Дубоўка Уладзімір

Як сінячок да сонца лётаў

Уладзімір Дубоўка

ЯК СІНЯЧОК ДА СОНЦА ЛЁТАЎ

1

Быў час, калі агню нідзе

На свеце не было ў людзей.

I цеплыня ім, і святло —

усё ад сонейка ішло.

Зімой пакутаваў народ:

навокал сцюжа, снег і лёд,

Мароз гуляў, як гаспадар.

Амаль не грэла сонца з хмар.

Нагараваўшыся зімой,

прыйшлі да думкі ўсе такой:

— Ад сонца б іскрачку адну

прынесці ў нашу старану!

Тады б расклалі мы агонь

і грэліся каля яго.

А як бы гэта хто зрабіў,

калі не маюць людзі крыл?

Пасля надумаліся ўсе:

«Агонь нам птушка прынясе!»

А птушкі дружна на зямлі

у часе тым з людзьмі жылі.

Пайшлі да птушак грамадой

з сваёй вялікаю бядой.

Адказ ад птушак быў такі:

— Занадта шлях для нас цяжкі!

Не паляцім далёка так!—

Адзін маленечкі сіняк

ляцець да сонца згоду даў,

чаго ніхто і не чакаў.

Вароны ўсе адразу ў крык:

— Ты прыкусіў бы лепш язык!

Не даляцець табе да хмар!

Загінеш ты!

Кар-р!

Кар-р!

Шкадуюць птушачкі усе:

— Маленькі вельмі ты, сусед!

Не ашчаслівіш ты людзей,

асіраціш сваіх дзяцей...

А сінячок дае адказ:

— Бясспрэчна, я слабей за вас!

Але ж агню няма бліжэй,

а ён патрэбен для людзей!

I паляцеў да сонца так

адзін маленечкі сіняк.

2

Ляцеў, ляцеў і прыляцеў.

Вясёлым голасам запеў.

Сваім вясёлым спевам тым

здзівіў ён сонейка зусім.

— Адкуль узяўся ты, сіняк,

не зразумею я ніяк!

За ўсе мінулыя вякі

ў мяне ты першы госць такі! —

Маленькі гэты сонцаў госць

і расказаў пра ўсё, як ёсць.

— Нялёгкі людзі маюць лёс.

Мяне прасілі, каб прынёс

адну іскрыначку для іх

з агнёў палаючых тваіх!

— Прыдумаць не магу ніяк,

што і сказаць табе, сіняк!

Калі агню табе я дам,

як занясеш яго людзям?

Пакуль пабачыш ты свой бор,

ці сам згарыш, ці твой убор!

Ляцець памалу буду я.

Не спаліць іскарка твая!

Ну што, сіняк, з табой рабіць!

Агонь, як бачыш сам, гарыць!

Вазьмі лучынку, прыпалі.

Нясі, як зможаш, да зямлі!

Лучынку ўзяў ад сонца ён,

заціснуў дзюбкаю цаўё,

пасля лучынку прыпаліў

і паляцеў з ёй да зямлі...

3

Ляцеў, ляцеў і прыляцеў

ён да сваіх палескіх дрэў.

Ляціць над Прыпяццю-ракой,

Палессе бачыць пад сабой.

Яго вітаюць птушкі ўсе:

— Сіняк ляціць! Агонь нясе!

Вітаюць людзі ўсе яго:

— Сіняк ляціць! Нясе агонь! —

Пачуўшы спевы, гоман той,

Сіняк пачаў ляцець стралой.

Агонь узняўся, абхапіў

яго ад галавы да крыл.

Увесь убор гарыць на ім,

закрыў яго адразу дым.

Але не выпусціў ніяк

лучыну з дзюбачкі сіняк,

прынёс агонь, аддаў людзям,

застаўся хоць без пер'я сам.

Пазагараліся кастры,

ад іскры полымя гарыць.

А сінячок, хоць не памёр,

сядзіць галюткі ўвесь, без пёр.

Сумуюць птушкі навакол.

Адзін маленькі пасвіцёл

параду даў такую ўсім:

— Па пёрку мы яму дадзім!

Для нас не будзе страты ў тым,

а ўбор адновіцца на ім!

Адклад нідзе на лад не йдзе,—

адразу ж памаглі ў бядзе

Здаецца, што — адно пяро!

А колькі пёр з усіх сяброў!

Дапамагчы быў кожны рад,

па пёрку ўсе сабралі шмат.

I аднавіўся зноў убор

на сінячку з сяброўскіх пёр.

У кожнай птушкі колер свій

зімой бывае і вясной.

На той — чырвоны, сіні — ў той,

зялёны, жоўты — на другой...

Багата колераў на іх!

А сінячок сабраў з усіх.

Ён сам калісьці сіні быў,

пакуль агонь не абпаліў.

Не называлі б людзі так,

каб іншы колер меў сіняк!

Цяпер, па памяці старой,

застаўся ўсё ж ён з назвай той,

хоць многа колераў на ім,

хоць стаў стракаты ён зусім...

Адзін пугач не даў пяра,

яшчэ пры гэтым дакараў:

— Яго я лётаць не прасіў!

Узняўся тут страшэнны сквіл.

На грубіянства і дакор

аж загудзеў зялёны бор.

Напалі ўсе на пугача.

Хто дзюбай б'е, хто з-за пляча,

Пачаў даводзіць нешта ён.

Калі ж далі з усіх старон,

схаваўся ціхенька ў карчы,

ад злосці керкае, сычыць,

Сядзеў да цёмнай ночы там,

бо вінаваты быў ён сам.

Ад той пары яго нідзе

не ўбачыш ты у ясны дзень.

Калі на гнёздах птушкі спяць,

тады ён можа вылятаць...

Ад старадаўняй той пары

такі парадак у бары.

А сінячку нядрэнна ў ім.

Ён не баіцца нават зім,

пагрэцца у зімовы час

ляціць у вёску ён да нас.

Яму не страшны тут мароз:

агонь ад сонца ён прынёс.

Пагрэцца мае права ён!

Такі парадак з даўніх дзён

існуе ў нашай старане,

і ён ніколі не міне...

1959

Content

Дубоўка Уладзімір Як сінячок да сонца лётаў

Уладзімір Дубоўка ЯК СІНЯЧОК ДА СОНЦА ЛЁТАЎ