi spędzili w lesie.

Juta ochoczo przyłączyła się do zabaw. Nałożywszy kapelusz z piórem, wierzchem na spokojnym, dobrze odżywionym koniku czuła się poskromicielką porywczego konia, wspaniałą dżokejką i urodzonym myśliwym. Trąbiły rogi, z prawa i z lewa mijali ogromne, wiekowe pnie starego królewskiego lasu, konik nie odstawał od innych, nader szybkonogich koni — i przez jakąś chwilę Juta poczuła się tak, jakby coś podobnego już było. Ona także siedziała wierzchem, ale otaczały ją obłoki, niebo, a lasy w dole były takiej wysokości, jak trawa pod kopytami konia… Wspomnienie uderzyło ją niczym grom. Mechanicznie ściągnęła cugle. Nagle w gęstwinie dał się słyszeć trzask łamanych gałęzi i na drogę przed kawalkadę wyleciał szczuty psami szlachetny jeleń…

Na szczęście Juta nie widziała jak zabili jelenia. Konik jej spóźnił się, prowadzony ręką zamyślonej amazonki, tak że gdy dotarła na polankę ze zmiętą zakrwawioną trawą, piękne zwierzę już leżało bez życia, z niezgrabnie odrzuconą rogatą głową.

Nocowali w domku myśliwskim; w przestronnej, zbitej z bali sali, nakryty był długi stół, a cała tusza smażyła się na rożnie, podczas gdy dziarscy myśliwi chwalili się, jak należy, pili wino i śpiewali pieśni. Plamiastą jelenią skórę przyniesiono w prezencie Jucie, ale ona przestraszyła się widoku krwi i nie wzięła. Odwiódłszy ją na stronę, Ostin powiedział cicho i z wyrzutem:

— Po co obrażać odmową ludzi?

Juta speszyła się i nie wiedziała, co odpowiedzieć.

— Zważ — pokiwał głową książę — teraz wszyscy się tobie przyglądają, kim jesteś, jaka jesteś… Chcę, żeby oni kochali moją żonę, jak kochają mnie. Przecież wkrótce będziesz ich królową!

Juta gorąco przytaknęła słowom męża.

Cały wieczór i całą noc starała się ze wszystkich sił — choćby nie wiem jak chciało jej się spać, nie wstała ze swojego miejsca, które było u szczytu stołu obok Ostina. Zdawało jej się, że Ostin spogląda na nią z aprobatą.

Następnego dnia po południu wracali do miasta. Do siodła Ostina przytroczona była martwa głowa jelenia; koń księcia, o którego bok zaczepiały rozgałęzione rogi, wzdrygał się i niepokoił. Jucie też było jakoś nieprzyjemnie, chociaż starała się nie patrzyć na martwą głowę zwierzęcia.

Święto trwało jeszcze cały tydzień — mieszczanie wytaczali prosto na ulice pękate beczki wina, wędrowni aktorzy odgrywali scenę starcia ze smokiem, nocami w niebo wzbijały się fajerwerki… Potem wszystko powoli się uspokoiło, życie wróciło na normalne tory i Juta uświadomiła sobie, że teraz już nie mieszka w domu.

Pałac królów Kontestarii w niczym nie ustępował kontijskiemu, ale parku nie było — zamiast niego była równa łąka, otoczona żywopłotem. Rozmieszczenie komnat i sal było niezwyczajne — Juta długo gubiła się w labiryncie korytarzy i komnat. Ale przede wszystkim — księżniczka nie miała tutaj nikogo znajomego.

Nieznajome pokojówki uśmiechały się do niej miło i z szacunkiem, nieznajomi paziowie gotowi byli wypełnić każde jej polecenie. Juta starała się nawiązać z nimi przyjacielskie stosunki, ale okazało się, że inna sprawa — dorastać ze wszystkimi, a zupełnie inna — pojawić się w cudzym domu jako księżniczka, przyszła królowa, znaczna i niezrozumiała osobistość…

Juta powiadomiła Ostina, że chce sprowadzić z domu kilkoro służby. Ten podniósł brwi:

— Po co? Za mało masz tutaj poddanych?

Księżniczka znowu się speszyła — bardzo nie chciała, żeby Ostin doszedł do wniosku, że jest rozpieszczona.

Samego księcia widywała teraz rzadko — nagromadziły się sprawy państwowe. Ostin całe dnie spędzał w swoim gabinecie i w sali rady królewskiej, pojawiając się w małżeńskiej sypialni zmęczony i zamyślony. Juta spróbowała dotrzeć do istoty tych pytań, które męczyły księcia — jednak to zostało jej nader niedwuznacznie odmówione:

— Gdzie ty widziałaś, Juto, żeby księżniczka, czy nawet królowa, zajmowała się takimi sprawami? Ot, twoja matka, na przykład?

To była prawda — matka Juty błyszczała na przyjęciach i wyszywała na tamborkach i nikt nigdy nie widział jej za biurkiem.

— Dekrety, prawa, podatki… — Uśmiechnął się książę. — Po co ci to?

— Masz rację — powiedziała Juta, czerwieniąc się i łajając: że też przychodzi jej do głowy taka głupota…

Dzień w pałacu był podporządkowany najsurowszemu rozkładowi. Każdego ranka pokojówki układały włosy Juty w jedną i tę samą fryzurę; śniadanie podawano w ogromnej sali, a książę z księżniczką siedzieli na przeciwległych krańcach długiego jak noc zimowa stołu. Po śniadaniu Ostin udawał się do gabinetu, a Juta szła do swojej komnaty — Ostin proponował jej zająć się rękodziełem.

Księżniczka nie umiała ani pleść, ani wyszywać; jednak postanowiła zadziwić księcia pomysłowością, straciła kilka tygodni na przygotowanie dziwnego, roztrzepanego bukietu — wszystkie kwiaty były z drutu i szorstkiego płótna, a w główce każdego zamontowany był odłamek zwierciadła. W słoneczne dni bukiet odbijał na ścianie i suficie kaskady błysków.

Kiedy Juta pokazała swój wytwór Ostinowi, był niestety pochmurny, deszczowy wieczór. Możliwe, że właśnie dlatego książę odniósł się do niego chłodno:

— Kto ciebie uczył… Czegoś takiego?

— Nikt — Juta speszyła się i zdenerwowała jego niemal pełnym obrzydzenia tonem.

— Czy księżniczka może wykonywać ręcznie takie dzieła… Jeśli to można nazwać rękodziełem… Nosić się z grubym płótnem workowym. W workach chowa się cukier i warzywa, kwiaty wyszywa się na jedwabiu i aksamicie! Chcesz, sprowadzę nauczycielkę wyszywania?

Juta przecząco pokręciła głową, ale bukiet został wyrzucony bez żalu.

— Dlaczego nie mielibyśmy gdzieś pojechać? — Nieśmiało zapytała Juta po kilku dniach. — Razem…

Ostin ciężko westchnął i nie odpowiedział, ale Juta nie poddała się:

— Czy chociażby pospacerować wieczorem… Może znajdziesz wolne pół godziny? Moglibyśmy porozmawiać o…

— Nie należę do siebie, Juto — ze zmęczeniem wyjaśnił książę i Juta spuściła oczy.

Z tej rozmowy książę wysnuł wniosek, że księżniczka się nudzi. W krótkim czasie Jucie przydzielono dwórkę, powiernicę.

Była to maleńka, o różowych policzkach, tłuścioszka, kuleczka na nóżkach, energiczna i gadatliwa. Nawet na chwilę nie zostawiała księżniczki samej — dreptała w ślad za nią i siadała obok, plotła, opowiadając zabawne wydarzenia i rozpytując Jutę o jej sny:

— Kapelusz śni się na migrenę, a rękawiczka — na wiadomość… Życzę wam, wasza wysokość, zobaczyć we śnie białego jednorożca…

Całą noc Jucie śniły się pluskwy.

— Zabierz ją ode mnie! — Błagała Ostina po tygodniu.

Książę wzruszył ramionami. Zdawało się, że jest trochę niezadowolony: i tak źle i tak niedobrze…

— Księżniczki, szczególnie zamężne, powinny mieć powiernice — zauważył.

— Tak, ale ta!

Ostin westchnął:

— Wiesz, Juto… Czasami trudno zrozumieć, czego ty chcesz.

Odszedł, zostawiając księżniczkę zmieszaną i zagubioną. Zresztą, niezadowolenie księcia można było łatwo wyjaśnić, ponieważ Juta rzeczywiście miała wszystko, czego tylko może sobie zażyczyć królewska osoba, a nawet wiele ponadto. Armia pełnej szacunku służby, wyszukane ozdoby wykonane przez starożytnych mistrzów, spokój i dostatek — to wszystko powinno pomóc księżniczce przeżyć niejaki brak rozrywek. Któregoś wieczoru, kładąc się pod brokatowy baldachim, Juta opowiedziała księciu kiedyś usłyszaną anegdotę:

— Hercog prosi grafa: „Najjaśniejszy panie, pomóżcie mi dotaszczyć do zamku tego zdechłego gryfona”. Graf nie mógł mu odmówić i z ogromnym trudem zataszczyli gryfona do zamku hercoga i wrzucili do umywalni. Graf otarł pot i pyta hercoga: „Najjaśniejszy panie, a po co wam w umywalni zdechły gryfona?” „Aaa! — Odpowiada hercog — oto, wyobraźcie sobie, przyjdą do mnie goście, zechcą się umyć — i wybiegną z krzykiem: tam jest zdechły gryfon! A ja uśmiechnę się i powiem niedbale: no i co?”

Juta zamilkła oczekująco:

— No i co? — Zapytał Ostin.

— No… Zabawnie — objaśniła Juta speszona.

Ostin westchnął:

— Dziwna i głupia historia… Jaki hercog? Jaki graf? Dlaczego nie przywołali służby, żeby taszczyć tego gryfona?

Juta nie wiedziała, co odpowiedzieć.

Tymczasem przeszła jesień i pewnej nocy spadł śnieg.

Wyszedłszy rankiem na pałacowy taras, Juta długo mrużyła oczy, patrząc na połyskującą, jakby wykrochmaloną łąkę, potem rozejrzała się wokół i spostrzegła, że nie jest sama.

Niedaleko na tarasie stał fotel na kółkach; w fotelu, okutany pledem, siedział niedołężny starzec. Juta nie od razu poznała króla Kontestara.

Nie widzieli się od czasu ślubu; starzec cały czas leżał, a do jego komnaty lekarze dopuszczali tylko księcia Ostina. Teraz król, nie odrywając oczu patrzył na zdrętwiałą Jutę.

Na białą łąkę siadło stado wron, niewidoczny z tarasu stróż rzucił we wrony kamieniem — ptaki kracząc wzbiły się w powietrze.

Wargi starca poruszyły się i Juta bardziej zobaczyła niż usłyszała: Juto…

Przełamując zakłopotanie i mimowolny strach, Juta zbliżyła się.

— No, witaj — powiedział król. Żeby rozróżnić jego słowa księżniczka musiała nachylić ucho do jego warg. — Witaj, Juto.

Kontestar patrzył na wprost i Juta zobaczyła z podziwem, że ma on jeszcze zupełnie jasne, żywe, rozumne oczy, i że skierowane na nią spojrzenie jest przyjazne i ciepłe.

— Witajcie, wasza wysokość — powiedziała Juta.

Zamilkli.

— Ostin cię kocha? — Znienacka zapytał Kontestar.

— Tak, oczywiście — odpowiedziała szybko, wręcz pospiesznie.

— To dobrze — król spróbował się uśmiechnąć.

Juta czuła się bardzo nieswojo — nie wiedziała, o czym rozmawiać z umierającym człowiekiem.

— Pamiętam ciebie — ledwie dosłyszalnie powiedział król.

— Któregoś razu na dziecięcym festiwalu… Schowałaś do dzbanka… Węża… Pamiętasz?

Juta spłonęła rumieńcem.

Oczywiście, że pamiętała tę dawną historię z dzieciństwa. Mali paziowie pomagali jej i wszystko wyszło jak najlepiej. Dzban postawili na stół… Ogłupiały ze strachu wąż znalazł w końcu sposób, żeby wyjść i rzucił się do ucieczki, przewracając po drodze świeczniki i kielichy… Księżniczka została ukarana, wydarzenie to zapamiętała do końca życia, ale król Kontestar — a był on na festiwalu z małym Ostinem — zapamiętał także!

— Ty zawsze byłaś… Urwisem — powiedział umierający król.

— Z pewnością, nie na darmo… Porwał cię… Smok.

Juta stała przed fotelem, trzymając w poczerwieniałych od zimna palcach ciepłą futrzaną mufkę.

— Jesteś dobrą dziewczyną, Juto — wyszeptał król. — Mam nadzieję, że Ostin… To… Zrozumie.

— Wasza wysokość… — Westchnęła księżniczka.

— Tobie jest… Ciężko. Opowiedz mi… Jak wy… żyjecie.

I Juta, pokonując skrępowanie, zaczęła opowiadać — zanadto żywo. Nie o sobie, oczywiście — o Ostinie, swoim życzliwym i delikatnym mężu. I im dłużej opowiadała — z tym większym zapałem, z natchnieniem nawet.

— Dziękuję — powiedział wreszcie Kontestar. — Dziękuję, Juto… Przyjdź tutaj jutro… Rano… Teraz mi… Lepiej i wywiozą mnie… Na spacer.

Cały następny ranek Juta spędziła na tarasie — sama. Nikt nie wywiózł na powietrze króla; księżniczka stała i patrzyła, jak skracają się długie cienie… Potem w pałacu podniósł się rwetes, trzaskały drzwi, rozlegał się tupot dziesiątek nóg…

Po trzech dniach króla Kontestara pochowano z wielkimi honorami, a smutek narodu był szczery i głęboki. Zresztą już po dwóch tygodniach zmienił się w szczerą i głęboką radość — książę Ostin został koronowany, tytułowano go teraz „wasza wysokość”.

Przed Ostinem złożyli przysięgę rycerze i gwardziści, ambasadorowie innych królestw przedstawili mu listy uwierzytelniające, rada królewska wiwatowała, a delegaci miast i wiosek przynieśli pisma z wyrazami oddania.

Winszowali i Jucie — została przecież królową, ale nie ucieszyła się z tego ani trochę. Gdyby to od niej zależało — opłakiwałaby starego króla o wiele dłużej — ale względy państwowe zmusiły Ostina do skrócenia żałoby do jednego miesiąca zamiast zwyczajowych pięciu.

Kiedy termin żałoby minął, królewska para udała się z wizytami do sąsiednich państw.

Z monarchami Werchniej Konty Ostin był obecnie spokrewniony; młodego króla i królową przywitali tam jak własne dzieci. Przez tydzień Juta rozkoszowała się, żyjąc w rodzicielskim domu i radośnie wysłuchując nowości o starych znajomych; jednak siostry ją zasmuciły. Jakby nagle się oddaliły, zostały daleko w dole, nie mogły przełamać skrępowania, obcując z Jutą. Nawet Maj! Jakby korona, wieńcząca głowę Juty, zabrała coś bardzo ważnego…

Pożegnanie było niewesołe — także dlatego, że czekała ich wizyta w Akmalii.

W akmalijskiej stolicy Ostina i Jutę przywitano chłodno i całkowicie oficjalnie. Król, ojciec Oliwii, grzecznie przepraszał za to, że jego córka nie może uczestniczyć w przyjęciu na cześć nowego kontestarskiego monarchy — zachorowała, odpoczywa na łonie natury.

Juta była temu szczerze rada. Z jakiegoś powodu bała się spotkania z Oliwią.

Usiedli do stołu; w sali było niezwykle cicho i jakoś nieprzytulnie. Pod talerzykiem Juty leżał maleńki, złożony na dwoje arkusik; zadrżała i rozwinęła go.

„Długonosa suczka sprytnie omotała biednego księcia”.

Na Jutę jakby się niebo zawaliło.

Ktoś wygłaszał przemowy, obok uważnie słuchał Ostin — a Juta ponad wszystko bała się, że on zauważy arkusik w jej rękach i spyta: „Co to?”

Obserwują ją. Tylko czekają, żeby się zaczerwieniła lub zapłakała. Trzeba się trzymać.

Gdzie podziać przeklętą notatkę? Zmiąć i wyrzucić, żeby słudzy przeczytali?

Przybrała promienny wyraz twarzy i uśmiechała się do wszystkich, ale napięte policzki aż paliły z bólu, a ręce pod stołem rwały papierek, pomagając Jucie znieść tę grę.

Minęła cała wieczność, zanim niekończące się przyjęcie dobiegło kresu; Juta nie dotknęła ani wina, ani potraw. Ostin patrzył na nią z wyrzutem, wyszeptał nawet:

— Królowo, jak wy się zachowujecie?

Królowa zdławiła w gardle spazm.

Zaplanowany był także spacer po zimowym sadzie Ostina i Juty z królewską radą Akmalii, ale Juta wsiadła do karety i powiedziała, że chce niezwłocznie jechać do domu. Ostin był ciemniejszy od chmury:

— Co się dzieje! Co to za histerie!

Juta drżała jak osikowy liść; była w takim stanie, że gdyby Ostin zapytał teraz: „Co się stało, miła?” — Nie wytrzymałaby i wszystko mu opowiedziała.

Ale on nie zapytał.

Wizyta została przerwana z powodu niespodziewanej choroby królowej Juty. Ostin nie życzył sobie jechać z nią w karecie — przyprowadzili mu wierzchowca.

Trzęsąc się w dusznym aksamitnym półmroku, młoda królowa połykała łzy i myślała: to nieprawda. Ostin ożenił się z nią z miłości… Ona jeszcze dowiedzie, że jest godna być jego żoną!

Odsunęła zasłonkę z okna i zobaczyła gwiazdy. Wysoko, wysoko, w zenicie, jaśniała Korona Prajaszczura.

* * *

W swoim ciemnym i zatartym we wspomnieniach dzieciństwie, słyszał od kogoś — czy to od ojca, czy od dziada — starodawne powiedzenie: „Smok zawsze znajdzie drogę za morze”

Za morze wyruszały najsilniejsze i najbardziej zawzięte.

Albo najbardziej fanatyczne — bo za szczęście ujrzenia ziemi Prajaszczura czasem przychodziło płacić i życiem. Dwieście pierwszy potomek Arm-An nigdy nie myślał o pielgrzymce.

Zawisł w zenicie, nad zamkiem, i po raz pierwszy się nad tym zastanowił. „Zębate skały — grzebień Prajaszczura, oślepiające słońce — gardło Prajaszczura…” Arm-An uświadomił sobie, że zostawić wszystko, tak jak jest — znaczy skazać się na długą śmierć z tęsknoty.

„Smok zawsze znajdzie drogę za morze”.

Zszedł do podziemi i pożegnał się z przodkami — niektórzy z nich oddali głowę, szukając świątyni rodu. Gdziekolwiek by się teraz znajdowali, powinien sprawić im radość szlachetny poryw młodszego, niefrasobliwego pędu.

Potem wrócił do sali z kominkiem i długo siedział, spoglądając w popiół. Teraz Juta jest spokojna i szczęśliwa. Żył bez niej dwieście z hakiem lat, a z nią nie przeżył nawet roku. Próżnia, dziura, która po niej pozostała z czasem zarośnie; będą mijały dni, zestarzeje się i może czasami pozwoli sobie na wspomnienia… Czasami. I dzień, kiedy wspomni Jutę, nagle wyróżni się z ciągu długich i jednakowych dni. Ale to będzie potem, kiedy ucichnie to… Ten… Zapewne ból straty. Tak, ludzie nazywają to dokładnie tak. Minie pewien czas i każda drobnostka przestanie mu przypominać Jutę. Ale do tego trzeba przeczekać, przecierpieć.

Rozwidniło się.

Wtedy Arman wstał i nie oglądając się za siebie, porzucił zamek. Szlak jego prowadził do wygiętej linii horyzontu.

Świszczało powietrze przecinane jego mocnymi skrzydłami. W dole miotały się w panice szare grzbiety mew. Zmniejszył szybkość — kto wie, ile przyjdzie mu lecieć bez odpoczynku?

Potem mewy znikły — Arman oddalał się coraz dalej i dalej od stałego lądu. Niebo nad jego głową pozostawało czyste, ale z prawa i z lewa ciągnęły się szerokie pola obłoków. Wznosząc się wyżej, widział ich różowo-białe grzbiety, podobne do stosów kalidonowego puchu. Obłoki gromadziły się zwałami, zmieniały kształt i kolor — niekończące się pasma, uchodzące tam, gdzie niebo styka się z ziemią… Opuszczając się odrobinę niżej, widział ich spody — błękitne, szare, płaskie jak podeszwa.

Świat był bezgranicznie wielki i tylko słońce, niespiesznie przedzierając się przez obłoki, mogło zobaczyć go od razu w całości… Jednak niekończące się spacery po niebie dawno już obrzydły złotemu dyskowi. Słońce patrzyło na ogromny świat obojętnie. No tak, dragon leci za morze. Niech sobie leci…

Zew instynktu, który wiódł jego przodków prosto do celu, brzmiał w Armanie niewyraźnie i głucho. Wiedział tylko, że musi kierować się prosto na wschód.

Minął dzień, nadeszła noc i stracił z oczu horyzont. Skrzydła jego dźwigały się wolniej i ciężej, i męcząca była myśl o tym, że na miliony machnięć wokół rozpościerała się tylko woda i woda, śliska, zdradliwa powierzchnia.

Zaświtał ranek i Arman ze zdziwieniem zobaczył, że nieomal zboczył z kursu. Wypukły horyzont rozjaśnił się na wschodzie malinową barwą i wypuścił w niebo ciężkie różowe słońce. Chmury rozciągnęły się aż po sam skraj nieba, jak ślepcy prowadzeni przez przewodnika.

Wcześniej Arman nigdy nie musiał kilka dób pod rząd utrzymywać się w powietrzu. Chciało mu się pić; zmęczony, ucieszył się, widząc z góry maleńką, łagodną wysepkę.

Zatoczył koło i przekonawszy się, że wysepka jest pusta, z ulgą zaczął zniżać lot. Im niżej się opuszczał, tym gęstsze stawały się fale smrodu, które znienacka dosięgły jego nozdrzy.

Wyspa była rozdętym brzuchem gigantycznej zdechłej ryby; drobni morscy mieszkańcy spienili wodę wokół, zbierając się popróbować takich szczodrych rozmiarów padliny. Nieważne jak ciężko by było Armanowi, odpoczynek na martwej, cuchnącej rybie, odstręczał go zupełnie — z wysiłkiem znowu nabrał wysokości i z uporem szaleńca ruszył w kierunku, wskazywanym mu przez głuchy, ledwie tlący się instynkt.

Następna noc była koszmarem — w locie zapadał w półsen. Morze pod nim słabo świeciło, nad fosforyzującymi falami wznosiły się czyjeś głowy i jakieś istoty wynurzały z wody żelopodobne cielska, żeby znowu pogrążyć się w głębinie. W jednej chwili Armanowi zdawało się, że w ciemności widzi morze na wskroś — pobłyskujące i ciężko kołyszące się, rojące się od macek i białych, wytrzeszczonych oczu. Wszystkie patrzyły na przybywającego, kto wie skąd smoka, śledząc tor jego wędrówki… Chciał zionąć ogniem, żeby przegnać koszmar, ale z wyschłego gardła wyrwała się tylko samotna iskra, a i ona od razu zgasła, jakby zlizana przez noc.

Rankiem ocknął się na twardej ziemi. Jak dotarł do maleńkiego archipelagu — pamięć odmówiła odpowiedzi. Nie inaczej, tylko Prajaszczur się ulitował.

Rozpostarta na piasku pazurzasta łapa drgnęła. Przebiegł po niej skurcz i w tym momencie w piasek wbiły się ludzkie palce. Uderzył o ziemię i znikł potężny, pokryty łuską ogon. Na miejscu zmęczonego jaszczura, na brzegu leżał zmęczony człowiek; skorpion, który widział tę metamorfozę z piaszczystego pagórka, z zaskoczenia zadarł ogon i o mało nie ukąsił się w grzbiet.

Pierwsza wysepka była okrągła i naga jak pięta; druga zdawała się nieprzerwaną szczeliną między dwiema szorstkimi skałami, gęsto wystającymi ze słonych fal; na trzeciej, kamienistej, lecz o łagodnym ukształtowaniu terenu, była woda — deszczowa woda, zbierająca się w kamiennym zagłębieniu.

Arman pił długo i zachłannie. Wszystko, co w nim ludzkie, błagało o odpoczynek, a smocze, władczo domagało się jedzenia — koniecznie trzeba było coś upolować i zjeść. Arman bezradnie się rozejrzał.

Ptaki nie dolatywały do malusieńkiego, zagubionego na morzu archipelagu. Ani jedno, nawet najdrobniejsze lądowe zwierzę, nie znalazłoby pokarmu na suchych kamieniach i rozpalonym piasku. Czujnie zerkając na Armana, boczkiem odpełzały w morze niewielkie szare kraby.

Wtedy wpadł na pomysł, że złowi rybę. Sama myśl o wodzie była mu niemiła, więc polować przyszło mu w ludzkiej postaci. Wszedł w morze po kolana, z nadzieją wypatrywał w przezroczystej topieli jakiegokolwiek jadalnego grzbietu. W którymś momencie znalazł się w gąszczu srebrzystej ławicy ryb, ale szczęście mu nie dopisało — nie dała złapać się żadna śliska, zręczna rybka.

Głodny i bardzo osłabiony, rozłożył się na piasku. Niemiłosiernie paliło słońce; cień wyspy — opisawszy półokrąg, padł Armanowi na twarz.

W tej samej chwili od podnóża bliźniaczych skał ciężko odeszła fala; obie kamienne połówki zadrżały i odrobinę się rozchyliły, jak płatki wstydliwego kwiatu. Z tej powiększonej szczeliny między nimi, podniosła się trójgraniasta głowa na długiej pierścieniowatej szyi.

Sekundę albo dwie Arman i mieszkaniec skał patrzyli na siebie. Potem mieszkaniec, mocno zadziwiony obecnością człowieka na wyspach, chaotycznymi podrywami pociągnął swoje niekończące się ciało skądś z głębin.

Zapewne i jego trapiły podobne problemy — trudno było zdobywać jedzenie w ubogim świecie piasku i kamieni. W radosnym pośpiechu głodny maszkaron, z ciągnącymi się długimi nitkami śliny, forsował wąziutki przepływ między wyspami. Bryzgi leciały spod pasiastego, żmijopodobnego brzucha; w panice rozbiegały się kraby.

Arman patrzył, jak poczwara się zbliża. Głowa już dosięgała piaszczystego brzegu, a ogon jeszcze ciągnął się ze szczeliny.

Mieszkaniec skał ostatni raz szarpnął swoim długim ciałem i rozdziawił maleńkie szczęki, z których wysunął się kolczasty czarny język. Znał widocznie w swoim czasie smak ludzkiego mięsa; tym dziwniejsze i bardziej krzywdzące było dla niego nagłe stwierdzenie, że to miękkie i bezbronne stworzenie, ni z tego, ni z owego przeistoczyło się w opancerzonego skrzydlatego jaszczura.

Mieszkaniec zatrzymał się, jakby wpadł na niewidoczną przeszkodę. Długie głębokie bruzdy zostały w piasku; przez chwilę obaj trwali w bezruchu. Arman zmierzył nowego znajomego wzrokiem — miarkując, czy można go zjeść — ten wyczytał to w srogich oczach pod kościanymi wyrostkami. Wątpliwe, czy Armanowi udałoby się przezwyciężyć swoją odrazę na tyle, żeby spróbować zjeść mieszkańca skał — jednak ten, spłoszony i rozczarowany, pospiesznie wrócił do swojej kryjówki. Skrzydła kamieni zamknęły się z irytującym łoskotem zatrzaskujących się drzwi.

Po tym spotkaniu Arman od razu porzucił wyspę.

* * *

Po powrocie do stolicy, Juta jak najgoręcej poprosiła męża o przebaczenie. To, oczywiście, był zwyczajny nerwowy napad, choroba. To się nigdy więcej nie powtórzy, jest o tym głęboko przekonana.

Ostin kiwnął głową, ale stosunki między małżonkami przez jakiś czas były napięte.

Pragnąc dogodzić mężowi, Juta z całych sił starała się odpowiadać jego wyobrażeniom o idealnej królowej. Zapragnęła nauczyć się wyszywać. Specjalnie w tym celu do pałacu sprowadzono siwiuteńką staruszkę — mistrzynię haftu. Staruszka przywiozła ze sobą groźnych rozmiarów tamborek, skrzynkę z igłami i nitkami i cały stos wzorów do wyszywania.

Całymi dniami Juta wyszywała, spoglądając na wyszukane wzory. Trzeba je było odtwarzać bardzo dokładnie, gdy tylko nieuwaga lub niedorzeczna fantazja skłoniły Jutę do jakichś zmian — staruszka zaciskała wargi i ze zmartwieniem kręciła głową.

Pod wieczór Jutę bolały oczy i palce, rwały ścierpłe ramiona — musiała bardzo się starać, żeby odpowiadać na pieszczoty Ostina, które zawsze były jednakowe. Król męczył się jeszcze bardziej, przecież on także pracował cały dzień. Nie dziwne, że skończywszy z pospieszną miłością, od razu zapadał w głęboki sen…

W krótkim czasie królowa wręczyła ukochanemu mężowi własnoręcznie wyszytą chustę. Król Ostin przyjął podarunek z chłodną wdzięcznością, stosunki między małżonkami trochę się ociepliły.

Nadeszło Główne Święto Zimy. Juta miała nadzieję, że — jak kiedyś w rodzinnym domu — zostanie zbudowany lodowy pałac i urządzona śnieżna bitwa, że wyleją lodowisko, ulepią bałwany i wetkną im w ręce pochodnie — ale Ostin ogłosił, że znowu będzie wielkie polowanie. I Juta, choć do tej pory bez drżenia nie mogła wspomnieć szklanego wzroku martwego jelenia — udała, że jest rada.

Kiedy kawalkada myśliwych wyjechała w pole, spadł śnieg.

Walił i walił, płatki nie krążyły, jak zazwyczaj krążą w locie pierwsze śnieżynki — kiedy ziemia jest jeszcze goła i każdy płatek upada na uprzednio wybrane miejsce. Nie, to był śnieg środka zimy, kiedy wszystkie miejsca są już zajęte i płatki ciężko opadają, tworząc coraz większe zaspy…

I oto kiedy pierwsze płatki spadły Jucie na ramiona i na rzęsy, przypomniała sobie kalidoni puch.

Puch też leżał na ramionach, na włosach, na rzęsach, ale był ciepły i nie tajał… Zamknęła oczy i wyobraziła sobie, jak na opuszczone i zniszczone przez jesień gniazdo kalidonów pada śnieg.

Konik jej zwolnił galop, a potem całkowicie przeszedł w stęp. Juta opuściła lejce, zachciało jej się zsiąść z konia i zapaść się w ten śnieg, trącić najbliższą gałąź, popatrzyć na migotliwe drobne śnieżynki. Ale wszyscy myśliwi pognali daleko do przodu. Bojąc się zostać w tyle i rozgniewać Ostina, Juta klepnęła konika po zadzie.

Zastrzelili ze dwa dziesiątki wielkich zajęcy.

W ogromnej sali z bali paliło się w czterech kominkach, podchmieleni myśliwi głośno klepali się po ramionach, wydzierali się i rechotali. Juta siedziała w milczeniu; Ostin dużo i z zadowoleniem pił — po raz pierwszy od wielu dni miał możliwość rozluźnić się i odpocząć.

Jakiś kniaź zaczął opowiadać, jak przyszło mu zetknąć się sam na sam ze wściekłym wieprzem. Energicznie gestykulując, odgrywał scenę walki i za siebie, i za dzika, przy czym za dzika umiejętniej. Juta spuściła oczy. Ostin wolno przeżuwał mięsiwo, uśmiechając się.

— Wieprz! — Głośno i przenikliwie krzyknęli z odległego kąta. — Kto ma ochotę słuchać o jakiejś tam świni, fujary, kiedy nasz władca walczył ze smokiem!

Rozmowy od razu ucichły. Jakiegoś pijanicę, cały czas ciągnącego swoje, pospiesznie przywołano do porządku; wszyscy myśliwi, jak jeden mąż, wyczekująco wpatrzyli się w króla. Niepewnie zerkali także na królową.

Wzdrygnąwszy się, Juta zahaczyła łokciem kielich z miodem i ten przewrócił się z głuchym dźwiękiem.

— Wasza wysokość — z uszanowaniem zwrócił się ktoś — uczyńcie nam łaskę, opowiadając o tej wielkiej bitwie.

Ostin chrząknął i ciężko, jakby od niechcenia, podniósł się.

Był wysoki, miał szerokie ramiona; pasma jasnych włosów, mokre od potu przylgnęły do czoła i skrętami opadły na skronie. Nawet podchmielony był piękny — osobliwą męską urodą.

— Wszyscy jesteśmy wojami — rzucił Ostin niedbale. — Wszyscy wiemy, co to takiego krwawy bój… Bo spotkać smoka, panowie — to już nie polowanie. To — wojna, panowie, i nie na życie, a…

Zachwiał się — i Juta dopiero teraz zobaczyła, jak bardzo jest pijany.

A Ostin nagle rozłożył ręce, boleśnie przy tym zaczepiwszy o ramię Juty. Ni to pokazując rozmach skrzydeł, pokazywał przerażające rozmiary swojego strasznego przeciwnika. W sali zahuczało.

— Smok! — Wykrzyknął Ostin. — Jaszczur! Skórą jego można wyścielić plac… Rzucił się znienacka, z nieba, dysząc ogniem… Wtedy ja ostro odchyliłem się w prawo, a z lewej strony — o tak — nastawiłem kopię… Drzewce opaliło się, jak węgiel, ale grot pozostał… Dobry grot mi wykuli! Smok znowu wzleciał i znowu się rzucił, ale ja…

Jucie nagle ścisnęło się serce. Przypomniała sobie potyczkę u podnóża Armanowego zamku.

Nie wspominała jej dawno — mówiąc prawdę, nie pamiętała jej wcześniej, wydarzenia tego niebywałego dnia zaciągnęły się w jej świadomości jakby dymem… Ale teraz, wysłuchując pijackie samochwalstwo Ostina, wyraźnie przypomniała sobie i zamek, i drogę, i Armana, i księcia na koniu…

Ze skały, na której postawił ją Arman, wszystko było widoczne jak na dłoni. Była tam cały czas i bardzo dobrze widziała, że smok uniósł się w powietrze tylko na sekundę — i zupełnie nie dyszał ogniem!

Ten dawno zagubiony w zakamarkach pamięci szczegół, nagle poraził ją jak niespodziewane odkrycie. Utkwiwszy oczy w zalanym winem obrusie, słuchała Ostina i gorączkowo starała się zrozumieć; dlaczego przypomniała sobie o tym dopiero teraz? Dlaczego to nie uderzyło jej od razu?

— Moja siekiera rozleciała się od jednego uderzenia w pancerz potwora… Łuski u niego mocniejsze od najmocniejszej stali i już myślałem, że będzie ze mną krucho… Na moje szczęście, to jedyne uderzenie wyszło mi na dobre, potwór stracił równowagę i gruchnął na ziemię! Schwyciłem maczugę…

Juta zakryła oczy.

Wcale nie, to Ostin klapnął na ziemię. Arman zaczepił go pazurami i zdjął z siodła, jak gospodarz zdejmuje z krzaka dojrzały pomidor… A ona, głupia, zamknęła oczy i zatkała uszy! Przestraszyła się, że smok zabije Ostina, po tym, jak on już ze dwadzieścia razy mógł go zabić… Wystarczyłby jeden oddech, przecież już nie raz widziała, jak Arman dyszy ogniem…

A Ostin rzeczywiście schwycił maczugę i kiedy wreszcie zdecydowała się spojrzeć, książę opuszczał tę kolczastą stal na głowę… Ale na pokornie podstawioną głowę…

Gargulce, jakże ona wcześniej… Ostin, powrót, wesele i Arman przepadł gdzieś daleko, daleko, został legendą, prawie baśnią…

— Ostatnimi siłami schwyciłem maczugę, panowie! — Ostin rozochocił się zupełnie, jego oczy gorączkowo błyszczały — i uniosłem ją nad głową… Nad głową jaszczura, oczywiście! Ale on miotał się i turlał po piasku, sycząc i plując jadowitą śliną…

— Nie tak było — niespodziewanie dla siebie powiedziała Juta. I sama się wystraszyła — taki efekt przyniosły jej słowa.

Ostin chrapnął i zamilkł. Ci w sali, którzy siedzieli bliżej i słyszeli jej słowa, oniemieli z otwartymi ustami; ci, którzy siedzieli dalej, głośno dopytywali się jeden od drugiego, co takiego powiedziała królowa i dlaczego nagle król zamilkł.

Powoli, bardzo powoli, król Ostin odwrócił głowę i popatrzył na żonę. Pod tym wzrokiem Juta, konwulsyjnie przyciskając ręce do piersi, wstała i bez słowa, na nikogo nie patrząc, poszła na górę.

* * *

Mijał piąty dzień lotu nad morzem. Skrzydła Armana machały konwulsyjnie i nierówno, leciał już prawie nad samą powierzchnią wody — i opuszczał się coraz niżej. Nie widząc ani nieba, ani horyzontu, patrzył w dół i w topieli wód jawiły mu się obrazy, w których on sam nie mógł odróżnić mar od jawy.

Widziały mu się okręty — dumne, morskie piękności z rzędami wysokich i mocnych masztów; rozłożywszy żagle, mknęły gdzieś strzałą, ale dziwne było to, że nie powierzchnia wody je niosła — płynęły pod powierzchnią, pogrążone, wessane przez morze. Morze ukazało przed oczami zmęczonego smoka paradę swoich ofiar-niewolników. Arman widział ludzkie postacie na czystych pokładach — najczęściej byli to mężczyźni — marynarze i rybacy, ale na jednym statku, największym, było też wiele kobiet i dzieci. Świątecznie, bogato ubrani, wszyscy stali na wysokim pokładzie, po bokach którego łopotały obszarpane skrawki jaskrawych tentów[13]. Wszyscy jak jeden mąż podnieśli w stronę Armana blade oblicza, patrzyli prosto na niego, patrzyli martwo i obojętnie, i gdyby rozpaczliwym wysiłkiem nie szarpnął się w bok — te spojrzenia doprowadziłyby go do szaleństwa i ściągnęły w odmęt.

Potem przywidziały mu się w głębokiej topieli błoniaste skrzydła i kościany grzebień wzdłuż grzbietu — ale smok, jeśli to był smok, od razu zapadł się w głębinę. Armanowe serce boleśnie się ścisnęło — ileż jeszcze smoczych kości leży na ciemnym dnie?

Wiele razy nachodziła go myśl, żeby złożyć skrzydła i rzucić się w morze, żeby od razu dołączyć do dwustu pokoleń przodków. Jednak wciąż leciał i leciał.

W końcu z trudem odrywając wzrok od wody, Arman znalazł w sobie siłę, żeby spojrzeć przed siebie.

Prosto przed nim nie było już horyzontu — zastąpiła go ciemna pionowa ściana. Arman nigdy nie przypuszczał, że takie skały istnieją na świecie.

Zamachał skrzydłami mocniej, ale ściana przybliżała się powoli, tak powoli, jakby specjalnie chciała porazić swoim rozmiarem i ogromem. Jej górna krawędź zakryła pół nieba i Arman pojął nagle, że nie przeleci — po prostu nie będzie w stanie unieść się tak wysoko.

Zakaszlał suchym dymem, wyrywającym się z gardła i ostatkiem sił wyrwał się do góry. Skała, pionowa i niemal gładka, obojętnie patrzyła na jego wysiłki ciemnymi, okrągłymi dziurami — ni to gniazdami, ni to norami.

Morze odsunęło się niżej i przybój, rozbijający się o podnóża skały, zdawał się otoczką serwetki — tą, którą ze śmiechem wydziergała Juta.

Juta… Przeciął gęste powietrze, w którym grzęzły omdlewające skrzydła. Ale szczyt skały był niedosiężnie daleko i, poddawszy się, Arman ześliznął się w dół.

Kiedy do chciwych fal niewiele już zostało, w skale — spostrzegł to kątem oka — nagle otworzyła się pieczara. Arman odwrócił głowę — z ciemnej głębi patrzono na niego, czuł to spojrzenie każdą łuską.

— Młody smoku… — Ni to powiedział, ni to westchnął głuchy głos z kamiennej masy. — Szukasz śmierci, młody smoku…

Absolutnie nie, chciał powiedzieć Arman, ale smocza paszcza nie umiała mówić. Na skraju pieczary wystawał ze skały odłamek kamienia — i Arman ze wszystkich sił podciągnął się do niego pazurami.

— Wszyscy wy… Jesteście podobni — rzekł Ten, który patrzy ze skały.

Armanowi udało się uczepić pazurami — i w tej sekundzie, przeobrażając się w człowieka, szarpnięciem zarzucił ciężkie, zesztywniałe ciało do pieczary. Cokolwiek mówić, był to jednak stały grunt — miejsce, gdzie można było żyć, nie machając skrzydłami.

— Szukasz śmierci, młody smoku — pewnie powtórzył Ten, który patrzy, chociaż jego nieproszony gość był już w ludzkiej postaci.

— Już dawno nie jestem młody — schrypniętym głosem odezwał się Arman. — I nie śmierci szukam, a ojczyzny Prajaszczura, mojego przodka.

— Tego chłopca — głos stał się cieplejszy — tego śmiesznego skrzydlatego chłopięcia… Zawsze zapominam, że minęło już wiele czasu, odkąd on nauczył się latać…

— Prajaszczur?!

— Tak, tak… Rósł na moich oczach, zawsze byłem przeciwny jego szaleńczej idei — polecieć za morze… Ale ojczyzna jego nie tutaj.

Arman nieruchomo leżał na ostrych kamieniach. Słowa Tego, który patrzy wywołały w nim strach; spojrzenie, źródło którego było gdzieś w ciemnej głębinie, dławiło, skuwało niczym pęta. Arman ani razu nie zdecydował się popatrzeć w tym kierunku, ale wbijając wzrok w podłoże, czuł je — badawcze, nieustanne.

— Ojczyzna jego nie tutaj — kontynuował Ten, który patrzy — on jest podrzutkiem… Kto wie, skąd go podrzucono — możliwe, że z gwiazd…

— Prajaszczur nie może być podrzutkiem — głucho powiedział Arman.

— Możliwe, możliwe — lekko zgodził się głos. — Chociaż, kto poręczy, że wszystkich nas nie podrzucono na ten dziwny świat?

— Kim jesteś? — Zapytał Arman tak samo głucho.

— Czy można odpowiedzieć na to pytanie? — Zdziwił się Ten, który patrzy. — A kim ty jesteś?

— Moje imię Arm-Ann.

— Czy to o imię chodzi? Co mówi o tobie twoje imię?

— Jestem dwieście pierwszym potomkiem wielkiego rodu.

— Arman wstrzymał oddech, spojrzenie z ciemnej pustki było coraz trudniejsze do zniesienia.

Zdawało się, że głos się uśmiechnął:

— Ten chłopiec napłodził mnóstwo potomków… Jesteś do niego podobny, młody smok.

— Możliwe — powoli odezwał się Arman. — On był pierwszym w rodzie, a ja jestem ostatni.

— Koło — powiedział Ten, który patrzy.

— Co, proszę? — Nie zrozumiał Arman.

— Koło. Pierwszy — i ostatnim jest. Krąg się zamknął.

Jakiś czas Arman leżał, przetrawiając jego słowa. Potem wycedził przez zęby:

— Hej, filozofie… Nie mógłbyś się na chwilę odwrócić? Ciężko mi, kiedy patrzysz.

— Jakże ja mogę nie patrzeć? — Zdziwił się Ten, który patrzy.

Zamilkli.

— Chcę odejść — powiedział Arman.

— Zupełnie odejść? Odejść z tego życia?

Armanowi coś nagle jęknęło w piersiach — sam nie wiedział czy strach, czy radość.

Skała drżała ledwie zauważalnie, wstrząsana przybojem. Ale w miarowy dźwięk fal nie wplatały się zwyczajne krzyki mew — cicho. Ni zwierza, ni ptaka.

— Nnnie… — Przemówił z trudem. — Ja jeszcze… Nie zdecydowałem.

Spojrzenie stało się jeszcze bardziej przenikliwe — Arman tracił dech od siły świdrującego wzroku. — Decyduj, młody smoku. Temu chłopcu też było trudno.

— Odwróć się — wydyszał Arman, zakrywając twarz rękami.

Nastąpił dźwięk, podobny do krótkiego, suchego śmiechu.

— Tobie jeszcze przyjdzie decydować. Na ciebie czeka… Nie. Najpierw wybierz.

I znowu — krótki śmieszek. Spojrzenie zniknęło. Arman podniósł głowę — z głębi skały donosiły się ciężkie kroki odchodzącego.

* * *

Po wydarzeniu w domku myśliwskim, kiedy to samochwalstwo Ostina przerwane zostało cichym wtrąceniem Juty, w stosunkach małżonków nastąpiła nagła i ostra niezgoda. Król coraz częściej nie przychodził do małżeńskiej sypialni. Niezgoda w koronowanej rodzinie nie mogła pozostać niezauważona.

Szeptały pokojówki; ich szept dolatywał do uszu Juty i pokrywał je czerwienią wstydu. Niekiedy miała ochotę zatkać wszystkie gadatliwe gęby — ale jeszcze się powstrzymywała, udając, że nic nie słyszy.

Któregoś wieczoru podjęła próbę porozumienia.

— Ostinie — niedbale powiedziała podczas kolacji, która jak wszystkie pałacowe rytuały pozostała niezmienna — chciałabym z tobą porozmawiać.

Popatrzył na nią bez żadnego wyrazu — tak przynajmniej jej się wydawało — i powoli kiwnął głową.

Starała się go namówić na spacer po zaśnieżonej łące, ale król nalegał, żeby rozmowa odbyła się w jego gabinecie. Atmosfera gabinetu była duszna, krępująca. Jucie wydawało się, że ściany tutaj mają wyjątkowo dobre uszy.

Ostin usiadł za biurkiem — apatyczny, obojętny, zmęczony. Podparł głowę ręką i wpatrzył się w okno.

— Ostinie — Juta oparła się o ścianę — Ostinie… Jeśli jestem winna, wybacz mi. Wiesz, niekiedy błahostki potrafią skłócić ludzi… Ale ja nie chciałam…

Król podniósł głowę:

— Błahostki?! Jak ty śmiałaś stanąć między mną a moimi… żołnierzami! Moim narodem!

Król podniósł się, strącając na podłogę jakieś zapomniane papiery. Papiery rozsypały się w wachlarz. Juta skuliła się.

— Zachowujesz się, jak… Prostaczka! Z ciebie już się śmieją… A jeśli oni zaczną się ze mnie śmiać?! — Wyobraziwszy sobie prawdopodobieństwo takiego koszmaru, Ostin zbladł jak ściana.

Juta widziała, jak drżą jego wargi, jak iskrzą oburzone oczy i w którymś momencie wydało jej się, że między nią a królem obrasta kamienną korą gruba, zimna ściana. Uczucie nagłej obcości było tak silne i wyraźne, że Juta aż się zachwiała. Gargulce, oni są sobie obcy. Dzieciństwo, młodość, sny…

Z irytacją krocząc po komnacie, Ostin nadepnął na białą kartkę papieru — jakby ciężką pieczęć przystawiono w rożku czystego arkusza.

— Ta histeria w Akmalii… I teraz ten wyskok… — Ostin podnosił dłoń i ciął nią powietrze. — Czy naprawdę tak trudno żyć wedle praw krainy, która cię przygarnęła?

— Przygarnęła? — Cicho zapytała Juta, nie odrywając wzroku od ciemnego śladu królewskiego obcasa. — Jak przytułek dla sierot? Ja myślałam, że ty mnie kochasz…

Ostin westchnął krótko, zatrzymał się, po czym podszedł do okna. Postał, odrobinę uchylił aksamitną portierę. Odwrócił się:

— Tak… Oczywiście… A teraz idź do siebie, mam dużo pracy.

Dwa dni później król musiał pojechać z wizytą do Akmalii. Nie wiedzieć czemu, ale Jucie nie po myśli była ta podróż. Nie dlatego, że żal było rozstawać się z Ostinem — obcość rozpostarła się teraz między nimi, jak ciężki leżący zwierz. Jednak myśl o Akmalii była jej od pewnego czasu wstrętna.

Ostin, możliwe, kierował się inną myślą. Czekała już wyszykowana królewska drużyna, jej mąż, bezwzględnie dotrzymując pałacowej etykiety, musnął wargami dłoń Juty. Ręka wzdrygnęła się i wyswobodziła.

Ciągnęły się długie dni bez Ostina — i królowa ze zdziwieniem pojęła, że prawie nie różnią się od tych, spędzanych razem z nim. Ten sam szereg rytualnych obiadów i kolacji, wiecznie ta sama fryzura, tamborek z dokładnie odwzorowanymi haftami… Nie tęskniła, co ją bardzo zdziwiło, do wciąż tych samych miłosnych pieszczot.

Ze szczególną starannością poruszała igiełką, przenosząc na delikatne, cienkie płótno, wymyślone przez kogoś wzory; w dusznej, gęstej ciszy na głucho zamkniętej komnaty nachodziły ją dziwne myśli i widzenia.

Widziała Ostina — uśmiechniętego chłopca, powściągliwego młodzieńca, jak idzie aleją parku, przylegającego do jej rodzinnego zamku… Mimo woli napływało to dawne, zapomniane uczucie, kiedy od napływu krwi płoną uszy i żadną siłą nie zetrzesz z twarzy głupiego uśmiechu, a wokół przecież ludzie; i co, jeśli zauważą… I Juta uśmiechała się, pochylona nad tamborkami, ale w odpowiedzi od razu pojawiało się inne wspomnienie — zakrwawiona głowa jelenia, przytroczona do siodła, obojętne oblicze męża — puste, obce… Juta zagryzała wargi. I oto już umierający król Kontestar, próbujący się uśmiechnąć: „Jesteś dobrą dziewczyną… Mam nadzieję, że Ostin to zrozumie”. I od razu — smok pokornie podstawiający głowę pod uderzenie stalowej pałki z kolcami…

Arman! Juta ukłuła się igłą i pomazała haft krwią.

Ostin wrócił po dwóch tygodniach. Pałac od razu napełnił się szumem wielu głosów i chichotem; król wstąpił przywitać się z żoną i zastał ją przy wyszywaniu.

— Witaj, moja piękna! — Wykrzyknął wesoło i wręcz serdecznie klepnął Jutę po ramieniu.

Juta spięła się. Poczuła w tych słowach drwinę; Ostin nigdy wcześniej jej tak nie nazywał, nikt jej tak nie nazywał, po co…

Ostin odszedł, a jej odechciało się wyszywać.

* * *

Fale rozbijały się o pionową ścianę. Potężne, garbate, w białych strzępach piany, zdawały się twarde i śliskie w dotyku, słońce prześwitywało na wskroś przez ich ciężkie ciała.

Górny brzeg skały był zakryty chmurami. Chmury wzdymały się i puchły, żeby od razu ścienieć i rozpłynąć się bez śladu, przetoczyć się w sąsiednią kłębiącą się bryłę, przekręcić się na opak, pochłonąć i być pochłoniętym… Arman przez wieczność mógł patrzeć na ich burzliwą, straszną grę.

Przyłapał się na tym, że myśli, jak oceniłaby to widowisko Juta. Nie mógł uwolnić się od męczącego przyzwyczajenia — wyobrażania sobie, że Juta patrzy na świat razem z nim, jego oczami… Zapewne teraz starał się patrzeć jej oczami, przeżywać za nią i zachwyt, i zdziwienie, i strach…

Wiedział, że skała, cała gładka i pionowa, rozdziera pasmo chmur i ciągnie się wyżej, jeszcze wyżej, żeby oprzeć się o niebo. Tutaj nie latały ani ptaki, ani smoki.

Świat skały przypominał świat zamku — wielość ciemnych przejść, bardziej podobnych do nor, niż do korytarzy. Ten, który patrzy ze skały, więcej się nie pojawił.

Mroczny instynkt, który wiódł smoczych przodków prosto do celu, budził się teraz w Armanie silniej i bardziej władczo. Ulegając mu, Arman wszedł w ciemność.

Nie musiał myśleć i decydować — ciągnęła go bezimienna siła. W skale gnieździło się jeszcze wielu Patrzących — ale ich spojrzenia były słabsze, mniej przeszywające niż spojrzenie Tego, którego Arman spotkał na początku. Czuł ich z prawej i lewej strony, wpatrywali się w jego plecy — ale w oczy z jakiegoś powodu nie chcieli, albo nie odważali się patrzeć.

Brnął dalej, starając się nie myśleć o tym, że w miejscu nieba ma nad głową tysiącletnią masę kamieni, cmentarzysko wiatru i chmur. Czas zwolnił — robiąc krok, zdążył przemyśleć setki myśli, nie doprowadzając zresztą ani jednej z nich do końca…

Tak szedł w całkowitej ciemności, odprowadzany spojrzeniami i minęło, zdaje się, stulecie, zanim nagle pojął, że nad głową nie ma już sklepienia. Czerń nie ustąpiła, a nawet stała się jeszcze gęściejsza, ale Arman wiedział instynktownie, że to nie na długo. Usiadł tam, gdzie stał, podciągnął do siebie skrzyżowane nogi i zaczął cierpliwie czekać.

I oczekiwanie jego zostało sowicie wynagrodzone.

Na początku zobaczył bladą, krzywą linię wysoko nad sobą. Potem wszystko, co znajdowało się nad linią, zaczęło szybko zalewać się światłem, a to, co było niżej, zostawało aksamitnoczarne. Rozłam w niebiosach coraz bardziej jaśniał i Arman doszedł do wniosku, że tutaj, na skraju świata, niebo roztrzaskało się jak stare magiczne zwierciadło…

Ale światła przybywało coraz więcej, linia się rozpadała, i Arman, wstrzymując oddech, wyszeptał, sam sobie tego nie uświadamiając: „Patrz, Juto!” Przed nim napełniała się słońcem okrągła czasza doliny, otoczonej niewiarygodnej wysokości górami.

W rozłamach pełzały czarne cienie — Arman na początku wziął je za żywe istoty, ale to wszystko były cienie, chociaż dość potworne. Słońce gnało je głębiej w szczeliny, a wyżej, wtłoczone w zlewający się błękitny szereg, oślepiająco płonęły lodowe szczyty.

Arman patrzył wstrząśnięty. Przez jedną chwilę wydało mu się, że widzi ogromną czeluść, z półkolem błyskających zębów — skamieniałych, drapieżnych. Odkrywający się przed nim obraz był straszny i wspaniały równocześnie — góry stały jak pomnik kogoś wiecznego, jak drwina z czasu, jak wyzwanie wszystkim siłom świata.

Szkoda, że Juta nigdy tego nie zobaczy…

Pomimo że miał za sobą ponad dwa stulecia życia, Arman także nie widział niczego podobnego. Skały były jego ojczyzną, trafiało mu się polować i w górach; możliwe, że dla jaszczurek, grzejących się tam na słońcu, te góry były takim właśnie wstrząsem… Teraz sam Arman czuł się jak jaszczurka — maleńkie, z jakiegoś powodu skrzydlate zwierzątko.

Może to góry Prajaszczura?

Zapominając o głodzie i pragnieniu, przybrał postać smoka i wzbił się w wąskie, zamknięte szczytami niebo.

Teraz poznał, co to takiego zimno.

Przeciskał się między szczytami gór zakutych w lodowy pancerz, omijał półprzezroczyste mętne bryły, wznosił się coraz dalej, wiedziony tylko instynktem i przeczuciem. Powietrze stało się rzadkie — żeby utrzymać się, jeszcze częściej musiał machać skrzydłami. Dyszał teraz tak strasznie, że zmroził gardło i nie starał się już zionąć ogniem; połyskujące korony każdej grani odbijały słońce i pozostając chłodnymi, oślepiały i paliły. Armanowi zdawało się, że zwęgla się w locie, tak że nawet nie zdążył się zagrzać.

Za górami wstawały wciąż nowe i nowe góry, niekończąca się górzysta kraina. Arman raz po raz opuszczał się na twardy śnieg, odpoczywał, ześlizgiwał się… Czteroboczna lodowa bryła nie była pierwsza na jego szlaku.

Ominął ją, nie mając siły wznieść się wyżej i przelecieć nad jej szczytem. W szarobłękitnej głębinie przywidziała mu się ciemna sylwetka. Przeczucie kazało mu zawrócić; zbliżył smoczy pysk do ściany lodu, długo wpatrywał się, podtrzymując się zwiniętymi skrzydłami. Dojrzał długą szyję i mocny grzbiet, wzdłuż którego ciągnął się masywny grzebień. Przestępując łuskowatymi łapami — pazury wbiły się w śliską lodową skorupę — ostrożnie ruszył na obchód.

Bryła wysuwała się pod ostrym kątem i minąwszy go, spotkał się spojrzeniem z jednym, szeroko otwartym, ślepo spoglądającym spod wyrostka łuku brwiowego, okiem. Arman stanął.

Zamarznięty w bryle smok, wydawało się, starał się wyrwać ze skamieniałego lodu. Paszcza zastygła na kilka kroków od brzegu, i jej połowa, odwrócona do Armana, była widoczna do ostatniej łuseczki. Kontur ciała zacierał się w głębi lodu.

Kto to był? Czyż nie Char-Ann, czterdziesty trzeci z rodu? Od ilu wieków stoi tutaj, pojmany, zniewolony, pozbawiony ognia i zgubiony, straszną dla smoka śmiercią?

Arm-Ann zebrał wszystkie siły i, przezwyciężając ból w odmrożonym gardle, zionął płomieniem na lodową bryłę. Płomień wyrwał się dwoma mizernymi językami, ledwie liznął i od razu się wyczerpał. Powierzchnia bryły w okolicach martwej paszczy Char-Anna pokryła się zastygłymi potokami, jak zalane deszczem szkło.

* * *

W ciągu tygodnia Ostin znowu wyjechał i znowu wrócił, i pojechał znów. Wrócił, jak poprzednio, wesoły; gwardziści i dworzanie, stanowiący jego świtę i ochronę, hałasowali, chichotali i jakoś szczególnie nisko kłaniali się Jucie i nie podobały się jej uśmieszki skrywane w wąsach. Ganiła się za głupie przypuszczenia i niegodne podejrzenia, które zostały zasiane w jej umyśle od momentu, kiedy jakiś baron chrząknął za jej plecami i mrugnął do podporucznika gwardii — Juta zobaczyła jego grymas, odbijający się w stojącym na stole srebrnym kielichu i długo potem męczyło ją haniebne pytanie: Dlaczego mrugnął? Dlaczego za plecami?

Wtedy przypomniała sobie — królewska świta wjeżdżała w pałacową bramę, a Juta patrzyła z okna, jak Ostin, pięknie prostując się w siodle, macha ręką dworzanom, którzy zbiegli się go przywitać. Potem przybył do żony, sztywny jak reguła z podręcznika dworskiej etykiety, wyuczonym ruchem sięgnął po jej rękę i beznamiętnym głosem wymówił stosowną formułkę:

— Wasza wysokość, moja żono, jakże marzyłem znowu was zobaczyć.

Przybyli razem z nim pokłonili się, Juta skinęła i odeszła do okna.

Ostin również skinął i wyszedł, a świta pospieszyła za nim, tłocząc się w drzwiach… Właśnie wtedy Juta zobaczyła uśmieszek barona, który zresztą mógł się odnosić do wszystkiego, niekoniecznie do niej i do tych chłodnych i właściwych, całkowicie oficjalnych słów Ostina. Któż zabroni się dworzanom śmiać!

Jednak trucizna wsączyła się w jej myśli i Juta, która całe życie całkowicie lekceważyła plotki i znaczące mrugania, otruła się niezauważalnie dla siebie samej.

W każdej pokojówce widziała prześmiewczynię; wszyscy, nawet paziowie, nawet staruszka hafciarka, wszyscy wiedzieli o czymś, co zmuszało ich do dwuznacznego krzywienia ust, co przydawało uprzejmym, pełnym szacunku głosom ukryte znaczenie szyderstwa… Juta znowu, tylko znacznie wyraźniej niż w młodości, uświadomiła sobie swoją brzydotę.

Z Ostinem już dawno nie rozmawiali jak małżonkowie — tylko gładkie, beznamiętne, wyznaczone przez rytuał frazy. Król żył swoim, całkowicie obcym dla Juty i widocznie bezproblemowym życiem — odprawiał i przyjmował gońców, przeważnie z herbem Akmalii na rękawach, coraz częściej wyjeżdżał na polowanie, zaniedbując państwowe sprawy, przepadał gdzieś na kilka dni…

W napadzie rozdrażnienia, Juta wyrzuciła tamborki i wystawiła za drzwi starą hafciarkę z całym stosem rekomendowanych wzorów. W zamian nakazała podać sobie papier i przybory do pisania.

Usiadła do napisania listu do sióstr i matki, ale nie znajdowała potrzebnych słów, a pióro to drapało, to skapywało kleksami. Na papier lały się bezładne skargi. Juta irytowała się i przekreślała, przekreślała i wzdychała w rozdrażnieniu, dopóki, na chwilę zamyśliwszy się, nie uświadomiła sobie, że nie stara się już pisać i bezmyślnie wodzi piórem po papierze.

Na białym polu pojawiły się linie, kręgi, żmijowate zawijasy i łuki… Juta nie umiała rysować, ale spod pióra nagle wynurzyły się kontury koślawego ptaka. Zagryzając wargi, Juta dorysowała obok jeszcze jednego takiego ptaka i trzy maleńkie — ptaszęta. Pomyślała chwilę i dodała kosz-gniazdo.

Wtedy, pamięta, zapytała: „Według ciebie kalidony nie wrócą, Armanie?” A on odpowiedział: „W tym życiu nic tak po prostu nie wraca”.

Miał rację. Nic teraz nie wróci.

Królowa znowu zamoczyła pióro w atramencie. Ręka wypisała pośród gryzmołów: „Rodzi się księżyc… Perłowy pazur pierwszego w świecie… Smoka…”

I znowu kleks — tłusty, jak syta pluskwa, ześliznął się z pióra i zabił ostatnie słowo.

Któregoś razu do uszu królowej doszły przypadkowo rzucone przez kogoś słowa: „…Czy on winien? Ożenił się nie z własnej woli…”

Czy to mało, o kim mogli mówić w pałacu. Setki ludzi żenią się i wychodzą za mąż, dlaczego Juta nie zmrużyła oczu tej nocy?

Sama wśród szerokiej, chłodnej pościeli, pod brokatowym baldachimem, z migotającym koło łóżka kagankiem, otoczona wygodami i luksusem, królowa przygryzała róg poduszki.

Nie z własnej woli. Jego przymusili. Ożeniony z obowiązku. Wszyscy to rozumieli i rozumieją, i tylko ona…

Przekręcając się i zwijając prześcieradła w kłębek, przeklinała Armana. Wspominając pojedynek z księciem, bez końca odtwarzając go przed swoimi oczami, wyciągając z pamięci najmniejsze detale, pojęła z jasnością słonecznego dnia, że Arman podarował ją księciu.

Podarował… Nie wycierała łez złości, które obficie zraszały poduszkę. Po co?

Bezmyślnie wpatrując się w baldachim, przypominała sobie dawno zasłyszaną historię, jakoby w przeddzień bitwy Ostina ze smokiem na posiedzeniu sądowym pojawił się człowiek… Co on mówił, powtórzyć nikt nie chciał, jednak na drugi dzień ówczesny książę wsiadł na konia i…

Armanie, jesteś prowokatorem. Tego, co zrobiłeś, Armanie, nie można usprawiedliwić. Aktor, jarmarczny aktor, błazen grochowy…

Jutę zalała fala gorąca. Spazmatycznie się przeciągnąwszy, wczepiła się w prześcieradło obiema rękami.

Prawie że umarła z radości, widząc Ostina w magicznym zwierciadle. Była nieprzyzwoicie szczęśliwa. Bała się o księcia i biegła mu na spotkanie, skacząc po kamieniach jak dzika koza… I jak dzika koza rzuciła się wyzwolicielowi na szyję i czekała na ślub, raz po raz omdlewając od słodkiej rozkoszy zauroczenia… A może to wszystko było tylko egzaminem, próbą, i Arman chciał, żeby Juta ją przeszła?

Nie mając siły dłużej szamotać się w nienawistnej pościeli, Juta gwałtownie wyskoczyła i w nocnej koszuli wybiegła na środek komnaty.

Zdradziła Armana i zapłaciła za to.

Nad ranem udało jej się zasnąć.

Sen był pełen obłoków i kalidoniego puchu.

Biało-różowe, jak dziwaczny wytwór cukiernika, przyoblekły ją i niosły nad ziemią i ostre, niezrównane uczucie swobody i lotu setką igiełek wbiło się w skórę Juty, tak że czuła dreszcze ze szczęścia… We śnie była skrzydlatą istotą, może kalidonem i ten, kto jej to wszystko podarował, był obok. Ten, kto podarował jej możliwość latania, szybował w odległości wyciągniętego skrzydła.

Juta wbijała się w trzepoczące boki obłoków i były one podobne do białych języków płomieni — tak wiły się, przenikając jeden drugiego, liżąc niebo… I strasznie i wesoło było tonąć w tym milczącym niebiańskim pożarze, w chłodnym kominku niebios…

Ten, kto podarował jej lot, wyciągał rękę przez masę kalidoniego puchu i czuła chłód jego dłoni.

„Armanie… Ja przez pomyłkę urodziłam się wśród ludzi… Ja powinnam się urodzić wśród smoków…”

Obudziła się i długo leżała, spoglądając suchymi oczami prosto przed siebie.

Arman chciał jej szczęścia. On dał jej szczęście… Jak mógł. Przez stratę… Tylko że człowiek, który latał na smoku, nie może żyć zgodnie z pałacowymi rytuałami.

Umrze z tęsknoty.

* * *

Zdarzyło się tak, że potomek legendarnego Char-Anna przedarł się przez góry i pozostał żywy.

Chłód minął; skrzydła już nie niosły Armana-smoka i dlatego po prostu wlókł się, zapomniawszy przeistoczyć się w człowieka.

Z początku jego pazury zostawiały na kamieniach długie, głębokie zadrapania, potem, nie zauważył nawet jak, ale łuskowate łapy z każdym krokiem zaczęły coraz bardziej więznąć w drobnym kamiennym kruszywie i ledwie przestawiał nogi, kiedy podgórze zostało za plecami, a przed Armanem rozpostarła się żółta równina.

To także było morze, ale morze niekończącego się piasku. Na jego powierzchni tworzyły się zmarszczki; wielkie fale wzdymały się i opadały, ścierały się z rozpędem z innymi i zamieniały miejscami, a co działo się w głębinie, na samym dnie, w złotej topieli — tego Armanowi nie sądzone było się dowiedzieć. Po prostu stał i patrzył, a piasek przeciekał między pokrytymi łuską pazurzastymi palcami.

Słońce wznosiło się coraz wyżej, piasek ze złotego stał się biały; Arman poczuł, jak ożywa płomień w dawno już zimnym gardle. I zionął ogniem, a piasek u jego nóg przetopił się na szklany placek.

Wtedy, odnowiony, machnął skrzydłami. Wszystko się powtarzało — znowu leciał nad nieskończoną falującą taflą, ale nie była to zdradliwa, wroga tafla morza. Z każdym machnięciem zbliżał się do czegoś, co — teraz na pewno to wiedział — niewątpliwie nań czekało.

Jego cień, podobny do maleńkiego czarnego ptaszka, ślizgał się po spiętrzeniach piasku — w górę i w dół, ścieląc się, wyginając jak odbicie w niespokojnej wodzie. Powietrze nad pustynią drżało i płynęło; silne, wschodzące potoki ciepłego powietrza chwytały Armana pod skrzydła i szybował rozpłaszczając się, oddając się nowemu dziwnemu odczuciu…

Tak minął dzień, a wieczorem niebo od horyzontu do horyzontu napełniło się ciężkim, czerwonym światłem. Nastała noc, zimna jak górska przełęcz, ale Arman leciał i nie opuszczał się na stygnący piasek.

Minął jeszcze jeden dzień i jeszcze jedna noc. Słońce wlewało w zmęczonego smoka nowe siły, a i pustynia była dla niego łaskawa — oko spoczywało na miękkich, ruchomych liniach wydm. Arman z przyjemnością obserwował gry piasku, jak kiedyś ogień w kominku… Pojawiło się w nim niejasne uczucie, że wrócił do domu.

Później pojawiły się przed nim ni to pagórki, ni to zasypane piaskiem ruiny. Zadrżał. Wyrwał do przodu tak szybko, jak tylko mógł. Instynkt dwustu pokoleń przodków rysował w jego umyśle coraz wyraźniejsze kształty — to było słowo „kres”.

Kres! Arman opuścił się na piasek i wokół niego wzburzyła się gorąca chmura. Wiatr od razu zniósł ją na bok.

Wiatr. Arman skądś wiedział, że tutaj wiatr nigdy nie zmienia ani siły, ani kierunku. Dlatego też i zmarszczki na piasku były zleżałe, nienagannie regularne jak okienna krata.

Arman… Nie — Arm-Ann stał nieruchomo, a wiatr delikatnie gwizdał na podniesionych łuskach.

Stał przed ciemnym odłamkiem skały. Był to nie odłamek nawet, a stopiony, skrzepły, niewysoki, boleśnie skrzywiony, jakby zgarbiony, stożek. Tam zaś, gdzie powinien znajdować się zsunięty na bok wierzchołek, ział ciemny, ślepy otwór.

Starodawny wulkan, kiedyś wyrzucający ze straszliwej czeluści kaskady płomieni, dawno ucichł i zastygł; siła, która przewyższała jego własną siłę ognia, powykręcała starcze ciało i ostatni wulkan stał przed smokiem jak wystygła ruina.

Arm-Ann zaryczał.

Tak ryczeli tysiąclecia temu jego przodkowie; usłyszawszy ten okropny krzyk, straciłby zmysły każdy śmiałek narodzony wśród ludzi. Daleko za piaszczystymi grzbietami podniosła się nad żółtą powierzchnią potworna głowa na długiej szyi. Podniosła się — i skryła z powrotem.

Arman ruszył przed siebie. Odrobina wysiłku — i ślepa czeluść znalazła się na równi z jego oczami. Z nozdrzy skały ostro pachniało smokiem — Arman poznał nieodrodny smoczy, własny zapach, podobny do zapachu spalenizny.

„O, Prajaszczurze, Stojący na Początku. Ty, wobec którego jestem winien, Ty, w którym pokładam ostatnią nadzieję. Usłysz mnie, gdziekolwiek jesteś, stoję na twojej ziemi, ja, Arm-Ann, przyszedłem i drżę, i oczekuję. Objaw mi swoją obecność, Pierwszy Przodku”.

Zamknął oczy i długim oddechem tchnął płomienie w wygasłą czeluść — jakby chciał tchnąć życie w usta umierającego.

Ziemia drgnęła; wiatr zmienił nagle kierunek i chmury piasku, chmury, dawno uspokojonego piasku, wzleciały w niebo.

Arman tchnął jeszcze raz. Jego gardło pełne było płomieni i gotów był oddać wszystkie, do ostatka.

Drgnął skrzywiony stożek. Czeluść, jak poprzednio, pozostawała ciemna, ale tam, w głębinie, coś rwało się, trzaskało, Armanowi wydało się, że odczuwa drobne drgania ziemi.

I w tym momencie spłynęło na niego olśnienie.

Nie tracąc przytomności, zapadł w odrętwienie; widział pustynię na wskroś. Była pełna życia, jak morze i jak w morzu, na dnie jej czaiły się okropne i bezlitosne istoty… A potem widział morze, z którego kiedyś podniosła się ta pustynia i góry, które zeszły pod wodę i stały się morskim dnem… Koło, koło zamykało się — wysychały morskie muszle, wypalone słońcem jak glina w garncarskim piecu… Obce zwierzęta zasiedlały obce góry, a potem nastąpiła przemiana, góry przewalały się, dając miejsce morzu, gdzie żyły zupełnie inne zwierzęta, żyły, żeby umrzeć i dać miejsce następnym…

Widział Śpiącego, zamurowanego w skałach pod fundamentami zamku i straszliwego Jukkę w podwodnych labiryntach…

Widział gwieździste niebo, nie takim, jak było zawsze — w jego pamięci i w pamięci przodków. Korona Prajaszczura na tym niebie była jaśniejsza i barwniejsza, i były aż dwa gwiazdozbiory Ognistego Tchnienia. Zakręcały, pożerając się nawzajem, czarne spirale pustki, a obok rodziły się nowe gwiazdy, uwieńczone biało-żółtymi, wijącymi się łunami…

Arm-Ann wdmuchiwał i wdmuchiwał płomień w zimną gardziel martwego wulkanu. Zadawał pytania, lecz ciągle zmieniające się widziadła trudno było uznać za odpowiedzi. Wiele z tego, co widział było dla niego niezrozumiałe, ale niewątpliwie wlewało w udręczony umysł smoka mądrość, pewność i spokój.

I Arm-Ann uspokoił się — pierwszy raz od wielu dni. Wygasły wulkan nie był martwy i wygasający ród nie był stracony. Dwieście pierwszy potomek wrócił do domu, do kołyski przodków i nie istniała siła, która przeszkodziłaby mu zostać tutaj na zawsze.

Nie zauważył, kiedy przybrał postać człowieka; wyciągnąwszy się na gorącym piasku, słyszał niebo i słyszał pustynię i nie odczuwał już tęsknoty za ojcem, ponieważ był pewien, że jeszcze kiedyś się z nim spotka.

Ukojony, zasnął na piasku pod gwiazdami, słuchając pustyni.

* * *

Niewiarygodne zdarzenie przygnało strach i do królewskiego pałacu, i do najnędzniejszej chałupy; morski potwór, już dawno nie nawiedzający brzegów, miał pojawić się znowu.

Wszystkie wróżki przepowiadały zmartwienia i nieszczęścia; kompasy okrętów, które wyszły w morze, kręciły się jak dziecięce bączki.

Rybackie łodzie wracały bez połowu, ogarnięte paniką. Ktoś coś widział, ktoś słyszał dźwięki, dochodzące wprost z głębin morskich, ktoś po prostu przepadł bez wieści.

Przygotowana do bojowej obrony straż przybrzeżna topniała w oczach. Po kraju włóczyły się tłumy dezerterów, rozpuszczających takie plotki, że nawet najbardziej racjonalni i najzamożniejsi panowie gotowi byli rzucić wszystko i uciekać, gdzie oczy poniosą.

Ostin raz po raz występował z przemową, jedną i tą samą: król i radcy nie dopuszczą do tego, żeby jakiś potwór terroryzował spokojnych obywateli… Raz czy dwa przychodziły powiadomienia, że jakiś rybak złowił potwora w sieć i niebawem przywiezie na ogólne oględziny, ale nikt nie spieszył wierzyć takim plotkom. Przeciwnie — wystarczyło, że ktokolwiek przeraźliwie wrzasnął, że „podwodne okropieństwo” wczoraj zżarło dwie wioski z mieszkańcami i domową zwierzyną — jego słuchano, z wytrzeszczonymi oczyma i szczękając zębami… Nastały złe, niespokojne czasy.

— Pokonałeś już smoka — dlaczego nie miałbyś pokonać i morskiego potwora? — Głośno zapytała królowa swojego męża.

Stało się to przy śniadaniu, długi stół rozdzielał małżonków i rozmawiać można było tylko prawie krzycząc.

Ostin wzdrygnął się. Sługa mało nie wylał na obrus białego winnego sosu, a obecni w jadalni kamerdyner, paź i kucharczyk, odwrócili głowy tak zgodnie, jakby ich ktoś szarpnął za sznurki.

— Jesteś śmiałkiem! — Beznamiętnie zauważyła królowa.

Oblicze króla pokryło się czerwonymi plamami, ale nic nie odpowiedział i nachylił się nad talerzem.

Po śniadaniu Juta oddaliła się do swoich pokoi i tam też wtargnął Ostin. Jednym srogim spojrzeniem obrzucił żonę, siedzącą za biurkiem, kałamarz ze sterczącym piórem, stos popisanego i pokreślonego papieru. Pstryknął palcami, odsyłając milczącą frejlinę. Wycedził przez zęby:

— Jeśli jeszcze chociaż raz śmiesz bez pozwolenia otworzyć usta…

Tak, król był w tej chwili naprawdę wściekły. Lekcje etykiety złaziły z niego, jak skóra ze starzejącej się żmii.

— Jeśli jeszcze raz śmiesz wydać choćby dźwięk…

Juta wstała i jak przedtem beznamiętnie, nawet trochę szyderczo, powiedziała:

— To co? Znowu oddasz mnie smokowi?

Ostin żachnął się:

— Znaczy, że to prawda… To, co o tobie mówią…

Juta podniosła głowę:

— Co takiego?

Za portierą cicho kotłowali się dwaj podsłuchujący paziowie.

— Wyswatana przez smoka — ot co! Za mąż wydał ciebie żmij, ohydny smok, śliski stwór…

Juta postąpiła do przodu, pogardliwie zacisnąwszy wargi, bezlitosna jak szermierz przed pojedynkiem:

— On jest po stokroć szlachetniejszy od ciebie!

— Tak?! Twój smok, jak sobie przypominam, śmierdzi jak obszczana koza!

Juta zamarła, jakby natknęła się na niewidoczną przeszkodę. Ze świstem wciągnęła powietrze. Rzuciła Ostinowi jak kamieniem w twarz:

— Głupiec… Widziałam całą waszą walkę. Widziałam, jak stchórzyłeś.

Za portierą upadło coś ciężkiego, dał się słyszeć tupot uciekających nóg. Ostin patrzył na królową białymi z nienawiści oczami.

Wychodząc potknął się i uderzył twarzą w klamkę od drzwi. Wieczorem słudzy, podśmiechując się, podawali z ust do ust: królowa wygrzmociła króla, o, jaki siniak zostawiła!

W ten oto sposób Ostin dożył najstraszniejszego: śmiano się z niego.

Głos pustyni był głosem starożytnego muzycznego potwora, instrumentu, który zagracał Salę Organową.

* * *

Pustynia przyjęła Armana jak własnego syna.

Z każdym dniem stawał się silniejszy i widziadła, jawiące mu się pod czeluścią wygasłego wulkanu, napełniały się nowymi barwami i nowym znaczeniem. Przodkowie rozmawiali z nim — milcząco, ale wyraźnie i nikt nie robił mu wymówek, że zostawił zamek na pastwę losu, że nie dokonał Rytuału…

Zamek. Rytuał.

Rozwalone wieże, czarna paszcza Smoczych Wrót, zamknięte komnaty, puste sale… Martwa budowla i ta, której śmiech ożywiał zamek, daleko, och, jak daleko…

Kiedy przyłapywał się na podobnej myśli, zgrzytał zębami i odsuwał Jutę od siebie, odganiał, zapominał. Ale mijały dni i znowu odnaleziony spokój tajał jak lód na rozgrzanej dłoni.

Pewnej nocy obudził się zlany potem. Dźwięk, długi, piękny dźwięk, wyłaniał się ze stygnącej pustyni — a pustynia bogata była w dźwięki… Ale we śnie Armana głos pustyni był głosem starożytnego muzycznego potwora, instrumentu, który zagracał Salę Organową. Instrument śpiewał, a przed nim stała, uparcie podnosząc głowę, dziwna, nieładna, przez przypadek porwana, księżniczka…

W południe siedział pod palącymi promieniami słońca i przesypywał piasek z garści na dłoń. Złoty strumień urzekał jak ogień, jak morze, jak gra obłoków… Arman znowu czerpał i znowu przesypywał garść piasku, aż w jego głowie nie pojawił się wers; próbowałem pragnienie piaskiem zaspokoić…

Poruszył suchymi wargami. Wyszeptał niepewnie:

— I morze starałem się spalić… Pragnąłem…

Ziarna piasku ześlizgiwały się z jego dłoni.

— Pragnąłem o tobie zapomnieć…

— Znowu ty, młody smoku, powiedział Ten, który patrzy ze skały.

Arman wstrzymał oddech i ciężko opuścił się na kamienie.

— Wróciłeś stamtąd? Zazwyczaj stamtąd nie przychodzą.

— Wiesz, gdzie byłem? — Zapytał Arman obojętnie.

Głos wydał krótki, suchy śmieszek, ale nie odpowiedział.

Pieczara okazała się okrągła, zamknięta i Arman nie widział wyjścia, które było tu poprzednio.

— Wrócisz tam, za morze, młody smoku? Szalona podróż. Co mam powiedzieć twojemu potomkowi, jeśli pojawi się tutaj za parę tysięcy lat?

— Nie będę miał potomków.

— Szkoda. W takim razie, po co ci lecieć za morze?

I wtedy Arman zebrał siły i podniósł głowę na spotkanie spojrzenia Tego, który patrzy.

— Posłuchaj… Nie wiem, kim jesteś, ale możliwe, że możesz mi odpowiedzieć…

Zawahał się. Spojrzenie jego współrozmówcy ogłuszało jak uderzenie w twarz.

— Nie wiem, jak zapytać… No i skąd możesz wiedzieć… Ale możliwe…

— O tej ludzkiej córce? — Zapytał głos prosto, nawet zwyczajnie. — Ja wiem… Ty — nie, ty nie wiesz. Nie leć za morze, młody smoku. Tam błąka się śmierć, jej i twoja… Blisko…

Spojrzenie zgasło i w głębinie nor huknęło, jakby gigantyczny korek wystrzelił z szyjki butelki. Pieczara rozwarła się jak paszcza i w powstałej szczelinie Arman zobaczył morze.

Rozdział dziesiąty

Я — бабочка в дyшной сети Ритyалов.

Свободноpожденный, свободным я не был

Без Tебя.

Покажи мне где небо.[14]

Арм-Анн

Trzy królestwa żyjące dostatnio nad morskim brzegiem długie wieki, zadrżały ze strachu. Starożytny morski potwór, o jakim do tej pory wspominały jedynie najstarsze kroniki, podniósł się z głębin — po raz pierwszy w ciągu ostatnich stuleci. W morzu tworzyły się ogromne wiry i do brzegu już wyraźnie dochodził odległy ryk, od którego włosy stawały dęba na głowie. Przypływ wyrzucił na brzeg szczątki pirackiego statku — solidny okręt był przegryziony na pół. Jeden pirat ocalał — palce jego, wczepione w kawałek masztu, przyszło rozwierać czterem silnym mężczyznom. Siwy jak gołąb, mający niewiele ponad dwadzieścia lat, rozbójnik okazał się człowiekiem oszalałym i niczego nie można było z niego wydobyć.

Oczywiście straż przybrzeżna nie zdążyła pomyśleć o przeciwstawieniu się potworowi — po prostu rozbiegła się jak stado zajęcy, no i kto by śmiał ich osądzać? Jedna wioska została już zmyta w morski odmęt, co prawda bez mieszkańców, którzy zdążyli na czas uciec, porzucając wszystko. Żegluga i rybactwo poszły w zapomnienie; potwór kołatał o brzeg ogromnymi falami, grożąc jego rozłupaniem, zmyciem i rozwaleniem ludzkich osiedli na wiele wiorst wokół. Każdy, kto chociaż trochę znał się na zwyczajach podobnych istot, oczekiwał ze strachem, kiedy potwór zażąda ofiary.

Władcy trzech królestw zebrali się natychmiast na obrady i jakkolwiek patrzeć główna decyzja spoczęła na ramionach króla Ostina, ponieważ potwór osiedlił się właśnie na obszarze jego wód terytorialnych.

Obradowali nocą w całkowitym sekrecie; postarzały król Werchniej Konty, ojciec Juty, przedłożył całkowicie fantastyczny plan — przygotować olbrzymią armatę ze wszystkich możliwych zapasów miedzi i kamienną kulę do niej — wielkości góry, zebrać proch ze wszystkich trzech armii… Król sam nie wierzył w powodzenie tego pomysłu.

Król Akmalii, ojciec Oliwii, zaproponował od razu dwa warianty — zatruć morze wielką ilością trucizny dla szczurów albo przystąpić do negocjacji z potworem.

Ostin pochmurnie milczał. W bramie jego pałacu czekał niepozorny człowieczek w szarym płaszczu — sławny na trzy królestwa czarownik.

Rozeszli się, niczego nie uradziwszy; szary człowieczek, odpowiadając na ledwie zauważalne kiwnięcie króla Ostina, prześliznął się w ślad za nimi do obwieszonej kilimami komnatki i drzwi za jego plecami szczelnie się zamknęły.

* * *

Powrotna droga nad morzem była dwukrotnie krótsza.

Z morzem działo się coś niepokojącego. Wody szalały wstrząsane gwałtownymi podmorskimi ruchami; coś próbowało się wydobyć z najgłębszych głębin, z jakiegoś powodu na powierzchnię wypływały wielkie bezokie ryby, przywykłe żyć w wiecznej ciemności, a ich maleńcy, żyjący pod słońcem krewniacy, zagłębiali się w odmęt… Morze burzyło się jak gorący, parujący kocioł i jadowite opary kilka razy nieomal dosięgły Armana, ale on leciał przed siebie, dokładnie wiedząc, że i z dna morza jest mu sądzone osiągnąć cel. Zdarzy mu się zginąć — to i martwy będzie leciał i żadna mogiła go nie przyjmie, dopóki Jucie grozić będzie nieznane, bezimienne niebezpieczeństwo…

W końcu przed nim ukazał się brzeg i porzucony zamek, który, wydawało się, jeszcze bardziej się pogrążył i osiadł na skałach… Arman chciał kontynuować wędrówkę, ale intuicja, podarunek przodków, władczo przykazała mu się zatrzymać.

I ulegając jej, zrozumiał dlaczego. Magiczne zwierciadło, gęsto zasnute pajęczyną, od razu ochoczo odpowiedziało na jego obecność.

Zamigotały smugi… Arman czekał, zagryzając wargi; wiedział, że zobaczy coś ważnego.

* * *

Trzem królestwom groziły niesłychane nieszczęścia. Brzeg gdzieniegdzie już zaczynał pękać, rozpadały się porzucone wioski, które położone były choć o wiorstę od brzegu, po polach szalały śmiercionośne trąby powietrzne, wysychały studnie i ani jeden człowiek nie mógł czuć się bezpieczny.

Nie było żadnej nadziei. Schowanego w morskich odmętach potwora ani ubić, ani przestraszyć się nie dało — pozostało tylko wykupić spokój. Ofiarą.

Zgodnie z obyczajem, ofiarę należało przykuć łańcuchami do skały i pozwolić potworowi pożreć ją w spokoju i ze smakiem. Potwory minionych czasów, o których krwawych zbrodniach donosiły kroniki, zazwyczaj wymagały dziewic — jedną albo trzy, albo od razu dziesiątkę. Innym było wszystko jedno, kogo żrą — potrzebowały po prostu ofiary, ofiary w ogóle. Tenże zaś potwór okazał się wymagający i wybredny. Zażyczył sobie zjeść akurat królową i dokładnie królową Kontestarii.

Słuch o tym rozniósł się po trzech królestwach jak pożar. Ktoś zdrętwiał ze strachu; ktoś załkał, współczując królowej, ale niemało spośród lamentujących było takich, którzy nie Juty żałowali, a siebie, ponieważ król Ostin oczywiście nie odda żony. Żądanie potwora nie zostanie spełnione i co się wtedy stanie z nieszczęsnym narodem!

Nastała wiosna; pola stały puste, czarne — nikt nie orał i nie siał, za to potężne trąby powietrzne każdego dnia zbierały obfite żniwo, wkręcając w swoje leje tych, którzy nie zdołali uciec. Wiośnie zresztą było wszystko jedno — spośród kamieni brukowanych dróg wydobywały się zielone pędy i powracały do domu śpiewające ptaki — chociaż lepiej dla nich by było zostać na zimowiskach w głębi kraju.

Takiego właśnie słonecznego, jasnego, po wiosennemu ciepłego dnia król Ostin wyszedł na plac — przemówić do narodu.

Tysiące spojrzeń patrzyło na jego twarz, starając się wyczytać z niej losy krainy i swój własny los, ale oblicze to, bardzo zmizerniałe w ciągu minionych tygodni, okazało się nieprzeniknione. Matki przyciskały do piersi niemowlęta, gotowe już płakać i błagać; starcy sceptycznie kiwali głowami — żeby mąż, prawowity mąż, tak żonę na ofiarę oddał? Nigdy…

Ostin wszedł na pomost — tysiące gardeł spazmatycznie wciągnęło świeże, pachnące nawozem, wiosenne powietrze.

— Poddani — powiedział Ostin i głos jego zadrżał. — Ludzie… Dzieci moje… Bracia moi…

Ktoś chlipnął. Ostin odwrócił twarz — i dziesiątki stojących blisko mogło przysiąc, że widziało łzy w jego oczach.

— Królestwo jest w strasznym niebezpieczeństwie… Wróg pojawił się nie wiadomo skąd. Nie mogliśmy się tego spodziewać i oto… Potwór z morza wymaga od nas ofiary. Strasznej ofiary. Ludzie! Niech każdy zapyta siebie — czy jest gotów oddać… Syna? Brata? Matkę? Żonę? Niech każdy zapyta teraz sam siebie, ludzie…

Na tych, którzy stali na placu, zimną bryłą zwalił się strach, niemal pewność: nie, nie odda.

— Poddani… Bracia — głos Ostina drgnął znowu, ale od razu nabrał siły — dzieci… Teraz jestem waszym ojcem. Posłuchajcie, muszę wybierać…

Ni szmeru. Ni dźwięku. Na wpółotwarte usta.

— I ja wybrałem, ludzie… Odpowiem za swój wybór… Ja… Ostin wzniósł drżące ręce, jakby szukając w niebie obrony.

— Ja — uratuję was, ludzie! — Krzyknął potężnie i mocno.

— W imię królestwa oddaję to, co mam najdroższego — żonę!

Cisza trwała tyle, że sprytny zdążyłby policzyć do dziesięciu. Potem plac zatrząsł się oszalałymi krzykami, w których mieszały się wdzięczność wybawienia i nadzieja, i gorycz, i zdziwienie… Ale ponad to wybijał się głos oddania — oddania dla jego wysokości Ostina, ojca i wybawiciela swoich poddanych.

* * *

Arman widział i słyszał królewską przemowę od początku do końca.

Musi biec, coś robić! A tymczasem nie mógł oderwać nóg od podłogi. Przybył z niewiarygodnej dali, żeby ratować Jutę — a teraz stał jak sparaliżowany i patrzył w magiczne zwierciadło.

A ono uparcie pokazywało Ostina, w otoczeniu świty wracającego do pałacu; Arman tępo patrzył, jak król wchodzi po schodach — tych samych, po których tak niedawno wchodziła Juta w szacie narzeczonej! Wydawało się, że minęły wieki… Ostin dał nura za jakąś portierę i znalazł się w maleńkiej komnacie bez kominka — żeby nie można było podsłuchiwać przez kominkową rurę. Tam czekał na niego niepozorny człowieczek ubrany na szaro.

I Arman został, chociaż całym sobą rwał się ku tej, którą chciał ratować.

— Witajcie — niegłośno, drwiąco powiedział szary człowieczek.

Ostin surowo na niego spojrzał.

— Wstrzymaj język… Wszystko będzie jak ustalone?

— Uczciwa ugoda — powiedział człowieczek z dziwnym uśmieszkiem. — Wy wypełniacie umowę — i nasz… Partner wypełnia ją bezwzględnie.

— To wszystko — rzucił Ostin. — Możesz iść.

I znowu szary człowieczek się uśmiechnął — życzliwie, nawet słodko:

— Nie wszystko, mój królu… Wyszło nieporozumienie. Złotych sztabek powinno być pięć.

— Piątą otrzymasz w monetach.

— O, mój królu… Kto, jak nie wy, wie, jaki stop mają te wasze monety… Profil wasz, bezspornie, jest dobry, ale złoto…

Ostin szarpnął się:

— Ze mną się nie targuje, czarowniku. Ale może urządzi cię posada nadwornego czarodzieja?

Człowieczek zarechotał:

— Kusząca propozycja, mój królu… — Twarz w okamgnieniu stwardniała: — Żarty na bok. Tego, co dla was zrobiłem, nie zrobiłby nikt inny. Rozmawiać z morskim potworem, targować się, wyznaczać cenę — spróbujcie, znajdźcie ochotnika! Przecież niepotrzebna mu wasza małżonka, uwierzcie, jemu, żeby tylko coś zeżreć. Rytuał swój wypełnić… Ileż trzeba było trudu, żeby objaśnić, wytłumaczyć: król sam żonę proponuje, kto by nie przyjął takiej propozycji?

— Cicho, ty! — Wyszeptał pobladły Ostin.

Czarownik znowu się uśmiechnął:

— Tak, nie złoto wasze… Dla mnie ważne są zasady: obiecałeś — płać!

— Dostaniesz — powiedział Ostin przez zęby. — Ale zgodnie z umową: rano, jak wszystko się skończy, zabieraj się stąd, daleko i na długo…

Szary czarownik chrząknął, zrobił przesadnie niski pokłon i wyśliznął się precz.

Dzień był wiosenny; jasny i ciepły.

Czarna kareta wypełzła ze stolicy pod osłoną ciemności; chowano się przed nią, nikt nie chciał patrzeć na ten żałobny pojazd. Powóz był wyposażony i przystrojony zgodnie ze starożytnym rytuałem: państwowa flaga przykrywająca dach, a na obu drzwiach — wizerunek wyciągniętej dłoni, przynoszącej ofiarę. Z przodu pokornie więdły białe orchidee.

Kareta pełzła i pełzła, kołysząc się na wybojach i oto w powietrzu zapachniało morzem i dał się słyszeć ledwie rozróżniamy szelest fal; woźnica na koźle skulił się. Z wnętrza karety, na głucho zamkniętej i zasłoniętej, nie dochodził żaden dźwięk, ani odgłos jakiegokolwiek ruchu.

Towarzysze strasznego pojazdu trzymali się nieopodal — król z oficerami straży, wszyscy wierzchem; szary człowieczek na pokornym mule, kilku przerażonych kamieniarzy na wozie z wysokimi krawędziami, a dalej, ukrywający się w krzakach i oparach mgły — najbardziej śmiali i ciekawi z okolicznych mieszkańców.

Kareta wjechała na brzeg i jej wąskie koła od razu ugrzęzły prawie po same osie; woźnica niemiłosiernie poganiał konie, a te rżały i z przerażeniem zerkały na morze, chociaż jego wody były zadziwiająco spokojne — gładkie jak szkło.

Kareta z trudem dociągnęła się do płaskiej, pionowej skały i stanęła. Woźnica zeskoczył z kozła, podbiegł do koni i zastygł, jakby szukał u nich wsparcia. Śmiałkowie, schroniwszy się za skałami, widzieli, jak oficerowie straży otworzyli karetę i opuścili podnóżki, jak król prawie na rękach wyciągnął bezwolną żeńską postać, odzianą w długie białe szaty. Z wozu wyładowali się kamieniarze z narzędziami; w piasek z pustym dźwiękiem upadł, wymagany przez rytuał, złoty łańcuch.

Woźnica chował twarz w końskich grzywach, coś tam szeptał, drżącą ręką gładząc chrapy — zapewne uspokajał płoche zwierzęta. Król machnął na niego ręką — migiem wskoczył na kozła, i skierował karetę tyłem do morza. Konie poniosły jak oszalałe. W piasku zostały głębokie bruzdy, zostawione przez obręcze kół.

Kobietę w bieli powiedli ku skale; ciekawscy, obserwujący z daleka, trącali jeden drugiego łokciami w bok. Król się denerwował, co rusz spoglądał na jaśniejące niebo i na ciche, gładkie morze; szary człowieczek, zjawiwszy się obok, coś mu niespiesznie objaśniał.

Robotnicy stali, zbiwszy się w gromadę i naczelnik straży musiał długo wrzeszczeć i wymachiwać pięściami, aż zabrali narzędzia i, jak poprzednio, przyciskając się jeden do drugiego, ruszyli ku skale.

Szary człowieczek rzeczowo wskazywał, gdzie należy drążyć skałę, gdzie mocować skoble; zastukał młot, początkowo z niechęcią, a potem coraz szybciej i niespokojniej — zbliżał się świt. Kobieta w bieli siedziała, właściwie na wpół leżała na piasku, a król raz za razem z niepokojem na nią spoglądał.

Wreszcie roboty przy skale zostały zakończone. Oficerowie, nie spoglądając jeden na drugiego, wzięli kobietę pod ręce, Nie sprzeciwiała się. Wspólnymi siłami postawili ją przy skale, ręce rozłożyli na boki, dwa skoble na nadgarstki, dwa skoble na kostki nóg i złoty łańcuch w poprzek piersi.

— Przecież jemu niewygodnie będzie żreć — wyszeptał chłopak około szesnastu lat, który razem z innymi czaił się pośród skał. Odpowiedzią był siarczysty policzek wymierzony przez sąsiada.

Robotnicy porzucili kilofy i młotki i biegiem rzucili się do ucieczki, odeszli także oficerowie straży, pospiesznie wskakując na siodła. Król kilka sekund stał przed przykutą do skały kobietą, potem szybko spojrzał na morze — i pospieszył do konia.

Wstawał świt.

* * *

Leciał, zmuszając do uległości skrzydła i wiedząc, że nie zdąży.

Bądźcie przeklęte wszystkie opóźnienia i zwłoki! Bądźcie przeklęte przepowiednie, wyryte na kamiennych ścianach i wszystkie na świecie proroctwa!

„I była wielka bitwa, i poległy od uderzeń Jukki dzieci jego i bratankowie, i krewni, płonęli w ogniu… Obejrzał się Sam-Ar i zobaczył jak straszliwy Jukka znowu podnosi się z wody… Starli się w boju, i słońce zakryło lico swoje z przerażenia, i gwiazdy uchodziły precz, a rozgrzany wiatr osłabł i runął na ziemię…”

A teraz wiatr stał ścianą, znosił Armana w tył, jakby odrzucał, chcąc ostrzec…

„Jukka przychodzi z morza i dzieci jego, i wnuki, i prawnuki zjawiają się z otchłani… Bierz swój ogień i niechaj ochroni on ciebie przed straszliwym Jukką, i przed dziećmi jego, i wnukami, i…”

Wnuk albo prawnuk wielkiego Jukki chciał pożreć księżniczkę Jutę. I oto Arman leciał, a skrzydła drętwiały, dlatego że powiedziano w proroctwie: „Dla dwieście pierwszego potomka radość i długie życie, jeśli będzie strzegł się tworów morza…”

Jeszcze miał nadzieję, że zdąży przechwycić księżniczkę w drodze — w drodze na kaźń. Ale wiosną noce stawały się coraz krótsze, a dzieci Jukki, jak nakazuje im prawo, zjawiają się po ofiarę o świcie…

Ostatnim razem, na drogę do królestwa Ostina Arman stracił noc i pół dnia. Teraz zostawała tylko noc, a do tego jeszcze wiatr i mdłe, paskudne uczucie strachu: nie zdąży. Nie zdąży wydrzeć Juty spod nosa potwora, nie przechwyci, nie uniesie daleko, daleko… Potomek Jukki zjawi się o świcie, a on, Arman, stanie twarzą w twarz z…

Skrzydła obwisły, jakby sparaliżowane. Ten strach tkwił we wszystkich jego przodkach, zaczynając od walecznego Sam-Ara, który rozegrał wielką bitwę i, umierając, błagał nielicznych pozostałych przy życiu potomków: strzeżcie się!

Tylko z wielkim trudem Armanowi udało się opanować i powstrzymać od haniebnego upadku. Jeszcze jest czas. Morskie stworzenia są powolne, wyrwie Jutę z rąk konwojentów… Tak naprawdę z rąk katów…

Znowu przypomniał sobie twarz Ostina i nienawiść, prawie tak samo silna, jak do tej pory strach, sprawiła, że z jeszcze większą zawziętością ciął powietrze skrzydłami.

Zdrajca… Kat, zabójca… Ale — potem. To — potem. Najpierw Juta.

Leciał, i przystępujący do niego strach wymieniał się z przystępującą rozpaczliwą nadzieją i gorączkowym zdecydowaniem. A wiatr strącał go i znosił, i wkrótce stało się jasne, że nie zdąży.

* * *

Czasem zapadała w odrętwienie i to było najlepsze ze wszystkiego — okrywana gęstymi, czarnymi falami półprzytomnie i bezmyślnie płynęła wodami ciemnej rzeki, całkowicie poddając się prądowi. To było dobre; w takich chwilach niczego nie czuła i nie rozumiała, co się dzieje; ale czasami niefortunny ruch, niespodziewane dotknięcie skały, czy po prostu nieszczęsny przypadek, wydzierały ją z zamroczenia i ogarniały niebywałym przerażeniem. Zaczynała wtedy szarpać się w łańcuchach i krzyczeć ze strachu.

Histeria zmieniała się w całkowitą obojętność; Juta patrzyła na morze, gładkie, jakby pokryte błoną, na niebo, gdzie wstawał świt i w tym męczącym oczekiwaniu śmierci nachodziły ją widzenia.

Nie wiadomo dlaczego pokazywały się jej fontanny z przezroczystymi strumieniami tryskającej wody i złote rybki w fontannie, kałuże, deszcz i jakaś kucharka w wymiętym fartuchu. A już zupełnie niejasne było, skąd wzięła się nieznajoma nastoletnia dziewczynka, przyszywająca do białej ślubnej sukni czarne guziki.

Wesele… Ostin… A właśnie, kto to? A oto otwierają się i zamykają piękne zmysłowe usta, ale głos dźwięczy cudzy i słowa niosą się nie z ust, a jakby z boku: w imię królestwa… Wielka ofiara, wielka strata… Potomkowie nie zapomną, Juto.

Potomkowie… Dwieście pierwszy potomek… Podziemna sala i pochodnia, wychwytuje z ciemności przysadziste kolumny, pokryte napisami… Dwieście pierwszemu potomkowi — długie lata życia… A tego rysunku wspominać nie warto… Głupi rysunek, jakby dziecinny — ktoś tam wynurza się z wody…

Juta zadrżała i popatrzyła na morze.

Jeszcze jest czas, pomyślała Juta gorączkowo. Jeszcze przynajmniej ze trzy minuty. Prawie cała wieczność… Trzeba pomyśleć o czymś… Takim…

Postawimy ci pomnik, Juto.

Gargulce, nie o tym!

„— Zapaliłam ci latarnię na wieży, ale byłeś daleko i nie widziałeś.

— Nie widziałem…”

W jej krótkim, pechowym życiu była latarnia zapalona dla ocalenia smoka… Ciało staje się lekkie, wzlatują nad głowę nieważkie długie włosy… Ostatni promień — zielony, jak pęd wiosennej trawy… Pięć gwiazdek wzeszło, a trzy na razie za horyzontem… Wszystko to teraz nie ma znaczenia… Dobrze, że starzec Kontestar umarł i nie widzi, jak Ostin…

Ile razy była na granicy śmierci, ale pazurzaste łapy wydzierały ją kostusze sprzed nosa. Morze, póki co, jest spokojne i jakiś śmiałek może… Mógłby…

Wzrok jej w nieświadomej nadziei zaczął błądzić po nieboskłonie nad morzem, zatrzymując się na każdym obłoczku. Szeroko otworzyła oczy na widok sennej mewy… Na jakąś chwilę wiara w ocalenie całkowicie wypełniła Jutę i rozczarowanie, które napłynęło od razu za nią, odebrało królowej resztki sił. Zacisnąwszy zęby, przywołała w pamięci obraz podniebnego lotu, ale zamiast tego, przywidział jej się martwy smok.

Rozpostarty na kamiennym kruszcu, leżał, niezdarnie podniósłszy głowę z szeroko otwartymi zamglonymi oczami. Szklany, nieruchomy wzrok skierowany był na Jutę, poprzez rozerwane, błoniaste skrzydło rosła trawa, na pokrytym łuską ciele siedział ścierwnik.

Juta potrząsnęła głową, uderzając o skały, pragnąc odegnać marę zrodzoną z panicznego strachu… Żeby usłyszeć jeszcze raz jego głos, gotowa była oddać życie, ale życie już do niej nie należało — jak nie może zachrypnięty ludzki głos przynależeć do martwego smoka.

I wtedy, utraciwszy nadzieję, popatrzyła na morze. Gładka, lśniąca powierzchnia była nad wyraz spokojna i pośród tej ciemnej równiny zrodził się nagle ruch.

Powoli, jakby w niespiesznym korowodzie, ruszyły po kole fale. Na powierzchni morza rysował się krąg, potem jego środek zapadł się do środka — spieniły się grzebienie na brzegach okręgów, a czasza wód znienacka wywróciła się i chlupnęła białą pianą — jakby kipiące mleko, nie mogąc utrzymać się w garnuszku, uciekło na nieszczęście nieuważnej gospodyni…

Juta patrzyła, nie mając siły oderwać wzroku.

A krąg stawał się coraz szerszy, rozchodziły się fale od niego, pierwsze z nich już dosięgły brzegu, i, rozbiegając się, zawróciły u samych stóp Juty, a kilka kropel padło jej na twarz.

Z głębin dobył się dźwięk — cichy, niski, jakby ryk mnóstwa gardeł, słyszany przez watę… Kiedy sięgnął uszu królowej, zaczęła wyrywać się ze zdziesięciokrotnioną siłą, niemal wyrywając z kamienia żelazne skoble.

Ponad morze wzbiła się biała, błyskająca w pierwszych słonecznych promieniach, fontanna. Strumienie jej, rozbłyskując kolorowymi ogniami wystrzeliły prosto w niebo i opadły podnosząc nowe kaskady wody W świetlistych potokach tego wodospadu pokazała się czarna głowa.

Juta nie od razu pojęła, że jest to głowa. Patrzyła z przerażeniem, aż do bólu oczu przez kilka sekund, po czym, zacisnąwszy je ze wszystkich sił, zaczęła przywoływać zapomnienie jak ocalenie, jak szczęście, jak ostatnią łaskę.

Zapomnienie nie przychodziło.

Fale, wylewające się na brzeg, stały się wyższe i cieplejsze; to, co zjawiło się z głębin po swoją ofiarę, niecierpliwie dążyło ku brzegowi.

Omdlenie, proszę, modliła się Juta.

I uderzyła głową o skałę, i w jej oczach zaczęła gęstnieć zbawienna ciemność, ale ostry ból potylicy ją przegnał.

Całkowicie przytomnymi oczami królowa patrzyła, jak w ślad za głową wynurzyły się z wody człony szyi, płyty ramion, jakieś pętlami zaciskające się sploty…

Woda rozstępowała się przed płynącym, nie idącym już po dnie, potworem. Rozstępowała się dwiema długimi, uchodzącymi w stronę horyzontu, falami. Juta zobaczyła skierowany na nią wzrok i zawisła w łańcuchach skamieniała przerażeniem.

Z wody jednym ruchem wyrwały się skrzydła-płetwy, potwór dotarł wreszcie do mielizny i ukazał się w całej okazałości, jakby się mizdrzył. Poruszył w tył i w przód mackami i ruszył ku skale, podnosząc na spotkanie Juty pierwszą parę kleszczy. Do jednej z nich przyczepiła się długa, mokra nitka wodorostów. Jeszcze krok…

Przerażoną masą wysypały się na brzeg kraby, zakotłowały się w poszukiwaniu kryjówki, rozbiegły po kamiennych szczelinach; wszystko to Juta widziała jak przez mglistą zasłonę.

Potwór postąpił jeszcze; woda spłynęła wodospadami z przegubowego tułowia, a chropowata skóra zdawała się pokryta lakiem.

Jeszcze krok…

Druga para kleszczy chciwie wyciągnęła się w ślad za pierwszą.

Jeszcze…

I wtedy, jakby olbrzymi bicz rozciął niebo. Niebo łupnęło z trzaskiem rwącego się materiału i zza skały, zza pleców przykutej do niej ofiary wzniósł się skrzydlaty cień.

Cień padł na bezkształtną mordę potwora, i jakby wyczuwając zamieszanie, pożeracz księżniczek zatrzymał się. W tej sekundzie z nieba spadł na niego smok.

Tryskając potokami, słupami wręcz białego płomienia, zamknął pazury tam, gdzie na tej mordzie powinny być oczy. Długi, ogłuszający ryk wyrwał się z gardła mieszkańca głębin i kleszcze sięgnęły ku górze, ale smok nie czekał, ześliznął się niżej i kilka macek zadrgało konwulsyjnie… Nad brzegiem uniósł się gęsty, mdlący zapach spalenizny.

Do Juty dotarła fala żaru, kleszcze potwora miotały się, łowiąc smoka na niebie i nie umiejąc go pojmać. Jaszczur był o wiele mniejszy i słabszy, ale po jego stronie była przewaga zaskoczenia i straszna broń — ogień.

Potwór znowu zaryczał, ale to nie był krzyk bólu i zaskoczenia. Były w tym krzyku wściekłość i obrażona godność, Uderzenie — i smok odleciał jak kopnięty nogą kociak.

Chowający się w skałach, trzęsący się śmiałkowie, usłyszeli nagle w histerycznym wyciu całkowicie wyraźne rozdrażnione słowa:

— Królu! Królu! Co to?! Zaproponowałeś ją sam! Właśnie ją! A teraz co?! Złamałeś umowę! Jesteś oszustem, królu!

Ale smok rzucił się znowu do ataku i potwór zamilkł.

Śmiałkowie wśród skał patrzyli osłupiali jeden na drugiego, Ostin, leżący w jakiejś szczelinie, schwycił konwulsyjnie garść piasku… Ale do Juty, na szczęście, słowa potwora nie dotarły, dlatego że krzyczała, nie słysząc siebie:

— Arman, nie! Arma-a-a… Proroctwo-o…

A smok nie zważał na nic, jakby oszalał. Jedno skrzydło teraz ledwie go słuchało, przewracał się na bok, ale ogień z gardła był szybki i bezlitosny. Fale z sykiem pokrywały się bąblami i kłęby pary unosiły się nad morzem, zasnuwając pole bitwy, przeszkadzając widzom, i nie dając pojąć, kto zwycięża… Parę rozświetlały raz po raz wybuchy płomieni, ale ta, unosząc się ku górze, zakrywała niebo i słońce. Zrobiło się ciemno — tak gęste opary zamknęły się na głowami walczących…

Kiedy poryw wiatru na mgnienie rozdarł zasłonę przed Jutynymi oczami, bój toczył się już daleko na morzu. Ogień wybuchał coraz rzadziej, lasem wzniosły się nagle czarne macki i napiętą pętlą chlasnął rozdwojony, zakończony piką ogon — śmiercionośny ogon potwora. Głośny, gardłowy jęk — i ciemne cielsko potwora zwaliło się pod wodę, ciągnąc za sobą schwyconego, spętanego lassem ogona, smoka.

Chciwie mlasnęły fale i zamknęły się nad walczącymi. Para podnosiła się wyżej i wyżej, i w końcu odkryła powierzchnię morza, i czysty horyzont, i słońce.

Każdy przystępujący do bitwy powinien być gotów na śmierć.

Ale każdy, nawet najbardziej szalony śmiałek, zawsze żywi nadzieję, że ocaleje.

Kiedy Arman wyleciał zza skał i zobaczył kleszcze, wyciągające się ku przykutej do skały kobiecie…

W bezdennych tajnikach pamięci, jego prapamięci — spuściźnie przodków, tkwiło prawo życia: kto przystąpi do boju z potomkiem Jukki, jest skazany. Potężny instynkt przetrwania nakazywał Armanowi uciekać na złamanie karku; ale w tym momencie, w tym właśnie momencie, przestał podlegać jakimkolwiek instynktom i zdrowemu rozsądkowi.

Kleszcze wyciągały się do Juty.

Wtedy właśnie pojął, że jest zgubiony. Dlatego że stwór morza nie zbezcześci Juty nawet najmniejszym tknięciem, że ani włosek nie spadnie z jej głowy i za to on, Arm-Ann, teraz odda życie.

Najbardziej szalony śmiałek idzie do boju z nadzieją na ocalenie; zwalając się na głowę, smok wydał się morskiemu potworowi niepojętym szaleńcem — wyglądało na to, że zdecydował się oddać życie w tej walce.

Zaskoczenie i ogień były wiernymi sojusznikami Armana — potwór przecież szykował się do posiłku, a nie na śmiertelny pojedynek. Zagubiony i oburzony, w tych pierwszych sekundach poniósł największe szkody.

Arman atakował i atakował, nie oszczędzał siebie i z miejsca zapomniał wszystkie starożytne instrukcje dotyczące bojowego bohaterstwa — nie bohaterstwem chciał się bowiem wykazać, a okaleczyć wroga jak najpoważniej. Palił ogniem i darł pazurami. Zaskoczenie potwora szybko ustąpiło miejsca wściekłości.

„Niepokonany był Sam-Ar, i zwyciężał już on, ale Jukka, niech odejdzie w niepamięć przeklęte imię jego, wyśliznął się podle i zacisnął w pętli swojej Sam-Ara, i zawlekł w bezdeń, i ugasił płomień jego, i obezwładnił go…”

Arman nie był niepokonany i potomek Jukki możliwe, że pokonałby go i na powierzchni wód. Pokonałby — gdyby Arman nie bił się jak ostatni raz w życiu. A tak właśnie było.

Uderzenie napiętej, ciężkiej jak mokra lina macki oparzyło skrzydło smoka, potem jeszcze raz i jeszcze; skrzydło obwisło, a kleszcz pochwycił łapę i trzasnęła Armanowa łuska i niewiarygodny ból przyćmił mu świadomość. Para unosiła się od kipiącego morza, gęsta, dusząca para. Szarpnąwszy się Arman zionął ogniem — zasyczała, pokrywając się bąblami, pagórkowata skóra potwora. Ryk! Armanowi zdało się, że szyja jego złamie się jak szczapka. Dwa pierścienie zaciągały się na niej, jeszcze trzy przyciskały do boków skrzydła, aż skrzydła trzeszczały, łamiąc się. Żywa pętla ściskała i zaciągała się, i Arman zbyt późno pojął, co zaraz nastąpi.

Szarpnięcie. Cielsko potwora kamieniem runęło na dno i Arman zobaczył nagle, jak w miejsce nieba zamknęły się fale.

Zgasł ogień i obcy świat, żywioł, niosący śmierć, otoczył rannego smoka. Słońce tutaj było już nie słońcem, a rozmytym kręgiem na powierzchni fal, a w miejsce powietrza, którym można oddychać — zgraje, chmary drobniutkich pęcherzyków, malowniczo pobłyskujących, łowiących cętki światła, kierujących się do góry, do góry, tam, gdzie słońce i wiatr…

„Tak zginął potężny Sam-Ar i pamiętajcie, potomkowie…”

A potwór zanurzał się coraz głębiej, i ściskał Armana coraz silniej, i poprzez iskry, które tańczyły mu przed oczami, przebiła się nagle prosta i bezradna myśl: wszystko na darmo. Utopi go i wróci po Jutę.

I wtedy w przerażeniu rozpierzchły się morskie stworzenia. Zamknęły się w muszlach wszystkie, które miały muszlę, rzucili się do ucieczki właściciele płetw, pozostałe przylgnęły do dna, zlewając się z nim, stając się wręcz jego częścią…

Albowiem rozbrojony, pozbawiony powietrza smok niezwykłym wysiłkiem rozerwał śmiertelne pęta i ściął się z panującym w swoim żywiole morskim potworem. Nigdy w ciągu całego swojego długiego życia potomek Jukki nie spotkał jeszcze takiego przeciwnika.

Szaleniec, ale dlaczego? Czyżby ta ofiara na skale warta była jego życia? Smoki nie mogą oddychać pod wodą, powinien wyrywać się na powierzchnię, a on, skrwawiony, z poszarpanym gardłem — rzuca się, napada od razu z prawej i z lewej, dusi się, ale bije, tnie, kąsa konwulsyjnie zalewaną wodą paszczą…

Potwór zadziwił się, ponieważ dla niego życie było nadzwyczaj drogie. Przekleństwo, czy istnieje granica szaleństwa!

Z dna podniosły się chmury piasku. Obłamywały się i kręciły w wirach wodnych gałązki korali, w głębokiej jamie zajaśniała i błysnęła zębami ludzka czaszka.

Ten oszalały szedł do końca. Nie wściekłość go wiodła — coś większego niż wściekłość, coś ponadlogicznego, ogromnego i niedostępnego potworowi. I, pojąwszy to, potomek Jukki pierwszy raz w życiu przestraszył się.

Nie smoka — ten zdychał. Przestraszył się tego, co nim kierowało. Tego, co przekształciło strach przed śmiercią — święty, władający wszystkimi strach — w pośmiewisko.

Speszony, otumaniony zapalczywością przeciwnika, nie życząc sobie więcej nieprzyjemności, potomek Jukki wycofał się, zostawił życie smoka oceanowi.

Słońce podniosło się wysoko. Minęła godzina, nie mniej, zanim pierwsi śmiałkowie zdecydowali się wyjść z kryjówek w skałach.

Juta była przytomna; oczy obojętnie prześliznęły się po twarzach nieśmiało zbliżających się ludzi — i znowu wbiły się w morze, trącane delikatną bryzą.

Ludzie podchodzili i podchodzili — wśród nich wieśniacy i rybacy, kamieniarze, którzy przykuli Jutę do skały, i nawet oficerowie straży. Jeden z nich w opuszczonej ręce ściskał szary płaszcz czarownika, któremu udało się zbiec.

Jako ostatni wyszedł Ostin.

Brnął, przewracając się na piasek, nagle postarzały i ze spieczonymi wargami. Ludzie odsuwali się od niego jak od zadżumionego, jak od trędowatego — na darmo łowił czyjekolwiek spojrzenie. Ktoś, dając królowi przejść, plunął mu pod nogi.

— Juto… — Powiedział Ostin, z rozbieganymi oczami. — Juto…

Wiatr rzucił garść kropel w jej twarz i wielkie, słone krople toczyły się po policzkach, jednak oczy były suche. Jej wzrok nie odrywał się od powierzchni morza, które pochłonęło potwora i smoka.

Na dnie. Teraz on jest na dnie i masa wody się zamknęła. Pod jej ciężarem pogrzebane błoniaste skrzydła — i schrypiały głos, pełne wyrzutu oczy, chłodne dłonie. Żegnaj.

Oficer straży ruszył w kierunku Ostina i rzucił, niemal cisnął mu szary płaszcz czarownika. Gołymi rękami starał się wyrwać z kamienia żelazny skobel, który trzymał cienką w kostce nogę Juty — nie dał rady, opuścił ręce i odszedł, patrząc w piasek.

— Juto — drżącym głosem przemówił Ostin — nie wierz. To nieprawda…

Nie słyszała go. Nie widziała stojących przed nią, jakby nikogo tam nie było. Patrzyła w morze.

— No, co tak patrzycie? — Prawie pisnął Ostin, obracając się ku ludziom.

Nikt nie spojrzał w jego stronę.

— Rozkuwać, czy co… — Wymamrotał Ostin, zdaje się, zwracając się sam do siebie. — Panowie oficerzy… Rozkuwać? Czy wróci?

Obrzucili króla takim spojrzeniem, że od razu przygasł, zgarbił się, stał się pożałowania godny. Kamieniarze powoli, jakby z wysiłkiem, zaczęli ściągać łańcuch, przeciągnięty w poprzek Jutynej piersi. Królowa pozostawała obojętna.

Na brzeg napływały fale przypływu — długie, bezpieczne, zupełnie niepodobne do tych, które wznosił potwór… Ludzie stali po kostki w wodzie i nie zauważali tego. Bryzy piany dosięgały już nóg Juty.

A słońce wznosiło się i wznosiło, ażurowa siateczka przygnanych delikatnym zefirem obłoków przysłaniała je, niczym woalka. Słoneczna dróżka na falach pobłyskiwała miękko, zgaszona, jakby nie słoneczna nawet, a księżycowa.

Wargi Juty poruszyły się. Widząc jej oczy, wszyscy odwrócili się równocześnie jak na komendę.

Krzyknęli jednym głosem, dostrzegłszy coś w wodzie. Mgnienie — i brzeg był znowu pusty. Ludzie rzucili się pod ochronę skał, i tylko Juta, jak przedtem stała przy swoim kamieniu, rozkładając przykute ręce.

Długo nie było następnej fali. W końcu przyszła — i oczy Juty otworzyły się szerzej.

Fale przybierały i przybierały. Juta stała, wyprostowana, delikatna, jakby wciśnięta w skałę.

I oto kamienia, położonego na granicy morza i lądu, uchwyciła się ludzka ręka. Ześliznęła się bezradnie i uchwyciła znowu.

Juta stała. Od skał słabo doszły ją okrzyki zdziwienia.

Druga ręka wyciągnęła się — i upadła w mokry piasek. Nowa fala pomogła, pociągnęła udręczonego człowieka do brzegu — i odpłynęła, zabarwiona krwią.

Oparł się na łokciach. Jeszcze jeden wysiłek — podniósł głowę.

Ich oczy się spotkały.

Lśniły na słońcu wylizane morzem kamyczki. Fala, jak gracz w kości, to zabierała, to znowu wyrzucała je na piasek. Nad morzem pokrzykiwały ośmielone mewy; od skał powoli zbliżali się wciąż zdziwieni, lecz uspokojeni ludzie.

Rozpostarty na piasku człowiek patrzył na kobietę przykutą do skały. W promieniach wysokiego słońca była ona niewiarygodnie piękna.

Marina i Siergiej Diaczenko

Rytuał

Przełożyła Iwona Czapla

Ilustrowała Halina Pieścik

SOLARIS

Stawiguda 2008

Rytuał tyt. oryginału: Rituał

Copyright © 2007 by Marina i Siergiej Diaczenko

Tłumaczka dziękuje Halinie Pieścik i Darkowi Ojdanie za ogromny wkład w poprawność stylistyczną tej książki, a także za wspieranie każdego dnia pracy nad zawartymi w niej opowieściami.

ISBN 978-83-89951-93-9

Projekt i opracowanie graficzne okładki Tomasz Maroński

Korekta Bogdan Szyma, Halina Pieścik

Skład Tadeusz Meszko

Wydanie I

Agencja „Solaris”

Małgorzata Piasecka

11-034 Stawiguda, ul. Warszawska 25 A

Tel./fax 089 5413117

e-mail: agencja@solarisnet.pl

sprzedaż wysyłkowa

www.solarisnet.pl

Przypisy

1

Płomień słodki gardło rozpiera, Niczym przypadkiem strącony kielich, Ziemia wymyka się. (Wszystkie przypisy tłumaczki).

2

Nakrycie głowy pochodzenia tureckiego — czapka, obrzeżona futrem, z aksamitną główką, niekiedy przybierała kształt cylindryczny, zakończony spiczasto.

3

Szczerzy się widmo moich strat, Sam sobie lekarz, I sam — kat.

4

Południowe powietrze drży. Morze wśród skał ziewa. Witaj, tęsknoto.

5

Męska odzież wierzchnia starożytnych Greków i Rzymian, krótki płaszcz z klamerką na ramieniu lub piersiach.

6

Obszerny płócienny podróżny płaszcz z kapturem.

7

Słońce — pasterz bez stada. Rano — złoto, wieczorem — miedź. I zdaje się, że nie trzeba ani wspominać ani żalu mieć.

8

Rodzi się księżyc — zakrzywiony pazur, Pierwszego w świecie smoka. Noc nienasycona. Niebo bezdenne.

9

Zębate skały — grzebień Prajaszczura. Oślepiające słońce — gardło Prajaszczura. Zamek — jego korona.

10

Tam, gdzie słońce, żadne istoty w świetle dnia nie wzlatują. Skrzydła zmęczone. W dole już mnie oczekują.

11

Próbowałem pragnienie piaskiem ugasić, I morze starałem się spalić. Pragnąłem o tobie zapomnieć.

12

Przez setki nocy do ostatniego ranka szedłem. Nie wołaj mnie. Ja bez wezwania się zjawię.

13

Płótno rozpinane nad pokładem statku, stanowiące dach chroniący przed słońcem lub deszczem.

14

Ja — motyl w ciasnej sieci Rytuałów, Zrodzony wolnym, wolny nie byłem bez ciebie. Pokaż mi, gdzie jest niebo.

Content

Marina i Siergiej Diaczenko
Rytuał

Rozdział pierwszy

Rozdział drugi

Rozdział trzeci

Rozdział czwarty

Rozdział piąty

Rozdział szósty

Rozdział siódmy

Rozdział ósmy

Rozdział dziewiąty

Rozdział dziesiąty

Przypisy