Дж. К. Роўлінг

Гары Потэр і Філасофскі камень

— РАЗДЗЕЛ I —

Хлопчык, які выжыў

Містэр і місіс Дурслі, што жылі ў доме нумар 4 па Прайвет Драйв, вельмі ганарыліся тым, што могуць у любы час заявіць, што яны нармальныя людзі. Немагчыма было ўявіць, такія людзі маглі быць замяшаныя ў чымсьці незвычайным, а ўжо тым больш загадкавым:  яны цярпець не маглі ўсялякіх дзівацтваў.

Містэр Дурслі, буйны мясісты мужчына, у якога амаль цалкам адсутнічала шыя, а пад носам раслі вельмі доўгія вусы, працаваў дырэктарам фірмы пад назвай Гранінгс, якая вырабляла дрылі. Місіс Дурслі, худая бландынка вельмі вялікай шыяй, любіла зазіраць за чужыя платы і шпіёніць за суседзямі. У іх быў маленькі сын, якога звалі Дадлі — па меркаванні бацькоў, у свеце яшчэ не нараджалася дзіця больш цудоўнае.

У гэтай сям’і было ўсё, чаго толькі можна пажадаць. Але быў у іх і адзін сакрэт. Прычым больш за ўсё на свеце яны баяліся, што хто-небудзь пра яго даведаецца. Дурслі нават уявіць сабе не маглі, што з імі будзе, калі хтосьці дазнаецца праўду пра Потэраў. Місіс Потэр была сястрой місіс Дурслі, але яны не сустракаліся ўжо некалькі гадоў. Місіс Дурслі нават рабіла выгляд, што ў яе няма ніякай сястры, бо сястра і яе нікчэмны муж былі поўнай супрацьлегласцю сям’і Дурслі.

Дурслі ўздрыгвалі ад адной думкі пра тое, што сказалі б суседзі, калі б Потэры з'явіся ў іх на вуліцы. Дурслі ведалі, што ў Потэраў таксама ёсць маленькі сын, але яны яго ніколі не бачылі. І яны катэгарычна не жадалі, каб іх Дадлі меў зносіны з дзіцем такіх бацькоў.

Калі ў аўторак містэр і місіс Дурслі прачнуліся сумнай шэрай раніцай — таго дня, калі пачынаецца наша гісторыя — нішто, уключна з пахмурным небам за вакном, не прадвяшчала, што па ўсёй краіне адбудуцца таямнічыя, загадкавыя падзеі. Містэр Дурслі нешта спяваў сабе пад нос, завязваючы самы жудасны гальштук, а місіс Дурслі паспешліва пераказвала ўчорашнія плёткі, адначасова ўпіхваючы Дадлі ў высокае дзіцячае крэсла.

Ніхто з іх не ўбачыў вялікую рудавата-карычневую саву, якая праляцела паблізу вокнаў.

А палове дзевятай містэр Дурслі узяў партфель, дзяўбнуў місіс Дурслі у шчаку і паспрабаваў пацалаваць на развітанне Дадлі, але прамахнуўся, таму што ў гэты самы момант Дадлі нібы звар’яцеў, што з ім адбывалася даволі часта. Ён раскалыхваўся ўзад-уперад на крэсле і адчайна шпурляўся аўсянкай.

— Ух, ты мой маленькі, — са смехам выціснуў з сябе Дурслі, выходзячы з дому.

Ён сеў у машыну і выехаў са двара.

На вуглу вуліцы містэр Дурслі зазначыў, што адбываецца нешта дзіўнае: на тратуары стаяла кошка і ўважліва вывучала мапу, якая ляжала перад ёй. У першую секунду містэр Дурслі нават не зразумеў, што менавіта ён убачыў, але затым, ужо абмінуўшы кошку, затармазіў і рэзка азірнуўся. На вуглу Прайвет Драйв сапраўды стаяла паласатая кошка, але ніякай мапы відаць не было.

— І здасца ж такое! — буркнуў містэр Дурслі.

Мусіць, ва ўсім вінаватыя панурная раніца і бляклае святло ліхтара. На ўсялякі выпадак містэр Дурслі заплюшчыў вочы, потым зноў расплюшчыў іх і ўтаропіўся на кошку. А кошка ўтаропілася на яго.

Містэр Дурслі адвярнуўся і паехаў далей, працягваючы сачыць за кошкай у люстэрка задняга выгляду. Ён зазначыў, што кошка чытае шыльду, на якой было напісана " Прайвет Драйв ". “Не, вядома ж не чытае, — хутка выправіў ён самога сябе, — а проста глядзіць на шыльду”. Бо кошкі не ўмеюць чытаць — роўна як і вывучаць мапы.

Містэр Дурслі паківаў галавой і паспрабаваў выкінуць з яе кошку. І пакуль яго аўтамабіль ехаў да Лондана з прыгарада, містэр Дурслі думаў пра буйны заказ на дрылі, які разлічваў сёння атрымаць.

Але, калі ён пад'ехаў да Лондана, дрылі вылецелі з яго галавы ў імгненне вока, бо, патрапіўшы ў звычайны ранішні аўтамабільны корак і ад няма чаго рабіць, гледзячы па баках, містэр Дурслі зазначыў, што на вуліцах з'явілася мноства вельмі дзіўна апранутых людзей. Людзей у мантыях. Містэр Дурслі не пераносіў людзей у недарэчнай вопратцы, ды ўзяць хоць бы цяперашнюю моладзь, якая расходжвае чорт ведае ў чым! І вось зараз гэтыя, апранутыя па нейкай дурацкай модзе.

Містэр Дурслі забарабаніў пальцамі па рулі. Яго погляд спыніўся на дзіўных тыпах, што стаялі недалёка ад яго і ажыўлена шапталіся адзін з адным. Містэр Дурслі прыйшоў у ярасць, убачыўшы, што некаторыя з іх зусім не маладыя, — падумаць толькі, адзін з мужчын выглядаў нават старэй за яго, а дазволіў сабе апрануць ізумрудна-зялёную мантыю! Ну і тып! Але тут містэра Дурсля ахінула думка, што гэтыя незразумелыя асобы, напэўна, усяго толькі збіраюць ахвяраванні або што-небудзь гэткага кшталту... Так яно і ёсць! Машыны нарэшце крануліся з месца, і праз некалькі хвілін містэр Дурслі заехаў на паркоўку фірмы Гранінгс. Яго галава зноў была забітая дрылямі.

Кабінет містэра Дурслі, дзе ён заўсёды сядзеў спінай да вакна, знаходзіўся на дзевятым паверсе.

Аддавай перавагу ён сядзець тварам да акна, яму, хутчэй за ўсё, цяжка было б гэтай раніцай засяродзіцца на дрылях. Але ён сядзеў да вакна спінай і не бачыў соў — падумаць толькі, соў, якія лёталі не ўначы, як зазвычай, а ўдзень! І гэта ўжо не кажучы пра тое, што совы — лясныя птушкі, і ў гарадах — тым больш такіх вялікіх, як Лондан — не жывуць.

У адрозненне ад містэра Дурслі, людзі, якія знаходзіліся на вуліцы, выдатна бачылі гэтых соў, што імкліва праляталі паблізу іх адна за адной, і шырока раскрывалі рты ад здзіўлення і паказвалі на іх пальцамі. Большасць гэтых людзей за ўсё жыццё не бачылі ніводнай савы, нават уначы.

Увогуле, у містэра Дурсля была цалкам нармальная, пазбаўленая ад соў раніца. Ён накрычаў на пяцёх падначаленых, зрабіў некалькі важных тэлефанаванняў і некалькі разоў падвысіў голас на сваіх тэлефонных субяседнікаў, так што настрой у яго быў проста выдатны — датуль, пакуль ён не вырашыў трохі расцерці ногі і купіць сабе булачку ў булачнай насупраць.

Містэр Дурслі ужо забыўся на людзей у мантыях і не ўспамінаў пра іх, пакуль не сутыкнуўся з групкай дзіўных тыпаў недалёка ад булачнай. Ён не змог зразумець, чаму пры адным толькі поглядзе на іх яму станавілася не па сабе.

Гэтыя тыпы таксама ажыўлена шапталіся, і ён не ўбачыў у іхніх руках ніводнай кружкі для збору ахвяраванняў. Ідучы з булачнай з пакетам, у якім ляжаў вялікі пончык, містэр Дурслі зноўку быў вымушаны прайсці паблізу гэтых дзіўных асоб, і ў гэты момант ён абсалютна выпадкова пачуў:

— ...так, гэта Потэры, менавіта так мне расказвалі...

— ...так, іх сын Гары...

Містэр Дурслі спыніўся. У яго перахапіла дыханне. Ён адчуў, як на яго накатвае хваля страху. Ён азірнуўся на тыпаў, якія шапталіся, нібы жадаў сказаць ім нешта, але потым перадумаў.

Містэр Дурслі кінуўся праз дарогу, паспешна падняўся ў офіс, раўкнуў сакратарцы, каб яго не турбавалі, сарваў тэлефонную трубку і ўжо набіраў пераддапошнюю лічбу свайго дамашняга нумара, калі раптам раздумаў і паклаў трубку назад, думаючы пра тое, што...

Не, вядома, гэта была дурасць. Потэр — не такое ўжо рэдкае прозвішча. Містэр Дурслі лёгка ўпэўніў сябе ў тым, што ў Англіі жыве мноства сем'яў, якія носяць прозвішча Потэр і маюць сына з імем Гары. І ён нават не можа на 100% сцвярджаць, што яго пляменніка клічуць менавіта Гары. Бо ён ніколі не бачыў гэтага хлопчыка. Магчыма, што яго клічуць Гэры. Або Гаральд.

Увогуле, містэр Дурслі вырашыў, што яму зусім не абавязкова турбаваць місіс Дурслі, тым больш што яна заўсёды не любіла, калі размова заходзіла пра яе сястру. Містэр Дурслі не папракаў жонку — калі б у яго была такая сястра, як у місіс Дурслі, ён бы...Але тым не менш гэтыя людзі ў мантыях і тое, пра што яны казалі, — усё гэта было дзіўна.

Пасля паходу за пончыкам містэру Дурслю было куды складаней засяродзіцца на дрылях. Калі а пятай гадзіне вечара ён пакідаў будынак фірмы, ён быў так ўсхваляваны, што, выходзячы з дзвярэй, не заўважыў чалавека, які праходзіў паблізу і ўрэзаўся ў яго.

— Прашу прабачэння, — прамовіў ён, бачачы, як маленькі старэча піскнуў і ледзь не зваліўся. Містэру Дурслю спатрэбілася некалькі секунд, каб усвядоміць, што дзядок быў апрануты ў фіялетавую мантыю. Дарэчы, старэча ніколькі не засмуціўся з таго, што яго ледзь не збілі з ног. Насупраць, ён шырока ўсміхнуўся і вымавіў пісклявым голасам, які прымусіў мінакоў абярнуцца:

— Не прасіце, мой дарагі спадар, нават калі б вы мяне ўранілі, сёння мяне б гэта зусім не засмуціла. Радуйцеся, таму што Вы-Ведаеце-Хто нарэшце знік! Нават такія маглы, як вы, павінны наладзіць свята ў гэты самы шчаслівы дзень!

З гэтымі словамі стары абхапіў містэра Дурсля дзесьці ў раёне жывата, дужа сціснуў яго і сышоў.

Містэр Дурслі літаральна прырос да зямлі. Падумаць толькі, яго абняў абсалютна незнаёмы чалавек! Мала таго, яго назвалі нейкім маглам. Што б там ні азначала гэтае слова, містэр Дурслі быў узрушаны. І калі ён урэшце здолеў ссунуцца з месца, ён хуткім крокам пайшоў да машыны, спадзяючыся, што ўсё, што адбывалася сёння, не больш за плён яго ўяўлення. Хоць містэр Дурслі вельмі адмоўна ставіўся да ўяўлення і яго плёну.

Калі ён збочыў з Прайвет Драйв на дарогу, што вядзе да хаты нумар 4, ён зноўку ўбачыў ужо знаёмую паласатую кошку. Настрой яго рэзка знізіўся. Містэр Дурслі не сумняваўся, што гэта тая самая кошка: у яе была тая ж афарбоўка і тыя ж дзіўныя плямы вакол вачэй. Зараз кошка сядзела на плоце, які аддзяляў яго хату і сад ад суседзяў.

— Псік! — гучна вымавіў містэр Дурслі.

Але кошка не зварухнулася. Больш таго, яна вельмі сувора паглядзела на містэра Дурсля, так што ён нават падумаў: "Можа быць, кошкі заўсёды сябе так паводзяць?"

Затым, сабраўшыся з духам, ён увайшоў у хату, вырашыўшы, што яму ні ў якім разе не варта ні пра што распавядаць жонцы.

Для місіс Дурслі гэты дзень быў, як заўсёды, вельмі прыемным. За вячэрай яна ахвотна распавяла містэру Дурслю пра тое, што ў іх суседкі сур'ёзныя праблемы з дачкой, і напрыканцы паведаміла, што Дадлі вывучыў новае слова "Хаччу!". Містэр Дурслі з усіх сіл імкнуўся паводзіць сябе як звычайна.

Калі місіс Дурслі паклала Дадлі у ложак, містэр Дурслі пацалаваў яго, пажадаў дабранач і пайшоў у гасціную глядзець тэлевізар. Па адным з каналаў як раз падыходзілі да канца вячэрнія навіны.

"І ў завяршэнні нашага выпуску аб дзіўных паводзінах соў па ўсёй Англіі. Хоць совы звычайна лятаюць уначы і амаль ніколі не паказваюцца днём, сёння мы атрымалі каля сотні паведамленняў ад людзей, якія з самага ранку ў розных кутках краіны бачылі бязладна лётаючых соў. Адмыслоўцы не могуць растлумачыць, чаму совы вырашылі змяніць свой распарадак дня, — тут дыктар дазволіў сабе ўсміхнуцца. — Вельмі загадкава…  А цяпер я перадаю слова Джыму МакГаффіну з яго прагнозам надвор'я. Як ты думаеш, Джым, ці не будзе сёння ўвечары новых дажджоў з соў?"

"Не ведаю, Тэд — на экране з'явіўся метэаролаг. — Аднак сёння не толькі совы паводзілі сябе незвычайна. Нашы гледачы з такіх далёкіх куткоў Англіі, як Кент, Ёркшыр і Дандзі тэлефанавалі мне, каб паведаміць, што замест дажджу, які я абяцаў учора ўвечары, у іх быў сапраўдны зорапад! Магчыма, хтосьці ладзіў феерверкі з нагоды надыходзячага свята. Хоць да свята яшчэ цэлы тыдзень. А што датычыцца надвор'я — сённяшні вечар абяцае быць дажджлівым..."

Містэр Дурслі застыў у сваім крэсле. Знічкі, совы сярод белага дня, дзіўныя людзі ў мантыях. І яшчэ незразумелае перашэптванне пра гэтых Потэраў...

Місіс Дурслі увайшла ў гасціную з двума кубкамі гарбаты. І містэр Дурслі адчуў, як растае яго рашучасць ні пра што не казаць жонцы. Ён зразумеў, што хаця б нешта яму распавесці прыйдзецца.

— Э...Пятунья, дарагая… Ці даўно ты не атрымоўвала вестак ад сваёй сястры?

Як ён і чакаў, місіс Дурслі намалявала здзіўленне, а потым на яе твары з'явілася злосць. Усё-ткі звычайна яны рабілі выгляд, што ў яе няма ніякай сястры. Таму падобная рэакцыя на пытанне містэра Дурсля была цалкам вытлумачальная.

— Даўно! — адрэзала місіс Дурслі. — А чаму ты пытаеш?

— У навінах казалі ўсялякія загадкавыя рэчы, — прамармытаў містэр Дурслі. Нягледзячы на вялізную розніцу ў габарытах, ён усё ж пабойваўся жонкі, і менавіта яна была гаспадыняй у хаце. — Совы... знічкі... па горадзе ходзяць натоўпы дзіўна апранутых людзей...

— І што? — рэзка перапыніла яго місіс Дурслі.

— Ну, я падумаў... Можа быць... гэта неяк звязана з... Ну, ты разумееш... З такімі як яна...

Місіс Дурслі сціснула вусны і паднесла кубак да рота. а вось містэр Дурслі задумаўся, ці адважыцца ён сказаць жонцы, што чуў сёння прозвішча Потэр. І вырашыў, што не адважыцца. Замест гэтага ён вымавіў як бы між іншым:

— Іх сын — ён жа аднагодак Дадлі, дакладна?

— Мяркую, так, — голас місіс Дурслі быў халодны як лёд.

— Не нагадаеш мне, як яго клічуць? Гаральд, здаецца?

— Гары. На мой погляд, гідкае, простанароднае імя.

— Так, вядома, — містэр Дурслі адчуў, як ёкнула сэрца. — Я з табой цалкам згодны.

Больш ён нічога не сказаў, і яны пайшлі спаць. Пакуль місіс Дурслі прымала ванну, містэр Дурслі на цыпачках падкраўся да вакна і паглядзеў на садовую агароджу. Кошка ўсё яшчэ сядзела там. Яна ўважліва глядзела на Прайвет Драйв, як быццам чагосьці чакаючы.

Усё-ткі ў яго разгулялася ўяўленне. Якім чынам гэта можа быць звязана з Потэрамі? Але калі звязана… калі высвятліцца, што яны ў сваяцтве з… — не, ён проста не можа гэтага вынесці.

Дурслі ляглі ў ложак. Місіс Дурслі імгненна заснула, а містэр Дурслі ляжаў, утаропіўшыся ў цемру шырока расплюўчанымі вачыма і думаў, думаў…  Апошняй заспакойваючай для яго думкай перад адыходам да сну стала тая, што, нават калі Потэры і маюць дачыненне да таго, што адбываецца, зусім не абавязкова, каб яны сталі ўблытваць у гэтую справу яго з місіс Дурслі. Потэры выдатна ведаюць іх з Пятунняй дачыненне да іх саміх і ім падобных. Ён не мог сабе ўявіць, што Пятуння або ён сам могуць мець штось агульнае за падзеямі, якія адбываюцца. Калі нешта адбываецца, вядома — ён пазяхнуў і павярнуўся на бок — іх гэта не датычыцца…

Як жа ён памыляўся.

Доўгачаканы і неспакойны сон ужо прыняў у свае абдымкі Містэра Дурсля — кошка, што сядзела на ягоным плоце, спаць зусім не збіралася. Яна сядзела нерухома, як статуя, і, не міргаючы, глядзела ў канец Прайвет Драйв. Яна нават не зварухнулася, калі на суседняй вуліцы гучна пляснула дзвярыма машыны, і не міргнула вокам, калі над яе галавой пранесліся дзве савы. Толькі каля апоўначы, бы скамянелая, кошка нарэшце ажыла.

У далёкім канцы вуліцы — як раз там, куды неадрыўна глядзела кошка — з'явіўся чалавек. З'явіўся нечакана і бясшумна, быццам вырас з-пад зямлі або матэрыялізаваўся з паветра. Кошкін хвост тузануўся з боку ў бок, а вочы яе звузіліся.

Ніхто на Прайвет Драйв ніколі не бачыў гэтага чалавека. Ён быў высокі, худы і вельмі стары, мяркуючы па срэбры яго барады і валасоў — такіх доўгіх, што іх можна было заправіць за пояс. Ён быў апрануты ў доўгі сурдут, па-над якім была накінутая ліловая мантыя, а на яго нагах красаваліся чаравікі на высокім абцасе, упрыгожаныя спражкамі. Вочы за прыцемненымі акулярамі былі блакітныя, вельмі жывыя, яркія і іскрыстыя, а нос — вельмі доўгі і крывы, нібы яго ламалі не меней за два разы. Звалі гэтага чалавека Альбус Дамблдор.

Падавалася, Альбус Дамблдор абсалютна не разумее, што з'явіўся на вуліцы, дзе яму не радыя — не радыя ўсяму, звязанаму з ім, пачынаючы ад ягонага імя і заканчваючы чаравікамі. Аднак яго, па ўсім, гэта не турбавала,  і ён рыўся ў кішэнях сваёй мантыі, спрабуючы нешта адшукаць. ён відавочна адчуваў, што за ім сочаць, таму што раптам узняў вочы і паглядзеў на кошку, якая назірала за ім з іншага канца вуліцы. Дзіўна, але выгляд кошкі чамусьці развесяліў яго.

— Гэтага вартра было чакаць, — сказаў ён, усміхнуўшыся.

Нарэшце ва ўнутранай кішэні ён знайшоў тое, што шукаў. Гэта быў прадмет, падобны да срэбнай запальніцы. Альбус Дамблдор адкінуў срэбнае вечка, падняў запальніцу і пстрыкнуў. Блізкі да яго вулічны ліхтар зараз жа згас. Ён зноў пстрыкнуў запальніцай — і наступны ліхтар знік у цемры. Пасля дванаццаці пстрычак на Прайвет Драйв згасла ўсё, акрамя двух далёкіх, малюсенькіх калючых агеньчыкаў — вачэй кошкі, што сачыла за Дамблдорам. І калі б у гэты момант хто-небудзь зірнуў з свайго акна — нават місіс Дурслі, ад чыіх вачэй-пацерак нішто не магло выслізнуць, — гэты чалавек не змог бы ўбачыць, што адбываецца на вуліцы.

Дамблдор засунуў сваю запальніцу — дакладней, гасілку — назад ва ўнутранюю кішэню мантыі і рушыў да дома нумар 4. А дайшоўшы да яго, сеў на плот побач з кошкай і, нават не зірнуўшы на яе, сказаў:

— Дзіўна бачыць вас тут, прафесар МакГонагал.

Ён усміхнуўся і павярнуўся да паласатай кошкі, але тая ўжо знікла. Замест яе на плоце сядзела даволі суворага выгляду жанчына ў акулярах, форма якіх была на дзіва падобная да метак вакол каціных вачэй. Жанчына таксама была ў мантыі, толькі ізумруднай. Яе чорныя валасы былі сабраныя ў пруткі вузел на патыліцы. І адразу было прыкметна, што выгляд у яе раздражнёны.

— Як вы мяне пазналі? — спытала яна.

— Мой дарагі прафесар, я ў жыцці не бачыў кошкі, якая б сядзела гэтак нерухома.

— Станеш тут нерухомай — цэлы дзень праседзець на цагляным плоце, — парыравала прафесар МакГонагал.

— Цэлы дзень? У той час як вы маглі святкаваць разам з іншымі? На шляху сюды я стаў сведкай, як мінімум, тузіна вечарынак і гулянак.

Прафесар МакГонагал злосна чмыхнула.

— Так, сапраўды, усё святкуюць, — незадаволена вымавіла яна . — Ім варта было б быць крыху асцярожней. Але не — нават маглы прыкмецілі, што нешта адбываецца. Гэта было ў іхніх навінах,— яна рэзка кіўнула галавой у бок цёмнага акна, за якім знаходзілася гасціная сям’і Дурслі. — Я чула. Зграі соў.. знічкі… Што ж, яны не поўныя ідыёты. Яны проста абавязаныя былі нешта прыкмеціць. Падумаць толькі — зоркапад у Кенце! Не сумняваюся, гэта праца Дзедалуса Дзінгла: ён ніколі не адрозніваўся адмысловым розумам.

— Вы не павінны сердаваць, — мякка ўпікнуў Дамблдор. — За апошнія адзінаццаць гадоў нам рэдка прыходзілася радавацца.

— Ведаю, — раздражнёна сказала прафесар МакГонагал. — Але гэта яшчэ не значыць, што трэба з’язджаць з глузду. Усе папросту страцілі пільнасць! Падумаць толькі, сярод белага дня, збіраюцца ў натоўпы, абменьваюцца чуткамі. І пры гэтым нават не спрабуюць апрануцца, як маглы!

Яна зірнула на Дамблдора, нібы чакаючы пярэчанняў, але ён нічога не сказаў, і тады яна працягнула:

— Будзе проста цудоўна, калі ў той самы дзень, калі Самі-Ведаеце-Хто нарэшце знік, маглы пазнаюць аб нашым існаванні. Мяркую, ён і праўда знік, гэта так, Дамблдор?

— Цалкам відавочна, што гэта так. — адказаў той. — Так што гэта сапраўды святочны дзень. Не жадаеце цытрынавую дольку?

— Што?

— Зацукраваную цытрынавую дольку. Гэта такія прысмакі, якія ядуць маглы, асабіста мне яны вельмі падабаюцца.

— Не, дзякуй, — голас прафесара МакГонагал быў вельмі халодны, нібы ёй зараз было не да цытрынавых долек. — Такім чынам, я спынілася на тым, што нават калі Самі-Ведаеце-Хто сапраўды знік…

— Мой даражэнькі прафесар, я ўпэўнены, што такая разумная дама як вы, можа сабе дазволіць зваць яго па імені. Гэта поўнае глупства, Самі-Ведаеце-Хто Самі-Не-Ведаеце-Хто … Адзінаццаць гадоў я спрабую ўпэўніць людзей не баяцца вымаўляць ягонае імя: Вальдэморт.

Прафесар МакГонагал здрыганулася, але Дамблдор, які ў гэты час займаўся раздзяленнем дзвюх зліпшыхся долек, гэтага не прыкмеціў.

— Усё толькі мацней заблытваецца, калі мы завем яго "Самі-Ведаеце-Хто". Я не бачу ніякіх прычын, чаму б мы не маглі вымаўляць імя Вальдэморта.

— Так, так, вядома, — прафесар МакГонагал адначасова і жахалася, і захаплялася адвагай Дамблдора, — але вы адрозніваецеся ад астатніх. Усім вядома, што вы адзіны, каго Самі-Ведаеце… ну добра, Вальдэморт, баяўся.

— Вы мне ліслівіце, — спакойна адказаў Дамблдор, — у Вальдэморта былі такія магчымасці, якіх у мяне ніколі не будзе.

— Толькі таму, што вы занадта — ммм — высакародны, каб імі скарыстацца.

— Як добра, што зараз цёмна. Я не чырванеў так з тых часоў, як пачуў ад мадам Помфры, што ёй падабаюцца мае новыя вушныя заткалы.

Прафесар МакГонагал кінула на Дамблдора востры погляд:

— Совы — нішто ў параўнанні з чуткамі, якія носяцца. Вы ведаеце, што ўсе гавораць? Пра тое, чаму ён знік? Пра тое, што яго ў рэшце рэшт спыніла?

Было прыкметна, што прафесар МакГонагал нарэшце падышла да тэмы, якая хвалюе яе больш за ўсё і якая была сапраўднай прычынай, чаму яна ўвесь дзень праседзела на халодным каменным плоце — ні ў выглядзе кошкі, ні ў выглядзе жанчыны, яна яшчэ ні разу не глядзела на Дамблдора больш пільна. Было зразумела, што, незалежна ад таго, што гавораць "усе", сама яна не збіраецца верыць гэтаму, перш, чым атрымае пацверджанне ад Дамблдора. Дамблдор, між тым, моўчкі паклаў сабе ў рот цытрынавую дольку.

— Гавораць, — настойліва працягвала прафесар МакГонагал, — што мінулай ноччу Вальдэморт абвясціўся ў Годрыкавай Западзіне. Калі верыць чуткам... Ён прыйшоў за Потэрамі . І Лілі і Джэймс Потэры — яны… яны — загінулі.

Дамблдор кіўнуў галавой. Прафесар МакГонагал войкнула.

— Лілі і Джэймс… не можа быць… я не жадала гэтаму верыць… Ох, Альбус…

Дамблдор працягнуў руку і папляскаў яе па плячы.

— Я разумею… разумею… — здушана вымавіў ён.

Прафесар МакГонагал працягвала казаць, але голас яе дрыжэў:

— Гэта яшчэ не ўсё. Гавораць, ён спрабаваў забіць сына Потэраў, Гары. Але не змог. Не змог забіць маленькага хлопчыка. Ніхто не ведае, як і чаму, але гавораць, што, калі Вальдэморт не змог забіць Гары, яго чары нейкім чынам рассеяліся — і таму ён знік.

Дамблдор змрочна кіўнуў.

— Гэта… праўда? — завагаўшымся голасам вымавіла прафесар МакГонагал. — Пасля ўсяго, што ён зрабіў… пасля таго, як ён забіў столькіх з нас… не змог забіць маленькае дзіця? Гэта проста дзіўна… каб яго чары разбурыў менавіта маленькіх хлопчык. Але якім цудам Гары атрымалася выжыць?

— Нам застаецца толькі здагадвацца, — адказаў Дамблдор. — Магчыма, мы гэтага так ніколі і не пазнаем.

Прафесар МакГонагал дастала карункавую хустачку і прынялася выціраць вочы пад акулярамі. Дамблдор гучна ўсхліпнуў, выцягнуў з кішэні залаты гадзіннік і паглядзеў на яго. Гэта быў вельмі дзіўны гадзіннік. На ім было дванаццаць стрэлак і ніякіх лічбаў; замест лічбаў па колу рухаліся маленькія выявы планет. Тым не менш, Дамблдор, мабыць, добра разбіраўся ў сваім гадзінніку, таму што неўзабаве прыбраў яго ў кішэню і прамовіў:

— Хагрыд спазняецца. Між іншым, гэта ён сказаў вам, што я буду тут?

— Так, — адказала прафесар МакГонагал, — і, думаю, вы наўрад ці прызнаецеся, чаму менавіта тут?

— Я прыйшоў, каб аддаць Гары яго дзядзьку і цётцы. Гэта адзіныя сваякі, якія ў яго засталіся.

— Толькі не яны… Толькі не тыя людзі, што жывуць у гэтым доме! — ускрыкнула прафесар МакГонагал, ускокваючы на ногі і паказваючы на дом №4. — Дамблдор… вы не можаце. Я назірала за імі ўвесь дзень. Немагчыма знайсці людзей, якія былі б менш падобныя да нас. І яшчэ гэты іхні сын!.. Я бачыла, як ён штурхаў маці нагамі, патрабуючы цукерак, усю дарогу, пакуль яны ішлі па вуліцы. Каб Гары Потэр жыў з імі!

— Тут яму будзе лепш за ўсё, — адрэзаў Дамблдор. — Яго дзядзька і цётка змогуць растлумачыць яму ўсё пазней, калі ён трохі падрасце. Я напісаў ім ліст.

— Ліст? — слабым голасам перапытала прафесар МакГонагал, зноў апускаючыся на агароджу. — Вы што, Дамблдор, думаеце, што гэта можна растлумачыць у лісце? Гэтыя людзі ніколі не зразумеюць яго! Ён будзе знакамітасцю, легендай, я не здзіўлюся, калі ў будучыні сённяшні дзень назавуць Днём Гары Потэра — пра гэты дзень напішуць кнігі — яго імя будзе ведаць кожнае дзіця!

— Цалкам дакладна, — Дамблдор сур'ёзна паглядзеў з-пад акуляраў. — І гэтага досыць, каб ўскружыць галаву кожнаму. Стаць знакамітым раней, чым навучышся хадзіць і казаць! Знакамітым з-за чагосьці, чаго сам не можаш успомніць! Хіба вы не разумееце, наколькі яму ж самому будзе лепш, калі ён вырасце ўбаку ад падобнай шуміхі і даведаецца праўду тады, калі будзе ў стане сам ва ўсім разабрацца?

Прафесар МакГонагал жадала было нешта запярэчыць, але раздумала. Памаўчаўшы, яна сказала:

— Так-так, вядома, вы маеце рацыю, Дамблдор. Але як хлопчык патрапіць сюды?

Яна падазрона агледзела яго мантыю, як быццам шукаючы пад ёй абрысы дзіцячага цела.

— Яго прывязе Хагрыд.

— Вы думаеце, гэта разумна — давяраць Хагрыду такія важныя рэчы?

— Я б даручыў Хагрыду сваё жыццё, — сказаў Дамблдор.

— Я не кажу, што ў яго няма сэрца, — неахвотна растлумачыла прафесар МакГонагал, — але вы не можаце заплюшчваць вочы на тое, што ён вельмі неасцярожны. Ён заўсёды імкнуўся… А гэта яшчэ што такое?

Нізкі ракочучы гук парушыў цішыню вуліцы. Пакуль Дамблдор і прафесар МакГонагал азіраліся па баках, чакаючы ўбачыць святло фар, гук станавіўся ўсё грамчэй; неўзабаве ён стаў сапраўдным ровам, тады яны паглядзелі ўверх — і тут з неба на дарогу зваліўся вялізны матацыкл.

Матацыкл быў вялізны, але падаваўся малюсенькім у параўнанні са сваім наезнікам. Наезнік гэты быў прыкладна разы ў два вышэйшы і,прынамсі, ў пяць разоў таўсцейшы за звычайнага чалавека. Ён выглядаў неяк занадта больш дапушчальнага і падаваўся дзікім: доўгія кудлы кусцістых чорных валасоў і кашлатая барада амаль цалкам зачынялі твар, далоні былі памерам з вечка смеццевага бака, а ногі ў скураных ботах нагадвалі дэльфінят-пераросткаў. У велічэзных мускулістых руках ён трымаў штосьці, загорнутае ў коўдру.

— Хагрыд, — з палягчэннем вытхнуўся Дамблдор. — Нарэшце. А дзе ты ўзяў матацыкл?

— Пазычыў, прафесар Дамблдор, сэр, — адказаў гігант, асцярожна злазячы з матацыкла. — Юны Сірыус Блэк даў яго мне, сэр.

— Па дарозе ніякіх праблем?

— Не, сэр. Дом амаль цалкам разбураны, але хлапца атрымалася выцягнуць да таго, як маглы сталі хадзіць туды-сюды. Поўны парадак! Ён заснуў над Брысталем.

Дамблдор і прафесар МакГонагал схіліліся над скруткам. Усярэдзіне, ледзьве бачнае, моцна спало немаўля. Пад пасмай вугальна-чорных валасоў, на ілбе, быў прыкметны шнар незвычайнай формы, які нагадваў зігзаг маланкі.

— Гэта сюды… — прашаптала прафесар МакГонагал.

— Так, — адклікаўся Дамблдор. — Гэты шнар застанецца ў яго на ўсё жыццё.

— А нельга што-небудзь з гэтым зрабіць, Дамблдор?

— Нават калі б і было магчыма, я б не стаў. Шнары могуць апынуцца карыснымі. У мяне, напрыклад, ёсць шнар над левым каленам, дык ён у выглядзе схемы лонданскай падземкі. Што ж, давай яго сюды, Хагрыд, трэба завяршыць справу.

Дамблдор узяў Гары на рукі і павярнуўся да дома Дурсляў.

— А можна... Можна развітацца з ім, сэр? — папрасіў Хагрыд. Ён схіліў вялікую кудлатую галаву над Гары і пацалаваў яго вельмі калючым пацалункам. Потым, нечакана, Хагрыд завыў, як паранены сабака.

— Шшшш! — сыкнула прафесар МакГонагал. — Пабудзіш маглаў!

— І-і-прабачце, — зарыдаў Хагрыд, вымаючы гіганцкую перапэцканую насоўку і хаваючы ў ёй сваю фізіяномію. — Я не магу-у-у! Лілі з Джэймсам памерлі... Малога Гары адпраўляюць да маглаў…

— Вядома, вядома, гэта вельмі сумна, але толькі вазьмі сябе ў рукі, Хагрыд, не тое нас прыкмецяць, — зашаптала прафесар МакГонагал, падбадзёрваючы Хагрыда дотыкам рукі, у той час як Дамблдор пераскочыў праз нізенькую садовую агароджу і накіраваўся да ўваходных дзвярэй. Ён акуратна паклаў Гары на парог, выцягнуў з кішэні мантыі ліст, прасунуў яго паміж коўдрамі і вярнуўся да сваіх спадарожнікаў. Цэлую хвіліну яны моўчкі глядзелі на малюсенькі скрутак; плечы Хагрыда скалыналіся ад рыданняў, прафесар МакГонагал адчайна міргала,каб не заплакаць, а мігатлівае святло, якое звычайна струменілася з вачэй Дамблдора, падавалася, згасла.

— Што ж, справа зробленая, — нарэшце сказаў Дамблдор. — Заставацца больш няма чаго. Лепш пойдзем і далучымся да свята.

— Ага, — у Хагрыда быў заплаканы голас. — Мне яшчэ трэба вярнуць Сірыусу яго калымагу. Д'пабачэння, прафесар МакГонагал, прафесар Дамблдор, сэр.

Абціраючы ручаі слёз скураным рукавом, Хагрыд перакінуў нагу праз сядзенне і штурхялём завёў рухавік; з ровам матацыкл узняўся ў паветра і знік у начы.

— Спадзяюся, хутка ўбачымся, прафесар МакГонагал, — пакланіўся Дамблдор. Прафесар МакГонагал у адказ высмаркалася ў хустачку.

Дамблдор павярнуўся і пайшоў прочкі ўздоўж вуліцы. На вуглу ён спыніўся і выцягнуў срэбную гасілку. Ён пстрыкнуў усяго адзін раз — і дванаццаць светлавых шароў імгненна ўкаціліся ў колбы вулічных ліхтароў, так што Прайвет Драйв заззяла памяранцавым святлом, і ён змог убачыць паласатую кошку, якая зварочвала за вугал на іншым канцы вуліцы. На парозе дома №4 ледзьве віднеўся маленькі скрутак.

— Поспехаў табе, Гары, — прамармытаў Дамблдор, разгарнуўся на абцасах — мантыя прасвістала ў паветры — і знік.

Лёгкі ветрык паварушыў акуратна падстрыжаныя кусцікі Прайвет Драйв, маўклівай і ахайнай пад чарнільнымі нябёсамі. У любым іншым месцы, але толькі не тут, можна было чакаць загадкавых і дзіўных падзей. Гары Потэр зварузнуўся ў коўдры, але не прачнуўся. У маленькай далоньцы ён сціскаў ліст, што ляжаў побач, і моцна спаў, не ведаючы, што ён асаблівы; не здагадваючыся, што ён знакаміты; не прадчуваючы, што праз некалькі гадзін ён прачнецца ад ляманту місіс Дурслі, якая выйдзе на ганак з малочнымі бутэлькамі; не маючы ні найменшага ўяўлення пра тое, што наступныя некалькі тыдняў яго бесперапынна будзе піхаць і шчыкаць стрыечны брат Дадлі… Ён не ведаў, што ў гэты самы час людзі, якія сабраліся па ўсёй краіне на таемныя святы, падымаюць куфлі і прамаўляюць прыглушанымі галасамі: "За Гары Потэра — хлопчыка, які выжыў!"

— РАЗДЗЕЛ II —

Зніклае шкло

Амаль дзесяць гадоў мінула з таго часу, як Дурслі прачнуліся рана раніцай і знайшлі на ганку ўласнага дома ўласнага пляменніка, а Прайвет Драйв зусім не змянілася. Сонца, устаўшы раніцай, асвятляла ўсё той жа акуратны садок, запальвала бронзавым святлом шыльду з нумарам чатыры на ўваходных дзвярах іх дома, забіралася ў гасціную, якая абсалютна не змянілася з тых часоў, як містэр Дурслі глядзеў па тэлевізары лёсавызначальную праграму навін пра соў. Адны толькі фатаграфіі на каміннай паліцы дазвалялі зразумець, як шмат вады ўцякло. Дзесяць гадоў таму тут стаялі дзесяткі здымкаў нечага, падобнага да вялікага ружовага мячыка ў разнакаляровых чэпчыках — але Дадлі Дурслі ужо не быў немаўляткам, і зараз з фатаграфій глядзеў укормлены светлагаловы хлопчык, які упершыню садзіцца на веласіпед, катаецца на каруселі, гуляе на камп’ютары з татам, якога абдымае і цалуе маці. У пакоі не было ніякіх прыкмет прысутнасці ў сям'і яшчэ аднаго дзіцяці.

І усё жа Гары Потэр па-ранейшаму жыў тут. У гэты момант ён спаў, але спаць яму заставалася нядоўга. Цётка Пятуння ўжо ўстала, і ейны голас стаў для Гары першым гукам надыходзячага дня:

— Уставай! Уставай! Хутка!

Гары так і падскокнуў у ложку. Цётка забарабаніла ў дзверы.

— Уставай! — галасіла яна. Гары пачуў, як яна прайшла ў кухню і бразнула патэльняй па пліце. Ён перакаціўся на спіну і паспрабаваў успомніць сон, які толькі што бачыў. Добры сон. У сне ён лётаў на матацыкле. Падаецца, аднойчы яму ўжо снілася штосьці падобнае.

Цётка зноў апынулася за дзвярамі.

— Ну што, ужо ўстаў? — грозна прагукала яна.

— Амаль што, — адказаў Гары.

— Варушыся, мне трэба, каб ты прыгледзеў за беконам. І глядзі, каб ён не прыгарэў — у дзень нараджэння Дадлі ўсё павінна быць ідэальна.

Гары прамармытаў штосьці невыразнае.

— Што ты сказаў? — рэзкім голасам перапытала цётка Пятуння з-за дзвярэй.

— Нічога, нічога.

У Дадлі дзень нараджэння — як гэта ён мог забыць? Гары сонна вываліўся з ложку і прыняўся шукаць шкарпэткі. Яны былі пад ложкам і, прагнаўшы павука, Гары надзеў іх. Ён не баяўся павукоў, ён даўно звыкся з імі — у каморы пад лесвіцай было шмат павукоў, а менавіта там Гары спаў.

Апрануўшыся, ён пайшоў праз хол на кухню. Стол амаль цалкам хаваўся пад скрынкамі і скруткамі. Мяркуючы па ўсім, Дадлі, як і жадаў, атрымаў у падарунак новы камп’ютар, не кажучы ўжо пра другі тэлевізар і гоначны веласіпед. Навошта Дадлі гоначны веласіпед, заставалася загадкай для Гары, бо Дадлі быў страшэнна тоўсты і ненавідзеў спорт — акрамя, хіба што, барацьбы, калі гаворка ішла аб тым, каб уляпіць каму-небудзь. Любімай баксёрскай грушай Дадлі быў Гары, праўда, каб гэта выкарыстаць, апошняга трэба было спачатку злавіць. Хоць гэтага і не скажаш па знешнім выглядзе, але Гары вельмі хутка бегаў.

Незразумела чаму — магчыма, гэта было неяк звязана з жыццём у цёмнай каморы — Гары заўсёды быў занадта маленькім і худым для свайго ўзросту. А выглядаў яшчэ менш і худзей, з-за таго, што яму прыходзілася даношваць за Дадлі старую вопратку, а Дадлі раза ў чатыры пераўзыходзіў Гары па ўсіх параметрах. У Гары быў худы твар, вострыя каленкі, чорныя валасы і яркія зялёныя вочы. Ён насіў круглыя акуляры, перамотаныя пасярэдзіне тоўстым пластом клейкай ленты — аправа часта ламалася, таму што Дадлі ўвесь час імкнуўся урэзаць Гары па носе. Адзінае, што падабалася Гары ва ўласнай знешнасці, дык гэта вельмі тонкі шнар на ілбе ў форме зігзагу маланкі. Гэты шнар быў у яго з тых часоў, як ён сябе памятаў, і першае пытанне, які ён задаў цётцы Пятунні, датычыўся гэтага шнара, адкуль той узяўся.

— Гэта з-за той аварыі, у якой загінулі твае бацькі, — адказала цётка Пятуння, — і не задавай лішніх пытанняў.

"Не задавай лішніх пытанняў" — галоўнае правіла дома Дурслей.

Дзядзька Вернан увайшоў у кухню ў той момант, калі Гары пераварочваў бекон.

— Прычашыся! — раўнуў ён у якасці ранішняга прывітання.

Прыблізна раз у тыдзень дзядзька Вернан глядзеў на Гары і крычаў, што хлапца трэба падстрыгчы. Гары стрыглі часцей, чым усіх астатніх хлопчыкаў у класе разам узятых, але без аніякага плёну, бо ягоныя валасы ігненна адрасталі зноўку, і зноўку — ва ўсе бакі.

Калі Дадлі са сваёй маці прыбыў на кухню, Гары ўжо кінуў на патэльню яйка. Дадлі быў вельмі падобны да дзядзькі Вернана: у яго быў вялікі чырванаваты твар, амаль ніякай шыі, маленькія вадзяністыя блакітныя вочкі і густыя светлыя валасы, якія роўна ляжалі на вялікай тоўстай галаве. Цётка Пятуння часта звала Дадлі анёлкам — Гары лічыў, што той быў падобны да свінні, на якую надзелі парык.

Гары з цяжкасцю расставіў талеркі з яечняй — бо на стале амаль не было месца. Дадлі, тым часам, пералічваў падарункі. Твар яго спахмурнеў.

— Трыццаць шэсць, — абвінавачвальна сказаў ён, падымаючы вочы на бацькоў. — На два менш, чым летась.

— Міленькі, ты не палічыў падаруначка ад цёткі Мардж, бачыш, ён тут, пад вось гэтай вялікай скрыначкай ад мамулі з папуляй.

— Ну добра, значыць, трыццаць сем, — Дадлі пачаткаў барвавець тварам. Гары, які адразу распазнаў прыкметы істэрыкі, пачаткаў, як воўк, заглынаць яечню, каб з'есці пабольш, пакуль Дадлі не паспеў перавярнуць стол.

Цётка Петунья, безумоўна, таксама пачула небяспеку і адразу ж забалбатала:

— І мы купім табе яшчэ два падарункі, калі пойдзем у заапарк, так, пончык? Як табе гэта? Яшчэ два падарункі. Добра?

Дадлі задумаўся. Цяжка задумаўся. І нарэшце павольна вымавіў:

— Так што ў мяне будзе трыццаць… трыццаць…

— Трыццаць дзевяць, мой сладзенькі, — падказала цётка Петунья.

— Ага. — Дадлі апусціўся на крэсла. — Тады добра.

Дзядзька Вернан захіхікаў.

— Гэты малы ведае сабе кошт — увесь у тату. Малайчына, Дадлі!

У гэты час зазваніў тэлефон. Цётка Пятуння кінулася да апарату, а Гары і дзядзька Вернан назіралі, як Дадлі здымае пакаванне з гоначнага веласіпеда, відэамагнітафона, відэакамеры, планёра з дыстанцыйным кіраваннем, дастае са скрынкі шаснаццаць новых камп’ютарных гульняў. Ён ужо пачаў распакоўваць залаты наручны гадзіннік, як ўвайшла цётка Пятуння, злосная і заклапочаная.

— Дрэнныя навіны, Вернан, — сказала яна. — Місіс Фігг зламала нагу. Яна не зможа пасядзець з ім. — І цётка Пятуння матнула галавой у бок Гары.

Дадлі ў жаху разявіў рот, затое сэрца Гары падскокнула ад радасці. Кожны год бацькі ўладкоўвалі Дадлі свята ў дзень нараджэння, бралі яго самога і каго-небудзь з яго сяброў у парк пакатацца на атракцыёнах, вадзілі іх есці гамбургеры, хадзілі ў кіно. І кожны год Гары на гэты час заставаўся з місіс Фігг, старой бабкай, якая жыла праз дзве вуліцы ад Дурслі. Гары ненавідзеў заставацца з місіс Фігг. У яе ў доме моцна пахнула капустай, і яшчэ, яна прымушала Гары разглядаць альбомы з фатаграфіямі шматлікіх кошак, якія ў розны час былі ў яе на працягу яе доўгага жыцця.

— І што цяпер? — цётка Пятуння абурана глядзела на Гары, нібы ўсё гэта былі яго інтрыгі. Гары разумеў, што павінны быў паспачуваць місіс Фігг, але яму цяжка было сябе прымусіць, улічваючы, што зараз наперадзе быў цэлы год, перш чым ізноў давядзецца ўбачыць Сняжынку, Пуфіка, дзядзьку Лапку і Туфці.

— Давай патэлефануем Мардж, — прапанаваў дзядзька Вернан.

— Не гавары дурасцяў, Вернан, ты ж ведаеш, яна ненавідзіць хлапчука.

Дзядзька з цёткай часцяком казалі пра Гары ў яго прысутнасці так, быццам яго не было побач — дакладней, так, быццам ён быў зусім дурным і няздольным іх зразумець.

— А як наконт гэтай, як там яе, тваёй сяброўкі — Івонн?

— Адпачывае на Майорцы, — адрэзала цётка Пятуння.

— Вы можаце пакінуць мяне дома, — з надзеяй умяшаўся Гары (ён зможа паглядзець па тэлевізары, што яму захочацца, а можа быць, нават пагуляць на камп’ютары).

Цётка Пятуння скрывілася, быццам толькі што разжавала лімон.

— А потым вярнуцца і ўбачыць, што дом падарваны? — прагыркала яна.

— Я не падарву дом, — паабяцаў Гары, але яны не слухалі.

— Думаю, мы возьмем яго ў заапарк, — павольна заказала цётка Пятуння, — …і пакінем у машыне…

— Машына, новая, я яго ў ёй аднаго не пакіну…

Дадлі громка зарумзаў. Не, насамрэч ён зусім не плакаў, апошні раз слёзы ліліся з ягоных вачэй шмат гадоў таму — але ён ведаў, што, калі скрывіць рот і завыць, маці зробіць усё, што заўгодна.

— Дадлі, не плач, матуля не дасць сапсаваць табе свята! — усклікнула цётка Пятуння, абвіваючы рукамі шыю сына.

— Я… не… жадаю… каб… ён… ішоў… з… намі! — выкрыкваў Дадлі ў прамежках паміж спазмамі няшчырых рыданняў. — Ён у-заўсёды ў-усё псуе! — і зларадна усміхнуўся Гары з-пад мамчыных рук.

У тую ж секунду раздаўся званок у дзверы — "Божа мой, яны ўжо прыйшлі!", — ускрыкнула цётка Пятуння — і на парозе з'явіўся лепшы сябар Дадлі, Пірс Полкіс, у суправаджэнні маці. Пірс быў няскладны хлопчык з тварам павука. Гэта менавіта ён скручваў рукі за спіну тым, каму Дадлі збіраўся "ўляпіць".

Дадлі адразу перастаў плакаць.

Праз паўгадзіны Гары, які дагэтуль не верыў свайму шчасцю, сядзеў на заднім сядзенні разам з Дадлі і Пірсам і ехаў у заапарк, упершыню ў жыцці. Дзядзька з цёткай так і не прыдумалі, куды б яго сплавіць. Перад выхадам дзядзька Вернон адвёў Гары ў бок.

— Папярэджваю, — прашыпеў ён, наблізіўшы вялікі барвяны твар да твару Гары, — папярэджваю цябе, хлопец — які-небудзь фокус, якая-небудзь з тваіх штучак — і ты не выйдзеш з каморы да Калядаў.

— Ды я і не збіраўся, — запэўніў яго Гары, — сапраўды…

Але дзядзька Вернон не паверыў яму. Ніхто ніколі не верыў.

Бяда ў тым, што з Гары вечна адбывалася нешта дзіўнае, і было бяссэнсоўна, што ён тут ні пры чым.

Аднойчы, напрыклад, цётка Пятуння, убачыла, што Гары заўсёды прыходзіць з цырульні такім, быццам і не стрыгся зусім, абкарнала яго кухоннымі нажніцамі настолькі, што ён стаў амаль зусім лысым, калі не лічыць пасмы, пакінутай, "каб прыхаваць гэты агідны шнар". Дадлі ледзь не апісаўся ад смеху пры выглядзе Гары, а той правёў бяссонную ноч, уяўляючы, як на наступны дзень пойдзе ў школу, дзе з яго і так усе смяяліся з яго вопраткі не па памеры і залепленых акуляраў. Аднак, на наступную раніцу выявілася, што валасы сталі дакладна такімі ж, як і раней, да эксперыментаў цёткі Пятунні. За гэта яго на тыдзень схавалі ў камору, хоць ён і спрабаваў запэўніць, што не можа растлумачыць, як валасы змаглі адрасці так хутка.

Іншым разам цётка Пятуння жадала апрануць яго ў агідны стары швэдар, які належыў Дадлі (карычневы з рудымі грыбамі-порхаўкамі). Чым больш высілкаў яна прыкладала, каб нацягнуць швэдар Гары на галаву, тым менш, падавалася, станавіўся швэдар, пакуль не зрабілася зразумела, што ён не налезе нават на ляльку, не тое што на Гары. Цётка Пятуння вырашыла, што швэдар, мабыць, сёў пры мыцці і Гары, з палёгкай зразумеў, што пазбегне пакарання.

А вось апынуўшыся на страсе школьнай сталовай і не здолеўшы патлумачыць як такое адбылося, Гары патрапіў у вельмі цяжкае становішча. Дадлі са сваёй бандай, як звычайна, ганяўся за ім, і раптам — для Гары гэта апынулася не меншай неспадзеўкай, чым для ўсіх астатніх — Гары ўжо сядзеў на трубе. Сямейства Дурслі атрымала вельмі незадаволены ліст ад класнай кіраўніцы, які сведчыў, што хлопчык выяўляе ў вышэйшай ступені падазронае імкненне да даследавання стрэх школьнага будынка. А хлопчык усяго толькі (як ён спрабаваў патлумачыць дзядзьку Вернану праз зачыненыя дзверы каморы) жадаў заскочыць за смеццевыя бакі, што стаялі за сталовай. Гары меркаваў, што вецер, пэўна, быў занадта моцны і падхапіў яго ў паветры.

Але сёння не павінна было здарыцца нічога дрэннага. Можна было нават змірыцца з прысутнасцю Дадлі і Пірса, дзеля задавальнення правесці дзень не ў школе, і не ў каморы, і не ў капуснай гасцінай місіс Фігг.

Кіруючы машынай, дзядзька Вернон адначасова скардзіўся цётцы Пятунні. Ён наогул любіў паскардзіцца. Падпарадкаваныя, Гары, мясцовая рада, Гары, банк, Гары — вось толькі некаторыя з яго ўпадабаных тэм. Аднак сёння галоўнай прэтэнзіяй апынуліся матацыклы.

— … носяцца як маньякі, хуліганы чортавы, — прагыркаў ён, калі паблізу прамчаўся байкер.

— А я ў сне бачыў матацыкл, — раптам успомніў Гары, — ён лётаў.

Дзядзька Вернон ледзь не ўрэзаўся ў машыну наперадзе. Ён рэзка абярнуўся і закрычаў, тварам нагадваючы гіганцкі бурак з вусамі:

— МАТАЦЫКЛЫ НЕ ЛЁТАЮЦЬ!

Дадлі з Пірсам хрукнулі.

— Я ведаю, што не лётаюць, — пагадзіўся Гары. — Гэта ж быў сон.

Ён ужо пашкадаваў, што загаварыў аб гэтым. Калі і было на свеце нешта, больш ненавіснае яго сваякам, чым пытанні, якія ён задаваў, дык гэта яго гутаркі аб чымсьці, што паводзіла сябе не так, як след, і ўсё адно, было гэта ў сне або ў мультфільме — ім падавалася, што ў яго з'яўляюцца небяспечныя думкі.

Субота выдалася на рэдкасць сонечнай, і ў заапарку было шмат народу. Дадлі і Пірсу купілі па вялікім шакаладным марозеве, а потым — з тае прычыны, што ўсмешлівая прадаўшчыца паспела спытаць Гары, чаго ён жадае, раней, чым яго адцягнулі ад латка — Дурслі прыйшлося і яму купіць садавінны лёд. Таксама нядрэнна, вырашыў Гары, аблізваючы лёд і назіраючы за гарылай, якая часала галаву і якая нагадвала Дадлі, хіба што апошні быў бландын.

Гэта была лепшая раніца ў жыцці Гары. Ён увесь час памятаў, што трэба трымацца крыху ўбаку ад астатніх, каб Дадлі і Пірс, якім заапарк ужо пачаў надакучваць, не замануліся б звярнуцца да свайго ўлюблёнага занятку і не пачалі б яго піхаць. Яны паабедалі ў рэстаране ў заапарку і, калі Дадлі ўчыніў скандал, сцвярджаючы, што ў дэсерце, які зваўся "Паласатая панчоха", зверху пакладзена занадта мала марожанага, дзядзька Вернон купіў яму іншую порцыю, а Гары дазволілі даесці першую.

Гары думаў, пасля, што ўсё было занадта добра і проста не магло працягвацца доўга.

Пасля абеду яны адправіліся ў тэрарыўм. Там было цёмна, прахалодна, і ўздоўж сценаў цягнуліся шэрагі асветленых вітрын. За шклом, між камення і бярвення, поўзалі і выгіналіся разнастайныя змеі і яшчаркі. Дадлі з Пірсам імкнуліся ўбачыць вялізных атрутных кобр і тоўстых пітонаў, здольных задушыць чалавека. Дадлі хутка адшукаў самую вялікую змяю. Яна магла б двойчы абвіцца вакол машыны дзядзькі Вернана і раздушыць яе — але ў гэты момант яна была не ў настроі.

Дадлі пастаяў, прыціснуўшы нос да шкла, гледзячы на бліскучыя карычневыя кольцы.

— Хай яна папоўзае, — заканючыў ён. Дзядзька Вернан пастукаў па шкле, але змяя не зварухнулася.

— Пастукай яшчэ, — загадаў Дадлі. Дзядзька Вернон моцна пастукаў па шкле кулаком. Змяя працягвала спаць.

— Неціка-а-ава, — праенчыў Дадлі. І, вяслуючы нагамі, пайшоў прочкі.

Гары падышоў да вітрыны і пільна паглядзеў на змяю. Ён не здзівіўся, калі б дазнаўся, што тая памерла — аніякай кампаніі, акрамя дурных людзей, якія цэлы дзень барабаняць па шкле, каб абудзіць яе. Гэта нашмат горш, чым спаць у каморы — яго будзіць адна толькі цётка Пятуння, і ён можа перасоўвацца па доме.

Раптам змяя расплюшчыла круглыя вочы. Павольна, вельмі павольна паднімала яна галаву, пакуль яе вочы не падняліся да ўзроўню вачэй Гары.

Яна падміргнула.

Спачатку Гары не мог адвесці вачэй. Потым хуценька агледзеўся наўкол, каб упэўніцца, што ніхто за ім не назірае. Тады ён павярнуўся да змяі і таксама падміргнуў ёй.

Змяя кіўнула галавой у бок дзядзькі Вернана і Дадлі, а пасля ўзвяла вочы да столі. Яна паглядзела на Гары поглядам, які казаў: "І так увесь час."

— Разумею, — прамармытаў Гары ў шкло, хоць і не быў упэўнены, што змяя пачуе яго, — жудасна надакучвае.

Змяя павольна кіўнула.

— А ты наогул адкуль? — пацікавіўся Гары.

Змяя пастукала хвастом па шыльдачцы, прымацаванай побач з клеткай. Гары прачытаў: "Баа-констрыктар, Бразілія".

— Там добра, у Бразіліі?

Баа-канстрыктар зноў пастукала па шыльдачцы, і Гары прачытаў далей: "Гэты экзэмпляр нарадзіўся ў заапарку".

— Вось як? Значыць, ты ніколі не была ў Бразіліі?

Змяя адмоўна затрэсла галавой, і адначасова за спіной у Гары раздаўся такі аглушальны крык, што абодва, і ён, і змяя, падскокнулі. "ДАДЛІ! МІСТЭР ДУРСЛІ! ІДЗІЦЕ СЮДЫ! ПАГЛЯДЗІЦЕ НА ГЭТУЮ ЗМЯЮ! ВЫ НЕ ПАВЕРЫЦЕ, ШТО ЯНА РОБІЦЬ!"

Дадлі падбег, перавальваючыся.

— Прэч з дарогі, ты, — крыкнуў ён, ткнуўшы Гары пад рэбры. Ад нечаканасці Гары зваліўся на бетонную падлогу. Далей усё адбылося настолькі хутка, што ніхто нават не зразумеў, што здарылася — толькі што Пірс з Дадлі стаялі, уткнуўшыся насамі ў шкло, а ў наступную секунду яны ўжо адскочылі ў бок лямантуючы ад жаху.

Гары сядзеў на падлозе, хапаючы ротам паветра; шкляная вітрына знікла. Вялізная змяя, імкліва разгортваючы кольцы, выпаўзала на падлогу. Па ўсім тэрарыўме людзі екаталі і несліся да выхаду.

У той момант, калі змяя хутка і бясшумна праслізнула паблізу Гары, ён пачуў — ён мог бы паклясціся, што пачуў — ціхі, свісцячы голас, які прамовіў-прашыпеў: "У Бразілію… дзякуй, аміга".

Загадчык тэрарыўма быў у шоку.

— Шкло, — паўтараў ён як заведзены. — Куды падзелася шкло?

Дырэктар заапарка ўласнаручна заварыў для цёткі Пятунні моцнай салодкай гарбаты, у соты раз впросячы прабачэння. Дадлі і Пірс ледзь маглі казаць, у іх трэсліся вусны. Наколькі бачыў Гары, баа-канстрыктар усяго толькі гулліва стукнула іх хвастом па пятках, прапаўзаючы паблізу, але калі ўсе селі ў машыну, Дадлі ўжо захлёбваючыся распавядаў, як пітон ледзь не адкусіў яму нагу, а Пірс бажыўся, што яго ледзь не задушылі. Але самае горшае, прынамсі для Гары, пачалося тады, калі злёгку заспакайнелы Пірс запытаўся: "А Гары размаўляў з ім, праўда, Гары?".

Дзядзька Вернан дачакаўся, пакуль Пірса забралі, і адразу ж пачаткаў крычаць на Гары. Дзядзька быў так злы, што ледзь мог казаць. Ён здолеў толькі выдавіць з сябе: "Прэч — у камору — будзеш сядзець — без ежы", і ён паваліўся ў крэсла — цётцы Пятунні давялося прынесці вялікую шклянку брэндзі.

Шмат пазней Гары ляжаў у каморы, марачы аб гадзінніку. Ён не ведаў, колькі цяпер было часу і не мог быць упэўнены, што ўсе паснулі. Да гэтага ён не мог выйсці з каморы і прабрацца на кухню, каб хоць што-небудзь з'есці.

Ён жыў у Дурслі ужо амаль дзесяць гадоў, дзесяць нешчаслівых гадоў, з таго часу, як сябе памятаў, з таго часу, як яго бацькі загінулі ў аўтакатастрофе. Ён не памятаў, што таксама быў у той машыне. Часам, калі ён моцна напружваў памяць падчас доўгатэрміновых зняволенняў у каморы, да яго прыходзіў дзіўны ўспамін: асляпляльны пробліск зялёнага святла і пякельны боль у ілбе. Гэта, па ўсім, і быў успамін аб аварыі, хоць ён і не мог сабе ўявіць, што гэта быў за пробліск. Ён зусім не памятаў бацькоў. Дзядзька і цётка ніколі не казалі аб іх і, ужо вядома, яму было забаронена задаваць пытанні. Фатаграфій іх у доме таксама не было.

Калі Гары быў маленькі, ён усё марыў аб якіх-небудзь невядомых сваяках, якія прыедуць і забяруць яго, але такога не магло здарыцца; акрамя дзядзькі і цёткі, у яго нікога не было. І усё ж часам яму падавалася (або, можа быць, ён жадаў, каб так было), што незнаёмыя людзі на вуліцы пазнаюць яго. Вельмі, дарэчы, дзіўныя незнаёмыя людзі. Аднойчы, калі яны хадзілі па крамах з цёткай Пятунняй і Дадлі, яму пакланіўся малюсенькі чалавечак у фіялетавым цыліндры. Пасля лютых роспытаў, адкуль Гары ведае гэтага чалавека, цётка поцягам выцягнула дзяцей на вуліцу, так нічога і не набыўшы. Іншым разам, у аўтобусе, яму весела памахала рукой дзікага выгляду старая, уся ў зялёным. Не далей чым заўчора лысы мужчына ў вельмі доўгім пурпурным плашчы прывітаўся з ім за руку і, не сказаўшы ні слова, сышоў. Самае дзіўнае, што ўсе гэтыя людзі знікалі, як толькі Гары спрабаваў разгледзець іх лепей.

У школе ў Гары сяброў не было. Усё ведалі, што Дадлі з прыяцелямі трываць не могуць дурня Потэра з яго мехаватай вопраткай і пабітымі акулярамі, а ніхто не жадаў ісці супраць Дадлі і яго банды.

— РАЗДЗЕЛ III —

Лісты немаведама ад каго

Пабег бразільскага ўдава дорага каштаваў Гары. Калі яго выпусцілі з каморы, ужо пачаліся летнія вакацыі, і Дадлі паспеў зламаць новую відэакамеру, разбіць планёр і, ў першы ж дзень катання на гоначным веласіпедзе, збіць з ног старую місіс Фігг, якая цягнулася па Прайвет Драйв на мыліцах.

Гары радаваўся, што школа ўжо скончылася, але цяпер ад Дадлі і яго прыяцеляў, якія прыходзілі кожны дзень, падзецца было няма куды. І Пірс, і Дэніс, і Малькольм, і Гордан былі здаровыя і тупыя як на падбор, але Дадлі быў самым здаровым і самым тупым, а таму ён з'яўляўся важаком. Сябры з задавальненнем складалі Дадлі кампанію ў занятках яго любімым спортам: гонкамі за Гары.

Гары імкнуўся праводзіць па магчымасці больш часу па-за межамі дома, ён блукаў па наваколлі і думаў аб пачатку новага навучальнага года, які нёс з сабою слабы праменьчык надзеі. Калі наступіць верасень, Гары пайдзе ўжо не ў пачатковую, а ў сярэднюю школу і да таго ж, у першы раз у сваім жыцці, без Дадлі. Дадлі залічылі ў прыватную школу пад назовам "Вонінгс", куды калісьці хадзіў дзядзька Вернан. Туды ж накіроўваўся і Пірс Полукіс. А Гары запісалі ў "Хай Камеронс", раённую агульнаадукацыйную школу. Дадлі лічыў, што гэта вельмі смешна.

— У "Хай Камеронс" у першы дзень усіх засоўваюць галавой ва ўнітаз, — сказаў ён неяк Гары, — жадаеш пойдзем наверх патрэніруемся?

— Не, дзякуй, — адказаў Гары, — у наш бедны ўнітаз яшчэ не трапляла нічога горш за тваю галаву — яму будзе млосна, — і ўцёк раней, чым да Дадлі дайшоў сэнс сказанага.

Аднойчы ў ліпені цётка Пятуння разам з Дадлі адправілася ў Лондан купляць форму, якую насілі вучні "Вонінгса", а Гары застаўся ў місіс Фігг. У яе было не так жудасна, як раней. Як высветлілася, місіс Фігг зламала нагу, зачапіўшыся за адну са сваіх кошак, і гэта некалькі паменшыла яе захапленне жывёлінамі. Яна дазволіла Гары паглядзець тэлевізар і нават дала кавалачак шакалада — праўда, па смаку лёгка можна было зразумець, што плітка ляжала у місіс Фігг ужо некалькі гадоў.

У той жа вечар у гасцінай Дадлі дэманстраваў новую, з іголачкі, форму. У "Вонінгсе" хлопчыкі насілі барвовыя пінжакі, памаранчавыя брыджы і плоскія саламяныя шапкі пад назвай "канацье". Акрамя таго, ім належалі гузаватыя палкі, каб стукаць адзін аднаго, калі настаўнік за імі не назірае. Лічылася, што гэта дае карысныя для дарослага жыцця здольнасці.

Гледзячы на новыя брыджы сына, дзядзька Вернан надламаным голасам вымавіў, што гэта самы ўрачысты момант у яго жыцці. Цётка Пятуння расплакалася і скрозь слёзы сказала, што проста не можа паверыць, што бачыць перад сабою яе любага Мышку-Дадлі, ён такі прыгожы і сталы. Гары не адважыўся нічога сказаць. Ён і так баяўся, што зламаў пару рэбраў, стрымліваючы рогат.

***

Наступнай раніцай, калі Гары выйшаў да сняданку, у кухні стаяў агідны пах. Крыніцай смуроду аказалася вялікае цынкавае карыта, якое стаяла на ракавіне. Ён падышоў паглядзець. У шэрай вадзе плавала штосьці, падобнае на брудныя палавікі.

— Што гэта? — спытаў ён у цёткі Пятунні. Вусны яе сціснуліся, як, зрэшты, і заўсёды, калі ён адважваўся задаваць пытанні.

— Твая новая школьная форма, — адказала яна.

Гары яшчэ раз паглядзеў у карыта.

— Ой, — сказаў ён, — я і не ведаў, што яна павінна быць такая мокрая.

— Не прыкідвайся ідыётам, — раззлавалася цётка Пятуння. — Я перафарбоўваю для цябе старыя рэчы Дадлі ў шэры колер. Каб было як ва ўсіх.

Гары моцна сумняваўся, што ва ўсіх будзе менавіта так, але вырашыў не спрачацца. Ён сеў за стол і пастараўся не думаць аб тым, як будзе выглядаць першага верасня, калі пойдзе ў "Хай Камеронс" — пэўна, так, як быццам напяліў старую сланоўю скуру.

Увайшлі Дадлі з дзядзькай Вернанам і грэбліва зморшчылі насы з-за паху, які ішоў ад новай школьнай формы Гары. Дзядзька Вернан, як заўсёды, разгарнуў газету, а Дадлі стаў барабаніць па стале Вонінгсавай палкай, якую зараз паўсюль цягаў за сабою.

Ад уваходных дзвярэй даняслася пстрычка, што азначала, што паштальён адкрыў паштовую шчыліну, і, праз секунду, гук ад некалькіх лістоў, што ўпалі на падлогу.

— Прынясі пошту, Дадлі, — загадаў дзядзька Вернон з-за газеты.

— Хай Гары прынясе.

— Прынясі пошту, Гары.

— Хай Дадлі прынясе.

— Ткні яго палкай, Дадлі.

Гары ўвярнуўся ад палкі і пайшоў за поштай. На падлозе ляжалі тры прадметы: паштоўка ад Мардж, сястры дзядзькі Вернана, якая адпачывала на выспе Уайт, карычневы канверт, хутчэй за ўсё, з рахункамі, і — ліст для Гары.

Гары ўзяў ліст у рукі і не мог адарваць ад яго вачэй; сэрца хлопчыка, як мячык на гумцы, скакала ў грудзі. Ніхто, ніколі, за ўсё ягонае жыццё не пісаў яму лістоў. Ды і хто б стаў яму пісаць? У яго не было ні сяброў, ні сваякоў — і ён не быў запісаны ў бібліятэку, так што не атрымоўваў нават няветлівых апавяшчэнняў з патрабаваннямі вярнуць пратэрмінаваныя кнігі. І усё ж, вось ён — ліст, з адрасам, які даказваў, што ніякай памылкі няма:

Графства Суррэй

Горад Літтл Уінгінг,

Прайвет Драйв, дом №4,

Каморка пад лесвіцай,

М-ру Г. Потэру

Канверт быў тоўсты і цяжкі, з жаўтлявага пергамента, а адрас быў напісаны ізумрудна-зялёнымі чарніламі. Марка адсутнічала.

Павярнуўшы канверт зваротным бокам, Гары ўбачыў пурпурны сургучны друк з гербам: леў, арол, барсук і змяя, што атачалі вялікую літару "Х".

— Ну дзе ты там? — раздаўся голас дзядзькі Вернана. — Што, правяраеш, ці няма бомб? — ён засмяяўся ўласнаму жарту.

Гары вярнуўся на кухню, не перастаючы разглядаць ліст. Ён працягнуў дзядзьку Вернону паштоўку і рахункі, а сам сёў і пачаў павольна ўскрываць жоўты канверт.

Дзядзька Вернон хутка прагледзеў рахункі, раздражнёна чмыхнуў і стаў чытаць паштоўку.

— Мардж захварэла, — паведаміў ён цётцы Пятунні, — з'ела нейкую…

— Тата! — раптам закрычаў Дадлі. — Тат, глядзі, што гэта ў Гары?

Гары амаль ужо разгарнуў ліст, напісаны на такім жа цвёрдым пергаменце, з якога быў зроблены канверт, але тут дзядзька Вернан груба выдраў ліст у яго з рук.

— Гэта маё! — закрычаў Гары, спрабуючы вярнуць ліст.

— Хто гэта стане табе пісаць? — здзекліва кінуў дзядзька Вернан, трымаючы ліст адной рукой і падтрасаючы яго, каб яно разгарнулася. Ён зірнуў на тэкст, і колер яго твару змяніўся з чырвонага на зялёны хутчэй, чым змяняецца святло ў светлафора. Але на зялёным справа не скончылася. Літаральна праз секунду твар дзядзькі Вернана набыў шараватае адценне засохлай аўсянай кашы.

— П-п-Пятуння! — задыхаючыся, прашаптаў ён.

Дадлі паспрабаваў выхапіць і прачытаць ліст, але дзядзька Вернон трымаў яго высока, так, што Дадлі не мог дацягнуцца. Цётка Пятуння з цікаўнасцю ўзяла пергамент у дзядзькі з рук і прачытала першы радок. З хвіліну яна стаяла калыхаючыся, быццам вось-вось страціць прытомнасць. Потым схапілася за горла і выдала прыдушаны хрып.

— Вернан! Божа міласэрны! Вернан!

Яны глядзелі адно на аднаго, нібы забыліся на тое, што Дадлі і Гары ўсё яшчэ знаходзяцца ў кухні. Дадлі не быў звыклы да таго, каб яго ігнаравалі. Ён з усіх сіл трэснуў бацьку палкай па галаве.

— Дай мне прачытаць ліст! — заявіў ён гучна.

— Гэта мне дайце прачытаць ліст, — гнеўна перапыніў яго Гары, — ён мой!

— Прэч адсюль, абодва! — прахрыпеў дзядзька Вернан, запіхваючы ліст назад у канверт.

Гары не адступаў.

— АДДАЙЦЕ МНЕ ЛІСТ! — закрычаў ён.

— Аддайце мне ліст! — запатрабаваў Дадлі.

— ПРЭЧ! — праараў дзядзька Вернон і за шкірку вышпурнуў абодвух хлапчукоў у залу, зачыніўшы кухонныя дзверы ў іх перад носам. Гары і Дадлі тут жа дзелавіта і бязгучна пабіліся за месца ў замочнай адтуліны. Дадлі перамог, таму Гары, у акулярах, якія боўталіся на адным носе, лёг на жывот і стаў падслухоўваць пад дзвярыма.

— Вернан, — казала цётка Пятуння дрыготкім голасам, — паглядзі на адрас — адкуль яны маглі даведацца, дзе ён спіць? Ты ж не думаеш, што за намі сочаць?

— Сочаць — шпіёняць — можа быць, нават падглядваюць, — дзіка мармытаў дзядзька Вернан.

— Што жа нам рабіць, Вернан? Напісаць ім? Сказаць, што мы не жадаем…

Гары бачыў, як зіхатлівыя чорныя туфлі дзядзькі Вернана крочаць узад-наперад па кухні.

— Не, — нарэшце вырашыў дзядзька Вернан, — мы не будзем звяртаць на гэта ўвагі. Калі яны не атрымаюць адказу… Так, так будзе лепш за ўсё… мы нічога не будзем рабіць…

— Але…

— Мне не трэба нічога такога ў маім доме, Пятуння! Хіба мы не пакляліся, калі пакінулі яго ў сябе, што будзем змагацца з усё гэтай небяспечнай ерассю?

Увечар, вярнуўшыся з працы, дзядзька Вернан здзейсніў штосьці, чаго ніколі раней не рабіў; ён наведаў Гары ў яго каморы.

— Дзе мой ліст? — выпаліў Гары, ледзь толькі дзядзька Вернон праціснуўся ў дзверцы. — Хто гэта мне піша?

— Ніхто. Гэты ліст патрапіў да цябе па памылцы, — сцісла растлумачыў дзядзька Вернон. — Я яго спаліў.

— Нічога не па памылцы, — злосна буркнуў Гары, — там было нават напісана, што я жыву ў каморы.

— ЦІХА! — раўнуў дзядзька Вернон, і са столі звалілася пара павукоў. Дзядзька некалькі раз глыбока ўдыхнуў, а затым прымусіў сябе ўсміхнуцца, што выйшла ў яго даволі няўдала.

— Дарэчы, Гары…з нагоды каморы. Мы з тваёй цёткай лічым… ты ўжо такі вялікі… табе тут нязручна… мы думаем, будзе добра, калі ты пераедзеш у другую спальню Дадлі.

— Навошта? — спытаў Гары.

— Не задавай лішніх пытанняў! — гыркнуў дзядзька. — Збірай свае рэчы і хутчэй!

У доме было чатыры спальні: адна належала дзядзька Вернану і цётцы Пятунні, другая была пакоем для гасцей (часцей за ўсё ў ёй спынялася Мардж, сястра дзядзькі Вернана), у трэцяй спаў Дадлі, а ў чацвёртай захоўваліся рэчы і цацкі Дадлі, якія не ўмяшчаліся ў яго першы пакой. Гары спатрэбілася адно-адзінае падарожжа на другі паверх, каб перанесці туды ўсю сваю маёмасць. Ён прысеў на ложак і агледзеўся. Практычна ўсе рэчы ў пакоі былі паламаныя або пабітыя. Усяго месяц назад набытая відэакамера валялася па-над цацачным танкам, якім Дадлі неяк пераехаў суседскага сабаку; у куце пыліўся першы ўласны тэлевізар Дадлі, пабіты нагой у той дзень, калі адмянілі яго ўлюблёную перадачу; тутака ж стаяла вялікая птушыная клетка, дзе калісьці жыў папугай, якога Дадлі абмяняў на помпавую стрэльбу, якая ляжала на верхняй паліцы з погнутай руляй — Дадлі няўдала сеў на яе. Астатнія паліцы былі забітыя кнігамі. Кнігі выглядалі новымі і некранутымі.

Знізу даносіліся румзанні Дадлі: "не жадаю, каб ён там жыў… мне патрэбны гэты пакой… выганіце яго…".

Гары ўздыхнуў і расцягнуўся на ложку. Яшчэ ўчора ён аддаў бы усё, каб атрымаць гэты пакой. Сёння ён хутчэй пагадзіўся б зноў апынуцца ў каморы, але з лістом, чым быць тут наверсе без ліста.

На наступную раніцу за сняданкам усё паводзілі сябе ненатуральна ціха. Адзін Дадлі крычаў, екатаў, латашыў бацьку палкай, штурхаў маці нагамі, прыкідваўся, што яго нудзіць, і нават разбіў чарапахай шкло ў шафе, але так і не атрымаў назад свайго пакою. Гары ў гэты час успамінаў учорашні дзень і праклінаў сябе за тое, што не прачытаў ліст у холе. Дзядзька Вернан і цётка Пятуння кідалі адно на аднога змрочныя погляды.

Калі прыйшла пошта, дзядзька Вернан, відавочна намагаючыся дагадзіць Гары, паслаў за ёй Дадлі. Яны чулі, як Дадлі па дарозе калашмаціць усё сваёй Вонінгсавай палкай. Потым раздаўся крык: "Яшчэ адно! Прайвет Драйв, дом №4, Малая Спальня, М-ру Г. Потэру …"

З прыдушаным хрыпам дзядзька Вернан выскачыў з-за стала і панёсся ў хол, па пятах пераследуемы Гары. Дзядзьку Вернону прыйшлося паваліць Дадлі на падлогу і сілай вырваць ліст, прычым Гары ў гэты час з усіх сіл цягнуў дзядзьку за шыю, імкнучыся адцягнуць яго ад Дадлі. Пасля некалькіх хвілін бязладнай бойні, у якой кожнаму перапала мноства ўдараў палкай, дзядзька Вернон выпрастаўся, хапляючы ротам паветра і пераможна сціскаючы ў руцэ ліст.

— Ідзі да сябе ў камору — ой.., у пакой, — свісцячым, прыдушаным голасам загадаў ён Гары. — Дадлі,  ідзі — кажу табе, ідзі адсюль.

Гары кругамі хадзіў па новым пакоі. Хтосьці ведае не толькі аб тым, што ён пераехаў, але і аб тым, што ён не атрымаў першага ліста. Пэўна, яны паспрабуюць напісаць яшчэ раз? І ужо гэтым разам ён пастараецца, каб ліст дайшоў па прызначэнні. У яго выспяваў план.

Наступнай раніцай стары будзільнік зазвінеў у шэсць гадзін раніцы. Гары хутчэй выключыў яго і бясшумна апрануўся. Галоўнае нікога не абудзіць. Не запальваючы святла, Гары пракраўся ўніз.

Ён вырашыў пачакаць паштльёна на куце Прайвет Драйв і ўзяць у яго пошту для дома №4. Ён прабіраўся па цёмным холе, і сэрца яго латашылася як звар'яцелае…

— ААААААААА!

Ад жаху Гары высока падскокнуў і прызямліўся на нешта вялікае і слізкае, што ляжала на падлозе ля дзвярэй — нешта жывое!

Наверсе запалілася святло, і Гары, да свайго жаху, зразумеў, што вялікім і слізкім быў дзядзькаў твар. Дзядзька Вернон начаваў пад дзвярыма ў спальным мяшку, відавочна, вырашыўшы перашкодзіць Гары дабрацца да пошты першым. На працягу прыкладна паўгадзіны дзядзька крычаў на Гары, пасля чаго загадаў яму пайсці і прынесці кубак гарбаты. Гары сумна паплёўся на кухню, а вярнуўшыся, выявіў, што пошта ўжо прыйшла і ляжыць у дзядзькі на каленях. Гары разглядзеў тры канверты, надпісаныя ізумруднымі чарніламі.

— Гэта мае… — пачаў быў Гары, але дзядзька Вернан дэманстратыўна парваў лісты на дробныя шматкі.

У гэты дзень дзядзька Вернан не пайшоў на працу. Ён застаўся дома і забіў шчыліну для лістоў.

— Убачыш, — тлумачыў ён цётцы Пятунні скрозь цвікі ў роце, — калі яны не змогуць даставіць іх, яны спыняцца.

— Я у гэтым не ўпэўненая, Вернан.

— Пятуння, разумееш, мазгі ў іх уладкаваныя інакш, чым у нас з табой, — сказаў дзядзька Вернон і стукнуў па цвіку кавалкам торта, які падала яму цётка Пятуння.

У пятніцу прыйшло ўжо дванаццаць лістоў. Паколькі іх не змаглі апусціць у шчыліну, то прасунулі пад дзверы, а таксама ў бакавыя шчыліны, і яшчэ некалькі закінулі ў вакенца ваннай на ніжнім паверсе.

Дзядзька Вернан зноў застаўся дома. Пасля спалення лістоў ён узброіўся малатком і цвікамі і забіў дошчачкамі ўсе шчыліны ва ўваходных дзвярах і на заднім ганку, так што ніхто ўжо не мог выйсці з хаты. Падчас працы ён спяваў "і вораг збяжыць, збяжыць, збяжыць" і ўздрыгваў ад найменшага шоргату.

У суботу сітуацыя стала выходзіць з-пад кантролю. Дваццаць чатыры лісты для Гары прабраліся ў дом, укладзеныя ўнутр кожнага з двух тузінаў яйкаў, якія цётка Пятуння прыняла з рук вельмі збянтэжанага малочніка праз вакно гасцінай. Пакуль дзядзька Вернан абурана тэлефанаваў на пошту і ў малочную краму, спрабуючы адшукаць вінаватых, цётка Пятуння прапускала лісты праз мясарубку.

Раніцай у нядзелю дзядзька Вернан спусціўся да сняданку з выглядам стомленым і нават хворым, але ўсё-ткі шчаслівы.

— Па нядзелях не прыносяць пошту, — весяла праспяваў ён, накладваючы мармелад на газету, — так што гэтых чортавых лістоў…

Пры гэтых яго словах нешта са свістам выляцела з трубы і стукнула дзядзьку па патыліцы. Следам з каміна як кулі паляцелі лісты, трыццаць, ці нават сорак штук. Усё прыхіліліся, адзін Гары кінуўся, імкнучыся злавіць хоць бы адзін…

— ПРЭЧ! ПРЭЧ!

Дзядзька Вернан ухапіў Гары і выкінуў яго ў хол. Цётка Пятуння і Дадлі выляцелі з кухні, зачыняючы твары рукамі, і дзядзька Вернан зачыніў дзверы. Чуваць было, што лісты працягваюць сыпацца з трубы, адскокваючы ад падлогі і сцен.

— Значыць, так, — сказаў дзядзька Вернон, імкнучыся захоўваць спакой, але ў той жа час выдзіраючы жмуты з вусоў, — каб праз пяць хвілін усе былі сабраныя. Мы з'яжджаем. Вазьміце толькі самае неабходнае. І Без пярэчанняў!

З абадранымі вусамі ён выглядаў так страшна, што ніхто так і не вырашыўся пярэчыць. Праз дзесяць хвілін яны ўжо прабілі сабе шлях скрозь забітыя дзверы і імчаліся ў машыне па шашы. На заднім сядзенні ўсхліпваў Дадлі, які атрымаў ад бацькі за тое, што затрымаў ад'езд, спрабуючы ўпіхнуць у заплечнік тэлевізар, відэамагнітафон і камп’ютар.

Яны імчаліся і імчаліся. Нават цётка Петунья не адважвалася спытаць, куды ж яны едуць. Час ад часу дзядзька Вернон рэзка разварочваўся і некаторы час ехаў у зваротным напрамку.

— Пазбавімся ад пагоні… ад хваста… — мармытаў ён у гэтых выпадках.

Цэлы дзень яны не спыняліся нават для таго, каб перакусіць. Увечары Дадлі ўжо выў уголас. Гэта быў самы кашмарны дзень у яго жыцці. Ён прагаладаўся, прапусціў цэлых пяць перадач па тэлевізары і наогул яшчэ ні разу не праводзіў так шмат часу, не падарваўшы ніводнага камп’ютарнага прышэльца.

Нарэшце, на ўскраіне вялікага горада дзядзька Вернан затармазіў каля нейкай панурай гасцініцы. Дадлі і Гары пасяліліся ў адным пакоі. Дадлі тут жа захрапеў, а Гары сядзеў на падваконні, глядзеў, як свецяць фарамі машыны і напружана думаў…

Снедаць прыйшлося бутэрбродамі з марынаванымі памідорамі. Не паспелі яны даесці, як падышла гаспадыня гасцініцы.

— Прабачце, хто з вас тут будзе м-р Г. Потэр? Тут прыйшло каля сотні вось такіх вось…

І яна паказала ліст, трымаючы яго так, каб яны маглі прачытаць ізумрудны адрас:

Коксворт

Гасцініца "Мёртвая цішыня"

Нумар 17

М-ру Г. Потэру

Гары пацягнуўся было за лістом, але дзядзька Вернан стукнуў яго па руцэ. Жанчына безуважна назірала.

— Я вазьму іх, — сказаў дзядзька Вернан, хутка паднімаючыся і выходзячы з сталовай следам за гаспадыняй.

***

— Можа быць, лепш паехаць дахаты? — асцярожна спытала цётка Пятуння праз некалькі гадзін пасля ад’езду з гасцініцы, але дзядзька Вернан, па ўсім, не чуў яе. Чаго ён наогул імкнуўся дамагчыся, ніхто зразумець не мог. Ён заехаў у лес, выйшаў, агледзеўся, затрэс галавой, зноў улез у машыну, і яны паехалі далей. Тое ж самае адбылося і пасярод узаранага поля, і на падвесным мосце, і на страсе шматпавярховай стаянкі.

— Тата здурэў, так, мам? — сумна спытаў Дадлі ў маці ўвечары таго ж дня. Дзядзька Вернан прывёз іх на бераг мора, замкнуў у машыне і знік.

Пачаўся дождж. Буйныя кроплі барабанілі па страсе. Дадлі хлюпаў носам.

— Сёння панядзелак, — паведаміў ён цётцы Пятунні, — сёння будзе "Вялікі Ўмберта". Я жадаю, каб у нумары быў тэлевізар.

Панядзелак. Гэта Гары аб нечым нагадала. Калі сёння панядзелак — ужо што-што, а дні тыдня Дадлі ведаў добра, інакш як бы ён глядзеў тэлевізар — значыць, заўтра, у аўторак, Гары будзе адзінаццаць. Вядома, для Гары дзень нараджэння ніколі не быў нічым такім асаблівым. У мінулы раз, напрыклад, яму падарылі вешалку для паліто і старыя шкарпэткі дзядзькі Вернана. Але ўсё ж не кожны дзень табе спаўняецца адзінаццаць.

Дзядзька Вернан вярнуўся, усміхаючыся. У руках ён нёс доўгі плоскі пакет, але не адказаў, калі цётка Петунья спытала, што гэта ён купіў.

— Я знайшоў выдатнае месца! — абвясціў ён. — Вылазьце! Пайшлі!

На вуліцы было вельмі халодна. Дзядзька Вернан паказваў кудысьці даволі далёка ў моры, дзе высілася штосьці, падобнае да скалы. На вяршыні скалы тулілася няшчасная маленечкая хатка. Можна было з упэўненасцю сказаць, што там няма тэлевізара.

— Сёння ўначы абяцаюць шторм! — выклікнуў дзядзька з застылай усмешкай памяшанага і запляскаў у ладкі. — А гэты джэнтльмен ласкава пагадзіўся пазычыць нам сваю лодку!

Да іх бокам наблізіўся бяззубы старэча і з задаволенай усмешкай паказаў на старую лодку, што хісталася на хвалях сера-сталёвай вады.

— Я узяў сёе-тое пад’есці, — сказаў дзядзька Вернон, — так што — усе на борт!

У лодцы было смяротна халодна. Ледзяныя пырскі марской вады і кроплі дажджу запаўзалі за каўнер, вецер біў па твары. Падавалася, прайшло шмат гадзін, перш чым яны дабраліся да скалы, дзе дзядзька Вернан, спатыкаючыся і саслізгваючы, праклаў шлях да напаўзруйнаванага прыстанку.

Усё ў доме выклікала агіду. Пах гнілых водарасцей, вецер, які са свістам урываўся ў вялізныя шчыліны паміж сценамі з грубых дошак, а ў коміне было безнадзейна пуста . У хаціне меліся ўсяго два пакойчыкі.

Сухі паёк дзядзькі Вернана аказаўся чатырма бананамі і пакуначкам чыпсаў кожнаму. Пры дапамозе пустых пакетаў дзядзька паспрабаваў развесці агонь у каміне, але пакеты толькі дымілі і зморшчваліся.

— Вось дзе лісты б спатрэбіліся! — весела пажартаваў дзядзька.

Ён знаходзіўся ў выдатным настроі — відавочна, быў упэўнены, што ніякія лісты не злолеюць дабрацца сюды, да таго ж у шторм. Гары пра сябе згаджаўся з ім, хоць яго самога такая думка не радавала.

Наступіла ноч, і пачаўся абяцаны шторм. Пырскі ад высачэзных хваль білі ў сцены хаціны, ад лютага ветра бразгаталі ваконныя рамы. Цётка Пятуння знайшла ў суседнім пакоі некалькі парослых цвіллю коўдр і паклала Дадлі на пабітай моллю канапе. Сама яна разам з дзядзькам Вернанам адправілася спаць на праваленым ложку ў суседні пакой, а Гары не заставалася нічога іншага, акрамя як адшукаць найменш цвёрдае месца на падлозе і згарнуцца там пад самай танюткай, самай старой коўдрай.

Шторм станавіўся ўсё мацней, і Гары не мог заснуць. Ён дрыжаў і варочаўся з боку на бок, імкнучыся ўлегчыся ямчэй. Жывот зводзіла ад голаду. Храп Дадлі заглушалі нізкія грымоты, што пачаліся дзесьці каля апоўначы. Падсветлены цыферблат гадзінніка на тоўстай руцэ Дадлі, якая звісала з канапы, паказваў, што праз дзесяць хвілін Гары споўніцца адзінаццаць. Хлопчык ляжаў і глядзеў, як з ціканнем гадзінніка дзень нараджэння падыходзіў усё бліжэй, думаў аб тым, ці ўспомняць аб гэтым дзядзька і цётка, і ўяўляў, дзе зараз можа знаходзіцца невядомы аўтар лістоў.

Яшчэ пяць хвілін. Раздаўся трэск. Гары вельмі спадзяваўся, што страха не праваліцца, хоць, магчыма, ад гэтага хаця б стане цяплей. Чатыры хвіліны. Раптам, калі яны вернуцца, дом на Прайвет Драйв будзе настолькі запоўнены лістамі, што яму як-небудзь атрымаецца прачытаць хоць бы адзін?

Тры хвіліны. Цікава, гэта мора так ударае аб камяні? І (засталося дзве хвіліны) што гэта за дзіўны гук, нібы нешта абсыпаецца? Можа быць, скала руйнуецца і сыходзіць пад ваду?

Яшчэ хвіліна, і яму будзе адзінаццаць. Трыццаць секунд… дваццаць… дзесяць… дзевяць… — абудзіць, мо, Дадлі, хай пазлуецца — тры… дзве… адна…

БУМ!

Хаціна задрыжала, Гары сеў і паглядзеў на дзверы. Хтосьці стукаў знадворку, жадаючы ўвайсці.

— РАЗДЗЕЛ IV —

Ключнік

БУМ! Пастукалі яшчэ раз. Дадлі прыскокнуў.

— Хто страляў? — сонна спытаў ён.

Ззаду раздаўся шум — гэта дзядзька Вернан недарэчнымі скокамі прабіраўся па пакоі. У руках у яго была стрэльба — зараз стала зразумела, што хавалася ў доўгім плоскім пакеце.

— Хто там? — прагукаў ён. — Я узброены!

Наступіла паўза. А потым —

ШАРАХ!

У дзверы стукнулі з такой зруйнавальнай сілай, што яна заляцела ў хаціну і з грукатам звалілася на падлогу.

На парозе стаяў самы сапраўдны гігант. Вялізная фізіяномія амаль цалкам хавалася пад густой грывай зблытаных валасоў і доўгай неахайнай барадой, але вочы ўсё-ткі можна было разгледзець, яны блішчэлі з-пад усяго гэтым валосся нібы два вялікія чорныя жукі.

Гігант праціснуўся ў халупу, нізка схіліўшы галаву, але ўсё роўна здымаючы павуціну са столі. Ён нахіліўся, падняў дзверы і без высілкаў паставіў яе на месца. Скуголенні буры сталі меней гучныя. Гігант агледзеў прысутных.

— Гарбаты не знойдзецца, а? — спытаў ён. — Выматаўся як сабака.

Ён прайшоў да канапы, дзе, паміраючы ад страху, сядзеў Дадлі.

— Пасунься, тоўсты, — сказаў незнаёмец.

Дадлі завішчаў і ўцёк. Ён схаваўся за спіну маці, якая, у сваю чаргу, ціснулася за спіной у дзядзькі Вернана.

— Ага, вось і Гары! — выклікнуў волат.

Гары зазірнуў у суровы, дзікі, цёмны твар і ўбачыў маршчынкі вакол усміхаўшыхся вока-жукоў.

— А я цябе в-о-о-о-сь такім памятаю, — паказаў рукамі волат. — Глядзі ж ты, выліты тата, а вочы — маміны.

Дзядзька Вернан са скрыгатам уцягнуў паветра.

— Я патрабую, каб вы неадкладна пакінулі гэты дом, сэр! — запатрабаваў ён. — Вы ўрываецеся… урываецеся…

— Адстань, — адмахнуўся гігант; перахіліўся праз спінку канапы, адабраў стрэльбу ў дзядзькі Вернана, з лёгкасцю завязаў яе ў вузел і зашпурнуў у далёкі кут пакойчыка.

Дзядзька Вернан, падобна раздушанай мышы, ціха піскнуў.

— Карацей, Гары, — загаварыў волат, паварочваючыся спіной да Дурсляў, — віншую з днём нараджэння! Вось, прыцягнуў тут табе нештачка — толькі, пэўна, сеў на яго недзе па дарозе — ну, ды нічога, усё адно смачна.

З унутранай кішэні чорнага плашча ён выцягнуў злёгку памятую скрынку. Гары дрыготкімі пальцамі адкрыў яе і знайшоў там вялікі ліпкі шакаладны торт, на якім былі выведзеныя зялёныя літары: "З днём нараджэння, Гары!"

Задраўшы галаву, Гары паглядзеў у твар вялізнаму чалавеку. Ён хацеў сказаць дзякуй, але словы захраснулі ў горле, і замест "дзякуй" ён прашаптаў:

— Вы хто?

Волат хахатнуў.

— Сапраўды, не пазнаёміліся. Рубеюс Хагрыд, ляснік і ключнік у "Хогвартсе".

Працягнуўшы неверагодных памераў далонь, ён цалкам увабраў у яе руку Гары і моцна сціснуў.

— Ну, як з гарбатай там? — нагадаў ён, паціраючы рукі. — Дарэчы, калі ёсць што пакрапчэй, таксама не адмоўлюся.

Яго погляд упаў на пусты комін, дзе валяліся скурчаныя пакецікі з-пад чыпсаў. Ён пагардліва і схіліўся над комінам; ніхто так і не ўбачыў, што ж ён зрабіў, але, калі праз секунду гігант разагнуўся, там ужо шугаў вясёлы агонь. Па халодным пакоям адразу ж разлілося цяпло, і ў Гары з'явілася адчуванне, што ён ляжыць у гарачай духмянай ванне.

Гігант разваліўся на канапе, якая прасела пад яго цяжарам, і пачаў выкладваць з кішэняў плашча розныя рэчы: медны імбрычак, слізкі пакунак сасісак, качаргу, заварачны імбрычак, некалькі абколатых кружак і бутэльку бурштынавай вадкасці, да якой ён сур’ёзна прыклаўся, перш чым прыступіць да падрыхтоўкі вячэры. Неўзабаве хатка напоўнілася пахам смажыўшыхся на вагні сасісак. Пакуль Хагрыд працаваў, усё маўчалі, але, як толькі ён зняў з качаргі першыя шэсць штук апетытных, пахкіх, злёгку падгарэўшых сасісак, Дадлі ледзьве прыкметна паварушыўся. Дзядзька Вернан паспешна перасцярог:

— Не бяры ў яго нічога, Дадлі!

Гігант пагардліва хмыкнуў.

— Твайму пончыку, Дурслі, ужо і так няма куды далей тлусцець, так што не тузайся.

Ён працягнуў сасіскі Гары. Хлопчык невыносна прагаладаўся, і яму здалося, што ён у жыцці не еў нічога смачней. Падчас ежы Гары не зводзіў вока з волата. Паколькі ніхто нічога не тлумачыў, Гары вырашыўся спытаць сам:

— Выбачыце, я так і не зразумеў, вы хто?

Гігант дасканала адсярбнуў з кубка і выцер рот тыльным бокам рукі.

— Кліч мяне Хагрыд, — сказаў ён, — як усе. Я ужо гаварыў, я — ключнік у "Хогвартсе" — ты, яс'справа, ведаеш пра "Хогвартс".

— Ммм… не, — прызнаўся Гары.

Хагрыд быў узрушаны.

— Выбачайце, — хутка дадаў Гары.

— Выбачайце? — прароў Хагрыд, грозна гледзячы на Дурслі, якія, відавочна марылі хутчэй праваліцца скрозь зямлю.

— Гэтая яны павінны прасіць прабачэння! Ну, лісты да цябе не даходзілі, добра, але каб дзіця не ведала пра "Хогвартс"! Ну а сам ты што, ніколі не пытаў, дзе твае продкі ўсяму навучыліся?

— Чаму ўсяму? — спытаў Гары.

— ЧАМУ УСЯМУ? — раз’юшана паўтарыў Хагрыд. — Ну, пачакайце, Дурслі!

Ён ускочыў на ногі. У гневе ён, падавалася, запоўніў пакой цалкам. Дурслі уціснуліся ў сцяну.

— Гэта ж як разумець?! — заараў Хагрыд. — Гэта што значыць, гэты хлапец — вось гэты вось самы — нічога не ведае — НІ ПРА ШТО?!

Гары вырашыў, што гэта ўжо залішне. У рэшце рэшт, ён жа хадзіў у школу, і адзнакі ў яго заўсёды былі нядрэнныя.

— Сёе-тое я ведаю, — умяшаўся ён, — я ўмею лічыць і ўсё такое.

Хагрыд толькі адмахнуўся:

— Пра наш свет, я гавару. Твой свет. Мой свет. Свет тваіх бацькоў.

— Які свет?

Відаць было, што Хагрыд гатовы падарвацца.

— Ну, Дурслі! — правуркатаў ён.

Дзядзька Вернан, змярцвела-бледны, прашаптаў нешта накшталт: "тыры-пыры". Хагрыд узрушана глядзеў на Гары.

— Як жа гэта ты не ведаеш пра мамку з татай! — ускрыкнуў ён. — Яны ж знакамітасці! І ты — знакамітасць!

— Што? Хіба мае… мае маці з татам знакамітасці?

— Не ведае… не ведае… — Хагрыд, запусціўшы руку ў валасы, утаропіўся на Гары з непадробным спачуваннем.

— І табе не сказалі, хто ты такі? — спытаў ён пасля доўгай паўзы.

Дзядзька Вернан раптам набраўся адвагі.

— Маўчыце! — запатрабаваў ён. — Маўчыце, сэр! Я забараняю вам распавядаць хлопчыку што б там ні было!

І больш адважны чалавек, чым Вернан Дурслі, завагаўся б пад лютым позіркам, якім узнагародзіў яго Хагрыд у адказ, а калі волат загаварыў, літаральна кожная літара ў кожным яго слове дрыжала ад гневу.

— Ты яму не сказаў? Не чытаў ліст Дамблдора? Я там быў! Я бачыў, як Дамблдор яго пісаў! Ясна табе, Дурслі? І ты пра гэта столькі маўчаў?

— Пра што маўчаў? — узбуджана перабіў Гары.

— МАЎЧАЦЬ! ЗАБАРАНЯЮ! — у паніцы пракрычаў дзядзька Вернон.

Цётка Пятуння задрыжала ад жаху.

— Схадзі, падыхай паветрам, можа астынеш, — параіў дзядзьцы Вернану Хагрыд. — Гары! Карацей, ты — чараўнік.

У халупе запанавала маўчанне. Чуваць было, як грукоча мора і свішча вецер.

— Я — хто? — ахнуў Гары.

— Чараўнік, вядома ж, — паўтарыў Хагрыд, зноў усаджваючыся на канапу, якая са стогнам правалілася яшчэ ніжэй, — і яшчэ які! З такімі продкамі, кім табе і быць? Ну, чаго ж… мабыць, самы час прачытаць вось гэта.

Гары працягнуў руку да жаданага жаўтлявага канверта, адрасаванаму "Мора, Хаціна-на-скале, м-ру Г. Потэру". Ён разгарнуў ліст і прачытаў:

"ХОГВАРТС"

ШКОЛА ВЯДЗЬМАРСТВА І ЧАРАЎНІЦТВА

Дырэктар: АЛЬБУС ДАМБЛДОР

(Кавалер Ордэна Мерліна першай ступені, Вялікі Чараўнік, Вярхоўны Чарадзей, Прэзідэнт міжнароднай канфедэрацыі чараўнікоў)

Паважаны м-р Потэр!

З радасцю паведамляем, што Вы прынятыя ў Школу вядзьмарства і чараўніцтва "Хогвартс".

Спіс неабходнай літаратуры і абсталявання прыкладаецца.

Пачатак заняткаў — 1 верасня. Чакаем саву з адказам не пазней за 31 ліпеня.

Шчыра Вашая,

Мінерва МакГонагал,

Намеснік дырэктара

У галаве ў Гары, як феерверк, успыхнуў цэлы шэраг пытанняў, і ён не мог вырашыць, у якой паслядоўнасці іх задаваць. Пасля некаторага роздуму, ён выдавіў з сябе:

— А што значыць, "чакаем саву з адказам"?

— Гангрэн хуткаплынны, ледзь не запамятаваў! — выклікнуў Хагрыд, пляснуўшы сябе па ілбу з сілай, дастатковай, каб збіць з ног каня, і адначасова дастаючы з чарговай кішэні саву — сапраўдную, жывую, ускудлачаную саву, — доўгае пяро і пергаментны скрутак. Ён пісаў, высунуўшы язык, а Гары ўважліва чытаў напісанае:

Паважаны прафесар Дамблдор!

Уручыў Гары ліст.

Заўтра едзем за пакупкамі.

Надвор'е жудаснае.

Спадзяюся, з Вамі ўсё добра.

Хагрыд.

Хагрыд скруціў пасланне і аддаў саве. Тая заціснула пергамент ў дзюбе. Потым Хагрыд аднёс саву да дзвярэй і вышпурнуў у шторм. Затым вярнуўся і сеў на канапу з такім выглядам, як быццам здзейсніў штосьці самае звычайнае, накшталт размовы па тэлефоне.

Тут Гары ўсвядоміў, што сядзеў з шырока адкрытым ротам — і закрыў яго.

— Аб чым гэта я? — пачаткаў было Хагрыд, але ў гэты момант дзядзька Вернан, па-ранейшаму попельна-шэры ад хвалявання, але жудасна злосны, уступіў у круг святла перад комінам.

— Ён не паедзе, — выгукнуў дзядзька Вернан.

Хагрыд вылаяўся.

— Хацеў б я паглядзець, як такі магл як ты, яго спыніць.

— Хто? — з цікавасцю перапытаў Гары.

— Магл, — паўтарыў Хагрыд, — так мы клічам усіх нечараўнікоў. Табе, яс'справа, не подфарціла, вырас у такіх жудасных маглаў, якіх яшчэ пашукаць трэба.

— Калі мы ўзялі яго, мы пакляліся пакласці канец усяму гэтаму мярзоццю, — заявіў дзядзька Вернан, — пакляліся знішчыць у ім гэта! Чараўнік, ці бачыце!

— Вы ведалі? — уразіўся Гары. — Ведалі, што я — чараўнік?

— Ведалі?! — раптам завішчала цётка Пятуння. — Яшчэ б мы не ведалі! Вядома, ведалі! Кім жа яшчэ ты мог быць, пры такой маці, як мая трыклятая сястрычка! Яна таксама ў свой час атрымала такі ліст і адправілася ў гэтую — гэтую школу — а потым з'яўлялася дома толькі на вакацыі! Заўсёдная лягушачая ікра ў кішэнях! Кубкі, якія ператваюцца ў пацукоў! І толькі я адна бачыла, якая яна… ненармалёвая! А бацькі, ну што вы, яны без канца захапляліся, ах, Лілі то, Лілі сё, былі шчаслівыя — у іх у сям'і, ці бачыце, нарадзілася ведзьма!

Яна перавяла дыханне і завялася зноў. Відаць, ёй даўно, доўгія гады, карціла выказацца.

— А потым яна пазнаёмілася з гэтым жудасным Потэрам, у школе, яны збеглі і ажаніліся. Нарадзіўся ты, і, вядома, я не сумнявалася, што ты будзеш сапраўды такі ж… такі ж дзіўны і… і… ненармалёвы, а потым яна дазваляе сябе укакошыць і — наце вам — у нас на руках чараўнік!

Гары збялеў. З цяжкасцю узяўшы сябе ў рукі, ён спытаў:

— Укакошыць? Вы ж мне казалі, што яны загінулі ў аварыі?

— У АВАРЫІ? — абурэнню Хагрыда не было мяжы. Сіла яго гневу прымусіла і без таго перапуджанае сямейства Дурсляў забіцца далей у кут. — Паглядзеў б я, якая аварыя магла б забіць Лілі з Джэймсам! Абуральна! Бязладдзе! Гары Потэр сам пра сябе не ведае! Ды ў нас любое дзіцятка пра яго напамяць распавядзе!

— Як гэта? Адкуль? Чаму? — настойліва пытаў Гары.

Гнеў знік з твару Хагрыда, саступіўшы месца турбоце.

— Не чакаў я такога, — сказаў ён збянтэжаным, ціхім голасам. — Дамблдор гаварыў, могуць узнікнуць некаторыя цяжкасці, ды я не чакаў, што ты наогул нічога не ведаеш… Ох, Гары, Гары… не ведаю, ці добра, ці дрэнна, калі я табе ўсё распавяду, але, з іншага боку, хтосьці ж павінен, не пойдзеш ж ты ў "Хогвартс" гэткім недарэкай.

Ён кінуў на Дурслей ліхі погляд.

— Ды і вам не грэх паслухаць — праўда, я і сам не ўсё ведаю, гісторыя цёмная …

Ён сеў і некаторы час глядзеў у агонь, а потым загаварыў:

— Відаць, пачаць трэба з… з таго… не, вось жудасць! Вы і імя такога не чулі, а ў нас усё ведаюць…

— Каго?

— Ну… не люблю яго ўспамінаць. Ніхто не любіць.

— Чаму?

— Клянуся драконам, Гары, баяцца, вось чаму! Дагэтуль баяцца. Чорт, як жа ўсё гэта цяжка. Разумееш, Гары, быў адзін чараўнік, ён стаў… дрэнны. Горш няма куды. Яго клікалі… — Хагрыд праглынуў, словы не ішлі з языка.

— Можа быць, вы напішаце яго імя? — прапанаваў Гары.

— Ды ну, пісаць яшчэ горш. Добра — Вальдэморт. — Хагрыд здрыгануўся, — І не прымушай мяне паўтараць. Ну вось, гэты самы… чараўнік, гадоў дваццаць таму, пачаў шукаць прыхільнікаў. І знайшоў, яс'справа — адны яго баяліся, іншыя прымазваліся да ўлады, таму што яна ў яго была, улада, вельмі вялікая. Смутныя былі часы, Гары. Ніхто не ведаў, каму верыць, ніхто не вырашаўся вадзіць сяброўства з чужынцамі… здараліся розныя жудасныя рэчы. Патроху ён стаў перамагаць. Яс'справа, хтосьці спрабаваў супраціўляцца — такіх ён забіваў. Страшнай смерцю. Заставалася адно бяспечнае месца — "Хогвартс". Відаць, Ты-Ведаш-Хто баяўся аднаго толькі Дамблдора. Не адважваўся захапіць школу, прынамсі, тады.

— Вось... Твае маці з татам былі самыя лепшыя чараўнікі, якіх я толькі ведаў. Лепшыя вучні ў "Хогвартсе"! І чаго Ты-Ведаеш-Хто ні разу не паспрабаваў перацягнуць іх на свой бок?… Адчуваў, відаць: не стануць яны вадзіцца з Цёмнымі Сіламі, яны былі з Дамблдорам, разумееш?

— Можа, тады ён вырашыў іх указаць… а можа, заставіць… Хто ведае… Толькі дзесяць гадоў таму, на Хэлоўін, заявіўся ён у вёску, дзе вы жылі. Ты быў маленькі, гадок усяго. Ён прыйшоў да вас у дом і…і…

Хагрыд раптам спыніўся, выцягнуў з кішэні вельмі брудную насоўку і высмаркаўся так гучна, бы завыла сірэна.

— Прашу прабачэння, — сказаў ён вінавата. — Але гэта так смутна — любіў я тваіх бацькоў, лепшых людзей не было — а ён, ну, гэта значыць…Ты-Ведаеш-Хто іх забіў. А потым — і тут уся закавыка і ёсць — ён паспрабаваў прыкончыць цябе. Ці тое жадаў, каб не засталося сведак, а можа, ужо проста так любіў забіваць. Але не змог! Ведаеш, з чаго ў цябе шнар на ілбе? Гэта табе не які-небудзь парэз. Такое застаецца, калі каго крануць моцныя злыя закляцці — а закляцці былі такія, што і тваіх бацькоў забілі, і ваш дом зруйнавалі — а на табе не спрацавалі, таму ты і знакаміты, Гары. Каго ён вырашаў забіць, ніхто не выжыў, ніхто, акрамя цябе, бо ён тады загубіў лепшых чараўнікоў і чараўніц — МакКінанаў, Боўнсаў, Прэветаў — а ты, маленькі, выжыў.

У мазгу ў Гары прамільгнуў нейкі вельмі хваравіты ўспамін. Калі Хагрыд дарасказваў сваю гісторыю, хлопчык раптам зноў убачыў асляпляльны пробліск зялёнага святла, прычым значна выразней, чым раней — і ўспомніў яшчэ адну рэч, упершыню ў жыцці: пранізлівы, халодны, жорсткі смех.

Хагрыд глядзеў на яго з смуткам.

— Я цябе на руках вынес з руін. Дамблдор загадаў. Прывёз цябе да гэтых вось….

— Абсалютная лухта! — выклікнуў дзядзька Вернан. Гары так і падскокнуў; ён цалкам забыў аб прысутнасці Дурслі. Пры поглядзе на дзядзьку Вернана стала ясна, што да яго вярнулася яго звычайная самаўпэўненасць. Ён задзірліва глядзеў на Хагрыда і сціскаў кулакі.

— А зараз паслухай мяне, юнак, — раздражнёна сказаў дзядзька Вернон, — я згодны, у табе ёсць сёе-тое дзіўнае — я, праўда, упэўнены, што добрае лупцаванне хуценька б цябе вылечыла — што ж датычыцца тваіх бацькоў, яны былі псіхі, гэта ўжо дакладна, і, па-майму меркаванню, у свеце лягчэй дыхаецца без такіх, як яны — яны атрымалі па заслугах, чаго было чакаць ад усіх гэтых чараўнікоў, з якімі яны вадзіліся — я папярэджваў, што так і будзе, што яны рана або позна патрапяць у гісторыю…

Пры апошніх яго словах Хагрыд не вытрымаў і, ускочыўшы на ногі, выхапіў з-пад плашча патрапаны ружовы парасон. Наставіўшы яго, як шпагу, на дзядзьку Вернана, Хагрыд адчаканіў:

— Папярэджваю, Дурслі — я цябе папярэджваю — яшчэ адно слова…

Апынуўшыся тварам да твару з небяспекай быць насаджаным на лязо парасона барадатага страшыдла, дзядзька Вернан згубіў сваю рашучасць; ён распластаўся па сцяне і змоўк.

— І каб болей ані гуку, — Хагрыд, цяжка дыхаючы, сеў назад на канапу, дно якой на гэты раз не вытрымала і правалілася да самога ніза.

У Гары, тым часам, спелі ўсе новыя і новыя пытанні.

— А што здарылася з Валь… з Самі-Ведаеце-Кім?

— Добрае пытанне, Гары. Не ведаю. Знік. Праваліўся. У тую ж ноч, як паспрабаваў цябе забіць. Таму ты стаў яшчэ знакаміцей. Гэта, разумееш, загадка з загадак… Ён тады набіраў усё больш сілы, усё больш улады — чаго ж яму было знікаць? Нехта гавораць, памёр. Лухта! Я так скажу: у ім ужо і чалавечага не было анічога, каб памерці. Іншыя думаюць, ён усё яшчэ дзесьці тут, чакае, але ў гэта я таксама не веру. Людзі, якія былі з ім, вярнуліся да нашых. Гавораць, былі, маўляў, як бы ў трансе. Не адважыліся б яны прыйсці назад, калі б чакалі, што ён зноў вернецца. Я сабе так думаю: ён жывы, сядзіць дзесьці, але чароўную сілу страціў. І зараз занадта слабы, каб змагацца. Штосьці ў табе ёсць, Гары, што яго прыкончыла. Той ноччу здарылася такое, чаго ён не чакаў — хто яго ведае, праўда, што гэта такое было, — толькі нейкія твае чары забілі яго.

Хагрыд паглядзеў на Гары з асаблівай цеплынёй і павагай, але Гары, замест таго, каб адчуць сябе ўсцешаным, падумаў, што ўсё , што зараз адбываецца — жахлівая памылка. Чараўнік? Ён? Ды як такое можа быць? Усё жыццё яго даймаў Дадлі, тыранілі дзядзька Вернан і цётка Пятуння; калі б ён і на самой справе быў вядзьмак, чаму яны не ператвараліся ў жаб кожны раз, як замыкалі яго ў каморы? Калі калісьці ён перамог самага магутнага чарадзея на свеце, чаму тады Дадлі вечна штурхаў яго нагамі, як футбольны мячык?

— Хагрыд, — прагаварыў ён ціха, — мне падаецца, вы памыляецеся. Я не думаю, што магу быць чараўніком.

На яго здзіўленне, Хагрыд толькі хіхікнуў.

— Не можаш быць чараўніком, значыць? І што, ніколі нічога не рабілася па тваім жаданні, ну, да прыкладу, калі ты сердаваў або палохаўся?

Гары паглядзеў у агонь. Зараз, калі яго аб гэтым спыталі… сапраўды, усе дзіўныя падзеі адбываліся менавіта тады, калі ён, Гары, быў чымсьці засмучаны або раз’юшаны… за ім ганяліся прыяцелі Дадлі, і ён раптам апынуўся па-за межамі дасяжнасці, незразумела як… ён не жадаў ісці ў школу з гэтай кашмарнай стрыжкай, і валасы адраслі… а ў самы апошні раз, калі Дадлі піхнуў яго, хіба ён не ўзяў рэванш, сам таго не ўсведамляючы? Хіба не ён напусціў на Дадлі ўдава?

Гары падняў вочы на Хагрыда і ўбачыў, што той увесь прамянее ад радасці.

— Чуеш? — падміргнуў Хагрыд. — Гары Потэр не чараўнік! Ха! Пачакай, яшчэ будзеш гонарам "Хогвартса".

Але дзядзька Вернан не збіраўся здавацца без бою.

— Хіба я не гаварыў, што ён не пойдзе туды? — прашыпеў ён. — Ён пойдзе ў "Хай Камеронс" і яшчэ будзе ўдзячны за гэта. Чытаў я вашы лісты — яму, ці бачыце, спатрэбіцца ўся гэтая лухта — кнігі замоваў, чароўная палачка і…

— Калі ён чаго захоча, такі ідыёт, як ты, яму не перашкода, — рыкнуў Хагрыд. — Не пусціць сына Лілі і Джэймса Потэраў у "Хогвартс"! Здурнелі? Ды ён туды запісаны з нараджэння. Ён ідзе ў лепшую на свеце школу вядзьмарства і чараўніцтва. Сем гадоў, і ён не пазнае сам сябе. Будзе вучыцца з такімі ж, як сам, у самага знакамітага чараўніка, Альбуса Дамблдора.

— Я НЕ БУДУ ПЛАЦІЦЬ ЗА ТО, КАБ НЕЙКІ БЯЗМОЗГЛЫ СТАРЫ ДУРАНЬ ВУЧЫЎ ЯГО УСЯКІМ ЧАРОЎНЫМ ШТУЧКАМ! — прароў дзядзька Вернан.

Але ён зайшоў занадта далёка. Хагрыд схапіўся за парасон і прыняўся раскручваць яго над галавой.

— НІКОЛІ, — загрукатаў ён, — НЕ — АБРАЖАЙ — АЛЬБУСА — ДАМБЛДОРА — У — МАЁЙ — ПРЫСУТНАСЦІ!

З размаху ён апусціў парасон, кончык якога паказаў на Дадлі — успыхнула фіялетавае святло, раздаўся гук выбухнуўшай петарды, металёвы скрыгат — і праз секунду Дадлі затанцаваў на месцы, прыціскаючы рукі да тоўстага заду і скуголячы ад болю. Калі ён павярнуўся спіной, стаў бачны завіток парасячага хвосціка, які высунуўся з прарэхі ў штанах.

Дзядзька Вернан заараў. Ён зацягнуў цётку Пятунню і Дадлі ў іншы пакой і, кінуўшы на Хагрыда зацкаваны погляд, зачыніў за сабою дзверы.

Хагрыд паглядзеў на парасон і прабег пальцамі па барадзе.

Нельга выходзіць з сябе, — прамармытаў ён з вельмі, зрэшты, ліхадзейскім выглядам, — ну, ды ўсё адно не спрацавала. Думаў ператварыць яго ў свінню, але, відаць, ён і так ужо амаль свіння, толькі хваста не хапала.

З-пад кашлатых брывей ён крыва кінуў погляд на Гары.

— Ты не расказвай пра гэта ў "Хогвартсе", — як бы між іншым, папрасіў ён. — Я… мне…ммм…. Нельга мне займацца магіяй, разумееш. Мне, праўда, дазволілі сёе-тое, каб высачыць цябе, даставіць ліст і ўсё такое… ну, я таму так і ўхапіўся за гэтую справу…

— А чаму вам нельга займацца магіяй? — спытаў Гары.

— Ох. Ну, я ж і сам вучыўся ў "Хогвартсе", але, па праўдзе сказаць, мяне гэта… выгналі. На трэці год. Зламалі чароўную палачку напалову, вось так вось. Але Дамблдор дазволіў мне застацца лесніком. Добры чалавек, Дамблдор.

— А зашто вас выключылі?

— Позна ўжо, а заўтра спраў шмат, — загаварыў Хагрыд гучна. — У горад трэба, кніжкі там купіць і ўсё такое іншае.

Ён зняў з сябе тоўсты чорны плашч і кінуў яго Гары.

— На, накінь, — сказаў ён. — Не бойся, калі будзе калоцца, у мяне там у кішэні вожыкі сядзяць.

— РАЗДЗЕЛ V —

Дыягон Алея

Наступнай раніцай Гары прачнуўся рана. Хоць ён і разумеў, што ўжо святло, але вачэй не расплюшчваў.

"Гэта быў сон", — пераконваў ён сам сябе, — "мне прысніўся волат па імені Хагрыд, які прыехаў паведаміць, што я іду ў школу чараўнікоў. Зараз я расплюшчу вочы і апынуся ў сваёй каморы".

Раптам раздаўся гучны стук.

"А вось і цётка Пятуння", — падумаў з горыччу Гары. Ён усё яшчэ трымаў вочы заплюшчанымі. Такі добры быў сон.

Тук-тук-тук.

— Добра, — прамармытаў Гары, — устаю.

Ён сеў, і з яго зваліўся цяжкі плашч Хагрыда. Халупа была залітая святлом, шторм скончыўся, сам Хагрыд спаў на зламанай канапе, а ў акно кагцістай лапкай стукала сава з газетай у дзюбе.

Гары ўскочыў на ногі. Яго так распірала ад шчасця, як быццам у ім надзьмулі вялізны паветраны шар. Ён падбег да вакна і з сілай распахнуў яго. Сава ўляцела ў пакой і выпусціла газету на Хагрыда. Той і не падумаў прачынацца. Трапечачы крыламі, сава апусцілася на пол і стала нападаць на плашч Хагрыда.

— Хопіць!

Гары паспрабаваў прагнаць саву, але тая толькі пагрозліва пстрыкала дзюбай і працягвала тэрарызаваць плашч.

— Хагрыд! — гучна паклікаў Гары. — Тут сава…

— Заплаці ёй, — прамыкаў Хагрыд у канапу.

— Што?

— Ёй трэба заплаціць за дастаўку. У кішэнях зірні.

Пры пошуках выявілася, што плашч амаль цалкам складаецца з адных кішэняў, а ў іх — звязкі ключоў, нейкія пулькі, разнакаліберныя скруткі вяровак, мятные цукеркі, пакецікі гарбаты… нарэшце, Гары выцягнуў жменю манетак дзіўнага выгляду.

— Дай ёй пяць кнатаў, — сонна прабурчаў Хагрыд.

— Кнатаў?

— Маленькія бронзавыя.

Гары адлічыў пяць маленькіх бронзавых манетак, сава працягнула лапку, і хлопчык паклаў грошы ў прывязаны да лапкі маленькі скураны кашалёчак. Пасля гэтага сава выляцела ў адчыненае акно.

Хагрыд гучна пазяхнуў, сел і пацягнуўся.

— Трэба ісці, Гары, працы ў нас на сёння шмат, у Лондан трэба, купіць розныя прычындалы для школы.

Гары круціў у руках чароўныя манеткі. Яму толькі што прыйшла ў галаву адна думка, з-за якой паветраны шарык усярэдзіне яго як быццам пракалолі.

— Эээ… Хагрыд?

— Ммм? — адклікнуўся Хагрыд, які ў гэты час нацягваў вялізныя чаравікі.

— У мяне няма ніякіх грошай… Вы ж чулі, што ўчора гаварыў дзядзька Вернан… ён не будзе плаціць за навучанне магіі.

— Аб гэтым не хвалюйся, — сказаў Хагрыд, устаючы, — думаеш, бацькі табе нічога не пакінулі?

— Але калі іх дом быў разбураны…

— Што ж, па-твойму, яны золата ў доме трымалі? Не. Перш за ўсё мы адправімся ў "Грынгатс". Чароўны банк. З'еш сасіску, яны і халодныя нічога… Ды і я не адмоўлюся ад торціка.

— А што, бываюць чароўныя банкі?

— Толькі адзін. "Грынгатс". Ім кіруюць гобліны.

— Гобліны?

— Ага — і, скажу я табе, няма такіх псіхаў, якія задумалі б гэты банк абрабаваць. З гоблінамі жарты дрэнныя, Гары. Калі што хаваць, "Грынгатс" — самае надзейнае месца на зямлі … ну, можа, яшчэ "Хогвартс". Між іншым, мне ў "Грынгатс" і так трэба было. Дамблдор загадаў. Школьныя справы. — прагаварыў Хагрыд . — Па важных справах ён звычайна мяне пасылае. Цябе вось прывезці — або там розныя штукі з "Грынгатса" — давярае, разумееш. Ну, сабраўся? Тады патупалі.

Гары ўслед за Хагрыдам выйшаў на вяршыню скалы. Неба было зусім светлае, і мора зіхацела на сонцы. Лодка, якую наняў дзядзька Вернон, па-ранейшаму стаяла ўнізе, але ў яе пасля шторму налілося шмат вады.

— А як вы сюды патрапілі? — спытаў Гары, аглядаючыся ў пошуках другой лодкі.

— Прыляцеў, — адказаў Хагрыд.

— Прыляцелі?

— Угу — але назад паплывем у лодцы. Зараз, калі ты са мной, чараваць мне больш нельга.

Пакуль яны ўсаджваліся ў лодку, Гары ўсё глядзеў на Хагрыда, спрабуючы ўявіць, як той лётае.

— Але, столькі ў вадзе бултыхацца, — пахіснуўшыся, нерашуча вымавіў Хагрыд. Ён кінуў погляд на Гары: — Калі б я трошкі паскорыў працэс, ты б не стаў казаць пра гэта ў "Хогвартсе", не?

— Вядома, не, — горача запэўніў яго Гары, згараючы ад жадання ўбачыць яшчэ якое-небудзь чараўніцтва. Хагрыд зноў выцягнуў ружовы парасонік, двойчы стукнуў ім па борце лодкі, і тая хутка заслізгала ў кірунку да берага.

— А чаму толькі псіх можа захацець рабаваць "Грынгатс"? — спытаў Гары.

— Чараўніцтва, замовы, — коратка растлумачыў Хагрыд, разгортваючы газету. — Гавораць, там каля сейфаў падвышанай сакрэтнасці драконы вартуюць. А потым яшчэ дарогу там не знойдзеш — "Грынгатс" пад зямлёй, пад Лонданам, на сотні міль, разумееш? Глыбока-глыбока пад Падземкай. Нават і скрадзеш што, дык потым адзін чорт — памрэш пад зямлёй з голаду.

Пакуль Хагрыд чытаў газету "Штодзённы прарок”, Гары сядзеў і думаў. Дзядзька Вернан навучыў яго, што людзі любяць, каб за гэтым заняткам іх пакідалі ў спакоі, але ўтрымацца было вельмі цяжка, у яго ў жыцці яшчэ не было столькі пытанняў.

— Зноў у міністэрстве магіі валяюць дурня, ну як заўсёды, — праварчаў Хагрыд, перагортваючы старонку.

— А што, ёсць такое міністэрства?! — ахнуў Гары, хоць і імкнуўся маўчаць.

— Ну так, — адказаў Хагрыд. — Зразумела, Дамблдора жадалі паставіць міністрам, ды ён "Хогвартс" нізашто не пакіне, ну, і ўзялі старога Фаджа. Карнеліўса Фаджа. Горшай кандыдатуры і не знайсці. Кожны дзень бамбуе Дамблдора совамі — рады просіць.

— А што робіць міністэрства магіі?

— Іхняя галоўная справа — сачыць, каб маглы не даведаліся пра тое, што ў краіне па-ранейшаму шмат ведзьмаў і чараўнікоў.

— Нашто?

— Нашто? Як нашто, Гары! Калі дазнаюцца, тут жа захочуць вырашыць усе свае праблемы чароўным спосабам. Не, хай ужо лепш нас пакінуць у спакоі.

У гэты момант лодка мякка ткнулася ў прычал, Хагрыд склаў газету, і па каменных прыступках яны вышлі на вуліцу.

Пакуль яны ішлі праз маленькае мястэчка на станцыю, мінакі ва ўсе вочы глядзелі на Хагрыда. І Гары не мог іх за гэта асуджаць. Хагрыд не толькі быў у два разы больш любога нармалёвага чалавека, ён яшчэ увесь час размахваў рукамі, паказваў на самыя звычайныя рэчы накшталт аўтамата з газаванай вадой і гучна выкрыкваў:

— Відаў, Гары? Чаго гэтыя маглы толькі не прыдумаюць, а?

— Хагрыд, — спытаў Гары, ледзь паспяваючы за Хагрыдам — даводзілася бегчы, каб не адстаць, — вы казалі, у "Грынгатсе" ёсць драконы?

— Ну, так гавораць, — адказаў Хагрыд. — Чорт, жадаў б я мець дракона!

— Вы б жадалі мець дракона?

— Усё жыццё жадаў, з маленства — нам сюды.

Яны дайшлі да станцыі. Цягнік на Лондан адпраўляўся праз пяць хвілін. Хагрыд, які не разбіраўся ў маглавых грошах, аддаў Гары купюры і загадаў купіць квіткі.

У цягніку людзі таропіліся на іх яшчэ больш. Хагрыд заняў два сядзення і выцягнуў вязанне. Вязаў ён нешта падобнае да цыркавога шатра канарэйкавага колера.

— У цябе ліст з сабою, Гары? — спытаў Хагрыд, не спыняючы свой занятак.

Гары выцягнуў з кішэні пергаментны канверт.

— Выдатна, — сказаў Хагрыд. — Там спіс усяго, што трэба.

Гары разгарнуў другую частку ліста, якую не заўважыў напярэдадні ўвечары, і прачытаў:

"ХОГВАРТС"

ШКОЛА ВЯДЗЬМАРСТВА і ЧАРАЎНІЦТВА

ФОРМА

Навучэнцам першага года навучання неабходна мець:

1. Простая працоўная мантыя (чорная) 3 шт.

2. Паўсядзённая востраканцовая шапка (чорная) 1 шт.

3. Ахоўныя пальчаткі (з драконавай скуры або аналагічныя) 1 шт.

4. Зімовая мантыя (чорная, з срэбнымі зашпількамі) 1 шт.

Пераканаўчая просьба прасачыць, каб на вопратку былі прышыты пазнакі з прозвішчам навучэнца.

СПІС НЕАБХОДНЫХ ПАДРУЧНІКАЎ

Кожны навучэнец павінен мець наступныя кнігі:

Міранда Гусокл "Зборнік замоваў (частка першая)"

Батыльда Бэгшот "Гісторыя магіі"

Адальберт Вафлінг "Тэорыя вядзьмарства"

Эмерык Світч "Ператварэнні. Кіраўніцтва для пачынаючых"

Філіда Спора "Тысяча чароўных зёлак і грыбоў"

Арсеніус Джыгер "Чароўныя адвары і зелля"

Ньют Саламандзер "Казачныя істоты і месцы іх рассялення"

Квенцін Трымбль "Сілы зла: кіраўніцтва па самаабароне"

ІНШАЕ АБСТАЛЯВАННЕ

Чароўная палачка, 1 шт.

Кацёл (алавяны, памер 2), 1 шт.

Набор флаконаў (шкло або крышталь), 1 шт.

Тэлескоп, 1 шт.

Медныя шалі, 1 шт.

Навучэнцам дазваляецца прывезці з сабою саву, кошку або жабу

ДА ЎВАГІ БАЦЬКОЎ: НАВУЧЭНЦАМ ПЕРШАГА ГОДА НАВУЧАННЯ НЕ ДАЗВАЛЯЕЦЦА МЕЦЬ УЛАСНЫЯ МЁТЛЫ

— І усё гэта можна набыць у Лондане? — здзівіўся Гары.

— Месцы трэба ведаць, — адказаў Хагрыд.

Гары яшчэ ніколі не хадзіў па Лондане. Хагрыд, хоць і ведаў месцы, але не празвычаіўся трапляць у іх звычайным шляхам. Спачатку ён захраснуў у турнікеце метро, потым гучна скардзіўся, што сядзенні занадта цесны, а цягнікі занадта павольныя.

— Ну, не ведаю, як маглы абыходзяцца без магіі, — бурчэў ён, караскаючыся ўверх па эскалатары да выхаду на вузкую ажыўленую вуліцу, якая цалкам складалася з крам.

Хагрыд быў такі вялізны, што лёгка рассякаў натоўп — Гары трэба было толькі ісці ззаду яго і не адставаць. Яны ішлі паблізу кніжных і музычных крам, закусачных і кінатэатраў, але нідзе не было відаць крамы, у якой прадавалі б чароўныя палачкі. Гэта была самая звычайная вуліца, па якой ішлі самыя звычайныя людзі. Няўжо праўда, што дакладна пад імі закапаныя груды чароўнага золата? І дзе гэтыя крамы, у якіх прадаюць зборнікі замоваў і мётлы? Можа быць, усё гэта наогул благі жарт, падбудаваны дзядзькам і цёткай? Калі б Гары не ведаў, што ў сям'і Дурслі спрэс адсутнічае пачуццё гумару, ён б западозрыў розыгрыш; і ўсё ж, нягледзячы на тое, што сказанае Хагрыдам было цалкам непраўдападобна, ён не мог яму не верыць.

— Дайшлі, — абвясціў Хагрыд, спыняючыся, — "Дзіравы кацёл". Знакамітае мястэчка.

Гэта была маленечкая, несамавітага выгляду ўстанова. Калі б Хагрыд не паказаў, Гары б і не заўважыў, што яна наогул тут ёсць. Дарэчы, людзі, якія спяшаліся па вуліцы, менавіта што не прымячалі яго. Іх погляд прасклізваў паблізу, з вялікай кнігарні на дыскарню, і яны зусім не бачылі "Дзіравы кацёл". У Гары стварылася вельмі дзіўнае адчуванне, што толькі яны з Хагрыдам здольныя бачыць гэты бар. Але не паспеў ён нічога сказаць, як Хагрыд ужо правёў яго ўнутр.

Для знакамітага мястэчка ў памяшканні было занадта цёмна і ўбога. У куце сядзелі некалькіх немаладых жанчын, яны пацягвалі шэрры з маленечкіх кубачкаў. Адна з іх паліла доўгую люльку. Нізенькі мужчына ў цыліндры размаўляў са старым бармэнам, які быў лысы і пахадзіў на бяззубы грэцкі арэх. Пры з'яўленні новых наведвальнікаў ціхае гудзенне галасоў спынілася. Па ўсім, Хагрыд не быў тут выпадковым наведвальнікам; яму замахалі і заўсміхаліся, а бармэн пацягнуўся за шклянкай, спытаўшы:

— Як звычайна, Хагрыд?

— Не магу, Том, справы — "Хогвартс", — растлумачыў Хагрыд, плюхнуў руку на плячо Гары, ад чаго ў хлопчыка падхіліліся калені.

— Бог ты мой, — выклікнуў бармэн, узіраючыся ў твар Гары, — гэта… ці можа такое быць…

"Дзіравы кацёл" раптам замёр.

— Захоўвай маю душу, — прашаптаў стары, — Гары Потэр… які гонар.

Ён, спяшаючыся, абмінуў барную стойку, кінуўся да Гары і, са слязьмі ўвачох, схапіў яго за руку.

— З вяртаннем, м-р Потэр, з вяртаннем.

Гары не ведаў, што сказаць. Усе глядзелі на яго. Жанчына з люлькай старана зацягвалася, не ўсведамляючы, што тытунь даўно ўвесь выйшаў. Хагрыд ззяў.

Затым раздаўся шум ўставання мноства людзей з крэслаў, і ў наступны момант Гары ўжо паціскаў рукі ўсім наведвальнікам "Дзіравага катла".

— Дорыс Крокфард, м-р Потэр, не магу паверыць, што нарэшце вас бачу.

— Мая павага, м-р Потэр, мая павага.

— Заўсёды марыў паціснуць вам руку — надзвычай усцешаны.

— Я у захапленні, м-р Потэр, проста не магу выказаць словамі, Дынгл мяне клічуць, Дзедалус Дынгл.

— Я вас ужо бачыў! — успомніў Гары, і ў Дзедалуса Дынгла ад захаплення звалілася шапка. — Вы мне аднойчы пакланіліся ў краме.

— Ён памятае! — ускрыкнуў Дзедалус Дыггл, аглядаючы ўсіх якія прысутнічаюць адначасова, — Чуеце? Ён мяне памятае!

Гары ўсё паціскаў рукі — Дорыс Крокфард уставала ў чаргу зноў і зноў.

Наперад прабраўся бледны малады чалавек, вельмі нервовы. У яго быў цік на адно вока.

— Прафесар Квіррэл! — сказаў Хагрыд. — Гары, прафесар Квіррэл будзе настаўнікам у цябе ў "Хогвартсе".

— П-п-п-Потэр, — заікаючыся, вымавіў прафесар Квіррэл, хапаючы Гары за руку. — Н-н-н-не магу п-перадаць, як я ш-ш-шчаслівы, што м-мне д-д-д-давялося в-вас с-с-сустрэць.

— А што вы выкладаеце, прафесар Квіррэл?

— А-абарону ад с-с-сіл з-з-зла, — прагаварыў прафесар Квіррэлл ціха, нібы не жадаючы пра гэтае згадваць. — Н-не тое, каб в-вам гэта б-было п-патрэбна, а, П-Потэр? — Ён нервова засмяяўся. — М-мяркую, в-вырашылі н-набыць усё для ш-школы? А м-м-мне трэба п-п-пашукаць н-н-новую кнігу аб вампірах. — Падавалася, сама думка аб гэтым забівала яго.

Але астатнія не далі прафесару Квірэлу цалкам завалодаць увагай Гары. Спатрэбілася хвілін дзесяць, каб вызваліцца ад жадаючых пагутарыць. Нарэшце, Хагрыду атрымалася перакрычаць гвалт:

— Нам трэба ісці — шмат спраў. Пайшлі, Гары.

Дорыс Крокфорд у апошні раз паціснула Гары руку, і яны з Хагрыдам наскрозь прайшлі праз бар і вышлі ў невялікі, агароджаны высокімі сценамі двор, дзе стаяў смеццевы бак і расло пустазелле.

Хагрыд з усмешкай глядзеў уніз на Гары.

— Гаварыў я табе? Гаварыў, ты знакамітасць. Прафесар Квіррэл аж увесь задрыжаў, як убачыў цябе — ды ён, праўда, амаль заўсёды дрыжыць.

— А чаго ён такі нервовы?

— Няшчасны хлапец. Быў у парадку, пакуль вучыў па кніжках, а потым з'ехаў на год, на практыку… Гавораць, сустрэў вампіраў у Чорналессі, і яшчэ была нейкая цёмная гісторыя з вядзьмаркай… З тых часоў такі. Баіцца вучняў, баіцца нават уласнага прадмета… Так, дзе парасонік?

Вампіры? Вядзьмарка? У Гары галава ішла кругам. Хагрыд тым часам лічыў цэглы ў сценцы, поруч якой стаяў смеццевы бак.

— Тры ўверх… Два ў бок… — мармытаў ён. — Так, адыдзі, Гары.

Ён тройчы пастукаў па сцяне лязом парасона.

Сцяна задрыжала — стала выгінацца — у цэнтры з'явілася невялікая адтуліна — яна расла і расла — і праз секунду перад імі ўтварыўся праход, дастатковы вялікі нават для Хагрыда, праход на брукаваную вуліцу, якая, пятляючы, знікала ўдалечыні.

— Сардэчна запрашаем, — сказаў Хагрыд, — на Дыягон Алею.

І лагодна ухмыльнуўся здзіўленню Гары. Яны прайшлі скрозь арку, Гары хутка аглянуўся праз плячо і ўбачыў, як праём паступова ператвараецца ў звычайную цагляную сцяну.

Сонца ярка зіхацела на сценках катлоў, выстаўленых у найблізкай крамы. "Катлы — усе памеры — латуневыя, медныя, алавяныя, срэбныя — самопамешвальныя — складныя", абвяшчала шыльда.

— Ага, гэта нам трэба, — прагаварыў Хагрыд, — але перш возьмем грошаў.

Гары шкадаваў, што ў яго няма яшчэ па меншай меры васьмі пар вачэй. Яны ішлі па вуліцы, і ён ва ўсе бакі круціў галавой, імкнучыся разглядзець усё адразу: крамы, тавары, выстаўленыя перад імі, людзей, робячых пакупкі. Праходзячы паблізу аптэк, ён пачуў, як поўная дама гаворыць, калыхаючы галавой: "Печань дракона па семнаццаці сіклей за ўнцыю! З глузду з’ехаць!…"

З цёмнай крамы з шыльдай "Гандлёвы цэнтр “Совы” — совы рудыя, свірнавыя, карычневыя, палярныя" даносілася прыглушанае нізкае вуханне. Некалькі хлапчукоў прыкладна таго ж узросту, што і Гары, прыціснулі насы да вітрыны, у якой былі выстаўленыя мётлы. Адзін з іх гаварыў: "Глядзіце! "Німбус 2000" — апошняя мадэль, самая хуткасная…". Яны ішлі паблізу крам, што прадавалі мантыі, паблізу крам, дзе прадаваліся тэлескопы і дзіўныя срэбныя прылады, якіх Гары ніколі раней не бачыў, паблізу вітрын, дзе былі выстаўленыя бочкі з печанню кажана і вачыма вугра, паблізу вітрын, заваленых стосамі кніг замоваў, гусінымі пёрамі, пергаментнымі скруткамі, шклянкамі таямнічых зёлкаў, глобусамі месяца…

— "Грынгатс", — абвясціў Хагрыд.

Яны падышлі да асляпляльна белага будынка, які ўзвышаўся высока над суседнімі крамкамі. Поруч паліраваных бронзавых дзвярэй у пурпурна-залатой ліўрэі стаяў…

— Угу, гэта гоблін, — ціха кіўнуў Хагрыд, калі яны, абыходзячы швейцара, узышлі ўверх па белых мармуровых прыступках. Гоблін быў прыкладна на галаву ніжэй Гары. У яго было смуглы, разумны твар, востраканцовая бародка і, як зазначыў Гары, вельмі доўгія пальцы і ступні. Калі яны ўваходзілі ўнутр, гоблін пакланіўся. Наведвальнікі апынуліся перад другімі, унутранымі, дзвярыма, на гэты раз срэбнымі, і на гэтых дзвярах былі выгравіраваныя наступныя словы:

Уваходзячы, трэба ў разлік прымаць:

Зайздрасць тут можа сустрэць пакаранне,

Багацце не можна “за так” атрымаць,

І скрасці спроба каштуе не танна.

Падземны скарб, што тут ляжыць,

Табе ён не належыць, помні.

Праходзь, калі сумленны ты,

І прэч адсюль, калі ты злодзей.

— Я ж кажу, толькі псіх сюды сунецца, — пракаментаваў Хагрыд.

Двое гоблінаў паклонамі праводзілі іх скрозь срэбныя дзверы, і наведвальнікі апынуліся ў вялізнай мармуровай залі. За доўгай стойкай на высокіх крэслах сядзела каля сотні гоблінаў, яны драпалі нешта ў гросбухах, узважвалі манеты на медных шалях, вывучалі каштоўныя камяні праз адмысловыя акуляры. З хола ў розныя бакі вяло незлічонае мноства дзвярэй, і поруч іх незлічонае ж мноства гоблінаў дзелавіта праводзіла і сустракала кліентаў. Хагрыд і Гары падышлі да стойкі.

— Добры дзень, — сказаў Хагрыд незанятаму гобліну, — Мы тут за грашыма з сейфа м-ра Гары Потэра.

— У вас ёсць ключы, сэр?

— Дзесьці былі, — Хагрыд пачаў выгружаць змесціва кішэняў прама перад гоблінам і тут жа засыпаў гросбух дробкамі ад сабачай галеты. Гоблін зморшчыў нос. Гары ў гэты час глядзеў, як іншы гоблін, справа, узважвае гару пярлін, кожная памерам з яйка.

— Вось ён! — Хагрыд нарэшце знайшоў і пераможна ўзняў перад сабою маленечкі залаты ключык.

Гоблін уважліва агледзеў яго.

— Усё ў парадку.

— У мяне тут яшчэ ліст ад прафесара Дамблдора, — важна вымавіў Хагрыд, — Наконт Самі-Ведаеце-Чаго ў сейфе нумар семсот трынаццаць.

Гоблін уважліва прачытаў ліст.

— Вельмі добра, — кіўнуў ён, вяртаючы ліст Хагрыду. — Вас праводзяць уніз у сховішча. Грыпхук!

Грыпхук таксама быў гоблінам. Хагрыд разапхнуў назад па кішэнях усе свае дробкі, і яны з Гары ўслед за Грыпхукам накіраваліся да адной з дзвярэй.

— А што гэта такое, Самі-Ведаеце-Што ў сейфе нумар семсот трынаццаць? — спытаў Гары.

— Не магу сказаць, — з загадкавым выразам на твары адказаў Хагрыд, — Страшны сакрэт. Гэтае ўсё справы "Хогвартса". Дамблдор мне давярае. У мяне праца наогул сакрэтная.

Грыпхук адчыніў перад імі дзверы. Гары, які чакаў убачыць яшчэ адзну мармуровую залу, здзівіўся, таму што гэтым разам яны патрапілі ў вузкі каменны калідор, асветлены падпаленымі паходнямі. Калідор даволі стромка сыходзіў уніз, і на падлозе былі пракладзеныя вузкія рэйкі. Грыпхук свіснуў, і на яго кліч па рэйках, грамыхаючы, пад'ехала маленькая цялежка. Яны забраліся ўнутр — Хагрыд з некаторымі складанасцямі — і адправіліся ў шлях.

Спачатку яны ехалі па заблытаным лабірынце падземных калідораў. Гары паспрабаваў было запамінаць дарогу, налева, направа, направа, налева, у сярэдзіне скрыжавання, направа, налева, але неўзабаве гэта зрабілася занадта складана. Цялежка, аглушальна бразгочучы, відаць, сама ведала, куды ехаць, таму што Грыпхук ёю не кіраваў.

Адзін раз ён убачыў сноп полымя, які вырваўся аднекуль з глыбінь калідора, і аглянуўся паглядзець, не ці дракон гэта, але было ўжо запозна. Яны апускаліся ўсё глыбей пад зямлю і ехалі зараз паблізу возера, вакол якога з падлогі і столі раслі сталакціты і сталагміты.

— Так і не ведаю, — крыкнуў Гары Хагрыду скрозь грукат цялежкі, — якая розніца паміж сталакцітам і сталагмітам?

— У сталагміте ёсць літара "м", — адказаў Хагрыд. — І не пытай больш нічога, а тое мяне званітуе.

Ён і праўда неяк пазелянеў. Калі каляска нарэшце спынілася каля маленькіх дзвярэй у сцяне, яму давялося пастаяць, прысланіўшыся да сцяны, каб калені перасталі дрыжаць.

Грыпхук адамкнуў дзверцы. Адтуль, круцячыся, вырваўся зялёны дым. Калі дым рассеяўся, Гары ахнуў. Усярэдзіне, на падлозе, ляжалі горы залатых манет. Калоны срэбных. Груды маленькіх бронзавых кнатаў.

— Усё тваё, — усміхнуўся Хагрыд.

Усё яго — гэта было ўзрушальна. Дурслі, хутчэй за ўсё, нічога аб гэтым не ведалі, а то б хуценька ўсё адабралі. Яны стала скардзіліся, што Гары ім вельмі дорага абыходзіцца. А аказваецца, увесь гэты час ён, сам таго не падазраючы, валодаў такім багаццем, схаваным глыбока пад зямлёй.

Хагрыд дапамог Гары паскладаць некаторую колькасць грошай у торбу.

— Залатыя — гэта галлеоны, — тлумачыў ён. — У адным галлеоне семнаццаць срэбных сіклей, а ў адным сікле — дваццаць дзевяць кнатаў, усё даволі проста. Вось так, гэтага на пару семестраў хопіць, а астатнія хай ляжаць тут, цалей будуць. — Ён звярнуўся да Грыпхука. — А зараз, будзь сябрам, да сейфа нумар семсот трынаццаць, і, можа, не будзеш так гнаць?

— Хуткасць толькі адна, — адрэзаў Грыпхук.

Яны несліся далей, углыб, набіраючы хуткасць. Усё халадней станавілася, усё мацней шпурляла цялежку на стромкіх паваротах. З грукатам пранесліся яны паблізу падземнай цясніны, і Гары пераважыўся праз борцік, каб паглядзець, што там, унізе, але Хагрыд з хваравітым стогнам за каўнер запіхнуў яго назад у цялежку.

Вочка семсот трынаццаць не мела замочнай свідравіны.

— Станьце ўбаку, — важна загадаў Грыпхук. Ён злёгку крануў паверхню доўгім пазногцем, і дзверцы папросту расталі ад дакранання.

— Калі так зробіць хто-небудзь старонні, яго ўцягне ўнутр, і ён апынецца ў зняволенні, — растлумачыў Грыпхук.

— А вы часта правяраеце, ці няма каго ўнутры? — спытаў Гары.

— Прыкладна раз на дзесяць год, — адказаў Грыпхук з ухмылкай.

Гары не сумняваўся, што ў такім сакрэтным сейфе павінна захоўвацца нешта вельмі-вельмі важнае, і, зацікаўлены, увесь выцягнуўся наперад, чакаючы ўбачыць па меншай меры груды дыяментаў — але памяшканне было пустое, прынамсі, на першы погляд. Толькі потым ён заўважыў на падлозе невялікі бруднаваты скрутак у карычневай паперы. Хагрыд узяў скрутак і засунуў яго кудысьці ў глыбіню свайго плашча. Гары жудасна карціла даведацца, што ж там такое, але ён усё ж стрымаў сваю цікаўнасць і не стаў пытацца.

— Ну, давай назад у гэтую пякельную грамыхалку, і не гавары са мной па дарозе, лепш мне трымаць рот зачыненым, — сказаў Хагрыд.

Сяк-так перажыўшы жахі зваротнай дарогі, яны стаялі за дзвярамі "Грынгатса", прыжмурваючыся ад яркага сонца. Гары не ведаў, куды і бегчы, зараз, калі ў торбе ў яго было шмат грошаў. Яму не трэба было ведаць, які абменны курс галлеона ў дачыненні да фунта, каб зразумець, што зараз у яго болей грошай, чым было калі-небудзь да гэтага — і нават больш, чым было калі-небудзь у Дурслі, калі ўжо на то пайшло.

— Трэба б форму прыкупіць, — Хагрыд матнуў галавой у бок "Мадам Малкін — Вопратка на ўсе выпадкі жыцця". — Слухай, Гары, ты не супраць, я заскочу прапусціць шкляначку ў "Дзіравы кацёл"? Ненавіджу гэтыя цялежкі.

Ён усё яшчэ быў вельмі бледны, і Гары, моцна хвалюючыся, пайшоў да мадам Малкін адзін.

Мадам Малкін аказалася прысадзістай, усмешлівай ведзьмай, апранутай у ліловае.

— Ідзеш у "Хогвартс", любы? — перабіла яна, калі Гары пачаткаў было казаць нешта невыразнае. — Тут ты знойдзеш усё, што трэба — і, дарэчы, у нас тут яшчэ адзін малады чалавек прымярае форму.

У глыбіні крамы на табурэтцы стаяў хлопчык з бледным, выцягнутым тварам, а другая ведзьма падшпільвала шпількамі падол яго доўгай чорнай мантыі. Мадам Малкін паставіла Гары побач на стульчык і стала вызначаць патрэбную даўжыню вопраткі.

— Прывітанне, — сказаў хлопчык, — таксама ў "Хогвартс"?

— Так, — кіўнуў Гары.

— Мой тата ў суседняй краме купляе падручнікі, а маці глядзіць чароўныя палачкі на тым канцы вуліцы, — паведаміў хлопчык. У яго быў сумны, манерны голас. — А потым я іх павяду глядзець на гоначныя мётлы. Не разумею, чаму першакласнікам нельга мець уласныя мётлы. Трэба будзе ўсёткі прымусіць бацьку набыць мятлу, я ўжо як-небудзь працягну яе ў школу.

Гары мімаволі ўспомніў пра Дадлі.

— А у цябе ёсць мятла? — працягваў хлапчук.

— Не, — адказаў Гары.

— А ты ў квідытч наогул гуляеш?

— Не, — зноў адказаў Гары, думаючы, што за штука гэты квідытч.

— А я гуляю — тата гаворыць, гэта злачынства, калі мяне не вылучаць гуляць за мой каледж, і, павінен сказаць, я таксама так думаю. Ты ўжо ведаеш, у які каледж ідзеш?

— Не, — з кожнай хвілінай Гары пачуваўся ўсё бязглуздзей.

— Ну, наогул ніхто дакладна не ведае, але я ўпэўнены, што патраплю ў "Слізэрын", у нас уся сям'я там вучылася — ты толькі ўяві, калі я патраплю ў "Хафлпаф", я сыйду са школы, сумленнае слова, а ты?

— Мммм, — прамыкаў Гары, шкадуючы, што не можа сказаць нічога больш змястоўнага.

— Паглядзі на гэтага дзядзьку! — выклікнуў раптам хлопчык, ківаючы ў бок вітрыны. За акном стаяў Хагрыд, ён шчэрыўся і трымаў у руках два вялікія ражкі марозева, каб паказаць, што не можа ўвайсці.

— Гэта Хагрыд, — сказаў Гары, задаволены, што ведае хоць нешта, чаго не ведае непрыемны хлапчук. — Ён працуе ў "Хогвартсе".

— А-а, — працягнуў хлопчык, — я аб ім чуў. Ён нейкі служка там, дакладна?

— Ключнік, — паправіў Гары. Хлапчук з кожнай секундай падабаўся яму ўсё менш і менш.

— Так, сапраўды. Як я чуў, ён нешта накшталт дзікуна — жыве ў халупе ў двары школы, часам напіваецца і пачынае чараваць, а заканчваецца ўсё тым, што ён падпальвае ўласны дом.

— А мне падаецца, ён выдатны, — халодна запярэчыў Гары.

— Няўжо? — вымавіў хлопчык, трохі напышліва. — А чаму ты з ім? Дзе твае бацькі?

— Памерлі, — сцісла адказаў Гары. Ён не збіраўся абмяркоўваць гэтую тэму, ва ўсякім разе, не з гэтым задавакай.

— Які жах, — сказаў той без эмоцый, — але яны былі з нашых, так?

— Яны былі чараўнікі, калі ты гэта маеш на ўвазе.

— Я думаю, тых, хто не з нашых, наогул прымаць нельга, праўда? Яны ж не такія, не так выхаваныя. Уяўляеш, некаторыя нават не ведаюць, што такое "Хогвартс", пакуль не атрымаюць ліст. Мне падаецца, трэба прымаць дзяцей толькі з старажытных чароўных сем'яў. Дарэчы, а як тваё прозвішча?

Але, перш чым Гары паспеў адказаць, мадам Малкін сказала: "Вось і гатова, любы”, і Гары, узрадаваны нагодай спыніць гутарку, саскочыў з крэсла.

— Добра, убачымся ў "Хогвартсе", — сказаў манерны хлопчык.

Гары паводзіў сябе вельмі ціха, пакуль еў марозева, якое прынёс Хагрыд (малінава-шакаладнае, з арэхамі).

— Што здарылася? — зазначыў залішнюю ціхмянасць хлопчыка Хагрыд.

— Нічога, — схлусіў Гары. Яны спыніліся купіць пергамент і пёры. Пры выглядзе чарнілаў, якія змяняюць колер у працэсе напісання, Гары злёгку павесялеў. Калі яны выходзілі з крамы, ён спытаў:

— Хагрыд, а што такое квідытч?

— О, Гары, я і запамятаваў, якая ты ў нас цемра — нават пра квідытч не ведаеш!

— Не трэба, я і так сябе адчуваю жудасна! — выклікнуў Гары. Ён распавёў Хагрыду пра бледнага хлопчыка ў краме мадам Малкін.

— … і яшчэ ён сказаў, што дзяцей з сем'яў маглаў не павінны нават прымаць…

— Ты не з сям'і маглаў. Ведаў бы ён, хто ты такі ёсць — ды ён з пялёнак пра цябе чуў, раз у самога сям'я чароўная. Ты ж бачыў, што адбывалася ў "Дзіравым Катле", калі ты там з'явіўся. І наогул, што ён, малы, у такіх справах кеміць! З тых, хто мне сустракаўся, лепшымі часцяком аказваліся нашчадкавыя маглы — магія ў іх усярэдзіне. Ды ўзяць хоць тваю маці! Параўнай з сястрою, а!

— Дык што такое квідытч?

— Такая спартовая гульня. Чароўная. Ну, як… як хакей на траве ў маглаў — гуляюць у паветры на метлах, там яшчэ такія чатыры мячы — увогуле, так адразу правілы не растлумачыш.

— А што такое "Слізэрын" і "Хафлпаф"?

— Каледжы ў нас у школе. Усяго іх чатыры. Кажуць, у "Хафлпафу" — адны тупені, але…

— Б'юся аб заклад, я апынуся ў "Хафлпафу", — сказаў Гары змрочна.

— Ужо лепш "Хафлпаф", чым "Слізэрын", — цяжка вымавіў Хагрыд. — Усе чараўнікі, якія пайшлі… па дрэннаму шляху, вучыліся ў "Слізэрыне". Ды і Сам-Ведаеш-Хто таксама.

— Валь… ой, гэта значыць, Сам-Ведаеш-Хто вучыўся ў "Хогвартсе"?

— Даўным-даўно, — адказаў Хагрыд.

Яны набылі падручнікі ў краме Завітуша і Клякца, дзе паліцы да самай столі былі абстаўленыя кнігамі самых розных памераў: і вялізнымі, як пліты маставой, зацягнутымі ў дарагую скуру; і малюсенькімі, памерам з паштовую марку, абцягнутымі шоўкам; і кнігамі, поўнымі загадкавых знакаў; трапляліся нават кнігі з пустымі старонкамі. Нават Дадлі, які ніколі нічога не чытаў, аддаў бы што заўгодна за магчымасць паглядзець на некаторыя з гэтых кніг. Хагрыд ледзь не сілай увалок Гары ад даведніка "Накладанне і здыманне заклёнаў: як затлуміць ворагаў і зачараваць сяброў. Сучасныя спосабы ўзяць рэванш: выпадзенне валасоў, ватныя ногі, заліпанне языка і шмат-шмат іншага" прафесара Віндзіктуса Вірусіана.

— Я хацеў даведацца, як заклясці Дадлі.

— Ідэя нядрэнная, ды толькі табе нельга чараваць у свеце маглаў, хіба што ў адмысловых выпадках, — сказаў Хагрыд. — І наогул, ты яшчэ не зможаш наводзіць псаванне, табе да гэтага вучыцца і вучыцца.

Хагрыд таксама не дазволіў Гары набыць кацёл з чыстага золата ("сказана, алавяны"), але затое яны набылі вельмі сімпатычныя шалі для ўзважвання інгрэдыентаў зелляў і складны медны тэлескоп. Потым яны наведалі аптэку, дзе было досыць цікава, каб перажыць жахлівы пах — сумесь тухлых яйкаў з гнілой капустай. На падлозе стаялі бочкі з нейкай сліззю; на паліцах грувасціліся слоікі з травой, сушаным карэннем і яркімі парашкамі; са столі звісалі пучкі пёраў, звязкі зубоў і кіпцюроў. Пакуль Хагрыд распытваў чалавека за прылаўкам аб базавых кампанентах для падрыхтоўкі зелляў, Гары ўважліва разглядаў рогі срэбнага аднарога (дваццаць адзін галлеон за штуку) і маленечкія, бліскуча-чорныя жучыные вочкі (пяць кнатаў шклянка).

Выйшаўшы з аптэкі, Хагрыд яшчэ раз праверыў спіс.

— Так, засталася палачка… ах, і яшчэ падарунак на дзень нараджэння.

Гары адчуў, што нястрымна чырванее.

— Вам не абавязкова…

— Яс'справа, не абавязкова. Ведаеш чаго? Набуду я табе якую-небудзь жывёліну. Толькі не жабу, жабы ўжо даўно не ў модзе, чаго добрага, над табой смяяцца стануць… а кошак я сам не цярплю, алергія ў мяне на іх. Я табе саву набуду. Усе дзеці жадаюць саву, да таго ж карысць ад іх, пошту носяць і ўсё такое.

Праз дваццаць хвілін яны ўжо выходзілі з "Гандлёвага цэнтра “Совы”", дзе было цёмна, раздаваўся шоргат крылаў і адусюль зіхацелі хуткія, алмазна-яркія вочкі. Гары беражліва нёс вялікую клетку з прыгожай беласнежнай савой, якая спала, засунуўшы галаву пад крыло. Гары, заікаючыся, бесперастанку дзякаваў Хагрыду, нагадваючы самому сабе прафесара Квіррэла.

— Хопіць, — рэзкавата адмахнуўся Хагрыд. — Дурслі наўрад ці табе чаго падаруюць. Ну ўсё, зараз да "Алівандэра" — там добрыя чароўныя палачкі, а табе патрэбна самая лепшая.

Чароўная палачка… вось што Гары марыў убачыць.

Гэтая апошняя крама была цесная і нейкая занядбаная. Золата на шыльдзе, якая абвяшчала: "Алівандэры: вытворцы чароўных палачак з 382 г да н.э" — даўно аблупілася. У вітрыне, на выгаралай пурпурнай падушцы, ляжала адна-адзіная палачка.

Калі яны пераступілі парог, дзесьці ў глыбіні крамы бразнуў званок. Усярэдзіне крама аказалася малюсенькай і пустой, калі не лічыць танканогага крэсла, на які Хагрыд тут жа і плюхнулся. Яны сталі чакаць. Гары пачуваўся як у бібліятэцы з вельмі строгімі правіламі; ён праглынуў тысячу толькі што прыйшоўшых яму на розум пытанняў і стаў моўчкі глядзець на доўгія вузкія скрынкі, складзеныя адна на адну ўздоўж сцен. Чамусьці па спіне ў яго пабеглі мурашкі. Падавалася, сам пыл і таямнічая цішыня ў гэтым памяшканні выпраменьвалі нейкае няўлоўнае чараўніцтва.

— Дабрыдзень, — вымавіў прыемны голас. Гары падскокнуў. Хагрыд, пэўна, таксама падскокнуў, таму што раздаўся гучны трэск, і волат паспешна адышоў ад крэсла.

Перад імі стаяў пажылы чалавек, вялікія бледныя вочы якога свяціліся ў цемры крамы, як два поўныя месяцы.

— Добры дзень, — ніякавата прывітаўся Гары.

— Ну зразумела, — сказаў прадавец. — Зразумела. Я меркаваў, што неўзабаве ўбачу вас. Гары Потэр. — Гэта не было пытанне. — У вас вочы вашай маці. Падумаць толькі, здаецца, ўсяго ўчора яна сама была тут, купляла сваю першую чароўную палачку. Іва, дзесяць з чвэрцю, гнуткая. Выдатная палачка для чараўніцы.

М-р Алівандэр падышоў бліжэй да Гары. Хоць бы ён міргнуў, падумаў пра сябе Гары, а тое вочы ў яго ўжо надта балюча серабрыстыя і пранізлівыя.

— А ваш тата, у сваю чаргу, упадабаў палачку з чырвонага дрэва. Адзінаццаць. Пластычная. Добра падыходзіць для ператварэнняў. Я сказаў, што ўпадабаў ваш тата — але насамрэч, вядома жа, выбірае сама палачка.

М-р Алівандэр падышоў так блізка, што яны з Гары апынуліся практычна нос да носу. У дымкавых вачох Гары бачыў уласнае адлюстраванне.

— А вось сюды, значыць…

Доўгім белым пальцам м-р Алівандэр крануў зігзагападобны шнар.

— З засмучэннем вымушаны прызнаць, што гэта я прадаў палачку, якая адважылася такое стварыць, — ціха прамармытаў ён. — Трынаццаць з паловай. Так… Магутная, вельмі магутная, да таго ж, у благіх руках… калі б я ведаў, што яна выйдзе ў свет для таго, каб…

Ён пахістаў галавой, але потым, да палёгкі Гары, заўважыў Хагрыда.

— Рубеюс! Рубеюс Хагрыд! Рады цябе бачыць зноў… дубовая, шастнадцаць, гнутая, так?

— Сапраўды так, сэр, — пацвердзіў Хагрыд.

— Добрая была. Але яе, мяркую, зламалі напалову, калі цябе выключылі? — спытаў м-р Алівандэр і раптам пасур’ёзнеў.

— Эээ… зламалі, сэр, — сказаў Хагрыд, клапатліва перамінаючыся з нагі на нагу. — Палоўкі, праўда, засталіся ў мяне, — радасна дадаў ён.

— Ты імі, спадзяюся, не карыстаешся? — строга ссунуў бровы м-р Алівандэр.

— Што вы, сэр, — хутка адказаў Хагрыд. Гары зазначыў, што, прамаўляючы гэтыя словы, Хагрыд моцна сціснуў свой ружовы парасонік.

— Хм, — вымавіў м-р Алівандэр, пранізваючы Хагрыда поглядам. — Што ж. Зараз, м-р Потэр. Дайце зірнуць. — Ён выцягнуў з кішэні доўгі краўцоўскі метр са срэбнымі насечкамі. — Якой рукой аддаеце перавагу чараваць?

— Эээ… я праўша, — сказаў Гары.

— Выцягніце руку. Вось так. — Прадавец вымераў руку ад пляча да пальцаў, затым ад запясця да локця, ад пляча да падлогі, ад калена да падпахі і яшчэ вымераў акружнасць галавы. Падчас гэтых маніпуляцый ён распавядаў:

— Усярэдзіне кожнай Алівандэраўскай чароўнай палачкі знаходзіцца наймагутная магічная субстанцыя, м-р Потэр. Мы выкарыстоўваем поўсць аднарога, пёры з хваста фенікса і сушанае сэрца дракона. Усе Алівандэраўскія палачкі розныя, таму што не можа быць двух цалкам аднолькавых аднарогаў або феніксаў. І, зразумела, вы ніколі не дасягнеце тых жа вынікаў, карыстаючыся палачкай іншага чараўніка.

Гары раптам зразумеў, што краўцоўскі метр, у гэты момант вымяраўшы адлегласць паміж ноздрамі, робіць гэта сам па сабе. Містэр Алівандэр хадзіў поруч паліц, здымаючы скрынкі.

— Досыць, — кінуў ён, і сантыметр згарнуўся ў клубок на падлозе. — Такім чынам, м-р Потэр. Паспрабуйце вось гэтую. Бяроза і сэрца дракона. Дзевяць. Добрая, нямулкая. Вазьміце і ўзмахніце.

Гары ўзяў і (прадчуваючы нядобрае) памахаў, але м-р Аліванадар амаль адразу ж выхапіў палачку.

— Клён і пёры фенікса. Сем. Хвосткая. Паспрабуйце…

Гары паспрабаваў — але не паспеў нават узмахнуць, як м-р Алівандэр выхапіў у яго з рук і гэтую палачку.

— Не-не… вось, чорнае дрэва і поўсць аднарога, восем з паловай, пругкая. Давайце, давайце, спрабуйце.

Гары спрабаваў. І спрабаваў. Ён не меў ні найменшага падання аб тым, што хоча ўбачыць м-р Алівандэр. Гара ўжо паспрабаваных палачак на крэсле расла і расла, але, чым больш тавара было знята з паліц, тым шчаслівей станавіўся м-р Алівандэр.

— Пакупнік з запытамі, а? Не турбуйцеся, дзесьці тут вас чакае ваша адзіная, і мы знойдзем яе… так, цікава… а чаму б і не… незвычайнае спалучэнне — востраліст і пёры фенікса, адзінаццаць, прыемная, згодлівая.

Гары ўзяў палачку ў рукі. І адразу адчуў, як па кончыках пальцаў пабегла цяпло. Ён падняў палачку над галавой і ўзмахнуў ёю, рассякаючы пыльнае паветра, у якім, следам за рухам палачкі, бег струмень чырвоных і залатых іскр, падобны феерверку. Хагрыд выдаў радасны вокліч і запляскаў у ладкі, а м-р Алівандэр закрычаў:

— Ай, брава! Вельмі добра! Выдатна! Так-так-так… цікава… вельмі цікава…

Ён паклаў палачку ў скрынку і загарнуў куплю ў карычневую паперу, усё яшчэ мармычучы:

— Цікава… цікава…

— Прабачце, — сказаў Гары, — але што цікава?

М-р Алівандэр утаропіў на Гары свой празрысты погляд.

— Я памятаю кожную з прададзеных мною чароўных палачак, м-р Потэр. Кожную. І так ужо здарылася, што фенікс, чыё хваставое пяро ўтрымоўваецца ў вашай палачцы, даў яшчэ адно пяро — усяго адно. І вы пагодзіцеся, што гэта і на самай справе цікава — што вам патрапілася менавіта гэтая палачка, у той час як яе сястра — божа, яе родная сястра адказная за ваш шнар.

Гары праглынуў.

— Так-так, трынаццаць з паловай... Падумайце! Забаўна, калі здараюцца падобныя рэчы. Палачка сама выбірае сабе чараўніка… Думаю, нам варта чакаць ад вас вялікіх здзяйсненняў, м-р Потэр… У рэшце рэшт, Той-Хто-Не-Павінен-Быць-Названы рабіў вялікія справы — жудасныя, але вялікія.

Гары здрыгануўся. М-р Алівандэр пакінуў дзіўнае ўражанне. Гары заплаціў за палачку сем залатых галеонаў, і м-р Алівандэр з паклонам праводзіў пакупнікоў да выхаду.

Вечаровае сонца стаяла нізка над гарызонтам, калі Гары з Хагрыдам ішлі назад па Дыягон Алеі, назад скрозь сцяну, назад праз спусцелы "Дзіравы кацёл". На зваротным шляху Гары зусім не размаўляў; ён нават не прыкмячаў, як разяўляе рты народ у метро пры выглядзе клеткі з палярнай савой у яго на каленах і ўсіх тых дзіўных пакетаў, якімі ён і яго спадарожнік былі абчэпленыя. Уверх па эскалатары, выхад на Паддзінгтон... Толькі калі Хагрыд папляскаў яго па плячу, Гары ўсвядоміў, дзе яны знаходзяцца.

— Ёсць час чаго-небудзь з’есці перад дарогай, — сказаў Хагрыд.

Ён набыў Гары гамбургер, і яны прыселі на пластыкавыя стульчыкі. Гары азіраўся па баках. Усё чамусьці выглядала такім нерэальным.

— Ты ў парадку, Гары? Чаго прыціх? — спытаў Хагрыд.

Гары не ведаў, як растлумачыць свае пачуцці. Гэта быў лепшы ў свеце дзень нараджэння… і ўсё ж… ён жаваў гамбургер, марна спрабуючы знайсці словы.

— Усе думаюць, што я асаблівы, — вымавіў ён нарэшце. — Усе гэтыя людзі ў "Дзіравым катле", прафесар Квіррэл, м-р Алівандэр … а я нават нічога не ведаю пра чараўніцтва. Як жа яны могуць чакаць ад мяне вялікіх здзяйсненняў? Я знакамітасць, а сам нават не памятаю, з-за чаго ёю стаў. Я не памятаю, што адбылося, калі Вал… выбачайце, я жадаў сказаць, той ночы, калі загінулі мае бацькі.

Хагрыд перахіліўся праз столік. За кашлатай барадой і кусцістымі бровамі былі бачныя вельмі добрыя вочы.

— Ды не хвалюйся ты, Гары. Навучышся. У "Хогвартсе" усе з нуля пачынаюць, і ты ў нас будзеш не горш іншых. Проста будзь сам сабою. Хоць і нялёгкая гэтае справа. Я разумею, цябе выдзялілі з астатніх, а гэта заўжды цяжка. Але ў "Хогвартсе" табе будзе добра — мне было — ды і зараз таксама добра.

Хагрыд пасадзіў Гары ў цягнік, які павінен быў даставіць яго назад да Дурслі, і працягнуў канверт.

— Твой квіток у "Хогвартс", — растлумачыў ён. — Першае верасня — Кінгс-Крос — там усё напісана. Будуць праблемы з Дурслі, дасылай саву, яна ведае, дзе мяне шукаць… Ну, убачымся, Гары.

Цягнік адышоў ад станцыі. Гары сачыў за Хагрыдам да самога апошняга моманту, пакуль той не схаваецца з выгляду; ён прыўстаў і прыціснуў нос да шкла, але, як толькі ён міргнуў, Хагрыд знік.

— РАЗДЗЕЛ VI —

Вандроўка з платформы дзевяць і тры чвэрці

Апошні месяц у доме Дурслі быў не асабліва прыемным. Праўда, Дадлі зараз так баяўся Гары, што адмаўляўся заставацца з ім у адным пакоі, а цётка Пятуння і дзядзька Вернан мала таго, што перасталі замыкаць яго ў каморы, але і не прымушалі нічога рабіць і нават не крычалі на яго — па сутнасці, яны наогул з ім не размаўлялі. Часткова ад страху, а часткова ад нянавісці, яны рабілі выгляд, быццам бы нават крэсла, на якім сядзіць Гары, не існуе. І, хоць у параўнанні з мінулым такое жыццё была куды лепш, усё ж праз некаторы час гэта стала дзейнічаць прыгнятальна.

Гары праводзіў большую частку часу ў сябе ў пакоі, у кампаніі савы. Ён вырашыў назваць яе Хэдвіг, гэтае імя ён знайшоў у "Гісторыі магіі". Падручнікі аказаліся вельмі цікавымі. Гары падоўгу чытаў вечарамі ў ложку, а Хэдвіг па ўласным жаданні лётала туды-сюды праз адчыненае вакно. Добра яшчэ, цётка Пятуння перастала пыласосіць пакой, не то яна знайшла б дохлых мышэй, якіх прыносіла адусюль Хэдвіг. Кожны вечар перад сном Гары закрэсліваў яшчэ адзін дзень з застаўшыхся да першага верасня ў самаробным календарыку, які ён прыкнопіў да сценкі.

У апошні дзень жніўня Гары вырашыў, што, мабыць, лепш паказаць з дзядзькай і цёткай аб тым, як яму раніцой дабрацца да вакзала Кінгс-Крос, і спусціўся ўніз, у гасціную, дзе ўсё глядзелі шоу па тэлевізары. Ён пакашляў, каб даць аб сабе ведаць, і Дадлі з лямантам выляцеў з пакоя.

— Эээ… дзядзька Вернан…

Дзядзька Вернан буркатнуў нешта, абазначаўшае, што ён слухае.

— Ммм… заўтра мне трэба быць на вакзале Кінгс-Крос, я з'язджаю… у "Хогвартс".

Дзядзька Вернан зноў буркнуў.

— Вы зможаце адвезці мяне туды?

Бурк. Гары выказаў здагадку, што гэта значыць "так".

— Дзякуй.

Гары пачаў было падымацца па лесвіцы, як дзядзька Вернан нарэшце загаварыў:

— Што гэта за спосаб дабірацца да чароўнай школы, на цягніку! А дыван-самалёт дзе? У хімчыстцы?

Гары прамаўчаў.

— А дзе наогул гэтая школа?

— Не ведаю, — сказаў Гары, упершыню ўсведамляючы для сябе гэты факт. Ён дастаў з кішэні квіток, які яму даў Хагрыд.

— Мне проста трэба сесці на цягнік, які адыходзіць аб адзінаццатай раніцы ад платформы дзевяць і тры чвэрці, — прачытаў ён.

Дзядзька і цётка моўчкі ўтаропіліся на яго.

— Якой платформы?

— Дзевяць і тры чвэрці.

— Не мялі лухты, — раззлаваўся дзядзька Вернан. — Няма такой платформы, дзевяць і тры чвэрці.

— На квітку напісана.

— Глупства нейкае, — сказаў дзядзька Вернан, — трызненне сівой кабылы. Псіхі, вось хто вы ўсе такія. Пачакай, ты яшчэ ўбачыш. Добра, адвязем мы цябе на Кінгс-Крос. Усё роўна заўтра збіраліся ў Лондан, а то б я не павёз.

— А нашто вам у Лондан? — спытаў Гары дзеля падтрыманні гутаркі.

— Вязем Дадлі ў лякарню, — неахвотна пробурчэў дзядзька Вернон, — трэба жа яму выдаліць гэты жудасны хвост, да таго, як ён пойдзе ў "Вонінгс".

Наступнай раніцай Гары прачнуўся а пятай гадзіне і больш не мог заснуць. Ён быў занадта ўсхваляваны. Ён устаў і нацягнуў джынсы — ён не жадаў ехаць на вакзал у чароўнай вопратцы, лепш перапрануцца ў цягніку. Яшчэ раз прагледзеў спіс, упэўніўся, што ўзяў усё неабходнае, праверыў, ці надзейна зачыненая ў клетцы Хэдвіг і стаў мераць крокамі пакой, чакаючы, калі ўстануць Дурслі. Праз дзве гадзіны вялізны куфар Гары быў пагружаны ў багажнік машыны дзядзькі Вернана, цётка Пятуння ўказала Дадлі сесці побач з Гары, і яны паехалі.

На вакзал Кінгс-Крос яны прыбылі а палове на адзінаццатую. Дзядзька Вернан паклаў рэчы Гары на цялежку і пакаціў наперад. Гары падумаў, што гэта неяк залішне ласкава з яго боку, але тут дзядзька Вернан з гідкай ухмылкай на твары рэзка спыніўся перад выхадам на платформы.

— Ну што, прыяцель, глядзі. Платформа дзевяць — платформа дзесяць. Дзевяць тры чвэрці павінна быць дзесьці паміж імі, але, падаецца, яе яшчэ не пабудавалі?

І ён меў рацыю, зразумела. Над адной платформай вісела вялікая пластыкавая шыльда з нумарам дзевяць, над наступнай — з нумарам дзесяць, а пасярэдзіне нічога не было.

— Вучыся на выдатна, — пажадаў дзядзька Вернан з зусім ужо агіднай ухмылкай. Ён сыйшоў, не сказаўшы больш ані слова. Гары, абярнуўшыся, прасачыў, як ад’язджалі Дурслі. Усе трое ад душы рагаталі. У Гары перасохла ў роце. Што ж яму рабіць? На яго ўжо пачыналі глядзець са здзіўленнем, з-за Хэдвіг. Прыйдзецца ў каго-небудзь спытаць.

Ён спыніў службоўца, які праходзіў паблізу, але не вырашыўся згадаць платформу дзевяць тры чвэрці. Службовец ніколі не чуў пра "Хогвартс" і, калі Гары не змог растлумачыць, у якой частцы краіны знаходзіцца гэтая школа, пачаў раздражняцца, быццам Гары знарок прыкідваўся дурным. Страціўшы надзею, Гары спытаў пра цягнік, які адбывае ў адзінаццаць нуль-нуль, але службовец адказаў, што такога цягніка няма. Урэшце рэшт службовец пайшоў далей, абураючыся на "усялякіх там", якія толькі займаюць час і не даюць працаваць. Гары з усіх сіл імкнуўся не панікаваць. Вялікі гадзіннік над табло паказваў, што застаецца яшчэ дзесяць хвілін на тое, каб адшукаць цягнік на "Хогвартс", але ён зусім не ведаў, як гэта зрабіць; ён тупа стаяў пасярод платформы з куфарам, які ледзь мог падняць, кішэнямі, поўнымі чароўных грошай і вялікай савой у клетцы.

Пэўна, Хагрыд забыўся сказаць нешта важнае, што трэба зрабіць, накшталт таго, як яны стукалі па трэцяй цагліне злева, каб патрапіць на Дыягон Алею. Гары падумаў, ці не дастаць чароўную палачку і не пастукаць па стойцы правяраючага квіткі паміж платформамі дзевяць і дзесяць...

У гэты момант у яго за спіной прайшлі нейкія людзі, і ён злавіў некалькі слоў з іх гутаркі.

— Усё забіта магламі, вядома…

Гары рэзка абярнуўся. Аказалася, што гэта казала поўная жанчына, яна ішла з чатырма асляпляльна-рудымі хлопчыкамі. Кожны з іх піхаў перад сабою такі ж, як у Гары, куфар, — і ў іх была сава. Сэрца Гары ліхаманкава білася, калі ён пакаціў сваю цялежку ўслед за імі. Яны спыніліся, і ён спыніўся таксама, досыць блізка, каб чуць іх гутарку.

— Ну, якая платформа? — спытала маці ў хлопчыкаў.

— Дзевяць тры чвэрці! — піснула маленькая дзяўчынка, якая трымала яе за руку, таксама рудавалосая. — Маці, а можна я таксама паеду…

— Ты яшчэ маленькая, Джыні, калі ласка, паводзь сябе ціха. Давай, Персі, ты першы.

Хлопчык, на выгляд самы старэйшы, бадзёра накіраваўся да платформ дзевяць і дзесяць. Гары сачыў, імкнучыся не міргаць, каб нічога не прапусціць — але, як толькі хлопчык падышоў да бар'ера, які раздзяляў платформы, аднекуль ззаду высыпаў вялізны натоўп турыстаў і, калі апошні заплечнік знік з поля зроку, руды хлопчык ужо знік.

— Фрэд, ты наступны, — распарадзілася поўная жанчына.

— Я не Фрэд, я Джордж, — з дакорам сказаў хлопчык. — Паслухайце, дама, і вы адважваецеся зваць сябе маці? Хіба вы не бачыце, што я Джордж?

— Выбачай, Джордж, дзетка.

— Я пажартаваў, я Фрэд, — сказаў хлопчык і пайшоў. Яго брат крычаў яму ўслед, каб ён паспяшаўся, і мабыць, Фрэд так і зрабіў, таму што праз секунду яго ўжо не стала — але куды ж ён падзеўся?

І вось ужо трэці брат хутка накіраваўся да бар'ера — вось ён амаль дайшоў — і затым, у адно імгненне, яго таксама не стала.

Вось і ўсё.

— Выбачайце, — звярнуўся Гары да поўнай жанчыны.

— Дабрыдзень, — сардэчна адгукнулася тая, — першы раз едзеш у "Хогвартс"? Рон таксама пачатковец.

Яна паказала на апошняга, малодшага свайго сына. Ён быў высокі, худы, няскладны, увесь у вяснушках, з вялікімі рукамі і нагамі і з доўгім носам.

— Так, — сказаў Гары, — і разумееце, я… разумееце… я не ведаю, як…

— Як патрапіць на платформу? — дабразычліва падказала жанчына, і Гары кіўнуў.

— Не хвалюйся, — супакоіла яна, — табе трэба проста ісці прама на бар'ер між платформамі дзевяць і дзесяць. Не спыняйся і не бойся ўрэзацца, гэта вельмі важна. Лепш за ўсё зрабі гэта з разбегу, калі ты нярвуешся. Давай, ідзі зараз, перад Ронам.

— А… добра, — паспешна пагадзіўся Гары.

Ён пакаціў цялежку наперад, гледзячы на бар'ер. Бар'ер быў жалезны.

Гары пайшоў на яго. Людзі, што спяшаліся на платформы дзевяць і дзесяць, перашкаджалі яму хутка рухацца. Гары пайшоў хутчэй. Зараз ён урэжацца, вось будзе гісторыя — ён нагнуўся і пакаціў цялежку бягом — бар'ер быў усё бліжэй — ён не зможа спыніцца — цялежкай было ўжо стала немагчыма кіраваць — застаўся метр — ён заплюшчыў вочы, гатовы да ўдару…

Удару не было… ён працягваў бегчы… ён расплюшчыў вочы.

На платформе, забітай людзьмі стаяў малінавы паравоз. Шыльда на ім абвяшчала: "Хогвартс Экспрэс, адзінаццаць нуль-нуль". Гары абярнуўся і на месцы бар'ера ўбачыў чыгунную арку са словамі "платформа дзевяць і тры чвэрці". Атрымалася!

Над галовамі ажыўлена гутарыўшых людзей слаўся дым, а пад нагамі ў іх швэндаліся кошкі ўсіх масцей. Совы вухкалі, незадаволена перагаворваючыся адна з адной скрозь шум натоўпу і рыпенне куфараў.

Першыя некалькі вагонаў былі ўжо запоўненыя вучнямі, адны вывешваліся з вокнаў, каб паказаць з сям'ёй, іншыя ваявалі за лепшыя месцы. Гары піхаў цялежку наперад па платформе ў пошуках вольнага месца. Ён прайшоў паблізу круглатварага хлопчыка, які гаварыў:

— Бабуля, я зноў згубіў жабу.

— О, Нэвіл! — уздыхнула пажылая жанчына.

Невялікі натоўп абкружыў хлопчыка з куфэркам у руках.

— Дай паглядзець, Лі, ну калі ласка!

Хлопчык падняў вечка куфэрка, і народ вакол завішчаў, калі з-пад вечка вылезла доўгая валасатая лапа.

Гары з цяжкасцю прабіраўся скрозь натоўп, пакуль, нарэшце, не знайшоў пустога купэ амаль у самім канцы цягніка. Спачатку ён занёс туды Хэдвіг, а потым заняўся пагрузкай куфара. Ён паспрабаваў было занесці куфар па прыступках, але ў яго ледзь хапала сіл яго прыпадняць, і Гары двойчы ўраніў куфар сабе на нагу, што было вельмі балюча.

— Дапамагчы?

Гэта спытаў адзін з рудых двайнят, следам за якімі ён праходзіў скрозь бар'ер.

— Так, калі ласка, — папрасіў Гары, цяжка дыхаючы.

— Гэй, Фрэд! Ідзі сюды, дапамажы!

З дапамогай двайнят куфар Гары быў нарэшце зацягнуты ў купэ.

— Дзякуй, — падзякаваў Гары, прыбіраючы з вачэй вільготныя ад поту валасы.

— Што гэта? — раптам спытаў адзін з двайнят, паказваючы на зігзагападобны шнар.

— Д’ябал! — выклікнуў іншы. — Ты выпадкова не...

— Гэта ён, — сказаў першы. — Гэта ж ты? — спытаў ён у Гары.

— Хто — я? — не зразумеў Гары.

— Гары Потэр, — разам вымавілі двайняты.

— А, вы пра гэта, — сказаў Гары. — Ну, так, гэта я.

Хлопчыкі вылупіліся на яго, і Гары адчуў, што заліваецца фарбай. Тут, на яго палёгку, скрозь адчыненыя дзверы купэ данёсся голас:

— Фрэд? Джордж? Вы тут?

— Ідзем, мама!

Апошні раз зірнуўшы на Гары, двайняты саскочылі на платформу.

Гары сеў ля вакна, адкуль, напалову схаваны, ён мог назіраць за рудавалосым сямействам на платформе і слухаць, аб чым яны гавораць. Іх маці толькі што дастала насоўку.

— Рон, у цябе нешта на носе.

Малодшы сын паспрабаваў вырвацца, але яна моцна ўхапіла яго і прынялася адціраць бруд з кончыка яго носу.

— Мама, адпусці! — Рон вывярнуўся.

— Аааа, у маленькага Ронні брудны носік? — праспяваў адзін з двайнят.

— Змоўкні! — сказаў Рон.

— А дзе Персі? — спытала маці.

— Ды вунь ён ідзе.

Да іх элегантнай хадой набліжаўся старэйшы хлопчык. Ён ужо апрануўся ў пышную чорную Хогвартскую форму, і Гары прыкмеціў у яго на грудзёх зіхатлівы срэбны значык з літарай "С".

— Я не магу заставацца тут доўга, мама, — сказаў хлопчык. — Там асобны вагон для старастаў…

— Ах, ды ты, аказваецца, стараста, Персі? — выклікнуў адзін з двайнят з выразам найвялікшага здзіўлення. — Трэба было нам сказаць, а тое ж мы і не здагадваліся.

— Чакай, здаецца, я ўзгадваю, ён нешта гаварыў аб гэтым, — перабіў другі. — Адзін раз…

— Або два…

— Або тры…

— Або ўсё лета…

— Божа, змоўкніце, — замахаў рукамі Персі.

— А чаму ў Персі новая форма? — не супакойваўся першы блізнюк.

— Таму што ён — стараста, — з захапленнем сказала маці. — Ну ўсё, любасны, вучыся добра — не забудзься даслаць саву, адразу як даедзеце.

Яна пацалавала Персі, і той пайшоў назад. Затым яна звярнулася да двайнят.

— Ну, вы двое — сёлета вы павінны паводзіць сябе прыстойна. Калі я атрымаю яшчэ хаця б адну саву з паведамленнем аб тым, што вы штосьці нарабілі — падарвалі туалет або…

— Падарвалі туалет? Мы не падрывалі туалет!

— Але ж выдатная ідэя, мама!

— Не смешна. І глядзіце за Ронам.

— Не хвалюйся, мы нікому не дадзім крыўдзіць маленькага Ронні.

— Змоўкніце, — прабурчэў Рон. Ён быў амаль аднаго росту з двайнятамі, а на носе ў яго ўсё яшчэ пунсавела пляма.

— А, мама, ведаеш што? Здагадайся, каго мы толькі што сустрэлі ў цягніку?

Гары хутка адхіліўся ад акна, каб яны не прыкмецілі, што ён назірае за імі.

— Ведаеш, хто гэты чорнавалосы хлопчык, які быў побач з намі на вакзале? Здагадайся, хто гэта?

— Хто?

— Гары Потэр!

Гары пачуў галасок маленькай дзяўчынкі.

— Ой, мама, можна мне пайсці ў цягнік і паглядзець на яго? Ну, калі ласка!…

— Ты ўжо бачыла яго, Джыні, да таго ж бедны хлопчык не слон з заапарка, каб на яго таропіцца.

Але ж ці гэта сапраўды ён, Фрэд? Як ты яго пазнаў?

— Спытаў. І ў яго шнар. Сапраўды — як маланка.

— Небарака — не дзіўна, што ён адзін, я яшчэ падумала, як дзіўна. Такі ветлівы! Спытаў, як патрапіць на платформу.

— А як ты думаеш, ён памятае, як выглядае Сама-Ведаеш-Хто?

Маці нечакана зрабілася вельмі сур'ёзнай.

— Я забараняю табе аб гэтым пытацца, Фрэд. Не трэба. Нашто яму аб гэтым нагадваць у першы ж школьны дзень!

— Добра, не буду.

Раздаўся свісток.

— Паспяшайцеся! — сказала маці, і ўсе тры хлопчыкі ўскараскаліся на падножку. Потым яны высунуліся з акна, каб яна пацалавала іх на развітанне, а малодшая сястра пачала плакаць.

— Не плач, Джыні, мы засыпем цябе совамі!

— І дашлем вечка ад унітаза.

— Джордж!

— Я жартую, мама.

Цягнік крануўся. Гары ўбачыў, як маці хлопчыкаў махае рукой, а іх сястрычка, плачучы і смеючыся адначасова, бяжыць за цягніком. Потым цягнік разагнаўся, яна спынілася і таксама ўжо толькі махала.

Затым, пасля павароту, праважаючыя зніклі з далягляду. Паблізу вокнаў мільгацелі дамы. Гары быў вельмі ўзбудараджаны. Ён не ўяўляў, што яго чакае наперадзе — але, што б там ні было, усё-ткі гэта лепш за тое, што ён пакідае ззаду.

Дзверы купэ адчынілася, і ўвайшоў малодшы руды.

— Тут хто-небудзь сядзіць? — спытаў ён, паказваючы на сядзенне насупраць Гары. — А то ўсюды занята.

Гары пахістаў галавой, і хлопчык сеў. Ён хутка зірнуў на Гары і адразу ж адвёў позірк убок, робячы выгляд, быццам і не глядзеў зусім. Чорная пляма ў яго на носе так і не адшаравалася.

— Прывітанне, Рон.

Гэта ўвайшлі двайняты.

— Слухай, мы ідзем у сярэдзіну цягніка — Там Джордан паказвае гіганцкага тарантула.

— Добра, — буркнуў Рон.

— Гары, — сказаў адзін з двайнят, — мы не прадставіліся. Фрэд і Джордж Уізлі. А гэта Рон, наш брат. Ну, убачымся.

— Пакуль! — развіталіся Гары і Рон. Дзверы слізганулі на месца, зачыніўшыся за двайнятамі.

— Дык ты насамрэч Гары Потэр? — выпаліў Рон.

Гары кіўнуў.

— А… ну добра, а тое я думаў, што гэта чарговыя жартачкі, — прамармытаў Рон. — І у цябе сапраўды ёсць.. ну, ты разумееш…

Ён паказаў на лоб Гары.

Гары адвёў у бок пасму валасоў, каб стала відаць шнар. Рон глядзеў ва ўсе вочы.

— Гэта дзе Сам-Ведаеш-Хто?…

— Так, — кіўнуў Гары, — але я гэтага не памятаю.

— Зусім? — з цікавасцю спытаў Рон.

— Ну — я памятаю яркае зялёнае святло, і больш нічога.

— Ух ты! — выклікнуў Рон. Ён сядзеў і некаторы час глядзеў на Гары, а потым, як быццам апамятаўшыся, хутка павярнуўся да вакна.

— А у вас чароўная сям'я? — спытаў Гары.

— Эээ… так, па-мойму. Падаецца, у маці ёсць нейкі траюрадны брат — бугалтар, але мы аб ім ніколі не гаворым.

— Дык ты, пэўна, даўно ўмееш чараваць?

Ясна было, што Уізлі — адна з тых самых сем'яў, аб якіх гаварыў бледны хлапчук на Дыягон Алеі.

— Кажуць, ты выхоўваўся ў маглаў, — сказаў Рон. — Якія яны?

— Жудасныя. Ну, не ўсе, вядома. Але мае дзядзька, цётка і стрыечны брат жудасныя. Лепш бы ў мяне было тры браты-чараўнікі.

— Пяць, — паправіў Рон. Ён чамусьці зрабіўся змрочны. — Я — шосты ў сям'і, хто ідзе ў "Хогвартс". Хтосьці, можа, думае, што мне таму ёсць да чаго імкнуцца. Біл і Чарлі ўжо скончылі школу — Біл быў лепшым вучнем школы, а Чарлі — капітанам квідытчнай каманды. Зараз Персі стаў старастай каледжа. Фрэд і Джордж шмат хуліганяць, але ў іх усё роўна вельмі добрыя адзнакі, і ўсё гавораць, што яны вельмі вясёлыя. Ад мяне ўсе чакаюць, што я буду не горш за астатніх, але, нават калі я і буду не горш, то ніхто гэтаму не здзівіцца, таму што мае браты ўжо дамагліся таго ж самага, што ж дзіўнага, калі і я таксама... А потым, калі столькі старэйшых братоў, то ніколі не атрымаеш нічога новага. У мяне форма Білла, чароўная палачка Чарлі і пацук Персі.

Рон палез у кішэню і дастаў тоўстага шэрага пацука. Пацук спаў.

— Яго клічуць Скраберс, і ад яе ніякага сэнсу, спіць цэлымі суткамі. Тата падарыў Персі саву за тое, што той стаў старастай, але пасля гэтага яны ўжо не маглі сабе дазво… ну, то бок, мне дастаўся Скраберс.

Вушы ў Рона счырванелі. Ён, мабыць, вырашыў, што нагаварыў лішняга, таму адвярнуўся і зноў стаў глядзець у вакно.

Але Гары зусім не лічыў, што гэта сорамна, калі бацькі не могуць сабе дазволіць купіць лішнюю саву. Урэшце рэшт, у яго самога ніколі не было ніякіх грошай, калі не лічыць апошняга месяца, вядома. Ён так і сказаў Рону і яшчэ распавёў, як яму вечна прыходзілася даношваць за Дадлі старую вопратку і як яму ніколі нічога не дарылі на дзень нараджэння.

— … і, пакуль не з'явіўся Хагрыд, я і не ведаў, што я чараўнік і нічога не ведаў пра бацькоў і пра Вальдэморта...

Рон ахнуў.

— Што? — не зразумеў Гары.

— Ты назваў Сам-Ведаеш-Каго па імю! — выклікнуў Рон з жахам і захапленнем адначасова. — Я думаў, ужо хто-хто, а ты…

— Ды я зусім не жадаў паказаць, які я адважны і ўсё такое, — стаў апраўдвацца Гары, — проста я не ведаў, што гэта нельга. Разумееш, што я маю на ўвазе? Мне столькі ўсяго трэба пазнаць… Трымаю пары, — нерашуча дадаў ён, у першы раз за ўвесь час выказваючы ўслых раздзіраючыя яго асцярогі, — Я буду самы горшы ў класе.

— Нічога падобнага. У школе шмат дзяцей з сем'яў маглаў, і яны вучацца не горш за іншых.

Пакуль яны размаўлялі, цягнік ужо ад'ехаў далёка ад Лондана. У вакно зараз былі бачныя пашы са статкамі кароў і авечак. Дзеці памаўчалі, гледзячы на палі і сцяжынкі, што праносіліся побач.

Каля паловы на першую за дзвярыма пачулася грукатанне, і ўсмешлівая жанчына з ямачкамі на шчоках зазірнула ў купэ са словамі:

— Ці не жадаеце што-небудзь набыць, дзеткі?

Гары, які сёння не снедаў, адразу ўскочыў, а ў Рона зноў счырванелі вушы, і ён прамармытаў нешта наконт бутэрбродаў з дома. Гары выйшаў у калідор.

Калі ён жыў у Дурсляў, у яго ніколі не было грошай ані на прысмакі, ані на марозіва, а таму зараз, з кішэнямі, набітымі срэбрам і золатам, ён быў гатовы купіць столькі шакаладак "Марс", колькі знойдзецца ў цялежцы — але ў прадаўшчыцы не было шакаладак "Марс". У яе былі ляндрынкі ўсіх смакаў “Берці Ботс”, “ўзрыўная жуйка Друбліса”, шакалабкі (“шакаладныя жабкі”), гарбузенькі (пячэнне з гарбузоў), торцікі, лакрычныя чароўныя палачкі і шматлікія іншыя дзіўныя штучкі, якіх Гары ніколі ў сваім жыцці не бачыў. Не жадаючы нічога ўпусціць, ён набыў усяго патрошку і аддаў прадаўшчыцы адзінаццаць срэбных сіклей і сем бронзавых кнатаў.

Гары прыцягнуў усё гэта ў купэ і паклаў на пустое сядзенне. Рон здзівіўся:

— Такі галодны?

— Паміраю з голаду, — прызнаўся Гары і адкусіў вялізны кавалак гарбузенькі.

Рон дастаў пульхны скрутак і разгарнуў яго. Усярэдзіне апынуліся чатыры бутэрброды. Ён аддзяліў адзін бутэрброд ад іншых і прамармытаў:

— Вечна яна забывае, што я не люблю ялавічыну.

— Давай памяняемся, — прапанаваў Гары, паказваючы на гарбузенькі. — Давай…

— Табе не спадабаецца, гэтая ялавічына такая сухая, — сказаў Рон. — Мама проста забылася дадаць соўс...У яе так мала часу, — дадаў ён паспешліва, — разумееш, усё-ткі пяцёра дзяцей…

— Не саромейся, бяры, — падбадзёрыў яго Гары, якому ніколі раней не даводзілася нічым дзяліцца, ды і не было з кім, па праўдзе сказаць. І яму гэта здалося так выдатна, сядзець побач з Ронам і разам есці гарбузенькі, торцікі і цукеркі (бутэрброды былі забытыя).

— А гэта што такое? — спытаў Гары ў Рона, дастаючы пачак шакалабак. — Гэта не сапраўдныя жабы? — зрэшты, ён б не здзівіўся.

— Не, яны проста з шакаладу, — адказаў Рон. — Толькі картку не выкідвай. А то ў мяне Агрыпы няма.

— Чаго?

— Ой, ну вядома, ты ж не ведаеш — у шакалабках заўсёды карткі, разумееш, такія, якія можна збіраць, на іх знакамітыя чараўнікі і ведзьмы. У мяне іх ужо каля пяцісот, а ні Агрыпы, ні Пталямея так і не трапляецца.

Гары разгарнуў шакалабку і ўзяў картку. З карткі глядзеў твар чалавека ў акулярах у форме паўмесяца, са срэбнымі валасамі, барадой і вусамі. Пад малюначкам быў подпіс: "Альбус Дамблдор".

— Значыць, гэта Дамблдор! — выклікнуў Гары.

— Толькі не гавары мне, што ніколі не чуў пра Дамблдора! — адклікнуўся Рон. — Можна мне шакалабку? Можа, там Агрыпа… дзякуй…

Гары перавярнуў сваю картку і прачытаў:

— Альбус Дамблдор. Зараз з’яўляецца дырэктарам школы "Хогвартс".

Прызнаны найвялікшым чарадзеем сучаснасці, Дамблдор асабліва ўславіўся сваёй перамогай над злым ведзьмаком Грындэвальдам у 1945 годзе, вынаходствам дванаццаці спосабаў выкарыстання крыві дракона, а таксама супольнай з Нікаласам Фламелем працай у вобласці алхіміі. Прафесар Дамблдор захапляецца камернай музыкай і гульнёй у боўлінг.

Гары павярнуў картку назад і, да свайго здзіўлення, выявіў, што твар Дамблдора знік.

— Ён знік!

— Не будзе ж ён тут цэлы дзень тырчаць, — сказаў Рон. — Але ён вернецца. Глядзі, зноў Маргана, у мяне яе цэлых шэсць штук… Можа, возьмеш і пачнеш збіраць калекцыю.

Погляд Рона быў прыкаваны да яшчэ не раскрытага пачка шакалабак.

— Бяры, бяры, — кіўнуў Гары. — Але ведаеш, у маглаў людзі не сыходзяць з фатаграфій.

— Праўда? Што, ніколі-ніколі? — Рон быў здзіўлены. — Дзіўна!

Гары ў некаторым ступары прасачыў, як Дамблдор праслізнуў назад на картку і паслаў адтуль ледзьве прыкметную ўсмешку. Рону было значна цікавей есці шакалабкі, чым глядзець на карткі знакамітых чараўнікоў і ведзьмаў, а вось Гары не мог адвесці ад іх вачэй. Неўзабаве ў яго былі ўжо не толькі Дамблдор і Маргана, але і Чэнгіст Вудкрофт, Альберык Груніён, Цырцэя, Парацэльс і Мэрлін. Урэшце рэшт ён адклаў убок апошнюю картку з друідэсай Кліёднай, якая пачухвала нос, і пацягнуўся да пакуначка з ляндрынкамі ўсіх смакаў Берці Ботс.

— З гэтымі будзь паасцярожней, — папярэдзіў Рон. — Гэта не жарт, яны сапраўды ўсіх смакаў — разумееш, ёсць звычайныя, ну там, шакаладныя, або мятныя, або мармеладныя, але можна натыкнуцца і на шпінат, і на пячонку, і на трыбуху. Джордж клянецца, што аднойчы яму патрапіў лядзяш са смакам сопляў.

Рон дастаў зялёны лядзяш, падазрона агледзеў яго з ўсіх бакоў і асцярожна адкусіў кавалачак.

— Беее… Капуста!

Есці ляндрынкі ўсіх смакаў было вельмі весела. Гары патрапіў смак бутэрброда з сырам, какоса, смажаных бабоў, трускаўкі, травы, кавы, сардзін... Пад канец ён так расхрабрыўся, што вырашыўся надкусіть дзіўны шэры лядзяш, які Рон катэгарычна адмовіўся чапаць. Ён быў са смакам перцу.

Мясцовасць за вакном станавілася ўсё больш незаселеная. Акуратныя пашы засталіся ззаду. Зараз за вакном пранасіліся лясы, звілістыя рэкі і цёмна-зялёныя ўзгоркі.

У дзверы пастукалі. Увайшоў круглатвары хлопчык, паблізу якога Гары прайшоў на платформе дзевяць і тры чвэрці. Хлопчык выглядаў так, быццам вось-вось заплача.

— Выбачайце, — сказаў ён. — Вы выпадкова не бачылі жабу?

Рон з Гары адмоўна пагайдалі галовамі, а хлопчык захныкаў:

— Я яе згубіў! Яна ўвесь час уцякае!

— Знойдзецца, — паабяцаў Гары.

— Так, — выдушыў хлопчык няшчасным голасам, — калі вы яе ўбачыце…

І ён выдаліўся.

— Чаго ён так хвалюецца, не ведаю, — падняў брыво Рон. — Калі б у мяне была жаба, я б пастараўся яе згубіць як мага хутчэй. З іншага боку, у мяне ў самога Скраберс, дык хто б што казаў...

Пацук пасопваў ў Рона на каленях.

— Калі б ён памёр, мы б нават не заўважылі, — з агідай кінуў Рон. — Я учора спрабаваў перафарбаваць яго ў жоўты колер, каб ён стаў цікавейшым, але замова не спрацавала. Вось глядзі, зараз пакажу...

Ён парыўся ў куфары і дастаў моцна патрапаную чароўную палачку. Яна была ўся ў драпінах, а на канцы віднелася нешта белае.

— Поўсць аднарога ўжо амаль повылезла. Ну, усё адно…

Ледзь ён падняў палачку, дзверы купэ зноў адчынілася. Зноў увайшоў хлопчык без жабы, але затое, гэтым разам, з дзяўчынкай. Дзяўчынка ўжо перапранулася ў форму "Хогвартса".

— Жабу не бачылі? А тое Нэвіл згубіў, — сказала яна. У яе быў начальніцкі голас, густыя каштанавыя валасы і даволі буйныя пярэднія зубы.

— Мы ж сказалі: не бачылі, — трохі раздражнёна адклікнуўся Рон, але дзяўчынка ўжо не слухала, яна глядзела на чароўную палачку ў ягонай руцэ.

— А, значыць, магіяй займаецеся? Давайце паглядзім.

Яна села. Рон быў разгублены.

— Ну… добра.

Ён прачысціў горла.

— Вока пеўня, дзед сівы,

Жоўтым стань, пацук дурны!

Ён узмахнуў палачкай, але нічога не адбылося. Скраберс застаўся шэрай і працягвала спаць.

— Ты ўпэўнены, што гэтае сапраўдная замова? — спытала дзяўчынка. — У любым выпадку, яна не падзейнічала. Я спрабавала некалькі простых замоваў, і ў мяне ўсё атрымоўвалася. У маёй сям'і ніхто магіяй не займаецца, гэта была такая нечаканасць, калі прыйшоў ліст, і я была такая шчаслівая, такая шчаслівая, самі разумееце, гэта ж лепшая школа ведьмінскіх мастацтваў, мне так казалі — я ўжо ўсе падручнікі вывучыла напамяць, спадзяюся, вядома ж, гэтага будзе досыць — мяне клічуць Герміёна Грэйнджэр, а вас як?

Герміёна казала вельмі хутка, але Гары ўсё ж зразумеў сэнс сказанага.

Ён паглядзеў на Рона і з палёгкай зразумеў па ягонаму ашаломленаму выгляду, што той таксама не вывучыў напамяць усе падручнікі.

— Я — Рон Уізлі, — прамармытаў Рон.

— Гары Потэр, — сказаў Гары.

— Праўда?! — захапілася Герміона. — Я, вядома ж, усё пра цябе ведаю, у мяне былі кніжкі для дадатковага чытання, і пра цябе напісана ў "Гісторыі сучаснай магіі", і ў "Росквіце і падзенні цёмных сіл", і ў "Вялікіх чараўніцтвах дваццатага стагоддзя".

— Няўжо? — здзівіўся Гары, адчуваючы галавакружэнне.

— О, ды няўжо ты не ведаеш, я б высвятліла ўсё дасканала, калі б гэта датычылася мяне, — сказала Герміёна. — Вы ўжо ведаеце, у якім каледжы будзеце вучыцца? Я тут параспытвала, спадзяюся, мяне залічаць у "Грыфіндор", ён самы лепшы; кажуць, там сам Дамблдор вучыўся, але, мяркую, і "Рэйвенкло” таксама нічога… У любым выпадку, зараз трэба адшукаць жабу Нэвіла. А вам абодвум, ведаеце, лепш бы перапрануцца, па маіх падліках, мы хутка прыедзем.

Яна сыйшла, прыхапіўшы з сабою хлопчыка без жабы.

— Не ведаю, у якім я буду каледжы, абы не там, дзе яна, — прабурчэў Рон. Ён шпурлянуў палачку назад у куфар. — Ідыёцкая замова! Мне яе Джордж даў. Галаву даю на адсячэнне, ён ведаў, што гэта не замова, а глупства!

— А у якім каледжы твае браты? — спытаў Гары.

— У "Грыфіндоры", — адказаў Рон. І зноў спахмурнеў. — Маці з татам таксама там вучыліся. Не ведаю, што яны скажуць, калі мяне залічаць у які-небудзь іншы. Не думаю, што "Рэйвенкло" шмат горш, але ўяві, што будзе, калі я патраплю ў "Слізэрын".

— Гэта там вучыўся Валь… ой, Сам-Ведаеш-Хто?

— Ага, — Рон з няшчасным выглядам плюхнулся на сядзенне.

— Ведаеш, мне падаецца, кончыкі вусоў у Скраберс сталі прыкметна святлей, — паспрабаваў падбадзёрыць яго Гары. — А чым зараз займаюцца твае старэйшыя браты, пасля сканчэння школы?

Гары было цікава, чым наогул займаюцца чараўнікі, скончыўшы школу.

— Чарлі ў Румыніі, вывучае драконаў, а Біл у Афрыцы па справах "Грынгатса", — сказаў Рон. Чуў пра "Грынгатс"? Гэта было ў "Прароку", маглы яе, пэўна, не выпісваюць… хтосьці спрабаваў абрабаваць звышсакрэтны сейф.

Гары вытарапіў вочы.

— Праўда? І што? Што стала з рабаўнікамі?

— Ды нічога, таму ўвесь і шум. Іх не злавілі. Тата кажа, што толькі вельмі моцны злы вядзьмак можа абыйсці ахову "Грынгатса", хоць, па чутках, адтуль нічога не выкралі. Гэта вельмі дзіўна. І ведаеш, усе адразу палохаюцца, калі здараецца нешта падобнае — раптам за гэтым стаіць Сам-Ведаеш-Хто.

Гары спрабаваў пераварыць гэтую навіну. Зараз пры адным згадванні імя Самі-Ведаеце-Каго ў яго па спіне мурашкі паўзлі ад страху. Ён меркаваў, што так і павінна быць, цяпер ён быў часткай чароўнага свету, аднак раней было прасцей: ён спакойна гаварыў "Вальдэморт" і пры гэтым выдатна сябе адчуваў.

— А ты за якую квідытчную каманду балееш? — спытаў Рон.

— Эээ… а я ні адной не ведаю, — прызнаўся Гары.

— Што! — Рон не мог зразумець, як можна не ведаць ніводнай квідытчнай каманды. — Ой, чакай, я табе раскажу, гэта ж лепшая гульня на свеце… — і ён з захапленнем прыняўся тлумачыць пра чатыры мячы і пра пазіцыі сямёх гульцоў, апісваць ход вядомых матчаў, на якіх ён пабываў з братамі, і пералічваць мадэлі мётлаў, якія б ён набыў, калі б у яго было шмат грошай. Ён як раз распісваў Гары пра мінулагодні фінал кубка Англіі, калі дзверы купэ яшчэ раз адчыніліся, але гэтым разам прыйшоў не Нэвіл, хлопчык без жабы, і нават не Герміёна Грэйнджэр.

Увайшлі трое хлопцаў, і таго, што стаяў пасярэдзіне, Гары адразу пазнаў: гэта быў бледны хлапчук з крамы мадам Малкін. Ён глядзеў на Гары з куды большай цікавасцю, чым там, на Дыягон Алеі.

— Гэта праўда? — напышліва спытаў ён. — Усё ў цягніку гавораць, што ў гэтым купэ едзе Гары Потэр. Дык гэта ты?

— Так, — Гары акінуў поглядам іншых двух хлопчыкаў. Абодва яны былі даволі моцныя і мелі непрыемны выгляд. Яны стаялі па баках ад бледнага хлапчука, і нагадвалі целаахоўнікаў.

— Дарэчы, гэта Крэбб, а гэта — Гойл, — нядбайна прадставіў прыяцеляў бледны хлапчук, заўважыўшы, што Гары разглядае іх. — А мяне клічуць Малфой, Драко Малфой.

Рон паціху кашлянуў, падобна, спрабуючы схаваць смяшок. Драко Малфой пагардліва паглядзеў на яго.

— Па-твойму, у мяне смешнае імя? Між іншым, я цябе ведаю. Мой бацька сказаў, што ва ўсіх Уізлі рудыя валасы, а вяснушак і дзяцей больш, чым яны могуць сабе дазволіць.

Малфой зноў звярнуўся да Гары.

— Ты хутка пазнаеш, што некаторыя чароўныя сем'і значна лепш за астатніх, Потэр. Табе не варта вадзіць сяброўства з непрыдатнымі людзьмі. І тут я мог бы табе дапамагчы.

Ён працягнуў руку, але Гары не прыняў яе.

— Думаю, я і сам змагу адрозніць непрыдатных людзей, дзякуй, — халодна адрэзаў ён.

Драко Малфой не счырванеў, але лёгкі ружаваты водбліск усё ж з'явіўся ў яго на шчоках.

— На тваім месцы я быў б асцярожней, Потэр, — павольна прагаварыў ён. — Не будзеш ветлівым, пойдзеш услед за бацькамі. Яны таксама не ўмелі адрозніць карыснае ад бескарыснага. Будзеш мець зносіны з такім смеццем, як Уізлі або гэтым жудасным Хагрыдам, сам запэцкаешся.

Гары і Рон падняліся плячо да пляча.

— Што ты сказаў? — працадзіў Рон. Твар у яго стала такога жа колеру, што і валасы.

— Ах, ты збіраешся пабіць нас? — здзекліва спытаў Малфой.

— Калі толькі вы зараз жа не прыбярэцеся, — сказаў Гары значна больш адважна, чым насамрэч сябе адчуваў: і Крэбб, і Гойл былі куды буйней за іх з Ронам.

— А мы не жадаем сыходзіць, праўда? Мы ўжо ўсё з'елі, а ў вас яшчэ засталося…

Гойл працягнуў руку да шакалабкі — Рон ірвануўся, але, яшчэ да таго як ён паспеў схапіць Гойла, той выдаў нямы лямант.

У яго на пальцы вісеў Скраберс, глыбока ўпіўшыся маленькімі вострымі зубкамі ў сустаў. Крэб з Малфоем адступілі — Гойл, скуголячы, кругамі раскручваў пацука, спрабуючы стрэсці жывёліну з рукі, і, калі нарэшце Скраберс адляцела і стукнулася аб шыбу, усе трое неадкладна зніклі. Можа быць, яны спалохаліся, што ў цукерках ёсць яшчэ пацукі, а магчыма, пачулі крокі — праз секунду з'явілася Герміёна Грэйнджэр.

— Што ў вас адбываецца? — спытала яна, гледзячы на цукеркі, рассыпаныя па падлозе і на Скраберс, якога Рон за хвост падымаў з падлогі.

— Здаецца, яна у непрытомнасці, — сказаў Рон, звяртаючыся да Гары. Потым ён паглядзеў больш уважліва. — Не — ты не паверыш — ён зноў заснуў.

Скраберс сапраўды спаў.

— Ты раней сустракаўся з Малфоем?

Гары распавёў аб сустрэчы на Дыягон Алее.

— Я чуў аб гэтай сям'і, — спахмурнеў Рон. — Яны першымі вярнуліся на наш бок, калі Сам-Ведаеш-Хто знік. Кляліся, што іх зачаравалі. Мой тата не верыць. Ён гаворыць, што бацька Малфоя толькі і чакае, каб перайсці да Цёмных Сіл. — Ён звярнуўся да Герміёны. — Табе нешта трэба?

— Лепш паспяшайцеся і надзеньце форму, я толькі што хадзіла ў першы вагон, да кандуктара, і ён сказаў, мы ўжо амаль прыехалі. Вы не біліся, не? А то патрапіце ў гісторыю, яшчэ да таго, як прыедзем у школу.

— Гэта Скраберс бізся, а не мы, — Рон кінуў на Герміёну злосны погляд. — Можа быць, ты выйдзеш, пакуль мы пераапранаемся?

— Зараз — я зайшла сюды толькі таму, што хлопцы ў калідоры паводзяць сябе як дзеці, бегаюць туды-сюды, — растлумачыла Герміёна пакрыўджана. — А у цябе на носе нейкі бруд, ты ведаеш?

Рон з нямым абурэннем праводзіў яе вачыма. Гары вызірнуў у вакно. Шарэла. На фоне цёмна-пурпуравага неба чарнелі сілуэты гор і лясных дрэў. Цягнік пачаў запавольваць ход.

Гары з Роном знялі курткі і нацягнулі доўгія чорныя мантыі. Старая вопратка брата была караткавата Рону, і з-пад яе былі бачныя красоўкі.

Па вагонах рэхам разнеслася аб'ява:

— Праз пяць хвілін цягнік прыбудзе на платформу "Хогвартс". Калі ласка, пакіньце багаж у купэ, яго даставяць у школу асобна.

Гары так занерваваўся, што ў яго звяло жывот, і, як ён зазначыў, Рон таксама збялеў пад вяснушкамі. Яны разапхнулі рэшткі прысмакаў па кішэнях і далучыліся да дзяцей, якія тоўпіліся ў калідоры.

Цягнік папоўз ціха-ціха і ўрэшце рэшт спыніўся. Дзеці кінуліся да дзвярэй і вываліліся на малюсенькую, цёмную платформу. Ад халоднага вячэрняга паветра Гары пачаў дрыжэць. Затым над галовамі хлопцаў з’явілася вялікая лямпа, і Гары пачуў знаёмы голас:

— Першакурснікі! Першакурснікі, сюды! Гары, у цябе ўсё добра?

Вялікі кашлаты твар Хагрыда ўсміхаўся над морам галоваў.

— Давайце, давайце, за мной — яшчэ пёршакурснікі ёсць? Глядзіце пад ногі! Пёршакурснікі, за мной!

Спатыкаючыся, дзеці пайшлі за Хагрыдам па ледзь бачнай вузкай сцяжынцы. Паабапал сцяжынкі было вельмі цёмна — Гары выказаў здагадку, што там, пэўна, адразу пачынаецца непраходны лес. Дзеці амаль не размаўлялі. Нэвіл, хлопчык, які ўвесь час губляў сваю жабу, зрэдку ўсхліпваў.

— Хутка стане бачны "Хогвартс", — праз плячо абвясціў Хагрыд, — тут, за паваротам.

Раздалося гучнае "Ооооо!"

Вузкая сцяжынка раптам вывяла іх на бераг вялікага чорнага возера. Узвышаючыся на вяршыні скалы, ззяючы вокнамі на фоне абсыпанага зоркамі неба, на супрацьлеглым беразе стаяў вялізны замак са шматлікімі вежамі і вежанькамі.

— Не больш чатырох у лодку! — распараджаўся Хагрыд, паказваючы на флатылію маленькіх лодачак, якія згрудзіліся на беразе. Нэвіл і Герміёна селі ў адну лодку з Гары і Ронам.

— Усе селі? — прароў Хагрыд, усаджваючыся ва ўласную лодку адзін. — Выдатна — НАПЕРАД!

Флатылія паплыла па гладкай, як люстэрка, паверхні возера. Дзеці маўчалі і ва ўсе вочы глядзелі на замак, што высіўся наперадзе. Ім прыходзілася задзіраць галовы ўсё больш па меры таго, як яны набліжаліся да берага.

— Прыхіліць галовы! — скамандваў Хагрыд, калі першая лодка дасягнула ўцёса, усё прыхіліліся, і маленькія лодачкі пранеслі іх скрозь заслону з плюшчу, за якім хаваўся ўваход у шырокую пячору. Яны праплылі па цёмным тунэлі, які, мабыць, знікаў у падзямеллях замка, і там, нарэшце, дасягнулі падземнага прычала. Яны вылучыліся на бераг, усеяны галькай.

— Гэй, ты! Твая жаба? — крыкнуў Хагрыд, правяраючы лодкі, пакуль дзеці выбіраліся на бераг.

— Трэвар! — ускрыкнуў абсалютна шчаслівы Нэвіл, працягваючы далонькі.

Потым усё пайшлі па пераходзе, арыентуючыся на лямпу Хагрыда, і нарэшце вышлі на роўны, пакрыты расой газон прама перад замкам.

Узыёшоўшы па каменных прыступках, падарожнікі згрудзіліся перад высачэзнымі дубовымі варотамі.

— Усе тут? Жаба на месцы?

Хагрыд падняў гіганцкі кулак і тройчы пастукаў у вароты замка.

— РАЗДЗЕЛ VII —

Капялюш-размеркавальнік

Вароты неадкладна адчыніліся. На парозе ў ізумрудна-зялёнай мантыі стаяла высокая цёмнавалосая ведзьма. У яе быў вельмі суворы твар, і Гары падумаў, што, мабыць, з гэтай дамай лепш не спрачацца.

— Першакурснікі, прафесар МакГонагал, — даклаў Хагрыд.

— Дзякуй, Хагрыд. Я адвяду іх.

Яна шырока расчыніла дзверы. Хол, у якім яны апынуліся, быў настолькі вялізны, што ў ім мог бы вольна размясціцца ўвесь дом Дурсляў цалкам. Каменныя сцены, гэтак жа, як і ў "Грынгатсе", асвятляліся запаленымі паходнямі, столь была занадта высокай, каб яе можна было разгледзець, а наверх вяла пышная, раскошная мармуровая лесвіца.

Дзеці ўслед за прафесарам МакГонагал пайшлі праз вестыбюль, урачыста ідучы па брукаванай падлозе. З-за дзвярэй справа да Гары даносіўся прыглушаны гуд сотні галасоў — астатнія вучні, па ўсім, ужо таксама прыбылі ў замак — але прафесар МакГонагал правяла першакурснікаў у маленькі пусты пакойчык убаку ад цэнтральнай залы. Дзеці стоўпіліся, прыціснуўшыся значна цясней адзін да аднаго, чым зрабілі б пры звычайных акалічнасцях, і разгублена аглядалі наваколле.

— Сардэчна запрашаем у "Хогвартс", — вымавіла прафесар МакГонагал. — Хутка пачнецца абед, прысвечаны пачатку навучальнага года, але, перш чым вы сядзеце за стол у Вялікай Зале, вас павінны размеркаваць па каледжах. Сартаванне — адна з найважнейшых цырымоній у нашай школе, таму што, пакуль вы знаходзіцеся ў яе сценах, ваш каледж — гэта тое ж самае, што ваша сям'я. Вы будзеце займацца ў будынку свайго каледжа, спаць у агульнай спальні свайго каледжа і праводзіць вольны час у агульнай гасцінай свайго каледжа.

— У нашай школе чатыры каледжы, яны завуцца "Грыфіндор", "Хафлпаф", "Рэйвенкло" і "Слізэрын". У кожнага каледжа свая, вельмі цікавая і высакародная, гісторыя, і ў кожным у свой час вучыліся выбітныя ведзьмы і чараўнікі. Пакуль вы знаходзіцеся ў "Хогвартсе", за любы ваш поспех вашаму каледжу будзе налічацца вызначаная колькасць балаў, а за любое парушэнне правіл балы будуць адымацца. Напрыканцы навучальнага года той каледж, які заробіць найбольшую колькасць балаў, будзе ўзнагароджаны адмысловым кубкам, гэта вельмі ганаровая ўзнагарода. Я спадзяюся, што кожны з вас стане гонарам таго каледжа, куды ён неўзабаве будзе вызначаны.

— Цырымонія сартавання пачнецца праз некалькі хвілін у прысутнасці астатніх навучэнцаў школы. Прапаную вам не марнаваць час дарма і прывесці сябе ў парадак перад пачаткам цырымоніі.

Яе погляд затрымаўся на хвіліну на мантыі Нэвіла, зашпіленай пад левым вухам, і на выпацканым носе Рона. Гары прыняўся ліхаманкава прыгладжваць валасы.

— Я вярнуся за вамі, калі ўсё будзе гатова, — сказала прафесар МакГонагал, — будзьце ласкавыя, не шуміце.

Яна выйшла. Гары праглынуў сліну.

— А як размяркоўваюць па каледжах? — спытаў ён у Рона.

— Праводзяць якую-небудзь праверку, пэўна. Фрэд гаварыў, гэта жудасна балюча, але я думаю, ён, як заўжды, жартаваў.

Сэрца ў Гары ёкнула. Праверку? Перад усёй школай? Але ён жа ж яшчэ не ведае ніякага чараўніцтва — што жа яму рабіць? Ён не чакаў, што іх будуць правяраць адразу жа, ледзь толькі яны прыедуць. Ён збянтэжана паглядзеў наўкол і ўбачыў, што ўсё астатнія знаходзяцца ў такой жа разгубленасці, як і ён сам. Усё маўчалі, за выключэннем Герміёны Грэйнджэр, якая вельмі-вельмі хутка шаптала нешта аб замовах, якія яна вывучыла і спрабавала здагадацца, які з іх у яе спытаюць. Гары паспрабаваў не слухаць яе. Ён аніразу яшчэ так не нерваваўся, ні разу, нават тады, калі нёс Дурслі занатоўку ад дырэктара, у якой было сказана, што ён невядомым спосабам перафарбаваў парык сваёй настаўніцы ў сіні колер. Гары ўтаропіўся ў пол. Літаральна ў любую секунду можа вярнуцца прафесар МакГонагал і павесці яго на ганьбу.

І тут здарылася штосьці такое, што прымусіла яго падскокнуць ледзь не на метр уверх — а нейкія хлопцы, што стаялі ззаду, страшна закрычалі:

— Што гэта?!

Гары, як і ўсё астатнія наўкол, проста збялеў ад жаху. З задняй сцяны суцэльным струменем выслізгвалі прывіды, штук, як мінімум, дваццаць. Перлінна-белага колеру, напаўпразрыстыя, яны струменіліся па пакоі, гутарачы адзін з адным і не прыкмячаючы першакурснікаў. Падаецца, яны аб чымсьці спрачаліся. Адзін, у выглядзе тоўсценькага нізенькага манаха, гаварыў: "Забудзь і прабач, як кажуць, мы павінны даць яму яшчэ адзін шанец…"

— Дарогі Манах, хіба мы не далі Піўзу ўсе шанцы, якія толькі маглі? Ён кідае цень на ўсіх нас і потым, ведаеце, ён жа ж нават не зусім прывід… А вы ўсе што тут робіце?

Прывід раптам звярнуў ўвагу на дзяцей.

Ніхто не адказаў.

— Папаўненне! — выклікнуў Тоўсты Манах, усміхаючыся ўсім адразу. — На размеркаванне, мяркую?

Некалькі чалавек моўчкі кіўнулі.

— Спадзяюся, вы патрапіце ў "Хафлпаф"! — пажадаў Манах. — Я там вучыўся, разумееце?

— Пастроіліся! — раздаўся рэзкі голас. — Цырымонія размеркавання пачынаецца!

Гэта вярнулася прафесар МакГонагал. Адзін за адным, прывіды пакінулі пакой праз супрацьлеглую сцяну.

— Пастроіліся, пастроіліся, — падганяла прафесар МакГонагал першакурснікаў, — і за мной.

Адчуваючы, як ногі наліваюцца свінцом, Гары ўстаў следам за хлопчыкам з валасамі пясочнага колеру, а Рон устаў за Гары, пасля чаго няўпэўненымі крокамі яны папляліся з пакоя і, праз падвойныя дзверы, вышлі ў Вялікую Залу.

Гары і ўявіць не мог, што на свеце бываюць такія дзіўныя і выдатныя месцы. Зала была асветленая тысячамі і тысячамі свечак, якія плавалі ў паветры над чатырма доўгімі сталамі, за якімі сядзелі астатнія навучэнцы школы. Сталы былі сервіраваныя залатымі талеркамі і кубкамі. У далёкім канцы залы стаяў яшчэ адзін доўгі стол, для настаўнікаў. Прафесар МакГонагал правяла дзяцей туды і паставіла іх так, што яны выстраіліся тварамі да вучняў, а настаўніцкі стол апынуўся ў іх за спінамі. На пачаткоўцаў глядзелі сотні твараў, падобных у няяркім святле свечак да бледных ліхтарыкаў. Там і сям між навучэнцамі цьмяным срэбрам адлівалі фігуры прывідаў. Гары паглядзеў уверх, галоўным чынам, каб пазбегнуць накіраваных на яго поглядаў. Ён убачыў бархаціста-чорнае неба, усеянае зоркамі. Ён пачуў, як Герміёна шэпча: "Ён так заварожаны, як быццам гэта сапраўднае зорнае неба. Я чытала ў "Гісторыі "Хогвартса".

Немагчыма было паверыць, што гэтае не неба, а столь, і што Вялікая Зала не сыходзіць уверх, прама ў космас.

Прафесар МакГонагал моўчкі ўсталявала перад першакласнікамі табурэтку на чатырох ножках. На табурэтку яна паклала спічастую чароўную шапку. Капялюш быў ўвесь у латках, патрапаны і неверагодна брудны. Цётка Пятуння ні завошта не пагадзілася б трымаць такі ў доме.

Можа быць, трэба дастаць адтуль труса, у жаху падумаў Гары. Зазначыўшы, што ўсё пільна глядзяць на капялюш, ён таксама стаў уважліва глядзець. На працягу некалькіх секунд у Зале стаяла абсалютная цішыня. Затым капялюш тузануўся. Поруч яго боку ўтварылася дзірка накшталт рота — і капялюш заспяваў:

Можа, выгляд мой мяне вас не ўразіў,

Ды па знешнасці адной не мяркуйце,

Разумней за мяне Шапкі ў свеце няма —

Пахвальбу маю мне ўжо даруйце.

Кепкі, цыліндры ды кацялкі…

Так, яны прыгажэй за мяне,

Ды ў іх няма ані кроплі мазгоў,

І на’т сотні год з іх ніхто не жыве.

Я ўсіх вас бачу практычна наскрозь,

Не схаваць ад мяне анічога,

Надзеньце мяне — і я вам скажу,

На які факультэт вам дарога.

Можа быць, ў "Грыфіндор" йдзе ваш шлях?

Калі страху няма ў вашым сэрцы,

А затое паўнютка адвагі,

“Грыфіндора” расчынены дзверы.

Ці, мо, “Хафлпаф” ваш лёс,

Дзе ўсе верныя свайму слову,

Дзе пераўзмагаюць жыццё

Й заступаюцца ўсе за аднога.

А калі ў вас ёсць гумор й мазгі,

Ідзіце ў “Рэйвенкло” хутчэй

Там веды ў вялікай цане,

Навуку асвойваць з сябрамі лягчэй.

Або, можа, ў "Слізэрыне",

Адшукаеце сяброў,

Яны хітрасцю ў асноўным

Йдуць да мэты да сваёй.

Апрані ж мяне й не бойся!

Сядзь спакойна, супакойся,

Размяркую я цябе.

Рук і ног няма ў мяне,

Ды затое ёсць мазгі.

Выслухаў вярдыкт — ідзі!

Як толькі капялюш скончыў спяваць, зала напоўнілася апладысментамі. Капялюш пакланіўся кожнаму з чатырох сталоў і знерухомеў.

— Дык атрымоўваецца, нам трэба ўсяго толькі прымерыць капялюш! — шэптам выклікнуў Рон. — Я заб'ю Фрэда, ён усё хлусіў пра паядынак з тролем!

Гары слаба ўсміхнуўся. Вядома, памераць капялюш куды лягчэй, чым прамаўляць замовы, але ўсё роўна хацелася б, каб гэта адбывалася не на вачах ва ўсёй школы. З песні выходзіла, што капялюш прад'яўляе высокія патрабаванні; Гары не адчуваў сябе адважным, не адчуваў, што ў яго хуткі розум або што там яшчэ, нічога гэтага ён у сабе не прыкмячаў. Вось калі б капялюш згадала пра каледж для тых, каго нудзіць ад страху, дык гэта было б месца як раз для яго.

Прафесар МакГонагал выступіла наперад з доўгім пергаментным скруткам у руках.

— Я буду называць імёны, а вы павінны надзець капялюш і сесці на табурэт, — паведаміла яна. — Абот, Ханна!

Ружовашчокая дзяўчынка са светлымі касічкамі, спатыкнуўшыся, выйшла з шэрагу, надзела капялюш які тут жа з'ехаў ёй на вочы, і села. Пасля хвіліннай паўзы:

— "Хафлпаф”! — абвясціў капялюш.

Ханна прайшла да стала Хафлпаф і села там. Гары ўбачыў, як прывід Тоўстага Манаха весела памахаў ёй рукой.

— Боўнс, Сьюзэн!

— "Хафлпаф"! — зноў выгукнуў капялюш. Сьюзэн паспешліва адышла і села побач з Ханнай.

— Бут, Тэры!

— "Рэйвенкло"!

Гэтым разам воплескі раздаліся ад стала, што стаяў злева; калі Тэры падышоў да іх, некалькі рэйвенклоўцаў усталі, каб паціснуць яму руку.

"Брокльхерст, Мэндзі!" таксама адправіўся ў "Рэйвенкло", а "Браўн, Лаванда" стала першай новай Грыфіндоркай, і стол на далёкім канцы злева падарваўся апладысментамі; Гары пачуў, як двайняты, браты Рона, выдаюць гучныя каціныя ляманты.

"Булстроўд, Міллісент" была залічаная ў "Слізэрын". Магчыма, у Гары разгулялася ўяўленне, але пасля ўсяго, што ён паспеў пачуць пра "Слізэрын", усе, хто патрапіў туды, падаваліся яму вельмі прыкрымі людзьмі.

Яго ўжо нудзіла даволі моцна. Ён успомніў, як у школе на фізкультуры набіралі каманды для розных гульняў. Яго заўсёды выбіралі апошнім, не таму, што ён дрэнна гуляў, а таму, што ніхто не жадаў, каб Дадлі падумаў, быццам Гары ім падабаецца.

— Фінч-Флэтчы, Джасцін!

— "Хафлпаф"!

Часам, зазначыў Гары, капялюш выкрыкваў назоў каледжа адразу ж, а часам ён некаторы час разважаў, перш чым прыняць рашэнне. "Фініган, Шэймас", хлопчык з валасамі пясочнага колеру, які стаяў перад Гары, прасядзеў на зэдліку добрую хвіліну, пакуль шапка не прызначыла яго ў "Грыфіндор".

— Грэйнджэр, Герміёна!

Герміёна амаль бегам паспяшалася да зэдліка і з запалам насунула шапку на галаву.

— "Грыфіндор"! — выгукнуў капялюш. Рон застагнаў.

Жудасная думка ўразіла Гары нечакана — як заўсёды робяць жудасныя думкі, калі вы нярвуецеся. А што, калі яго наогул не вылучаць? Што, калі ён так і будзе сядзець з капялюшам на вачах, пакуль прафесар МакГонагал не сарве яе ў яго з галавы і не скажа, што, відавочна, адбылася памылка і лепш яму адправіцца назад на станцыю?

Калі выклікалі Нэвіла Лонгбатама, хлопчыка, які ўвесь час губляў сваю жабу, ён спатыкнуўся па дарозе да табурэта. Шапка доўга вырашала, куды адправіць Нэвіла. Нарэшце яна абвясціла: "Грыфіндор!". Нэвіл саскочыў з табурэта, усё яшчэ знаходзячыся ў шапке, і яму прыйшлося пад гучны рогат кінуцца ўбок, каб перадаць капялюш Макдугал, Мораг.

Малфой, пачуўшы сваё імя, ганарліва выступіў наперад. Яго жаданне выканалася адразу ж: капялюш заекатаў: "Слізэрын!", ледзь крануўшы яго галавы.

Малфой вярнуўся да Крэба і Гойла, вельмі задаволены сабою.

Заставалася не так ужо шмат народу.

Мун…, Нот…, Паркінсан…, потым дзяўчынкі-блізняткі Паціл…, потым Перкс, Саллі-Эн…, а потым, нарэшце —

— Потэр, Гары!

Ледзь толькі былі вамаўленыя гэтыя словы, па Зале, як язычкі полымя, успыхнулі прыглушаныя воклічы:

— Яна сказала, Потэр?

— Той самы Гары Потэр?

Апошняе, што ўбачыў Гары перад тым, як капялюш з'ехаў яму на вочы, была поўная зала студэнтаў, якія прыўзняліся з месцаў, каб лепей разглядзець яго. У наступную секунду ён ужо разглядаў чорны выварат капялюша. І чакаў.

— Хмм, — вымавіў ціхі голас яму ў вуха. — Складана. Вельмі складана. Вельмі адважны, гэта бачна. Але і кемлівы. Талент, так, бог ты мой, вядома ж — і вялікае жаданне выявіць сябе, вось што цікава… Куды ж мне цябе накіраваць?

Гары ўчапіўся рукамі ў зэдлік і маліўся: толькі не ў Слізэрын, толькі не ў Слізэрын.

— Толькі не ў Слізэрын, кажаш? — перапытаў ціхі голас. — Упэўнены? Ты мог бы стаць вялікім, ведаеш, у цябе ўсё для гэтага ёсць, і Слізэрын вывядзе цябе адразу да славы, у гэтым няма ніякіх сумненняў — не жадаеш? Не? Што ж, калі ты ўпэўнены — тады... Грыфіндор!

Гары зразумеў, што апошняе слова было вымаўлена на ўсю залу. Ён сцягнуў капялюш і на дрыготкіх нагах адправіўся да стала "Грыфіндора". Ён адчуў вялізную палёгку, што яго ўсё-ткі вылучылі і да таго ж не накіравалі ў Слізэрын, і нават не заўважыў, што яму пляскалі і крычалі больш, чым усім астатнім. Стараста Персі устаў і энергічна патрос яму руку, у той час як двайняты Уізлі надрываліся: "Потэр з намі! Потэр з намі!". Гары сеў насупраць прывіда ў жабо, якога ён бачыў раней. Прывід папляскаў яго па руцэ, і ў Гары з'явілася непрыемнае адчуванне, быццам ён толькі што акунуў руку ў вядро з ледзяной вадой.

Цяпер ён мог разглядзець Высокі Стол. З блізкага боку сядзеў Хагрыд, які злавіў яго погляд і падняў уверх абодва вялікія пальцы. Гары ўсміхнуўся ў адказ. У цэнтры Высокага Стала, у вялікім залатым крэсле, сядзеў Альбус Дамблдор. Гары адразу ж пазнаў яго па картцы, якая яму патрапілася ў цягніку, у шакалабцы. Срэбная галава Дамблдора адзіная ва ўсёй Зале зіхацела гэтак жа ярка, як прывіды. Гары зазначыў таксама прафесара Квірэла, нярвовага маладога чалавека з "Дзіравага катла". У вялікім пурпурным цюрбане ён выглядаў дзіўна і неяк недарэчна.

Да гэтага часу засталося ўсяго чацвёра неразмеркаваных. Дын Томас, хлопчык, які быў яшчэ вышэй за Рона, далучыўся да Гары за сталом Грыфіндора. Ліза Цюрпін накіравалася ў Рэйвенкло, і тады надышла чарга Рона. Небарака даўно ўжо быў бледна-зялёнага колеру. Гары пад сталом скрыжыў пальцы, і праз секунду капялюш закрычаў: Грыфіндор!

Гары гучна пляскаў разам з астатнімі, калі Рон зваліўся на крэсла побач з ім.

— Выдатна, Рон, проста цудоўна, — напышчана вымавіў Персі Уізлі, у той час як Блэйз Забіні быў прызначаны ў Слізэрын. Прафесар МакГонагал скруціла скрутак і забрала капялюш-размеркавальнік.

Гары паглядзеў на пустую залатую талерку перад ім. Толькі зараз ён адчуў, наколькі прагаладаўся. Апошні раз, падавалася, ён еў сотню гадоў таму, хоць на самой справе гэта было толькі некалькі гадзін таму ў цягніку.

Альбус Дамблдор падняўся. Ён глядзеў на навучэнцаў і ззяў, працягваючы ім насустрач рукі, так, як быццам для яго не было ў жыцці большага задавальнення, чым бачыць усіх, хто сабраўся разам у гэтай зале.

— Сардэчна запрашаем! — выклікнуў ён. — Сардэчна запрашаем да пачатку новага навучальнага года ў "Хогвартсе"! Перш чым пачаць банкет, я жадаў бы сказаць некалькі слоў. А словы мае будуць такія: Лайдак! Румза! Пульхір! Рэшта! Дзякуй!

Дамблдор сеў на месца. Усе радасна закрычалі і запляскалі ў ладкі. Гары не ведаў, смяяцца яму ці не.

— Ён што — злёгку таго? — няўпэўнена звярнуўся ён да Персі.

— Таго? — безуважліва перапытаў Персі. — Ён геній! Ён найлепшы чарадзей у свеце! Але ён, цалкам дакладна, злёгку таго. Пакласці табе бульбы?

Гары так і ахнуў ад здзіўлення — аказалася, сталы даўно ўжо былі поўныя страў. Яму яшчэ ні разу не даводзілася бачыць столькі смачных страў разам: смажаныя кураняты, свіныя адбіўныя, сасіскі, бякон, стэйк, смажаная бульба, вараная бульба, бульба фры, ёркшырскі пудынг, гарошак, морква, поліўка, кетчуп і, нават мятныя ляндрынкі, якія немаведама як таксама апынуліся на стале.

Наогул, Дурслі не мардавалі Гары голадам, але ўсё ж ён ніколі не еў уволю, столькі, колькі яму хацелася. Акрамя таго, Дадлі заўсёды адбіраў усё, да чаго Гары выяўляў цікавасць, нават калі самога Дадлі ад гэтага нудзіла. Гары напоўніў талерку да бакоў, паклаўшы ўсяго патрошку (акрамя лядзяшоў) і стаў есці. Ежа была вельмі смачная.

— Выглядае ўзрушальна, — сумна сказаў прывід, назіраючы, як Гары жуе стейк.

— А вам нельга?…

— Я не еў ужо каля чатырох соцень гадоў, — адказаў прывід. — Вядома, мне гэта не трэба, але, сказаць праўду, без гэтага нудзішся. Падаецца, я не назваўся? Сэр Нікалас дэ Мімсі, да вашых паслуг. Рэзідэнцыя ў вежы Грыфіндор.

— Я ведаю, хто вы! — раптам выгукнуў Рон. — Мае браты распавядалі аб вас, вы — Амаль Безгаловы Нік!

— Мне болей падабаецца, калі мяне называюць Сэр Нікалас дэ Мімсі… — халодна пачаў прывід, але тут умяшаўся Шэймас Фініган:

— Амаль Безгаловы? Як гэта можна быць амаль безгаловым?

У Сэра Нікаласа зрабіўся збянтэжаны выгляд, падобна, гутарка пайшла зусім не так, як ён разлічваў.

— А вось так! — выпаліў ён раздражнёна. Ён схапіў сябе за левае вуха і тузануў. Галава яго тут жа саскочыла з шыі і адкінулася на левае плячо так, быццам была прымацаваная на завесах. Відавочна, хтосьці спрабаваў адсекчы сэру Нікаласу галаву, але не давёў справу да канца. Дзеці самлелі. Задаволены эфектам, Амаль Безгаловы Нік ліха паставіў галаву на месца, пракашляўся і сказаў: "Такім чынам — новыя Грыфіндорцы! Спадзяюся, вы дапаможаце нам выйграць кубак? "Грыфіндор" так даўно ўжо не выйграваў... Слізэрынцы атрымоўваюць кубак ужо шэсць гадоў запар! Крывавы Барон стаў проста невыносны — у яго рэзідэнцыя ў "Слізэрыне".

Гары паглядзеў: за сталом "Слізэрына" сядзеў жудасны прывід з пустымі вачніцамі, жудасным тварам, у вопратцы, заплямленай серабрыстай крывёй. Ён сядзеў справа ад Малфоя, які, як з задавальненнем зазначыў Гары, зусім не быў у захапленні ад такога суседства.

— А з-за чаго ён увесь у крыві? — з прагнай цікаўнасцю спытаў Шэймас.

— Я не пытаў, — далікатна адказаў Амаль Безгаловы Нік.

Калі ўсе наеліся, рэшткі ежы выпарыліся з талерак, і посуд ізноў заззяў чысцінёй. Праз імгненне з'явіўся дэсерт — вялізная колькасць марозіва ўсіх гатункаў, якія толькі можна сабе ўявіць, яблычныя пірагі, тарты з патакай, шакаладныя эклеры, пончыкі з сочывам, труфелі, трускаўкі, жэле, рысавы пудынг…

Пакуль Гары набіваў рот тортам з патакай, гутарка зайшла аб родных.

— А я паўкроўка, — абвясціў Шэймас. — Мой бацька магл. Маці не казала яму, што яна ведзьма, пакуль яны не ажаніліся. Вось яму была неспадзеўка.

Усё засмяяліся.

— А ты, Нэвіл? — пацікавіўся Рон.

— Мяне выхоўвала бабуля, яна ведзьма, — сказаў Нэвіл, — але наогул усё ў сям'і думалі, што я стоадсоткавы магл. Мой стрыечны дзядуля Альжы усё спрабаваў заспець мяне знянацку, каб прымусіць чараваць — аднойчы ён нават сапхнуў мяне з мыса Блэкпул, я ледзь не патануў — але ў яго нічога не атрымоўвалася, пакуль мне не споўнілася восем. Дзядуля Альжы прыйшоў у мой пакой, узяў мяне за ногі і трымаў мяне за іх, вывесіўшы з вакна другога паверху. А у гэты час стрыечная бабуля Енід прапанавала яму мярэнгі, і ён выпадкова адпусціў рукі. Але я не зваліўся, я скокнуў — праз увесь сад прама на дарогу. Яны ўсе былі так задаволеныя, бабуля плакала, проста не ведала, куды падзецца ад шчасця. Бачылі б вы іх твары, калі я ўвайшоў да іх у пакой — разумееце, яны думалі, што ў мне не хопіць чароўнай сілы, каб вярнуцца назад. Дзядуля Альжы быў так мной задаволены, што набыў мне жабу.

З іншага боку ад Гары Персі Уізлі і Герміёна размаўлялі аб вучобе ("Я так спадзяюся, што заняткі пачнуцца адразу ж, мяне больш за ўсё цікавяць ператварэнні, ведаеш, ператварэнні чаго-небудзь у нешта іншае, вядома, лічыцца, што гэта вельмі цяжка…"; "вы пачнеце з элементарнага, запалкі ў іголкі і таму падобнае…").

Гары, самлеўшы ад цяпла, паглядзеў на Высокі Стол. Хагрыд піў нешта з вялізнага кубка. Прафесар МакГонагал размаўляла з Альбусам Дамблдорам. Прафесар Квірэл, у сваім вар'яцкім цюрбане, гутарыў з выкладчыкам, у якога былі сальныя чорныя валасы, кручкаваты нос і хваравіты колер твару.

Усё здарылася раптам. Настаўнік з кручкаватым носам па-над цюрбанам прафесара Квірэла зірнуў Гары прама ў вочы — і востры, гарачы боль пранізаў шнар на ілбе хлопчыка.

— Ой! — Гары прыціснуў далонь да ілба.

— Што здарылася? — устрывожыўся Персі.

— Н-нічога.

Боль прайшоў гэтак жа хутка, як і з'явіўся. Складаней было пазбавіцца ад уражання, якое пакінуў погляд настаўніка — па ўсім, Гары яму моцна не падабаўся.

— А што гэта за настаўнік, які размаўляе з прафесарам Квірэлам? — спытаў Гары ў Персі.

— А, дык ты ўжо ведаеш Квірэла? Нядзіўна, што ён так нярвуецца, гэта жа прафесар Снэйп. Ён выкладае зеллеварэнне, але ўсім вядома, што насамрэч ён марыць аб месцы Квірэла. І ён, гэты Снэйп, ведае ўсё пра Цёмныя Сілы.

Гары некаторы час назіраў за Снэйпам, але той больш ні разу не зірнуў у ягоны бок.

Нарэшце, дэсерты таксама зніклі, і прафесар Дамблдор зноў устаў. Усё замоўклі.

— Э-хем — яшчэ некалькі слоў, зараз, калі мы ўсе наеліся і напіліся. Перад пачаткам семестра нагадаю вам некаторыя правілы.

— Першакурснікам варта памятаць, што лес вакол замка з'яўляецца забароненай зонай для ўсіх навучэнцаў без выключэння. Пра гэтае таксама варта ўспомніць некаторым са старэйшых вучняў.

Мігатлівыя вочы Дамблдора бліснулі ў бок двайнят Уізлі.

— Акрамя таго, м-р Філч, наглядчык, прасіў мяне нагадаць, што вам забараняецца чараваць у калідорах у перапынках паміж заняткамі.

— Набор у каманды па квідытчу адбудзецца на другім тыдні семестра. Жадаючыя гуляць за свой каледж павінны звярнуцца да мадам Хуч.

— І, нарэшце, абавязаны папярэдзіць вас, што сёлета ўваход у правы калідор на трэцім паверсе зачынены для ўсіх, хто не жадае памерці страшнай і жудаснай смерцю.

Гары засмяяўся, але ён быў адзіны, хто так зрабіў.

— Ён жа ж гэта не сур'ёзна? — ціха пацікавіўся ён у Персі.

— Пэўна, сур'ёзна, — нахмурыўся Персі, не адводзячы вачэй ад Дамблдора, — дзіўна, звычайна ён тлумачыць, чаму нам нельга кудысьці хадзіць — напрыклад, у лесе жывуць небяспечныя пачвары, гэта мы ўсе ведаем... Ужо нам, старастам, мог бы і сказаць...

— А зараз, перш чым пайсці спаць, давайце праспяваем наш школьны гімн! — закрычаў Дамблдор.

Гары зазначыў, што ўсмешкі на тварах астатніх выкладчыкаў неяк застылі.

Дамблдор злёгеньку паварушыў чароўнай палачкай, так, быццам праганяў муху, якая села на яе кончык, і з палачкі выляцела доўгая залатая стужка. Яна паднялася высока над сталамі і, выгінаючыся, бы змяя, склалася ў словы.

— Абярыце кожны свой улюблёны матыў, — сказаў Дамблдор, — і — паехалі!

І школа зацягнула:

Хогвартс, Хогвартс, наш любімы Хогвартс,

Ты ўсіх нас павінны навучыць,

Цвярозых і п’яных, лысых і калматых,

Ўсіх, хто горы ведаў гатовы скарыць.

Калі што забудзем, ты нам нагадай,

Патлумач, калі не ведаем наогул.

Ты ж на гэта здольны, наш любімы Хогвартс,

Навучы, але не будзь залішне строгі.

Усё скончылі спяваць у розны час. Самымі апошнімі скончылі двайняты Уізлі, яны цягнулі словы ў тэмпе пахавальнага марша. Дамблдор да апошняга гуку дырыжаваў ім чароўнай палачкай, а калі яны даспявалі, апладыяваў гучней за ўсіх.

— Ах, музыка! — ціха ўсклікнуў ён, выціраючы хусцінкай мокрыя вочы, — Магія мацней за нашы здольнасці! Ну што ж, а зараз — спаць! Марш!

Гамонячым натоўпам першакласнікі-Грыфіндорцы ўслед за Персі пайшлі з Вялікай Залы ўверх па мармуровай лесвіцы. Ногі ў Гары зноў наліліся свінцом, але гэтым разам толькі таму, што ён моцна наеўся і стаміўся. Яму так хацелася спаць, што ён ужо зусім не здзіўляўся — ні таму, што людзі на партрэтах, што віселі ў калідорах, шапталіся і паказвалі пальцамі, калі дзеці праходзілі паблізу, ні таму, што Персі двойчы правёў іх праз дзверы, схаваныя за рухомымі панэлямі і за дыванамі на сцяне... Пазяхаючы, ледзь перасоўваючы ногі, хлопцы караскаліся ўверх па лесвіцах і, якраз калі стомлены Гары ўжо толькі марыў пра прыпынак, працэсія раптам спынілася.

У паветры віселі мыліцы, цэлая зграя, і, як толькі Персі зрабіў крок, яны пачалі кідацца зверху.

— Піўз, — шэптам растлумачыў Персі першакурснікам, — палтэргейст.

Персі падвысіў голас:

— Піўз — Прэч!

Адказам яму быў гучны, непачцівы гук, падобны на той, з якім паветра вырываецца з паветранага шарыка.

— Мне што, пайсці да Крывавага Барона?

Раздаўся хлапок, і з'явіўся маленькі чалавечак са зласлівымі, цёмнымі вочкамі і шырокім ротам. Ён вісеў у паветры, склаўшы па-турэцку ногі і прыціскаючы да жывата мыліцы.

— Ооооо! — праспяваў ён, ліха хахатнуўшы. — Першы курс! Вось пацеха!

Нечакана ён прасвістаў у іх над галовамі. Усё хутка нырнулі ўніз.

— Сыйдзі, Піўз, а не тое я ўсё распавяду Барону, май на ўвазе! — крыкнуў Персі.

Піўз паказаў язык і знік, папярэдне высыпаўшы мыліцы на галаву Нэвілу. Было чуваць, як палтэргейст нясецца прочкі і збівае на ляту рыцарскія даспехі.

— Ад Піўза трэба трымацца як мага далей, — перасцярог Персі, аднавіўшы рух. — З ім можа зладзіць адзін Крывавы Барон, а Барон нават нас, стараст, не слухаецца. Ну вось, мы і дайшлі.

У самім канцы калідора вісеў партрэт вельмі поўнай жанчыны, апранутай у сукенку з ружовага шоўка.

— Пароль? — спытала яна.

— Капут Драконіс, — адклікнуўся Персі. Партрэт сам па сабе ад'ехаў уверх, і ў сцяне з’явілася круглая адтуліна. Дзеці праціснуліся туды — Нэвілу спатрэбілася дапамога — і апынуліся ў агульнай гасцінай "Грыфіндора", утульным, круглым пакоі, абстаўленым пульхнымі крэсламі.

Дзяўчынак Персі накіраваў у адны дзверы, за ёю была іх спальня, а хлопчыкаў — у іншую. Падняўшыся па шрубаватай лесвіцы — відавочна, яны знаходзіліся ў вежы — хлопчыкі нарэшце ўбачылі ложкі: пяць ложкаў пад полагамі цёмна-чырвонага аксаміту. Яны занадта стаміліся, каб шмат размаўляць, нацягнулі піжамы і плюхнуліся ў ложкі.

— Вячэра была выдатная, так? — прамармытаў Рон. — Сыйдзі, Скраберс! Жуе падушку, уяўляеш?

Гары хацеў было спытаць, ці спрабаваў Рон торт з патакай, але заснуў практычна адразу ж.

Магчыма, Гары трохі пераеў за вячэрай, і яму прысніўся вельмі дзіўны сон. У яго на галаве сядзеў цюрбан прафесара Квірэла, і гэты цюрбан усё гутарыў з ім, даказваючы, што яму трэба неадкладна перавесціся ў "Слізэрын", таму што гэта — яго лёс. Гары спрачаўся з цюрбанам, кажучы, што не жадае ісці ў Слізэрын; цюрбан станавіўся ўсё цяжэй і цяжэй; Гары паспрабаваў зняць яго, але той толькі стаў цясней і да болю сціснуў галаву — тут з'явіўся Малфой, ён смяяўся, гледзячы, як Гары дужаецца з цюрбанам — потым Малфой ператварыўся ў настаўніка з кручкаватым носам, Снэйпа, чый смех стаў высокім і халодным — успыхнула асляпляльна-зялёнае святло, і Гары прачнуўся ў дрыжыках і спатнелы.

Ён перавярнуўся на іншы бок і заснуў зноў. Прачнуўшыся наступнай раніцай, ён зусім не памятаў пра свой сон.

— РАЗДЗЕЛ VIII —

Прафесар зеллеварэння

— Вунь, глядзі!

— Дзе?

— Побач з тым высокім хлопцам, рудым.

— У акулярах?

— Бачылі яго твар?

— Бачылі шнар?

Перашэптванне пераследвала Гары з таго моманту, як ён выйшаў са спальні наступнай раніцай. Дзеці, якія тоўпіліся перад уваходам у свае класы, амаль што не падскоквалі, каб лепей разгледзець яго, або імчаліся іншымі шляхамі зноў да месца, дзе стаяў Гары, каб яшчэ раз прайсці паблізу яго. Ад такой увагі Гары пачуваўся вельмі ніякавата. Ён імкнуўся засяродзіцца на тым, каб знайсці дарогу ў свой клас.

У "Хогвартсе" было сто сорак дзве лесвіцы: адны шырокія і спадзістыя; іншыя вузкія і скрыпучыя; трэція змянялі свой напрамак па пятніцах; чацвёртыя былі са знікаючай прыступкай дзесьці пасярэдзіне, якую трэба было не забыць пераскочыць. Яшчэ былі дзверы, якія не адчыняліся, пакуль іх ветліва не папытаеш або не паказычаш у патрэбным месцы, або дзверы, якія насамрэч былі зусім не дзвярыма, а самымі звычайнымі сценамі, якія проста вельмі добра маскіраваліся пад дзверы. Акрамя таго, было вельмі складана запомніць, што дзе знаходзіцца, таму што ўсё бесперапынна перамяшчалася з месца на месца. Людзі на партрэтах увесь час хадзілі адзін да аднога ў госці, а рыцарскія даспехі, Гары быў абсалютна ў гэтым упэўнены, валодалі здольнасцю самастойна рухацца.

Прывіды таксама заміналі жыць. Немагчыма не спалохацца, калі хтосьці выплывае прама на цябе скрозь дзверы, якія ты спрабуеш адчыніць. Амаль Безгаловы Нік быў вельмі ласкавы з Грыфіндорцамі-пачаткоўцамі і заўсёды дапамагаў знайсці дарогу, а вось палтэргейст Піўз пры сустрэчы, асабліва, калі навучэнцы спазняліся на ўрок, ускладняў жыццё сур’ёзней, чым двое замоўленых дзвярэй плюс лесвіца з сакрэтам, разам узятыя. Ён мог насунуць студэнту на галаву кошык для смецця, выцягнуць дыван з-пад ног, закідаць крэйдай або неўпрыкмет праслізнуць пад табой і схапіць за нос з крыкам: "ну і шнабель!".

Горш за Піўза — вядома, калі такое наогул магчыма — быў наглядчык Аргус Філч. Гары з Ронам патрапілі яму ў лапы ў першую ж раніцу. Філч схапіў іх пры спробе адчыніць дзверы, якія, як высветлілася, вялі ў забаронены калідор на трэцім паверсе. Філч не паверыў, што хлопцы заблукалі, вырашыў, што яны знарок жадалі прабрацца туды, куды нельга, і пагражаў кінуць іх у падзямелле, але тут, на шчасце, паблізу праходзіў прафесар Квірэл, які іх і выратаваў.

У Філча была кошка місіс Норыс, кашчавае стварэнне колеру пылу з вытарашчанымі вачыма-ліхтарамі, такімі ж, як у самога Філча. Кошка самастойна патрулявала калідоры. Калі нехта хоць крышачку парушаў правілы, літаральна на міліметр пераступаў забароненую рысу, і яна тут жа, таямнічым чынам знікаючы, кідалася клікаць Філча, які, раз’юшаны, з'яўляўся літаральна праз секунду. Філч лепей чым хто-небудзь іншы (за выключэннем хіба што двайнятак Уізлі) разбіраўся ў школьных сакрэтных пераходах і мог не горш за прывіда выскачыць з-пад зямлі. Вучні дружна ненавідзелі яго, і агульнай ружовай марай было тузануць за хвост місіс Норыс.

Але калі б самай вялікай цяжкасцю было знайсці дарогу да кабінета! Як бы не так! А самі заняткі? Гары вельмі хутка зразумеў, што вядзьмарства — гэта не проста размахванне чароўнай палачкай і мармытанне незразумелых слоў.

Кожную сераду, апоўначы, дзеці павінны былі, гледзячы ў тэлескоп, вывучаць начное неба, зубрыць назовы зорак і траекторыі руху планет. Тры разы на тыдзень яны накіроўваліся ў цяпліцу на заднім двары вывучаць гербалогію пад кіраўніцтвам прафесара Спроўт, прысадзістай карчакаватай вядзьмаркі, якая вучыла, як збіраць і апрацоўваць травы і грыбы і як іх выкарыстоўваць.

Самым нецікавым урокам была гісторыя магіі, адзіны прадмет, які выкладаў прывід. Прафесар Бінз быў вельмі-вельмі стары і аднойчы заснуў перад комінам у настаўніцкай — а на наступную раніцу прыйшоў на ўрок ужо без цела. Бінз бубніў і бубніў, а дзеці машынальна запісвалі імёны і даты, блытаючы Эмерыка Злога з Умерыкам Дзіўным. Прафесар Флітвік, выкладчык замоваў, быў такі малюсенькі, што яму даводзілася стаяць на стосе кніг, для таго, каб вучні маглі яго добра бачыць з-за кафедры. На першым занятку падчас пераклічкі ён, прачытаўшы прозвішча Гары, у захапленні крыкнуў і зваліўся пад стол.

Прафесар МакГонагал, як і ўсе астатнія настаўнікі ў школе, валодала сваёй, ярка выяўленай індывідуальнасцю. Гары меў рацыю, калі падумаў, што яна не той чалавек, з якім варта спрачацца. Строгая і разумная, яна задала тон адносін на першым жа занятку, ледзь толькі дзецям селі на свае месцы.

— Ператварэнні — самае складанае і небяспечнае чараўніцтва, якое вы будзеце вывучаць у "Хогвартсе", — сказала яна. — Тыя, хто будзе валяць дурня ў мяне на занятках, пакінуць клас назаўжды. Гэтае першае і апошняе папярэджанне.

Потым яна ператварыла стол у свінню і назад. Дзеці былі ў захапленні і не маглі дачакацца, калі і ім будзе дазволена прарабіць штосьці падобнае, але неўзабаве ўсвядомілі, што да ператварэння мэблі ў жывёлін ім яшчэ вельмі і вельмі далёка. Пасля таго, як яны доўга пісалі ў сшытак складаныя формулы, кожнаму была выдадзеная запалка, якую трэба было ператварыць у іголку. Да канца ўроку адна толькі Герміёна Грэйнджэр змагла хоць крыху змяніць выгляд запалкі; прафесар МакГонагал паказала ўсяму класу, што запалка стала ўся срэбная і вострая на канцы, і нават усміхнулася Герміёне, хоць наогул усміхалася надзвычай рэдка.

Усё з нецярпеннем чакалі першага ўроку па абароне ад сіл зла, але аказалася, што заняткі ў прафесара Квірэла — проста нейкая пародыя. У класе моцна пахла часныкам; казалі, часнык выкарыстоўваўся прафесарам Квірэлам для адпужвання вампіра, які калісьці напаў на яго ў Румыніі і які, прафесар быў абсалютна ўпэўнены, аднойчы абавязкова павінен быў вярнуцца. Цюрбан, растлумачыў ён вучням, быў падораны яму адным афрыканскім прынцам у знак падзякі за збавенне ад зомбі, але дзеці не вельмі верылі гэтай гісторыі. Па-першае, калі цікаўны Шэймас Фініган папрасіў распавесці падрабязней пра барацьбу з зомбі, прафесар Квірэл счырванеў і загаварыў аб надвор'і; па-другое, ад цюрбана зыходзіў моцны і дзіўны пах — двайняткі Уізлі сцвярджалі, што цюрбан таксама набіты часныкам, каб абараняць прафесара Квірэла паўсюль, куды б той ні пайшоў.

Гары ўздыхнуў з палёгкай, калі зразумеў, што не так ужо адстае ад усіх астатніх. Шмат дзяцей былі з сем'яў маглаў і, гэтак жа, як ён сам, да атрымання ліста не падазравалі, што з'яўляюцца чараўнікамі і ведзьмамі. Новых ведаў на вучняў сыпалася так шмат, што нават дзеці накшталт Рона мелі не занадта шмат форы.

У пятніцу ў Гары з Ронам быў адмысловы дзень: яны нарэшце змаглі дабрацца на сняданак у Вялікую Залу, ні разу не заблукаўшы па дарозе.

— Што ў нас сёння? — спытаў Гары ў Рона, пасыпаючы аўсянку цукрам.

— Першыя дзве пары — зелле, разам са Слізэрынцамі. — адказаў Рон. — Снэйп дэкан у "Слізэрыне". Кажуць, ён ва ўсім ім дапамагае і заўжды заступаецца за іх — убачым, ці праўда гэта.

— Добра б МакГонагал так адносілася да нас. — сказаў Гары. Прафесар МакГонагал была дэканам каледжа "Грыфіндор", але гэта зусім не замінула ёй на ўчорашнім занятку загрузіць "сваіх" гіганцкай дамашняй работай.

У гэты час прыбыла пошта. Зараз Гары ўжо звыкся, але ў першую раніцу было не па сабе, калі ў Вялікую Залу падчас сняданку ўляцела не меней сотні соў і закруціла над сталамі ў пошуках гаспадароў, а потым стала скідаць лісты і пасылкі ім на калені.

Дагэтуль Хэдвіг нічога не прыносіла Гары. Яна часам падлятала паскубці яго за вушы або падзюбаць дробак, перш чым адправіцца адпачываць у савятню разам з астатнімі птушкамі. Гэтай раніцай, аднак, яна прызямлілася паміж вазачкай з джэмам і цукарніцай і кінула занатоўку Гары на талерку. Гары неадкладна адкрыў пасланне. Вельмі неакуратным почыркам там было напісана:

Дарагі Гары,

У пятніцу ў другой палове дня ты вольны, ці жадаеш папіць са мной гарбаты, гадзіны ў тры?

Жадаю пачуць ад цябе пра першы тыдзень у школе. Дашлі адказ з Хэдвіг.

Хагрыд.

Гары пазычыў у Рона пяро, надрапаў "Вядома, жадаю, убачымся" на зваротным баку лістка і прычапіў яго да лапкі Хэдвіг.

Гарбата з Хагрыдам прыйшлася вельмі дарэчы, інакш урок зеллеварэння апынуўся б для яго яшчэ больш цяжкім выпрабаваннем. Дагэтуль за ўвесь час вучобы з Гары не здаралася нічога больш прыкрага.

На банкеце з нагоды пачатку навучальнага года Гары здалося, што прафесару Снэйпу ён не спадабаўся. Напрыканцы першага ўроку зеллеварэння ён зразумеў, што ён не проста не спадабаўся прафесару — той люта ўзненавідзеў яго.

Заняткі па зеллеварэнню праводзіліся ў адным з падзямелляў замка. Там было значна халадней, чым наверсе, і мурашкі бегалі б па целе ў любым выпадку, нават калі б па паліцах не былі расстаўленыя шматлікія слоікі з заспіртаванымі жывёлінамі.

Снэйп, як і Флітвік, пачаў урок з пераклічкі і, падобна Флітвіку, зрабіў паўзу на прозвішчы Гары.

— О, — сказаў ён ціха, — Гары Потэр. Наша новая… знакамітасць.

Драко Малфой і яго сябрукі Крэб і Гойл хіхікнулі. Снэйп скончыў пераклічку і агледзеў клас. У вачах, такіх жа чорных, як і ў Хагрыда, не было і следа дабрыні, уласцівай ключніку. Гэта былі пустыя і халодныя вочы, якія наводзілі на думку аб цёмных тунэлях.

— Вы прыйшлі сюды, каб вывучаць дакладную навуку і тонкае мастацтва падрыхтоўкі чароўных зелляў, — пачаў ён. Ён гаварыў амаль шэптам, але вучні лавілі кожнае яго слова — як і прафесар МакГонагал, Снэйп валодаў мастацтвам без найменшых высілкаў утрымліваць увагу класа. — Паколькі тут няма нічога ад дурнога размахвання палачкамі, хтосьці з вас можа засумнявацца, ці можна гэта назваць магіяй. Я і не чакаю, што вы здолееце годна ацаніць чароўную прыгажосць ціха закіпаючага катла і мігатлівых над ім выпарэнняў, далікатную моц вадкасцяў, якія праходзяць па чалавечых венах, якія зачароўваюць розум. Я магу навучыць вас разліваць па бутэльках славу, настойваць адвагу, рыхтаваць жывую ваду… калі толькі вы не такія ж непраходныя тупені, як тыя, каго мне звычайна даводзіцца вучыць.

Пасля гэтай непрацяглай прамовы наступіла доўгае маўчанне. Гары з Ронам абмяняліся здзіўленымі поглядамі. Герміёна Грэйнджэр круцілася на стуле, гатовая ў любую секунду пачаць даказваць, што яна не тупень.

— Потэр! — раптам выклікаў Снэйп. — Што атрымаецца, калі насыпаць тоўчаны корань златакветкі ў настойку палыну?

Тоўчаны корань чаго ў настойку чаго? Гары азірнуўся на Рона. У таго на твары застыў не менш ашаломлены выраз, чым у самога Гары, затое рука Герміёны так і стрэліла ў паветра.

— Я не ведаю, сэр, — адказаў Гары.

Вусны Снэйпа скрывіліся ва ўсмешцы.

— Тц-тц… так, адной славы відавочна недастаткова.

На паднятую руку Герміёны ён не звярнуў ніякай увагі.

— Паспрабуем яшчэ. Потэр, дзе б вы сталі шукаць, калі б я папрасіў вас прынесці мне безааравы камень?

Герміёна выцягнула руку наколькі было магчыма без таго, каб устаць са стула. А Гары не меў ні найменшага ўяўлення аб безааравым камені. Ён імкнуўся не глядзець у бок Малфоя, Крэба і Гойла, якія рагаталі.

— Не ведаю, сэр.

— Мяркую, да школы вы не зазіралі ў кнігі, так, Потэр?

Гары прымусіў сябе не адводзіць погляд ад гэтых халодных вачэй. Ён зазіраў у кнігі да школы, але няўжо Снэйп лічыць, што ён абавязаны памятаць усё, што напісана ў "Тысячы чароўных траваў і грыбоў"?

Снэйп па-ранейшаму не звяртаў увагі на руку Герміёны.

— У чым розніца, Потэр, паміж воўчай атрутай і клабуком манаха?

Герміёна ўстала, выцягваючы руку так, быццам спрабавала дастаць да столі.

— Я не ведаю, — імкнучыся захоўваць спакой, адказаў Гары, — Але, па-мойму, Герміёна ведае, чаму б вам не спытаць яе?

Раздаліся смешкі; Гары сустрэўся вачыма з Шэймасам, і той падміргнуў. Снэйп, аднак, быў незадаволены.

— Сядзьце, — крынуў ён на Герміёну. — Да вашай звесткі, Потэр, златакветка з палыном утвораць снатворнае зелле такой сілы, што яно атрымала назоў "глыток жывой смерці". Безааравы камень здабываецца са страўніка казла і можа выратаваць ад большасці атручэнняў. Што ж датычыцца воўчай атруты і клабука манаха, то гэта адная і тая ж расліна, вядомая таксама пад назовам аканіт. Ну, у чым справа? Чаму ніхто не запісвае?

Раздаўся ліхаманкавы шолах пергамента і рыпанне пёраў. У гэтым шуме Снэйп вымавіў ціхім голасам:

— А за ваш нахабны адказ з Грыфіндора здымаецца адзін бал, Потэр.

Па меры таго, як урок працягваўся, становішча Грыфіндора не палепшылася. Снэйп разбіў клас на пары і загадаў усім змешваць нескладанае зелле для лячэння апёкаў. Ён імкліва расхаджваў па класе ў сваёй доўгай чорнай мантыі, назіраючы, як дзеці ўзважваюць сушаную крапіву і парашок змяіных зубоў, і крытыкаваў усіх і кожнага за выключэннем Малфоя, які, па ўсім, спадабаўся яму з першага погляду. Снэйп як раз заклікаў усіх паглядзець, як ідэальна Малфой выварыў рагатага слімака, калі раптам аднекуль павалілі клубы зялёнага з'едлівага дыму, і па ўсім падзямеллі разнеслася гучнае шыпенне. Нэвіл незразумелым чынам здолеў расплавіць кацёл Шэймаса, і зараз зелле, якое яны ўдвух гатавалі, лілося на каменную падлогу, прапальваючы дзіркі ў чаравіках вучняў, што стаялі побач. У лічаныя секунды ўсе паўскоквалі на стуллі. Нэвіл, якога абліло зеллем, стагнаў ад болю, а па ягоных руках і нагах хутка распаўсюджваліся страшныя чырвоныя апёкі.

— Чортаў ідыёт! — загарлапаніў Снэйп, прыбіраючы разлітую вадкасць узмахам чароўнай палачкі. — Мабыць, вы паклалі іголкі дзікабраза да таго, як зняць кацёл з вагню?

Нэвіл усхліпваў — апёкі ўжо дабраліся да яго носу.

— Адвядзіце яго ў медпункт, — рэзка загадаў Снэйп Шэймасу. І тут жа абрынуў гнеў на Гары і Рона, якія працавалі побач з Нэвілам.

— Вы, Потэр — чаму вы не спынілі яго? Думалі, як добра будзеце выглядаць самі на яго фоне? Грыфіндор наўрад ці скажа вам дзякуй — вы страцілі яшчэ адзін бал.

Гэта было так несправядліва! Гары адкрыў рот, вырашыўшы адстойваць свае правы, але Рон штурхнуў яго нагой.

— Не спрачайся з ім, — прашаптаў ён, — Кажуць, Снэйп бывае проста жудасны, Грыфіндор можа страціць яшчэ пару дзесяткаў балаў.

Калі праз гадзіну яны караскаліся з падзямелля ўверх па прыступках, Гары быў страшэнна злосны і ўвесь час ліхаманкава абдумваў тое, што здарылася на занятку. З-за яго ў першы ж тыдзень Грыфіндор страціў два балы — за што Снэйп так моцна яго ненавідзіць?

— Не хвалюйся, — суцяшаў яго Рон. — Фрэда і Джорджа Снэйп таксама заўсёды карае і здымае балы. А можна, я пайду з табой да Хагрыда?

Без пяці тры яны вышлі з замка і накіраваліся праз двор на ўзлесак Забароненага лесу, дзе стаяла хатка Хагрыда. Над дзвярыма віселі арбалет і гіганцкія боты.

Гары пастукаў. Знутры данеслася адчайнае драпанне і гулкае выццё. Потым раздаўся голас Хагрыда: "назад, Фанг, назад".

У прыадчыненым дзвярным праёме з'явіўся вялікі валасаты твар Хагрыда.

— Пачакайце, — сказаў ён. — Назад, Фанг.

Ён упусціў хлопцаў, з вялізнымі высілкамі ўтрымліваючы за ашыйнік здаравеннага чорнага сабаку.

У хатцы быў усяго адзін пакой. Са столі звісалі шынкі і фазаны, на адчыненым агні кіпеў медны імбрык, а ў куце стаяў масіўны ложак, пакрыты коўдрай.

— Будзьце як дома, — запрасіў Хагрыд, адпускаючы Фанга. Сабака тут жа накінуўся на Рона і стаў аблізваць яму вушы. Як і сам Хагрыд, Фанг быў зусім не такім лютым, якім падаваўся.

— Гэта Рон, — сказаў Гары Хагрыду, які наліваў кіпень у вялікі заварачны імбрычак і выкладваў на талерку каменна-чэрствыя булачкі.

— Чарговы Уізлі, так? — спытаў Хагрыд, зірнуўшы на вяснушкі Рона. — Паўжыцця правёў, вартуючы лес ад тваіх братоў.

Каменныя булачкі пры найблізкім аглядзе аказаліся бясформеннымі плюшкамі з разынкамі, аб якія можна было зламаць зубы, але Гары з Роном зрабілі выгляд, быццам яны ў захапленні ад пачастунка і распавялі Хагрыду аб сваіх першых уражаннях ад школы. Фанг паклаў галаву Гары на калені і абслініў яму мантыю.

Рон з Гары былі ў захапленні ад таго, што Хагрыд абазваў Філча "старым дурнем".

— А гэтая яго кошка, місіс Норыс, вось бы Фанга з ёй пазнаёміць. Ведаеце, калі я заходжу ў школу, яна паўсюль за мной цягаецца. Гэта ўсё Філч яе на мяне натаскаў.

Гары распавёў Хагрыду аб тым, што здарылася на ўроку ў Снэйпа. Хагрыд, гэтак жа як і Рон, сказаў, што Гары не павінны турбавацца, бо Снэйпу практычна ніхто з вучняў не падабаецца.

— Але мяне ён люта ненавідзіць!

— Глупства, — не паверыў Хагрыд. — Чаму?

І усё ж Гары здалося, што Хагрыд пры гэтых словах адвёў вочы.

— А дзе зараз Чарлі? — спытаў Хагрыд у Рона. — Добры хлопец — жывёлін любіць.

Цікава, ці знарок ён змяніў тэму, падумаў Гары. Пакуль Рон распавядаў Хагрыду, як Чарлі працуе з драконамі, Гары ўзяў са стала газету. Гэта быў "Прарок":

СПРОБА РАБАВАННЯ БАНКА "ГРЫНГАТС"

Працягваецца расследаванне спробы рабавання банка "Грынгатс", здзейсненай 31 ліпеня, як мяркуюць, невядомымі чорнымі ведзьмакамі.

Гобліны — працаўнікі банка — сцвярджаюць, што нічога не было выкрадзена. Мэтай рабаўнікоў быў сейф, змесціва якога, аднак, было забранае ўладальнікам за некалькі гадзін да таго.

"Мы не маем намеру даводзіць да звесткі шырокай грамадскасці, што менавіта ўтрымоўвалася ў дадзеным сейфе, таму раім усім трымацца далей ад гэтай справы, калі вы не жадаеце праблем", — заявіў сёння днём гоблін па сувязях з грамадскасцю.

Гары ўспомніў: у цягніку Рон ужо казаў, што хтосьці спрабаваў абрабаваць "Грынгатс", але не ўдакладняў, калі менавіта гэта здарылася.

— Хагрыд! — выклікнуў Гары. — Гэты ўзлом у "Грынгатсе" здарыўся ў мой дзень нараджэння! Можа быць, гэта адбывалася як раз тады, калі мы там былі!

Гэтым разам не заставалася сумненняў — Хагрыд схаваў вочы. Ён чартыхнуўся і прапанаваў Гары яшчэ булачку. Гары перачытаў артыкул. Змесціва сейфа ўладальнік забраў некалькімі гадзінамі раней. Хагрыд забраў з сейфа нумар семсот трынаццаць маленькі пакуначак. Ці было гэта тое, на што палявалі злодзеі?

Калі Гары з Ронам ішлі назад у замак на вячэру, з кішэнямі, поўнымі каменных плюшак, ад якіх яны не вырашыліся адмовіцца, Гары падумаў, што пакуль яшчэ аніводзін урок не выклікаў у яго столькі розных думак, як гэты візіт да Хагрыда. Значыць, Хагрыд забраў пакуначак якраз своечасова? Дзе ж зараз гэты пакуначак? І ці ведае Хагрыд нешта такое пра Снэйпа, аб чым не жадае казаць?

— РАЗДЗЕЛ IX —

Паўночная дуэль

Раней Гары нізашто б не паверыў, калі б яму сказалі, што ён сустрэне каго-небудзь, каго ён будзе ненавідзець больш, чым ненавідзеў Дадлі — але гэта было да сустрэчы з Драко Малфоям. На шчасце, са Слізэрынцамі першакурснікі Грыфіндора сустракаліся толькі на зеллеварэнні, так што ім не так ужо часта даводзілася бачыць Малфоя. Так было датуль, пакуль у агульнай гасцінай "Грыфіндора" не павесілі аб'яву, прачытаўшы якую, усё дружна застагналі. Лётныя заняткі пачыналіся ў чацвер — і "Грыфіндор" павінен быў вучыцца разам са "Слізэрынам".

— Нармалёва, — са змрочнай іроніяй вымавіў Гары, — менавіта гэтага мне і бракавала. Выставіцца перад Малфоям прыдуркам на мятле.

А ён так чакаў, так жадаў пачаць вучыцца лётаць!

— Чаму абавязкова прыдуркам, — спакойна сказаў Рон. — Вядома, Малфой вечна выхваляецца, як ён выдатна гуляе ў квідытч, але я гатовы паспрачацца, што гэта ўсё плявузганне.

Малфой і праўда ўвесь час гаварыў пра палёты. Ён гучна наракаў з нагоды таго, што першакурснікаў не прымаюць у каманды па квідытчу і распавядаў доўгія захапляльныя гісторыі, якія заўжды заканчваліся прыкладна аднолькава, тым, як ён ледзь не збіваў шрубалёт з магламі. Зрэшты, Малфой быў у гэтым не самотны: мяркуючы па аповедах Шэймаса Фінігана, той усё дзяцінства правёў у паветры, лётаючы на мятле над вёскай. Нават Рон быў заўсёды гатовы распавесці любому, хто згаджаўся слухаць, выпадак, як ён на старой мятле Чарлі цудам пазбег сутыкнення з дэльтапланам. Усе дзеці з чароўных сем'яў стала размаўлялі пра квідытч. Рон нават ледзь не пабіўся з Дынам Томасам, які жыў з імі ў адным пакоі, з-за футбола. Рон быў не ў стане зразумець, што гэта за гульня, з адным мячом, дзе нават нельга лётаць. Гары заспеў Рона за тым, што той тыкаў пальцам у плакат, што вісеў над ложкам Дына з выявай футбольнага клуба “Вэстхэм” і спрабаваў прымусіць гульцоў рухацца.

Нэвіл яшчэ ні разу не лётаў, бабуля яго і блізка не падпускала да метлаў. Пра сябе Гары лічыў, што ў яе былі для гэтага ўсе падставы, Нэвіл трапляў у гісторыі, нават стоячы абедзвюма нагамі на зямлі.

Герміёна Грэйнджэр хвалявалася з-за палётаў не менш Нэвіла, таму што лётаць нельга навучыцца па кнігах, хоць яна і спрабавала. У чацвер за сняданкам яна ледзь было ўсіх не замарыла рознымі лётнымі парадамі, запазычанымі ёю з бібліятэчнай кнігі "Квідытч скрозь стагоддзі". Нэвіл усмоктваў кожнае слова, у роспачы спадзеючыся, што гэта дапаможа яму ўтрымацца на мятле, але ўсе астатнія ўздыхнулі з палёгкай, калі лекцыя Герміёны перарвалася прыбыццём пошты.

Пасля занатоўкі ад Хагрыда лісты Гары больш не прыходзілі, і Малфой, зразумела, хутка гэта зазначыў. Арол, які належыў Малфою, штодня прыносіў скрынкі з цукеркамі, якімі Драко частаваў увесь слізэрынскі стол.

Сава прынесла Нэвілу пасылку ад бабулі. Ён узрадавана адчыніў яе і дастаў даволі вялікі шкляны шар, напоўнены, па ўсім, белым дымам.

— Гэта ўспамінацель! — абвясціў Нэвіл. — Бабуля ведае, што я вечна ўсё забываю — а гэтая штука нагадвае, калі ты нешта забыўся зрабіць. Глядзіце — калі ўзяць яго ў рукі, і ён пачырванее… Ой! — Яго твар азмрочыўся, таму што успамінацель адразу ж зрабіўся чырвоным, — Калі ты нешта забыў…

Пакуль Нэвіл імкнуўся ўспомніць, што ж ён забыў, Драко Малфой, які праходзіў паблізу стала "Грыфіндора", выхапіў успамінацель у яго з рук.

Гары з Ронам ускочылі. У глыбіні душы яны даўно шукалі нагоду пабіць Малфоя. Нажаль, прафесар МакГонагал, якая валодала звышнатуральнай здольнасцю прадчуваць бойкі, вокамгненна апынулася побач.

— У чым справа?

— Малфой узяў мой успамінацель, прафесар.

Вылаяўшыся ў бок, Малфой тут жа шпурнуў успамінацель назад на стол.

— Жадаў паглядзець, — кінуў ён нядбайна і, шорхаючы, выдаліўся ў суправаджэнні эскорту — Крэба і Гойла.

А трэцяй гадзіне дня Гары, Рон і астатнія Грыфіндорцы паспешліва збеглі ўніз па прыступках галоўнага ўваходу ў двор на першы ў жыцці лётны занятак. Быў ясны дзень, лёгкі ветрык злёгку калыхаў траву, калі па спадзістым схіле яны спускаліся на гладкі, роўны газон у далёкай частцы двара, за якім высіліся цёмныя дрэвы забароненага лесу.

Слізэрынцы ўжо былі на месцы. На зямлі былі акуратна раскладзеныя дваццаць мётлаў. Гары аднойчы чуў, як Фрэд і Джордж Уізлі скардзіліся, што школьныя мётлы — проста жах, то вібруюць, калі заляціш занадта высока, а то, напрыклад, забіраюць улева.

Прыбыла настаўніца, мадам Хуч, невысокая жанчына з сівымі валасамі і каршаковымі вачыма.

— Ну, і чаго чакаем? — раўнула яна. — Усталі побач са сваімі метламі. Хутчэй!

Гары паглядзеў уніз, яму дасталася мятла, уся падрапаная, нібы аб яе штодня тачыла кіпцюры місіс Норыс.

— Выцягніце правую руку над мятлой, — загадала мадам Хуч, — і скажыце: "Уверх!".

— УВЕРХ! — закрычаў нястройны хор.

У Гары мятла тут жа ўскочыла ў руку, але так было не ва ўсіх. Мятла Герміёны Грэйнджэр пакацілася па зямлі ўбок, а ў Нэвіла наогул не зварухнулася. Можа быць, мётлы, як коні, адчуваюць, калі ты іх баішся, падумаў Гары; бо голас у Нэвіла вагаўся так, што было ясна — ён і думаць не жадае аб тым, каб адрываць ногі ад зямлі.

Мадам Хуч паказала, як трэба садзіцца на метлы, каб не саслізгваць, і стала расхаджваць уздоўж шэрагаў, папраўляючы становішча рук. Гары з Ронам адчулі зларадную асалоду, калі настаўніца растлумачыла Малфою, што калі ён усё жыццё так лётаў, значыць ён усё жыццё лётаў няправільна.

— Цяпер, па свістку, з сілай адштурхніцеся ад зямлі, — працягнула тлумачэнні мадам Хуч, — трымайце мятлу роўна. Падныміцеся на некалькі футаў, а потым адразу спускайцеся, для гэтага злёгку нахіліцеся наперад. Па свістку — раз — два..

Нэвіл, баяўся застацца на зямлі, калі астатнія паляцяць, а таму адштурхнуўся ад зямлі раней, чым мадам Хуч паднесла свісток да вуснаў.

— Вярніся, хлопчык! — закрычала яна, але Нэвіл ляцеў вертыкальна ўверх, як корак з бутэлькі — дванаццаць футаў — дваццаць футаў — трыццаць футаў... Гары бачыў, як Нэвіл, са смяротна-бледным перапужаным тварам, зірнуў уніз, ахнуў ад жаху, саслізнуў убок і …

ШМЯК! — раздаўся жудасны гук удара цела аб зямлю — Нэвіл бясформеннай грудай ляжаў у траве. Мятла яго працягвала падымацца ўсё вышэй і вышэй, потым устала на курс, гультаявата паплыла да Забароненага лесу і, нарэшце, знікла за дрэвамі.

Мадам Хуч, з тварам не менш збялелым, чым у Нэвіла, схілілася над хлопчыкам.

— Зламаў запясце, — пачуў Гары. — Ну давай, малы, уставай — нічога страшнага.

Яна звярнулася да астатніх.

— Распараджаюся не варушыцца, пакуль я адвяду гэтага хлопчыка ў амбулаторыю! Мётлы павінны заставацца там, дзе зараз — інакш выляціце з "Хогвартса" раней, чым паспееце сказаць "квідытч". Ну, пойдзем, любы.

Ледзь яны зніклі, Малфой пагардліва зарагатаў.

— Бачылі яго твар, гэтага мяшка з бульбай?

Астатнія Слізэрынцы таксама зарагаталі.

— Змоўкні, Малфой! — раўкнула Парваці Паціл.

— Оооо, ты абараняеш Лонгбатама? — пагардліва здзівілася Пансі Паркінсан, Слізэрынка з каменным тварам. — Вось ужо не думала, Парваці, што табе падабаюцца тоўстыя плаксы.

— Глядзіце! — крыкнуў Малфой, кідаючыся наперад і падымаючы нешта з зямлі. — Гэтае ж тая самая дурацкая штука, якую даслала бабка Лонгбатама.

Успамінацель зазіхацеў на сонцы, калі Малфой падняў яго ўверх.

— Дай сюды, Малфой, — спакойна прагаварыў Гары. Усё павярнуліся і з цікаўнасцю чакалі, што будзе.

Малфой гідка ухмыльнулся.

— Я думаю, трэба пакласці гэта куды-небудзь, каб Лонгбатам адразу ўбачыў — ну, напрыклад… на дрэва?

— Дай сюды! — крыкнуў Гары, але Малфой ускочыў на мятлу і ўзляцеў. Па ўсім, ён не хлусіў, ён сапраўды ўмеў лётаць, і лётаў добра. Завіснуўшы ля адной з самых верхніх галін дуба, ён крыкнуў: "На, трымай, Потэр!"

Гары схапіў мятлу.

— Не! — адчайна закрычала Герміёна Грэйнджэр. — Мадам Хуч забараніла лётаць — з-за цябе нам усім дастанецца!

Але Гары не звярнуў увагі на яе крыкі. Кроў стукала ў яго ў вушах. Ён сеў на мятлу, з сілай адштурхнуўся ад зямлі і адразу ж стаў падымацца ўверх, уверх; вецер адкінуў назад яго валасы — хваля асалоды абліла яго, і ён зразумеў, што нарэшце знайшлося тое, што можна рабіць без усякага навучання — лётаць было проста і выдатна. Ён злёгку пацягнуў мятлу уверх, каб падняцца трохі вышэй. Да яго данесліся віскі і ляманты пакінутых далёка ўнізе дзяўчынак, і захопленае гіканне Рона.

Гары рэзка развярнуў мятлу і апынуўся тварам да твару з Малфоям. Малфой здранцвеў.

— Дай сюды, — паўтарыў Гары, — а то я скіну цябе з мятлы!

— Ды няўжо ж, — сказаў Малфой, які, аднак, згубіў ужо сваю ўпэўненасць.

Нейкім чынам Гары ведаў, як яму варта рухацца. Ён нахіліўся наперад, ухапіў мятлу аберуч, і яна як дзіда панеслася ў Малфоя. Малфой цудам увярнуўся, а Гары, якога моцна занесла, выраўняў мятлу. Пакінутыя на зямлі запляскалі ў далоні.

— Што, Малфой, тут табе ніякіх Крэбаў і Гойлаў, як жа ты без іх? — здзекліва прамовіў Гары.

Мабыць, Малфой думаў аб тым жа. І прыдумаў.

— Тады злаві, калі зможаш! — крыкнуў ён і падкінуў шкляны шар высока ў паветра, а сам накіраваўся ўніз на зямлю.

Гары глядзеў на шар, які, як у запаволенай здымцы, спачатку падняўся ўвысь, а затым пачаў падаць. Хлопчык нахіліўся і накіраваў мятлу ўніз — у наступную секунду ён ужо імкліва набіраў хуткасць у амаль вертыкальным падзенні, спрабуючы нагнаць шар — вецер свістаў у вушах, зліваючыся з воклічамі назіральнікаў — Гары працягнуў руку — і ў метры ад зямлі падхапіў шар, якраз своечасова, каб паспець выраўняць мятлу, пасля чаго гладка прызямліўся на траву з надзейна заціснутым у кулаку ўспамінацелем.

— ГАРЫ ПОТЭР!

Сэрца хлопчыка звалілася значна хутчэй, чым ён сам толькі што зваліўся з неба. Да яго падбегла прафесар МакГонагал. Гары, дрыжачы, падняўся на ногі.

— Ніколі — за ўсю маю працу ў "Хогвартсе"…

Узрушэнне амаль пазбавіла прафесара МакГонагал мовы, і яе акуляры грозна зіхацелі: "Як ты мог — ты мог зламаць сабе шыю…"

— Ён не вінаваты, прафесар…

— Памаўчыце, міс Паціл…

— Але Малфой…

— Досыць, містэр Уізлі. Потэр, ідзіце за мной, зараз жа.

Пакідаючы поле, Гары паспеў зазначыць пераможны выраз на тварах Малфоя, Крэба і Гойла. Ён тупа паплёўся за прафесарам МакГонагал, якая рашучай хадой накіравалася да замка. Зараз яго выключаць, гэта ясна. Ён жадаў нешта сказаць, неяк абараніцца, але голас не слухаўся. Прафесар МакГонагал ні разу не абярнулася; яму даводзілася ледзь не бегчы, каб паспець за ёй. Вось усё і скончылася. Ён не пратрымаўся ў школе нават двух тыдняў. Праз дзесяць хвілін ён будзе пакаваць рэчы. Што скажуць Дурслі, калі ўбачаць яго на парозе свайго дома?

Уверх па прыступках галоўнага ўваходу, уверх па ўнутранай мармуровай лесвіцы, а прафесар МакГонагал усё яшчэ не вымавіла ніводнага слова. Яна рашуча маршыявала па калідорах, з сілай расчыняючы перад сабою дзверы. Гары асуджана ішоў следам. Пэўна, яго вядуць да Дамблдора? Ён успомніў пра Хагрыда, якога выключылі, але пакінулі ключнікам. Можа быць, яму дазволяць дапамагаць Хагрыду? У яго скруціла жывот ад думкі, што Рон і астатнія стануць сапраўднымі ведзьмакамі, у той час як ён, тужліва назіраючы за імі збоку, будзе цягаць за Хагрыдам яго мяшкі.

Прафесар МакГонагал спынілася перад уваходам у нейкі клас. Яна прыадчыніла дзверы і прасунула ўнутр галаву.

— Прашу прабачэння, прафесар Флітвік, можна мне Вуда? На хвілінку?

Вуда? у паніцы падумаў Гары; гэта што яшчэ за стварэнне?

Але Вуд аказаўся чалавекам, пяцікурснікам шчыльнага целаскладу, які выйшаў з класа прафесара Флітвіка ў поўным замяшанні.

— Ідзіце за мной, абодва, — загадала прафесар МакГонагал, і яны адправіліся па калідоры, Вуд на хаду з цікаўнасцю разглядаў Гары.

— Уваходзьце.

Прафесар МакГонагал расхінула перад імі дзверы ў іншы клас, дзе нікога не было, за выключэннем Піўза. Палтэргейст быў заняты: распісваў дошку непрыстойнымі словамі.

— Прэч, Піўз! — раўкнула яна. Півз з грукатам выпусціў крэйду ў бляшаную ўрну і выляцеў з пакоя, мармычучы праклёны. Прафесар МакГонагал зачыніла за ім дзверы і звярнулася тварам да хлопцаў.

— Потэр, гэта Олівер Вуд. Вуд — я знайшла вам лаўца.

Збянтэжаны выраз на твары Вуда змяніўся поўным захапленнем.

— Вы гэта сур'ёзна, прафесар?

— Абсалютна, — рашуча пацвердзіла прафесар МакГонагал. — Гэта прыроджаны талент. Ніколі не бачыла нічога падобнага. Вы ўпершыню селі на мятлу, праўда, Потэр?

Гары моўчкі кіўнуў. Ён цалкам не разумеў, што адбываецца, але, падаецца, яго не збіраліся выключаць, і да яго ног паступова пачала вяртацца адчувальнасць.

— Ён падхапіў гэтую штуку рукой, літаральна абрынуўшыся з пяцідзесяціфутавай вышыні, — распавядала прафесар МакГонагал Вуду. — І нават не падрапаўся. Сам Чарлі Уізлі не змог бы так.

Пры гэтых словах Вуд заззяў, як чалавек, усе мары якога раптоўна здзейсніліся.

— Калі-небудзь бачыў, як гуляюць у квідытч? — узбуджана спытаў ён.

— Вуд у нас капітан Грыфіндорскай каманды, — растлумачыла прафесар МакГонагал.

— У яго і фігура як раз тое, што трэба для лаўца, — гаварыў Вуд, абыходзячы Гары вакол і ацэньвальна аглядаючы яго з ўсіх бакоў. — Лёгкі — хуткі — трэба падабраць яму прыстойную мятлу, прафесар — я думаю, "Німбус 2000" або "Чыстую Перамогу-7".

— Мне трэба будзе пагаманіць з прафесарам Дамблдорам наконт таго, ці можна абыйсці правіла адносна першакурснікаў. Але, клянуся небам, нам патрэбна каманда не такая, як летась. У апошнім матчы Слізэрынцы проста растапталі нас, я потым ледзь не месяц не магла глядзець Снэйпу ў вочы…

Прафесар МакГонагал утаропіла ў Гары суворы погляд з-пад акуляраў.

— Спадзяюся даведацца, што вы трэніруецеся з усіх сіл, Потэр, інакш я магу змяніць сваё меркаванне аб скасаванні вашага пакарання.

І тут яе твар асвятліла нечаканая ўсмешка.

— Ваш бацька ганарыўся б вамі, — сказала яна. — Ён сам цудоўна гуляў у квідытч.

***

— Ты жартуеш!

Гэта было ў абед. Гары толькі што скончыў распавядаць Рону аб усім, што здарылася пасля таго, як прафесар МакГонагал адвяла яго са двара. У Рона ў роце знаходзіўся кавалак стэйка і луста лівернага пірага, але ён цалкам забыўся, што трэба жаваць.

— Лаўцом? — невыразна перапытаў ён. — Але першакурснікі ніколі... — ты будзеш самы малады гулец за апошнія…

— Сто гадоў, — скончыў за яго Гары, сам набіваючы рот пірагом. Ён вельмі прагаладаўся пасля турбот сённяшняга дня. — Вуд мне ўжо сказаў.

Рон быў так узрушаны, так захоплены, што не знаходзіў слоў, а проста сядзеў і глядзеў на Гары адкрыўшы рот.

— На наступным тыдні ў мяне пачнуцца трэніроўкі, — сказаў Гары, — толькі не кажы нікому, Вуд загадаў захоўваць гэта ў таямніцы.

У залу ўвайшлі Фрэд і Джордж Уізлі, агледзеліся, убачылі Гары і паспяшаліся да яго.

— Малайчына, — зашаптаў Джордж, — Вуд распавёў нам. Мы таксама ў камандзе — мы Адбівалы.

— Вось убачыце, сёлета мы абавязкова выйграем кубак, — сказаў Фрэд. — Мы ні разу не выйгравалі з тых часоў, як Чарлі скончыў школу, але ўжо сёлета каманда падбіраецца выдатная. А ты, пэўна, выдатна выступіў, Гары, Вуд ледзь не заікаўся, калі гаварыў пра цябе.

— Добра, нам трэба ісці, Лі Джордан кажа, што знайшоў новы таемны выхад са школы.

— А я ўпэўнены, што гэта той самы, за статуяй Георга Ліслівага, які мы выявілі яшчэ на першым курсе. Усё, пакуль!

Не паспелі адысці Фрэд з Джорджам, як з'явіліся іншыя, куды меней прыемныя, асобы: Малфой у суправаджэнні эскорту, Крэба і Гойла.

— Развітальная вячэра, так, Потэр? У колькі цягнік у Магляндыю?

— Побач са сваімі сябрукамі ты значна адважней, — вымавіў Гары ледзяным тонам. Вядома, у Крэба і Гойла не было абсалютна нічога чароўнага, але тут, побач з Высокім Сталом, за якім сядзела шмат настаўнікаў, ім з Ронам заставалася толькі сціскаць кулакі і лаяцца пра сябе.

— Я гатовы пазмагацца з табой адзін на адзін у любы час, — кінуў Малфой. — Калі не баішся, сёння ўначы. Чароўная дуэль. Без кантакту — адны чароўныя палачкі. Што гэта з табой? Мяркую, ніколі не чуў пра чароўныя дуэлі?

— Зразумела, чуў, — умяшаўся Рон, — я буду секундантам, а ў цябе хто?

Малфой змераў поглядам сваіх прыяцеляў.

— Крэб, — вырашыў ён. — Апоўначы падыходзіць? Сустрэнемся ў трафейнай; там заўсёды не зачынена.

Калі Малфой знік, Рон і Гары пераглянуліся.

— Што гэта такое, чароўная дуэль? — спытаў Гары. — І што значыць, што ты будзеш секундантам?

— Секундант павінен заняць тваё месца, калі ты загінеш, — нядбайна сказаў Рон, прыступаючы нарэшце да халоднага пірага. Аднак, убачыўшы выраз твару Гары, хутка дадаў: — Але гінуць толькі на сапраўдных дуэлях, разумееш, з сапраўднымі ведзьмакамі. А вы з Малфоем зможаце самае большае ацерушыць адзін аднаго іскрамі. Ніхто з вас не валодае магіяй настолькі, каб прычыніць іншаму сапраўдную шкоду. Упэўнены, ён чакаў, што ты адмовішся.

— А калі я ўзмахну палачкай, і нічога не здарыцца?

— Кінеш яе і дасі яму ў нос, — не задумваючыся адказаў Рон.

— Выбачайце.

Хлопчыкі паднялі вочы. Перад імі стаяла Герміёна Грэйнджэр.

— Нам наогул паесці дадуць? — абурыўся Рон.

Герміёна не звярнула на яго ніякай увагі і заказала з Гары.

— Я выпадкова чула вашу гутарку з Малфоем…

— Ага, выпадкова, — прамармытаў Рон.

— … і я лічу, што ты не павінен хадзіць па школе ўначы, падумай, колькі балаў страціць Грыфіндор, калі цябе зловяць, а цябе абавязкова зловяць. З твайго боку гэта будзе вельмі эгаістычны ўчынак.

— Але цябе гэта цалкам не датычыцца, — сказаў Гары.

— Да пабачэння, — дадаў Рон.

Як бы там ні было, а гэта не занадта годнае завяршэнне такога выдатнага дня, думаў Гары, лежачы ў ложку без сну, прыслухоўваючыся, як засынаюць Дын і Шэймас (Нэвіл застаўся пад наглядам мадам Помфры ў палаце школьнага шпіталя). Рон увесь вечар даваў яму рады кшталту "калі ён паспрабуе наслаць на цябе праклён, лепш увярніся, таму што я не памятаю, як іх блакаваць". Вялікая была верагоднасць патрапіць у лапы Філчу або місіс Норыс, і Гары разумеў, што спакушае лёс, за дзень ужо ў другі раз парушаючы школьныя правілы. З іншага боку, нахабны твар Малфоя стаяў ў яго перад вачыма — і ён спадзяваўся правучыць нягодніка, апынуўшыся з ім адзін на адзін. Гары не мог ўпусціць такога выпадку.

— Палова на дванаццатую, — нарэшце прашаптаў Рон. — Пайшлі.

Яны апранулі халаты, узялі палачкі, выйшлі з размешчанай у вежы спальні, уніз па лесвіцы, і апынуліся ў агульнай гасцінай Грыфіндора. Полымя ўсё яшчэ свяціла ў коміне, і ў яго слабым водбліску расстаўленыя ў бязладдзі крэслы падаваліся чорнымі пачварамі. Хлопцы ўжо падыходзілі да партрэта, за якім размяшчаўся выхад, як з найблізкага крэсла данёсся строгі голас: "Не магу паверыць, што ты вырашыўся на такое, Гары".

Запалілася лямпа. У крэсле сядзела Герміёна Грэйнджэр у ружовым халаце і начной кашулі.

— Ты! — абурана прашаптаў Рон. — Ідзі спаць!

— Я ледзь было не распавяла аб усім твайму брату, — рэзка адказала Герміёна, — Персі, ён жа стараста, ён не дапусціў бы такога.

Гары ўразіўся, да чаго жа дакучлівыя людзі бываюць на свеце.

— Пайшлі, — сказаў ён Рону. Гары адвёў партрэт Тоўстай Цёткі і выйшаў праз дзіру.

Але Герміёна не збіралася так проста здавацца. Яна палезла ўслед за Ронам, шыпячы як разлютаваная гуска.

— Ты зусім не думаеш аб родным каледжы, ты думаеш толькі аб сабе, я не жадаю, каб Слізэрынцы выйгралі кубак, а з-за цябе мы страцім усе балы, якія я атрымала ад прафесара МакГонагал за ператваральныя замовы.

— Знікні.

— Добра, але я вас папярэдзіла, вы яшчэ ўспомніце мае словы — у цягніку, калі вас адправяць дахаты. Якія ж вы ўсё-ткі…

Яны так і не даведаліся, якія ж яны. Герміёна паспрабавала адсунуць партрэт Тоўстай Цёткі і вярнуцца ў гасціную, але аказалася, што на партрэце ўжо нікога няма. Тоўстая Цётка вырашыла скарыстацца вольным часам і адправілася ў госці, тым самым пакінуўшы Герміёну па-за сценамі Грыфіндорскай вежы.

— Што ж мне цяпер рабіць? — выклікнула дзяўчынка ў паніцы.

— Што хочаш, — адказаў Рон. — А нам трэба ісці, і так спазняемся.

Яны нават не дайшлі да канца калідора, а Герміёна ўжо дагнала іх.

— Я іду з вамі, — заявіла яна.

— Нічога падобнага.

— Не думаеце ж вы, што я буду стаяць і чакаць, пакуль мяне зловіць Філч? А калі ён зловіць нас траіх, я скажу праўду, што спрабавала спыніць вас, а вы пацвердзіце.

— Хапляе ж нахабства… — гучна пачаў Рон.

— Ціха, вы абодва! — прыкрыкнул Гары. — Я нешта чую.

Да іх даносіўся дзіўны гук накшталт сапення.

— Місіс Норыс? — ледзьве вытхнуўся Рон, прыжмурыўшыся ў цемру.

Але гэта была не місіс Норыс. Гэта быў Нэвіл. Ён ляжаў, згарнуўшыся клубком на падлозе, і спаў, але здрыгануўся і прачнуўся, як толькі хлопцы падышлі бліжэй.

— Дзякуй Богу, вы мяне знайшлі! Я ужо не ведаю колькі тут сяджу, я забыўся на новы пароль і не змог патрапіць у спальню.

— Гавары цішэй, Нэвіл. Пароль "парасячы пятачок", але ён табе ўжо не дапаможа — Тоўстая Цётка кудысьці сыйшла.

— Як твая рука? — спытаў Гары.

— Нармалёва, — адказаў Нэвіл, дэманструючы руку. — Мадам Помфры вылечыла яе ў адну секунду.

— Выдатна — слухай, Нэвіл, нам тут трэба сюды-туды схадзіць, убачымся пазней…

— Не пакідайце мяне! — узмаліўся Нэвіл. — Я баюся заставацца тут адзін, Крывавы Барон ужо два разы праходзіў паблізу.

Рон паглядзеў спачатку на гадзіннік, а затым — з абурэннем — на Герміёну з Нэвілам.

— Калі з-за вас нас зловяць, я не супакоюся, пакуль не вывучу Праклён Дамавіка, аб якім казаў Квірэл, і не выпрабую яго на вас.

Герміёна адкрыла было рот, магчыма, каб паведаміць Рону ўсё, што ёй вядома аб Праклёне Дамавіка, але Гары шэптам загадаў ёй паводзіць сябе ціха і паманіў усіх за сабою.

Яны паціху рухаліся па калідорах, асветленыя месяцовым святлом, якое падала на іх праз высокія вокны. На кожным павароце Гары маральна рыхтаваўся да раптоўнага сутыкнення з Філчам або з місіс Норыс, але покуль дзецям шанцавала. Вельмі хутка ўзабраўшыся па лесвіцы на трэці паверх, яны прабраліся ў трафейную.

Малфой і Крэб яшчэ не прыйшлі. Крыштальныя трафейныя шафы зіхацелі ў месяцовым святле. Кубкі, шчыты, даспехі і статуі пераліваліся ў цемры залатымі і срэбнымі агнямі. Хлопцы ціснуліся бліжэй да сценаў, не адрываючы вачэй ад дзвярэй з ўсіх бакоў пакоя. Гары выцягнуў чароўную палачку на той выпадак, калі Малфой выскачыць з цемры і пачне дуэль нечакана. Хвіліны паўзлі вельмі павольна.

— Спазняецца, можа, спалохаўся, — шэптам выказаў здагадку Рон.

Іх успудзіў раптоўны шум у суседнім пакоі. Толькі Гары падняў чароўную палачку, як раздаўся нечы голас — і гэта не быў голас Малфоя.

— Прынюхайцеся, мая дарагая, яны напэўна забіліся ў кут.

Гэта Філч гаварыў з місіс Норыс. Ахоплены жахам, Гары шалёна замахаў рукамі, жэстамі паказваючы, каб усе ішлі за ім да дзвярэй, прочкі ад Філча. Нэвіл толькі-толькі знік за кутом калідора, як стала чуваць, што Філч уваходзіць у трафейную.

— Яны дзесьці тут, — пачулі дзеці заклапочанае мармытанне, — Пэўна, хаваюцца.

— Сюды! — аднымі вуснамі вымавіў Гары і, перапуджаныя, студэнты сталі прабірацца па доўгай галерэі, абстаўленай зброяй і даспехамі. Мяркуючы па гуку крокаў, Філч набліжаўся. Нечакана Нэвіл выдаў адчайны лямант і кінуўся бегчы — паслізнуўся, ухапіўся за Рона, і ўдзвюх яны ўляцелі наўпрост у зіготкія даспехі нейкага рыцара.

Клацанне і грукат абудзілі, пэўна, увесь замак.

— БЯЖЫМ! — крыкнуў Гары, і ўсе чацвёра рынуліся прэч з галерэі, нават не аглядаючыся, ці гоніцца за імі Філч — яны дабеглі да дзвярэй і панесліся па калідоры, Гары наперадзе, не маючы ні найменшага ўяўлення аб тым, дзе яны знаходзяцца і куды бягуць — прадзёршыся скрозь габеленавую заслону, яны апынуліся ў таемным пераходзе, прабеглі па ім і вышлі да кабінета заклёнаў, які, як ім было вядома, знаходзіўся ўбаку ад трафейнай, на адлегласці некалькіх міль.

— Здаецца, адарваліся, — цяжка дыхаючы вымавіў Гары, прыхіляючыся да халоднай сцяны і выціраючы пот з ілба. Нэвіл сядзеў на падлозе, і нешта ўсярэдзіне яго свістала і булькала пры дыханні.

— Я — вам — казала, — перарывістым голасам паўтарала Герміёна, прыклаўшы рабро далоні да сярэдзіны грудзей, — казала — я — вам.

— Трэба вяртацца назад у Грыфіндорскую вежу, — сказаў Рон, — як мага хутчэй.

— Малфой правёў цябе, — звярнулася да Гары Герміёна. — Ты гэта разумееш, я спадзяюся? Ён і не збіраўся прыходзіць — затое Філч ведаў, што хтосьці будзе ў трафейнай, мабыць, сам Малфой яму і данёс.

Пра сябе Гары пагадзіўся, што яна, верагодна, мае рацыю, але не збіраўся прызнаваць гэтага ўслых.

— Пайшлі.

Аднак гэта аказалася не так проста. Кампаніі не атрымалася зрабіць і дзесятка крокаў, як дзвярная ручка задрыжэла, і з найблізкага класнага пакоя штосьці выляцела прама ім пад ногі.

Гэта быў Піўз. Ён убачыў дзяцей і выдаў лямант захаплення.

— Цішэй, Піўз — калі ласка — а то нас выганяць.

Піўз захіхікаў.

— Начныя шпацыры ладзім? Ай-яй-яй. Каму на месцы не сядзіцца, той быць спайманым не баіцца.

— Нас не спаймаюць, калі ты нас не выдасі. Калі ласка, Піўз.

— Але я павінен сказаць Філчу, проста абавязаны, — вымавіў Півз голасам непараўнальнай святасці, але вочы яго пры гэтым зларадна зіхацелі. — Для вашай жа выгоды, разумееце.

— Сыйдзі з дарогі, — раззлаваўся Рон, замахваючыся на Піўза — і гэта была вялікая памылка.

— НАВУЧЭНЦЫ ШВЭНДАЮЦЦА ПА ШКОЛЕ! — разгаласіўся Півз. — НАВУЧЭНЦЫ ШВЭНДАЮЦЦА ПА ШКОЛЕ, ЯНЫ Ў ЗАВАРОЖАНЫМ КАЛІДОРЫ!

Паднырнуўшы пад Піўза, дзеці з усіх ног панесліся ў іншы канец калідора, дзе ўрэзаліся ў дзверы — і тыя аказаліся зачыненымі.

— Усё! — праенчыў Рон. — Усё, нам канец.

Яны пачулі тупат, гэта Філч спяшаўся на крыкі Піўза.

— Ой, ды варушыся ж ты, — прыспешвала Герміёна. Яна выхапіла ў Гары чароўную палачку, пастукала па замку і прашаптала: "Алахамора!"

Замок пстрыкнуў, дзверы адчыніліся — яны праціснуліся ў праём і, хутка зачыніўшы дзверы за сабою, прыціснуліся да яе вушамі.

— Куды яны пабеглі, Піўз? — дапытваў Філч. — Гавары, хутчэй!

— Скажы "калі ласка".

— Не дуры, Піўз, кажы, куды яны пайшлі?

— Не скажу нічога, пакуль не скажаш "калі ласка", — нудзіў Піўз сваім непрыемным цягучым голасам.

— Добра — калі ласка.

— НІЧОГА! Ха-хааа! Я ж сказаў, не скажу "нічога", пакуль не скажаце "калі ласка"! Ха-ха-ха! Хааааа! — І яны пачулі, як Піўз са свістам нясецца прочкі, а Філч шле наўздагон яму праклёны.

— Ён думае, гэтыя дзверы зачыненыя, — шэптам сказаў Гары. — Значыць, у нас ёсць шанец ўратавацца, прынамсі, я так думаю — адстань, Нэвіл! — Увесь гэты час Нэвіл церабіў Гары за рукаў халата. — Ну што?

Гары павярнуўся — і адразу ж зразумеў, што. На секунду яму здалося, што ўсё што адбываецца — благі сон; тое, што ён убачыў, было ўжо залішне, калі ўлічыць усё, што адбылося за сённяшні вечар.

Яны знаходзіліся зусім не ў класным пакоі, як ён меркаваў. Яны знаходзіліся ў калідоры. Забароненым калідоры на трэцім паверсе. І зараз стала зразумела, чаму ён забаронены.

Прама ў вочы ім глядзеў сабака-монстар. Сабака такіх памераў, што ён запаўняў сабою ўсю прастору ад падлогі да столі. У яго было тры галавы. Тры пары шалёных вачэй; тры насы, з ноздрамі, якія раздуліся пры выглядзе няпрошаных гасцей; тры разяўленыя пашчы, з якіх тоўстымі вяроўкамі звісала сліна.

Сабака стаяў даволі спакойна, нерухома ўтаропіўшы шэсць вачэй на дзяцей. Тым не менш, Гары было абсалютна ясна, што ўсе яны дагэтуль жывыя толькі таму, што сваім нечаканым з'яўленнем заспелі пачвару знянацку. Аднак ён хутка прыходзіў у сябе — не было ніякіх сумненняў адносна таго, што азначала вуркатанне, якое даносілася з самых нетраў гіганцкага тулава.

Гары схапіўся за дзвярную ручку — паміж Філчам і смерцю ён абраў першае.

Дзеці высыпалі ў дзвярны праём, Гары з сілай зачыніў дзверы, і яны пабеглі, амаль паляцелі, па калідоры ў зваротны бок. Філч, мусіць, вырашыў шукаць іх у іншым месцы, яго нідзе не было відаць, ды хлопцы аб ім і не думалі; яны жадалі толькі аднаго — апынуцца ад страшнага сабакі як мага далей. Яны беглі не спыняючыся, пакуль не апынуліся ля партрэта Тоўстай Цёткі на сёмым паверсе.

— Дзе гэта вас насіла? — спытала тая, падазрона аглядаючы ўзбуджаныя, потныя фізіяноміі.

— Усё роўна, няважна, парасячы пятачок, парасячы пятачок, — цяжка дыхаючы, прагаварыў Гары, і партрэт ад’ехаў ў бок. Хлопцы ўскараскаліся ў агульную гасціную і зваліліся, дрыжачы, у крэслы.

Прайшло даволі шмат часу, перш чым яны змаглі размаўляць. Нэвіл дык наогул выглядаў так, нібы назаўжды страціў магчымасць казаць.

— Што яны сабе думаюць, трымаюць такую пачвару ў школе? — урэшце рэшт сказаў Рон. — На месцы гэтага сабакі я б сеў на дыету.

Магчымасць нармалёва дыхаць вярнулася да Герміёны разам са скандальным характарам.

— Няўжо ніхто з вас нічога не заўважыў? — раздражнёна крыкнула яна. — Вы што, не бачылі, на чым стаіць гэты сабака?

— На падлозе? — выказаў здагадку Гары. — Я не глядзеў ёй пад ногі, мне і галоваў хапіла.

— Не, не на падлозе. Ён стаяў на люку. Цалкам зразумела, што ён нешта ахоўвае.

Герміёна ўстала.

— Трэба думаць, вы жудасна сабою задаволеныя. А нас маглі забіць — або, што яшчэ горш, выключыць. Зараз жа, калі вы не супраць, я пайду спаць.

Рон глядзеў ёй услед, раскрыўшы рот.

— Не, мы не супраць, — прамармытаў ён. — Можна падумаць, мы яе сілай за сабою цягнулі.

Аднак словы Герміёны прымусілі Гары прызадумацца. Кладучыся ў ложак, ён напружана думаў, што ж такое ахоўвае гэты сабака? Як там казаў Хагрыд? "Грынгатс" — самае надзейнае месца на свеце, калі трэба нешта схаваць — за выключэннем, хіба што, "Хогвартса"….

Падаецца, мяты скрутак з сейфа нумар семсот трынаццаць знайшоўся.

— РАЗДЗЕЛ X —

Хэлоўін

Малфой не даў веры ўласным вачам, калі на наступную раніцу ўбачыў, што Рон з Гары ўсё яшчэ ў школе, да таго ж маюць цалкам вясёлы, хоць і стомлены, выгляд. Сапраўды, раніцай сустрэча з трохгаловай пачварай здалася зусім не страшнай, а наадварот, займальнай, і сябрам нават захацелася, каб з імі здарылася яшчэ што-небудзь такога ж кшталту. А пакуль Гары распавёў Рону ўсе падрабязнасці, датычныя загадкавага скрутка, па ўсім, перапраўленага з "Грынгатса" ў "Хогвартс", і хлопчыкі праводзілі шмат часу ў роздумах, што ж гэта такое магло быць, калі яно патрабавала такой строгай сакрэтнасці.

— Нешта вельмі каштоўнае або вельмі небяспечнае, — упэўніваў Рон.

— Або і тое, і другое адначасова, — дадаваў Гары.

Але, паколькі адзінай пэўнай звесткай аб загадкавым прадмеце было тое, што ягоны памер не перавышае пяці сантыметраў, шанцы здагадацца, што гэта можа быць такое, былі роўныя нулю.

Ані Герміёна, ані Нэвіл не выявілі адмысловай цікавасці да таго, што знаходзіцца пад люкам з сабакам. Адзінае, чаго жадаў Нэвіл — ніколі больш не набліжацца да жудаснай жывёліны.

Герміёна адмаўлялася нават размаўляць з Ронам і Гары, але яна была такая ўсёзнайка і задавака, што яны не надта сумавалі з-за гэтага. Але ім вельмі хацелася знайсці спосаб адпомсціць Малфою, і, на іх шчасце, такі спосаб знайшоўся — прыбыў разам з поштай прыкладна праз тыдзень.

Калі раніцай совы, зазвычай, запоўнілі Вялікую Залу, увагу ўсіх прысутных прыцягнула доўгая, тонкая скрынка, якую неслі з гучным уханнем адразу шэсць здаравенных соў. Гары, як і ўсе астатнія, з цікаўнасцю ўзіраўся на скрынку, разважаючы, што ў ёй, і вытарапіў вочы, калі совы апусціліся прама перад ім і апусцілі пасылку да яго ног. Не паспелі птушкі адляцець убок, як яшчэ адна сава кінула па-над скрынкамі ліст.

Гары нецярпліва разарваў канверт, вырашыўшы спачатку прачытаць ліст — і гэта аказаўся правільны ход, бо там было напісана:

"НЕ ЎСКРЫВАЙ ПАСЫЛКУ ЗА СТАЛОМ.

У ёй знаходзіцца "Німбус 2000", але я не жадаю, каб астатнія ведалі, што ў цябе цяпер ёсць мятла, інакш усё таксама захочуць. Олівер Вуд будзе чакаць цябе сёння ў сем гадзін на квідытчным полі на першую трэніроўку.

Прафесар МакГонагал"

Гары з вялікай цяжкасцю стрымліваў сваё захапленне, калі працягваў гэты ліст Рону, каб той таксама яго прачытаў.

— "Німбус 2000"! — з зайздрасцю праенчыў Рон. — Я аніразу нават не трымаў такую мятлу ў руках!

Яны хутчэй вышлі з Зала, каб паспець у адзіноце распакаваць пасылку да першага ўроку, але па дарозе, сярод вестыбюля, выявілі, што шлях наверх перакрыты Крэбам і Гойлам. Малфой выхапіў у Гары скрынку і абмацаў яе.

— Гэта мятла, — сказаў ён са змяшаным выразам зайздрасці і злосці на твары, аддаўшы скрынку назад Гары. — Гэта табе дарма не пройдзе, Потэр, першакурснікам строга забараняецца мець мятлу.

Рон не ўтрымаўся.

— Зазнач, гэта не якая-небудзь рухлядзь, — з'яхіднічаў ён, — гэта "Німбус 2000". Што там, ты казаў, у цябе дома? "Камета 260"? — Рон пераглянуўся з Гары. — Выглядаюць яны, вядома, нічога, але… зусім не той клас.

— Ды што ты аб гэтым можаш ведаць, Уізлі, твае продкі сабе і нават дрэўка ад "Каметы" дазволіць не могуць, — Пэўна, вы свае мётлы па лазінцы ў ляску збіраеце.

Яшчэ да таго, як Рон паспеў адказаць, у Малфоя за спіной з'явіўся прафесар Флітвік.

— Спадзяюся, вы не сварыцеся, дзеткі? — тонкім галаском пацікавіўся ён.

— Потэру даслалі мятлу, прафесар, — адразу жа напаклёпнічаў Малфой.

— Ведаю, ведаю, — з зіхатлівым выглядам адклікнуўся прафесар Флітвік, — прафесар МакГонагал усё мне распавяла аб адмысловых акалічнасцях, Потэр. І якая ж марка?

— "Німбус 2000", сэр, — адказаў Гары, з цяжкасцю стрымліваючы смех пры выглядзе расчаравання на твары Малфоя. — І падумаць толькі, калі б не Малфой, я б ніколі не атрымаў яе, — дадаў ён нявінна.

Гары з Ронам спакойна адправіліся наверх, душачы рогат — Малфой, нічога не разумеў, але ўсё роўна быў страшэнна абураны.

— Але ж гэта праўда, — чмыхнуў Гары, калі яны дайшлі да вяршыні мармуровай лесвіцы. — Калі бы ён не сцягнуў у Нэвіла ўспамінацель, мяне не прынялі б ў каманду…

— І зараз ты лічыш, што за парушэнне правіл заўсёды належыць узнагарода? — данёсся ззаду злосны голас. Герміёна, падымалася па лесвіцы, незадаволена гледзячы на скрынку ў Гары ў руках.

— Здаецца, ты з намі не размаўляла? — нагадаў Гары.

— І не пачынай, — параіў Рон, — нам без гэтага так добра.

Герміёна праплыла паблізу, высока задраўшы нос.

У гэты дзень Гары не мог засяродзіцца на занятках. У думках ён быў у спальні, дзе пад ложкам яго чакала новая мятла, або на квідытчным полі, на сваёй першай трэніроўцы. Увечары ён праглынуў вячэру, нават не заўважыўшы, што з'еў, і панёсся разам з Ронам наверх, каб нарэшце распакаваць свой "Німбус 2000".

— Ух ты, — усклікнуў Рон.

Нават Гары, які нічога не кеміў у розных марках метлаў, адразу зразумеў, што яго мятла абсалютна непараўнальная. Танюткая і бліскучая, з рукаяткай з чырвонага дрэва, яна мела раскошны хвост, падабраны лазінка да лазінкі. Зверху на ручцы было напісана "Німбус 2000".

А сёмай гадзіне Гары выйшаў з замка і адправіўся на квідытчнае поле. Да гэтага ён яшчэ ні разу не заходзіў на стадыён. Трыбуны былі ўсталяваныя высока, так, каб гледачы маглі сачыць за ходам гульні ў паветры. Паабапал поля стаяла па тры залатыя штыры з кольцамі на канцах. Яны нагадалі Гары маленькія пластмасавыя палачкі, скрозь якія маглаўскія дзеткі выдзьмуваюць мыльныя бурбалкі, хіба што яны былі пяцідзесяцімятровай вышыні.

Гары вельмі жадалася палётаць — ён не стаў чакаць Вуда, сеў на мятлу і адштурхнуўся ад зямлі. Божа, што за пачуццё — ён некалькі разоў праляцеў праз кольцы, а потым пачаў гойсаць над полем. "Німбус 2000" рэагаваў на найлёгкія дакрананні і неадкладна паварочваў туды, куды жадаў Гары.

— Гэй, Потэр, спускайся!

Прыйшоў Олівер Вуд. Пад пахай ён нёс вялікі кошык. Гары прызямліўся побач з ім.

— Выдатна, — пахваліў Вуд з зіхатлівымі вачамі, — зараз я разумею, што мела на ўвазе прафесар МакГонагал… ты і праўда ад прыроды надзелены ўменнем лётаць. Мне застаецца толькі навучыць цябе правілах, гэта я зраблю сёння, а потым ты будзеш трэніравацца разам з камандай тры разы на тыдзень.

Ён адкрыў кошык. Там ляжалі чатыры мячы розных памераў.

— Значыць, так, — пачаў Вуд, — правілы ў квідытчы вельмі простыя, хоць гуляць у яго, можа быць, не так і лёгка. Гуляюць дзве каманды. У кожнай па сем гульцоў. Трое з іх завуцца Паляўнічыя.

— Тры Паляўнічыя, — паўтарыў Гары, а Вуд выцягнуў з кошыка ярка-чырвоны мячык памерам з шайбу.

— Гэты мяч завецца Квафл, — растлумачыў Вуд. — Паляўнічыя кідаюць яго адзін адному і імкнуцца забіць гол у адно з кольцаў, гэта прыносіць дзесяць ачкоў. Пакуль усё ясна?

— Паляўнічыя кідаюць Квафл у кольцы, каб зарабіць дзесяць ачкоў, — паўтарыў Гары, — Значыць, гэта нешта накшталт баскетбола на мётлах і з шасцю кольцамі?

— А што такое баскетбол? — з цікаўнасцю спытаў Вуд.

— Ды так. няважна, — паспешліва сказаў Гары.

— Далей. У кожнай камандзе ёсць гулец, які завецца Ахоўнік — я вось Ахоўнік Грыфіндора. Я павінен лётаць вакол сваіх кольцаў і не даваць іншай камандзе забіць туды мяч.

— Тры Паляўнічыя, адзін Ахоўнік, — паўтараў Гары, які цвёрда вырашыў адразу ж усё запомніць. — І яны гуляюць Квафлам. Гэта я запомніў. А гэтыя для чаго? — і ён паказаў на астатнія тры мячы.

— Зараз пакажу. — сказаў Вуд. — Вазьмі вось гэта.

Ён даў Гары маленькую кароткую, падобную на бейсбольную, клюшку.

— Я пакажу, што робяць Нападалы. Вось гэтыя два мячы завуцца Нападалы.

Ён паказаў на два аднолькавыя вугальна-чорныя мячы, крыху меншыя за чырвоны Квафл. Гары здалося, што гэтыя мячы імкнуцца вырвацца са свайго месца ў кошыку, дзе іх утрымлівалі адмысловыя эластычныя матузы.

— Адыдзі ў бок, — папярэдзіў Вуд. Сам ён нахіліўся і вызваліў аднаго з Нападалаў.

У тую ж секунду чорны мяч узвіўся ўвысь, а затым кінуўся прама на Гары. Гары стукнуў яго клюшкай, каб пазбегнуць удару ў нос, і мяч зігзагамі ўзняўся зваротна ў неба — пранёсся ў хлопцаў над галовамі і куляй панёсся на Вуда, які кінуўся на яго жыватом і прыціснуў да зямлі сваім целам.

— Разумееш? — з цяжкасцю вымавіў Вуд і з неймавернымі высілкамі запхнуў Нападалу ў кошык і надзейна прышпіў яго там. — Нападалы лётаюць вакол і спрабуюць збіць гульцоў з мётлаў. Таму ў кожнай камандзе ёсць два Адбівалы — у нас гэта двайняты Уізлі — іх задача абараніць сваю каманду ад Нападалаў і адагнаць іх да іншай каманды. Ну што — усё зразумела?

— Тры Паляўнічыя імкнуцца забіць гол з дапамогай Квафла; Ахоўнікі ахоўваюць кольцы; Адбівалы імкнуцца трымаць Нападалаў далей ад сваёй каманды, — хутка прагаварыў Гары.

— Выдатна, — пахваліў Вуд.

— А… Нападалы калі-небудзь каго-небудзь забівалі? — спытаў Гары.

— У "Хогвартсе" — ніколі. Сківіцы пару разоў ламалі, але не болей. Значыцца, так. Сёмы гулец у камандзе — Лавец. Гэта ты. І табе не трэба турбавацца ні пра Квафл, ні пра Нападалаў…

— Покуль яны не праломяць мне галаву.

— Не бойся, двайняткі Уізлі з Нападаламі адныя адных вартыя, я хачу сказаць, яны самі як два жывыя Нападалы.

Вуд засунуў руку ў кошык і дастаў апошні, чацвёрты, мячык. У параўнанні з Квафлам і Нападаламі, ён падаваўся маленечкім, не болей за грэцкі арэх. Ён быў зіготка-залаты, а па баках трапяталі два срэбныя крылцы.

— Гэта, — сказаў Вуд, — Залаты Сніч. Самы галоўны мяч. Яго вельмі цяжка злавіць, таму што ён лётае звышхутка, і яго нялёгка нават разгледзець падчас палёту. Задача Лаўца — знайсці і схапіць яго. Табе давядзецца шнарыць паміж Паляўнічымі, Адбіваламі, Нападаламі і Квафлам і імкнуцца вылавіць Сніч раней за Лаўца іншай каманды. Таму што як толькі хто-небудзь з Лаўцоў зловіць Сніч, гэта прыносіць яго камандзе дадатковыя сто пяцьдзесят ачкоў, і яна амаль дакладна выйграе. Таму Лаўцоў вечна вінавацяць у несумленнай гульне. Гульня ў квідытч заканчваецца толькі тады, калі злоўлены Сніч, і таму гуляць можна стагоддзямі — здаецца, рэкорд быў тры месяцы, гульцоў даводзілася змяняць, каб яны маглі пайсці паспаць. Вось і ўсё. Пытанні ёсць?

Гары паматляў галавой. Ён ужо зразумеў, што яму трэба рабіць, заставалася толькі зразумець, як гэта рабіць.

— Мы зараз не будзем трэніравацца са Снічам, — Вуд акуратна паклаў мяч у кошык, — занадта цёмна, можна яго згубіць. Давай паспрабуем вось з гэтымі.

Ён выцягнуў з кішэні мяшок са звычайнымі мячамі для гольфа, і праз некалькі хвілін яны з Гары ўжо былі ў паветры, Вуд з усёй сілы шпурляў мячыкі як мага далей, а Гары імкнуўся іх злавіць.

Ён не прапусціў аніводнага, і Вуд быў у найпоўным захапленні. Праз паўгадзіны стала зусім цёмна і працягваць трэніроўку стала немагчыма.

— Сёлета на кубку будзе выгравіравана наша імя, — радасна гаварыў Вуд па дарозе ў замак, — не здзіўлюся, калі ты будзеш гуляць лепш, чым сам Чарлі Уізлі, а ён мог бы гуляць за зборную Англіі, калі б не адправіўся да чорта на рогі лавіць драконаў.

Магчыма, з-за сваёй занятасці — як-ніяк тры разы на тыдзень трэніроўкі, і гэта апроч выканання звычайных хатніх заданняў — Гары не заўважыў, як прайшло два месяцы з таго часу, як ён паступіў у "Хогвартс". Замак стаў яму домам значна больш родным, чым дом на Прайвет Драйв. І заняткі станавіліся ўсё больш цікавейшымі, зараз, калі ён авалодаў асновамі майстэрства.

Неўпрыкмет наступіў Хэлоўін. Прачнуўшыся раніцай, дзеці адчулі пах гарбузоў. І, што было яшчэ прыемней, у гэты ж дзень на занятках па замовах прафесар Флітвік абвясціў, што, паводле ягонага меркавання, клас гатовы да таго, каб пачаць навучацца ўменню прымушаць прадметы лётаць па паветры, а гэтага ўсе з вялізным нецярпеннем чакалі — з таго самога дня, калі па ўзмаху рукі прафесара Нэвілава жаба як ракета апісала круг пад столлю. Для заняткаў прафесар Флітвік падзяліў клас на пары. Гары дастаўся Шэймас Фініган (што для Гары з'явілася вялікай палёгкай, ён стараўся не заўважаць Нэвіла, які старанна лавіў яго погляд). Рону, між тым, давялося працаваць з Герміёнай Грэйнджэр. Цяжка было сказаць, хто быў больш гэтым абураны, Рон або Герміёна. Яна так і не размаўляла з імі з таго дня, як Гары даслалі мятлу.

— Не забудзьце выканаць той зграбны паварот запясця, які мы з вамі рэпетавалі! — прарыпеў прафесар Флітвік са свайго стосу кніг. — Рэзка размахніцеся і лёгка секаніце, запомнілі? Размахнутцца і секануць. Акрамя таго, вельмі важна прамаўляць чароўныя словы правільна — не забывайце пра ведзьмака Баруфіа, які сказаў "у" замест "н" і апынуўся ў быка на рогах.

Як высвятлілася, задача была вельмі складанай. Гары з Шэймасам рэзка размахваліся і злёгеньку хвасталі, але пёрка, якое ім належыла запусціць у неба, нерухома ляжала на стале. Шэймас ад нецярпення тыкнуў у пёрка чароўнай палачкай, яно загарэлася, і Гары давялося тушыць пажар уласнай шапкай.

Рон за суседнім сталом таксама не дамогся адмысловых поспехаў.

— Вінгардзіўм Левіоза! — адчайна выкрыкваў ён, як млын размахваючы доўгімі рукамі.

— Ты няправільна прамаўляеш, — лаялася Герміёна. — Трэба казаць "Він-гар-ды-юм Ле-ві-о-за", "гар" павінна быць доўгім, а “ю” — болей мяккім.

— Сама і скажы, калі такая разумная, — злаваўся Рон.

Герміёна падкасала доўгія рукавы сукенкі, ліха ўхмахнула палачкай і сказала:

— Вінгардыюм Левіоза!

Пёрка ўзнялося над сталом і затрымцела ў паветры футах у чатырох над галовамі ў дзяцей.

— Выдатна! — узрадаваўся прафесар Флітвік і запляскаў у ладкі. — Усё паглядзелі на міс Грэйнджэр, у яе атрымалася!

Да канца ўроку Рон быў у кепскім настроі.

— Не дзіўна, што яе ўсё трываць не могуць, — сказаў ён Гары, калі яны ўдвух прабіраліся па перапоўненым калідоры, — гэта не дзяўчынка, а жах нейкі, папраўдзе.

Хтосьці на хаду ўрэзаўся ў Гары, і гэта была Герміёна. Выпадкова зірнуўшы ёй у твар, Гары са здзіўленнем убачыў, што яна ўся ў слёзах.

— Пэўна, яна пачула твае словы.

— Ну і што? — з выклікам кінуў Рон, але выгляд у яго тым не менш зрабіўся збянтэжаны, — не магла ж яна не зазначыць, што ў яе няма сяброў.

Герміёна не прыйшла на наступны ўрок і не з'яўлялася ўсю другую палову дня. На шляху ў Вялікую Залу на святкаванне Хэлоўіна Рон з Гары пачулі, як Парваці Паціл узбуджана распавядае сваёй сяброўцы Лавандзе, што Герміёна плача ў туалеце і просіць, каб яе пакінулі ў спакоі. Рон збянтэжыўся яшчэ больш, але праз хвіліну яны ўжо ўвайшлі ў Вялікую Залу, святочнае ўбранне якой прымусіла тут жа забыцца на Герміёну.

Тысячы жывых кажаноў пляскалі крылцамі пад столлю і па сценах, утвараючы гірлянды, у той час, як яшчэ тысячы нізкімі аблокамі віселі над сталамі, ад чаго полымя свечак у гарбузах трапятала і напаўняла залу таямнічым святлом. Казачныя стравы з'явіліся на залатых талерках нечакана, гэтак жа, як гэта было на вячэры ў гонар пачатку навучальнага года.

Гары як раз набіваў рот печанай бульбай, калі ў залу ўварваўся прафесар Квірэл з перакошаным ад жаху тварам, і цюрбанам ссунутым набок. Ён падбег да крэсла прафесара Дамблдора, знясілена прываліўся да стала і з цяжкасцю прахрыпеў:

— Троль — у падзямеллі!!!

І споўз на пол у глыбокай непрытомнасці.

Пачалася паніка. Каб дамагчыся цішыні, запатрабавалася некалькі вялікіх пунсовых феерверкаў, выпушчаных чароўнай палачкай прафесара Дамблдора.

— Старасты! — прабразгаў ён. — Развядзіце навучэнцаў вашых каледжаў па спальнях! Неадкладна!

Персі апынуўся ў сваёй стыхіі.

— За мной! Першаклашкі, трымаецеся разам! Слухайцеся мяне, і ніякі троль нам не страшны! Так. Усе за мной і не адставайце! Гэй, прапусціце першакласнікаў! Прапусціце, я стараста!

— Як троль прабраўся ў школу? — спытаў Гары, калі яны ўзбіраліся па лесвіцы.

— Адкуль я ведаю! Наогул тролі жудасна тупыя, прынамсі, так лічыцца. Можа, яго Піўз упусціў, з нагоды свята?

Паблізу іх у самых розных напрамках, спяшаючыся, прабягалі зграйкі школьнікаў. Калі яны праходзілі скрозь групу разгубленых хафлпафцаў, Гары раптам схапіў Рона за руку:

— Слухай, я раптам успомніў — Герміёна.

— Што Герміёна?

— Яна не ведае пра троля.

Рон прыкусіў губу.

— А, была не была! — вырашыўся ён. — Але лепш, калі Персі нас не прыкмеціць.

Па-качынаму нырнуўшы, яны схаваліся ў натоўпе хафлпафцаў, што ішлі ў процілеглым напрамку, праслізнулі па вольным боку калідора і панесліся да дзявоцкага пакою. Ледзь завярнуўшы за кут, яны пачулі за сабою паспешлівыя крокі.

— Персі! — страшным шэптам вымавіў Рон, зацягваючы Гары за спіну масіўнага каменнага грыфона.

Аднак, асцярожна вызірнуўшы адтуль, яны ўбачылі зусім не Персі, а Снэйпа. Прафесар прайшоў па калідоры і знік з поля зроку.

— Што гэта ён тут робіць? — бязгучна ўразіўся Гары. — Чаму не ідзе ў падзямелле, як усе астатнія настаўнікі?

— Спытай што-небудзь лягчэй.

Ціха, наколькі можна, яны пракраліся па калідоры ўслед за сціхаючымі крокамі Снэйпа.

— Ён ідзе на трэці паверх, — сказаў Гары, але Рон у гэты час дакрануўся да яго рукі:

— Адчуваеш пах?

Гары ўдыхнуў і адчуў гідкі смурод, такі маглі б выдаваць брудныя шкарпэткі ў даўно не дагледжваемай грамадскай прыбіральні.

І тут яны пачулі нізкі рык і цяжкую хаду гіганцкіх ног. Страціўшы голас, Рон паказаў пальцам — злева, з далёкага канца калідора, на іх насоўвалася штосьці неверагоднае. Хлопчыкі ўціснуліся ў сценку і пашыранымі ад жаху вачамі сачылі, як гэта штосьці вымалёўваецца ў пляме месяцовага святла.

Гэта было жахлівае відовішча. Троль, дванаццаці футаў ростам, апрануту ў нейкую скуру агіднага гранітна-шэрага колеру. У яго былі кароткія, тоўстыя лапы і плоскія ступні. Пах ад яго зыходзіў неймаверны. У руцэ ён нёс вялізную драўляную дубіну, якая валачылася ззаду па зямлі, з-за таго, што рукі ў троля былі жудасна доўгія.

Троль спыніўся ў дзвярах нейкага пакоя і зазірнуў туды. Ён павёў доўгімі вушамі, відавочна напружваючы ў роздумах свой малюсенькі мозг, а потым павольна пераваліўся праз парог.

— Ключ у замку, — прамармытаў Гары, — мы можам яго замкнуць.

— Добрая думка, — нярвова пахваліў Рон.

Яны пракраліся да адчыненых дзвярэй, з перасохлымі ад страху ротамі, молячыся, каб троль не замануўся ў гэты час выйсці. Потым, адным доўгім скачком, Гары здолеў схапіць ключ, зачыніць дзверы і замкнуць іх.

— Ёсць!

Яны кінуліся назад па калідоры, але не паспелі дабегчы да кута, як пачулі гук, ад якога ў іх ледзь не спынілася сэрца — пранізлівы лямант жаху — і гэты лямант зыходзіў з толькі што зачыненага пакоя.

— Каб яго! — вылаяўся Рон, бледны як Крывавы Барон.

— Гэта жа туалет! — раптам зразумеў Гары.

— Герміёна! — выгукнулі яны хорам.

Менш за ўсё ім хацелася гэта рабіць, але што яшчэ заставалася? Развярнуўшыся на абцасах, яны кінуліся назад да дзвярэй і павярнулі ключ у замку, імкнучыся перамагчы ў сабе жах і паніку. Гары адчыніў дзверы, і хлопчыкі ўбеглі ў пакой.

Герміёна Грэйнджэр, блізкая да непрытомнасці, беспаспяхова спрабавала ўціснуцца ў сценку. Троль насоўваўся на яе, адначасова збіваючы са сцяны ракавіны.

— Трэба адцягнуць яго ўвагу! — адчайна крыкнуў Гары і, схапіўшы заткала для сцёку вады, з усіх сіл ударыў ёю па сцяне.

Троль спыніўся ў некалькіх метрах ад Герміёны. Ён нязграбна звярнуўся і стаў аглядвацца наўкол з самым недарэчным выглядам, спрабуючы зразумець, адкуль раздаўся шум. Нарэшце, маленькія зласлівыя вочкі спыніліся на Гары. Троль задумаўся, а потым пайшоў на хлопчыка, уздымаючы сваю дубінку.

— Гэй, ідыёт — у башцы гарод! — прароў Рон з іншага канца пакоя і кінуў у троля металічнай трубой. Труба патрапіла тролю ў плячо, але ён, падавалася, нават не адчуў удару, затое адрэагаваў на крык і зноў задумаўся, потым павярнуў агідную пысу да Рона, даўшы тым самым Гары магчымасць зайсці з тылу.

— Ну, бяжы ж, бяжы! — крыкнуў Гары Герміёне, спрабуючы адцягнуць яе да дзвярэй, але Герміёна была не ў стане зрушыцца з месца, і працягвала ляпіцца да сцяны з адкрытым ад жаху ротам.

Ад крыкаў і ад узніклага рэха троль ашалеў. Ён зноў зароў і кінуўся на Рона, які апынуўся бліжэй за астатніх і якому было няма куды збегчы.

Тады Гары здзейсніў адначасова вельмі адважны і вельмі дурны ўчынак: ён разбегся, падскокнуў і абхапіў троля ззаду за шыю. Троль не адчуваў, што Гары вісіць у яго на шыі, але затое ён адчуў, як яму ў нос соваюць нешта доўгае і драўлянае — Гары скокнуў, не выпускаючы з рук чароўнай палачкі і не доўга думаючы пхнуў яе ў ноздру пачвары.

Выючы ад болю, троль круціўся і размахваў дубінай, а Гары ў яго на шыі літаральна чапляўся за жыццё; у любую секунду троль мог скінуць яго або забіць дубінай.

Герміёна ад страху спаўзла на падлогу; Рон выцягнуў сваю чароўную палачку — і, сам не разумеючы, што, уласна, збіраецца рабіць, выгукнуў першую ж замову, якая прыйшла да галавы: "Вінгардыюм Левіоза!"

Дубіна раптам вырвалася ў троля з рук, паднялася высока ў паветра, павольна перавярнулася — і абрынулася з жудасным трэскам на галаву свайго ўладальніка. Троль пахіснуўся як у запаволенай здымцы, а потым зваліўся як падкошаны пысай уніз. Ад удару здрыгануліся сцены.

Гары падняўся на ногі. Ён увесь дрыжаў, у яго бракавала дыхання. Рон стаяў як быў, з высока паднятай чароўнай палачкай, і шырока расплюшчанымі вачыма глядзеў на тое, што ж ён стварыў.

Герміёна заказала першай.

— Ён — здох?

— Не думаю, — адказаў Гары, — хутчэй за ўсё, яго проста аглушыла.

Ён нахіліўся і выцягнуў палачку з ноздры троля. Палачка была пакрытая чымсьці, што нагадвала камякаваты шэры клей.

— Фу — тролевы соплі.

Ён выцер палачку аб штаны троля.

Раптам грукнулі дзверы і пачуліся гучныя крокі, якія прымусілі хлопцаў падняць галовы. Яны і не разумелі, колькі шуму нарабілі, але, зразумела, унізе былі чутныя і ўдары, і выццё троля. Праз імгненне ў пакой уварвалася прафесар МакГонагал, за ёй ішоў Снэйп, а скончваў працэсію Квірэл. Квірэл зірнуў на троля, выдаў прыдушаны лямант і сеў на ўнітаз, схапіўшыся за сэрца.

Снэйп схіліўся над тролем. Прафесар МакГонагал глядзела на Гары з Ронам. Гары яшчэ ніколі не бачыў яе такой злоснай. У яе нават вусны збялелі. Надзея выйграць пяцьдзесят балаў для "Грыфіндора" знікла з уяўлення Гары гэтак жа хутка, як і з’явілася.

— Аб чым вы толькі думалі? — сказала прафесар МакГонагал з халоднай лютасцю ў голасе. Гары паглядзеў на Рона, які ўсё яшчэ трымаў у паветры чароўную палачку. — Шчасце, што ён вас не забіў. Чаму вы не пайшлі ў сваю спальню?

Снэйп кінуў на Гары хуткі, пранізлівы погляд. Гары ўтаропіўся ў пол. Яму страшна хацелася, каб Рон хаця б апусціў палачку.

Тут з прыцемку раздаўся слабы голас:

— Прафесар МакГонагал — яны шукалі мяне.

— Міс Грэйнджэр!

Герміёна нарэшце здолела падняцца на ногі.

— Я пайшла шукаць троля… Я… я думала, я сама з ім зладжу…разумееце, я чытала пра іх…

Рон выпусціў палачку. Каб Герміёна Грэйнджэр так адкрыта хлусіла настаўніку?

— Калі б яны мяне не знайшлі, я б загінула. Гары засунуў палачку тролю ў нос, а Рон яго аглушыў яго ж ўласнай дубінай. У іх не было часу збегаць за дапамогай. Калі яны ўвайшлі, троль ужо рыхтаваўся мяне прыкончыць.

Гары з Ронам імкнуліся рабіць выгляд, што гэтая гісторыя для іх не навіна.

— Што ж… у такім разе… — прафесар МакГонагал уважліва агледзела ўсіх траіх, — міс Грэйнджэр, як вам прыйшло ў галаву самнасам ваяваць з горным тролем, дурненькая вы дзяўчынка?

Герміёна павесіла галаву. Гары проста знямеў ад здзіўлення. Герміёна, якая ніколі не парушала правілы, прыкінулася, што яна іх парушыла, і ўсе дзеля іх выратавання? Гэта як калі б Снэйп пачаў раптам раздаваць цукеркі.

— Міс Грэйнджэр, за гэта з "Грыфіндора" будуць знятыя пяць балаў, — сказала прафесар МакГонагал, — я вамі вельмі расчараваная. Калі вы зусім не пацярпелі, адпраўляйцеся ў Грыфіндорскую вежу. Вучні даядаюць святочную вячэру ў сваіх карпусах.

Герміёна выйшла.

Прафесар МакГонагал звярнулася да Гары і Рона.

— Што ж, я па-ранейшаму лічу, што вам усяго толькі неверагодна пашчасціла, аднак, нешматлікія першакласнікі вырашыліся б супрацьстаяць даросламу горнаму тролю. Кожны з вас зарабіў для свайго каледжа па пяць балаў. Я паведамлю аб гэтым прафесару Дамблдору. Можаце ісці.

Хлопчыкі паспяшаліся пакінуць туалетны пакой і не прамовілі аніслова, пакуль не апынуліся двума паверхамі вышэй. Было так добра нарэшце пазбавіцца ад тролевага смуроду, не кажучы ўжо аб усім астатнім.

— Мы заслужылі больш, чым дзесяць балаў, — прамармытаў Рон.

— Ты маеш на ўвазе пяць, Герміёну ж пакаралі.

— А яна малайчына, выратавала нас, — прызнаў Рон, — зрэшты, бо мы выратавалі яе.

— Можа, яе б і не спатрэбілася ратаваць, калі б мы не замкнулі троля разам з ёй, — нагадаў Гары.

Яны падышлі да партрэта Тоўстай Цёткі.

— Парасячы пятачок, — сказалі яны і ўвайшлі ўнутр.

Гасціная была поўная народу і шуму. Усё аб'ядаліся прысмакамі, дасланымі наверх. Герміёна адна стаяла ў дзвярэй, чакаючы іх вяртання. Павісла няспраўная паўза. Потым, не гледзячы адно на аднога, яны невыразна буркнулі: "Дзякуй" і паспяшаліся за талеркамі.

І усё ж, з гэтага самога моманту Герміёна Грэйнджэр стала ім сябрам. Ёсць некаторыя рэчы, якія нельга перажыць разам, не стаўшы пры гэтым сапраўднымі сябрамі, і перамога над дванаццаціфутавым тролем — адна з такіх рэчаў.

— РАЗДЗЕЛ XI —

Квідытч

Прыйшоў лістапад, і зрабілася вельмі халодна. Горы, якія атачалі школу, набылі лёдзіста-шэрае адценне, паверхня возера колерам нагадвала халодную сталь. Уранні зямля ўся была ў шэрані. З вокнаў верхніх паверхаў можна было бачыць, як Хагрыд, захутаны ў кратовае футра, футравыя рукавіцы і неверагоднага памеру бабровыя ўнты, на квідытчным полі размарожвае метлы.

Адкрыўся квідытчны сезон. У будучую суботу Гары, пасля доўгіх трэніровак, павінен быў нарэшце прыняць удзел у сваёй першай гульні, "Грыфіндор" супраць "Слізэрына". Выйгрыш моцна паправіў бы становішча Грыфіндорцаў, яны б выйшлі на другое месца ў барацьбе за кубак школы.

Ніхто яшчэ не бачыў Гары ў справе — Вуд вырашыў, што яго, як сакрэтную зброю, варта захоўваць у сакрэце. Аднак чуткі, што ён стаў новым Лаўцом Грыфіндорцаў, усё-ткі нейкім чынам дайшлі да грамадскасці, і зараз Гары не ведаў, што горш — людзі, якія ўпэўнівалі, што ўсё будзе выдатна або людзі, якія абяцалі бегаць унізе з матрацамі.

Сяброўства з Герміёнай прыйшлася вельмі дарэчы, проста незразумела, як бы ён без яе справіўся з усімі хатнімі заданнямі, улічваючы дадатковыя трэніроўкі, якія дастаткова часта прызначаў Вуд. Акрамя таго, Герміёна дала яму пачытаць кніжку, "Квідытч скрозь стагоддзі", і тая аказалася вельмі і вельмі пазнавальнай.

Гары даведаўся, што ў квідытче існуе семсот спосабаў парушыць правілы гульні, і ўсе семсот былі зарэгістраваныя падчас фінала сусветнага першынства ў 1473 годзе; што Лаўцы звычайна самыя маленькія і самыя хуткія гульцы, і што ўсе самыя сур'ёзныя няшчасныя выпадкі, якія могуць адбыцца падчас гульні, адбываліся менавіта з імі; што людзі рэдка паміраюць падчас гульні ў квідытч, але затое быў выпадака, калі суддзя падчас матчу знік і быў знойдзены толькі праз месяц у пустэльні Сахара.

З тых часоў як Гары і Рон выратавалі Герміёну ад горнага троля, яна зрабілася меней пунктуальнай у дачыненні парушэння правіл і з ёю стала нашмат прыемней размаўляць, чым раней. У дзень перад гульнёй, якая павінна была стаць першай для Гары, яны ўтрох мерзнулі ў двары падчас перапынку, і Герміёна насуперак забароне начаравала яркі блакітны агмень, які можна было насіць з сабою ў слоіку з-пад джэма. Яны стаялі, прыціскаючыся да гэтага агню спінамі і грэліся. У гэты час паблізу праходзіў Снэйп. Гары адразу ж зазначыў, што ён накульгвае. Гары, Рон і Герміёна цясней прыціснуліся да агню, каб схаваць яго ад вачэй настаўніка; у іх не было сумненняў, што тое, што яны зрабілі, забароненае. Да няшчасця, Снэйп па іх вінаватаму выгляду тут жа нешта западозрыў і, кульгаючы, наблізіўся да дзяцей. Ён не заўважыў агню, але відавочна стаў шукаць падставы прычапіцца.

— Што гэта ў вас там, Потэр?

Гары трымаў пад пахай "Квідытч скрозь стагоддзі". Ён паказаў кнігу Снэйпу.

— Бібліятэчныя кнігі не дазваляецца выносіць з школы, — заявіў Снэйп. — Аддайце яе мне. Мінус пяць балаў з "Грыфіндора".

— Ён толькі што прыдумаў гэтае правіла, — злосна прабурчэў Гары, калі Снэйп укавыляў далей. — Цікава, што ў яго з нагой?

— Не ведаю, але спадзяюся, што моцна баліць! — зласліва ўсклікнуў Рон.

У Грыфіндорскай гасцінай тым вечарам было вельмі шумна. Гары, Рон і Герміёна сядзелі побач ля акна. Герміёна правярала ў хлопчыкаў хатнія заданні. Яна ніколі не давала спісваць ("Вы так нічога не вывучыце!"), але яны знайшлі да яе падыход, і, падчас праверкі заданняў, так або інакш даведваліся правільныя адказы.

Гары быў неспакойны. Яму хацелася б атрымаць назад "Квідытч скрозь стагоддзі", каб пачытаць і адцягнуцца ад думак пра матч. Чаму ён павінен баяцца Снэйпа? Ён устаў і сказаў, што збіраецца пайсці папрасіць кнігу ў прафесара.

— Лепш я, чым ты, — хорам заявілі Рон з Герміёнай. Гары падумаў, што Снэйп наўрад ці адмовіць, калі папрасіць яго ў прысутнасці іншых выкладчыкаў.

Ён давалокся да настаўніцкай і пастукаў. Адказу не было. Ён зноў пастукаў. Цішыня.

Можа, Снэйп пакінуў кнігу там? Трэба паглядзець. Гары пхнуў дзверы, так, каб яны прыадчыніліся, зазірнуў у настаўніцкую — і апынуўся сведкай жудаснай сцэны.

У настаўніцкай знаходзіліся Снэйп і Філч, удвух. Снэйп трымаў мантыю прыўзнятай да кален. На назе ў яго была страшэнная крывавая рана. Філч працягваў Снэйпу чысты бінт.

— Чортава жывёліна, — казаў Снэйп. — Якім, скажыце на літасць, чынам можна ўсачыць адначасова за трыма галовамі?

Гары жадаў было акуратна прычыніць дзверы, але…

— ПОТЭР!

Снэйп, перакасіўшыся ад лютасці, хутка апусціў мантыю. Гары сутаргава праглынуў.

— Я толькі хацеў даведацца, ці нельга мне атрымаць назад кніжку.

— ВОН АДСЮЛЬ! ПРЭЧ!

Гары паспяшаўся ўцячы, пакуль Снэйп не здагадаўся адняць яшчэ балы. Ён куляй кінуўся наверх.

— Ну як, атрымалася? — спытаў Рон, калі задыханы Гары сел побач з ім і Герміёной. — Што гэта з табой?

Ціхім шэптам Гары распавёў сябрам аб убачаным.

— Ведаеце, што гэта значыць? — практычна бязгучна прашаптаў ён напрыканцы. — У Хэллоуін Снэйп спрабаваў прайсці паблізу трохгаловага сабакі! Вось куды ён накіроўваўся, калі мы яго бачылі — ён жадае выкрасці тое, што ахоўвае пачвара! Клянуся мятлой, гэта ён упусціў троля, каб ускарыстацца панікай!

Герміёна глядзела шырока распюшчанымі вачыма.

— Не, ён не стаў бы, — запярэчыла яна. — Згодна, ён не наймілейшы на свеце чалавек, але ён не стаў бы нічога красці ў Дамблдора, тым больш, калі сам Дамблдор аддае перавагу трымаць гэта ў бяспечным месцы.

— Слухай, Герміёна, ты і сапраўды лічыш, што ўсе настаўнікі святыя або нешта гэтага кшталту? — раззлаваўся Рон. — Я згодны з Гары. Я таксама не давяраю Снэйпу. Але што яму трэба? Што ж такое цікавае пільнуе наш сабачка?

Гары лёг у ложак, але галава яго гула ад недазволеных пытанняў. Нэвіл даўно хроп, а вось Гары быў не ў стане заснуць. Ён паспрабаваў ні аб чым не думаць — яму абавязкова трэба было выспацца перад першым у яго жыцця матчам па квідытчу — але выраз твару Снэйпа ў момант, калі той зразумеў, што Гары заўважыз рану ў яго на назе, аказалася не так проста забыць.

Неўзабаве прыйшоў яркі халодны світанак. Вялікая Зала быў поўная панадлівых пахаў смажаных кілбасак і вясёлай балбатнёй тых, хто прадчуваў цікавае гледзішча.

— Табе абавязкова трэба паесці.

— Не жадаю.

— З'еш хоць бутэрброд, — настойвала Герміёна.

— Не магу.

Гары пачуваўся жудасна. Праз гадзіну яму мелася выйсці на поле.

— Гары, у цябе не будзе сіл гуляць, — сказаў Шэймас Фініган. — Лаўцоў вечна б'юць і пхаюць гульцы іншай каманды.

— Дзякуй за клопат, Шэймас, — падзякаваў Гары, назіраючы, як той палівае кілбаску кетчупам.

Аб адзінаццатай гадзіне ўся школа сабралася на трыбунах квідытчнага поля. Шмат у каго былі біноклі. Наогул, сядзенні ў выпадку неабходнасці самі ўздымаліся ў паветра, але ўсё ж часам было цяжка сачыць за ходам гульні.

Рон з Герміёнай селі ў верхнім шэрагу разам з Нэвілам, Шэймасам і Дынам — вестхэмскім фанатам. У таямніцы ад Гары яны з папсаваных Скраберс прасцін зрабілі вялікі плакат. На плакаце было напісана: "Потэра ў Прэзідэнты!", а ўнізе Дын, які добра маляваў, намаляваў Грыфіндорскага ільва. Потым Герміёна трохі павядзьмарыла, і надпіс стала міргаць, змяняючы колеры.

Тым часам, Гары разам з камандай пераапранаўся ў квідытчную форму — вопратку малінавага колеру (Слізэрынцы гулялі ў зялёным).

Вуд прачысціў горла, заклікаючы гульцоў да ўвагі.

— Паважаныя спадары, — пачаў ён.

— І спадарышні, — перабіла Паляўнічая Ангеліна Джонсан.

— І спадарышні, — пагадзіўся Вуд. — Час надышоў.

— Вялікі час, — сказаў Фрэд Уізлі.

— Якога мы ўсе так чакалі, — сказаў Джордж.  — Мы ведаем прамову Олівера напамяць, — растлумачыў Фрэд адмыслова для Гары, — мы ў камандзе з мінулага года.

— Памаўчыце, вы двое, — прыкрыкнуў Вуд. — Сёлета каманда ў нас лепш, чым калі-небудзь за апошнія шмат гадоў. Мы павінны выйграць. Я ў гэтым упэўнены.

Ён бліснуў вачыма, нібы кажучы: "А інакш!…"

— Вось так. Час. Жадаю поспехаў. Пайшлі!

Гары пакінуў распранальню ўслед за Фрэдам і Джорджам і, молячыся, каб не ўпасці ад хвалявання, выйшаў на поле пад гучныя вітальныя крыкі.

Матч судзіла мадам Хуч. Яна стаяла ў цэнтры поля з мятлой у руцэ, чакаючы, пакуль збяруцца абедзве каманды.

— Спадзяюся, вы будзеце гуляць сумленна, — сказала яна, як толькі ўсе падышлі. Гары звярнуў увагу, што гэтыя свае словы яна адрасавала галоўным чынам капітану "Слізэрына", шасцікурсніку Маркусу Флінту. Гары падумалася, што, мяркуючы па знешнасці, у Маркусе, па ўсім, цячэ тролевая кроў. Краям вока ён зазначыў плакат "Потэра ў Прэзідэнты!", што лунаў над трыбунамі, і адчуў сябе адважней.

— Па мётлах, прашу!

Гары ўскараскаўся на свой "Німбус 2000".

Мадам Хуч пранізліва свіснула ў срэбны свісток.

Пятнаццаць мётлаў як адна ўзвіліся ўвысь. Гульня пачалася!

— І Квафл тут жа трапляе да Ангеліны Джонсан з каманды "Грыфіндора" — які Паляўнічы гэтая дзяўчынка, да таго ж, паміж іншым, прыгажуня…

— ДЖОРДАН!

— Прабачце, прафесар.

Прыяцель двайнятак Уізлі, Лі Джордан, каментаваў гэты матч пад строгай цэнзурай прафесара МакГонагал.

— Яна праводзіць спрытны манеўр — выдатны пасс Алісіі Спінэт, гэтае нядаўняе каштоўнае набыццё Олівера Вуда, мінулы год Алісія правяла ў рэзерве — назад да Джонсан і… — не, Квафл пераходзіць да Слізэрынцаў, капітан "Слізэрына" Маркус Флінт атрымоўвае Квафл, ляціць у бок — ляціць як горны арол — зараз ён заб'е… — але не, яго спыняе Ахоўнік "Грыфіндора" Вуд — Квафл пераходзіць да Грыфіндорцаў — зараз вы бачыце Паляўнічага каманды "Грыфіндор" Кэці Бэл, прыгожы нырок пад Флінта, і зноў уверх у гульнявое поле і — ОЙ! — гэта, пэўна, вельмі балюча, па патыліцы Нападалай — Квафл перахапляюць Слізэрынцы — вось вы бачыце, як Адрыян Пусэй спяшаецца да кольцаў, але шлях яму блакуе другі Нападала — адбіты Фрэдам або Джорджам Уізлі, не магу сказаць, кім менавіта — у любым выпадку, выдатную гульню паказаў Адбівала "Грыфіндора"; Кваффл зноў у Джордан, перад ёй чыста. Нікога няма — яна літаральна ляціць — увертваецца ад імклівага Нападалы — вось яна ўжо каля кольцаў — давай жа, Ангеліна! — Ахоўнік Блэтчэлі паднырвае — прамахваецца — І ГРЫФІНДОРЦЫ ЗАБІВАЮЦЬ ГОЛ!!!

Вітальныя крыкі заўзятараў "Грыфіндора" панесліся з трыбун, суправаджаныя стогнамі і скуголеннямі заўзятараў "Слізэрына".

— Давайце-ка, пасуньцеся.

— Хагрыд!

Рон і Герміёна як мага цясней прыціснуліся адно да аднаго, каб волат здолеў сесці побач з імі.

— Глядзеў з хаты, — распавёў Хагрыд, паляпваючы па гіганцкім біноклі ў сябе на шыі. — Ды з народам яно нейк лепш, праўда? Сніч пакуль не з'яўляўся?

— Не-а, — адказаў Рон. — Гары яшчэ нічога не рабіў.

— Ну і не бяда, яму і не да спеху… Ну нішто сабе, — прымаўляў Хагрыд, узняўшы бінокль і адшукаўшы ў небе кропку, якой быў Гары.

Высока над трыбунай, Гары слізгаў у паветры над гульнявым полем, жмурачыся ў пошуках Сніча. Гэта было часткай плану, які яны распрацавалі сумесна з Вудам.

— Трымайся ўбаку, пакуль не ўбачыш Сніч, — увесь час паўтараў Вуд. — Нельга ж, каб цябе атакавалі раней часу.

Калі Ангеліна забіла гол, Гары ад лішку пачуццяў прарабіў у паветры пару мёртвых петляў. А потым зноў прыняўся ўважліва сачыць, не ці з'явіўся Сніч. Адзін раз ён зазначыў залаты водбліск, але гэта аказаўся ўсяго толькі сонечны зайчык ад наручна гадзінніка аднаго з двайнятак, а ў другі раз прама на яго панёсся Бладжэр, болей падобны на гарматнае ядро. Гары ўвярнуўся, і паблізу ўслед за Нападалой праймчаўся люты Фрэд Уізлі.

— Парадак, Гары? — паспеў прараўці ён, адбіваючы Нападалу ў бок Маркуса Флінта.

— "Слізэрын" вядзе Кваффл, — Лапатаў Джордан, — Паляўнічы Пусэй, нырнуўшы, сыходзіць адразу ад абодвух Нападаў, абодвух Уізлі і ад Паляўнічага Бэлл і ляціць да — пачакайце секундачку — гэта што, Сніч?

Шум прабег па стадыёне, калі Адрыян Пусэй выпусціў Кваффл, таму што залішне зазевался, абярнуўшыся праз плячо — прасачыць за залатой маланкай, якая толькі што мігатнула ля яго левага вуха.

Гары таксама заўважыў залаты пробліск. Ім імгненна авалодала страшная ўзрушанасць, ён нырнуў следам. Лавец "Слізэрына", Тэранс Хігс, таксама ўбачыў Сніч. Галава да галавы рынуліся яны за мячом — усе Паляўнічыя, падавалася, забылі свае абавязкі і завіслі ў паветры, назіраючы за пагоняй.

Гары даляцеў хутчэй Хігса — ён ужо ясна бачыў маленькі круглы мячык, які трапеча крылцамі, што ірвецца ўверх — дадаў хуткасць…

БАМС! Люты абураны роў данёсся з трыбун "Грыфіндора" — Маркус Флінт наўмысна заступіў дарогу Гары, мятла закруцілася ў паветры, і вось ужо Гары адчайна чапляўся за мятлу, каб не зваліцца.

— Парушэнне! — екаталі Грыфіндорскіе заўзятары.

Мадам Хуч злосна паказала з Флінтам і прызначыла "Грыфіндору" вольны ўдар. Але, за ўсёй гэтай сумятнёй, Залаты Сніч, вядома ж, схаваўся з выгляду.

Унізе, на трыбунах, Дын Томас, надрываючыся, гарлапаніў:

— Далоў яго з поля! Суддзя, чырвоную картку!

— Аб чым гэта ты, Дын? — не зразумеў Рон.

— Чырвоную картку! — не сцішаўся разлютаваны Дын. — У футболе за такое паказваюць чырвоную картку і выдаляюць з поля!

— Але гэта ж не футбол, Дын, — нагадаў яму Рон.

Хагрыд быў на боку Дына:

— Тады Правілы трэба змяняць. Яшчэ трошкі, і Гары б расшыбся.

Лі Джордан не змог захаваць нейтральнасць.

— Такім чынам — пасля відавочнага і агіднага парушэння…

— Джордан! — праракатала прафесар МакГонагал.

— Я хачу сказаць, пасля гэтага адкрытага і нахабнага прыёма…

— Джордан, я цябе папярэджваю…

— Добра, добра. Флінт ледзь не забіў Лаўца "Грыфіндора", што, зразумела, са ўсякім можа здарыцца, так што "Грыфіндору" прабівае штрафны, які выконвае Спінэт… галкіпер Слізэрына адводзіць яго без праблем, а мы працягваем сачыць за гульнёй, мяч усё яшчэ ў "Грыфіндора".

Усё адбылося ў той момант, калі Гары ў чарговы раз увярнуўся ад Нападалы, які прасвістаў, круцячыся, у небяспечнай блізкасці ад яго галавы. Цалкам нечакана мятла Гары як быццам правалілася ў паветраную яму. Нейкую долю секунды хлопчык быў упэўнены, што зараз зваліцца. Ён сутаргава ўчапіўся ў мятлу аберуч і каленамі. Ні разу ў жыцці ён не адчуваў нічога страшней.

Мятла зноў нырнула. Стваралася ўражанне, што яна спрабуе скінуць Гары на зямлю. Але ці ж "Німбус 2000" — які-небудзь неаб’езджаны скакун і можа раптам вырашыць пазбавіцца ад конніка? Гары хацеў звярнуць назад да кольцаў "Грыфіндора" — яму прыйшло было ў галаву папрасіць Вуда абвясціць тайм-аўт — але ён адчуў, што мятла цалкам выйшла з-пад кантролю. Ён не мог развярнуцца. Наогул не мог яе нікуды накіраваць. Яна зігзагамі гойсала ў паветры, час ад часу віляючы, і ён усялякі раз цудам утрымліваўся, каб не зваліцца.

Лі ўсё яшчэ каментаваў матч.

— "Слізэрын" валодае мячом — Флінт упускае Квафл — ён у Спінэт — пасс Бэлл — атрымоўвае ўдар у твар Нападалай, спадзяюся, што ў яе зламаны нос — жарт, прафесар — "Слізэрын" забівае гол — о не!

Слізэрынцы радаваліся. Пры гэтым ніхто, падавалася, не прыкмячаў, што мятла Гары паводзіць сябе дзіўна. Яна паволі выносіла яго прочкі ад гульнявога поля, усё вышэй у неба, стала скакаць і тузацца.

— Што там з Гары? — прамармытаў Хагрыд. Ён паглядзеў у бінокль. — Калі б я не ведаў яго, я б сказаў, што мятла яго не слухаецца… але ён жа не мог…

Раптам гледачы на трыбунах сталі паказваць уверх на Гары.

Яго метла круцілася ў паветры, так хутка, што ён ледзьве ўтрымліваўся на ёй. Потым раздаўся дружны лямант. Метла рэзка кінулася ў бок, і Гары зляцеў. Зараз ён вісеў, схапіўшыся за дрэўка адной рукой.

— Можа, з ёй што-небудзь здарылася, калі Флінт яго заблакаваў? — прашаптаў Шэймас.

— Не магло, — сцісла сказаў Хагрыд, але голас у яго дрыжаў. — На мятлу дзейнічае адна толькі чорная магія — хлопцу такое не пад сілу, тым больш гэта "Німбус 2000".

Пры гэтых словах Герміёна выхапіла ў Хагрыда бінокль, але накіравала яго не на Гары, а на трыбуны, дзе стала ліхаманкава нешта шукаць.

— Што ты робіш? — праенчыў Рон з попельна-шэрым тварам.

— Я так і ведала, — хвалюючыся, сказала Герміёна, — Снэйп — глядзі.

Рон схапіў бінокль. Снэйп сядзеў у цэнтры процілеглай трыбуны. Яго вочы былі прыкаваныя да Гары, і ён безупынна мармытаў нешта, ледзь варушачы вуснамі.

— Ён чаруе — праклінае мятлу, — сказала Герміёна.

— Што ж рабіць?!

— Пакінь гэта мне.

І, перш чым Рон паспеў сказаць хоць слова, Герміёна знікла. Рон зноў навёў бінокль на Гары. Яго мятла так моцна вібравала, што наўрад ці ён мог пратрымацца доўга. Гледачы ў жаху падхапіліся на ногі і глядзелі, як падляцелі двайняткі Уізлі і паспрабавалі перацягнуць Гары на адну са сваіх мётлаў, але нічога не атрымоўвалася — як-толькі хто-небудзь з іх набліжаўся, мятла Гары рэзка ўздымалася ўверх. Тады двайняткі апусціліся ніжэй і сталі кружыць, у надзеі, што ім атрымаецца падхапіць Гары, калі той зваліцца. Маркус Флінт завалодаў Квафлам і забіў пяць галоў запар, але ніхто гэтага нават не заўважыў.

— Ну жа, Герміёна! — адчайна шаптаў Рон.

Праціскаючыся скрозь натоўп, Герміёна прабралася туды, дзе сядзеў Снэйп, і рыссю прабегла па шэрагу ззаду яго; яна нават не спынілася папрасіць прабачэння, калі пхнула прафесара Квірэла так, што той ткнуўся носам ва ўслон пярэдняга шэрагу. Дабегшы да Снэйпа, Герміёна села на кукішкі, выцягнула чароўную палачку і вымавіла некалькі слоў. З кончыка палачкі выляцеў сноп ярка-блакітнага полымя, прама на падол доўгай мантыі Снэйпа.

Настаўніку спатрэбілася прыкладна трыццаць секунд, каб зразумець, што ён гарыць. Гучнае "ох!" лепш усякіх слоў сказала Герміёне аб тым, што яна справілася са сваёй задачай. Сабраўшы агонь з прафесара ў маленькі слоічак і кінуўшы яго ў кішэню, дзяўчынка панеслася назад — Снэйп ніколі не здагадаецца, што здарылася.

Гэтага аказалася дастаткова. Гары, там, у небе, здолеў узлезці на мятлу.

— Нэвіл, ужо можна глядзець! — сказаў Рон. Апошнія пяць хвілін Нэвіл роў, уткнуўшыся ў пінжак Хагрыду.

Гары на вялікай хуткасці ляцеў уніз да зямлі, і раптам усе ўбачылі, што ён сутаргава прыціснуў далонь да рота, так, быццам яго вось-вось званітуе — ён прызямліўся на ўсё чатыры канечнасці — кашлянуў — і нешта залатое звалілася яму ў руку.

— Я злавіў Сніч! — пераможна закрычаў ён, размахваючы мячыкам над галавой. І гульня скончылася ў найпоўнай блытаніне.

— Ён яго не злавіў, а праглынуў, — працягваў стагнаць Флінт дваццаццю хвілінамі пазней, але ад яго стогнаў не было ніякага карысці, бо Гары гэтым не парушыў правілаў, І Джордан усё яшчэ радасна выкрыкваў вынікі гульні — "Грыфіндор" выйграў з лікам 170:60. Гары, зазначым, нічога гэтага не чуў. Яго паілі дужай гарбатай у халупе Хагрыда, дзе ён сядзеў разам з Ронам і Герміёнай.

— Гэта быў Снэйп, — тлумачыў Рон. — Мы з Герміёнай усё бачылі. Ён наклаў праклён на тваю мятлу, ён увесь час мармытаў і не зводзіў з цябе вачэй.

— Лухта, — адмаўляў Хагрыд, які не заўважыў нічога з таго, што зусім нядаўна адбывалася побач з ім на трыбуне. — З якой жа гэта радасці Снэйп стане такое рабіць?

Гары, Рон і Герміёна паглядзелі адно на аднога, узважваючы пра сябе, што можна распавесці Хагрыду. Гары вырашыў сказаць праўду.

— Мне стала сёе-тое вядома, — растлумачыў ён Хагрыду. — У Хэлоўін Снэйп спрабаваў пракрасціся паблізу трохгаловага сабакі. Той кусіў яго. Нам падаецца, ён імкнецца выкрасці тое, што сабака ахоўвае.

Хагрыд выпусціў імбрычак.

— Адкуль вы даведаліся аб Флуфі? — спытаў ён.

— Флуфі?

— Так — гэта мой сабака — купіў у аднаго сябрука ў Грэцыі, у пабе пазнаёміліся — а мінулы год Дамблдор вазьмі і папрасі яго ў мяне, каб, значыць, ахоўваць…

— Што? — спытаў Гары нецярпліва.

— Ты мяне нічога не пытай, — злосна паматляў галавой Хагрыд. — Звышсакрэтна, разумееш.

— Але Снэйп жа жадае гэта выкрасці.

— Лухта, — зноў не паверыў Хагрыд. — Снэйп — настаўнік, нічога такога рабіць не стане.

— А чаму тады ён толькі што спрабаваў забіць Гары? — ускрыкнула Герміёна.

Падзеі сённяшняга дня змянілі яе меркаванне пра прафесара Снэйпа.

— Я магу адрозніць праклён ад няшчаснага выпадку, дарагі Хагрыд, я пра іх столькі чытала! Для праклёну трэба не перарываць зрокавы кантакт з аб'ектам, а Снэйп нават не лыпаў, я бачыла!

— Ды кажу вам, лухта! — разгарачыўся Хагрыд. — Не ведаю, чаго там у Гары стрэслася з мятлой, ды толькі Снэйп не стане забіваць вучня! Вось што, вы — усе трое — не суйце свае насы куды не трэба! Гэта небяспечна! Забудзьцеся на гэтага сабаку, і чаго ён там ахоўвае, усё гэтае датычыцца толькі прафесара Дамблдора і Нікаласа Фламеля…

— Ага! — сказаў Гары. — Значыць, тут замяшаны нехта Нікалас Фламель?

Хагрыд быў злы сам на сябе, што прагаварыўся.

— РАЗДЗЕЛ XII —

Запаветнае люстэрка

Набліжаліся Каляды. Аднойчы ў сярэдзіне снежня "Хогвартс", прачнуўшыся ўранку, апынуўся ўвесь засыпаны глыбокім пухнатым снегам. Возера замерзла, а двайняты Уізлі былі сувора пакараныя: яны замовілі снежкі, каб тыя паўсюль пераследвалі Квірэла, спрабуючы збіць ягоны цюрбан. З тымі нешматлікімі з соў, якія здолелі пераадолець завіруху і даставіць пошту па прызначэнні, Хагрыду прыйшлося нямала павазіцца, перш чым яны вярнуліся да жыцця і накіраваліся ў зваротны шлях.

Усё з нецярпеннем чакалі вакацыяў. У Грыфіндорской гасцінай і ў Вялікай Зале заўсёды гарэлі каміны, але ў калідорах сцены пакрыліся імжой, і ледзяны вецер грукаў у вокны класных пакояў. Самымі невыноснымі былі гадзіны заняткаў з прафесарам Снэйпам у падзямеллі, дзе дыханне вырывалася з рота марознай аблачынай, і дзецям даводзілася трымацца як мага бліжэй да сваіх катлоў.

— Як жа я спачуваю, — аднойчы на зеллеварэнні сказаў Драко Малфой, — тым, каму давядзецца праводзіць вакацыі ў "Хогвартсе". Зрэшты, што ж рабіць, калі дома ім не рады.

І ён ва ўпор паглядзеў на Гары. Крэб і Гойл гадзенька захіхікалі. Гары, які ў той момант адмяраў таўчоныя пазванкі рыбы-ільва, спрабаваў не звяртаць на іх увагі. Пасля матча па квідытчу Малфой наогул зрабіўся невыносны. Не ў сілах перажыць паразу "Слізэрына", ён стала адпускаў жартачкі на той прадмет, што ў наступны раз Лаўцом возьмуць не Гары, а жабу, бо ў яе рот шырэйшы. Аднак, нават Малфой урэшце рэшт зразумеў, што яго жарты нікому не смешныя — да такой ступені ўсё захапляліся Гары, тым, як ён здолеў утрымацца на ашалелай мятле. Таму Малфой, у шалёнай зайздрасці і нянавісці, мусіў вярнуцца да кпінаў з нагоды адсутнасці ў Гары нармалёвай сям'і.

Гары сапраўды не збіраўся дадому на Каляды. На мінулым тыдні, калі прафесар МакГонагал складала спіс студэнтаў, якія застаюцца ў школе на вакацыі, Гары запісаўся першым. Пры гэтым ён цалкам сябе не шкадаваў; наадварот, быў упэўнены, што правядзе лепшыя Каляды ў сваім жыцці. Тым больш, Рон з братамі таксама заставаліся ў школе, паколькі містэр і місіс Уізлі збіраліся ў Румынію, наведаць Чарлі.

Выбраўшыся нарэшце з падзямелля пасля ўроку зеллеварэння, хлопцы выявілі, што па калідоры немагчыма прайсці, таму што праход перагароджаны вялізнай елкай. Па памеру ног, якія высоўваліся з-пад елкі і па гучным пыханні яны здагадаліся, што елку цягне Хагрыд.

— Прывітанне, Хагрыд, дапамагчы?

— Не-а, усё нармалёва, дзякуй, Рон.

— Не мог бы ты злёгку пасунуцца, каб можна было прайсці? — раздаўся раптам халодны напышлівы голас Малфоя. — Што, Уізлі, вырашыў падзарабіць? Ты, мяркую, пасля школы збіраешся застацца тут — хаціна Хагрыда сапраўдны палац у параўнанні з тым, дзе жыве твая сямейка.

Рон рынуўся на Малфоя, і ў гэты самы час на лесвіцы з'явіўся Снэйп.

— УІЗЛІ!

Рон адпусціў Малфоя, якога ўжо паспеў схапіць за грудкі.

— Малфой сам вінаваты, прафесар Снэйп, — паміж яловымі лапамі вылезла валасатая фізіяномія Хагрыда, — абражаў яго сям'ю.

— Усё роўна, якая была прычына, бойкі ў "Хогвартсе" забароненыя, Хагрыд, — ялейна вымавіў Снэйп, — мінус пяць балаў з "Грыфіндора", Уізлі, і скажы дзякуй, што не больш. Ну, праходзьце давайце, вы ўсе.

Малфой разам з Крэбам і Гойлам грубіянска праціснулісь, ламаючы яловыя галіны. На прыступкі паліўся багаты йголкавы дождж.

— Я яму пакажу, — гаварыў Рон, зло гледзячы ўслед Малфою, — вельмі хутка я яму пакажу.

— Абодвух ненавіджу, — сказаў Гары, — і Малфоя, і Снэйпа.

— Ды годзе вам, кіньце! Ну, весялей! Хутка Каляды! — пастараўся іх падхрабрыць Хагрыд. — Ведаеце чаго, пайшлі паглядзім Вялікую Залу, там такая прыгажосць!

І так, разам з Хагрыдам і елкай, яны ўвайшлі ў Вялікую Залу, дзе прафесар МакГонагал і прафесар Флітвік займаліся ўпрыгожваннямі.

— А, Хагрыд! Гэта апошняе дрэва? Пастаў яго там, у далёкім канцы, добра?

Зала стаяла у пышным убранні. Па сценах былі развешаныя вянкі амялы і востраліста, дванаццаць елак узвышаліся на роўнай адлегласці адна ад адной, некаторыя з іх блішчэлі серабрыстымі сняжынкамі, а некаторыя былі ўпрыгожаныя сотнямі свечак.

— Колькі ў вас дзён засталося да вакацыяў? — спытаў Хагрыд.

— Усяго адзін, — адказала Герміёна. — І дарэчы, я ўспомніла — Гары, Рон, да абеда яшчэ паўгадзіны, мы паспяваем у бібліятэку.

— Сапраўды, ты маеш рацыю, — сказаў Рон, адводзячы погляд ад прафесара Флітвіка, на кончыку чароўнай палачкі якога бесперастанку нараджаліся ўсе новыя залатыя шары, якія ён палачкай жа падводзіў і гірляндамі развешваў на галінах толькі што прынесенай елкі.

— У бібліятэку? — здзіўлена перапытаў Хагрыд, выходзячы ўслед за дзецьмі з Залы. — У апошні дзень перад вакацыямі? Завучыліся вы чагосьці.

— Ды гэта не па вучобе, — радасна растлумачыў Гары. — Проста, з таго часу, як ты прагаварыўся пра Нікаласа Фламеля, мы жадаем даведацца, хто гэта такі.

— Што? — Хагрыд быў шакаваны. — Слухайце, я ж казаў — кіньце вы гэта. Не вашага розуму справа, чаго гэты сабака вартуе.

— Мы ўсяго толькі жадаем ведаць, хто такі Нікалас Фламель, — растлумачыла Герміёна.

— Можа быць, ты нам скажаш, каб мы не марнавалі час дарма? — нявінна прапанаваў Гары. — Мы ўжо тысячу кніг перарылі, і яго нідзе няма — можа, хоць намякнеш — я ж памятаю, што дзесьці чытаў пра яго.

— Не буду я нічога казаць, — бясколерным голасам прабубніў Хагрыд.

— Значыць, самі знойдзем, — сказаў Рон, і яны пакінулі абуранага Хагрыда і накіраваліся ў бібліятэку.

Яны і на самай справе перарылі груду кніг з таго дня, калі Хагрыд неасцярожна ўспомніў Нікаласа Фламеля, іншага спосабу высвятліць, на што палюе Снэйп, яны не ведалі. Бяда ў тым, што яны не разумелі, з чаго пачаць, бо было невядома, што ж такога вялікага здзейсніў гэты самы Фламель, для таго, каб патрапіць у кнігу. Ён не быў згаданы ні ў "Вялікіх ведзьмаках дваццатага стагоддзя", ні ў "Хто ёсць хто: знакамітыя чараўнікі нашай эпохі"; далей, яго імя адсутнічала як у "Найважных адкрыццях сучаснай магіі", так і ў "Эцюдзе аб найноўшых тэндэнцыях вядзьмарства". Не кажучы ўжо аб тым, што школьная бібліятэка была вялізнага памеру; дзесяткі тысяч кніг; тысячы паліц; сотні вузкіх стэлажоў.

Герміёна дастала спіс тэм і кніг, якія яна вылучыла на сёння, а Рон падышоў да паліц і прыняўся выцягваць кнігі наўздагад. Гары паплёўся ў Зачынены Аддзел. Яму ўжо даўно падавалася, што Фламель павінен быць дзесьці там. Нажаль, для таго, каб атрымаць доступ да забароненых кніг, патрабаваўся пісьмовы дазвол ад настаўніка, і, вядома, Гары не разлічваў атрымаць такі дазвол. У Зачыненым Аддзеле захоўваліся кнігі, якія змяшчалі апісанні наймоцных замоваў чорнай магіі, іх дазвалялася чытаць толькі старшакурснікам, што вывучаюць абарону ад сіл зла.

— Ты што тут шукаеш?

— Нічога, — схлусіў Гары.

Бібліятэкарка спадарыня Пінс выставіла на яго мяцёлку з пёраў, якой яна змятала пыл.

— Тады табе лепш пайсці з бібліятэкі — давай, давай, прэч адсюль.

Шкадуючы, што не змог хутка згатаваць якую-небудзь праўдападобную гісторыю, Гары пакінуў бібліятэку. Яны ўсе трое з самога пачатку вырашылі, што спадарыню Пінс лепш не ўмешваць у пошукі Нікаласа Фламеля. Без сумневу, яна падказала б, дзе знайсці патрэбную інфармацыю, але тады чуткі аб іх пошуках маглі б дайсці да Снэйпа, і сябры вырашылі, што лепей не рызыкаваць.

Гары сноўдаўся па калідоры ў надзеі, вельмі, зрэшты, слабой, што Рону або Герміёне пашчасціць больш. У рэшце рэшт, хоць пошукі і працягваліся ўжо цэлых два тыдні, але шукаць ім атрымоўвалася толькі ўрыўкамі, так што, пэўна, няма нічога дзіўнага ў адсутнасці бачных поспехаў? Вось калі б атрымалася правесці ў бібліятэцы столькі часу, колькі запатрабуецца, без спадарыні Пінс за спінай!

Праз пяць хвілін падышлі Рон з Герміёнай, адмоўна матляючы галовамі. Кампанія адправілася на абед.

— Вы ж не спыняйце пошукі, пакуль мяне не будзе! — папрасіла Герміёна. — І не забудзьце даслаць саву, калі нешта знойдзеце.

— А ты, можа, спытаеш у бацькоў пра Нікаласа Фламеля? — папытаў Рон. — Не страшна, калі ты іх спытаеш?

— Цалкам не страшна — яны абодва дантысты, — адказала Герміёна.

***

Пачаліся вакацыі, і для Гары з Ронам надышлі дзянькі занадта шчаслівыя, каб думаць аб Фламелі. У спальні зараз засталіся толькі яны двое, ды і ў агульнай гасцінай стала нашмат вальней, не трэба было наладжваць бойкі за лепшыя крэслы ля каміна. Яны сядзелі ў іх гадзінамі, ядучы ўсё, што толькі можна было падсмажыць на агні на доўгім відэльцы — хлеб, пончыкі, зефір — і будавалі падкопы супраць Малфоя — як бы зрабіць так, каб яго выключылі — і гэта было вельмі весела, нягледзячы на тое, што яны зусім не збіраліся ажыццяўляць свае планы.

Яшчэ Рон пачаў вучыць Гары гульні ў чароўныя шахматы. Гэтая гульня ў дакладнасці адпавядала маглавым шахматам, за выключэннем таго, што ўсе фігуры былі жывымі, і гулец, кіруючы войскам, пачуваўся палкаводцам на поле біітвы. Шахматы ў Рона былі вельмі старыя і абшарпаныя. Як і іншая маёмасць Рона, шахматы калісьці належалі камусьці іншаму ў сям'і — у дадзеным выпадку, дзядулі. Тым не менш, старыя фігуркі апынуліся бравымі ваякамі. Рон дасканала вывучыў іх характары, і ў яго ў войску не ўзнікала практычна ніякіх праблем з дысцыплінай.

Гары гуляў наборам Шэймаса Фінігана, і фігуркі яму не давяралі. Ён наогул яшчэ не навучыўся як след гуляць, фігуркі пастаянна крычалі на яго, давалі розныя парады, і ад гэтага Гары губляўся. "Не пасылай мяне туды, ты што, не бачыш каня саперніка? Пашлі таго, ён абсалютна бескарысны!"

У куццю Гары адправіўся спаць, прадчуваючы і заўтрашнюю весялосць, і ўрачыстую вячэру, але ніяк не атрыманне падарункаў. Аднак, прачнуўшыся ўранку, ён перш за ўсё ўбачыў ля ложка невялікую горку скруткаў.

— Шчаслівых Калядаў, — сонна прамармытаў Рон, калі пачуў, што Гары выбіраецца з ложку і нацягвае халат.

— Табе таксама, — адказаў Гары. — Паглядзі! Я атрымаў падарункі!

— А ты чакаў мяшок бручкі? — не занадта ветліва адрэагаваў Рон, паварочваючыся да ўласнай горкі, памерамі куды больш Гарынай.

Гары ўзяў у рукі верхні скрутак. Ён быў абвінуты ў шчыльную карычневую паперу і разляпіста надпісаны: "Гары ад Хагрыда". У ім аказалася грубавата выразаная з дрэва флейта. Хутчэй за ўсё, Хагрыд змайстраваў яе сваімі рукамі. Гары падзьмуў — раздаўся гук, які моцна нагадваў вуханне савы.

У другі, вельмі маленькі, пакуначак была ўкладзеная занатоўка:

"Атрымалі твой ліст. Твой калядны падарунак. Дзядзька Вернан і цётка Пятуння."

Да занатоўкі прыкладалася манетка ў пяцьдзесят пенсаў.

— Чароўна, — сказаў Гары.

Рон прыйшоў у захапленне ад пяцідзесяці пенсаў.

— Вось дзіўна! — закрычаў ён. — Якая незвычайная форма! І гэта — грошы?!

— Вазьмі сабе, — прапанаваў Гары, смяючыся над захапленнямі Рона. — Ад Хагрыда, ад дзядзькі з цёткай — тады ад каго гэта?

— Мне падаецца, я ведаю, ад каго, — сказаў Рон, пунсавеючы і паказваючы на бясформенны пульхны пакет. — Ад маёй маці. Я гаварыў ёй, што ты не чакаеш ні ад каго падарункаў і — о, не! — застагнаў ён. — Яна звязала табе фірмовы швэдар Уізлі.

Гары нецярпліва разарваў пакунак і дастаў тоўсты ізумрудна-зялёны швэдар і вялікую скрынку хатніх ірысак.

— Кожны год яна вяжа нам усім па швэдару, — растлумачыў Рон, разгортваючы свой уласны падарунак, — мне заўсёды барвовы.

— Вось выдатна, — шчыра захапіўся Гары, спрабуючы іряску, вар'яцка смачную.

У наступным падарунку таксама былі цукеркі — вялікая скрынка шакалабак ад Герміёны.

Застаўся толькі адзін падарунак. Гары ўзяў скрутак, узважыў яго ў руках, спрабуючы адгадаць, што гэта можа быць. Скрутак быў вельмі лёгкі. Гары распакаваў яго.

Нешта лёгкае, цякучае, серабрыста-шэрае пралілося-саслізнула на пол, дзе і застыгла, зіхоцячы зморшчынамі.

— Я чуў пра такое, — сказаў Рон ахрыплым голасам, губляючы скрынку ўсесмачных арэшкаў, атрыманую ад Герміёны. — Калі гэта тое, што я думаю, то — гэта сапраўды вельмі рэдкая і вельмі каштоўная рэч.

— А што гэта?

Гары падняў з полу зіготкую серабрыстую тканіну, вельмі дзіўную навобмацак — нібы матэрыял быў вытканы з вады.

— Гэта плашч-нябачнік, — прашаптаў Рон з глыбокай павагай. — Я упэўнены, што гэта менавіта ён — апрані.

Гары загарнуўся ў плашч, і Рон мімаволі ўскрыкнуў.

— Гэта ён! Паглядзі ўніз!

Гары паглядзеў сабе на ногі, але ног не было. Ён стрымгалоў кінуўся да люстэрка. Як і варта было чакаць, яго адлюстраванне глядзела на яго, вось толькі галава ў адлюстравання вісела ў паветры, а цела не было зусім. Ён нацягнуў плашч на галаву, і адлюстраванне знікла.

— Тут занатоўка! — крыкнуў Рон. — Занатоўка выпала!

Гары зняў плашч і схапіў ліст. Яно было напісана вузкім, кручкаватым, незнаёмым почыркам:

”Твой бацька перад смерцю пакінуў гэта мне на захоўванне. Надыходзіць час перадаць гэта табе. Выкарыстай яго з розумам.

Жадаю вясёлых, шчаслівых Каляд.”

Подпіса не было. Гары задуменна глядзеў на занатоўку. Рон захапляўся плашчом.

— Я б што заўгодна аддаў за такое, — прызнаўся ён. — Што заўгодна. Слухай, што гэта з табой?

— Нічога, — адказаў Гары. Ён адчуў сябе вельмі дзіўна. Хто даслаў плашч? Ці сапраўды ён належаў калісьці яго бацьку?

Але, не паспеў ён нічога сказаць і нават падумаць, як дзверы ў спальню адчыніліся і ў пакой уваліліся Фрэд з Джорджам. Гары паспешна схаваў плашч. Яму не хацелася дзяліцца ўражаннямі ні з кім больш.

— З Калядамі!

— Глядзі — у Гары таксама швэдар!

Фрэд і Джордж былі апранутыя ў аднолькавыя сінія швэдры, на адным з якіх была вышытая вялікая жоўтая літара "Ф", а на іншым — "Д".

— А між іншым, для Гары матулька прыстаралася, — заявіў Фрэд, узяўшы ў рукі швэдар Гары, — вось што значыць чужое дзіця.

— А ты свой чаму не апранаеш, Рон? Ну-ка, давай, ён цёплы і прыемны, — закамандаваў Джордж.

— Цярпець не магу барвовы, — застагнаў Рон нерашуча, нацягваючы каўнер на галаву.

— На тваім няма літары, — разглядаў Джордж швэдар малодшага брата, — Мабыць, маці ўпэўненая, што ты ніколі не забываеш свайго імя. Ёй неўздагад, што і мы не дурні — сапраўды ведаем, хто з нас Дрэд, а хто — Фордж.

— Што за шум? — У дзверы прасунулася галава Персі Уізлі, з выразам крайняга неўхвалення на твары. Мяркуючы па ўсім, ён таксама ўжо часткова праглядзеў свае падарункі, ва ўсялякім разе, праз руку ў яго быў перакінуты швэдар, неадкладна заўважаны Фрэдам.

— "С"! Значыць — "стараста"! Давай, апранай, Персі, мы свае ўжо апранулі, і нават Гары.

— Я — не — жадаю… — задушана сіпеў Персі, пакуль двайняты сілай прапіхвалі яго галаву ў каўнер. У выніку гэтай працэдуры акуляры ў старасты з'ехалі набок.

— Усё адно ты сёння сядзіш з намі, — сказаў Джордж. — Каляды — сямейнае свята.

Двайняты пакінулі спальню, валакучы Персі за рукі-за ногі ўніз галавой.

За ўсё жыццё ў Гары яшчэ не было такога раскошнага каляднага абеду. Сотні румяных смажаных індычак; горы смажанай і варанай бульбы; вялізныя талеркі маленькіх танюткіх сасісак; горы зялёнага гарошку з алеем; караваны срэбных соўснікаў з густой, духмянай падліўкай і журавінным соўсам — а таксама мноства чароўных крэкераў, расстаўленых па ўсім стале праз кожныя пару-тройку футаў. Гэты фантастычна прыгожы стол не ішоў ані ў якое параўнанне з тым, што звычайна робяць на Каляды маглы. Успомніць толькі жаласныя патугі Дурслі — яны ўпрыгожвалі калядныя стравы выродлівымі пластмасавымі цацкамі і ўбогімі папяровымі парасонікамі. Гары з Фрэдам на дваіх разламалі чароўны крэкер, і той не проста хруснуў — падарваўся з гарматным грукатам, накрыўшы хлопцаў клубамі блакітнага дыму, а знутры выскачыла контрадміральская фуражка і некалькіх жывых белых мышак. За Высокім Сталом сядзеў Дамблдор, які змяніў востраканцовы чароўны галаўны ўбор на саламяную рознакаляровую шапку, ён весела кудахтаў над анекдотам, які яму толькі што распавёў прафесар Флітвік.

За індычкай рушыў услед калядны пудынг, паліты палаючым пуншам. Персі ледзь не зламаў зуб аб запечаны ў яго кавалак срэбны сікль. Гары з цікаўнасцю назіраў за Хагрыдам. Той патрабаваў яшчэ і яшчэ віна і ўсё больш барвавеў тварам. Скончылася тым, што ён пацалаваў прафесара МакГонагал у шчаку, а тая, да вялікага здзіўлення Гары, счырванела і захіхікала, бы дзяўчо, і шапка яе пры гэтым з'ехала набок.

Калі Гары нарэшце ўстаў з-за стала, ён быў нагружаны ўсякімі цікавымі штучкамі з крэкераў, уключаючы пакунак паветраных шарыкаў, якія, згодна сцвярджэнням вытворцаў, ніколі не лопаюцца, набор для самастойнай гадоўлі бародавак і свае ўласныя новенькія чароўныя шахматы. Белыя мышкі зніклі, і ў Гары з'явілася прыкрае падазрэнне, што яны паслужаць каляднай вячэрай для місіс Норыс.

Гары разам з усімі братамі Уізлі правёў другую палову дня ў двары, з захапленнем кідаючыся снежкамі. Потым, змерзлыя, змоклыя і задыханыя, яны ўваліліся ў агульную гасціную "Грыфіндора" і паселі ў крэслы перад камінам, дзе Гары з Ронам абнавілі шахматны набор, прычым Гары з трэскам прайграў. Ён, праўда, быў упэўнены, што прайграў бы не так ганебна, калі б Персі не гэтак старанна падказваў яму, як хадзіць.

За вячэрай, якая складалася з сэндвічаў з індычкай, здобных куханоў, труфеляў і каляднага пірага, усе зноўку аб'еліся і да самога адыходу да сну не маглі ўжо нічым заняцца, а толькі валяліся ў крэслах і гультаявата назіралі, як Персі ганяецца за Фрэдам і Джорджам па ўсёй Грыфіндорской вежы — у двайнят хапіла энергіі сцягнуць у брата значок "стараста".

Для Гары гэта быў самы лепшы калядны дзень за ўсё жыццё, усё ж нешта не пераставала падспудна грызці яго. Але падумаць аб гэтым як след не было часу датуль, пакуль ён не забраўся ўвечар у ложак. Такім чынам: плашч-нябачнік і хто ж яго даслаў.

Рон, наеўшыся індычкі з пірагом і не маючы за душой ніякіх думак, якія б яго турбавалі, заснуў адразу, ледзь толькі лёг. А Гары звесіўся са свайго ложка і выцягнуў з-пад яго плашч-нябачнік.

Гэта належала яго бацьку… бацьку… Ён лёгка перабіраў матэрыял у руках, і той струменіўся між пальцамі, мякчэй за шоўк, лягчэй паветра. “Выкарыстай яго з розумам”, было сказана ў занатоўцы.

Трэба памераць, зараз жа. Ён выслізнуў з ложка і закруціўся ў плашч. Зірнуўшы на ўласныя ногі, ён убачыў толькі цені ды месячнае святло. Вельмі дзіўнае адчуванне.

Выкарыстай яго з розумам.

Раптам Гары адчуў прыліў незвычайнай бадзёрасці. З гэтым плашчом перад ім адчынены ўвесь "Хогвартс". Хвалі нецярплівай узрушанасці прабягалі па целе, пакуль ён вагаючыся стаяў у маўклівай цемры спальні. У гэтым плашчы можна прайсці куды заўгодна, і ніякі Філч нічога не западозрыць.

Рон замармытаў у сне. Абудзіць яго? Нешта ўтрымала Гары — плашч яго бацькі — гэтым разам ён адчуў крэўную сувязь — упершыню — і яму захацелася застацца з плашчом сам-насам.

Гары паціху выбраўся са спальні, уніз па лесвіцы, праз гасціную, і ўскараскаўся ў адтуліну за партрэтам.

— Хто тут? — каркнула Тоўстая Цётка спрасонку. Гары нічога не адказаў. Ён пашыбаваў па калідоры.

Куды жа накіравацца? Ён спыніўся, ягонае сэрца шалёна калацілася, і стаў думаць. І раптам да яго дайшло — Зачынены Аддзел бібліятэкі! Ён зможа чытаць колькі пажадпе, столькі, колькі спатрэбіцца, каб адшукаць інфармацыю пра Нікаласа Фламеля. І Гары зрушыўся ў шлях, аберуч прытрымліваючы плашч, каб той не расхінуўся.

У бібліятэцы стаяла непраглядная цемрадзь і наогул было вельмі змрочна і жудасна. Гары запаліў лямпу, каб ведаць, куды ісці і не натыкнуцца на паліцы. Падавалася, што лямпа сама плыве ў паветры. Гары хоць і ведаў, што гэта ён нясе лямпу і адчуваў яе ў сваёй руцэ, ды ўсё адно ад гэтага відовішча нават у яго па спіне паўзлі мурашкі.

Зачынены Аддзел размяшчаўся ў задняй частцы бібліятэкі справа. Акуратна пераступіўшы заграджэнне, што аддзяляла забароненыя кнігі ад усіх астатніх, Гары прыўзняў лямпу вышэй і стаў чытаць загалоўкі.

Загалоўкі сказалі яму не занадта шмат. Аблупленыя, абгарэўшыя залатыя літары на карэньчыках утваралі словы на мовах, аб якіх Гары ніколі не чуў. У некаторых кніг загалоўка не было зусім. На вокладцы адной кнігі цямнела пляма, якая падазрона нагадвала кроў. Можа быць, яму здавалася, а можа быць, і не, але толькі ён выразна чуў ціхі шапаток, які даносіўся ад кніжных стэлажоў, як быццам тутэйшыя насельнікі адчулі, што хтосьці старонні, хтосьці, каму не варта тут знаходзіцца, уварваўся ў іх жыллё.

Аднак, трэба з чагосьці пачаць. Асцярожна паставіўшы лямпу на пол, Гары абвёў поглядам ніжнюю паліцу ў пошуках якой-небудзь кніжкі з цікавай вокладкай. Яго ўвагу прыцягнуў вялікі чорны з срэбрам фаліянт. Не без цяжкасці — кніга была вельмі вялікай — Гары выцягнуў яе з паліцы, і, паклаўшы яе на калені, разгарнуў.

Пранізлівы лямант, ад якога кроў застыла ў жылах, прарэзаў урачыстую цішыню бібліятэкі — кніга закрычала! Гары паспешна загарнуў яе, але лямант не змаўкаў, ён разносіўся ва ўсе бакі на адной бесперапыннай, высокай ноце. Гары ніякавата адступіў назад і перакуліў лямпу, якая адразу жа згасла. Хлопчык запанікаваў, і тут у давяршэнне ўсіх бед з калідора пачуў чыесці імклівыя крокі. Гары хутчэй запхнуў крыклівую кнігу на месца і панёсся да выхада. Ён абмінуў Філча ў праходзе; бясколерныя, дзікія вочы паглядзелі прама скрозь яго. Гары прашмыгнуў пад выцягнутай у бок рукой і бясшумна заслізгаў прэчкі па калідоры, але ляманты патурбаванага фаліянта яшчэ доўга звінелі ў яго ў вушах.

Нечакана ён уторкнуўся галавой у рыцарскія латы. Гары быў так заклапочаны тым, каб прыбрацца далей ад бібліятэкі, што нават не звяртаў увагі, куды збяжыць. Зараз жа, магчыма, з-за цемры, ён ніяк не мог зразумець, дзе знаходзіцца,. Ён ведаў, што рыцарскія даспехі ёсць недалёка ад кухні, але зараз, па ідэі, ён павінен быць пяццю паверхамі вышэй.

— Вы прасілі мяне дакладваць непасрэдна вам, прафесар, калі хтосьці будзе блукаць па начах, дык вось, хтосьці пракраўся ў бібліятэку — у Зачынены Аддзел.

Гары фізічна адчуў, як кроў пакідае яго жылы. Дзе б ён зараз не знаходзіўся, а Філч, па ўсім, ведаў нейкі патаемны ход да гэтага ж месца, таму што яго ліслівы, ліпкі голас станавіўся ўсё болей чутны, і, да жаху Гары, адказваў Філчу Снэйп:

— Зачынены Аддзел? Што ж, яны не маглі сыйсці далёка, мы іх абавязкова зловім.

Гары быццам прырос да падлогі, а Снэйп з Філчам выйшлі насустрач яму з-за найблізкага кута. Яны, вядома, не маглі бачыць начнога падарожніка, але калідор быў вузкі, так што, калі яны падыдуць бліжэй, то абавязкова натыкнуцца на Гары — стаўшы нябачным, хлопчык тым не менш не спыніў сваё існаванне ў выглядзе цвёрдага фізічнага цела.

Гары, наколькі мог, адступіў назад. Злева ад сябе ён убачыў прыадчыненыя дзверы — яго адзіная надзея на выратаванне. Ён праслізнуў у шчыліну, стрымліваючы дыханне, імкнучыся не патурбаваць дзверы, і, да сваёй вялікай палёгкі, здолеў пракрасціся ў пакой так, што ніхто нічога не заўважыў. Філч са Снэйпам прайшлі паблізу, а Гары знясілена прыхінуўся да сцяны, цяжка дыхаючы, прыслухоўваючыся да сціхаючых крокаў. Гэтым разам яго ледзь не злавілі. Прайшло некалькі секунд, перш чым ён звярнуў увагу на пакой, у якім схаваўся.

Падаецца, гэта была класны пакой, якім доўга ніхто не карыстаўся. На фоне цёмнай сцяны чарнелі сілуэты дошкі і парт, пастаўленых адна на адну; у куце стаяў перавернуты ўверх дном кошык для папер — але ля процілеглай сцяны ўзвышалася штосьці цалкам у дадзеным становішчы недарэчнае, штосьці, змешчанае сюды з адзінай мэтай быць схаваным ад старонніх вачэй.

Гэта было шыкоўнае люстэрка, высокае, да столі, у пазалочанай раме, упрыгожаным багатым разьбярствам, на падстаўцы ў форме кагтістых лап. Паверсе ішоў інкруставаны надпіс: "Іёў цяін явор касон кілен".

Страх патроху пакінуў Гары, і ён асцярожна наблізіўся да люстэрка, думаючы ўбачыць сябе, але адлюстраванне чамусьці не з'явілася. Тады Гары адважна ўстаў прама перад люстэркам.

Яму прыйшлося заціснуць рот аберуч, каб не закрычаць. Ён імкліва абярнуўся. Сэрца калацілася значна мацней, чым калі заекатала кніга — у люстэрку ён убачыў не толькі сябе, але і цэлы натоўп народу за сваёй спінай.

Аднак пакой быў пусты. Часта і перарывіста дыхаючы, Гары, вельмі і вельмі павольна, зноў звярнуўся да люстэрка.

У люстэрку стаяў ён, белы ад жаху, і за яго спінай знаходзілася яшчэ па меншай меры чалавек дзесяць. Гары паглядзеў праз плячо — нікога не было. Або яны ўсе таксама нябачныя? Што жа адбываецца насамрэч? Ён стаіць у пакоі, поўным нябачных людзей, а люстэрка так наладжана, што адлюстроўвае іх незалежна ад таго, бачныя яны або нябачныя?

Гары зноў паглядзеў у люстэрка. Жанчына, што стаяла прама за спіной у яго адлюстравання, усміхалася і махала рукой. Гары памацаў рукой ззаду сябе. Калі б яна і на самай справе была ззаду, ён бы адчуў, занадта ўжо блізка адно да аднаго стаялі іх адлюстраванні, але рука прайшла скрозь паветра — жанчына і ўсе астатнія існавалі толькі ў люстэрку.

Жанчына была надзвычай добрая сабою. У яе былі цёмна-рудыя валасы, а вочы… у яе вочы такія ж, як у мяне, падумаў Гары, краху наблізіўшыся да люстэрка. Ярка-зялёныя — абсалютна той жа разрэз, але зараз Гары зазначыў слёзы; усміхаючыся, жанчына ў той жа час плакала. Высокі, худы, чорнавалосы чалавек стаяў побач з ёй, абдымаючы яе за плечы. Ён насіў акуляры, і валасы ў яго былі моцна растрапаныя. Яны тарчма стаялі на патыліцы, зусім як у Гары.

Гары падышоў так блізка да люстэрка, што ледзь не ўпёрся носам ва ўласнае адлюстраванне.

— Мама? — прашаптаў ён. — Тата?

Яны толькі глядзелі і ўсміхаліся. Павольна, паступова, Гары ўгледзеўся ў твары астатніх людзей у люстэрку, і ўбачыў яшчэ некалькі пар зялёных вачэй, зусім як у яго, некалькі насоў, таксама зусім як у яго, а ў аднаго дзядка сапраўды гэтак жа тырчалі каленкі — Гары ўпершыню ў жыцці сустрэўся са сваёй сям'ёй.

Потэры ўсміхаліся і дружна махалі Гары, а ён прагна ўзіраўся ў іх твары, прыціснуўшы далоні да паверхні люстэрка, так, як быццам жадаў прайсці скрозь шкло і дакрануцца да родных. Ён выпрабоўваў ні на што не падобнае пранізлівае пачуццё, як быццам хтосьці змяшаў у адзінае цэлае і вялікую радасць, і вялікі смутак.

Колькі часу прастаяў ён так, ён не ведаў. Адлюстраванне не знікала, і Гары глядзеў і глядзеў, пакуль падалены шум не вярнуў яго да рэальнасці. Ён не мог тут больш заставацца, яму трэба было паспець дабрацца да спальні. Ён адарваў погляд ад твару маці, прашаптаў: "я яшчэ прыйду" і паспяшаўся прочкі з пакоя.

— Мог бы мяне абудзіць, — пакрыўджана буркнуў Рон.

— Пойдзем сёння, я збіраюся зноў пайсці і жадаю паказаць табе люстэрка.

— Я жадаў бы ўбачыць тваіх маці і тату, — з запалам сказаў Рон.

— А я жадаю ўбачыць тваю сям'ю, усіх Уізлі, ты зможаш паказаць мне старэйшых братоў і ўсіх астатніх.

— Іх ты і так зможаш убачыць, — махнуў рукой Рон, — прыязджай улетку ў госці і ўбачыш. Да таго ж, можа, гэтае люстэрка паказвае толькі памерлых. Шкада толькі, што не атрымалася нічога высвятліць пра Фламеля. З'еш хоць бекон, што гэта ты нічога не ясі?

Гары не мог праглынуць ні кавалачка. Уначы ён сустрэўся са сваімі бацькамі і сёння зноў іх убачыць. Ён і думаць забыў пра Фламеля. Гэта больш не падавалася яму важным. Якая розніца, што там ахоўвае гэтая трохгаловая псіна? І нават калі Снэйп выкрадзе тое, што яна ахоўвае, якая каму розніца?

— Што з табой? — спытаў Рон. — Ты нейкі дзіўны.

Больш за ўсё Гары баяўся, што ён не здолее зноў знайсці пакой, дзе стаіць люстэрка. Яны ахінуліся плашчом разам з Роном і ісці даводзілася значна павольней, чым учора аднаму. Удвух, яны пастараліся прайграць увесь шлях Гары, пасля таго, як ён пакінуў бібліятэку, і блукалі па цёмных калідорах больш за гадзіну.

— Мне холадна, — паскардзіўся Рон. — Можа, ну яго, пойдзем назад?

— Не! — прашыпеў Гары. — Я адчуваю, гэта дзесьці побач.

У процілеглым кірунку праслізнуў цыбаты прывід ведзьмы, а больш ніхто не трапляўся. Рон зусім ужо было разныўся, што ногі ў яго заільдзянелі, але тут Гары зазначыў рыцарскія даспехі.

— Гэта тут — прама тут — вось!

Яны адчынілі дзверы. Гары скінуў плашч на падлогу і падбег да люстэрка.

Вось яны — маці і тата так і праззялі пры з'яўленні Гары.

— Бачыш? — прашаптаў Гары.

— Нічога не бачу.

— Ды глядзі ж! Глядзі… вось яны ўсё…

— Я бачу толькі цябе.

— Паглядзі як след, давай, устань на маё месца.

Гары адступіў, але, калі Рон устаў на яго месца перад люстэркам, то ён больш не ўбачыў сваёй сям'і, зараз ён бачыў аднаго толькі Рона ў байкавай піжаме.

Рон, аднак, як зачараваны ўтаропіўся на сваё адлюстраванне.

— Паглядзі на мяне! — выклікнуў ён.

— Ты таксама бачыш сваю сям'ю?

— Не — я адзін — але толькі я не такі — я старэйшы — і я лепшы вучань!

— Што?

— Я… у мяне нашыўка, як была ў Біла… а ў руках кубак каледжа і яшчэ квідытчны кубак… і яшчэ я капітан квідытчнай каманды!

Рон з цяжкасцю адарваўся ад цудоўнага відовішча і захоплена зірнуў на Гары.

— Як ты думаеш, гэтае люстэрка прадказвае будучыню?

— Як гэта? У маёй сям'і ўсё памерлі — дай я яшчэ пагляджу…

— Ты ўчора ўсю ноч глядзеў, дай лепш я пагляджу.

— Ты ўсяго толькі трымаеш кубак, што ў гэтым цікавага? А я жадаю паглядзець на бацькоў.

— Не пхайся!

Нечаканы шум раздаўся з калідора і паклаў канец спрэчцы. Хлопцы і не разумелі, як гучна раскрычаліся.

— Хутчэй!

Рон ледзьве паспеў з галавой атуліць сябе і Гары, а вочы місіс Норыс ужо абшнырвалі пакой. Рон з Гары стаялі не дыхаючы, думаючы аб адным і тым жа — ці дзейнічае плашч на катоў? Праз некаторы час, які здаўся ім вечнасцю, місіс Норыс развярнулася і выйшла.

— Тут небяспечна заставацца — яна, пэўна, адправілася за Філчам, я ўпэўнены, яна нас чула. Пайшлі хутчэй адгэтуль.

І Рон пацягнуў Гары з пакоя.

На наступную раніцу снег яшчэ не растаў.

— Згуляем у шахматы? — прапанаваў Рон.

— Не жадаю.

— Можа, пайдзем у госці да Хагрыда?

— Не жадаю… Ідзі адзін.

— Я ведаю, аб чым ты думаеш, Гары, аб гэтым люстэрку. Не хадзі туды сёння.

— Чаму?

— Не ведаю, проста прадчуванне — а потым, цябе ўжо некалькі разоў ледзь не злавілі. Снэйп, Філч, місіс Норыс — усе яны так і гойсаюць вакол. Што з таго, што яны цябе не бачаць? А калі яны натыкнуцца на цябе? А калі ты саб'еш што-небудзь па дарозе?

— Ты прама як Герміёна.

— Я сур'ёзна, Гары, не хадзі.

Але ў Гары было толькі адно жаданне — зноў устаць перад чароўным люстэркам, і ніякі Рон не мог яго спыніць.

У трэці раз ён знайшоў дарогу значна хутчэй. Ён ішоў так хутка, што вырабляў куды больш шуму, чым падавалася разумным, але, тым не менш, нікога не сустрэў.

І вось зноў бацькі ўсміхаліся яму, а адзін з дзядуль радасна ківаў галавой. Гары сеў на падлогу перад люстэркам. Нішто не магло памяшаць яму правесці гэтую ноч разам з сям'ёй. Нішто на свеце.

Акрамя…

— Такім чынам — ты зноў тут, Гары?

Гары здалося, што яго ўнутранасці ператварыліся ў лёд. Ён азірнуўся. На парце ля сцяны сядзеў ніхто іншы, як прафесар Альбус Дамблдор. Пэўна, Гары нават не заўважыў, як прайшоў паблізу яго, у сваім імкненні хутчэй патрапіць да люстэрка.

— Я… я не заўважыў вас, сэр.

— Проста дзіўна, да чаго блізарукія становяцца нябачнікі, — прамовіў Дамблдор, і Гары з палёгкай убачыў, што дырэктар усміхаецца.

— Такім чынам, — працягваў Дамблдор, лёгка саслізнуўшы з парты на падлогу і прысаджваючыся ля Гары, — ты, як і сотні іншых да цябе, адкрыў цуды Запаветнага Люстэрка.

— Я не ведаў, што яно так завецца, сэр.

— Але, я мяркую, ты ўжо зразумеў, што яно робіць?

— Яно… ну… паказвае мне маю сям'ю…

— А твайму сябру Рону яно паказала, што ён лепшы вучань.

— Адкуль…

— Мне не патрэбны плашч, каб стаць нябачным, — мякка сказаў Дамблдор. — А зараз, ты здагадаўся, што паказвае ўсім нам Запаветнае Люстэрка?

Гары пагушкаў галавой.

— Дазволь мне растлумачыць. Самы шчаслівы чалавек на зямлі мог бы выкарыстаць Запаветнае Люстэрка як звычайнае люстэрка, гэта значыць, ён глядзеў бы ў яго і бачыў сябе такім, які ён ёсць. Разумееш?

Гары падумаў. А затым сказаў павольна:

— Яно паказвае нам тое, што мы жадаем… усе, што мы жадаем…

— І так, і не, — ціха прамовіў Дамблдор. — Яно паказвае нам не больш і не менш, чым найглыбейшае, самае адчайнае жаданне, што ідзе з самай глыбіні нашага сэрца. Ты ніколі не ведаў сваёй сям'і — убачыў усіх сваякоў ля цябе. Рональд Уізлі, вымушаны вечна існаваць у цені сваіх старэйшых братоў, убачыў сябе ў адзіноце, да таго ж лепшым з лепшых. Аднак гэтае люстэрка не дае нам ані ведаў, ані праўды. Шматлікія людзі загубілі сваю будучыню перад гэтым люстэркам, зачараваныя тым, што яны бачаць, або здурэлі, не ведаючы, ці дакладна, ці магчыма тое, што ім паказана.

— Заўтра люстэрка будзе перанесена на новае месца, і я прашу цябе, Гары, больш не шукаць яго. Калі ты выпадкова натыкнешся на яго ў будучыні, ты ведаеш, чаго чакаць. Не варта лунаць у аблоках і забываць аб рэальным жыцці, падумай аб гэтым. Ну, а зараз, чаму б табе зноў не апрануць гэты выдатны плашч і не адправіцца ў ложак?

Гары падняўся.

— Сэр… Прафесар Дамблдор? Можна вас аб нечым спытаць?

— Зразумела, да таго ж ты ўжо гэта зрабіў, — усміхнуўся Дамблдор. — Аднак, ты можаш задаць мне яшчэ адно пытанне.

— Што вы бачыце ў гэтым люстэрку?

— Я? Я бачу сябе з тоўстымі баваўнянымі шкарпэткамі ў руках.

Гары вытарашчыў вочы.

— Шкарпэтак ніколі не бывае занадта шмат, — растлумачыў Дамблдор. — Вось і яшчэ адны Каляды прайшлі, а мне так і не падарылі ні адной пары. Усё чамусьці лічаць, што мне можна дарыць толькі кніжкі.

Толькі калі Гары зноў апынуўся ў сябе ў ложку, яму прыйшло ў галаву, што Дамблдор, магчыма, не быў з ім цалкам адкрыты. Але, з іншага боку, падумаў ён, спіхваючы Скраберс з падушкі, пытанне было залішне асабістым.

— РАЗДЗЕЛ XIII —

Нікалас Фламель

Дамблдор упэўніў Гары не шукаць больш Запаветнае Люстэрка; рэшту калядных вакацый плашч-нябачнік правёў у згорнутым выглядзе на дне куфара. І усё-ткі Гары ніяк не атрымоўвалася забыцца на ўбачанае у люстэрку. Па начах яму сталі сніцца кашмары. Зноў і зноў ён бачыў, як бацькі знікаюць у страшным выбліску зялёнага святла, і чуў, як пранізлівы голас заходзіцца ў прыступе сатанінскага рогату.

— Бачыш, Дамблдор меў рацыю, гэтае люстэрка сапраўды зводзіць людзей з глузду, — сказаў Рон, калі Гары распавёў яму аб начных кашмарах.

Герміёна, якая вярнулася ў школу за дзень да пачатку семестра, глядзела на рэчы інакш. Яна то ўпадала ў жах пры думцы, што Гары правёў цэлых тры ночы па-за спальняй, блукаючы па калідорах замка ("што, калі б Філч злавіў цябе!"), то шкадавала, што ён так і не высвятліў, хто такі Нікалас Фламель.

Дзеці амаль страцілі надзею знайсці згадку пра Фламеля ў бібліятэчных кніжках, хоць Гары па-ранейшаму знаходзіўся ва ўпэўненасці, што дзесьці ўжо сустракаў гэтае імя. Тым не менш, разам з пачаткам семестра яны вярнуліся да сваіх дзесяціхвілінных набегаў на бібліятэку падчас перапынкаў паміж заняткамі. Пры гэтым Гары мог выдзяляць на пошукі яшчэ менш часу, чым астатнія двое, таму што ў яго зноў пачаліся трэніроўкі па квідытчы.

Вуд прымушаў сваю каманду выкладвацца больш, чым калі-небудзь. Пахіснуць яго баявы дух не магло нішто, нават бясконцы дождж, які змяніў снегапады. Двайняты Уізлі стагналі і скардзіліся, абражаючы Вуда псіхам ненармалёвым, але Гары ў дадзеным выпадку прыняў бок капітана. Бо калі ім атрымаецца перамагчы "Хафлпаф", яны абыйдуць "Слізэрын" у барацьбе за кубак — першы раз за апошнія сем гадоў! Апроч цалкам зразумелага жадання выйграць матч, у Гары была яшчэ адна прычына старанна трэніравацца: ён выявіў, што радзей бачыць кашмары, калі ад стомленасці засынае як падкошаны.

Аднойчы пасля трэніроўкі, падчас якой каманда асабліва моцна вымакла і па вушы перапэцкалася, Вуд паведаміў дрэнную навіну. Ён як раз жудасна раззлаваўся на двайнятак Уізлі, якія задумалі бомбамі падаць зверху адзін на іншага, прычым той, які падвяргаўся бамбаванню прыкідваўся, што падае з мятлы.

— Хопіць ужо хуліганіць! — заекатаў у рэшце рэшт Вуд. — Менавіта з-за гэтага мы і прайграем матч! Бо судзіць будзе Снэйп, ужо ён стане прыдзірацца па поўнай праграме, абы знайсці падставу зняць балы з "Грыфіндора"!

Пры гэтай вестцы Джордж Уізлі і на самай справе зваліўся з мятлы.

— Снэйп будзе судзіць матч?! — невыразна булькнуў ён скрозь бруд, што набіўся ў рот. — Хіба ён калі-небудзь судзіў квідытчныя матчы? Ён не стане судзіць справядліва, калі ўбачыць, што ў выніку мы зможам абыйсці "Слізэрын".

Усе астатнія чальцы каманды прызямліліся побач з Джорджам і таксама пачалі абурацца.

— Ну а я што магу зрабіць?! — адбіваўся Вуд. — Нам трэба гуляць бездакорна, каб Снэйпу не было да чаго прычапіцца, вось і ўсё.

Усё гэта, вядома, выдатна, думаў Гары, але ў мяне свае прычыны жадаць, каб Снэйпа наогул не было на матчы, асабліва калі я буду ў паветры…

Напрыканцы трэніроўкі ўсе затрымаліся як заўжды ў распранальні, каб пагутарыць, але Гары накіраваўся наўпрост у Грыфіндорскую гасціную, дзе заспеў Рона і Герміёну за мірнай партыяй у шахматы — адзінае, у чым Герміёна адставала ад хлопчыкаў. Яна часта прайгравала, і Гары з Ронам знаходзілі гэта надзвычай карысным для яе.

— Не гавары мне зараз анічога, — прамармытаў Рон, калі Гары сеў побач, — мне трэба засяро... — ён убачыў выраз твару сябра, — Што здарылася? У цябе кашмарны выгляд.

Імкнучыся казаць вельмі ціха, каб ніхто іншы не пачуў, Гары распавёў сябрам аб раптоўным намеры Снэйпа быць суддзёй на матчы па квідытчы

— Не ўдзельнічай, — адразу сказала Герміёна.

— Скажы, што ты захварэў, — сказаў Рон.

— Скажы, што зламаў нагу, — прапанавала Герміёна.

— Зламай нагу па-сапраўднаму, — прапанаваў Рон.

— Не магу, — адмёў усе гэтыя прапановы Гары. — У нас няма запаснога Лаўца. Калі я не буду гуляць, то "Грыфіндор" наогул не выйдзе на поле.

Тут у гасціную ўніз галавой зваліўся Нэвіл. Як ён наогул здолеў прабрацца ў дзірку за партрэтам, засталося загадкай — з першага погляду было ясна, што яго нагі скаваныя Кайданным Праклёнам. Яму, пэўна, прыйшлося як зайцу прыгаць па шматлікіх прыступках Грыфіндорскай вежы.

Зразумела, усё пачалі дзіка рагатаць, і толькі Герміёна кінулася да яго і вымавіла контр-заклён. Ногі Нэвіла адскочылі адна ад адной, як быццам паміж імі лопнула спружына, і небарака, калоцячыся з галавы да ног, змог нарэшце ўстаць.

— Што здарылася? — спытала Герміёна, дапамагаючы Нэвілу дайсці да крэсла і ўсаджваючы яго побач з Гары і Ронам.

— Гэта Малфой, — дрыготкім голасам пачаў распавядаць Нэвіл. — Я натыкнуўся на яго каля бібліятэкі. Ён сказаў, што яму патрэбны паддоследны трус, каб папрактыкавацца.

— Ідзі і распавядзі ўсё прафесару МакГонагал! — з сілай выклікнула Герміёна.

Нэвіл закруціў галавой.

— Не жадаю лішніх непрыемнасцяў, — прамямліў ён.

— Ты павінен даць яму адпор, Нэвіл! — умяшаўся Рон. — Малфой звыкся хадзіць па галовах, але гэта ж не падстава схіляцца перад ім, каб яму было лягчэй ісці.

— Няма патрэбы нагадваць мне, што я недастаткова адважны для Грыфіндорца, Малфой ужо зрабіў гэта за вас, — ціха вымавіў Нэвіл.

У яго быў такі выгляд, быццам ён вось-вось заплача. Гары парыўся ў кішэні мантыі, дастаў шакалабку, апошнюю са скрынкі, падоранай на Каляды Герміёнай, і працягнуў яе Нэвілу.

— Ты каштуеш тузіна такіх, як Малфой, — сказаў Гары. — Бо шапка-размеркавальніца вызначыла цябе ў "Грыфіндор", праўда? А Малфой дзе? У смярдзючым "Слізэрыне".

Нэвіл скрывіў вусны ў жаласным падабенстве ўсмешкі і разгарнуў шакалабку.

— Дзякуй, Гары… Я, пэўна, пайду спаць… Возьмеш картку? Ты ж іх збіраеш?

Нэвіл пайшоў спаць, а Гары вырашыў зірнуць, які знакаміты вядзьмак дастаўся яму гэтым разам.

— Зноў Дамблдор, — прамармытаў ён. — Гэтая картка мне патрапілася самай першай, калі…

Тут ён ахнуў ад здзіўлення. Перавярнуў картку, прачытаў тэкст. Потым павольна ўзняў вочы на Рона і Герміёну.

— Я знайшоў! — прашаптаў Гары. — Знайшоў Фламеля! Я ж казаў, што сустракаў гэтае імя раней! У цягніку, калі мы ехалі сюды! Слухайце: "Дамблдор асабліва ўславіўся сваёй перамогай над злым ведзьмаком Грындельвальдам у 1945 годзе, вынаходствам дванаццаці спосабаў выкарыстання драконавай крыві, а таксама сумеснай з Нікаласам Фламелям працай у вобласці алхіміі"!

Герміёна так і падскокнула. Даўно яна не была так узбуджаная, мабыць, з тых часоў, як ім выдалі сшыткі з адзнакамі за самую першую хатнюю працу.

— Чакайце тут! — выгукнула яна і панеслася ў спальню. Гары з Ронам хапіла часу толькі на тое, каб абмяняцца заінтрыгаванымі поглядамі, а Герміёна ўжо прыляцела назад з вялізнай старажытнай кнігай у руках.

— Ніколі б не падумала, што тут таксама трэба шукаць! — узбуджана шаптала яна. — Я узяла гэта ў бібліятэцы даўным-даўно, так, лёгкае чытанне перад сном.

— Лёгкае? — усумніўся Рон. Герміёна цыкнула на яго, каб ён паводзіў сябе ціха, пакуль яна не знойдзе тое, што трэба, і, мармычучы пра сябе, пачала са страшнай хуткасцю гартаць старонкі.

У рэшце рэшт яна адшукала патрэбнае месца.

— Я так і ведала! Я так і ведала!

— Казаць можна або яшчэ не? — спытаў Рон атрутна. Герміёна не звярнула на яго ніякай увагі.

— Нікалас Фламель, — прачытала яна ўрачыста, — з'яўляецца адзіным вядомым на сённяшні дзень стваральнікам філасофскага камня!

Але гэта не стварыла эфекта, на які разлічвала дзяўчынка.

— Чаго? — хорам спыталі Гары і Рон.

— Ды няўжо вы не ведаеце? Слухайце — не, лепш самі прачытайце, вось тут.

Герміёна падштурхнула кніжку бліжэй, і Гары з Роном прачыталі наступнае:

Сярэднявечныя даследаванні ў вобласці алхіміі ўяўлялі сабою спробы стварыць так званы філасофскі камень, легендарнае рэчыва дзіўнай чароўнай сілы. Лічылася, што камень здольны ператварыць любы метал у чыстае золата. Таксама з яго дапамогай можна было вырабляць Эліксір Жыцця, напой, які дарыў неўміручасць таму, хто яго вып'е.

На працягу шматлікіх стагоддзяў неаднаразова з'яўляліся паведамленні аб стварэнні філасофскага камня, аднак, адзіны рэальна наяўны камень належыць містэру Нікаласу Фламелю, знакамітаму алхіміку і прыхільніку оперы. Містэр Фламель, які летась адзначыў свой шэсцьсот шэсцьдзесят пяты дзень нараджэння, вядзе самотнае жыццё ў Дэвоне разам са сваёй шэсцьсотпяцідзесяцівасьмігадовай жонкай Перанэлай.

— Разумееце? — усклікнула Герміёна, з цяжкасцю дачакаўшыся, калі Гары і Рон нарэшце скончаць чытаць. — Сабака ахоўвае філасофскі камень Фламеля! Няма сумненняў — Фламель папрасіў Дамблдора схаваць камень, бо яны сябры! Фламель ведаў, што за каменем хтосьці палюе, вось і вырашыў забраць яго з "Грынгатса"!

— Камень, які робіць золата і не дае памерці, — сказаў Гары. — нядзіўна, што Снэйп жадае яго займець. Хто заўгодна б захацеў.

— Тым больш нядзіўна, што мы не знайшлі Фламеля ў "Найважных вынаходніцтвах сучаснай магіі", — уставіў Рон. — Які ж ён сучасны, калі яму шэсцьсот шэсцьдзесят пяць, праўда?

Наступнай раніцай на абароне ад сіл зла, перапісваючы з дошкі спосабы лячэння ад укусаў пярэваратняў, Гары з Ронам усё яшчэ абмяркоўвалі, што б яны сталі рабіць з філасофскім каменем, калі б ён у іх быў. І, пакуль Рон не сказаў, што ён бы набыў уласную квідытчную каманду, Гары не ўспамінаў ні пра Снэйпа, ні пра матч.

— Ведаеце, я буду гуляць, — рашуча паведаміў ён Рону і Герміёне, — калі я не выйду на поле, Слізэрынцы падумаюць, што я збаяўся, спалохаўся Снэйпа. Я ім пакажу!… Калі мы выйграем, дык хаця б з іх твараў знікнуць гэтыя гнюсныя усмешачкі!

— Так, вядома, але калі толькі не давядзецца пасля матчу сашкрабаць з поля, — сказала Герміёна.

***

Матч набліжаўся, і Гары нерваваўся ўсё больш, што б ён там ні казаў сваім сябрам. Астатнія чальцы каманды таксама вельмі турбаваліся. Вядома, думка аб перамозе над "Слізэрынам" у чэмпіянаце школы ўсіх прыводзіла ў захапленне, бо ўжо сем гадоў гэта нікому не атрымоўвалася, але вось ці атрымаецца, з такім прадузятым суддзёй?

Акрамя таго, у Гары стварылася ўражанне — хоць упэўненасці, вядома, не было — што Снэйп паўсюль ходзіць за ім. Спадзяецца заспець знянацку? Урокі зеллеварэння ператварыліся ў штотыднёвыя пакуты, да таго жорсткі быў з Гары Снэйп. Можа быць, здагадаўся, што яны даведаліся пра філасофскі камень? Незразумела, праўда, якім чынам... Часам Гары з жахам думаў, што Снэйп умее чытаць думкі.

Калі на наступны дзень сябры жадалі Гары поспеху перад дзвярамі распранальні, ён адчуваў, што яны разважаюць пра сябе, ці давядзецца яшчэ ўбачыць яго жывым — і гэта зусім не супакойвала. Наўрадці Гары пачуў хоць слова з той балбатні, якой частаваў яго Вуд, пакуль ён апранаўся ў форму і агледжваў у руках свой знакаміты "Німбус 2000".

Тым часам, Рон з Герміёнай знайшлі сабе на трыбуне месца побач з Нэвілам, які ніяк не мог зразумець, чаго гэта яны такія хмурныя і ўстрывожаныя і навошта гэта яны прынеслі з сабою на матч чароўныя палачкі. Гары аб гэтым не ведаў, але Рон і Герміёна даўно ўжо таемна практыкаваліся ў накладанні Кайданнага Праклёну. Ідэю, па сутнасці, падаў Малфой, калі наклаў гэты праклён на Нэвіла, але зараз хлопцы рыхтаваліся ўжыць яго ў дачыненні да Снэйпа, калі той выявіць хоць найменшы намер прычыніць шкоду Гары.

— Не забудзь — Лакамотар Морціс, — мармытала Герміёна ў вуха Рону, пакуль той хаваў чароўную палачку ў рукаў.

— Я памятаю, — раздражнёна адгыркнуўся Рон. — Не нудзі.

У гэты час у распранальні Вуд адвёў Гары ўбок.

— Не жадаю аказваць на цябе ціск, Потэр, але ніколі яшчэ не было так важна схапіць Сніч як мага хутчэй. Трэба скончыць гульню раней, чым Снэйп паспее занадта моцна подсудзіць "Хафлпафу".

— Уся школа сабралася! — загарлапаніў Фрэд Уізлі, саўгануўшы галаву ў дзверы. — Нават, перапрошваю, Дамблдор падваліў!

Сэрца ў грудзях ў Гары выканала сальта-мартале.

— Дамблдор? — перапытаў ён, кінуўшыся да дзвярэй, каб пераканацца. Фрэд не ашукваў. Срэбную бараду немагчыма было не заўважыць.

Гары ледзь было не засмяяўся, такую палёгку адчуў. Зараз ён у бяспецы. Не можа быць і гаворкі аб тым, каб Снэйп паспрабаваў напасці на яго ў прысутнасці Дамблдора.

Магчыма, менавіта таму ў Снэйпа быў такі злы выраз твару, калі каманды выходзілі на поле — гэта не схавалася і ад вачэй Рона.

— Ніколі не бачыў Снэйпа такім страшным, — шапнуў ён Герміёне. — Глядзі — узлятаюць. Ой!

Хтосьці стукнуў Рона па патыліцы. Гэта быў Малфой.

— Ах, выбачай, Уізлі, я цябе не заўважыў.

Малфой зарагатаў, а потым звярнуўся да сваіх сябрукоў Крэба і Гойла:

— Цікава, як доўга гэтым разам Потэр збіраецца пратрымацца на мятле? Паспрачаемся? А ты, Уізлі, жадаеш пары?

Рон не адказаў; Снэйп толькі што даў хафлпафцам права на пенальці з-за таго, што Джордж Уізлі патрапіў у яго Нападалай. Герміёна, прыжмурыўшыся, неймаверным чынам скрыжыўшы пальцы і трымаючы рукі на каленях, пільна сачыла за Гары, які каршаком кружыў над гульцамі і выглядаў Сніч.

— Ведаеце, па якім, на мой погляд, прынцыпе адбіраюць гульцоў у каманду "Грыфіндора"? — гучна спытаў Малфой праз некалькі хвілін, як раз тады, калі Снэйп без усякіх бачных прычын прысудзіў "Хафлпафу" яшчэ адзін пенальці. — Туды бяруць людзей, якіх шкада. Вось, напрыклад, Потэр, у яго няма бацькоў. Потым Уізлі, у іх няма грошай. Табе, Лонгбатам, таксама прамая дарога ў каманду — у цябе няма мазгоў.

Нэвіл зрабіўся ярка-чырвоным, але тым не менш адважна звярнуўся да Малфою тварам.

— Я каштую тузіна такіх як ты, Малфой, — запінаючыся, сказаў ён.

Малфой разам з Крэбам і Гойлам пакаціліся са смеху, а Рон, не вырашаючыся адарваць погляд ад гульні, падбадзёрыў:

— Скажы, скажы яму, Нэвіл.

— Лонгбатам, калі б мазгі былі золатам, ты быў бы бядней за Уізлі... А гэта паказчык.

У Рона нервы і так ужо былі на мяжы ад сталай турботы за Гары.

— Слухай, Малфой — яшчэ адно слова…

— Рон! — раптам ускрыкнула Герміёна. — Гары!…

— Што? Дзе?

Гары раптам здзейсніў рэзкі нырэц, які выклікаў узбуджэнне публікі, а потым пачуліся крыкі захаплення. Герміёна ўзнялася, запхнуўшы перакрыжаваныя пальцы ў рот, і зачаравана глядзела, як Гары нібы куля нясецца да зямлі.

— Уізлі, радуйся, Потэр знайшоў манетку, — здзекліва сказаў Малфой.

Рон здрыгануўся. Малфой яшчэ не паспеў нічога зразумець, а Рон ужо сядзеў на ім і закручваў яму рукі за спіну. Нэвіл пахіснуўся, затым пералез праз спінку свайго сядзення і прыйшоў на дапамогу.

— Давай жа, Гары! — ускрыкнула Герміёна, ускокваючы на сядзенне, каб лепей разглядзець Гары, які ляціць прама на Снэйпа — яна не прыкмячала ў сябе пад нагамі ані Рона з Малфоем, клубка рук-ног, які перыядычна выдаваў незразумелыя гукі — гэта спляліся ў адно Нэвіл, Крэб і Гойл.

У гэтае імгненне ў небе Снэйп развярнуў сваю мятлу якраз своечасова, каб зазначыць штосьці малінавае, што прамільгнула зусім побач — і ў наступную секунду вынырнуў Гары, трыўмфальна ўзняўшы над галавой руку са злоўленым Снічам.

На трыбунах усё ўсталі ў адзіным парыве — гэта быў рэкорд; ніхто не памятаў, каб Сніч злавілі так хутка.

— Рон! Рон! Ты дзе? Гульня скончаная! Гары перамог! Мы перамаглі! "Грыфіндор" перамог! — віскатала Герміёна, танцуючы, ўскокваючы на сядзенне, саскокваючы з яго і кідаючыся ў абдымкі Парваці Паціл у пярэднім шэрагу.

Апынуўшыся ў фуце над зямлёй, Гары саскочыў з мятлы. Ён не мог паверыць у тое, што здарылася. Ён перамог — гульня скончаная; яна доўжылася каля пяці хвілін. Грыфіндорцы адзін за адным саскоквалі з мётлаў на поле. Гары ўбачыў, як недалёка прызямляецца Снэйп, з белым тварам і падкурчанымі вуснамі — і адчуў нечую руку ў сябе на плячу, падняў галаву і сустрэўся поглядам з усмешлівым Дамблдорам.

— Выдатна, — пахваліў Дамблдор ціха, так, што толькі Гары мог учуць, — Прыемна бачыць, што ты не нудзіўся па люстэрку… займаўся справай… малайчына…

Снэйп злосна сплюнуў на зямлю.

***

Праз некаторы час Гары адзін выйшаў з распранальні, каб аднесці "Німбус 2000" у ангар для мётлаў. Даўно ўжо ён не быў такі шчаслівы. Ён здзейсніў штосьці, чым можна па-сапраўднаму ганарыцца — больш ніхто не скажа, што ён вядомы толькі дзякуючы свайму імю. Ніколі яшчэ вячэрняе паветра не было такое свежае, не быў так чароўна салодкае. Гары цягнуўся па мокрай траве, яшчэ і яшчэ раз успамінаючы хвалюючыся падзеі апошняй гадзіны, якія зліліся ў яго ў галаве ў адно расплывістае салодкае адчуванне: Грыфіндорцы збягаюць з трыбун, каб на плячах панесці яго з поля; на некаторай адлегласці Рон з Герміёнай скачуць уверх-уніз; кроў з носу ў Рона, які тым не менш выкрыквае пераможныя "Ура!".

Гары падышоў да ангара. Ён прыхінуўся да драўляных дзвярэй і стаў глядзець на "Хогвартс", на вокны, што запальваліся чырвоным святлом у промнях вечаровага сонца. "Грыфіндор" выйграў. Ён перамог, ён паказаў гэтаму Снэйпу…

Дарэчы, аб Снэйпу…

Утоены пад плашчом з каптуром, па прыступках замка хуткай хадой сыйшоў чалавек. Відавочна не жадаючы быць заўважаным, ён крочыў у кірунку Забароненага лесу і імкнуўся як мага хутчэй перасекчы двор. Радасць перамогі пакінула Гары — ён пазнаў гэтую хаду. Снэйп ідзе ў Забаронены лес, у той час як усе астатнія сядзяць за вячэрай — з чаго б гэта?

Не разважаючы, Гары ўскочыў на мятлу і ўзняўся ў паветра. Бясшумна ўзляцеўшы над замкам, ён прасачыў, як Снэйп паспешліва ўвайшоў у лес. Гары рушыў услед за ім.

Скрозь густыя кроны дрэў Гары не мог бачыць, куды накіроўваецца Снэйп. Тады ён стаў лётаць кругамі, ніжэй і ніжэй, дакранаючыся вяршынь дрэў, пакуль, нарэшце, не пачуў галасы. Ён паляцеў на гук, бясшумна апусціўся на высокую бярозу і асцярожна палез па галінцы, трымаючы ў руках мятлу і імкнучыся разглядзець, што адбываецца ўнізе.

Там, на цёмнай паляне, стаяў Снэйп, і ён быў не адзін. З ім быў Квірэл. Гары не бачыў выразу яго твару, але заікаўся Квірэл значна мацней звычайнага. Гары з усіх сіл напружыў слых, каб не прапусціць ні слова з гутаркі прафесараў.

— … н-н-не ведаю, н-н-навошта вам с-с-спатрэбілася сустракацца с-са мной менавіта т-т-тут, Северус…

— Я спадзяваўся, што мы здолеем захаваць наш сакрэт, — сказаў у адказ Снэйп ледзяным тонам. — Урэшце рэшт, навучэнцы не павінны ведаць аб філасофскім камені.

Гары мацней нахіліўся наперад. Квірэл нешта прамямліў. Снэйп перабіў яго.

— Вы ўжо высвятлілі, як можна прайсці паблізу гэтай жывёліны, якую трымае Хагрыд?

— Ал-л-л-ле, Северус, мне…

— Вам не спадабаецца, калі я стану вашым ворагам, Квірэл, — заявіў Снэйп, робячы крок наперад да субяседніка.

— Я н-н-не в-в-ведаю, што в-вы…

— Вы цудоўна ведаеце, што я маю на ўвазе.

Гучна ухнула сава, і Гары ледзь не зваліўся з дрэва. Ён аднавіў раўнавагу на наступных словах Снэйпа: "… наконт вашых фокусаў. Я чакаю."

— А-а-але я н-н-е …

— Выдатна, — перабіў Снэйп. — Неўзабаве ў нас будзе магчымасць пагутарыць яшчэ, а да таго часу вы ўсё абдумаеце і вырашыце, на чыім вы баку.

Ён накінуў каптур на галаву і імкліва знік. Стала амаль зусім цёмна, але Гары ўсё-ткі мог бачыць Квірэла. Той стаяў нерухома, нібы скамянеўшы.

***

— Гары, дзе ты быў? — пранізліва закрычала Герміёна.

— Нашы перамаглі! Нашы перамаглі! Ты перамог! — екатаў Рон, барабанячы Гары па спіне. — А я паставіў Малфою фінгал, а Нэвіл адзін напаў на Крэба і Гойла! Ён усё яшчэ ў лякарні, але мадам Помфры кажа, што з ім усё будзе ў парадку — а ён гаворыць, што яшчэ пакажа Слізэрынцам! Усе цябе чакаюць у гасцінай, мы наладзілі пір, Фрэд з Джорджам сцягнулі з кухні пірожныя і яшчэ шмат чаго!

— Гэта ўжо ўсё роўна, — сказаў Гары амаль бязгучна, — давайце знойдзем пусты пакой, я вам такое распавяду…

Ён пераканаўся, што ў пакоі няма Піўза і шчыльна зачыніў дзверы, а затым распавёў сябрам усё, што бачыў і чуў.

— Так што мы апынуліся правы, гэта і на самай справе філасофскі камень, і Снэйп спрабуе прымусіць Квірэла быць саўдзельнікам. Снэйп спытаў, ці ведае ён, як прайсці паблізу Флуфі — і яшчэ ён гаварыў пра нейкія "фокусы" — значыць, камень ахоўвае не толькі сабака, але і якая-небудзь замова, а можа, і не адна, да таго ж, Квірэл напэўна наклаў на яго якое-небудзь заклён ад сіл зла, скрозь які Снэйпу самому не прадзерціся...

— Дык ты хочаш сказаць, што камень у бяспецы толькі датуль, пакуль Квірэл не расколецца? — устрывожылася Герміёна.

— Тады камня не будзе да наступнага аўторку, — безапеляцыйна заявіў Рон.

— РАЗДЗЕЛ XIV —

Норберт, нарвежскі дракон

Квірэл, аднак, аказаўся болей стойкім, чым яны думалі. Тыдзень праходзіў за тыднем, прафесар бляднеў і худнеў, але было непадобна, што ён хутка здасца.

Кожны раз, праходзячы па калідоры трэцяга паверху, Рон, Гары і Герміёна прыкладвалі вуха да дзвярэй, каб пераканацца, што адтуль па-ранейшаму даносіцца бурчанне Флуфі. Снэйп расхаджваў па школе ў звычайным сваім благім настроі, і гэта быў дакладны знак, што камень пакуль знаходзіцца ў бяспецы. Пры сустрэчах з Квірэлам Гары імкнуўся ўсміхацца як мага больш падбадзёрвальна, а Рон зараз сароміў усякага, хто кпіў над заіканнем прафесара.

У Герміёны, між тым, былі і іншыя клопаты апроч філасофскага камня. Яна пачала складаць навучальныя планы, малявала ўсялякія таблічкі, рабіла ў сшытках пазнакі каляровымі чарніламі. Гары з Ронам нічога не мелі б супраць гэтага, ды толькі Герміёна з вялікім занудствам спрабавала прымусіць іх рабіць тое ж самае.

— Герміёна, іспыты яшчэ праз сто гадоў.

— Праз дзесяць тыдняў, — адрэзала Герміёна. — Гэта зусім не сто гадоў, хутчэй адна секунда, Нікалас Фламель мяне б зразумеў.

— Але нам няма шасці соцень гадоў, — нагадаў ёй Рон. — У любым выпадку, нашто табе ўсё гэта вучыць, ты і так усё ведаеш.

— Нашто вучыць? Ты з глузду з’ехаў? Ты што, не разумееш? Калі не здаць гэтыя іспыты, нас не перавядуць на другі курс! Гэта вельмі адказныя іспыты, даўно ўжо трэба было пачаць рыхтавацца, аб чым я толькі думала, дзе была мая галава…

Нажаль, пункт гледжання Герміёны цалкам падзялялі настаўнікі. Яны так завалілі студэнтаў заданнямі, што велікодныя вакацыі, у адрозненне ад калядных, прайшлі амаль непрыкметна. Ды і нялёгка было адключыцца ад вучобы, калі над душой увесь час вісела Герміёна, то паўтараючы дванаццаць спосабаў выкарыстання драконавай крыві, то адпрацоўваючы ўзмахі чароўнай палачкай. Гары і Рон, пазяхаючы і енчачы, праводзілі большую частку вольнага часу ў бібліятэцы з Герміёнай і імкнуліся хоць неяк разабрацца з дадатковымі заданнямі.

— Ніколі мне ўсяго гэтага не запомніць, — сумна ўздыхнуў аднойчы Рон, кінуў пяро і з нудой утаропіўся ў бібліятэчнае акно. За акном ззяў першы па-сапраўднаму вясновы дзень. Неба было поўна чыстага блакіту, і ў паветры адчувалася набліжэнне лета.

Гары, які ў гэты час адшукваў "бадзян дзікі" у "Тысячы чароўных траў і грыбоў", не ўздымаў галавы ад кніжкі, пакуль Рон не крыкнуў:

— Хагрыд! А ты што робіш у бібліятэцы?

Хагрыд шаркаючай хадой вылез з-за паліц, хаваючы нешта за спінай. Прызнацца, у сваім кратовым кажуху ён выглядаў вельмі недарэчна.

— Ды глядзеў тут адну дробязь, — сказаў ён штучна-абыякава, імкнучыся адцягнуць увагу дзяцей, што неадкладна выклікала ў іх пякучая цікавасць. — А вам чаго тут спатрэбілася? — І ён раптам спытаў падазрона: — Вы не па Фламелеву душу, не?

— Ды мы сто гадоў назад высвятлілі, хто ён такі, — адмахнуўся Рон. — А яшчэ мы ведаем, што ахоўвае твой сабачка, ён ахоўвае філасофскі ка…

— Шшшш! — Хагрыд хутка агледзеўся вакол, каб упэўніцца, што ніхто не падслухоўвае. — Чаго гарлапаніш на ўсю бібліятэку, здурнеў?

— Дарэчы, мы жадалі задаць табе некалькі пытанняў, — умяшаўся Гары, — Хто або што яшчэ, акрамя Флуфі, ахоўвае камень?

— ШШШШШ! — зноў шыкнуў Хагрыд. — Слухайце сюды. Прыходзьце да мяне папазней. Не абяцаю, што ўсё распавяду, толькі няма чаго аб гэтым на кожным кроку крычаць, навучэнцы не павінныя пра гэтае ведаць. Падумаюць яшчэ, што гэта я вам сказаў…

— Тады ўбачымся, — сказаў Гары.

Хагрыд выдаліўся, нядбайна валакучы ногі.

— Што гэта ён хаваў за спіной? — задуменна працягнула Герміёна.

— Думаеш, што-небудзь пра камень?

— Схаджу я зірну, у якім аддзеле ён капаўся, — Рон быў толькі рады адпачыць ад вучобы. Ён вярнуўся праз хвіліну са стосам кніг у руках і зваліў іх усе на стол.

— Пра драконаў! — зашаптаў ён. — Хагрыд чытаў пра драконаў! Вы толькі паглядзіце: "Драконы Вялікабрытаніі і Ірландыі", "Ад яйка да д'ябла", "Даведнік драканавода".

— Хагрыд заўсёды жадаў мець дракона, ён мне сам сказаў, у першую ж сустрэчу, — успомніў Гары.

— Але гэта незаконна, — сказаў Рон. — Утрыманне драконаў забароненае Чароўнай Канвенцыяй 1709 года, гэта ўсім вядома. Як ведзьмакам хавацца ад маглаў, калі яны будуць трымаць драконаў у двары? Ды і, акрамя таго, драконаў немагчыма прыручыць, яны небяспечныя. Бачылі бы вы апёкі, якія засталіся ў Чарлі ад румынскіх дзікіх драконаў!

— Але ж у Англіі няма дзікіх драконаў? — з надзеяй спытаў Гары.

— Вядома ж, ёсць, — адказаў Рон. — Звычайныя валійскія і гібрыдныя чорныя. І задаюць жа яны працы міністэрству магіі, скажу я вам! Чараўнікам рэгулярна даводзіцца змяняць памяць маглаў, якія бачылі драконаў, каб яны нічога не памяталі.

— Што ж такое задумаў Хагрыд?

Наблізіўшыся да халупы ключніка праз гадзіну, хлопцы з здзіўленнем выявілі, што вокны шчыльна завешаны. Хагрыд крыкнуў: "Хто там?", перш чым упусціць іх унутр, а потым адразу жа дбайна зачыніў дзверы.

Усярэдзіне было горача як у лазні. Нягледзячы на цёплае надвор'е, у коміне шугаў агонь. Хагрыд заварыў гарбату і прапанаваў зрабіць бутэрброды з казляцінай, але дзеці адмовіліся.

— Ну, чаго жадалі даведацца?

Не было сэнсу хадзіць вакол. І Гары адказаў:

— Ты можаш нам сказаць, хто або што акрамя Флуфі ахоўвае філасофскі камень?

Хагрыд нахмурыўся.

— Яс'справа, не магу, — адрэзаў ён. — Па-першае, сам не ведаю. Па-другое, вы і так ужо надта разумныя, так што, і ведаў бы, не сказаў. Калі камень тут, значыць, так трэба. Яго ледзь не скралі з "Грынгатса" — ну, гэта вы ўжо зразумелі? Ды і пра Флуфі даведаліся, хопіць вам інфармацыі.

— Ой, Хагрыд, кінь! Нам ты, можа, і не жадаеш казаць, але ўжо сам жа ўсё ведаеш. Тут нічога не можа адбыцца без цябе, праўда? — ласкавым голасам вымавіла Герміёна. Барада Хагрыда тузанулася, і стала зразумела, што ён заўсміхаўся. — Нам толькі цікава, хто забяспечваў ахову, — працягвала Герміёна. — Нам цікава, каму Дамблдор давярае настолькі, каб папрасіць аб дапамозе, ну, акрамя цябе, вядома.

Пры гэтых апошніх словах Хагрыд зламаўся . Гары і Рон з захапленнем і падзякай паглядзелі на Герміёну.

— Ну… Гэта, пэўна, не страшна, калі я вам скажу… Дайце-ка ўспомніць… Ён узяў у мяне Флуфі… Потым сёй-той з настаўнікаў наклаў закляцці… Прафесар Спроўт — прафесар Флітвік — прафесар МакГонагал, — Хагрыд як быццам прыбіваў прафесараў да далоні, загінаючы пальцы, — прафесар Квірэл — ну, і сам Дамблдор таксама, яс'справа. Пачакайце, кагосьці запамятаваў… А ну так, і прафесар Снэйп яшчэ.

— Снэйп?

— Ага. Слухайце, што вы ніяк не супакоіцеся? Зразумейце, Снэйп дапамагаў абараніць камень, чаго яму камень красці!

Гары ведаў, што і Рон, і Герміёна падзяляюць яго меркаванне: раз Снэйп сам прымаў удзел у забеспячэнні абароны каменя, то яму нічога не каштуе высвятліць, якімі заклёнамі абаранілі камень астатнія настаўнікі. Магчыма, ён ужо ўсё ведае — акрамя, падаецца, заклёна Квірэла і спосабу абыйсці Флуфі.

— А ты адзіны, хто ведае, як прайсці паблізу Флуфі, Хагрыд? — трывожна спытаў Гары. — І ты нікому не скажаш, так? Нават каму-небудзь з настаўнікаў?

— Ні-ні, ні адной жывой душы! Ведаем толькі я і Дамблдор.

— Што ж, гэта ўжо нешта, — ціха сказаў Гары сваім сябрам. — Хагрыд, а можна адчыніць акно? А тое я ўжо закіпаю.

— Нельга, Гары, прабач, — адмовіў Хагрыд. Ён кінуў погляд у комін. Гары таксама паглядзеў туды.

— Хагрыд! Што гэта?

Але ён ужо і так здагадаўся, што гэта такое. У полымі, пад імбрычкам, ляжала вялікае чорнае яйка.

— Ах, гэта! — працягнуў Хагрыд, цяробячы бараду, — Гэта… э-э-э…

— Адкуль ты гэта ўзяў, Хагрыд? — Рон прысеў на кукішкі ў агню, каб лепей разгледзець яйка. — Гэта ж каштуе вельмі вялікіх грошай!

— Выйграў, — сказаў Хагрыд. — Надоечы ў вёсцы. Пайшоў прапусціць пару кілішачкаў, ну, і перакінуліся ў карцішкі з адным мужычком. Ды ён, падавалася, быў толькі рады збыць гэта з рук.

— Але што ж ты з ім будзеш рабіць, калі ён вылупіцца? — з жахам спытала Герміёна.

— Ну, я тут гэта… у кніжках парыўся, — Хагрыд выцягнуў з-пад падушкі здаравенны том, — у бібліятэцы ўзяў. "Аб выгодах утрымання драконаў у хатняй гаспадарцы" — састарэлая, факт, але ўсё тут ёсць, і што яйка трэба трымаць у агні — таму мамкі дыхаюць на іх, ясна? — і што, калі вылупіцца, раз у паўгадзіны даваць коўшык сумесі каньяку з цыплячай крывёй. І вось яшчэ — як вызначаць пароду па яйку — у мяне нарвежскі гарбаты. Рэдкі экзэмпляр.

Ён быў страшэнна задаволены сабою, але Герміёна не падзяляла яго радасці.

— Хагрыд, ты жывеш у драўляным доме, — нагадала яна.

Але Хагрыд не слухаў. Ён шчасліва напяваў нешта пад нос, варушачы вуглі.

Такім чынам, хлопцам дадалося турботы: як бы хто не пазнаў, што Хагрыд трымае ў сябе ў халупе забароненага дракона.

***

— Цікава, якое яно, спакойнае жыццё? — уздыхнуў Рон, пасля таго, як ужо шмат дзён, вечар за вечарам, яны гераічнымі высілкамі дараблялі хатнія заданні. Герміёна зараз складала навучальныя планы і для Гары з Ронам — чым даводзіла хлопцаў да шаленства.

Аднойчы за сняданкам, Хэдвіг прынесла Гары занатоўку ад Хагрыда. Занатоўка складалася ўсяго толькі з двух слоў: "Ён вылупляецца".

Рон прапанаваў прагуляць гербалогію і пахутчэй адправіцца ў халупу. Але Герміёна і чуць аб гэтым не захацела.

— Герміёна, як ты думаеш, калі ў нас у наступны раз будзе магчымасць праназіраць, як вылупляецца дракон?

— Нам трэба ісці на ўрокі, інакш у нас будуць непрыемнасці, прычым гэта дробязі ў параўнанні з тым, што чакае Хагрыда, калі высвятліцца, чым ён займаецца…

— Ціха! — шэптам прыкрыкнуў Гары.

Непадалёк, усяго ў некалькіх метрах, стаяў Малфой — і ён замёр, прыслухваючыся. Што ён паспеў пачуць? Выраз яго твару цалкам не спадабаўся Гары.

Рон з Герміёнай спрачаліся ўсю дарогу да кабінета гербалогіі, і, урэшце рэшт, Герміёна згадзілася збегаць да Хагрыда падчас вялікай перамены. Калі раздаўся ўдар звана, які азначаў канец уроку, яны хутка пакідалі мерныя савочкі і пабеглі на ўзлесак. Хагрыд быў з чырвоным ад радаснай узрушанасці тварам:

— Амаль вылупіўся.

Ён правёў іх унутр.

Яйка ляжала на стале. Па шкарлупіне ішлі глыбокія расколіны. Усярэдзіне нешта варушылася, і адтуль даносіліся пацешныя гукі, якія нагадвалі пстрычкі.

Усе ўчатырох яны прысунулі крэслы бліжэй да стала і, імкнучыся не дыхаць, сталі назіраць.

Нягледзячы на пільнае чаканне, яны тым не менш здрыгануліся, калі раптам раздалося гучнае храбусценне, пасля чаго шкарлупіна развалілася на часткі. На стол выпаў немаўля-дракон. Толькі з вялізнай нацяжкай можна было назваць яго прыгожым. Гары падумалася, што больш за ўсё ён падобны на чорны, складзены, мяты парасонік. Драцяныя крылы падаваліся вялізнымі ў параўнанні з кашчавым кампактным цельцам, у яго было доўгі лычык з шырокімі ноздрамі, зачаткавыя ражкі і вытарашчаныя памяранчавыя вочкі.

Дракончык чхнуў. З ноздраў выляцелі іскрынкі.

— Ну ці не прыгажун? — варкатнуў Хагрыд. Ён працягнуў руку і хацеў пакалашмаціць немаўля па галаве. Той адгыркнуўся і ледзь не адхапіў Хагрыду палец, паказаўшы пры гэтым востранькія зубкі.

— Вось які ты, малы! Зірніце — прызнаў мамку!

— Хагрыд, — спытала Герміёна, — а з якой хуткасцю растуць нарвежскія гарбатыя?

Хагрыд збіраўся было адказаць, але раптам твар яго спалатнеў — ён ускочыў і кінуўся да акна.

— Што здарылася?

— Хтосьці падглядваў, там, за фіранкамі — нейкі хлопец — усё, пабег назад да школы...

Гары стрымгалоў кінуўся да дзвярэй і вызірнуў на вуліцу. Нават на адлегласці ён пазнаў гэтую фігуру.

Малфой бачыў дракона.

Нешта такое з'явілася ва ўсмешцы Малфоя, з-за чаго на працягу ўсяго наступнага тыдня Гары, Рон і Герміёна не знаходзілі сабе месца ад турботы. Большую частку вольнага часу яны праводзілі ў прыцемненай халупе Хагрыда і спрабавалі заклікаць да яго розуму.

— Яго трэба выпусціць, — пераконваў Гары, — выпусціць на волю.

— Не магу, — упіраўся Хагрыд, — ён яшчэ маленькі, ён не выжыве.

Хлопцы паглядзелі на дракона. Усяго за тыдзень той вырас у тры разы. З ноздр у яго ішоў дым. Хагрыд быў так з ім заняты, што закінуў усе іншыя абавязкі. Па падлозе ў бязладдзі валяліся пустыя бутэлькі з-пад брэндзі ўперамешку з курынымі пёрамі.

— Я назваў яго Норберт, — замілавана распавёў Хагрыд, не адрываючы ад дракона вільготных вачэй. — Ён мяне ўжо пазнае, глядзіце: Норберт! Дзе матуля?

— З глузду з’ехаў, — канстатаваў Рон на вуха Гары.

— Хагрыд, — гучна паклікаў Гары. — Праз два тыдні твой Норберт перарасце па памеры твой дом. А Малфой у любы момант напаклёпнічае Дамблдору.

Хагрыд прыкусіў губу.

— Я… я ведаю, мне нельга пакінуць яго тут, але пакуль… не магу я без яго.

Гары раптам звярнуўся да Рона.

— Чарлі, — сказаў ён.

— Ты ўжо таксама таго, — абвясціў Рон. — Я Рон.

— Ды не — Чарлі — твой брат, Чарлі. Які ў Румыніі. Які вывучае драконаў. Можна паслаць Норберта да яго. Чарлі яго выкарміць, а потым выпусціць на волю.

— Добрая ідэя! — узрадаваўся Рон. — Як табе, Хагрыд?

Урэшце рэшт, Хагрыд пагадзіўся, што, прынамсі, можна паслаць Чарлі саву, параіцца.

Наступны тыдзень цягнулася немагчыма доўга. У сераду ўвечары Герміёна і Гары ў адзіноце сядзелі ў гасцінай, астатнія даўно ўжо разыйшліся спаць. Гадзіннік на сцяне толькі што прабіў апоўначы, калі з шумам расхінулася адтуліна за партрэтам. Адтуль як чорт з табакеркі з'явіўся Рон, сцягваючы плашч-нябачнік. Ён вярнуўся ад Хагрыда, якому дапамагаў карміць Норберта. Норберт зараз сілкаваўся дохлымі пацукамі, прычым еў іх цэлымі кошыкамі.

— Ён мяне ўкусіў! — паскардзіўся Рон, паказваючы руку, перабінтаваную прапітанай крывёй насоўкай. — Я зараз немаведама колькі пяро не змагу трымаць! Нічога жудасней гэтага дракона я ў жыцці не бачыў, а паслухаць, як кудахтае над ім Хагрыд — гэта і зайка, і кіска, і рыбка! Калі я сыходзіў, ён спяваў гэтаму пудзілу калыханку!

З акна данеслася асцярожнае паляпванне.

— Гэта Хэдвіг! — выклікнуў Гары, спяшаючыся ўпусціць саву. — Яна прынесла адказ ад Чарлі!

Тры галавы схіліліся над пасланнем:

“Дарагі Рон!

Як жыццё? Дзякуй за ліст — я буду вельмі рады ўзяць нарвежскага дракона, аднак, даставіць яго сюды будзе нялёгка. Мне падаецца, самым разумным будзе перадаць дракона з маімі сябрамі, якія збіраліся прыехаць наведаць мяне. Праблема толькі ў тым, што іх могуць затрымаць пры ўвозе забароненай жывёліны.

Не маглі б вы занесці дракона на самую высокую вежу ў суботу апоўначы? Яны будуць чакаць вас там і забяруць дракона ўначы, каб ніхто не ўбачыў.

Дашліце адказ як мага хутчэй.

З любоўю,

Чарлі”

Дзеці пераглянуліся.

— У нас ёсць плашч-нябачнік, — сказаў Гары. — Гэта не павінна быць вельмі складана — мне падаецца, плашч досыць вялікі, каб пад ім маглі схавацца двое з нас разам з Норбертам.

Сябры з ім пагадзіліся — што паслужыла лішнім доказам таго, наколькі няўдалым быў для іх апошні тыдзень. Яны былі гатовыя на ўсё, каб пазбавіцца Норберта — і Малфоя.

На шляху выканання плану паўстала нечаканая перашкода. Да раніцы ўкушаная рука Рона распухла так, што зрабілася разы ў два больш свайго нармалёвага памеру. Рон сумняваўся, ці варта ісці да мадам Помфры — раптам яна адразу пазнае ўкус дракона? Аднак, па ўсім, выбару ўжо не было. Месца ўкусу набыла злавесны зеленаваты колер. Мабыць, зубы Норберта былі атрутныя.

У канцы дня Гары і Герміёна пабеглі ў бальнічнае крыло наведаць Рона і знайшлі яго ў ложку ў жудасным стане.

— Гэта не толькі з-за рукі, — прашаптаў ён, — хоць яна так баліць, што, падаецца, хутка адваліцца. Малфой сказаў мадам Помфры, што хоча ўзяць у мяне кнігу, яна яго ўпусціла, і ён жудасна нада мной здзекаваўся. Усё пагражаў, што распавядзе, хто мяне насамрэч укусіў — я сказаў, сабака, але мадам Помфры падобна, не паверыла — не трэба было мне яго біць на квідытчым матчы, зараз ён мне помсціць.

Гары з Герміёнай па меры сіл пастараліся супакоіць Рона.

— Затое ў суботу апоўначы ўсё будзе ззаду, — сказала Герміёна, але гэта цалкам не суцешыла Рона. Наадварот, ён рыўком сеў у пасцелі і ўвесь пакрыўся халодным потым.

— У суботу апоўначы! — застагнаў ён хрыпла. — Не — толькі не гэта! Я толькі што ўспомніў — ліст ад Чарлі ляжаў у той самай кнізе, якую ўзяў Малфой! Зараз ён будзе ведаць, што мы збіраемся вывезці Норберта.

Ні Гары, ні Герміёна не паспелі адказаць. Увайшла мадам Помфры і загадала пакінуць хворага — Рону, паводле ейных словаў, патрабаваўся адпачынак.

— Занадта позна што-небудзь змяняць, — сказаў Герміёне Гары. — У нас няма часу, каб даслаць Чарлі яшчэ адну саву, і наогул, гэта, можа быць, наш адзіны шанец пазбавіцца ад Норберта. Давядзецца рызыкнуць. І давядзецца ўзяць плашч, Малфой пра яго не ведае.

Калі яны прыйшлі да Хагрыда са справаздачай аб апошніх навінах, Фанг сядзеў поруч халупы з перавязаным хвастом. Хагрыд размаўляў з імі праз акно.

— Не магу вас упусціць, — прасоп ён. — У Норберта пераходны ўзрост — але я з ім зладжу.

Пачуўшы пра ліст ад Чарлі, Хагрыд ледзь не заплакаў, хоць, магчыма, і не толькі ад суму — Норберт у гэты час цяпнуў яго за нагу.

— Уууух! Нічога, нічога, проста чаравік пракусіў — гуляецца! — дурны яшчэ, разумееце.

Дурны біў хвастом па сцяне халупы, і ад гэтага ў вокнах дрыжала шкло. Гары і Герміёна вярталіся ў замак з адзінай думкай — дачакацца суботы.

Мабыць, калі б яны не так моцна хваляваліся з-за таго, што ім трэба зрабіць, яны б пашкадавалі Хагрыда ў момант раставання з Норбертам. Ноч была цёмнай і хмурнай, і дзеці злёгку спазніліся, таму што ім прыйшлося чакаць, пакуль Півз прыбярэцца з вестыбюля, дзе ён сам з сабою гуляў у тэніс.

Хагрыд падрыхтаваў Норберта да адпраўкі, і той быў клапатліва спакаваны ў вялікую скрыню.

— Я там паклаў і пацукоў, і брэндзі, яму хопіць на дарогу, — у голасе Хагрыда выразна гучалі з цяжкасцю падаўляемыя рыданні. — І мішка яго ўлюблёны таксама там.

У скрынцы нешта затрышчала — падаецца, мішцы адарвалі галаву.

— Да пабачэння, Норберт! — ўсхліпваў Хагрыд, пакуль Гары з дапамогай Герміёны хаваў кошык пад плашчом-нябачнікам, — матуля цябе ніколі не забудзе!

Як ім атрымалася данесці кошык да замка, яны і самі не маглі зразумець. Хвіліны, цікаючы, няўхільна набліжалі іх да паўночы, і яны ўпарта цягнулі Норберта ўверх па мармуровай лесвіцы ў вестыбюль і далей, па цёмных калідорах. Уверх па яшчэ адной лесвіцы, яшчэ — нават кароткі шлях, нядаўна адчынены Гары, не занадта палегчыў задачу.

— Амаль дашлі! — перарывіста ўзвясціў Гары, калі яны падышлі да пераходу ў самую высокую вежу замка.

Нешта мільганула наперадзе, ледзь не прымусіўшы іх выпусціць кошык. Забыўшы аб тым, што яны нябачныя, дзеці кінуліся глыбей у цень, імкнучыся разгледзець цёмныя сілуэты двух людзей, зусім недалёка ад іх.

Прафесар МакГонагал, у халаце з шатландкі і з сетачкай на валасах, за вуха трымала Малфоя.

— Парушэнне! — крычала яна. — Мінус дваццаць балаў у "Слізэрына"! Блукаць тут сярод ночы, ды як ты асмеліўся…

— Вы не разумееце, прафесар. Сюды павінен прыйсці Гары Потэр — з драконам!

— Якая несусветная лухта! Як ты смееш так хлусіць! Пайшлі — я павінна паведаміць пра цябе прафесару Снэйпу, Малфой!

Пасля гэтага здарэння стромкая шрубавая лесвіца на вяршыню вежы падалася найлягчэйшай дарогай на свеце. Але, датуль, пакуль яны не вышлі вонкі, на халоднае начное паветра, дзеці не вырашаліся зняць плашч-нябачнік, а калі нарэшце знялі, то былі шчаслівыя, што могуць зноў дыхаць вольна. Герміёна сплясала джыгу.

— Малфоя пакаралі! Я зараз заспяваю!

— Толькі не гэта, — паспешна сказаў Гары.

У выдатным настроі з нагоды Малфоя, яны чакалі сяброў Чарлі, а Норберт тым часам шалеў у кошыку. Прыкладна праз дзесяць хвілін з цемры ліха і бясшумна вырулілі чатыры мятлы.

Сябры Чарлі аказаліся развясёлай кампаніяй. Яны паказалі Гары і Герміёне крапленне, якое змайстравалі, каб разам несці Норберта. Дружнымі высілкамі яны запакавалі дракона, а потым Гары і Герміёна за руку развіталіся з імі і сказалі вялікае-вялікае дзякуй.

Нарэшце, Норберт ляцеў… ляцеў…

Гары з Герміёнай паціху спусціліся па лесвіцы, адчуваючы лёгкасць і ў руках, і ў галаве, зараз, калі на іх не вісеў Норберт. Ніякіх больш драконаў — Малфой пакараны — чым можна азмрочыць такое шчасце?

Адказ на апошняе пытанне чакаў іх унізе лесвіцы. Як толькі яны выйшлі ў калідор, з цемры раптам вымалявалася фізіяномія Філча.

— Так-так-так, — нягучна вымавіў ён, — вось мы і патрапілі.

Яны забыліся на вежы плашч-нябачнік.

— РАЗДЗЕЛ XV —

Забаронены лес

Нічога горш нельга было і прыдумаць.

Філч адвёў парушальнікаў у кабінет прафесара МакГонагал на першым паверсе, дзе яны селі і сталі чакаць сваёй долі, не прамаўляючы ані слова. Герміёна дрыжэла дробнай дрыготкай. Нейкія выбачэнні, алібі, апраўдальныя гісторыі нагрувашчваліся адно на адно ў галаве ў Гары, і кожная наступная версія была горш папярэдняй. Гэтым разам ён не бачыў спосабу выблытацца з непрыемнасцяў. Яны загнаныя ў кут. Як жа яны маглі апынуцца настолькі неасцярожныя і забыцца на плашч-нябачнік? Няма абсалютна нічога, што б было апраўданнем у вачах прафесара МакГонагал іх знаходжання па-за спальняй і падазронага блукання па школе сярод ночы, не кажучы ўжо аб астранамічнай вежы — туды наогул забаранялася хадзіць інакш як на заняткі. Дадайце сюды Норберта і плашч-нябачнік — і можна збіраць рэчы.

Калі Гары думаў, што нічога горш і прыдумаць нельга, ён памыляўся. З'явілася прафесар МакГонагал і прывяла з сабою Нэвіла..

— Гары! — вырвалася ў Нэвіла, як толькі ён убачыў сваіх аднакласнікаў. — Я хацеў цябе знайсці і папярэдзіць, я чуў, як Малфой пагражаецца злавіць цябе, ён сказаў, што ў цябе дра…

Гары адчайна затрос галавой, спрабуючы перасцерагчы Нэвіла ад неабдуманых слоў, але прафесар МакГонагал гэта зазважыла. Яна навісла над усімі трыма дзецьмі, і, калі б яна была драконам, дык ужо б спапяліла ўсіх полымем.

— Я б ніколі не паверыла, што хтосьці з вас адважыцца на падобны ўчынак. Містэр Філч сказаў, што вы былі на астранамічнай вежы. Зараз гадзіна ночы. Патлумачце, з якой мэтай вы былі там.

Герміёна ўпершыню не магла адказаць на пытанне настаўніка. Яна апусціла вочы і была нерухомая як статуя.

— Думаю, я і сама магу растлумачыць, што адбылося, — сказала прафесар МакГонагал. — Для гэтага не трэба быць геніем. Вы прымусілі Драко Малфоя паверыць у дурацкую гісторыю з драконам, з тым, каб выцягнуць яго ўначы з ложку і паглядзець, як ён патрапіць у непрыемнасці. Я ўжо злавіла яго. Трэба меркаваць, вам падаецца вельмі смешным, што Лонгбатам таксама пачуў вашыя размовы і паверыў ім?

Гары злавіў погляд Нэвіла. і паспрабаваў знакамі паказаць яму, што ўсё сказанае — няпраўда, настолькі ў таго быў забіты выгляд. Бедны, нязграбны Нэвіл — ужо Гары ведаў, чаго яму каштаваў гэты начны шпацыр дзеля выратавання сяброў ад бяды.

— Я абураная, — працягвала прафесар МакГонагал. — Чатыры вучні адначасова знаходзяцца па-за спальняй у такую гадзіну! Нечувана! Ужо аб вас, міс Грэйнджэр, я была лепшага меркавання. Што ж датычыцца вас, містэр Потэр, дык я думала, у вас значна больш павагі да "Грыфіндора". Вы ўсе трое атрымаеце пакаранне — так-так, і вы таксама, містэр Лонгбатам, нішто не з'яўляецца апраўданнем для знаходжання па-за спальняй уначы, асабліва ў наш час, гэта вельмі небяспечна — акрамя таго, я здымаю з "Грыфіндора" пяцьдзесят балаў.

— Пяцьдзесят? — усклікнуў Гары. Зараз яны страцяць лідыруючае становішча, якое занялі дзякуючы перамозе ў квідытчным матчы.

— Пяцьдзесят кожнаму, — вымавіла прафесар МакГонагал, раздзімаючы ноздры доўгага, вострага носу.

— Прафесар… калі ласка…

— Вы не можаце…

— Не вучыце мяне, што я магу, а чаго не магу, Потэр. Вяртайцеся ў ложкі, вы ўсе. Ніколі раней мне не даводзілася так чырванець за Грыфіндорцаў.

Яны страцілі сто пяцьдзесят ачкоў. "Грыфіндор" апынуўся на апошнім месцы. За адну ноч яны здолелі разбурыць усе надзеі свайго каледжа на атрыманне кубка ў школьным спаборніцтве. Гары пачуваўся так, быццам жыццё яго на гэтым скончылася. Што ж зараз рабіць, як загладзіць сваю віну?

Гары не спаў усю ноч. Ён слухаў, як Нэвіл доўга-доўга рыдаў у падушку і не ведаў, чым яго суцешыць. Ён разумеў, што Нэвіл, як і ён сам, з жахам думае аб заўтрашнім дні. Што будзе з астатнімі Грыфіндорцамі, калі стане вядома аб тым, што яны нарабілі?

Спачатку Грыфіндорцы, якія праходзілі на наступную раніцу паблізу гіганцкіх пясочных гадзіннікаў, якія паказвалі колькасць балаў, набраных каледжамі, думалі, што адбылася нейкая памылка. Куды маглі за ноч падзецца сто пяцьдзесят балаў? Потым па школе стала распаўсюджвацца навіна: віной усяму Гары Потэр, герой двух квідытчных матчаў, ён і двое іншых першакурснікаў.

З самога любімага Гары раптам зрабіўся самым ненавісным усім чалавекам. Нават рэйвенклоўцы і хафлпафцы злаваліся на яго, ужо вельмі ўсёй школе хацелася, каб "Слізэрын" страціў кубак. Куды б Гары ні пайшоў, усё паказвалі на яго пальцамі і адкрыта абражалі яго. Слізэрынцы, наадварот, віталі яго апладысментамі і крычалі: "Дзякуй, Потэр, мы табе гэтага не забудзем!".

Адзін толькі Рон заставаўся на яго баку.

— Праз пару тыдняў яны ўсё забудуць. Каледж столькі раз губляў балы з-за Фрэда з Джорджам, а іх усё роўна ўсё любяць.

— Але ж ніхто з іх не зарабляў сто пяцьдзесят балаў штрафу за адзін раз, праўда? — гаротна адказваў Гары.

— Ммм… не, — згаджаўся Рон.

Позна было ратаваць становішча пакаяннем, але Гары тым не менш пакляўся сам сабе, што больш ніколі не будзе ўмешвацца не ў свае справы. Хопіць гуляць у шпіка-аматара. Яму было так сорамна, што ён пайшоў да Вуда і сказаў, што сыходзіць з каманды.

— Сысці? — прагрукатаў Вуд. — І што будзе добрага? Як мы набярэм хоць нейкія балы, калі яшчэ і ў квідытч перастанем выйграваць?

Але і ад квідытча было мала радасці. Ніхто ў камандзе з Гары не размаўляў, а калі хлопцам усё-ткі прыходзілася казаць аб ім, яго звалі "Лавец".

Герміёна з Нэвілам таксама пацярпелі. Ім, вядома, было не так дрэнна, як Гары, таму што яны не былі гэтак вядомыя, але і з імі ніхто не размаўляў. Герміёна перастала выяўляць актыўнасць на занятках, сядзела, апусціўшы галаву і працавала ў адзіноце.

Гары быў амаль што рады, што набліжаліся іспыты. Падрыхтоўка да іх дапамагала трохі забыцца. Яны з Ронам і Герміёнай мелі зносіны толькі паміж сабою, займаліся дапазна, імкнуліся запомніць склады складаных зёлкаў, вучылі напамяць заклёны і праклёны, зубрылі даты найважных чароўных адкрыццяў і гоблінскіх паўстанняў…

Затым, прыкладна за тыдзень да пачатку іспытаў, рашэнне Гары не ўмешвацца не ў свае справы было падвергнута нечаканаму выпрабаванню. Ён адзін вяртаўся з бібліятэкі і раптам пачуў нейкае хныканне ў кабінеце крыху далей па калідоры. Падыйшоўшы бліжэй, ён разабраў голас Квірэла:

— Не — не — толькі не гэта, калі ласка…

Як быццам хтосьці пагражаў яму. Гары нячутна наблізіўся.

— Добра, добра… — пачуў ён усхліпванні Квірэла.

У наступную секунду Квірэл паспешліва выйшаў з класа, папраўляючы цюрбан. Ён быў бледны і блізкі да істэрыкі. Ён хутка выдаліўся; Гары сумняваўся нават, што прафесар заўважыў яго. Хлопчык пачакаў, пакуль сціхнуць крокі, і зазірнуў у клас. Там нікога не было, але дзверы ў іншым канцы пакоя засталіся прыадчыненымі. Аб тым, што ён вырашыў ні ў што не ўмешвацца, Гары ўспомніў толькі калі быў ужо на сярэдзіне пакоя.

У любым выпадку, ён паставіў бы тузін філасофскіх камянёў на тое, што гэта Снэйп толькі што выйшаў з класа, да таго ж, у самім гуку сціхаўшых крокаў было штосьці такое, што Гары зразумеў — Квірэл або ўжо здаўся, або вось-вось здасца.

Гары паспяшаўся назад у бібліятэку, дзе Герміёна правярала Рона па астраноміі. Гары распавёў сябрам, што ён толькі што пачуў.

— Значыць, Снэйп дамогся свайго! — выклікнуў Рон. — Калі Квірэл сказаў яму, як разбурыць замову супраць сіл зла…

— Але ж яшчэ застаецца Флуфі, — нагадала Герміёна.

— Можа быць, Снэйп і без Хагрыда пазнаў, як абыйсці Флуфі, — сказаў Рон, абводзячы позіркам паліцы з кнігамі. — Не сумняваюся, тут кніжка, у якой гаворыцца, як абыйсці гіганцкага трохгаловага сабаку. Што рабіць, Герміёна?

У вачах Рона запаліўся гарэзны агеньчык, яго відавочна вабілі новыя прыгоды, але Герміёна адказала раней, чым Гары паспеў вымавіць хоць слова.

— Ісці да Дамблдора. Нам трэба было зрабіць гэта даўным-даўно. Калі мы зноў пачнем прадпрымаць нешта самі, нас вышпурнуць са школы.

— Але ў нас няма доказаў! — сказаў Гары. — Квірэл занадта напужаны, каб пацвердзіць нашыя словы. А Снэйп толькі скажа, што не ведае, якім чынам троль пракраўся ў школу на Хэлоўін і што ён і блізка не падыходзіў да трэцяга паверху — і каму, вы думаеце, павераць, яму або нам? Не сакрэт, што мы яго ненавідзім, Дамблдор вырашыць, што мы гэта прыдумалі, каб Снэйпа звольнілі. Філч на наш бок не стане, яны занадта дружныя са Снэйпам, і наогул, для яго, чым меней у школе вучняў, тым лепей. А акрамя таго, не забывайцеся, па ідэі, мы нічога не можам ведаць ані пра камень, ані пра Флуфі. Нам доўга прыйдзецца ўсё тлумачыць.

Гэтыя словы ўпэўнілі Герміёну, але не Рона.

— Калі мы трохі выведаем становішча…

— Не, — абарваў Гары, — мы ўжо наразведваліся.

Ён прысунуў да сабе карту Юпітэра і стаў завучваць назвы яго месяцаў.

На наступную раніцу за сняданкам Гары, Герміёна і Нэвіл атрымалі занатоўкі з аднолькавым тэкстам:

Ваша пакаранне будзе мець месца сёння ў адзінаццаць гадзін вечара.

Містэр Філч будзе чакаць вас у вестыбюлі.

Прафесар МакГонагал.

У жаху ад страты ста пяцідзесяці балаў, Гары і забыўся, што ім, акрамя ўсяго іншага, трэба адбываць пакаранне. Ён думаў, Герміёна пачне скардзіцца, што з-за гэтага страціць час, неабходны для заняткаў, але тая не вымавіла ні слова. Як і Гары, яна лічыла, што пакаранне справядлівае.

У адзінаццаць вечара яны развіталіся з Ронам у Грыфіндорскай гасцінай і, захапіўшы Нэвіла., спусціліся ў вестыбюль. Філч быў ужо там — як і Малфой. Гары зусім забыў, што Малфой таксама атрымаў пакаранне.

— Ідзіце за мной, — раўкнуў Філч, запальваючы лямпу і выводзячы дзяцей з замка.

— Ну што, зараз будзеце добранька думаць, перш чым парушаць школьныя правілы, а? — ён зласліва скасіў вочы. — Так-так… цяжкая праца і моцны боль — вось лепшыя настаўнікі, калі вы спытаеце маё меркаванне… Шкада, што адмянілі ранейшую сістэму пакаранняў… Падвесіць бы вас за рукі да столі на пару дзянькоў, у мяне і ланцугі захаваліся, я іх трымаю ў парадку, змазваю алеем, раптам зноў спатрэбяцца… М-так… Ну, пайшлі, ці што… і не спрабуйце ўцячы, ад гэтага вам толькі горш будзе.

Яны перасякалі цёмны двор. Нэвіл усхліпваў. Гары думаў, аб пакранні, якое іх чакала. Пэўна, нешта сапраўды жудаснае, інакш Філч не быў бы так задаволены.

Месяц быў яркі, але з-за аблокаў, што набягалі на яго, маленькая працэсія перыядычна знікала ў цемры. Наперадзе Гары бачыў асветленыя вокны халупы Хагрыда. Потым яны пачулі падалены крык:

— Гэта ты, Філч? Давай хутчэй, трэба б ужо і пачаць.

Гары ўздыхнуў з палёгкай. Калі яны будуць працаваць з Хагрыдам, усё не так дрэнна. Пэўна, ягоныя пачуцці адбіліся на твары, таму што Філч працадзіў:

— Ты, мабыць, думаеш, што вы будзеце валяць дурня з гэтым ідыётам? Памыляешся, хлопец — вы пойдзеце ў лес і — папраўце мяне, калі я памыляюся — вам наўрад ці гэта падасца вясёлай вандроўкай.

Тут Нэвіл гучна застагнаў, а Малфой спыніўся як укапаны.

— У лес? — перапытаў ён, прычым ягоны голас гучаў зусім не так абыякава, як звычайна, — Нам туды ўначы нельга — там усякія гэтыя… пярэваратні.

Нэвіл учапіўся ў рукаў Гарынай мантыі і выдаў задушаны хрып.

— А гэта ўжо вашыя праблемы, — адказаў Філч, струменячы зласлівую радасць. — Трэба было раней думаць аб гэтых… пярэваратнях.

Насустрач з цемры хуткай хадой выйшаў Хагрыд, за ім ішоў Фанг. Хагрыд нёс у руках вялікі арбалет, а праз плячо ў яго вісеў калчан са стрэламі.

— Ну нарэшце, — сказаў ён. — Чакаю ўжо, мабыць, з паўгадзіны. Гары, Герміёна — вы ў парадку?

— Няма чаго з імі няньчыцца, Хагрыд, — ледзяным тонам зазначыў Філч, — урэшце рэшт, яны тут для пакарання, а не для сяброўскай гутаркі.

— Таму ты і спазніўся, так? — Хагрыд неўхваляльна нахмурыўся. — Маралі чытаў? Не твой гэта клопат. Зрабіў сваю справу і валі адсюль. Далей я сам іх павяду.

— Вярнуся досвіткам, — адказаў Філч, — за тым, што ад іх застанецца, — дадаў ён гнюсна, а затым звярнуўся і пайшоў назад у замак, і ў цемры доўга было відаць, як падскоквае лямпа ў яго ў руцэ.

Малфой звярнуўся да Хагрыда.

— Я не пайду ў лес, — заявіў ён, і Гары з задавальненнем улавіў у яго голасе ноткі панікі.

— Прыйдзецца, калі жадаеш застацца ў "Хогвартсе", — люта адказаў Хагрыд. — Напаскудзіў — умей адказваць.

— Хадзіць у лес — праца служачых, вучням не належыць гэтага рабіць! Я думаў, нас прымусяць што-небудзь перапісваць! Ды калі б мой бацька ведаў, чым мяне прымушаюць займацца, ён бы…

— Ведаеш што, ужо такі ў нас тут парадак, у "Хогвартсе", — рыкнуў Хагрыд, — Скажыце на літасць, перапісваць! А сэнс у гэтым які? Прыйдзецца зрабіць што-небудзь карыснае або гэць адсель. Калі твайму тату больш падабаецца, каб цябе выгналі, дык ідзі назад і збірай манаткі, зразумеў? Давай!

Малфой не зварухнуўся. Ён гнеўна паглядзеў Хагрыду ў твар, але вельмі хутка апусціў вочы.

— Ну вось, — сказаў Хагрыд, — а зараз слухайце сюды. Тое, што мы сёння будзем рабіць, вельмі небяспечна. Я не хачу, каб вы рызыкавалі жыццём. Падыдзіце сюды.

Ён падвёў іх да самога ўскрайку лесу і, узняўшы лямпу вышэй, асвятліў вузкую, няроўную сцяжынку. Хлопцы зазірнулі ў лес, і лёгкі ветрык закратаў ім валасы.

— Глядзіце, — прагаварыў Хагрыд. — Бачыце на зямлі? Свеціцца? Срэбная такая? Гэта кроў аднарога. Хтосьці параніў аднарога… Другі раз за тыдзень. У мінулую сераду ўжо знайшоў аднаго мёртвага. Зараз нам трэба пастарацца адшукаць небараку. Можа, атрымаецца выратаваць.

— А калі той, хто параніў аднарога, знойдзе нас першым? — спытаў Малфой, не ў сілах схаваць страх.

— Тут у лесе няма нічога такога, што магло б нашкодзіць вам, калі будзеце трымацца поруч мяне або Фанга, — супакоіў Хагрыд. — І не сыходзьце са сцяжынкі. Так. Дзелімся на дзве групы і ідзем па следзе ў розныя бакі. Кроў паўсюль, дзесьці тут ён і круціцца са ўчорашняга дня.

— Я пайду з Фангам, — паспешна заявіў Малфой, гледзячы на вострыя зубы сабакі.

— Добра, — пагадзіўся Хагрыд, — толькі папярэджваю, ён труслівы надзвычай. Значыць, Гары і Герміёна ідуць са мной, а Драко і Нэвіл — з Фангам. Зараз — хто знойдзе аднарога, высякае зялёныя іскры, дамовіліся? Дастаньце палачкі і патрэніруйцеся — вось так, малайчыны — а калі каму спатрэбіцца дапамога, няхай высякае чырвоныя, і мы яго адшукаем — карацей, будзьце асцярожныя — пайшлі.

Лес быў чорны і маўклівы. Прайшоўшы зусім трохі, яны дасягнулі скрыжавання. Гары, Герміёна і Хагрыд пайшлі налева, а Малфой, Нэвіл і Фанг — направа.

Яны ішлі моўчкі, гледзячы пад ногі. Тут і там месячны промень, што прабіваўся скрозь галіны дрэў, запальваў серабрыста-блакітным святлом кроў аднарога на апалай лістоце.

Гары ўбачыў, што Хагрыд вельмі занепакоены.

— А можа пярэварацень забіваць аднарогаў?

— Не з такой хуткасцю, — адказаў Хагрыд. — Аднарога злавіць не так проста, у іх магутная чароўная сіла. Я наогул нколі раней не бачыў параненага аднарога.

Яны абмінулі заімшэлы пень. Гары пачуў, як дзесьці струменіцца вада; пэўна, недалёка адсюль працякаў ручай. На сцяжынцы перыядычна траплялася кроў аднарога.

— Ты як, Герміёна? — шэптам спытаў Хагрыд. — Не бойся, ён не мог зайсці далёка, раз так моцна паранены, а значыць, мы зможам яго… ХАВАЙЦЕСЯ ЗА ДРЭВА!

Хагрыд згроб дзяцей, з неверагоднай хуткасцю адцягнуў іх ад сцяжынкі і схаваў за магутным дубам. Ён дастаў стралу, уставіў яе ў арбалет і ўзняў зброю, у любую хвіліну гатовы стрэліць. Усе трое замерлі, прыслухоўваючыся. Хтосьці або штосьці бясшумна перасоўвалася па сухой лістоце зусім побач: гук быў такі, як быццам доўгая мантыя злёгку дакранаецца да зямлі. Хагрыд прыжмурыўся, узіраючыся ў цемру, адкуль вілася сцяжынка, але праз некалькі секунд гук сціх.

— Так і ведаў, — прамармытаў Хагрыд, — ёсць тут штосьці, што быць тут не павінна.

— Гэта пярэварацень? — спытаў Гары.

— Не, ніякі гэта не пярэварацень, — змрочна адказаў Хагрыд. — Ну, чаго ж, хадзем за мной, толькі зараз ужо паасцярожней.

Яны пайшлі цішэй, прыслухоўваючыся да найменшага шоргату. Раптам наперадзе, на палянцы, нешта прамільгнула — дакладна нешта жывое.

— Хто там? — крыкнуў Хагрыд. — Здавайся — я ўзброены!

І на палянцы з'явіўся — чалавек або конь? Да пояса чалавек, з рудымі валасамі і барадой, але ніжэй пояса ў яго было ільснянае гнядое конскае тулава, з доўгім, рудаватым хвастом. Гары і Герміёна так і адкрылі роты ад здзіўлення.

— А, гэта ты, Ронан, — з палёгкай усклікнуў Хагрыд. — Як справы?

Ён падышоў і прывітаўся з кентаўрам за руку.

— Добры табе вечар, Хагрыд, — адказаў Ронан глыбокім сумным голасам. — Жадаў мяне застрэліць?

— Асцярожнасць першым чынам, Ронан, — усміхнуўся Хагрыд, паляпваючы па арбалеце. — Тут у вас у лесе завялася нейкая поскудзь. Так, між іншым, гэта Гары Потэр і Герміёна Грэйнджэр. Вучацца ў нас у школе. А гэта Ронан, дзеткі. Кентаўр.

— Мы здагадаліся, — слабым голасам адказала Герміёна.

— Добры вечар, — прывітаўся Ронан. — У школе, значыць? І што ж вы там вывучылі, у школе?

— Эммм….

— Трошкі ўсяго, — сціпла адказала Герміёна.

— Трошкі. Што ж, гэта ўжо сёе-тое. — уздыхнуў Ронан. Ён закінуў галаву і паглядзеў на неба. — Марс сёння яркі.

— Ага, — адказаў Хагрыд, таксама закідаючы галаву. — Слухай, добра, што мы цябе сустрэлі, Ронан, тут дзесьці паранены аднарог бадзяецца… Ты нічога не бачыў?

Ронан адказаў не адразу. Ён доўга не міргаючы глядзеў уверх, а потым зноў уздыхнуў.

— Нявінныя заўсёды становяцца першымі ахвярамі, — прагаварыў ён. — Так заўсёды было і заўсёды будзе.

— Ага, — не пярэчыў Хагрыд. — Але ты чаго-небудзь бачыў, Ронан? Чаго-небудзь незвычайнага?

— Марс сёння яркі, — паўтарыў Ронан, не звяртаючы ўвагі на нецярплівыя погляды Хагрыда. — Надзвычай яркі.

— Ага, але я маю на ўвазе незвычайнае тут, бліжэй да зямлі, — растлумачыў Хагрыд. — Значыць, ты нічога не прыкмячаў.

І зноў, Ронан памарудзіў перш чым даць адказ. Нарэшце, ён вымавіў:

— У лесе ўтойваецца шмат сакрэтаў.

Варушэнне за дрэвамі прымусіла Хагрыда зноў ускінуць арбалет, але гэта аказаўся ўсяго толькі яшчэ адзін кентаўр, чорнавалосы і вараны, больш дзікага выгляду, чым Ронан.

— Прывітанне, Бэйн, — сказаў Хагрыд. — Усё ў парадку?

— Добры вечар, Хагрыд, спадзяюся, ты здаровы.

— Здаровы, здаровы. Слухай, я ўжо пытаўся ў Ронана… Можа, ты бачыў што-небудзь незвычайнае апошнім часам? Аднарога ранілі — чуў пра гэта?

Бэйн падышоў і ўстаў побач з Ронанам. Паглядзеў на неба.

— Марс сёння яркі, — проста адказаў ён.

— Ведаю, — злёгку раздражніўся Хагрыд. — Добра, калі з вас хто чаго ўбачыць, скажыце мне, добра? А мы патупалі.

Гары і Герміёна пайшлі ўслед за ім, штохвілінна аглядаючыся праз плячо на кентаўраў, пакуль тыя не схаваліся за дрэвамі.

— Ніколі, — сказаў Хагрыд зараз ужо з непрыхаваным раздражненнем, — не даможашся прамога адказу ад кентаўра. Астраномы, разумееш. Калі чаго бліжэй месяца, яно ім да лямпачкі.

— А іх шмат тут? — спытала Герміёна.

— Ды нямала… Яны наогул трымаюцца асабняком, але заўсёды прыйдуць, калі мне трэба слоўцам перакінуцца. Яны, кентаўры, разумныя, між іншым… усё ведаюць… толькі не кажуць…

— А тады, як ты думаеш, мы таксама чулі кентаўра? — спытаў Гары.

— Хіба гук быў як у капытоў? Не-а, я так скажу: гэта і быў той, хто забівае аднарогаў, і я нічога падобнага раней не чуў.

Яны прабіраліся скрозь густы лес, які ўвесь складаўся з велічэзных чорных дрэваў. Гары ўвесь час нярвова аглядаўся цераз плячо. Яго пераследвала вельмі прыкрае пачуццё, што за імі сочаць. Ён быў страшна рады, што побач Хагрыд разам з яго арбалетам. Яны толькі што абмінулі чарговы паварот, як раптам Герміёна схапіла Хагрыда за руку.

— Хагрыд! Глядзі! Чырвоныя іскры, яны патрапілі ў бяду!

— Вы абое чакайце тут! — прароў Хагрыд. — Заставайцеся на сцяжынцы, я за вамі прыйду!

Яны пачулі, як ён разбурае малады параснік, і засталіся стаяць гледзячы адно на аднаго, перапуджаныя. Урэшце рэшт усе гукі замерлі, акрамя ціхага шамацення лістоты над галовамі.

— Як ты думаеш, іх не паранілі? — прашаптала Герміёна.

— Калі паранены Малфой, пляваць, але вось калі што-небудзь здарыцца з Нэвілам… Бо гэта ж мы яго ўцягнулі.

Пакутліва цягнуліся хвіліны. Пачуццё слыху шматкроць абвастрылася. Гары ўлоўліваў найменшы ўздых ветра, найціхае храбусценне галінкі. У чым справа? Дзе астатнія?

Нарэшце, гучны трэск узвясціў аб прыбыцці Хагрыда. За ім цягнуліся Малфой, Нэвіл і Фанг. Хагрыд проста дыміўся ад злосці. Аказваецца, Малфой, жартуючы, схапіў Нэвіла ззаду, той спалохаўся і паслаў чырвоныя іскры.

— Зараз будзе вялікі поспех, калі мы наогул хоць чаго-небудзь зловім, такога вы шуму панарабілі. Так. Давайце мяняцца. Нэвіл, застаешся са мной і Герміёнай, а ты, Гары, пайдзеш з Фангам і гэтым ідыётам. Прабач, — дадаў Хагрыд шэптам на вуха Гары, — цябе яму цяжэй будзе напалохаць, а нам трэба справай займацца.

Такім чынам, Гары адправіўся ў нязведаную цемрадзь разам з Малфоям і Фангам. Яны ішлі амаль паўгадзіны, усё глыбей і глыбей у лес, датуль, пакуль сцяжынка не зрабілася практычна непраходнай, так густа раслі дрэвы. Гары здалося, што зямля тут больш багата палітая крывёй. Яе як быццам расплюхалі з вядра. Павінна быць, няшчаснае стварэнне кідалася з боку ў бок ад болю. Скрозь густа пераплеценыя галіны велічэзнага дуба Гары ўбачыў наперадзе прагал.

— Глядзі, — прамармытаў ён, працягваючы руку, каб спыніць Малфоя.

На зямлі ззяла штосьці ярка-белае. Ціха-ціха хлопчыкі падышлі бліжэй.

Гэта сапраўды быў аднарог, і ён быў мёртвы. Ніколі яшчэ Гары не даводзілася бачыць такое прыгожае і такое сумнае відовішча. Жывёліна застыла ў той паставе, у якой звалілася на зямлю, доўгія, стройныя ногі дзіўна тырчалі ў бакі, а прыгожая галава свяцілася пярлінным святлом на фоне чорнай апалай лістоты.

Гары асцярожна падышоў яшчэ на адзін крок бліжэй, і ў гэты момант нейкі дзіўны гук прымусіў яго замерці на месцы. Кусты ля прагала заварушыліся… Потым, аднекуль з цемры, выпаўзла фігура ў каптуры, болей падобная на жывёліну, ды якая ўсё ж належала хутчэй чалавеку. Гары, Малфой і Фанг застылі на месцы як скамянелыя. Схаваная пад плашчом істота падышла да аднарога, схіліла галаву над ранай і стала піць яго крывю.

— ААААААААА!

Малфой выдаў адчайны лямант і пабег — і тое ж самае зрабіў Фанг. Істота пад каптуром ўзняла галаву — кроў аднарога капала з падбароддзя — і зірнула Гары прама ў вочы. Потым узнялася на ногі і рашуча накіравалася да хлопчыка — а той не мог і паварушыцца ад страху.

Раптам яго галаву пранізаў пякельны боль. Нічога падобнага ён яшчэ ніколі не адчуваў; падавалася, шнар гарыць агнём. Напаўаслепшы, Гары адхіснуўся. Ззаду пачуўся стук капытоў. Хтосьці падляцеў наўскач і, перамахнуўшы праз Гары, атакаваў фігуру ў плашчы.

Боль у ілбу стаў такі моцны, што Гары зваліўся на зямлю. Спатрэбілася хвіліна або дзве, каб прыступ прайшоў. Калі Гары змог падняць вочы, фігура ўжо знікла. Над ім стаяў кентаўр, але не Ронан і не Бэйн; гэты выглядаў маладзей, у яго былі светлыя валасы і цела белай масці.

— З табой усё ў парадку? — спытаў кентаўр, дапамагаючы Гары падняцца на ногі.

— Так — дзякуй — а што гэта было?

Кентаўр не адказаў. У яго былі дзіўныя блакітныя вочы — два бледныя сапфіры. Ён уважліва агледзеў Гары, і погляд яго затрымаўся на шнары, які пачырванеў і больш выразна выступіў на ілбе.

— Ты — хлопчык Потэр, — сказаў кентаўр, — табе лепш пайсці да Хагрыда. У гэты час сутак лес небяспечны — асабліва для цябе. Ты ўмееш ездзіць конна? Так будзе хутчэй.

— Мяне клічуць Флорэнц, — дадаў кентаўр, апускаючыся на пярэднія ногі, каб Гары мог ускараскацца да яго на спіну.

З іншага боку прагалу зноў раздаўся стук галапуючых капытоў. З гушчару на прагал уварваліся Ронан і Бэйн.

— Флорэнц! — прагрукатаў голас Бэйна. — Што я бачу! У цябе чалавек на спіне? Як ты мог апусціцца так нізка? Ты прыпадобніўся звычайнаму мулу!

— А ты разумееш, хто гэта такі? — спытаў Флорэнц. — Гэта хлопчык Потэр. Чым хутчэй ён пакіне лес, тым лепш.

— Што ты яму расказаў? — грозна прароў Бэйн. — Флорэнц, мы пакляліся не ўмешвацца ў волю нябёсаў. Хіба ты не прачытаў у руху планет, што павінна адбыцца?

Ронан нярвова таптаўся на месцы.

— Я упэўнены, Флорэнц жадаў як лепш, — сказаў ён сумна.

Бэйн у лютасці брыкнуў заднімі нагамі.

— Як лепш! А якое гэта да нас мае дачыненне? Кентаўраў датычыцца толькі тое, што прадказана! І не наша справа хадзіць пад сядлом!

Нечакана Флорэнц ў гневе прыпаў на заднія ногі, і Гары прыйшлося схапіцца за яго плечы, каб не зваліцца.

— Ты што, не бачыў гэтага аднарога? — раззлавана закрычаў ён Бэйну. — Ты не разумееш, чаму яго забілі? Або планеты схавалі ад цябе гэты сакрэт? Супраць таго, хто хаваецца ў нашым лесе, я буду дужацца на адным баку з людзьмі, калі спатрэбіцца.

І, развярнуўшыся, Флорэнц паскакаў прочкі. Гары ўчапіўся ў яго з усіх сіл, і яны панесліся скрозь зараснікі, пакінуўшы Ронана і Бэйна далёка ззаду.

Гары цалкам нічога не разумеў.

— Чаму Бэйн так раззлаваўся? — спытаў ён. — І ад чаго гэта вы мяне ратуеце?

Флорэнц пайшоў цішэй, загадаўшы Гары прыгінаць галаву, каб не натыкнуцца на ніжнія галіны, але на пытанне не адказаў. Яны прабіраліся між дрэў, і маўчанне доўжылася так доўга, што Гары было падумаў — Флорэнц больш не жадае з ім размаўляць. Аднак, апынуўшыся сярод асабліва густых зараснікаў, Флорэнц раптам спыніўся.

— Гары Потэр, ці ведаеш ты, для чаго выкарыстоўваецца кроў аднарога?

— Не, — адказаў Гары, здзіўлены дзіўным пытаннем. — На зеллеварэнні мы праходзілі толькі рогі і хваставыя валасінкі.

— Гэта таму, што забіваць аднарогаў — жахлівае злачынства, — сказаў Флорэнц. — На падобнае ліхадзейства здольны пайсці толькі той, каму няма чаго губляць, але хто жадае здабыць усё. Кроў аднарога дапаможа застацца ў жывых, нават калі ты апынешся на валасінку ад немінучай смерці, але... вельмі дарагім коштам. Каб выратаваць сябе, табе прыйдзецца загубіць стварэнне гэтак нявіннае і безабароннае, што, з таго моманту, як яго кроў дакранецца тваіх вуснаў, жыццё тваё будзе жыццём толькі напалову, гэта будзе жыццё праклятай істоты.

Гары глядзеў на патыліцу Флорэнца, якая адліваўла срэбрам у месяцовым святле.

— Але хто здольны на такі адчайны ўчынак? — услых падумаў ён. — Чым быць навекі праклятым, лепш ужо памерці.

— Цалкам дакладна, — пагадзіўся Флорэнц. — Але дакладна толькі ў тым выпадку, калі няма магчымасці выпіць сёе-тое яшчэ — тое, што верне сілу і ўладу — тое, што даруе вечнае жыццё. Хлопчык Потэр, ці вядома табе, што схавана зараз у сценах вашай школы?

— Філасофскі камень! Вядома ж — Эліксір Жыцця! Але я не разумею, хто…

— Няўжо ты не ведаеш нікога, хто чакаў доўгія гады, каб вярнуць сабе ўладу, хто чапляўся за жыццё ў чаканні сваёй гадзіны?

Жалезны кулак сціснуў сэрца хлопчыка. У шолаху лістоты ён быццам бы ізноў пачуў словы Хагрыда, сказаныя той ноччу, калі яны ўпершыню сустрэліся: "Нехта кажа, памёр. Лухта! Я так скажу, у ім ужо і чалавечага не было нічога, каб памерці".

— Вы маеце на ўвазе, — асцярожна пачаў Гары, — што гэта Вал…

— Гары! Гары, з табой усё ў парадку?

Да іх па сцяжынцы бегла Герміёна. Хагрыд, пыхкаючы, ішоў побач з ёй.

— Усё выдатна, — механічна адказаў Гары, наўрад ці разумеючы, што гаворыць, — Хагрыд, аднарог памёр, ён там, на паляне.

— Тут я цябе пакіну, — прагаварыў Флорэнц, у той час як Хагрыд паспяшаўся да аднарога. — Тут ты ў бяспецы.

Гары саслізнуў у яго са спіны.

— Поспехаў табе, Гары Потэр, — пажадаў Флорэнц. — І раней здаралася, што прадказанае планетамі разумелася няправільна, нават кентаўрамі. Спадзяюся, гэта менавіта такі выпадак.

Ён павярнуўся і, пакінуўшы Гары ззаду сябе, стрыманай рыссю паскакаў да лесу.

Чакаючы вяртання сяброў, Рон заснуў у агульнай гасцінай. Ён выгукнуў нешта аб парушэнні квідытчных правілаў, калі Гары затормошыў яго, каб абудзіць. За нейкія секунды, аднак, Рон цалкам прачнуўся і разам з Герміёнай стаў слухаць аповед Гары аб тым, што адбылося ў лесе.

Гары быў не ў стане сесці. Ён хадзіў туды-сюды перад камінам. Яго ўсё яшчэ трэсла.

— Снэйп палюе за каменем для Вальдэморта… а Вальдэморт адседжваецца ў лесе… а мы ўвесь гэты час думалі, што Снэйп усяго толькі жадае разбагацець…

— Не называй ягонага імя! — выклікнуў Рон спалоханым шэптам, нібы баяўся, што Вальдэморт іх пачуе.

Гары не звярнуў увагі.

— Флорэнц мяне выратаваў, але ён не павінен быў гэтага рабіць… Бэйн страшна раззлаваўся… Ён сказаў, нельга ўмешвацца ў прадказанні планет… Пэўна, планеты паказалі, што Вальдэморт вяртаецца… Бэйн лічыць, што Флорэнц не павінен быў замінаць Вальдэморту забіць мяне… Думаю, гэта яны таксама прачыталі па зорках.

— Ды спыніш ты зваць яго па імі! — прашыпеў Рон.

— Зараз мне застаецца толькі чакаць, калі Снэйп здабудзе камень, — ліхаманкава гаварыў Гары, — тады Вальдэморт зможа выйсці з лесу і прыкончыць мяне… Што ж, хоць бы Бэйн будзе задаволены.

Герміёна сядзела з перапуджаным выглядам, але ўсё ж пастаралася суцешыць Гары:

— Гары, усё кажуць, што Дамблдор — адзіны, каго баіцца Сам-Ведаеш-Хто. Пакуль Дамблдор побач, Сам-Ведаеш-Хто не адважыцца цябе крануць. І потым, хто сказаў, што прадказанні кентаўраў заўсёды дакладныя? Гэта ж як варажба або астралогія, прафесар МакГонагал кажа, што гэта вельмі недакладныя галіны магічных навук.

Неба пасвятлела, а хлопцы ўсё размаўлялі. Спаць яны адправіліся цалкам выдахшыміся і ахрыплымі. Аднак, начныя неспадзеўкі яшчэ не скончыліся.

Калі Гары адкінуў коўдру, пад ім апынуўся акуратна згорнуты плашч-нябачнік. Да плашча была прышпіленая занатоўка:

“На ўсякі выпадак.”

— РАЗДЗЕЛ XVI —

Скок у люк

Пасля, успамінаючы гэты час, Гары так і не змог зразумець, як жа ён усё-ткі здолеў здаць іспыты, нягледзячы на тое, што жыў у сталым страху і ўвесь час чакаў, што ў дзверы вось-вось уварвецца Вальдэморт. Але дні праходзілі за днямі, а Флуфі заставаўся на месцы, жывы і здаровы, за надзейна зачыненымі дзвярыма.

Стаяла задушлівая спякота, асабліва ў вялікім кабінеце, дзе першакурснікі здавалі пісьмовыя іспыты. Па гэтым выпадку дзецям выдалі спецыяльныя, замованыя ад спісвання, пёры.

Акрамя пісьмовых і вусных, ім давялося таксама здаваць практычныя іспыты. Прафесар Флітвік выклікаў студэнтаў у клас па адным, і кожны павінен быў прымусіць ананас пратанчыць праз увесь стол. Прафесар МакГонагал уважліва назірала, як дзеці ператвараюць мыш у табакерку — прычым за прыгажосць і вытанчанасць табакеркі налічваліся дадатковыя балы, а вось калі ў табакеркі заставаліся, скажам, вусы, балы, наадварот, здымаліся. Снэйп на іспыце ўсіх нерваваў, расхаджваў па класе і дыхаў у патыліцу, паспрабуй у такіх умовах успомніць склад зелля забыцця.

Гары працаваў ад ранку да вечара. Яму, апроч іншага, даводзілася стала пераадольваць боль у ілбе, які не спыняўся ні разу пасля паходу ў Забаронены лес. Нэвіл лічыў, што Гары пакутуе іспытным неўрозам у цяжкай форме, таму што Гары вельмі дрэнна спаў, але ў рэчаіснасці гэта адбывалася з-за старых кашмарных сноў, якія зноўку вярнуліся, толькі зараз, у дадатак да мінулых жахаў, у іх прысутнічала таямнічая істота пад каптуром, у якой па падбароддзю сцякала кроў.

Рон і Герміёна турбаваліся аб камені куды менш, чым Гары, ці тое таму, што яны не бачылі таго, што бачыў Гары, ці тое таму, што ў іх у ілбе не палаў ад болю шнар. Безумоўна, іх пужала сама думка аб Вальдэморце, але ён не наведваў іх у сне, а акрамя таго, яны так старанна займаліся, што ў іх не заставалася часу на бясплодныя роздумы аб намерах Снэйпа або каго бы то ні было яшчэ.

Надышоў самы апошні іспыт — гісторыя магіі. Нейкая гадзіна, падчас якой прыйдзецца адказваць на пытанні аб усякіх там выжылых з розуму ведзьмаках, вынайшаўшых рознае глупства накшталт самапамешваючых катлоў, а потым — свабода! Свабода на працягу цэлага — цудоўнага! — тыдня, пасля чаго ім абвесцяць вынікі іспытаў. Калі прывід прафесара Бінза нарэшце вымавіў доўгачаканыя словы: "пакладзіце пёры і скруціце пергамент", Гары разам з іншымі студэнтамі выдаў крык захаплення.

— Усё аказалася значна прасцей, чым я думала, — сказала Герміёна, калі яны ўліліся ў радасны натоўп на залітым сонцам лужку перад школай, — дарэчы, мне было не абавязкова вучыць ані пра Кодэкс Гонару Маладога Пярэваратня ад 1637 года, ані пра паўстанне Эльфрыка Энергічнага.

Герміёна хацела пасля іспытаў пазвяраць адказы, але Рон сказаў, што яму ад гэтага стане блага, таму яны папляліся да возера і плюхнуліся пад дрэва. Двайняты Уізлі разам з Лі Джорданам тузалі за шчупальцы гіганцкага кальмара, які плёскаўся на цёплай водмелі.

— Ніякіх больш заняткаў, — шчаслівым голасам прагаварыў Рон, расцягваючыся на траве. — Не будзь такім сумным, Гары, у нас ёсць цэлы тыдзень да таго, як мы даведаемся, што напісалі ўсё няправільна! А пакуль можна ні аб чым не думаць.

Гары пацёр лоб.

— Хацеў б я ведаць, што ўсё гэта значыць! — у сэрцах выклікнуў Гары. — Шнар жудасна баліць... Гэта і раней здаралася, але ніколі так часта, як зараз.

— Схадзі да мадам Помфры, — параіла Герміёна.

— Я не хворы, — паспрабаваў растлумачыць Гары, — мне падаецца, гэтае папярэджанне… Павінна здарыцца нешта страшнае…

Але Рона немагчыма было ўстрывожыць, для гэтага было занадта горача.

— Гары, хопіць табе, Герміёна мае рацыю: пакуль Дамблдор тут, з каменем нічога не можа здарыцца. І потым, у нас няма ніякіх падстаў думаць, што Снэйп выведаў, як прайсці паблізу Флуфі. Яму ўжо адзін раз ледзь не адарвалі нагу, наўрад ці ён так адразу сунецца зноўку. І хутчэй Нэвіл будзе гуляць за зборную Англіі, чым Хагрыд здрадзіць Дамблдору.

Гары кіўнуў, але ён не мог пазбавіцца ад няяснага адчування, што забыў нешта зрабіць, нешта важнае. Калі ён паспрабаваў падзяліцца гэтым адчуваннем з сябрамі, Герміёна сказала:

— Гэта з-за іспытаў. Мінулай ноччу я прачнулася і паўтарыла палову курсу ператварэнняў, і толькі потым успомніла, што гэты іспыт мы ўжо здалі.

Гары, аднак, быў упэўнены, што яго турбота не мае нічога агульнага з іспытамі. Ён задуменна назіраў, як па яркім блакітным небе да школы падлятае сава з занатоўкай, заціснутай у дзюбе. А вось яму лісты прыходзяць толькі ад Хагрыда. Хагрыд ніколі не здрадзіць Дамблдору. Хагрыд ніколі нікому не скажа, як прайсці паблізу Флуфі… ніколі… але…

Раптам Гары ўскочыў на ногі.

— Ты куды? — сонна прамармытаў Рон.

— Я тут сёе аб чым падумаў, — буркнуў Гары, — Трэба тэрмінова сустрэцца з Хагрыдам.

— Навошта? — спытала Герміёна, якая вырашыла пайсці разам з Гары.

— Табе не падаецца, што гэта трохі дзіўна? — Гары караскаўся ўверх па здзірванелым схіле, — Хагрыд марыць аб драконе, і вось невядома адкуль з’яўляецца незнаёмец, у якога выпадкова ў кішэні аказваецца яйка дракона? Пакажы мне хоць аднаго чалавека, які разгуліваў бы з драконавым яйкам у кішэні? Улічваючы, што гэта незаконна? Як удала, што яму пашчасціла сустрэцца менавіта з Хагрыдам, табе не падаецца? Чаму я раней гэтага не зразумеў?

— Аб чым гэта ты? — не зразумеў Рон, але Гары, які не горш усякага спрынтара бег па двары да ўзлеска, не адказаў.

Хагрыд сядзеў у крэсле перад халупай. Рукавы ў яго былі закатаныя, і ён лузаў гарох у вялізную міску.

— Прывітанне, — сказаў ён, усміхаючыся. — Іспыты здалі? Можа, гарбаты?

— Так, давай, — папрасіў Рон, але Гары перабіў яго.

— Не, мы спяшаемся. Хагрыд, мне трэба ў цябе сёе-тое спытаць. Памятаеш тую ноч, калі ты выйграў Норберта ў карты? Як выглядаў той незнаёмец, з якім ты гуляў?

— А я памятаю? — бестурботна кінуў Хагрыд. — Ён і плашча не здымаў.

Ён убачыў перад сабою тры здзіўленыя твары і прыўзняў бровы.

— А чаго, нармалёва, нічога незвычайнага, у "Башцы парсюка" заўжды хапае ўсякага цудоўнага народу — гэта ж вясковая піўная. Нелегальны гандляр драконамі, чаго такога? Твар я не бачыў, ён быў у каптуры.

Гары знясілена споўз на зямлю поруч з міскай з гарохам.

— А аб чым ты з ім гаварыў, Хагрыд? Ты згадваў "Хогвартс"?

— Можа, і згадваў… — Хагрыд нахмурыўся, успамінаючы. — Ага… Ён спытаў, чым я займаюся, ну, я сказаў, я, маўляў, тут ключнік…Ён спытаў, за якімі жывёлінамі мне даводзілася прыглядаць… Я назваў… Потым распавёў, як заўсёды жадаў дракона… а потым… не памятаю сапраўды, ён купляў мне пітво, яшчэ і яшчэ… Пачакайце… Так, потым ён сказаў, што ў яго ёсць драконава яйка і прапанаваў згуляць на яго ў карты… але ён жадаў упэўніцца, што я змагу з драконам зладзіць, не жадаю, казаў, каб яго потым выкінулі… Тады я і сказаў, маўляў, пасля Флуфі мне ніякі дракон не страшны…

— А ён — зацікавіўся Флуфі? — спытаў Гары, імкнучыся, каб яго голас прагучаў спакойна.

— Ну… так. А што, хіба шмат сустрэнеш такіх трохгаловых сабак, хоць бы і ў "Хогвартсе"? Ну, я і сказаў, Флуфі — проста ластаўка, калі ведаеш да яго падыход: зграй яму або праспявай, і ён тут жа засынае…

Хагрыд раптам прыйшоў у жах.

— Я не павінен вам гэтага казаць! — падарваўся ён. — Забудзьце, што я сказаў! Гэй — вы куды?

Гары, Рон і Герміёна не вымавілі ані слова, пакуль не спыніліся як укапаныя ў вестыбюлі, які ў параўнанні з сонечным дваром здаўся ім змрочным і халодным.

— Трэба ісці да Дамблдора, — вырашыў Гары. — Хагрыд распавёў незнаёмцу, як прайсці паблізу Флуфі, а пад плашчом быў альбо Снэйп, альбо Вальдэморт — яму не прыйшлося моцна напружвацца, раз ён напаіў Хагрыда. Спадзяюся на адно — што Дамблдор нам паверыць. Флорэнц можа пацвердзіць... Калі Бэйн яму дазволіць, вядома. Дзе кабінет Дамблдора?

Яны агледзеліся, быццам чакаючы ўбачыць ўказальнік. Ім ніколі не казалі, дзе жыве Дамблдор, і яны ні разу не чулі, каб кагосьці пасылалі да дырэктара.

— Нам трэба… — пачаў Гары, але тут у холе раптам гулка прагучаў голас:

— Што гэта вы трое тут робіце?

Гэта была прафесар МакГонагал з вялізным стосам кніг у руках.

— Мы жадаем убачыць прафесара Дамблдора, — сказала Герміёна — даволі адважна, як здалося Гары і Рону.

— Прафесара Дамблдора? — перапытала прафесар МакГонагал так, нібы жадаць убачыць яго было па меншай меры непрыстойна. — Навошта?

Гары праглынуў — што ж адказаць?

— Гэта сакрэт... — сказаў ён, але неадкладна пашкадаваў аб гэтым, бо ноздры прафесара МакГонагал гнеўна раздуліся.

— Прафесар Дамблдор ад'ехаў дзесяць хвілін таму, — працадзіла яна ледзяным тонам. — Яму прыйшла тэрміновая сава з Міністэрства Магіі, і ён неадкладна выляцеў у Лондан.

— Ад'ехаў? — адчайна закрычаў Гары. — Зараз?

— Прафесар Дамблдор — вялікі чарадзей, Потэр, і ў яго шмат тэрміновых спраў…

— Але гэта важна!

— Ваша паведамленне, Потэр, важней, чым Міністэрства Магіі?

— Разумееце… — пачаў Гары, вырашыўшы адкінуць усе засцярогі, — прафесар… гэта датычыцца філасофскага каменя…

Прафесар МакГонагал чакала чаго заўгодна, але толькі не гэтага. Кнігі выпалі ў яе з рук, і яна нават не стала падымаць іх.

— Адкуль вы ведаеце? — невыразна вымавіла яна.

— Прафесар, я думаю… у сэнсе, я ведаю, што Сн… што нехта жадае выкрасці камень. Мне трэба паразмаўляць з прафесарам Дамблдорам.

Яна паглядзела на яго са змяшаным выразам здзіўлення і недаверу.

— Прафесар Дамблдор вернецца заўтра, — сказала яна нарэшце. — Я не ведаю, якім чынам вы даведаліся пра камень, але, нават калі тое, што вы кажаце, праўда, ніхто не можа яго выкрасці, ён занадта добра абаронены.

— Але, прафесар…

— Потэр, я ведаю, што кажу, — адрэзала яна, нахілілася і сабрала кнігі. — Ідзіце ў двор і пабудзьце на сонейку.

Але дзеці не паслухаліся.

— Гэта адбудзецца сёння, — загаварыў Гары, як толькі ўпэўніўся, што прафесар МакГонагал яго не чуе, — Снэйп збіраецца прабрацца ў сховішча сёння ўначы. Ён ужо ведае ўсё, што трэба, і сёння Дамблдор не зможа яму замінуць. Гэта ён даслаў занатоўку, я ўпэўнены! У міністэрстве магіі вельмі здзівяцца, калі ўбачаць Дамблдора.

— Але што мы можам…

Герміёна гучна ахнула. Гары і Рон рэзка абярнуліся.

За імі стаяў Снэйп.

— Добры дзень, — сказаў ён роўным голасам.

Дзеці моўчкі ўтаропіліся на яго.

— Вам не варта знаходзіцца ў памяшканні ў такі цудоўны дзень, — дзіўная, крывая ўхмылка з'явілася ў яго на твары.

— Мы жадалі… — пачаў Гары, не маючы ні найменшага падання аб тым, чаго яны маглі б жадаць.

— Вам варта быць асцярожней, — папярэдзіў Снэйп. — Калі вы будзеце расхаджваць з таямнічым выглядам, то ўсе падумаюць, што вы зноў нешта ладзіце. А "Грыфіндор" больш не можа сабе дазволіць губляць балы, ці не так?

Гары ўспыхнуў. Хлопцы павярнуліся і накіраваліся да выхаду, а Снэйп крыкнуў услед:

— Майце на ўвазе, Потэр — яшчэ адзін начны шпацыр, і я асабіста прасачу за тым, каб вас выключылі. Усяго вам добрага.

І ён накіраваўся ў настаўніцкую.

Апынуўшыся на ганку, на каменных прыступках, Гары звярнуўся да астатніх.

— Такім чынам, вось што нам трэба рабіць, — пераканаўча зашаптаў ён. — Адзін з нас павінен сачыць за Снэйпам — чакаць каля настаўніцкай і, калі ён выйдзе, пайсці за ім. Гэта лепш зрабіць Герміёне.

— Чаму мне?

— Гэта ж відавочна, — растлумачыў Рон: — Ты можаш сказаць, што, да прыкладу, чакаеш прафесара Флітвіка. — Ён загаварыў пісклявым голасам: — Ах, прафесар Флітвік, я так хвалююся, мне падаецца, я адказала няправільна на пытанне 14б…

— Змоўкні, — раззлавалася Герміёна, але пагадзілася пайсці сачыць за Снэйпам.

— А мы пайдзем дзяжурыць ля калідора на трэцім паверсе, — сказаў Гары Рону. — Пайшлі.

Але гэтая частка плану не спрацавала. Ледзь яны падышлі да дзвярэй, што аддзялялі Флуфі ад іншых памяшканняў школы, як з'явілася прафесар МакГонагал, якая на гэты раз выйшла з сябе.

— Думаеце, вас прайсці цяжэй, чым цэлы вагон замоваў! — падарвалася яна. — Хопіць займацца глупствам! Калі я толькі дазнаюся, што хтосьці з вас зноў апынуўся тут, я зніму яшчэ пяцьдзесят балаў з "Грыфіндора"! Так-так, Уізлі, з майго роднага каледжа!

Гары з Ронам папляліся ў агульную гасціную. Гары толькі паспеў сказаць: "Прынамсі, Герміёна будзе ведаць, дзе Снэйп", як адкрыўся партрэт Тоўстай Цёткі і ўвайшла Герміёна.

— Гары, прабач, — захныкала яна, — я нічога не магла зрабіць! Снэйп выйшаў і спытаў, што я тут раблю, а я сказала, чакаю Флітвіка, тады ён прывёў Флітвіка, і я толькі што ад яго выйшла і не ведаю, куды пайшоў Снэйп.

— Ну што ж, вось і ўсё, так? — разгублена сказаў Гары.

Сябры моўчкі глядзелі на яго. Ён быў бледны, вочы ліхаманкава блішчэлі.

— Я пайду і паспрабую выкрасці камень першым.

— Ты з глузду з’ехаў! — закрычаў Рон.

— Ні ў якім разе! — закрычала Герміёна. — Пасля таго, што сказалі Снэйп і МакГонагал? Цябе выключаць!

— НУ І ШТО?! — усклікнуў Гары. — Вы што, не разумееце? Калі Снэйп здабудзе камень, Вальдэморт вернецца! Вы што, не чулі пра тыя часы, калі ён ледзь не захапіў уладу? Не будзе ніякага "Хогвартса", адкуль можна будзе выключаць! Ён яго зраўняе з зямлёй або ператворыць у школу чорнай магіі. Што ў параўнанні з гэтым страта балаў?! Або, можа, вы лічыце, што, калі "Грыфіндор" атрымае кубак, ён пашкадуе вас або вашых родных? Калі мяне зловяць раней, чым я здабуду камень, што ж, значыць, адпраўлюся назад да Дурслі і буду чакаць, пакуль да мяне дабярэцца Вальдэморт — значыць, памру крыху пазней, чым планавалася, толькі і ўсяго... Таму што я ніколі не перайду на бок сіл зла! Сёння ўначы я пайду ў сховішча і нішто, чуеце, нішто не спыніць мяне! Вальдэморт забіў маіх бацькоў, не забывайце аб гэтым!

Яго вочы зіхацелі.

— Ты маеш рацыю, Гары, — сказала Герміёна.

— Вазьму плашч-нябачнік, — вырашыў Гары. — Як удала, што я атрымаў яго назад.

— Але ці зможам мы пад ім усе ўтрох схавацца? — засумняваўся Рон.

— Усе... утрох?

— Кінь, ты што, думаў, мы цябе аднаго адпусцім?

— Зразумела, не, — жыва адклікнулася Герміёна. — Як ты збіраешся здабыць камень без нашай дапамогі? Я лепш пайду пачытаю падручнік, можа быць, мне сустрэнецца што-небудзь патрэбнае…

— Але калі нас зловяць, вас таксама выключаць.

— Мяне, можа, і не, — змрочна вымавіла Герміёна. — Флітвік сказаў па сакрэце, што я па ягонаму прадмету атрымала сто дванаццаць адсоткаў, хоць за апошнія пяць гадоў ніхто не набіраў болей сотні. Яны не адважацца мяне так проста выкінуць.

Пасля вячэры яны сядзелі, як на іголках, у крэслах агульнай гасцінай. Ніхто іх не чапаў; ды і, уласна, Грыфіндорцам не аб чым было размаўляць з Гары. Сёння ён упершыню не знаходзіў гэта засмучальным. Герміёна ліхаманкава гартала канспекты, спадзеючыся выпадкова натрапіць на заклён, які ім неўзабаве мелася быць паспрабаваць зняць. Рон і Гары амаль не размаўлялі. Абодва абдумвалі небяспечную прыгоду.

Паступова народ разыйшоўся спаць, і пакой апусцеў.

— Усё, час прыйшоў, — прамармытаў Рон, пасля таго як апошнім, пацягваючыся і пазяхаючы, выдаліўся Лі Джордан. Гары ўзбег па лесвіцы ў неасветленую спальню. Ён дастаў плашч і тут яму на вочы выпадкова патрапіла флейта, падораная Хагрыдам на Каляды. Гары паклаў яе ў кішэню, каб усыпіць Флуфі — яму нешта не хацелася спяваць сёння ноччу.

І паспяшаўся назад у гасціную.

— Давайце прымерым плашч і паглядзім, ці хавае ён нас усіх траіх — а тое калі Філч убачыць, што па калідоры сама па сабе ідзе нага або рука…

— А што гэта вы тут робіце? — раздаўся голас з процілеглага кута пакоя. З-за крэсла ўзняўся Нэвіл, з заціснутым у руцэ Трэварам — свабодалюбівай жабай.

— Нічога, Нэвіл, нічога такога, — сказаў Гары, ліхаманкава хаваючы плашч за спінай.

Нэвіл уважліва паглядзеў на вінаватыя твары аднакласнікаў.

— Ізноўку! — выклікнуў ён.

— Не-не-не, — запэўніла яго Герміёна. — Нічога падобнага. А чаму ты не ідзеш спаць, Нэвіл?

Гары хутка зірнуў на высокі гадзіннік на падлозе ля дзвярэй. Яны не маглі сабе дазволіць губляць час — можа быць, ужо ў гэтую самую хвіліну Снэйп усыпляе Флуфі.

— Вам нельга выходзіць, — сказаў Нэвіл, — вас зноў зловяць. І ў "Грыфіндора" зноў будуць непрыемнасці.

— Ты не разумееш, — вялікім тонам прагаварыў Гары. — Гэта вельмі важна.

Нэвіл, аднак, быў поўны жалезнай рашучасці пайсці на крайнія меры, абы не дапусціць парушэння правіл.

— Я вас не выпушчу, — заявіў ён, раптам апынуўшыся ў дзірцы за партрэтам. — Я — я буду біцца!

— Нэвіл, — раззлаваўся Рон, — адыдзі ад партрэта і не будзь ідыётам…

— Не называй мяне ідыётам! — крыкнуў Нэвіл. — Я лічу, што вы парушылі ўжо досыць правіл! І вы самі казалі, што я павінен змагацца!

— Так, але толькі не з намі, — у знямозе паспрабаваў растлумачыць Рон. — Нэвіл, ты не разумееш, што робіш.

Ён зрабіў крок да Нэвіла, і той выпусціў Трэвара, які неадкладна скокнуў у цемру.

— Ну давай, стукні мяне! — Нэвіл узняў сціснутыя кулакі. — Я гатовы!

Гары звярнуўся да Герміёны.

— Зрабі што-небудзь, — папрасіў ён у роспачы.

Герміёна ступіла наперад.

— Нэвіл, — сказала яна. — Мне вельмі, вельмі шкада.

Яна ўзняла чароўную палачку.

— Петрыфікус Таталус! — выгукнула яна, паказваючы на Нэвіла..

Рукі Нэвіла быццам бы прыклеіліся да бакоў. Ногі сапстрыкнуліся разам. Усё яго цела закасцянела, ён пахіснуўся на месцы і затым роўна, як дошка, зваліўся на падлогу тварам уніз.

Герміёна падбегла і перавярнула яго. Сківіцы Нэвіла. былі сціснутыя, казаць ён не мог. Адны толькі вочы ў жаху круціліся.

— Што ты з ім зрабіла? — прашаптаў Гары.

— Поўная паралізацыя цела, — няшчасным голасам вымавіла Герміёна. — Ох, Нэвіл, мне так шкада.

— Мы павінны гэта зрабіць, Нэвіл, але тлумачыць няма калі, — Рон перасягнуў праз Нэвіла. і накрыўся плашчом-нябачнікам.

І усё ж Нэвіл, які бярвеннем ляжаў на падлозе, падаваўся не занадта добрым знакам. У тым нярвовым стане, у якім яны знаходзіліся, кожная статуя ім здавалася Філчам, кожны падалены парыў ветра — Піўзам.

Дайшоўшы да першай жа лесвіцы, яны ўбачылі місіс Норыс, якая гультаявата праходзілася па пляцоўцы наверсе.

— Мо тузануць яе за хвост, хоць бы адзін раз! — шапнуў Рон на вуха Гары, але той толькі патрос галавой. Калі яны асцярожна абмінулі місіс Норыс, яна павярнула да іх свае вочы-ліхтары, але нічога не зрабіла.

Больш ім ніхто не трапляўся, пакуль яны не дайшлі да лесвіцы на трэці паверх. Над прыступкамі ў сярэдзіне пралёта ў паветры боўтаўся Піўз, ён выцягваў дывановую дарожку, так, каб на ёй лёгка было спатыкнуцца.

— Хто тут? — раптам спытаў Півз, калі дзеці параўняліся з ім. Ён звузіў зласлівыя чорныя вочкі. — Хоць і не бачу, а ведаю, што ты тут. Ты упыр? Або прывід? Або вучань?

Ён узняўся вышэй і закруціўся у паветры, пільна ўзіраючыся ў тое месца, дзе стаяла кампанія.

— Паклічу лепей я Філча, а тое распоўзалася тут усялякае нябачнае…

Гары прыйшла ў галаву нечаканая думка.

— Піўз, — хрыпла прашаптаў ён, — Крывавы Барон мае падставы захоўваць інкогніта.

Ад жаху Піўз ледзь не зваліўся на падлогу. Але своечасова схамянуўся і завіс у метры над прыступкамі.

— Прашу прабачэння, Ваша Крывавасць, містэр Барон, — залебезіў палтэргейст. — Не пазнаў, не пазнаў — не заўважыў — вядома, не заўважыў, бо вы ж нябачныя — прабачце старому дурному Піўзу ягоны дурны жарт, сэр.

— У мяне тут справа, Піўз, — пракаркаў Гары. — Трымайся далей ад гэтага месца сёння ўначы.

— Зразумела, сэр, вядома, сэр, — паабяцаў Півз, зноў узвіваючыся ўверх, — спадзяюся, ваша справа пройдзе ўдала, сэр, не смею больш турбаваць, сэр...

І ён знік удалечыні.

— Геніяльна, Гары! — шапнуў Рон.

Праз пару секунд яны ўжо стаялі перад уваходам у калідор на трэцім паверсе . Дзверы былі прыадчыненыя.

— Што ж, так яно і ёсць, — ціха сказаў Гары. — Снэйп ужо прайшоў паблізу Флуфі.

Падавалася, што, толькі ўбачыўшы адчыненыя дзверы, яны ўпершыню задумаліся над тым, што іх чакае. Пад плашчом Гары звярнуўся да сваіх спадарожнікаў.

— Калі вы жадаеце вярнуцца, я не буду асуджаць вас, — засведчыў ён. — Можаце ўзяць плашч, мне ён больш не патрэбны.

— Не дуры, — сказаў Рон.

— Мы ідзем з табой, — сказала Герміёна.

Гары адчыніў дзверы. Яны адазваліся рыпеннем. Да іх данеслася нізкае, глухое бурчанне. Усе тры сабачыя насы павярнуліся іх і сталі ўзмоцнена прынюхвацца, хоць сабака і не мог іх бачыць.

— Што гэта ў яго каля лап? — прашаптала Герміёна.

— Падобна, арфа, — адказаў Рон. — Пэўна, Снэйп пакінуў.

— Сабака, мабыць, прачынаецца, як толькі перастаеш граць, — сказаў Гары. — Ну, што ж, пачнем…

Ён паднёс флейту Хагрыда да вуснаў і падзьмуў. Гэтыя гукі цяжка было назваць мелодыяй, але з першай жа ноты вочы жывёліны сталі зачыняцца. Гары дзьмуў без перапынку. Паступова сабака перастаў рыкаць, пачаў перабіраць лапамі, потым калені ў яго падхіліліся і, нарэшце, ён зваліўся набок у глыбокім сне.

— Не спыняйся, — папярэдзіў Рон. Яны асцярожна выслізнулі з-пад плашча і папаўзлі да люка. Па меры набліжэння да трох гіганцкіх спячых галоў, яны ўсё мацней адчувалі гарачае і зусім не прыемнае сабачае дыханне.

— Падаецца, мы зможам адчыніць люк, — сказаў Рон, зазіраючы праз галаву сабакі. — Жадаеш пайсці першай, Герміёна?

— Не, не жадаю!

— Добра. — Рон сціснуў зубы і асцярожна перасягнуў праз лапу. Затым нахіліўся і пацягнуў за кольца, умайстраванае ў вечка люка. Люк адчыніўся.

— Што там? — трывожна спытала Герміёна.

— Нічога — усё чорнае — ніякай лесвіцы, прыйдзецца прыгаць.

Гары, які старанна дудзеў на флейце, памахаў Рону, каб прыцягнуць яго ўвагу і паказаў на сябе.

— Ты жадаеш пайсці першым? Упэўнены? — спытаў Рон. — Я не ведаю, якая там глыбіня. Перадай флейту Герміёне, каб сабака не прачнуўся.

Гары перадаў флейту. Падчас секунднай паўзы сабака паспеў заварочацца і забурчэць, але, як толькі Герміёна пачала граць, зноў глыбока заснуў.

Гары перабраўся праз сабаку і зазірнуў у люк. Ніякіх прыкмет дна.

Трымаючыся за край, Гары пачаў асцярожна апускацца ўніз, пакуль не павіс на кончыках пальцаў. Тады ён паглядзеў на Рона і сказаў:

— Калі са мной нешта здарыцца, не спускайцеся за мной. Ідзіце прама ў савятню і дасылайце саву Дамблдору, добра?

— Добра, — паабяцаў Рон.

— Тады ўбачымся праз хвіліну — я спадзяюся.

І Гары адпусціў рукі. Ён стаў падаць уніз, уніз, уніз у халодную, вільготную цемру. Нарэшце…

ПЛЮХ. З прыглушаным далікатным храбусценнем ён прызямліўся на нешта мяккае. Ён сеў і памацаў вакол, вочы яго яшчэ не абвыклі да цемры. Падаецца, ён зваліўся на нейкую расліну.

— Парадак! — крыкнуў ён, уверх, у акенца святла памерам з паштовую марку — гэта была адтуліна люка наверсе, — тут мякка, прыгайце!

Рон адразу ж скокнуў. Ён прызямліўся, расцягнуўшыся побач з Гары.

— Што гэта за штука? — былі яго першыя словы.

— Не ведаю, нейкая расліна. Павінна быць, адмысловы подсціл, каб было мягчэй.

Удалечыні змоўкла музыка. Раздаўся гучны брэх, але Герміёна паспела скокнуць. Яна прызямлілася з іншага боку ад Гары.

— Мы, пэўна, на глыбіні некалькіх міль пад школай, — сказала яна.

— Як удала, што тут гэтая расліна, — адклікнуўся Рон.

— Удала?! — завішчала Герміёна. — Ды вы паглядзіце на сябе!

Яна ўскочыла на ногі і пачала прарывацца да сцяны. Ёй прыйшлося нялёгка, таму што ў тое самае імгненне, як яна прызямлілася, паўзучыя сцябліны расліны пачалі аблытваць яе ногі. Што ж датычыцца Гары з Ронам, дык яны і не заўважылі, як іх ногі ўжо былі дужа аплеценыя.

Герміёне атрымалася вызваліцца раней, чым расліна здолела як след учапіцца за яе. І зараз яна ў жаху глядзела, як хлопчыкі адчайна ваююць з ліянамі, аддзіраючы іх ад сябе, але, чым больш яны кідаліся, тым мацней і хутчэй расліна аплятала іх.

— Не варушыцеся! — загадала Герміёна. — Я ведаю, што гэта такое — гэта Сеткі Д'ябла!

— Якое шчасце, зараз мы ведаем, як яно завецца, можна памерці спакойна, — раздражнёна прахрыпеў Рон, адхіляючыся назад, каб абараніць сваю шыю ад нястомных сцяблін.

— Ціха! Я спрабую ўспомніць, як яго забіць! — прыкрыкнула Герміёна.

— Тады паспяшайся, я ўжо не магу дыхаць! — сіпла вытхнуўся Гары, аддзіраючы галіны ад грудзей.

— Сеткі Д'ябла, Сеткі Д'ябла… што ж казала Спроўт? Яно любіць цемру і вільгаць…

— Значыць, запалі агонь! — ускрыкнуў Гары.

— Так — вядома — але тут жа няма дроў! — выгукнула Герміёна, ламаючы рукі.

— ТЫ З ГЛУЗДУ З’ЕХАЛА? — закрычаў Рон. — ВЕДЗЬМА ТЫ АБО ХТО?

— Вядома! — узрадавалася Герміёна; і яна секанула палачкай, памахала ёю, пашаптала нешта, і накіравала на расліну магутнае блакітнае полымя, такое ж, якім падпальвала Снэйпа. Праз пару секунд хлопчыкі адчулі, што ліяны аслабілі хватку і адступіліся ад агню і святла. Курчачыся і выгінаючыся, Сеткі Д'ябла паступова адпускалі іх, і неўзабаве Гары з Ронам вызваліліся.

— Як добра, што ты была ўважлівая на гербалогіі, — Гары ўстаў побач з Герміёнай ля сцяны і пачаў выціраць пот з ілба.

— Ага, — сказаў Рон, — і як добра, што Гары не губляецца ў цяжкую хвіліну — "няма дроў", скажыце, калі ласка.

— Нам сюды, — Гары паказаў на каменны тунэль, які, уласна, быў адзінай дарогай наперад.

Акрамя сваіх крокаў, яны чулі толькі, як на падлогу, сцякаючы з вельмі вільготных сценаў, ціха падаюць кроплі вады. Тунэль вёў уніз, і Гары мімаволі ўспомніў "Грынгатс". Сэрца яго звалілася, калі ён успомніў, што чароўны банк ахоўваецца драконамі. Калі ім сустрэнецца дракон, дарослы дракон — ім і Норберта было больш чым досыць…

— Чуеш? — шапнуў Рон.

Гары прыслухаўся. Аднекуль зверху даносіўся шоргат і клекатанне.

— Думаеш, гэты прывід?

— Не ведаю… Больш падобна на шоргат крылаў.

На выхадзе з тунэлю перад імі адкрылася ярка асветленая зала з высокай скляпеністай столлю. Зала кішэла маленькімі зіготкімі птушачкамі, яны бязладна гойсалі туды-сюды, лёталі, пырхалі. У процілеглай сцяне былі цяжкія дубовыя дзверы.

— Яны нападуць, калі мы пройдзем праз залу? — спытаў Рон.

— Можа быць, — адказаў Гары. — На выгляд яны бяспечныя, але, думаю, калі накінуцца ўсё разам … што ж, выбару ўсё роўна няма… я пабег.

Глыбока ўдыхнуўшы і закрыўшы твар рукамі, Гары стралой паляцеў праз залу. Ён чакаў, што ў яго вось-вось усадзяцца вострыя клювікі і сталёвыя кагаткі, але нічога падобнага не адбылося. Ён цалкам удала дабраўся да дзвярэй. Пацягнуў за ручку, але дзверы апынуліся зачыненыя.

Яго спадарожнікі рушылі ўслед за ім. Яны цягнулі і пхалі, але дзверы не паддаліся, нават калі Герміёна выпрабавала "Алахамору".

— І што цяпер? — пацікавіўся Рон.

— Гэтыя птушкі… яны ж не могуць быць проста так… — задумалася Герміёна.

Яны стаялі і глядзелі, як птушкі носяцца ў іх над галавой, зіхоцячы... Зіхоцячы?

— Гэта не птушкі! — раптам выгукнуў Гары. — Гэта ключы! Ключы з крылцамі — зірніце ўважлівей! А такім чынам… — ён агледзеўся вакол, пакуль яго сябры ўзіраліся ў ключы. — Ёсць! Глядзіце — мётлы! Мы павінны злавіць ключ ад гэтых дзвярэй!

— Але ключоў сотні!

Рон агледзеў замак.

— Тут патрэбен вялікі, старамодны ключ — хутчэй за ўсё, срэбны, такі, як ручка.

Усё схапілі па мятле, узняліся ў паветра і з разгону ўрэзаліся ў самы стрыжань зграі. Але, як дзеці не намагаліся, заварожаныя ключы лёталі гэтак хутка, што злавіць іх не было ніякай магчымасці.

І усё ж Гары нездарма быў самым маладым Лаўцом за апошняе стагоддзе. Ён валодаў здольнасцю адразу знаходзіць поглядам тое, чаго іншыя не бачылі. Памахаўшы з хвіліну рукамі ў віры рознакаляровых пёраў, ён угледзеў масіўны срэбны ключ з крылом, згорнутым набок — як быццам нядаўна яго ўжо лавілі і жорстка запіхвалі ў замочную свідравіну.

— Вось ён! — заекатаў Гары. — Вось той, вялікі — там — не, там — з ярка-блакітнымі крыламі — пёры змятыя набок.

Рон панёсся ў кірунку, якое паказаў Гары, урэзаўся ў столь і ледзь не зваліўся з мятлы.

— Абкружайце яго! — крыкнуў Гары, не зводзячы вачэй з ключа з пашкоджаным крылом. — Рон, захадзі зверху — Герміёна, заставайся ўнізе і не пускай яго — а я паспрабую злавіць. Ну, давайце — ДАВАЙЦЕ!

Рон нырнуў, Герміёна ракетай узнялася ўверх, ключ увярнуўся ад абодвух; Гары рынуўся за ім; ключ з дзікай хуткасцю паляцеў да сцяны, Гары нахіліўся наперад і са страшным гукам прыгваздзіў ахвяру. Па зале разнесліся захопленыя крыкі Рона і Герміёны.

Яны хутка прызямліліся, і Гары пабег да дзвярэй з ключом, які адчайна вырываўся з рук. У той момант, калі замок пстрыкнуў і адкрыўся, ключ пырхнуў з выглядам вельмі патрапаным, бо яго лавілі ўжо двойчы.

— Гатовыя? — спытаў Гары, паклаўшы далонь на ручку дзвярэй. Сябры кіўнулі. Гары адчыніў дзверы.

У наступнай зале было так цёмна, што спачатку дзеці нічога не ўбачылі. Але, калі яны асцярожнымі крокамі ўвайшлі ўнутр, пакой нечакана запоўніўся святлом, і перад імі адкрылася дзіўнае відовішча.

Яны стаялі на краі вялізнай шахматнай дошкі, ззаду чорных фігур, якія ўсе былі вышэй хлопцаў ростам і выразаныя з чорнага каменя. Насупраць, на іншым краі дошкі, стаялі белыя фігуры. Бы вежы яны ўзвышаліся наперадзе. Акром таго, белыя фігуры не мелі твараў.

— І што мы павінны рабіць? — прашаптаў Гары.

— Гэта ж відавочна, — сказаў Рон. — Мы павінны перайсці дошку гуляючы ў шахматы.

За белымі фігурамі былі бачныя наступныя дзверы.

— Зараз? — разгублена спытала Герміёна.

— Мне падаецца, — прамармытаў Рон, — мы павінны стаць фігурамі.

Ён падышоў да чорнага каня і, выцягнуўшы руку, дакрануўся да яго. Конь ажыў і пачаў біць капытом. Рыцар, які сядзеў на каню схіліў пакрытую шлемам галаву і паглядзеў на Рона.

— Каб перайсці на той бок, мы — э-э-э — павінны далучыцца да вас?

Чорны рыцар кіўнуў. Рон абярнуўся да сяброў.

— Дайце падумаць… — прагаварыў ён. — Мабыць, нам трэба заняць месцы чорных пешак…

Пакуль Рон думаў, Гары з Герміёнай стаялі моўчкі. Нарэшце, Рон сказаў:

— Вы толькі не крыўдзіцеся, але вы абодва дрэнна гуляеце ў шахматы…

— Мы не крыўдзімся, — паспешна перабіў яго Гары, — ты, галоўнае, кажы, што рабіць.

— Гары, ты зоймеш месца слана, а Герміёна стане побач з табой на месца ладдзі.

— А ты?

— А я буду канём, — вырашыў Рон.

Шахматныя фігуры, мяркуючы па ўсім, уважліва слухалі, таму што пры гэтых словах конь, ладдзя і слон развярнуліся спінай да белых і пакінулі дошку, пакінуўшы тры пустых палі, якія занялі Гары, Рон і Герміёна.

— Пачынаюць заўсёды белыя, — Рон угледзеўся ў стройныя шэрагі саперніка. — Сапраўды… глядзіце…

Белая пешка перайшла на дзве клеткі бліжэй.

Рон пачаў кіраваць чорнымі фігурамі. Яны моўчкі перамяшчаліся туды, куды ён загадаў. У Гары дрыжалі калені. Што, калі яны прайграюць?

— Гары — перайдзі на чатыры клеткі направа па дыяганалі.

Калі з'елі іх другога каня, яны выпрабавалі сапраўдны шок. Белая каралева скінула рыцара на зямлю і адвалакла яго прочкі з дошкі. Небарака застаўся ляжаць тварам уніз за яе межамі.

— Мне прыйшлося, — апраўдваўся ўзрушаны Рон. — Зараз ты, Герміёна, можаш вольна браць таго слана, давай.

Усякі раз, калі яны гублялі сваіх, белыя бывалі бязлітасныя. Неўзабаве ўздоўж сцены вырасла груда нежывых чорных фігур. Двойчы Рон ледзь не прапусціў момант, калі Гары або Герміёна аказваліся ў небяспекі. Сам ён кідаўся па дошцы з хуткасцю маланкі і ўзяў пры гэтым амаль столькі ж белых фігур, колькі тыя ўзялі чорных.

— Амаль усё, — прамармытаў ён раптам. — Дайце падумаць — дайце падумаць…

Белая каралева звярнула да яго свой пусты твар.

— Так… — сказаў Рон ціха, — гэта адзіны спосаб… Я павінен падставіць сябе.

— НЕ! — закрычалі Гары і Герміёна.

— Гэта ж шахматы! — рэзка абарваў Рон. — Трэба чымсьці ахвяраваць! Калі я пайду на клетку ля Каралевы, яна мяне з'есць — але затое ты, Гары, паставіш мат каралю!

— Але…

— Ты жадаеш спыніць Снэйпа або не?

— Рон…

— Слухай, калі ты не паспяшаешся, ён дастане камень!

Альтэрнатывы не было.

— Гатовыя? — крыкнуў Рон, з бледным рашучым тварам. — Я пайшоў — і не марудзьце, калі выйграеце!

Ён ступіў наперад, і белая каралева кінулася на яго. Яна моцна стукнула Рона па галаве сваёй каменнай рукой, і ён як падкошаны зваліўся на падлогу — Герміёна закрычала, але не сыйшла са сваёй клеткі — белая каралева адцягнула Рона ў бок. Ён, падаецца, быў без прытомнасці.

Дрыжачы, Гары перайшоў на тры клеткі налева.

Белы кароль сцягнуў з сябе карону і кінуў яе да ног Гары. Чорныя выйгралі. Шахматныя фігуры пакланіліся і расступіліся, вызваліўшы дарогу да дзвярэй. Кінуўшы апошні адчайны погляд на Рона, Гары з Герміёнай прайшлі ў дзверы і апынуліся ў наступным калідоры.

— А што, калі ён?…

— З ім усё будзе ў парадку, — сказаў Гары, імкнучыся ўпэўніць сам сябе. — Як ты думаеш, што далей?

— Мы ўжо прайшлі заклён Спроўт, гэта былі Сеткі Д'ябла; ключы — гэта, мабыць, Флітвік; МакГонагал ажывіла шахматныя фігуры; застаюцца заклёны Квірэла і Снэйпа…

Яны падышлі да наступных дзвярэй.

— Ну што? — прашаптаў Гары.

— Пайшлі.

Гары пхнуў дзверы.

У ноздры стукнуў агідны пах, прымусіўшы іх абодвух закрыць насы вопраткай. Вочы заслязіліся, але і скрозь слёзы яны разгледзелі прама перад сабою на падлозе троля, які ляжаў на спіне, ён быў шмат буйнейшы, чым той, з якім ім давялося дужацца. Троль ужо астыў. На галаве ў яго зяўрала крывавая рана.

— Якое шчасце, што нам не трэба з ім ваяваць, — шэптам выклікнуў Гары, пераступаючы праз масіўныя ногі. — Пайшлі хутчэй, дыхаць немагчыма.

Ён адчыніў наступныя дзверы, прычым абодва яны ледзьве прымусілі сябе зірнуць, што ж іх там чакае — але нічога страшнага не было, толькі столік з сям'ю бутэлечкамі рознай формы.

— Снэйпава праца, — сказаў Гары. — Што трэба рабіць?

Яны ступілі праз парог, і тут жа за спінай ускалыхнулася полымя. Незвычайнае полымя, пурпуравае. У тую ж секунду на парозе дзвярэй, што вялі далей, ускінуліся языкі чорнага полымя. Дзеці апынуліся ў пастцы.

— Глядзі! — Герміёна схапіла скрутак, што ляжаў побач з бутэлечкамі. Гары праз яе плячо прачытаў:

Перад вамі ляжыць небяспека, яе вы абралі раней,

Двое з нас вам дапамогуць, ды трэба шчэ нас адшукаць.

Адзін з сямі дасць вам магчымасць пайсці шляхам далей,

Другі ўратаванне падорыць, пакажа дарогу назад.

Двое з нас абсалютна бяспечны, наліты ў іх толькі сок,

Але трое іншых — забойцы, атруту для вас згатавалі.

Каб не застацца тут вечна, зрабіце рашучы крок,

Для вас мы чатыры падказкі падрыхтавалі:

Першае, дзе б ні хавалася, дзе б ні была атрута,

Ад соку яна будзе злева, можаце занатаваць;

Другое: у крайніх па смаку розніца будзе адчута,

Але,калі трэба наперад, навошта вам іх каштаваць?

Яшчэ: памер не галоўнае, трэцяя кажа падказка,

Самы вялікі й малы смерці ў сабе не нясуць;

Адное і тое ж наліта ў другім і злева, і справа.

Вось і ўвесь наш аповед, ну што жа, спрабуй цяпер смерць падмануць.

Герміёна шумна ўздыхнула, і Гары, да свайго вялікага здзіўлення, выявіў, што яна ўсміхаецца — апошняе, што ён мог чакаць сам ад сябе ў гэтую хвіліну.

— Геніяльна, — захапілася Герміёна, — Гэта не магія — гэта логіка — загадка. Шмат хто з вялікіх чараўнікоў не мелі ні грама логікі, яны б захраснулі тут назаўжды.

— Як і мы, хіба не?

— Зразумела, не, — сказала Герміёна. — Уся інфармацыя, якая нам патрэбна, тут, у скрутку. Сем бутэлечак: у трох яд; у двух сок; адна з іх правядзе нас праз чорны агонь, і яшчэ адна дазволіць прайсці назад скрозь пурпурнае полымя.

— Але як пазнаць дзе што?

— Дай мне хвілінку падумаць.

Герміёна некалькі раз прачытала верш. Пахадзіла ўздоўж шэрагу бутэлечак, мармычучы сабе пад нос і тыкаючы пальцам. Нарэшце, яна пляснула ў ладкі.

— Зразумела, — абвясціла яна. — Самая маленькая бутэлечка прывядзе нас да каменя — скрозь чорнае полымя.

Гары змераў поглядам маленькую бутэлечку.

— Тут ледзьве хопіць на аднаго, — сказаў ён. — Зірні — тут не больш аднаго глытка.

Яны пераглянуліся.

— А якая дапаможа вярнуцца скрозь пурпурнае полымя?

Герміёна паказала на крайнюю справа круглую бутэлечку.

— Вось ты з яе і глытні, — загадаў Гары. — Сапраўды, вярніся і прывядзі ў пачуццё Рона. Вазьміце мётлы ў тым пакоі, дзе ключы, яны дапамогуць вам хутчэй дабрацца да савятні і дашліце Хэдвіг Дамблдору, ён нам патрэбны. Я, можа, і змагу затрымаць Снэйпа ненадоўга, але, зразумела, я яму не супернік.

— Але, Гары — што, калі з ім Сам-Ведаеш-Хто?...

— Што ж — аднойчы мне пашанцавала, хіба не так? — прагаварыў Гары, паказваючы на шнар. — Можа, і яшчэ раз пашанцуе.

Вусны Герміёны задрыжалі, і яна раптам кінулася да Гары і абвіла яго шыю рукамі.

— Герміёна!

— Гары — ведаеш, ты вялікі вядзьмак!

— Не такі добры, як ты, — вельмі збянтэжана прамармытаў Гары, калі Герміёна яго адпусціла.

— Я? — выклікнула Герміёна. — А што я, кніжкі! Плюс кемлівасць! А ёсць значна больш важныя рэчы — рашучасць і адвага, — Гары! — будзь асцярожны!

— Ты першая, — сказаў Гары. — Ты абсалютна ўпэўненая, што правільна зразумела загадку?

— Абсалютна, — адказала Герміёна. Яна зрабіла вялікі глыток з круглай бутэлечкі і здрыганулася.

— Не атрута? — заклапочана спытаў Гары.

— Не — але гэта як лёд.

— Ідзі хутчэй, пакуль ён дзейнічае.

— Поспехаў — асцярожней…

— ІДЗІ!

Герміёна развярнулася і ўвайшла прама ў пурпурны агонь.

Гары глыбока ўдыхнуў і ўзяў у рукі самую маленькую бутэлечку. Ён звярнуўся тварам да чорных языкоў полымя.

— Я іду, — вымавіў ён і залпам асушыў бутэлечку.

І на самай справе, яму здалося, што цела ператварылася ў лёд. Гары паставіў бутэлечку на месца і пайшоў наперад; ён абхапіў сябе рукамі, убачыў, як языкі полымя ліжуць яго цела, але не адчуў гэтага — нейкае імгненне ён не бачыў нічога, акрамя агню — а затым апынуўся з іншага боку, у апошняй зале.

Там ужо знаходзіўся хтосьці яшчэ — але не Снэйп і нават не Вальдэморт.

— РАЗДЗЕЛ XVII —

Чалавек з двума тварамі

Гэта быў Квірэл.

— Вы! — уразіўся Гары.

Квірэл усміхнуўся. І твар у яго зусім не дрыжэў.

— Я, — адказаў ён спакойна. — Я усё думаў, ці сустрэнемся мы тут, Потэр.

— Але я думаў… Снэйп…

— Северус? — зарагатаў Квірэл, і гэта быў не звычайны яго нервовы дрыготкі смех, насупраць, у ім чуліся рэзкія, халодныя ноты. — Што і казаць, ён вельмі падыходзіць на гэтую ролю, ці не праўда? Так удала, што ён усё кружыў вакол мяне, як гіганцкі кажан. Побач з ім, хто б стаў падазраваць н-н-н-яшчаснага, бы-бы-беднага з-з-заіку п-п-прафесара К-к-к-в-вірэла?

Гары не верыў сваім вушам. Гэта не можа быць праўдай, проста не можа.

— Але Снэйп спрабаваў забіць мяне!

— Не, не, не. Гэта я спрабаваў забіць цябе. Проста на тым квідытчным матчы твая сяброўка міс Грэнджер так спяшалася падпаліць Снэйпа, што выпадкова збіла мяне з ног і разбурыла мой зрокавы кантакт з табой. Яшчэ б пару секунд, і я сапраўды б скінуў цябе з мятлы. І наогул, гэта атрымалася б значна раней, калі б Снэйп не мармытаў мне пад руку свае контр-заклёны. Ён ратаваў цябе.

— Снэйп ратаваў мяне?

— Ну зразумела! — халодна пацвердзіў Квірэл. — Навошта, як ты думаеш, яму спатрэбілася быць суддзёй на тым матчы? Ён павінен быў прасачыць, каб я не зрабіў другую спробу. Смешна, на самай справе… мог бы не турбавацца. У прысутнасці Дамблдора я не мог... Астатнія настаўнікі палічылі, што Снэйп жадае замінуць Грыфіндорцам выйграць... Гэта вельмі пашкодзіла яго рэпутацыі… а галоўнае, усё было марна, бо я ўсё роўна заб'ю цябе зараз.

Квіррэлл пстрыкнуў пальцамі. Прама з паветра з'явіліся вяроўкі. Яны моцна абвіліся вакол Гары і звязалі яго.

— Ты занадта цікаўны, такіх нельга пакідаць у жывых. Падумаць толькі, швэндацца па школе ў Хэллоуін! Наколькі я разумею, ты бачыў мяне, калі я хадзіў глядзець, якім чынам ахоўваецца камень.

— Гэта вы ўпусцілі троля?

— Зразумела. У мяне адмысловая здольнасць у дачыненні да троляў — ты, пэўна, бачыў, што я зрабіў з тым, які ахоўваў уваход сюды? На жаль, пакуль усе ганяліся за тролем, Снэйп — ён ужо тады падазраваў мяне — адправіўся наўпрост на трэці паверх. Ён апярэдзіў мяне… І што ў выніку? Мала таго, што троль не забіў цябе, так яшчэ і гэты трохгаловы балван не змог як след пакусаць Снэйпа, толькі нагу яму пракусіў…

— А зараз, сядзі ціха, Потэр! Я жадаю як след вывучыць гэтае цікавае люстэрка.

Толькі зараз Гары зразумеў, што стаяла за спінай у Квірэла. Гэта было Запаветнае Люстэрка.

— З дапамогай гэтага люстэрка можна знайсці камень, — прамармытаў Квірэл, планамерна абстукваючы раму. — Чаго яшчэ чакаць ад Дамблдора… але ён у Лондане… а калі вернецца, я буду ўжо далёка…

Лепшае, што смог прыдумаць Гары, каб замінуць Квірэлу засяродзіцца на даследаванні люстэрка — гэта адцягваць яго гутаркамі.

— Але я бачыў вас з Снэйпам у лесе! — выпаліў ён.

— Так, — гультаявата кіўнуў Квірэл, хаваючыся за люстэркам. — Ён прад'явіў мне абвінавачванні і паспрабаваў высвятліць, наколькі далёка я зайшоў. Ён увесь час мяне падазраваў. Спрабаваў мяне запалохаць — як быццам гэта ў яго сілах. Але ж на маім баку сам лорд Вальдэморт!

Квірэл выйшаў з-за люстэрка і прагна ўтаропіўся ў яго.

— Я бачу камень… я ўручаю яго майму гаспадару… але дзе ж ён?

Гары з усіх сіл імкнуўся выблытацца, скінуць вяроўкі, але ў яго не атрымоўвалася. І усё адно неабходна адцягнуць Квірэла ад люстэрка.

— А мне заўсёды падавалася, што Снэйп мяне моцна ненавідзіць.

— Сапраўды, ненавідзіць, — як бы між іншым, пацвердзіў Квірэл, — яшчэ як ненавідзіць. Ён жа ж вучыўся ў "Хогвартсе" разам з тваім бацькам, хіба ты не ведаў? Яны цярпець не маглі адзін аднаго. Але забіваць цябе ён не збіраўся.

— Я ж чуў, як вы плакалі некалькі дзён таму — мне здалося, Снэйп пагражаў вам…

Упершыню за гэты час спазм страху сказіў твар Квірэла.

— Часам, — сказаў ён, — мне цяжка выконваць наказы майго гаспадара — ён вялікі чарадзей, а я такі слабы…

— Вы хочаце сказаць, што ваш гаспадар быў у класе разам з вамі?! — здзіўлена вытхнуўся Гары.

— Ён заўсёды са мной, куды б я ні пайшоў, — спакойна адказаў Квірэл. — Я сустрэўся з ім падчас маіх падарожжаў па свеце. Я быў тады дурным юнаком з вельмі смешнымі ўяўленнямі аб дабры і зле. Лорд Вальдэморт паказаў мне, наколькі недарэчныя гэтыя ўяўленні. Няма ні дабра, ні зла, ёсць толькі ўлада, і ёсць тыя, хто занадта слабы, каб шукаць улады… З тых часоў я служу яму верай і праўдай, хоць шмат разоў падводзіў яго. І за гэта ён бываў са мной строгі. — Квірэл здрыгануўся. — Мой гаспадар не з тых, хто лёгка прабачае памылкі. Калі мне не атрымалася выкрасці камень з "Грынгатса", гаспадар быў вельмі незадаволены. Ён пакараў мяне… і вырашыў сачыць за мной уважлівей…

Голас Квірэла станавіўся ўсё цішэй і нарэшце зусім заціх. Гары ўспомніў свой паход на Дыягон Алею — як жа можна быць такім дурным? Ён жа бачыў Квірэла ў той самы дзень і нават вітаўся з ім за руку ў "Дзіравым катле"!

Квірэл вылаяўся пра сябе.

— Не разумею… Можа быць, камень у самім люстэрку? Разбіць яго, ці што?

Галава Гары ліхаманкава працавала.

Чаго я жадаю зараз больш за ўсё на свеце, думаў ён, так гэта знайсці камень раней Квірэла. Таму, калі я пагляджу ў люстэрка, то ўбачу, як я яго знаходжу — гэта значыць, убачу, дзе ён схаваны! Але як паглядзець у яго так, каб Квірэл ні аб чым не здагадаўся?

Ён паспрабаваў перамясціцца лявей, каб апынуцца перад люстэркам і каб Квірэл пры гэтым нічога не заўважыў, але ногі яго былі занадта моцна зацягнутыя вяроўкамі: Гары спатыкнуўся і зваліўся. Квірэл не звярнуў на яго ні найменшай увагі. Ён размаўляў сам з сабою.

— Як жа дзейнічае гэтае люстэрка? Як яно працуе? Дапамажыце мне, Гаспадар!

Яму раптам адказаў голас, які сыходзіў, падавалася, ад самога Квірэла:

— Выкарыстай хлапчука… выкарыстай хлапчука…

Квіррэлл рэзка звярнуўся да Гары.

— Слухаюся. Потэр — ідзі сюды.

Ён пляснуў у ладкі, і вяроўкі, якія аблытвалі хлопчыка, зваліліся. Гары павольна ўзняўся на ногі.

— Ідзі сюды, — паўтарыў Квірэл. — Паглядзі ў люстэрка і скажы, што ты бачыш.

Гары падышоў да яго.

Трэба схлусіць, адчайна думаў ён пра сябе. Трэба паглядзець у люстэрка і прыдумаць, што я бачу, вось і ўсё.

Квірэл прысунуўся бліжэй да яго. Гары адчуў дзіўны пах, што сыходзіў ад цюрбана. Ён заплюшчыў вочы, устаў перад люстэркам і зноў расплюшчыў іх.

Ён убачыў сваё адлюстраванне, бледнае і спалоханае. Літаральна праз імгненне адлюстраванне ўсміхнулася. Яно запусціла руку ў кішэню і выцягнула крывава-чырвоны камень. Потым падміргнула і схавала камень назад у кішэню — і, калі яно гэта зрабіла, Гары адчуў, што ў яго кішэню звалілася нешта цяжкае. Нейкім чынам — неверагодна — ён здабыў камень.

— Ну? — нецярпліва спытаў Квірэл. — Што ты бачыш?

— Я бачу, як я паціскаю руку Дамблдору, — схлусіў Гары. — Я… я выйграў кубак школы.

Квірэл зноў вылаяўся.

— Пайшоў адсюль, — рыкнуў ён. Гары адсунуўся ад люстэрка, увесь час адчуваючы камень. Можа, паспрабаваць збегчы?

Але ён не адышоў і на пяць крокаў, як зноў раздаўся высокі голас, хоць Квірэл нават не варушыў вуснамі.

— Ён маніць… ён маніць…

— Потэр, вярніся сюды! — закрычаў Квірэл. — Гавары праўду! Што ты толькі што бачыў?

Зноў загаварыў высокі голас.

— Дай мне паразіаўляць з ім… тварам да твару…

— Гаспадар, вы занадта слабы!

— Я досыць моцны… для гэтага…

Гары прырос да месца, як быццам зноў патрапіў у Сеткі Д'ябла. Ён не мог паварушыць ніводнай цягліцай. Скамянеўшы, ён глядзеў, як Квірэл уздымае рукі і разгортвае цюрбан. Што гэта? Цюрбан зваліўся. Без яго галава Квірэла выглядала малюсенькай. Потым галава павольна павярнулася на 180 градусаў.

Гары хацеў закрычаць, але не мог выдушыць з сябе ані гуку. Адтуль, дзе павінна была знаходзіцца патыліца, глядзеў твар. Самы жудасны твар, які Гары калі-небудзь бачыў. Белы як крэйда, з вар’яцкімі чырвонымі вачыма і змяінымі прарэзамі ноздр.

— Гары Потэр… — прашыпела яно.

Гары паспрабаваў зрабіць крок назад, але ногі не паслухаліся яго.

— Бачыш, якім я стаў? — спытала твар. — Цень, прывід… Магу існаваць толькі ў чужым целе… На шчасце, заўсёды знаходзіліся тыя, хто быў гатовы ўпусціць мяне ў свой мозг і ў сваё сэрца… За апошнія дні кроў аднарога ўзмацніла мяне… У лесе ты бачыў, як Квірэл піў яе для мяне… А зараз, калі ў мяне будзе Эліксір Жыцця, я смогу стварыць сабе ўласнае цела… Так што… Аддай камень, які ты хаваеш у кішэні…

Значыць, ён ведае. Ногі Гары раптам ізноў здабылі адчувальнасць. Ён адхіснуўся.

— Не дуры, — зласліва скрывіўся твар. — Лепш выратуй сваё жыццё і ўстань на мой бок… А не тое з табой здарыцца тое ж, што і з тваімі бацькамі… Яны паміралі на каленях перада мной…

— НЯПРАЎДА! — раптам выгукнуў Гары.

Квірэл насоўваўся на яго спінай, так, каб Вальдэморт мог бачыць хлопчыка. Твар зласліва ўсміхнуўся.

— Як кранальна… — шыпела яно. — Заўсёды шанаваў храбрацоў… Так, хлопец, твае бацькі былі адважныя… Спачатку я забіў твайго бацьку, ён адчайна супраціўляўся… але тваёй маці не абавязкова было паміраць… яна жадала абараніць цябе… Аддай камень, калі не жадаеш, каб яе смерць апынулася марнай.

— НІКОЛІ!

Гары скокнуў да дзвярэй, Вальдэморт завішчаў: "Трымай яго!", і ў наступную секунду Гары адчуў на сваім запясці моцную хватку Квірэла. Адразу ж востры боль пранізаў шнар на ілбе; падавалася, галава зараз расколецца напалову; Гары пранізліва ўскрыкнуў, вырываючыся з усіх сіл, і, як ні дзіўна, яму атрымалася адпіхнуць Квірэла. Галаўны боль аслаб — ён пачаў аглядацца, спрабуючы зразумець, куды падзеўся Квірэл, і ўбачыў, што той скурчыўся ад болю на падлозе — яго пальцы прама на вачах пакрываліся пульхірамі.

— Трымай яго! ТРЫМАЙ! — ізноў загарлапаніў Вальдэморт, і Квірэл кінуўся, збіў Гары з ног і зваліўся зверху, абхапіўшы далонямі шыю хлопчыка — той амаль аслеп ад болю ў ілбе, але ўсё ж бачыў, што і Квірэл курчыцца ў агоніі.

— Гаспадар, я не магу ўтрымаць яго — рукі… мае рукі!

Квірэл, працягваючы прыціскаць Гары да зямлі каленямі, прыбраў рукі ад яго горла і ўтаропіўся, здзіўлены, на ўласныя далоні — яны былі апаленыя да мяса.

— Тады забі яго, ідыёт, і пакончым з гэтым!

Квіррэлл узняў палачку, каб вымавіць смяротны праклён, але Гары інстыктыўна вывярнуўся і схапіў твар ворага рукамі…

— АААААА!

З апаленым тварам Квірэл скаціўся з яго, і тады Гары зразумеў: Квірэл не можа дакрануцца да яго цела, ад гэтага ён выпрабоўвае невыносны боль, і адзіны шанец уратавацца — гэта трымаць яго, дастаўляць яму пакуты, каб у яго не было сіл вымавіць заклён.

Гары ўскочыў і ўчапіўся ў руку Квірэла так дужа, як толькі мог. Квіррэлл заекатаў і пачаў вырывацца — шнар балеў усё мацней — Гары нічога не бачыў — ён толькі чуў крыкі Квірэла і загады Вальдэморта: "ЗАБІ ЯГО! ЗАБІ ЯГО!", і яшчэ іншыя галасы, пэўна, якія гучалі толькі ў яго ў галаве, яны плакалі: "Гары! Гары!"

Ён адчуў, як рука Квірэла выслізгвае з яго хваткі, зразумеў, што ўсё скончана, і праваліўся ў чарноцце, уніз… уніз… уніз…

***

Нешта залатое бліснула над ім. Сніч! Ён жадаў схапіць мяч, але рукі... яны такія цяжкія.

Ён міргнуў. Аказваецца, гэта зусім не сніч. Гэта акуляры. Як дзіўна.

Ён зноў міргнуў. Усмешка Альбуса Дамблдора выплыла нібы з пустэчы.

— Добры дзень, Гары, — сказаў Дамблдор.

Гары ўтаропіўся на яго. І раптам успомніў: "Сэр! Камень! Гэта Квірэл! Камень у яго! Хутчэй, сэр…"

— Супакойся, мой дарагі хлопчык, твае звесткі некалькі састарэлі, — ласкава супакоіў Дамблдор. — Камень не ў Квірэла.

— А у каго? Сэр, я…

— Гары, супакойся, прашу цябе, а не тое мадам Помфры вышпурне мяне адсюль.

Гары праглынуў сліну. Агледзеўся. І зразумеў, што знаходзіцца ў лякарні. Ён ляжаў у ложку пад белымі прасцінамі, а побач з ложкам, на століку, ляжала гара прысмакаў.

— Падарункі ад тваіх сяброў і прыхільнікаў, — растлумачыў Дамблдор, які ледзь не выпраменьваў шчасце. — Тое, што адбылося паміж табой і прафесарам Квірэлам у падзямеллі, павінна захоўвацца ў сакрэце, таму, натуральна, уся школа ўжо ведае і спяшаецца выказаць сваё захапленне. Наколькі мне вядома, твае сябры, містэр Фрэд і містэр Джордж Уізлі жадалі паслаць табе вечка ад унітаза. Без сумневу, яны разлічвалі такім чынам пазабавіць цябе. Мадам Помфры, аднак, палічыла падобны прэзент негігіенічным і канфіскавала яго.

— Колькі я ўжо тут?

— Тры дні. Містэр Рональд Уізлі і міс Грэйнджэр будуць вельмі радыя дазнацца, што ты ачуняў. Яны вельмі моцна турбаваліся.

— Але, сэр, камень…

— Бачу, цябе не так проста адцягнуць ад гэтай думкі. Што ж, камень. Прафесару Квірэлу не атрымалася забраць яго ў цябе. Я прыбыў як раз своечасова, каб прадухіліць гэта, хоць, павінен сказаць, ты і сам вельмі нядрэнна спраўляўся.

— Вы былі там? Вы атрымалі саву ад Герміёны?

— Мы размінуліся ў паветры. Ледзь дабраўшыся да Лондана, я зразумеў, што павінен вярнуцца туды, адкуль толькі што прыбыў. Я патрапіў да месца падзей як раз своечасова і паспеў адцягнуць ад цябе Квірэла…

— Дык гэта былі вы.

— Я баяўся, што прыляцеў занадта позна.

— Амаль што. У мяне заставалася занадта мала сіл, каб не аддаваць яму камень…

— Я баяўся не за камень, а за цябе… Гэтая барацьба ледзь не забіла цябе. Быў момант, калі я амаль упэўніўся ў тым, што ты загінуў. Што жа датычыцца камня, яго знішчылі.

— Знішчылі? — здзіўлена паўтарыў Гары. — А як жа ваш сябар — Нікалас Фламель?

— Ах, дык ты, аказваецца, ведаеш пра Нікаласа? — выклікнуў Дамблдор радасна. — Ты ва ўсім разабраўся, ці не так? Што жа, мы з Нікаласам пагутарылі і вырашылі, што ўсё да лепшага.

— Але цяпер ён і яго жонка памруць, хіба не так?

— У іх хопіць Эліксіра, каб прывесці ў парадак справы, а затым, цалкам дакладна, яны памруць.

Крайняе здзіўленне, якое адбілася на твары Гары, выклікала ў Дамблдора ўсмешку.

— Я упэўнены, што для такога маладога чалавека як ты, гэта гучыць неверагодна, але для Нікаласа і Перанэлы смерць прыйдзе як сон пасля доўгага, доўгага дня. Урэшце рэшт, для высокаарганізаванага арганізма, што ёсць смерць, як не новая цікавая прыгода? Ведаеш, камень і на самой справе не такая ўжо каштоўная штука. Мець столькі грошай і столькі гадоў жыцця, колькі захочаш! Гэтага папрасіў бы для сябе любы чалавек — бяда ў тым, што людзі заўсёды жадаюць менавіта таго, што для іх найбольш пагібельна.

Гары ляжаў, не знаходзячы слоў для адказу. Дамблдор сядзеў, усміхаючыся ў столь.

— Сэр? — звярнуўся да яго Гары. — Я тут падумаў… Нават калі камня больш няма, Вал… я хацеў сказаць, Вы-Ведаеце-Хто…

— Заві яго Вальдэморт, Гары. Заўсёды заві рэчы сваімі імёнамі. Боязь імя ўзмацняе боязь самога прадмета.

— Так, сэр. Дык вось, Вальдэморт жа ж будзе шукаць іншыя спосабы вярнуцца, дакладна? Ён не памёр?

— Не, Гары, не памёр. Ён усё яшчэ жывы, пэўна, шукае сабе якое-небудзь новае цела… Ён не па-сапраўднаму жывы, такім чынам, яго нельга забіць. Ён пакінуў Квірэла паміраць; ён не ведае жалю ні да ворагаў, ні да сяброў. Тым не менш, Гары, хоць гэтым разам ты ўсяго толькі адсунуў яго вяртанне, і ён можа знайсці кагосьці яшчэ, хто пажадае прыняць удзел у наступнай бітве, якой бы безнадзейнай яна ні падавалася — але калі ён прайграе яшчэ і яшчэ раз, што ж, можа быць, ён так і не вернецца да ўлады.

Гары ускіўнуў, але ад гэтага галава яго страшна закруцілася. Затым ён сказаў: "Сэр, ёсць яшчэ сёе-тое, аб чым я жадаў бы спытаць, калі можна… я жадаю ведаць праўду…"

— Праўду. — Дамблдор уздыхнуў. — Праўда — выдатная і адначасова жудасная рэч, таму з ёй варта звяртацца з найвялікшай асцярожнасцю. Аднак, я адкажу на твае пытанні, калі толькі ў мяне не будзе сапраўды важкіх падстаў, каб гэтага не рабіць, і ў такім разе табе прыйдзецца выбачыць мяне. Зразумела, ні ў якім выпадку я не зманю табе.

— Добра… Вальдэморт сказаў, што яму давялося забіць маю маці, таму што яна спрабавала замінуць яму забіць мяне. Але нашто яму было забіваць мяне?

Гэтым разам Дамблдор уздыхнуў яшчэ глыбей.

— Нажаль! Першае ж тваё пытанне я вымушаны пакінуць без адказу. Не сёння. Не зараз. Калі-небудзь ты абавязкова даведаешся… а пакуль пакінь гэтыя думкі, Гары. Калі ты станеш старэй… Я ведаю, як табе цяжка чуць гэта… калі ты будзеш гатовы, ты ўсё даведаешся.

І Гары зразумеў, што спрачацца бескарысна.

— А чаму Квірэл не мог да мяне дакрануцца?

— Твая маці памерла, ратуючы цябе. Калі ёсць на свеце нешта, чаго Вальдэморт не ў стане зразумець, гэта — любоў. Яму не ўсвядоміць, што любоў такой сілы, якую мела да цябе твая маці, пакідае свой уласны след. Не шнар, не які-небудзь знак… але, калі хтосьці любіць цябе так моцна, ён, нават пасля сваёй смерці, абараняе цябе сваёй любоўю. Ты ўвесь прапітаны гэтай любоўю. І таму Квірэл, поўны нянавісці, зайздрасці, злосці, раздзяліўшы сваю душу з Вальдэмортам, не мог дакрануцца да цябе. Для яго гэта было смяротна — дакрануцца да чагосьці настолькі добрага.

Дамблдор раптам выявіў падвышаную цікавасць птушкі, якая села на падваконне, і гэта дало Гары магчымасць выцерці слёзы. Авалодаўшы сабою, Гары спытаў: "А плашч-нябачнік — вы не ведаеце, хто даслаў яго мне?"

— Ах, плашч… Так здарылася, што твой бацька пакінуў яго ў мяне, і я вырашыў, што табе ён можа спатрэбіцца. — Дамблдор падміргнуў. — Карысная штука… У свой час твой тата з яго дапамогай краў з кухні піражкі.

— І вось яшчэ што…

— Давай.

— Квірэл сказаў, што Снэйп...

— Прафесар Снэйп, Гары.

— Так… Квірэл сказаў, што ён ненавідзіць мяне, таму што ненавідзеў майго бацьку. Гэта праўда?

— Мабыць, яны і сапраўды недалюблівалі адзін аднаго. Прыкладна як ты і містэр Малфой. Акрамя таго, твой бацька здзейсніў штосьці, што Снэйп аказаўся не здольны прабачыць.

— Што?

— Ён выратаваў Снэйпу жыццё.

— Што?

— Так-так… — пацвердзіў Дамблдор задуменна. — Дзіўна, да чаго нелагічна ўладкаваныя людзі, праўда? Прафесар Снэйп не можа перанесці, што ён застаўся павінны твайму бацьку. Я не сумняваюся: ён так абараняў цябе на працягу ўсяго гэтага навучальнага года, таму што лічыў, што такім чынам можа вярнуць пазыку твайму бацьку і яны будуць квітыя. І тады ён ужо з поўным правам зможа пагарджаць і ненавідзець памяць аб тваім бацьку…

Гары паспрабаваў углыбіцца ў сутнасць гэтых слоў, але кроў загрукала ў галаве, і яму прыйшлося спыніць думаць.

— І, сэр, ёсць яшчэ адна рэч…

— Толькі адна?

— Як я дастаў камень з люстэрка?

— Ага, вось гэта добрае пытанне. Гэта была адна з маіх самых выдатных ідэй, і, паміж намі кажучы, гэта яшчэ слаба сказана. Разумееш, толькі той, хто жадаў знайсці камень — знайсці, а не выкарыстаць — мог бы атрымаць яго, у адваротным выпадку ён бачыў бы, як ён здабывае золата або як п'е Эліксір Жыцця. Часам я сам сябе здзіўляю… А зараз хопіць пытанняў. Прапаноўваю табе лепш звярнуць увагу на гэтыя прысмакі. О! Усесмачныя ляндрынкі Берці Ботс! У юнацтве мне не пашчасціла, мне патрапіў арэшак са смакам ваніт, і, я баюся, мая цікаўнасць да гэтага ласунка аслабела — але, мяркую, нічога страшнага, калі я з'ем вось гэты, колеру ірыскі?

Ён усміхнуўся і з хітрым выглядам закінуў у рот залаціста-карычневую ляндрынку. Папярхнуўся і сказаў: "Вушная сера! Не самы прыемны на свеце смак. Хоць магло быць і горш".

Мадам Помфры, фельчар, была вельмі любаснай, але надзвычай строгай жанчынай.

— Усяго пяць хвілін, — умольваў Гары.

— Ні ў якім разе.

— Вы ж упусцілі прафесара Дамблдора…

— Упусціла, але ён дырэктар, а гэта розныя рэчы. Табе патрэбны адпачынак.

— А я і адпачываю, глядзіце, ляжу і ўсё такое. Ну, мадам Помфры…

— Добра, добра, — здалася яна, — але толькі пяць хвілін.

І яна ўпусціла Рона і Герміёну.

— Гары!

Герміёна гатовая была накінуцца на яго з абдымкамі, але, на шчасце, стрымалася, — галава ў Гары ўсё яшчэ вельмі балела.

— О, Гары, мы баяліся, што ты… Дамблдор быў так занепакоены…

— Уся школа толькі аб гэтым і гаворыць, — сказаў Рон. — А што здарылася насамрэч?

Гэта апынуўся адзін з тых рэдкіх выпадкаў, калі рэальныя падзеі былі яшчэ загадкавей і займальней, чым чуткі, якія аб іх хадзілі. Гары распавёў сябрам пра ўсё: пра Квірэла; пра люстэрка; пра камень; пра Вальдэморта. Рон з Герміёнай выявілі сябе цудоўнымі слухачамі; яны ахалі ў правільных месцах, а калі Гары дайшоў да таго моманту, калі Квірэл разгарнуў цюрбан, Герміёна гучна ўскрыкнула.

— Значыць, камня больш няма? — спытаў Рон у канцы. — І Фламель памрэ?

— Я таксама гэта спытаў у Дамблдора, але ён сказаў — як гэта? — "для высокаарганізаванага арганізма, што ёсць смерць, як не новая цікавая прыгода".

— Я заўсёды казаў, што Дамблдор троху таго, — Рону відавочна ліслівіла, што яго герой такі паўдуркаваты.

— А што было з вамі? — спытаў Гары.

— Я дабралася назад, — сказала Герміёна, — прывяла Рона ў пачуццё — гэта заняло даволі шмат часу — і мы панесліся ў савятню, каб даслаць саву Дамблдору, але тут натыкнуліся на яго самога ў вестыбюлі — ён ужо ўсё ведаў — ён толькі спытаў: "Гары пайшоў за ім, так?" і хутчэй пабег на трэці паверх.

— Як ты лічыш, ён ведаў, што ты паступіш так, як паступіў? — спытаў Рон. — І таму паслаў табе плашч-нябачнік і ўсё іншае?

— Ну, ведаеш, — падарвалася Герміёна, — калі ён ведаў — я хачу сказаць — гэта жудасна — ты ж мог загінуць.

— Не, гэта не жудасна, — задуменна працягнуў Гары. — Ён дзіўны чалавек, гэты Дамблдор. Мне падаецца, ён жадаў даць мне шанец. Па-мойму, ён быў болей або меней у курсе ўсяго, што тут адбывалася, разумееце? Мабыць, ён здагадваўся аб тым, што мы ладзім, але, замест таго, каб спыніць, вырашыў нас сяму-таму навучыць і прыйшоў на дапамогу ў патрэбны момант. Не думаю, каб гэта было выпадковасцю — тое, што ён дазволіў мне даведацца, як дзейнічае люстэрка. Падаецца, ён лічыў, што я маю права сустрэцца з Вальдэмортам тварам да твару, калі змагу…

— Ну сапраўды, зусім таго, — ганарліва вымавіў Рон. — Слухай, трэба, каб ты заўтра прыйшоў на вячэру ў гонар канца навучальнага года. Вядома, кубак выйгралі Слізэрынцы, у іх больш за ўсё балаў — цябе ж не было на апошнім матчы, і "Рэйвенкло" нас размазаў — але затое можна будзе добра паесці.

У гэты момант уварвалася мадам Помфры.

— Вы ўжо пятнаццаць хвілін прасядзелі, усё, вэк адсюль! — рашуча заявіла яна.

***

Гары як след выспаўся і раніцой пачуваўся амаль нармалёва.

— Я жадаю пайсці на свята, — сказаў ён мадам Помфры, калі тая папраўляла на століку шматлікія цукерачныя скрынкі. — Можна?

— Прафесар Дамблдор лічыць, што табе трэба дазволіць, — адказала яна, утрымліваючы пра сябе меркаванне, што прафесар Дамблдор не аддае сабе справаздачы, наколькі небяспечныя могуць быць святы. — Акрамя таго, да цябе сёй-той прыйшоў.

— Выдатна, — узрадаваўся Гары. — А хто?

Адначасова з яго словамі ў дзверы бокам праціснуўся Хагрыд. Як заўсёды ў памяшканні, ён выглядаў недазваляльна вялізным. Ён сеў побач з Гары, зірнуў на яго і зарыдаў.

— Гэта — усё — мая — чортава — віна! — усхліпваў ён. — Сам распавёў гэтаму гаду, як абыйсці Флуфі! Сам! Адзінае, чаго ён не ведаў — а я вазьмі ды і распавядзі! Ты ж мог памерці! За драконава яйка! Больш ніколі піць не буду! Мяне трэба выгнаць у Магляндыю!

— Хагрыд! — выклікнуў Гары, у шоку ад таго, як скалынаецца ключнік ад гора, і вялізныя слёзы сцякаюць у бараду. — Хагрыд, ён усё роўна б даведаўся, гэта ж Вальдэморт, ён бы высвятліў, нават калі б ты не сказаў.

— Ты мог памерці! — рыдаў Хагрыд. — І не гавары імя…

— ВАЛЬДЭМОРТ! — выгукнуў Гары, і Хагрыд прыйшоў у такі жах, што перастаў скуголіць. — Я яго бачыў і магу сабе дазволіць называць яго імя. Калі ласка, супакойся, Хагрыд, мы выратавалі камень, яго больш няма, і Вальдэморт не зможа выкрасці яго. З'ясі шакалабку, у мяне іх шмат…

Хагрыд выцер нос далонню і сказаў: "Дарэчы, успомніў. У мяне тут падаруначак."

— Не сэндвіч з казляцінай, спадзяюся? — устрывожыўся Гары, і Хагрыд нарэшце выдаў слабы смяшок.

— Не-а. Дамблдор даў мне выходны на ўчора, каб я гэта дарабіў. Замест таго, каб звольніць — ну, усё адно — вось.

Ён працягнуў кніжку ў прыгожай скураной вокладцы. Гары з цікавасцю адкрыў яе. Усярэдзіне аказаліся чароўныя фатаграфіі. З кожнай старонкі ўсміхаліся і дасылалі паветраныя пацалункі яго маці і тата.

— Разаслаў соў да ўсіх школьных прыяцеляў тваіх продкаў, прасіў фоткі, якія ў каго ёсць… У цябе ж наогул аніводной… падабаецца?

Гары не змог адказаць, але Хагрыд не пакрыўдзіўся.

Гары спусціўся ўніз на свята апошнім. Яго затрымала мадам Помфры. Яна мітусілася і ўсё жадала "апошні раз" праверыць, у ці парадку яе пацыент, таму Вялікая Зала да моманту яго прыходу была ўжо поўнай. Зала была аформлена ў зялёных і срэбных танах — колеры "Слізэрына" — у знак таго, што "Слізэрын" сёмы год запар выйгравае кубак школы. Сцяну за Высокім сталом пакрываў вялізны сцяг з малюнкам Слізэрынскай змяі.

Калі Гары ўвайшоў, усё змоўклі на імгненне, а потым адначасова гучна загаманілі. Ён праслізнуў паміж Ронам і Герміёнай за Грыфіндорскі стол і паспрабаваў не звяртаць увагі на тое, што ўсё вакол усталі, каб паглядзець на яго.

На шчасце, праз пару хвілін прыбыў Дамблдор. Гуд галасоў замёр.

— Вось і яшчэ адзін год прайшоў! — радасна пачаў Дамблдор. — А вам, перш чым усадзіць зубы ў цудоўныя ласункі, прыйдзецца паслухаць старога, яго дурную балбатню. Што гэта быў за год! Спадзяюся, вашыя галовы за гэты час пацяжэлі ад усялякіх цікавых ведаў… У вас наперадзе цэлае лета, каб усе іх павытрэсці…

Зараз, наколькі я разумею, усё чакаюць уручэння школьнага кубка. Балы размеркаваліся наступным чынам: на чацвёртым месцы "Грыфіндор", трыста дванаццаць балаў; на трэцім "Хафлпаф", трыста пяцьдзесят два; "Рэйвенкло" набраў чатырыста дваццаць шэсць і "Слізэрын" — чатырыста семдзесят два балы.

Ад Слізэрынскага стала раздаўся шквал апладысментаў і вітальных крыкаў. Гары ўбачыў, як Драко Малфой лупіць срэбным куфлем па стале. Гэта было агіднае відовішча.

— Выдатна, выдатна, "Слізэрын", — пахваліў Дамблдор. — Аднак, нам неабходна прыняць да ўвагі апошнія падзеі.

Зала замерла. Усмешкі на тварах Слізэрынцаў зніклі.

— Кхем, — сказаў Дамблдор. — У мяне ёсць некаторая колькасць балаў, якія варта раздаць тым, хто гэта заслужыў. Дайце падумаць. Так… Першым чынам — містэру Рональду Уізлі…

Рон пабарвавеў і стаў падобны на бурак.

— …за лепшы ў гісторыі Хогвартса шахматны матч, я налічаю "Грыфіндору" пяцьдзесят балаў.

Ад стала Грыфіндорцев да зачараванай столі панесліся такія крыкі, што нават зоркі задрыжэлі. Чуваць было, як Персі паведамляе астатнім старастам: "Гэта мой брат, ведаеце! Малодшы брат! Прайшоў па шахматнай дошцы МакГонагал!"

Нарэшце хваляванне ўляглося.

— Па-другое — міс Герміёне Грэйнджэр… за перамогу халоднай логікі над полымем смерці я налічаю "Грыфіндору" яшчэ пяцьдзесят балаў.

Герміёна схавала твар у далонях; Гары моцна падазраваў, што яна расплакалася. Грыфіндорцы ледзь не вышлі з сябе — яны ўзняліся на сто балаў.

— Па-трэцяе… містэру Гары Потэру, — працягнуў Дамблдор. Наступіла мёртвая цішыня. — За яго стрыманасць і выбітную адвагу я налічаю "Грыфіндору" шэсцьдзесят балаў.

Авацыі былі аглушальныя. Тыя, хто ў працэсе віску быў яшчэ і здольны лічыць, ужо зразумелі, што ў "Грыфіндора" зараз чатырыста семдзесят два балы — роўна столькі ж, колькі ў "Слізэрына". Яны падзеляць кубак — вось калі б Дамблдор даў Гары хоць на адно ачко больш...

Дамблдор ўзняў руку. Зала сціхла.

— Адвага бывае розная, — сказаў Дамблдор з усмешкай. — Трэба быць вельмі адважным, каб устаць на барацьбу з ворагамі, але не меньш сілы патрабуецца на тое, каб вырашыцца на барацьбу з сябрамі. Такім чынам, я ўзнагароджваю дзесяццю баламі містэра Нэвіла Лонгбатама.

Калі б хтосьці знаходзіўся б у гэты момант за межамі Вялікай Залы, цалкам мог бы падумаць, што там адбыўся выбух, настолькі гучныя былі крыкі, якія раздаліся ад стала "Грыфіндора". Гары, Рон і Герміёна ўзрадавана ўскочылі, разам з усімі, а Нэвіл, белы ад шоку, знік у натоўпе студэнтаў, якія кінуліся яго абдымаць. Ён аніразу яшчэ не прыносіў свайму каледжу ні воднаго бала. Гары, усё яшчэ якочучы ад захаплення, ткнуў Рона пад рэбры і паказаў на Малфоя, які не мог бы выглядаць больш ашаломленым, нават калі бы на яго наклалі Петрыфікус Таталус.

— Што азначае, — выгукнуў Дамблдор, перакрываючы няўяўны гвалт — і "Хафлпаф", і "Рэйвенкло" святкавалі падзенне "Слізэрына", — што нам трэба злёгку змяніць дэкарацыі.

Ён пляснуў у ладкі. У адно імгненне зялёнае змянілася пурпурным, срэбнае — залатым; вялізная Слізэрынская змяя знікла, а яе месца заняў магутны Грыфіндорскі леў. Снэйп з ненатуральнай, нацягнутай усмешкай паціскаў руку прафесару МакГонагал. Ён злавіў погляд Гары, і хлопчык адразу ж зразумеў, што пачуцці Снэйпа да яго не змяніліся ані на кроплю. Падавалася, жыццё ў школе імкліва вяртаецца ў ранейшае рэчышча, і можна было спадзявацца, што ў наступным годзе ўсё пойдзе нармалёва — настолькі нармалёва, наколькі гэта магчыма ў "Хогвартсе".

Для Гары гэта было самае лепшае свята ў жыцці, лепш, чым перамога ў квідітчы, лепш Каляд, лепш перамогі над горным тролем… ён ніколі, ніколі не забудзе сённяшні вечар.

Гары амаль забыўся на тое, што яшчэ павінны абвясціць вынікі іспытаў. Але іх тым не менш абвясцілі. Да вялікага здзіўлення і Гары, і Рона, яны здалі ўсё даволі нядрэнна; у Герміёны, зразумела, былі лепшыя адзнакі сярод усіх першакурснікаў. Нават Нэвіл перайшоў на другі курс, добрая адзнака па гербалогіі скампенсавала дрэнную па зеллеварэнні. Усе разлічвалі, што Гойла, які быў настолькі ж тупы, наколькі зласлівы, вышпурнуць са школы, аднак гэтага не здарылася. Крыўдна, але, як сказаў Рон, шчасце ніколі не бывае поўным.

І вось, нечакана, шафы апынуліся пустыя, куфары спакаваныя, жаба Нэвіла, злоўленая ў туалеце, вернутая гаспадару; усім вучням раздадзеныя адмысловыя папярэджанні, якія забаранялі ўжыванне магіі падчас вакацыяў ("Я штораз спадзяюся, што яны забудуць іх выдаць", смутна ўздыхнуў Фрэд Уізлі); Хагрыд з'явіўся, каб рассадзіць усіх па лодках і пераправіць праз возера; яны селі ў "Хогвартс-Экспрэс"; размаўлялі і смяяліся, а краявід за акном станавіўся ўсё зеляней, весялей і акуратней; елі ўсесмачныя арэшкі, праяджалі паблізу маглаўскіх гарадоў; здымалі чароўную вопратку і нацягвалі курткі; і, нарэшце, пад'ехалі да платформы дзевяць тры чвэрці на Кінгс-Крос.

Прайшло даволі шмат часу, пакуль усе школьнікі пакінулі платформу. Прымудроны досведам кантралер, які стаяў ля бар'ера, прапускаў студэнтаў па двое, максімум па трое, каб не прыцягваць лішняй увагі маглаў, як магло б быць, калі б яны ўсім натоўпам раптам вываліліся са сцяны.

— Вы павінны прыехаць да мяне ўлетку, — сказаў Рон, — вы абодва — я дашлю саву.

— Дзякуй, — падзякаваў Гары, — мне трэба што-небудзь, чаго я буду чакаць.

Сябры павольна падыходзілі да варот у маглаўскі свет, а навучэнцы "Хогвартса" паспешліва прабягалі паблізу. Яны выкрыквалі:

— Да пабачэння, Гары!

— Убачымся, Потэр!

— Знакамітасць, — з усмешкай падражніў Рон.

— Толькі не там, куды я накіроўваюся, можаш мне паверыць, — сказаў Гары.

Ён, Рон і Герміёна прайшлі скрозь вароты разам.

— Вось ён, мама, вось, глядзі!

Гэта прапішчэла Джыні Уізлі, малодшая сястра Рона, але яна паказвала зусім не на Рона.

— Гары Потэр! — крычала яна. — Глядзі, маці! Я бачу…

— Ціха, Джыні, не крычы. І паказваць пальцам нядобра.

Місіс Уізлі усміхалася хлопцам.

— Цяжкі быў год? — спытала яна.

— Вельмі, — адказаў Гары. — Дзякуй за ірыскі і за швэдар, місіс Уізлі.

— Няма за што, даражэнькі.

— Ты гатовы?

Гэта вымавіў дзядзька Вернан, як заўсёды са сваім неверагодна чырвоным тварам, як заўсёды вусаты, як заўсёды абураны паводзінамі Гары: цягне, ці бачыце, вялізную клетку з савой па платформе, поўнай нармалёвых, прыстойных людзей. Як быццам так і трэба. Ззаду дзядзькі стаялі цётка Пятуння і Дадлі, забітыя самім з'яўленнем Гары.

— Вы, пэўна, сваякі Гары! — выклікнула місіс Уізлі.

— Можна і так сказаць, — адклікаўся дзядзька Вернан. — Паспяшайся, хлопец, не можам жа мы тут увесь дзень боўтацца.

І пайшоў.

Гары затрымаўся, каб развітацца з Ронам і Герміёнай.

— Убачымся ўлетку.

— Жадаю табе — э-э-э — добра правесці вакацыі, — Герміёна няўпэўнена паглядзела ўслед дзядзьку Вернану, шакаваная яго грубіянствам.

— Пастараюся, — адказаў Гары, і яго сябры здзівіліся, убачыўшы, як па твары хлопчыка распаўзаецца пераможная ўсмешка, — Яны ж не ведаюць, што нам не дазваляецца чараваць дома. Мы з Дадлі цудоўна правядзем гэта лета…

Канец.

Content

Дж. К. Роўлінг
Гары Потэр і Філасофскі камень

— РАЗДЗЕЛ I — Хлопчык, які выжыў

— РАЗДЗЕЛ II — Зніклае шкло

— РАЗДЗЕЛ III — Лісты немаведама ад каго

— РАЗДЗЕЛ IV — Ключнік

— РАЗДЗЕЛ V — Дыягон Алея

— РАЗДЗЕЛ VI — Вандроўка з платформы дзевяць і тры чвэрці

— РАЗДЗЕЛ VII — Капялюш-размеркавальнік

— РАЗДЗЕЛ VIII — Прафесар зеллеварэння

— РАЗДЗЕЛ IX — Паўночная дуэль

— РАЗДЗЕЛ X — Хэлоўін

— РАЗДЗЕЛ XI — Квідытч

— РАЗДЗЕЛ XII — Запаветнае люстэрка

— РАЗДЗЕЛ XIII — Нікалас Фламель

— РАЗДЗЕЛ XIV — Норберт, нарвежскі дракон

— РАЗДЗЕЛ XV — Забаронены лес

— РАЗДЗЕЛ XVI — Скок у люк

— РАЗДЗЕЛ XVII — Чалавек з двума тварамі