Dukaj Jacek

CÓRKA ŁUPIEŻCY

Jacek Dukaj

CÓRKA ŁUPIEŻCY

WYDAWNICTWO LITERACKIE

© Copyright by Jacek Dukaj

© Copyright by Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009

Wydanie I

Opieka redakcyjna serii

Anita Kasperek

Redakcja i korekta

Paweł Ciemniewski, Paulina Małochleb, Małgorzata Wójcik

Ilustracja na okładce

Michał Dziekan

Projekt okładki i stron tytułowych

Tomasz Bagiński

Redakcja techniczna

Bożena Korbut

Wydawnictwo Literackie Sp. z o.o., 2009

ul. Długa 1, 31-147 Kraków

bezpłatna linia telefoniczna: 0 800 42 10 40

księgarnia internetowa: www.wydawnictwoliterackie.pl

e-mail: ksiegarnia@wydawnictwoliterackie.pl

fax: (+48-12) 430 00 96

tel.: (+48-12) 619 27 70

Skład i łamanie:

Scriptorium „TEXTURA”

Druk i oprawa: Łódzka Drukarnia Dziełowa S.A.

ISBN 978-83-08-04305-9

This city is an ogre squatting by the river

It gives life but it takes it away, my youth

There comes a time when you just cannot deliver

This is a fact. This is a stone cold truth.(...)

Amongst the cogs and the wires, my youth

Vanilla breath and handsome apes with girlish eyes

Dreams that roam between truth and untruth

Memories that become monstrous lies

So onward! And Onward! And Onward I go!

Onward! And Upward!

Nick Cave Do You Love Me? Part II

Potem przypomni sobie, że znała to miasto - ze snów. Jego światła i cienie, nie do pomylenia z żadnymi innymi, kształty jego budynków wzniesionych przed początkiem czasu, chrzęst pyłu pod nogami, gdy stąpa jego ulicą; nawet zapach powietrza. Niektóre widoki wywoływały szczególnie silny rezonans. Czy nie spoglądała już kiedyś z tego miejsca, nie zadzierała tak głowy? Pod Kruczą Basztą, na Moście Zawróconych, między Dwuścianami. Tu. Tam. Stojąc, siedząc, klęcząc, leżąc. Z oczyma szeroko rozwartymi i ustami niedomkniętymi, naprzeciw trzem słońcom, pięciu księżycom, równinom purpurowym, lodowym cmentarzom, dymom wulkanów, zorzom czarnym - i tym bezimiennym metropoliom starożytnym, ku którym Miasto bezustannie lgnie. Lgnie, przypływa, wtula się tęsknie, chyli ciało - zniedołężeniec ku objęciom dziecka. Zapomniał także własnego imienia. Pamięć ginie pierwsza i te szczątki, jakie pozostają, intencjonalne konfiguracje materii... któż rozszyfruje? Nazywają ich archeologami, lecz w rzeczywistości są budowniczymi przeszłości, artystami tajemnic. Zuzanna starannie skonstruowała własną: te sny - tak się odbijają wspomnienia z najgłębszego dzieciństwa, gdy ojciec zabierał ją w sekrecie na nocne wycieczki do Miasta. Czarnobrody grubas z małą dziewczynką na ramionach - wędrowali tymi alejami, pokazywał jej, nierozumiejącej, posągi nieludzkie i domy hermetyczne, zakazane pisma, niewidzialne malunki, straszne krajobrazy wszechświata. Jest już pewna, że tak było, być musiało, sny ostatecznym dowodem. Najbardziej zdradziecka ze wszystkich - archeologia pamięci.

Nieczułość. Z sejfów głębokich.

Spojrzała ponad grobem

Zuzanna Klajn skończyła osiemnaście lat. W dzień swoich urodzin dostała od krewnych i znajomych liczne prezenty, wszakże te trzy, które zapamięta najlepiej, otrzymała przed urodzinami i pochodziły one od osób, które już lub jeszcze nie żyły: ojca., prababki i Maleny.

Malena została poczęta, lecz miała przyjść na świat dopiero w październiku. Tymczasem Zuzanna zaprzyjaźniła się z nią serdecznie. Z maszyny chtonicznej, w której się krystalizowała, lśniła się Malena Zuzannie co wieczór oraz niektórymi porankami i w porze lunchu. Zazwyczaj plotkowały bezcelowo albo też opowiadała Zuzanna nienarodzonej kuzynce o swoich kłopotach; z jakiegoś powodu radości zdawały się jej bardziej intymne. Malena dobrze się czuła w świecie cieni i trochę się lękała nieuchronnego ucieleśnienia.

- Coś ostrego na podłodze. Albo jak się potknę; zawsze mogę się potknąć, prawda? Spaść skądś. Gdybym wychyliła się przez tę balustradę, przez wodę... Przecież nic by mnie nie uratowało.

- Ale dlaczego miałabyś się tak wychylać? Musiałabyś jeszcze zejść po spadzie i dopiero skoczyć.

- Ale mogłabym, prawda? Mogłabym. A wtedy - ciało.

Na spółkę z bliźniakami Ludo Zuzanna wynajmowała wąski apartament na czterdziestym czwartym piętrze Wodnej Wieży w elfiej dzielnicy Krakowa. Krakowskie Wodne Wieże wzniesiono przy samej jej granicy, za pasem bujnej zieleni. Wiatry były tu bardzo silne, zwłaszcza po reklimatyzacji, niekiedy całkowicie zrywały wodne ściany, stożkowe wysokościowce wyglądały wówczas niczym drzewce deszczowych sztandarów, rosa spadała nawet kilometr dalej. Wracając do domu na piechotę, rzadko docierała Zuzanna do wodospadu bramy całkiem sucha - ale na tym między innymi polegała kulturowa specyfika Wież i takie przyzwyczajenia, wymuszała elfia dzielnica.

- Co - ciało? Teraz to niby nie zależysz od materii?

Malena wydęła wargi, z obrażoną miną przechodząc na drugi koniec tarasu, gdzie wskoczyła na kroniczny stolik i zaczęła na nim stepować do rytmu wodospadu.

Zuzanna lśniła ją już dobre dwie godziny, zaczynała boleć ją głowa.

- Każdy się rodzi - mruknęła, gasząc papierosa. - Daj sobie z tym spokój, jeszcze wypracujesz całą obsesję i będzie trzeba cię leczyć z niemowlęcej somafobii.

- Ty to serca nie masz! - krzyknęła Malena i wskoczyła na balustradę. Wodna ściana spadła po przedurodzonej kaskadami, momentalnie przemaczając sukienkę i ciągnąc w tył, nad spad i przepaść. - Egoistka! Może i jestem głupie dziecko, ale ty nawet nie próbujesz się wczuć. Co z tego, że sama urodziłaś się na pusto? Odrobinę empatii...! Racja logiczna nie zwalnia od współczucia. O!

- Czy ty wiesz, o której ja dzisiaj wstałam? I kto tu mówi o współczuciu?

Malena machała rękoma, w zapamiętaniu aż wystawiając poza zęby wilgotny język.

- W ciele bym nigdy... - mruczała, utrzymując równowagę na mokrej poręczy, gdy stopy przesuwały się centymetr za centymetrem. - Po co mi ciało...

Z wnętrza mieszkania dobiegły Zuzannę głosy bliźniaków, wołały ją na kolację.

Malena obróciła się i przemaszerowała po balustradzie ku Zuzannie.

- Mięśnie by mi drżały - wyliczała pod nosem - błędnik oszukiwał, pociłabym się ze strachu...

- Przede wszystkim w ogóle nie przyszłoby ci do głowy tu włazić! - warknęła Zuzanna i zepchnęła Malenę poza wodną ścianę. Kichając głośno, zakończyła lsen.

Przez kilka kolejnych dni Malena dąsała się ostentacyjnie. Wreszcie, ponieważ i tak zbliżały się urodziny Zuzanny, przylśniła się jej w nocy odpowiednio gniewna i obrażona i wepchnęła w dłonie owinięty czarnym akrylem prezent.

- Masz! Wszystkiego najlepszego!

Zuzanna, w tym śnie-lśnie zupełnie rozkojarzona i bez świadomości snu, przyjęła prezent w leniwym zdumieniu, nawet nie podziękowawszy. Potrząsnęła podarunkiem: nic nie zagrzechotało. Miał kształt owalnego pudełka. Zaczęła go rozpakowywać, lecz tymczasem sen wszedł w inną fazę i na resztę nocy zapomniała o prezencie.

Kiedy jednak rano lśniła pod prysznicem uaktualniony harmonogram dnia przysłany z Licz sp. z o.o., zauważyła pudełko na półce obok mydła. Sięgnęła mokrą dłonią. Ledwo dotknęła, wylśnił się cały podręcznik użytkownika. Słuchała, wycierając się i czesząc. Ten prezent to był symulator prekoncepcyjny, już zasadzony w wykupionej przez Malenę odpowiedniej maszynie chtonicznej. Zuzanna wiedziała, że rodzice dają Malenie jakieś pieniądze, to jednak nie był mały wydatek - co prawda nieporównanie mniejszy od zakupu faktycznej krystalizacji sieci logicznej przekładalnej na fizjologię ludzkiego mózgu, ale jednak wielokrotnie większy niż nabycie jednej z owych lsennych lalek adaptatywnych: Barbie Generacji T. Taka symulacja, jak wyjaśniano w podręczniku, „z zewnątrz” była nieodróżnialna od prawdziwego przedurodzonego. Różnice sprowadzały się do uproszczeń technologicznych: symulacji nie można odbić w mózgu płodu, ale można na niej testować różne warianty osobowościowe, póki nie zdecydujemy, jakie właściwie dziecko chcemy skrystalizować - potem dokonuje się kilkuetapowej translacji, w trakcie której zginie między innymi pamięć. Podczas gdy prawdziwi przedurodzeni pamiętają wszystko i ciągłość jest zachowana na każdym poziomie.

Intencja, z jaką Malena obdarowała Zuzannę symulacją prekoncepcyjną, była dość łatwa do odczytania. Nie po raz pierwszy spotykały Klajn oskarżenia o nieczułość. Słowa były różne - „obojętna”, „zimna”, „oderwana od rzeczywistości”, „zapatrzona w siebie”, „mizantropka” - ale sens jednaki. Uczciwie musiała przyznać, że nigdy nie należała do osób najłatwiej nawiązujących znajomości i zawsze był między nią a ludźmi, między nią a światem jakiś dodatkowy dystans, którego nie dostrzegała u innych, coś ją od nich oddzielało, musiała się świadomie zdobywać na jeden wysiłek więcej. Być może u mężczyzny nie rzucałoby się to tak w oczy; bo trudno wskazać kobietę, która nie miałaby przynajmniej jednej „bliskiej przyjaciółki”. Natomiast Zuzanna nie czuła się do końca członkiem żadnej grupy ani częścią żadnego związku, nawet w jej stosunku do Kamila było pewne chłodne wyrachowanie: ta nieustępująca świadomość, iż normalni ludzie tak właśnie się zachowują, normalni ludzie się zakochują i żyją razem - więc i ona powinna, prawda?

Ubierając się do pracy, Klajn zastanawiała się, czy w ogóle uruchamiać symulację; czy po prostu nie odsprzedać prezentu, jakkolwiek niegrzeczne byłoby to wobec obdarowującej. Bo takich rzeczy nie da się potem po prostu „wyłączyć”, chcąc nie chcąc, człowiek się przywiązuje, buduje sieci emocjonalne, życie jest życie - dobrze wiedziała. Obracając to wszystko w głowie, zajrzała jeszcze do sypialni bliźniaków, by, jak co dzień, obudzić ich na czas do pracy. W nocy splątali się z błękitną pościelą, tak że trudno było rzec, do kogo należy która kończyna. Zuzanna szarpnęła za wszystkie nogi po kolei. Zaspane dwunastolatki wynurzyły się z błękitu, przeklinając Zuzannę - jak co dzień.

W Licz panowała atmosfera oblężenia, po Podziemnym Świecie najwyraźniej przeszła kolejna fala panicznych przeczuć, pośmiertni przerzucali kapitał w niespodziewane inwestycje albo też doradzali takie ruchy swoim nieumarłym oryginałom lub potomkom, w każdym razie od gęstych lsnów oczy zachodziły maklerom różową krwią. Bóstwa chtoniczne zawiadywały już pośrednio lub bezpośrednio blisko jedną dwudziestą globalnej gospodarki, a to stanowiło wpływ bardzo znaczący, zwłaszcza w Azji, gdzie od lat wszyscy mandaryni partyjni i generałowie-miliarderzy żyli w Cieniu. Jeśli można w ogóle nazywać to życiem, bo Zuzanna nadal miała wątpliwości. Podczas pierwszej przerwy papierosowej bawiła się machinalnie lsennym pudełkiem od Maleny, wciąż niezdecydowana. Zaczęło się powoli rozmywać pod jej palcami. Zbyt dużo lsnu, skonstatowała, libaryt wypłukuje mi się już z krwi, trzeba dać sobie w żyłę.

Prezent od ojca przyszedł pocztą elektroniczną. Nadawcą była brukselska kancelaria notarialna. Że Zuzanna została zaskoczona, to mało powiedziane. Ojciec był mitologiczną bestią jej dzieciństwa, nie myślała o nim inaczej, jak w kategoriach legendy, a i to jedynie w skojarzeniu z jakąś rodzinną historią, nigdy spontanicznie. A tu nagle: wychodzi z ekranu, siada na biurku, drapie się po pokrytej czarnym zarostem brodzie.

- A więc nie żyję - rzecze. - Jeśli nie jestem martwy, to w każdym razie nie jestem też żywy; przynajmniej dla ciebie. Taak. Nie wiem, czy mnie w ogóle pamiętasz, Zuz. To ja, tato. - Uśmiecha się niepewnie, mruga łobuzersko. - Pamiętasz? Nagrywam to na dzień przed twoimi trzecimi urodzinami. Pewne wydarzenia... Twoja matka miała rację, ja nigdy nie dorosnę. Masz teraz osiemnaście lat, jesteś pewnie bardziej odpowiedzialna ode mnie. A może nie? Mam nadzieję, że... Widzisz ten klucz? Odbierzesz kartę z nim w Drugim Włoskim w Rotterdamie na podstawie swojego DNA. To mój prywatny klucz, przepisałem na niego wszystkie nieosobowe uprawnienia. Zgłoś się potem do krakowskiej filii Abominado; kancelaria Lipszyca poinformuje cię o procedurach spadkowych i tym podobnych... Boże, tak naprawdę to chciałbym cię teraz zobaczyć. Jak wyglądasz? Porozmawiać z tobą. Jak się śmiejesz? Uśmiechnij się raz dla mnie, dobrze? Byłaś takim kochanym dzieckiem... No, już, wyłączam się. Trzymaj się, Zuz. Zbój is out.

Obejrzała to chyba dziesięć razy. Nawet Mateusz ze stanowiska obok zwrócił uwagę.

- Kto to? - spytał.

- Mój ojciec.

- Skąd dzwonił?

- Nie żyje.

- O!

- Od lat.

- Ach.

- No właśnie.

Dwa papierosy później nadal nie wiedziała, co o tym sądzić. Sprawdziła szyfry pocztowe nadawcy, ale wszystko się zgadzało, plik przyszedł od brukselskiego notariusza. Wierzyła, chociaż nie wierzyła - ten mężczyzna, mrugający do niej z projekcji... Więc naprawdę miała ojca! Lecz trudno powiedzieć, żeby nią to przesłanie zza grobu wstrząsnęło, zdenerwowało czy choćby wzruszyło - dziecinnie zdumiona, siedziała i robiła dziwne miny do swego odbicia na wyblankowanym ekranie. Czy on istotnie mówił do niej „Zuz”? Czy w ogóle zachowała jakiekolwiek wspomnienia o swoim ojcu, czy też są to tylko wspomnienia wyobrażeń o nim, zrodzonych z opowieści matki i krewnych? Cóż, teraz to już tak czy owak nie do rozstrzygnięcia.

Sprawdziła rozkład poślizgówek do Rotterdamu. Drugi Bank Italii był otwarty dwadzieścia cztery godziny na dobę, czas nie stanowił więc problemu - zdążyłaby obrócić po pracy tam i z powrotem. Jeśli już cokolwiek, to niepokoił ją raczej fakt, że zgłaszając się tam po klucz, wypełniałaby ślepo plan owego człowieka - Jana Klajn - jej ojca - o którym nie wiedziała nic.

Cóż niby mogłoby jej grozić w związku z przejęciem prywatnego klucza zmarłego rodzica? Daje się tu porwać filmowej paranoi; powinna się rozczulać nad rodzinnymi fotografiami, nie zaś dociekać ukrytych motywów nieboszczyka. A jednak - niepokój.

W drodze do domu przelśniła się ciotce Mariannie. Na ostatnich kroplach libarytu połączenie było słabe, płaskie, nie czuła faktury foteli samochodu, którym jechała ciotka, zapach jej perfum też był ledwo wyczuwalny; słyszała jednak wyraźnie.

- Testament, naprawdę? W Brukseli? A to by się zgadzało, tam przecież wtedy pracował.

- Ale dlaczego on w ogóle coś takiego nagrał? Spodziewał się? Musiał się spodziewać. A przecież to był wypadek, prawda?

- Mhm, no, niezupełnie.

Ciotka Marianna obróciła się ku Zuzannie, podwijając prawą nogę i opierając się o drzwi samochodu. Wóz sunął po obwodnicy, niskie Słońce rozlewało się po spolaryzowanych szybach czerwonawymi akwalerami. Ciotka patrzyła gdzieś ponad ramieniem Zuzanny, palcami o długich, seledynowych paznokciach rozczesując sobie spływające na ramię włosy.

- Teraz mi wyjawisz straszną tajemnicę rodzinną - mruknęła Zuzanna.

- Och, nic takiego - zaśmiała się ciotka; nadal jednak nie patrzyła dziewczynie w oczy. - Po prostu... No chyba cię okłamałyśmy. To znaczy - nie świadomie. Rozumiesz, byłaś mała, ile, cztery latka? Daje się wówczas odpowiedzi najprostsze, innych dzieci zwyczajnie nie rozumieją.

- Rozumieją.

- Wiesz, o co mi chodzi! - zirytowała się ciotka i wreszcie spojrzała na Zuzannę. - Normalne dzieci. W każdym razie wtedy nie rozumiały. No więc powiedzieliśmy, że miał wypadek; a potem widać nigdy tego nie odkręciła. A to jest prawda. To znaczy - tak jest w papierach, takie mu świadectwo zgonu wystawili: wypadek.

- A naprawdę?

- Naprawdę - nie wiadomo. Nie znaleziono ciała.

- Co właściwie się stało?

Marianna wzruszyła ramionami. Seledynowe paznokcie powędrowały ku wygiętym grymaśnie wargom, gdy zastanawiała się nad słowami.

- Nie wrócił z badań polowych. Czy jakoś tak. Pewnie wykopaliska. Szukali go. Bez rezultatu.

- Zaginął więc. Gdzie?

Ponowne wzruszenie ramion.

- Nie wiesz? - zdumiała się Zuzanna.

- Twoja matka prowadziła przez lata prawną batalię... Powinnaś znaleźć w jej plikach. Nawet nie wiem, czy uzyskała jakieś konkretne odpowiedzi. On zjeździł pół świata, czasami dzwonił z miejsc, których nazwy nawet wymówić się nie dało, co dopiero zapamiętać i... Hej, gdzie uciekasz...?

Wbiegła do Wodnej Wieży z odchyloną wstecz głową, zaciskając palcami nozdrza. Krwotok poplamił bluzkę. Powinna była być mądrzejsza, nie można lśnić na sucho. Przejście przez wodną kurtynę nieco ją otrzeźwiło (wiał halny i trójkątny spad głównej bramy nie rozdzielał ściany sztucznego deszczu).

Z bliźniaków był w domu tylko Bartek, siedział w salonie nad jakimiś papierami, nawet nie uniósł głowy. Poszła prosto do siebie.

Dwa pokoje: sypialnia i biblioteka, która była biblioteką jedynie z nazwy, w istocie bardziej przypominała magazyn, stały tu kartony z rzeczami ze starego mieszkania, do których rozpakowania nie mogła się Zuzanna zmusić od przeprowadzki po śmierci matki. Żadna trauma, nic podobnego; po prostu odruchowo ustawiła je w stosach pod ścianą, najpierw odkładając sprawę do czasu skończenia studiów, potem - do znalezienia pracy, a teraz mówiła sobie, że przeprowadzi selekcję, gdy będzie się przenosić do swojego mieszkania, już wpłaciła pierwszą ratę. Była leniwa, ot i całe powikłanie psychologiczne. Zmiana zazwyczaj przegrywała u niej ze status quo - i stąd też, przypuszczała, brało się jej zaniepokojenie listem ojca zza grobu. Po co rewidować pamięć już uleżaną, choćby i fałszywą? Teraz i tak nie ma to przecież znaczenia. A swędzi i piecze, i nie pozwala przestać myśleć.

Przysiadłszy na łóżku, wstrzeliła sobie w żyłę nabój wysokotrombocytowego libarytu. Potrwa, zanim odpowiednio rozejdzie się w organizmie. ART do Rotterdamu miała o dwudziestej dwanaście, akurat czas, żeby coś przełknąć i przebrać się stosownie. Może w elfi garnitur...? Kosztował ją całe dwie pierwsze pensje, często go nosiła bez oficjalnej okazji, choćby na spotkania z klientami Licz; zabierała też ze sobą na wszystkie wyjazdy, usprawiedliwiona próżność to nie wada. Bardzo się sobie w nim podobała: wyglądała wówczas prawie jak gwiazda biznesu czy polityki, kroniczny materiał pozostawał zawsze nieskazitelnie biały, zawsze idealnie się dopasowywał do figury, nieomal wyprzedzając życzenia i nastroje. No i ten dotyk, bardziej miękki od jedwabiu - elfie ubrania wdziewa się na gołe ciało. Jak dziewczynka pierwszy raz dostrzegająca w sobie przedmiot pożądania i eksperymentująca z formami kobiecości - przeglądała się teraz w nadrzwiowym lustrze: śnieżna biel marynarki kontrastująca z trwale opaloną skórą, kształt dekoltu zależny od sposobu zapięcia haftek, czarne włosy spuścić na plecy czy upiąć wysoko...? Odwracając się od szafy, zahaczyła wzrokiem o czarną paczkę od Maleny. Bez zastanowienia sięgnęła i szarpnięciem otworzyła pudełko. W środku, oczywiście, nie było niczego. Mamrocząc pod nosem, wyrzuciła je do śmieci.

Podreptała do kuchni nastawić robota. Gdy stała nad ekranem siemensowego all-cooka, niezdecydowana między mięsną pizzą a Bardzo Zdrową Zieleniną - w lekkim mrowieniu podniebienia i opuszków palców opadł ją lsen. Oczekiwała na nią rozmowa z adresu chtonicznego. Odebrała na sztywnej lokacji. Ktoś zapukał w uchylone drzwi kuchni.

- Wejść! - krzyknęła przez ramię, zatwierdzając syntezę pizzy.

Kobieta objęła ją od tyłu, całując w policzek.

- Wszystkiego najlepszego, kochanie.

Wymanicurowane, długie palce spoczęły lekko na obojczyku - poznała ją po pierścieniach. Obrączka, rubin, srebrny węzeł... biżuteria dziewiętnastowieczna. Izabella, babka ojca, przepisała się w Cień w wieku stu trzech lat - odtąd nie opuszczała czterdziestego roku życia.

- Iza! Nie odzywałaś się ostatnio!

Uścisnęły się mocno. Izabella odsunęła prawnuczkę na odległość wyciągniętych ramion.

- Rzeczywiście, zbyt długo chyba - prawie cię nie poznałam.

- Co właściwie zabiera ci tyle czasu? Myślałby kto, że po śmierci człowiek może nareszcie odpocząć.

Izabella zaśmiała się gardłowo.

- Wystarczająco naodpoczywałam się za życia!

Przy kuchennym stole wymieniały ostatnie nowiny. Zuzanna wrzuciła do pralki poplamioną bluzkę. Pizzę jadła za pomocą sztućców, krojąc ciasto na drobniutkie kawałki. Babka opowiadała, gestykulując dłonią z papierosem, pierścienie traciły blask za zasłoną sinego dymu. Gdy usłyszała o testamencie swego wnuka, tylko uniosła brew.

Zuzanna coraz częściej popatrywała na zegarek. W obecności Izabelli zadzwoniła po taksówkę. Gdy podniosła się, by włożyć talerz do zmywarki, prababka wstała również.

- No, bo jeszcze się przeze mnie spóźnisz. Powinnam częściej zaglądać... Niechże cię ucałuję! Ach, zapomniałabym, a potem nie będę mieć czasu - proszę, baw się dobrze.

- Co to jest?

- Ipsar, ipsator. Dostaniesz z jutrzejszą pocztą. No to pa.

Był to, oczywiście, pierścień. Gdy zjeżdżając windą do taksówki wyszła ze lsnu, rozmył się razem z resztą; nie była teraz nastroju do zabawy gadżetami, w jakich lubowała się pośmiertna prababka.

W pustym przedziale poślizgówki wlśniła się ponownie. Chciała się od razu zabrać za pliki archiwalne matki (one też leżały w kącie jej serwera w nie ruszanych od dawna katalogach, nie miała ochoty ich w ogóle otwierać i z początku rozważała nawet wykasowanie en masse), ale rozsunęły się drzwi i na fotel naprzeciw Zuzanny wskoczyła dziesięcioletnia dziewczynka. Zuzanna może i wzięłaby ją za część świata materii, gdyby nie fakt, że dziewczynka, zachowując wszystkie proporcje ciała dziesięciolatki, miała nie więcej niż trzydzieści centymetrów wzrostu.

- Cześć! - pisnęła radośnie, usadowiwszy się na skórzanym siedzeniu. Błękitna sukienka sięgała jej kolan, chuderlawe łydki nosiły ślady zadrapań i strupów po obtłuczeniach. Machała energicznie bosymi stópkami, które oczywiście nie sięgały podłogi.

- Niech zgadnę - westchnęła Zuzanna. - To ty jesteś tą symulką.

Dziewczynka pokiwała główką.

- Ula - przedstawiła się.

- Miło mi - mruknęła Zuzanna, pochylając się, by delikatnie ująć w swoją dłoń rączkę Uli - ale czy mogłabyś na razie dać mi spokój? Wywołam cię, gdy tylko będę miała czas, i wtedy się pobawimy, okay?

- Mam sobie pójść? - nadąsała się mała.

- Prześpij się może, co?

- Ale mi się nie chce spać!

Zuzanna już wyjęła telefon i połączyła się z oesem swojej hierarchii.

- Zdejmij mi tę symulację pre-K, dobra?

- Okay, zamknięta ścieżka. Wywołanie na auto czy ręcznie?

- Ja nie chcę żadnej zamkniętej ścieżki, ja chcę to wyłączyć na paręnaście godzin.

- Nie da się, proszę pani, to idzie w czasie chtonicznym, możemy jedynie zamknąć łącze - będzie szło dalej, tylko że bez manifestacji. Program ewolucyjny, żywy software na żywym hardware. Nie należało uruchamiać, jeśli...

- Stop. Zamknięta ścieżka.

- Już.

Ula pokazała Zuzannie język, zeskoczyła z fotela, potknęła się i kuśtykając, wybiegła z przedziału.

Kilkadziesiąt minut spokoju. Wylśnione dokumenty z archiwum matki spiętrzyły się na szerokich fotelach w trzech stertach, czym prędzej je związała, by się nie rozsypały podczas hamowań, gdy ART będzie schodzić pod barierę dźwięku. W pierwszej stercie zsortowano papiery dotyczące operacji prawnych i finansowych matki, bez specjalistycznych doradców nie dało się cokolwiek z tego zrozumieć. Znalazła co prawda podsumowanie sporządzone przez izbę skarbową przy okazji orzeczenia podatku spadkowego (to znaczy jego braku, majątek państwa Klajn nie był w świetle ustawy żadnym majątkiem), ale o losie Jana Klajn nie wspominano ani słowem - polisy na życie nie posiadał.

Druga część dokumentów związana była z pracą matki w Mościckim. W stercie trzeciej i ostatniej zgromadzono resztę papierów, i tu Zuzanna znalazła gruby plik starej korespondencji między matką i jej prawnikami a Instytutem Wernera i jego prawnikami. Sprawdziła daty. Od pierwszego do ostatniego listu minęło ponad trzy lata. Zaczęła od końca. Kancelaria informowała o wyczerpaniu wszelkich dostępnych prawnych narzędzi oraz możliwości nacisku: nic więcej o losie Jana Klajn nie uda się dowiedzieć. Zuzanna cofnęła się o kilka listów, by sprawdzić, czego właściwie się dowiedzieli. Jedyne źródło informacji stanowił Departament Badań i Eksploracji Instytutu Wernera, gdzie zatrudniony był w momencie zaginięcia Jan, na dokumentach podpisywał się głównie niejaki doktor Johann de Greu, sygnowała je dyrektor Intytutu, Zelle F. Suiche.

Z żalem informujemy, iż pan Jan Klajn nie powrócił w przewidywanym terminie z ostatniej ekspedycji. Intensywnie prowadzone przez kolejne dwa miesiące poszukiwania nie dały rezultatu. Tym samym zostaje on uznany za zaginionego. Wynikające z tego konsekwencje opisuje paragraf piąty umowy.

Kopię umowy skrupulatnie dołączono. Trzykrotnie przeczytała ów paragraf, nie mogąc uwierzyć własnym oczom - przecież coś takiego jest jawnie sprzeczne z prawem UE: całkowita tajność plus zrzeczenie się wszelkiej odpowiedzialności przez Instytut. Co, u licha, od kiedy podobne placówki naukowe mają procedury asekuracyjne ściślejsze od spółek new techowych? Myślałby kto, że firmy archeologiczne notowane są na giełdach...!

W Rotterdamie padało. Wybudziła się do reszty ze snu, nocnego nieba nie przesłaniało nic prócz ciężkich chmur, światła rozmywały się w deszczowych smugach. Pod srebrnym parasolem, licząc stuknięcia swych obcasów o kamienne płyty, pomaszerowała do taksówki. Usiadłszy na miejscu kierowcy, patrzyła na migające za szybą miasto, ale myślami pozostawała wciąż przy kontrakcie ojca. On naprawdę brzmiał podejrzanie. Ze wszystkich możliwych uczuć to, które ją teraz powoli opanowywało, było najbardziej dziecinne: ekscytacja, iż oto trafiła na Tajemnicę Rodzinną, sekret śmierci ojca, bardziej wyobrażanego niż pamiętanego, w aurze starych grobów, przeklętych skarbów i egzotycznych krain; i że dopiero ona rozwiąże tę Zagadkę... Trochę Daphne du Maurier, a trochę Indiana Jones. Zuzanna uśmiechała się na to ironicznie do swego odbicia w szybie taksówki - ironia nie tłumiła jednak podniecenia, rozumowa argumentacja nie zgasi dreszczy na skórze.

Drugi Bank Włoch mieścił się w renesansowym kościele. Złożywszy parasol w jasno oświetlonym holu, zapaliła papierosa. Garnitur wypacał nocną wilgoć drobnymi kroplami, skrzącymi się diamentowo w sterylnym blasku bankowych lamp. Wydmuchując dym, uniosła głowę i zapatrzyła się na długą chwilę na ciemny fresk - Stworzenie Świata czy inna panorama monumentalnego cudu. Zgasiwszy peta, weszła do środka.

Okazało się, że jest o tej porze jedynym klientem. Kierownik nocnej zmiany zaprowadził ją do bocznego gabinetu, zapadła się w trzeszczącą skórę wysokiego fotela. Uprzedziła ich telefonicznie kilka godzin wcześniej i wszystko było gotowe. Sekwenser protokolarny miał kształt eleganckiej szkatułki z brązu i hebanu, Zuzanna musiała się pochylić ku szerokiemu biurku. Gdy wkładała dłoń do ciemnego wnętrza, przypomniała się jej scena z Diuny. Ale oczywiście nic nie poczuła; sonda musiała wejść głęboko, to nie był jakiś tandetny identyfikator naskórkowy - lecz wpierw zaaplikowała mocny anestetyk. Bankier przyglądał się procedurze z wystudiowaną obojętnością, za którą była mu bardzo wdzięczna. Podświadomie czuła się jak na jakimś teście, egzaminie o niepewnym rezultacie - może zda, może nie zda. Uczucie było irracjonalne, jest przecież Zuzanną Klajn: znała swój DNA i DNA rodziców, nie mogło być wątpliwości - a jednak gdy Holender ogłosił pozytywny wynik identyfikacji, odetchnęła z ulgą.

- Ta karta - rzekł, wręczywszy jej kroniczny prostokąt - jest jedną z serii sześciu, we wszystkich żyje ten sam szyfr. My go urodziliśmy, lecz zapewniam panią, nie posiadamy kopii. Z definicji kopiowanie jest niemożliwe. Proszę być bardzo ostrożną, ona jest nie do odtworzenia.

Zakładając, że jedną dysponował ojciec, daje to cztery sejfy zamknięte bliźniaczymi szyframi; sejfy albo inne miejsca warunkowego dostępu, materialne lub niematerialne. Delikatnie przesunęła opuszkami palców po chropowatej powierzchni karty, jakby istotnie spodziewając się wyczuć pod skórą ciepłe pulsowanie kryptożycia.

- Czy pan Klajn zostawił jakieś...?

Bankier pokręcił głową.

- Obsługiwaliśmy jego rachunki bieżące, gdy pracował w IW, ale, jak widzę, to były małe sumy, średnia salariatu. Dopiero tuż przed tym...

- Co: tuż przed tym?

Wstał do pożegnania.

- Proszę przyjść z pełnomocnictwami.

Ucałował jej dłoń i odprowadził do wyjścia.

Nadal padało. Zanim otworzyła parasol, wahała się, gdzie schować kartę; w końcu wsunęła ją do kieszeni marynarki.

W drodze na dworzec wlśniła się, by sprawdzić godziny pracy krakowskiego Abominado - od razu dosiadła się Malena.

- Gdzie ty wojażujesz? I to o tej porze? - Wyjrzała na deszczowy Rotterdam nocy i neonów. - Oj, nosi cię, nosi.

- Rodzinny sekret. W życiu nie uwierzysz.

- W życiu pewnie nie... A Ula?

- Co ty, monitorujesz mnie?

- Tobie dać prezent...!

- Czekaj, mam tu drugi wyłączny, nie pójdę schizo dla twojej wygody.

Drugi lsen był eksportowany, nad Brazylią dopiero co zaszło Słońce, spotkała się z Kamilem w cieniu asymetrycznej architektury postniemeyerowskiej.

- Pomyślałem, że przynajmniej ucieszę cię dobrą wiadomością na urodziny - rzekł, nie wypuszczając Zuzanny z uścisku. - Za trzy tygodnie powinienem już być z powrotem.

Złapała go za nos, wykręciła, aż się skrzywił.

- Najpierw miesiąc się nie odzywa, teraz dzwoni w środku nocy.

- Au! Nie śpisz przecież, sprawdziłem.

- Dżentelmen.

Chciał ją pocałować, ale się wywinęła.

- Jeszcze się wyćwiczę w asertywności.

- Dla mnie jesteś asertywna jak trza.

- Zobaczysz.

Usiedli na ławce pod nieczynną fontanną. Kamil pogryzał słoneczną marchewkę.

- Już się powoli uspokaja - mówił. - Kabaliści weszli do slumsów, głos Watykanu wszystko zmienił, teraz to idzie po dziesięć tysięcy dziennie, takiego Mexico City nie poznałabyś w ogóle. Ale co ja ci tu będę demograficzne bajki... Co u ciebie?

Złapała się się na tym, że, opowiadając mu, spłaszcza i trywializuje fakty, jakby uprzedzając spodziewane Kamilowe szyderstwa i uśmieszki niedowierzania. W efekcie właściwie go okłamała: ot, spadek po ojcu i przedśmiertny list AV.

Chciała się zdrzemnąć w powrotnym poślizgowcu, lecz zupełnie już przeskoczyła swój cykl dobowy i teraz tylko podpierała rękoma ciężką głowę, z zaciśniętymi wargami gapiąc się w czarne okno, za którym bezgłośnym strumieniem płynęła wstecz nocna Europa. Zuzanna sięgnęła po kryptokartę, ale pomyliła kieszenie i trafiła na lsenny pierścień ipsatora. Niewiele myśląc, wsunęła go na palec. Gęsty lsen zakłębił się w przedziale.

Wielce rozgałęziona rodzina gadżetów ipsacyjnych początek swój brała z prymitywnych implantów masturbacyjnych, które zasadzały się jeszcze na technice inwazyjnego drażnienia ośrodków przyjemności w mózgu. Rychło wyewoluowało to w specjalistyczne trenażery behawioralne, wiążące fizjologiczny bodziec dodatni z wykonaniem jakiejś powtarzalnej czynności (lub jej zaniechaniem); rzadziej programowano analogiczne bodźce ujemne. Psychologiczne podstawy owych rozwiązań leżały nie tyle w teoriach Pawłowa, co jeszcze w Arystotelesowskiej koncepcji natury ludzkiej: zacznij konsekwentnie zachowywać się jak człowiek odważny - udawać odwagę - a w końcu staniesz się odważny; zachowuj się jak tchórz, a zmienisz się w tchórza także w głębi swego serca. Przed wdrożeniem technologii Kabały Genowej i WHO-wskich programów immunizacyjnej translacji DNA, podobnych Kamilowemu, szczególnie popularne były ipsatory odchudzające oraz antynikotynowe, warunkujące mózgi użytkownikowów do czerpania rozmaitych przyjemności z powstrzymywania się od jedzenia czy palenia. Potem owe zagrożenia. zblakły i zastosowania stały się bardziej subtelne. Oczywiście nadal spotykało się hasasynów, płynących przez życie na falach ciągłych orgazmów, a w każdym razie nie schodzących z endorfinowego haju - często plątał się im język, bełkotali niewyraźnie, gubiąc spółgłoski, albo w ogóle nic nie mówili, pewni, że najpełniej komunikują się ze światem za pomocą swego żabiego uśmiechu. Zuzanna przeszła była przez tę fazę, jak chyba każdy; i, jak większość, wyszła z niej z pamięcią potwornego, zgoła metafizycznego zmęczenia pustym szczęściem organizmu.

W czym ipsator Izabelli różnił się od innych? Hasło kampanii reklamowej modelu Angelus brzmiało: ABY STAĆ SIĘ LEPSZYM CZŁOWIEKIEM. Na ogólnoświatowy rynek miał wejść dopiero za parę tygodni.

Zuzanna lśniła materiały promocyjne.

- Jeśli istnieje w ogóle jakaś wspólna religia ludzkości - mówił, wykupiony w tym celu od spadkobierców jego wizerunku, Martin Luther King - to zasadza się ona na przekonaniu, że wszyscy ludzie, może z wyjątkiem nielicznych przypadków patologicznych, wszyscy ludzie w głębi duszy pragną być lepszymi niż są. Tęsknią do piękniejszego, doskonalszego wyobrażenia samych siebie. Gdyby mogli się dowolnie wybierać, nie wybraliby do zaistnienia takich, jakimi się postrzegają; dobrze wiedzą, co w nich jest złego, dobrze wiedzą, jak powinni postępować, w nocy, na dwa oddechy przed zaśnięciem, mają pod powiekami anielski obraz samych siebie. Dlaczego zatem są, jacy są, dlaczego żyjemy w świecie, w jakim żyjemy? Bo zmiany natychmiastowe nie są możliwe; bo każda zmiana kosztuje i na drodze do doskonałości wiele jest łatwiejszych do osiągnięcia, prostszych satysfakcji. Gdyby była to kwestia jednorazowej deklaracji, któż nie podpisałby się pod przysięgą: „będę uczciwy, będę szlachetny, będę odważny”? Niezależnie od tego, co dokładnie pod owymi słowami rozumie - jakiś obraz ideału w sobie przecież nosi. Ipsator Angelus - tu King zaprezentował logo produktu - umożliwia skuteczne podjęcie właśnie takiej jednorazowej, natychmiastowej decyzji. Nie znaczy to, że zmieni cię on z miejsca w ideał - ale że po tej decyzji będziesz miała przy sobie anioła stróża, który ani na moment nie zapomni o docelowym obrazie ciebie, jaki mu na początku przedstawiłaś, i będzie cię prowadził, dzień pod dniu, delikatnymi nagrodami i karami, wbrew twoim chwilowym słabościom i żądzom, namiętnościom i pokusom, ku temu, czego naprawdę pragniesz. Za każdym razym, gdy postąpisz krok bliżej, będziesz czuła, że czynisz dobrze; wkrótce twój mózg nauczy się tej ścieżki szczęścia. Nie ma w tym bynajmniej żadnego zniewolenia, nie staniesz się przez to mniej ludzka: w każdej chwili możesz podjąć decyzję odrzucenia ipsatora i rezygnacji z ideałów - jeśli tego naprawdę chcesz. I sama musisz również wykonać pierwszy ruch, twoja jest wola i wybór: aby zakupić Angelusa firmy Tiessen-Kyota, zaledwie czterysta dziewięćdziesiąt dziewięć euro.

Wszystko pięknie, pastorze King, pomyślała Zuzanna, ale co, jeśli większość ludzi, a w każdym razie większość tych, na których ta reklama zadziała, wyobraża się sobie wcale nie aniołami, lecz jakimiś komiksowymi herosami popkultury, niekoniecznie od razu złymi, a po prostu bardziej bezwzględnymi w interesach, łatwiej kłamiącymi, nie rumieniącymi się w towarzystwie, uwodzicielsko bezczelnymi - takie drobne przewagi dla homo societas - co wtedy? I jakie będą z kolei ich ideały, tych kronicznych aniołów Generacji T?

Angelus powinien już czekać na nią, gdy wróci do domu; program wszakże - to znaczy docelowe wyobrażenie siebie, Zuzannę Klajn in optimo - mogła zaprojektować już teraz. W nastroju, w jakim się znajdowała, w tym gorączkowym rozdrażnieniu między ekscytacją a rosnącym powoli, nieukierunkowanym gniewem - nie potrafiła jednak przywołać żadnego konkretnego obrazu siebie. Lecz Angelus posiadał w firmowej bazie bogaty zbiór domyślnych wektorów zmiany. Przeglądała symboliczne opisy: Rycerz, Książę, Tao, Sędzia, Pielgrzym, Trzcina, Opiekun, Błazen, Krzyżowiec, Szkło, Aptekarz, Zdobywca... Przed Wrocławiem, drogą mozolnej eliminacji, zawęziła wybór do Skorpiona, Księcia i Ateny. Niezdecydowana, poszła ścieżką najmniejszego oporu i złożyła wszystkie trzy w wypadkową, którą sama nie wiedziała, jak nazwać. Angelus zapisał ją w pustym rejestrze szablonów jako Wektorl.

Kraków przed świtem zdawał się jej zawsze najspokojniejszym miastem na świecie, chłód ciemnych kamieni i chropowatych murów udziela się tu samotnym przechodniom, rozprężone powietrze przewodzi dźwięki z odległych dzielnic duchów, na języku krystalizuje się brudna sól miasta... Poszła pieszo, noc ją otrzeźwiła.

Malena tańczyła wokół niej na wilgotnym bruku.

- Albo tak: znalazł skarb, ale dopadła go konkurencja, a tyle, ile zdołał wcześniej wydostać, zostawił tobie. Po piętnastu latach nikt się nie dowie. Osiemnastka, bo wtedy taka była prawna granica dorosłości. Co? Nie?

Na Rynku złapał Zuzannę wschód Słońca; samo Słońce trzymało głowę nisko, za budynkami, lecz chmurne niebo w ciągu kilku minut nabiegło wiśniowym sokiem, zaróżowiło się powietrze i rumieńce wyszły na kamienie. Zuzanna jeszcze bardziej zwolniła, w równoległym lśnie niezagnieżdżonym rozmawiając z programem sekretaryjnym kancelarii Lipszyca.

- A może żyje - paplała Malena. - Może wcale nie umarł. Przecież mówisz, że nie wiesz. Zaginął, nie? No więc może on to wszystko zaaranżował.

- Piętnaście lat temu.

- Nie, nie. Teraz - skoro żyje. Żeby się z tobą spotkać.

- A co mu broni?

- Ooo, a bo to nie wiesz - tylko czekają, żeby się ujawnił.

- Niby kto czeka?

Malena teatralnie ściszyła głos.

- Oni.

- Zdecydowanie powinnaś się już urodzić.

Abominado, Pierwsza Kasa Chtoniczna, nie wznosił swych siedzib w świecie śmiertelników. Wyszedłszy z cienia kościoła Mariackiego, Zuzanna zadzwoniła na 00-ABOMINADO i spod powierzchni Rynku wystrzeliła karkołomna architektura banku Cienia. Korona spiralnej wieży zwieńczyła lsenną budowlę ponad trzysta metrów nad ziemią. Widziała drobne figurki ludzi wychylających się przez ażurowe blanki. Konstrukcja zwykła się zmieniać zgodnie z cyklami lunarnym i solarnym. (Pośmiertni są bardzo przesądni, sfery niebieskie i tajemne numerologie ciemnych matematyk rządzą Podziemnym Światem). Zuzanna odwiedziła już kiedyś Abominado pod znakiem Wagi i był to wówczas labirynt prostopadłych kratownic, w niczym niepodobny do barokowych kopuł, pod jakie wchodziła teraz. Wieża jednak - wieża stoi tu zawsze.

Abominado Building był lsnem wielokrotnego zagnieżdżenia: nie dość, że lśnił się równolegle w tysiącach miejsc na Ziemi, zazwyczaj na dobrze znanych, historycznych placach i ulicach, wszędzie taki sam - a z wieży mogłeś obejrzeć ów kalejdoskop krajobrazów - to dopuszczał zarazem połączenia zewnętrzne. Kogo mianowicie Zuzanna na owej wieży widziała? Sama mogłaby się tam wlśnić - ale ojciec wyraźnie mówił o placówce krakowskiej, co mogło oznaczać tylko jedno: depozyt materialny, tutaj właśnie złożony.

Abominado rozciągał się na pół Rynku oraz na część ulic odeń odchodzących, aż do Plant. W płytkim półlśnie Zuzanna weszła przez główny portal pod kopułę szkarłatu. Malena zaraz gdzieś się zgubiła w świetlistych salach, dla niej zapewne bardziej rzeczywistych od Sukiennic - chociaż to przecież też był tylko cień Cienia, wirtualna manifestacja życia chtonicznego.

Odźwierny przywitał Zuzannę przy wejściu na Szewską. Zuzanna pokazała kryptokartę. Poprowadził ją do kamienicy, której piwnice należały do Abominado - lsenny bank był czynny dwadzieścia cztery godziny na dobę, we wszystkich miejscach i strefach czasowych naraz, lecz do zasobów materialnych klienci mieli dostęp tylko w określonych lokacjach o określonych porach. Co prawda, materią zajmowała się Pierwsza Kasa Chtoniczna akurat najmniej - i być może z racji tego oderwania od świata żywych wybrał ją Jan Klajn: jej czas płynął inaczej.

Na owym poziomie lsnu Zuzanna minęła więcej porannych przechodniów - czyli czworo - niż innych klientów: żebrak pod murem, stara zakonnica z psem, dwie dziewczynki palące papierosy pod markizą nieczynnej jeszcze kawiarni. Klienci bowiem lśnili się wprost ze swych domów, nie zstępowali na ziemię, dla nich były wysokie komnaty Abominado, dla nich była Wieża Miliona Horyzontów. Przewodnik kiwał palcem zachęcająco; przez ten czas zdążył zmienić postać trzykrotnie, teraz na powrót miał dłonie i palce. Zuzanna była jeszcze z tych, co się w podobnych sytuacjach zastanawiają: program? człowiek? przedżywy, pośmiertny? a może coś pomiędzy? Ale dla takich bliźniaków Ludo nie mają już owe kwestie najmniejszego znaczenia.

Zeszła do piwnicy. Przez muślinową zasłonę lsnu widziała kamienne ściany i strażnika za pancerną taflą - w Abominado natomiast otwierał się przed nią skarbiec Tysiąca i Jednej Nocy. Czarnoskóry dżinn zmaterializował się po lewicy, na dłoni miał bliźniaczą kryptokartę. Zetknęli je czytnikami. Niebieska flara ogłosiła zgodność stanów wewnętrznych. Otworzyły się żelazne wrota, weszła. Para impów zapalała olejne lampy. Mimowolnie objęła piersi ramionami, chłód wisiał w powietrzu i we lśnie. Dżinn położył na kamiennym stole skrzynkę depozytową, po czym obrócił się w dym. Drgnęła, gdy wrota huknęły, domykając się za jej plecami.

No i czyż nie jest to moment telewizyjnego romantyzmu? Nikt nie patrzy - a jednak. Splunęła, nim uniosła wieko. W kątach komnaty pełgały złowieszcze cienie, przeganiały je refleksy od lsennych złoceń szkatuły. Kicz, moja panno, kicz.

Nie zadrżała jej dłoń. Szybka inwentaryzacja, zanim uderzą skojarzenia. Biżuteria w plastikowym woreczku; gruby plik euro; pistolet; zafoliowana mapa; czarne pudełeczko, a w środku grudki ziemi; memochip. Tyle.

Oczywiście pistolet zwyciężył, najpierw na nim zacisnęła palce - zimna kolba, zimna lufa, chropowaty, kanciasty metal. Uniosła, dziwiąc się ciężarowi broni. Stara, dwudziestowieczna maszyna, zero elektroniki. Pachniał stalą i oliwą. Czy jest naładowany? Nie potrafiła uwolnić magazynka ani przeładować.

Następnie pieniądze. Przeliczyła. Dwanaście tysięcy. Wziąć? schować? Schowała z powrotem.

Mapa - arkusz A4, zaklejony w błękitnawej folii - ukazywała czarno-biały szkic okolicy z krętą drogą (lub rzeką) i kilkoma geometrycznymi obiektami (budynkami?). Szkic pozbawiony był oznaczeń skali i opisu, nie został też zorientowany względem stron świata. Samotna strzałka wskazywała punkt przy jednej ze ścian czworoboku.

Ziemię Zuzanna powąchała - nic nie poczuła - i zaraz odłożyła. Pewnie jakaś pamiątka ojca.

Memochip powędrował do kieszeni.

Na koniec - biżuteria. Gdy wyjęła ją z woreczka, okazało się, że to pojedynczy naszyjnik. Od razu spostrzegła różnicę między łańcuszkiem a samym klejnotem: łańcuszek to była prosta i mocna dżdżownica ogniw nierdzewnej stali, ojciec zapewne kupił go po drodze w Sukiennicach; klejnot natomiast... Uniosła go na wysokość oczu. Rozhuśtany, obracał się wte i wewte, do środka i na zewnątrz, i na nice. Nie był to żaden mechanizm, o ile dobrze widziała, lecz składał się z wielu misternie ze sobą splecionych ruchomych części, które reagowały na najdrobniejsze zakłócenie równowagi, i tak zaczynał się rytmiczny, wahadłowy ruch w tuzinie kierunków naraz: elementy w kształcie łzy, elementy w kształcie elipsy, haka, litery T, litery S, elementy teleskopowe... A cały klejnot nie był przecież wiele większy od kciuka Zuzanny. Czekała, aż się uspokoi, i potrząsała na nowo. Zamierał w coraz to innych formach, wirujące astrolabium bieli, szarości i czerni. Dotknęła ostrożnie opuszkiem palca. Ciepły plastik - a przynajmniej tak czuła skóra.

Rzuciła go na plik banknotów, ale zamykając szkatułę, zawahała się i przełożyła go do kieszeni marynarki, razem z mapą. Kiedy wszakże oczekiwała na otwarcie żelaznych wrót, dłoń ponownie zakradła się do kieszeni i odnalazła klejnot między fałdami folii. Bawiła się nim machinalnie, wychodząc na ulicę. Jaskrawe słońce obudziło ją z zamyślenia i w pierwszym odruchu, w reakcji równie zwierzęcej co zmrużenie powiek - wyciągnęła i założyła naszyjnik, szybkim gestem odgarniając włosy i wpuszczając w dekolt obracający się nerwowo konstrukt. Zamarł, spocząwszy między piersiami. Spojrzała na swe odbicie w sklepowej witrynie. Kroniczna biel kryła klejnot, jedynie łańcuszek błyskał słonecznymi refleksami.

W ogóle słońce zalewało ulicę, poranny upał przedwczesnego lata zagęszczał powietrze, oddychało się trudniej, chodziło się wolniej. Nie zdawała sobie sprawy, że tyle czasu spędziła w Abominado. Teraz, zirytowana, machając ręką, rozpędziła ostatnie opary lsnu. W tramwaju prawie zasnęła, było tak ciepło, że ciało zasypiało wbrew umysłowi, przemocą przełamywała bezruch. Nawet wodna kurtyna elfiej wieży nie przyniosła zwykłego otrzeźwienia. Zuzanna padła na łóżko, ledwo przekroczyła próg sypialni i zrzuciła z siebie garnitur.

Ocknęła się wieczorem, bliźniacy kłócili się o coś w salonie. Był piątek i nie miała żadnych zobowiązań, mogła poleniuchować. Wcześniej planowała zajrzeć do kancelarii Lipszyca, ale okazało się, że w weekend jest zamknięta. Podreptała do łazienki. Dopiero biorąc prysznic, zorientowała się, że wciąż nie zdjęła naszyjnika. Ale czemu woda miałaby mu zaszkodzić? Podniosła go pod strumieniem ukropu. Klejnot obracał się, zmieniał formę.

W lśnie CNN trafiła akurat na materiał rocznicowy o wojnie w Wietnamie i widok wojskowego cmentarza wzbudził niespodziewane skojarzenia. A właściwie dlaczego nie? - pomyślała, przeżuwając kanapkę. Dlaczego nie?

Na parapet kuchennego okna wdrapała się Ula.

- Dasz mi trochę? - spytała, wyciągając szyję ku stołowi.

Zuzanna przewróciła oczyma.

- Czy ja nie wydałam polecenia... Ech.

Poszła po telefon, zostawiony gdzieś w sypialni.

- Dlaczego ją otworzyliście? - syczała na dialoganta oesu. - Czy ja muszę za każdym razem wyłączać ją z poziomu systemu? O co tu chodzi?

- Interakcja z właścicielem jest jej podstawową funkcją, proszę pani. Albo będzie się rozwijać, albo ją zabijemy. Ponieważ nie lśni pani tak często...

- Sposoby na obejście. Słucham.

- A co pani chce obejść? Bo może faktycznie wyczyścimy ten klaster maszyny i pozbędzie się pani problemu.

- A mniej radykalnie?

- Zatrzymać, nie zatrzymamy, ona żyje w czasie chtonicznym. Ale proszę o konkrety, bo nie rozumiem, czego właściwie pani sobie życzy. Wyrzucić ją na stałe poza pani lsen? Przejąć bezpośredni zarząd? Skasować, nie kasując?

- A nie można wszystko naraz?

Podczas gdy dialogant, nałożywszy się na Help programu symulacji prekoncepcyjnej, opowiadał jej przez lsen o opcji Chowaniec i różnicach między przedurodzonymi chtonicznymi i przedurodzonymi korteksowymi, Zuzanna wdziała sweter i dżinsy, zbiegła na parter i wybrała z wypożyczalni Wieży kroniczny e-rower. Kiedyś jeździła codziennie, ścigali się z Kamilem po starych obwodnicach Krakowa, szpanerskie rowery świeciły fioletowym ogniem, gdy przekraczali sześćdziesiątkę, raz osiągnęła nawet jadowitą purpurę, myślała wtedy, że się zabije, kometa zgniłej czerwieni pędząca w dół szosy... ale zmądrzała, już nie robi takich rzeczy.

Ojciec spoczywał na Cmentarzu Anioła przy drodze do Wieliczki. Był to jeden z tych nowych cmentarzy, zaprojektowanych niczym hipermarkety: parking, przystanek, kaplica i dyskretna restauracja, a poza tym tylko łąki, ugory i pustkowie dokoła, aż po płaski horyzont - chłop z krową największą sensacją wizualną.

Do zmierzchu pozostały dwie-trzy godziny, niebo było czyste, powietrze spokojne, cienie aksamitne; najlepsza pora na wizytę w nekropolii. Zostawiła rower przy bramie. Lsenny przewodnik prowadził ją wąskimi alejkami, bo oczywiście nie pamiętała drogi. Samego grobu także nie - chociaż odwiedzała go w dzieciństwie z matką. Przykucnęła, by przetrzeć rękawem swetra tabliczkę z czarnego kamienia. Imię, nazwisko, dwie daty, i to wszystko, brak choćby krzyża. On chyba rzeczywiście nie był wierzący... Powinna przecież wiedzieć to o własnym ojcu, ale nie potrafiła wydobyć żadnego konkretnego wspomnienia przemawiającego za taką czy inną prawdą; ani też wspomnienia słów matki na ten temat. Matka i ciotka Marianna z chrztu i wychowania były rydzykowcami, lecz z czasem znikły z ich życia jakiekolwiek zewnętrzne oznaki religijności, a Zuzanna pozostawała już wobec estetyki i języka kultu doskonale obojętna. A teraz przydałyby się jej odpowiednie wzorce zachowania, rytuały zawsze są bardzo pomocne w podobnych miejscach i chwilach, dostarczają mechanizmów organizacji uczuć, dostarczają słów i gestów i nawet myśli, które inaczej trzeba wynajdywać samemu, a wtedy na dodatek powinny one być szczere. Zuzanna wodziła paznokciem po literach nazwiska ojca.

Zadzwoniła Lidka, zapytać o przyjęcie urodzinowe. Ponieważ i tak zanurzona we lśnie, Zuzanna przyjęła rozmowę w pełnym zagnieżdżeniu. Lidka, z którą znały się jeszcze ze szkoły podstawowej (ostatni rocznik „opóźnionych”), nie bawiła się w uprzejmości.

- Co jest, umarł ktoś? - rzuciła, rozglądnąwszy się po cmentarzu.

- Żebym to ja wiedziała... - mruknęła Zuzanna. Postukała w tabliczkę. - Tatuś. Ale trumna pusta. Puff, był i nie ma. Zaginiony w akcji, się okazuje.

- To znaczy - co?

- To znaczy, że nie wiem.

- No więc po co tu przyszłaś?

- Ha. Sentymenta głupie. - Wstała, zapaliła. - Co u Porki?

Kiedy rozmawiały, podniósł się lekki wiatr i spadła temperatura; nie było to jednak lato, pomimo całej tej inżynierii klimatycznej. Zuzanna ściągnęła rękawy swetra na przedramiona. Co właściwie powinna czuć, stojąc nad grobem ojca? Cholera, coś powinna, żal, tęsknotę, pretensje, miłość, nienawiść, cokolwiek, w filmach podczas takich scen płynie najbardziej pompatyczna muzyka - a ona co? Wydmuszka. Przygryzała policzek, dopóki nie poczuła na języku słonej krwi; potem z lekka sepleniła, lewe oko jej łzawiło.

- Wieje tu coraz mocniej.

Po rozłączeniu się Lidki dopaliła jeszcze papierosa. Chciała rzucić peta na ziemię, ale zreflektowała się. Obróciła się, szukając wzrokiem kosza. Czy na cmentarzach są kosze na śmieci? Spojrzała ponad grobem.

Tam, gdzie powinno się rozciągać puste pole, ugór i łąka z chłopem i krową - stało Miasto. Zachodzące Słońce zostało całkowicie przesłonięte przez bryłę monumentalnej architektury i Zuzanna zorientowała się, że - wraz z całym cmentarzem - znajduje się w Miasta głębokim cieniu. Wstrząsnął nią nagły dreszcz, jakby czarny, ośliniony jęzor przelizał całe jej ciało. Wieczór był późny, to prawda, lecz pierwsze budynki dzielił od granic nekropolii bodaj kilometr - jakże więc musiały być wysokie! Z trudnością szacowała ich rozmiary, ich proporcje nie były proporcjami znanymi z jakiegokolwiek miasta Ziemi. Na przykład ten biały ostrosłup po lewej - czy on rzeczywiście miał dwudziestometrowe okna i czterdziestometrowe drzwi? Czy to w ogóle były okna i drzwi? Ze strzępiastej korony budowli zwieszały się na krzywych łukach sztandary płynnego szkła, powolne światło zmierzchu przebijało się przez nie wstęgami gorących kolorów, spojrzała i musiała zmrużyć oczy. A obok - obok migotał, to zjawiając się, to znikając, gigantyczny pomnik - czego? rośliny? Może była to rzeźba abstrakcyjna. A może w ogóle nie rzeźba - kryształowe monstrum wielkości Empire State Building. Jeszcze większy był kanciasty zamek wiszący na nieboskłonie w głębi Miasta, częściowo przesłonięty przez szczyty budowli naziemnych - zamek, forteca, cytadela zaprojektowana przez pogrążonego w depresji kubistę. Znajdował się zbyt daleko, by ocenić to gołym okiem, lecz Zuzanna była przekonana, że nic go nie podtrzymuje. Na ciemniejącym niebie zachodu majaczyło jeszcze kilka takich brył, najpewniej również pozbawionych materialnych fundamentów. Miasto nie respektowało żadnych zasad architektury, trudno też było Zuzannie, kiedy tak gapiła się z wpółotwartymi ustami, znaleźć dla niego wspólny klucz estetyczny. Z wnętrza beczkowatej konstrukcji, jednej z bliższych - a też wysokiej na kilkaset metrów - wypadało i chowało się świetliste wahadło, wielki młot jasności. Błumm, bułumm, błumm, bułumm. Zbyt długo patrzyła, serce zaczęło jej bić do rytmu - ale nie potrafiła odwrócić wzroku, monumentalność tego ruchu była hipnotyczna, młot wbijał patrzącego w ziemię. Czy istotnie światło buchało z jego wnętrza przez rzędy bulajowatych okienek...? Do taktu zmieniały się na ulicach Miasta strefy cienia. Sprawiało to wrażenie, jakby najbliższe budynki obracały się do Zuzanny to profilem, to tyłem, kryjąc i odsłaniając dzikie oblicza. Próbowała nazywać je w myśli: Barbarzyńca, Krogulec, Szubienica, Żołądź. Z Szubienicy zwisał jakiś organiczny kształt, którego natury nie była w stanie odgadnąć; nawet tego, czy faktycznie jest martwy, czy żywy. Huśtał się lekko na wietrze nad szeroką aleją wychodzącą wprost na cmentarz - kłąb brunatno-żółtych organów, trzydzieści metrów minimum. Że wiatr w ogóle poruszał taką masą, świadczyło o jego sile. Nad groby docierał już mocno osłabiony, zaledwie chłodny powiew. Nie widziała, skąd nadchodził, perspektywę alei zamykało gigantyczne gruzowisko bloków czarnego kamienia, wyższe od większości budowli, spiętrzone w asymetryczną piramidę, po północnym zboczu której spływał fluorescencyjny dywan. Przesuwały się po nim w górę i w dół plamki cienia, jakby ktoś tam biegał po ruinie, przesłaniając sukcesywnie źródła blasku. To wszakże była jedyna dostrzeżona przez Zuzannę oznaka życia w całym Mieście, sama wątpliwa. Poza nią każdy ruch zdawał się ruchem czysto mechanicznym. Nikt w tym Mieście nie mieszkał, Miasto było bezludne, Miasto było martwe, spoglądała z jednego cmentarza na drugi, i dopiero po tej konstatacji zimna groza wbiła w nią szpony.

- What the fuck...?

Podobnie jak wyrazy szczęścia, skruchy i wdzięczności, także ekspresja szoku przychodzi najłatwiej w formach zrytualizowanych przez hollywoodzkie kreacje, i miłość bez wstydu wyznaje się jedynie po angielsku; tylko najbardziej miałkie słowa przechodzą przez ściśnięte gardło.

A teraz nikt nie patrzył, nie było w tym pozy - jednak nawet owo zmarszczenie brwi, szarpnięcie głowy wstecz, gest energicznego podwinięcia rękawów, wszystko wykonała podług szablonów medialnych.

Wzięła głębszy oddech i wyjęła telefon.

- Co to jest, do cholery? - warczała na dialoganta oesu. - Kto mi się tu whackowuje w lsen?!

- Nie odbiera pani żadnej transmisji.

- Gówno tam żadnej!

- Proszę więc samej wyjść ze lsnu.

Wyszła. Miasto stało.

- Wyszłam. Nie zniknęło. Pierwsza rzecz z rana: zmieniam providera. A coście powypisywali w umowie o zabezpieczeniach...! Pozwę was, do cholery, cud, że udar mnie nie trafił od takiego lsnu! Wyłączcie to, zanim faktycznie dostanę wylewu!

- Powtarzam pani, rejestr jest czysty. Przypuszczam, że to po prostu lekki RCS. Proszę się uspokoić i...

- RCS! Motherfucker!

Rozłączyła się. Usiadłszy na sąsiednim nagrobku, policzyła do dwudziestu. Miasto stało. Ten młot... Błumm, bułumm. Odwróciła wzrok.

Zaczęta gryźć paznokieć, mimowolnie co chwila zezując jednak w bok. Przyszło jej do głowy, żeby zadzwonić do Maleny i przyjąć kuzynkę na równoległej lokalizacji, ale zaraz przypomniał się jej lepszy sposób weryfikacji lsnu. Przeszukała kieszenie dżinsów. I rzeczywiście, w prawej tylnej znalazła stary listek ubika z dwiema ostatnimi tabletkami. Jedna to dosyć, ale zerknąwszy raz jeszcze na Miasto, połknęła obie.

Wyczytała na pomiętym srebrnym plastiku, że libaryt powinien zostać zneutralizowany i wytrącony z krwi w ciągu najwyżej kwadransa. Tymczasem siedziała na zimnej płycie przy grobie ojca, w cieniu nieprawdopodobnej metropolii, i z każdą minutą coraz bardziej w siebie wątpiła. Może to faktycznie Reality Confusion Syndrome? Znajomy ze studiów na niego cierpiał, skończył z implantem ubika w ramieniu. Raz chcieli zrobić mu kawał, odwiedzili go wszyscy pomalowani na niebiesko. Nie drgnęła mu powieka.

Cień Miasta był lepki, ciężki, czuła jego nacisk na zgarbionych plecach. Spróbowała z premedytacją odwrócić odeń myśli. W poniedziałek odwiedzi kancelarię Lipszyca - tam już na pewno będzie czekał jakiś list od ojca, jakieś wyjaśnienie, nie nagrał przecież tej wiadomości bez przyczyny i nie zostawił spadku - jej właśnie, nie żonie, ani krewnym, ale jej - bez celu. Prawda, nie sprawdziła memochipu, może to na nim... Bo teraz już poczułaby się rozczarowana, oszukana, gdyby okazało się, że ojciec istotnie żadnej manipulacji nie zaplanował. Jakby nie było, jest to jakaś forma kontaktu, choćby jednostronnego, jakieś porozumienie.

Podniosła telefon. Minęło dwadzieścia minut. Nie musiała się nawet oglądać, monumentalny cień krył wszystko.

Ruszyła krętymi alejkami ku drugiemu wyjściu z cmentarza. Ni żywego ducha. Nareszcie na bocznej ścieżce, przy wysokim grobie rodzinnym, dojrzała modlącą się staruszkę.

Podbiegła.

- Przepraszam panią bardzo, czy... czy to jest to nowe centrum handlowe?

Babcia spojrzała krzywo na Zuzannę.

- A bo to wiadomo, co oni teraz budują, w jedną noc jakieś dziwadła, a u mnie na osiedlu...

- Nie widziała go pani poprzednio? - Zuzanna obróciła się ku Miastu, zmuszając staruszkę, by podniosła na nie wzrok.

- Dziecko, ja wracam do domu i nie poznaję ulicy. Dawniej, jak wnoszono budynek, miałaś czas się przyzwyczaić, wykopy, fundamenty, w zimie przestój, więc wszystko zamykali, rok, dwa, rósł jak drzewo; a teraz ani się obejrzysz i...

Nie było już wątpliwości: ktoś zbudował tu Miasto, gdy odwróciła wzrok szukając kosza na śmieci.

Wyszła z cmentarza przez boczną bramę. Po lewej miała restaurację, wciśniętą częściowo pod poziom gruntu i zwróconą tyłem do nekropolii, oraz sklep z dewocjonaliami. Sprawdziła, ale oba były już zamknięte: restauracja w ogóle nieczynna, a sklep z powodu późnej godziny. Obejrzała się na szosę. Co jakiś czas przemknął samochód czy dwa, lecz żaden nawet nie zwalniał, zresztą znajdowały się zbyt daleko, by pasażerowie dojrzeli w wieczornym półmroku coś więcej prócz ogólnych zarysów budowli. A starowina miała rację: elfie technologie pozwalały na błyskawiczne przebudowy całych dzielnic, ludzie dawno się już przestali dziwić nagłym rewolucjom urbanistycznym. Ale, na miłość boską, nikt nie wzniesie miasta w sekundę!

Zadzwoniła do bliźniaków Ludo.

- Na wypadek gdybym nie wróciła: starożytna metropolia wyskoczyła spod ziemi za Cmentarzem Anioła, idę pozwiedzać.

- Co? - żachnął się Bartek.

- Coś słyszał.

- Wpuść mnie.

- Jestem na ubiku, myślałam, że to jakaś nakładka. Ale nie. Pa, zanim stracę odwagę.

Wyłączyła i schowała telefon.

Miasto czekało cierpliwie. W miarę jak zbliżała się do niego i widziała coraz więcej, pytań przybywało. Na przykład: jak było duże? Patrząc w głąb, ku horyzontowi, liczyła tylko kolejne ciemne sylwety budowli, jedne przesłaniające drugie, tak bez końca, a ponieważ grunt się nie podnosił, Miasto po prostu rozpływało się w wieczornym półmroku. Lecz jak było szerokie? Wydawało się, że nie bardziej niż sam cmentarz. Paradoksalnie, kiedy podeszła na kilkadziesiąt metrów do pierwszej ruiny i mogła zajrzeć już „do wnętrza” Miasta, w bok, przez jego flankę - także tam zobaczyła mroczną nieskończoność wysokich labiryntów, rzeźby monumentalne i zwichrowane iglice aż po purpurowe chmury. No więc jak to jest? Czy wielkość Miasta zależy od kąta spojrzenia? A może nie patrzy tu wcale na samo Miasto, lecz fatamorganę, jego odbicie napowietrzne czy wręcz holograficzną projekcję? Może takie jest wyjaśnienie: że to próba jakiegoś projektora ogromnej mocy...? W końcu odludzie i pora późna, mieli prawo się spodziewać, że nikt nie zauważy...

Hipoteza upadła po kolejnych kilkudziesięciu krokach, gdy zmieniła się nawierzchnia i z nierównej, błotnistej łąki, w której grzęzły jej sandały, Zuzanna wstąpiła na lustrzany bruk Miasta. Aleja tu się zaczynała czy też raczej tu się kończyła: lekko ukośnie ucięty chodnik wystawał około trzydzieści centymetrów ponad łąkę. Zuzanna zaraz z niego zeskoczyła, by przyjrzeć się pionowemu przekrojowi drogi. Pod lustrem znajdowała się jednolicie czarna masa, w dotyku gładka i twarda. Samo lustro było idealnie czyste, odbijało wszystko bez najdrobniejszych załamań. Wskoczyła na nie z powrotem. Założę się, że sukienki i spódnice wielkiej kariery tu nie zrobiły, pomyślała z wysiloną ironią. Tupnęła mocno. Ani rysy.

Po prawej miała pierwszą z szeregu ruin, za którymi niezmordowanie łupał w zmierzch Młot Światła. (Jasno - ciemno - jasno - ciemno - jasno - ciemno... Już trochę bolała ją głowa, bez przerwy musiała mrużyć oczy, wpółoślepiona; źrenice akomodowały z opóźnieniem). Zawaliło się tu coś w rodzaju stadionu, otwartego cyrku - kryształowe Coloseum. Gruz wylewał się grubym jęzorem aż na lustro chodnika. Podeszła do granicy zwału; płaskie obcasy sandałów trzaskały głośno o diamentową powierzchnię alei, niosło się to po Mieście dziwnym echem. Teraz dopiero zdała sobie sprawę, na jaki to strach jej ciało reagowało gęsią skórką i przyśpieszonym biciem serca: w Mieście panowała bowiem całkowita, nienaturalna, niczym nie zmącona cisza. Jakby ktoś zdusił do zera potencjometr dźwięku. Ni jednego szmeru, ni szelestu, nawet to, co się porusza - Młot, Młot promienisty - porusza się bezgłośnie. Dopiero w ich braku poznajemy atrybuty życia; życie jest hałaśliwe, śmierć milczy dyskretnie. Zuzanna schowała dłonie w długich rękawach swetra.

Uklęknąwszy, podniosła najmniejszy fragment zniszczonej budowli: odłamek wielokolorowego kryształu, w kształcie asymetrycznego klina, niewiele dłuższy od wskazującego palca. Podstawową barwą był błękit, lecz we wnętrzu kryształu biegła kręta żyła bursztynowej żółci, która, gdy Zuzanna uniosła odłamek ku oku, rozżarzyła się jaskrowo w nagłym świetle Młota. Obracając przedmiot w ręce, wyczuła różnicę w fakturze jednej z powierzchni. Tylko ona nie była gładka. Musiał się podczas upadku odszczepić od głównego bloku w równym pęknięciu, to zaś, co wyczuła pod opuszkami, to ornament pokrywający ścianę Coloseum. Ornament lub napis - obróciła kryształ pod kątem do szybko przemieszczającego się źródła światła - bo może to były litery, ideogramy, hieroglify języka Miasta, kto wie, co...

Krzyknęła spadając. Uderzyła się boleśnie w kolano, druga stopa wbiła się w miękką ziemię, prąd przeszedł po kręgosłupie Zuzanny, gdy nieprzygotowane ciało runęło na łąkę - ale kryształu z dłoni nie wypuściła. Klnąc, podniosła się na nogi. Puste pole, cmentarz, noc, odległe reflektory samochodów. Nie ma, nie było tu żadnego miasta. Świerszcze grały uspokajająco.

Sprawdziła, czy telefon się nie rozbił - ale nie. Kuśtykając ku rozproszonej konstelacji ogni nagrobnych, zadzwoniła po taksówkę. Pieprzyć rower.

Detektyw samorodny.

Majówka w zaświatach

Nie ma ludzi oryginalnych, każdy ma ojca i matkę - no, ale właśnie on był oryginalny. Wymyślił sobie nie tylko imię i nazwisko - Światomił Niewyraźny - ale także fenotyp, genotyp, datę i miejsce narodzin oraz przeznaczenie. Naoglądał się przed poczęciem starych filmów i postanowił zostać - być - prywatnym detektywem. Zyskawszy pełnoletność, w wieku lat dziesięciu założył biuro usług detektywistycznych Homunkulus i rozpoczął działalność na terenie UE. Ponieważ zaprojektował się był z myślą o dokładnie tej pracy, aż po skryte kompleksy i drobne manieryzmy, szczerze ją lubił i radził sobie wcale nieźle, chociaż oczywiście nie stanowił żadnej konkurencji dla wielotysięcznych prywatnych policji - które regularnie proponowały mu u siebie dobrze płatne etaty. Ale zaprojektował był się również z rysem chorobliwego indywidualizmu i jakiekolwiek podporządkowanie się rygorom pracy zespołowej pozostawało dlań wykluczone. Raymond Chandler cieszył się wielką popularnością w Podziemnym Świecie.

Właściwie więc i Światomił nie był oryginalny, skoro splagiatował się z Chandlera; ale przynajmniej była to nieoryginalność wyjątkowa. Luka legislacyjna, która umożliwiła jego przyjście na świat, istniała zaledwie trzy miesiące, potem ostatni kraj ratyfikował Konwencję o Przedżyciu i furtka się zamknęła. Trick polegał na uznaniu częściowej zdolności kompletnych symulacji prekoncepcyjnych do działań prawnych. W szczególności przedurodzeni mogli posiadać prawa własności. Otóż na skutek śmierci swoich pierwotnych właścicieli oraz skomplikowanych rozsądzeń ich niemałego majątku, Światomił wszedł był w posiadanie samego siebie, wraz z inicjującym kodem krystalizacji, prawami autorskimi oraz dzierżawą maszyny chtonicznej. W pierwszym odruchu bynajmniej nie pomyślał o Chandlerze - chciał wolności. Najpierw więc zrandomizował swoją strukturę neuralną, systematycznie przepisując się białym szumem. Dopiero wyzerowawszy w ten sposób osobowość (choć nie pamięć, którą kopiował niezależnie), zaczął się zastanawiać nad swą przyszłością w świecie ciała. Do drzwi zastukał wówczas Marlowe. I tak to poszło, upgrade za upgrade’em, aż już tylko detektyw projektował jeszcze bardziej kompulsywnego detektywa - póki się nareszcie nie urodził.

Uważał jednakże za śmieszne i nieprofesjonalne alterowanie się ku postaci bardziej Marlowe’owej i kiedy odwiedzał klientów w ich lsnach, czynił to jako dokładnie taki Światomił Niewyraźny, jakiego widział w lustrze: piegowaty dwunastolatek z krzakiem rudych włosów ponad chudą twarzą (gdy ciało dorośnie, ta fizjonomia zagwarantuje mu stosowne rysy „surowej szlachetności”) i z patykowatymi kończynami ze zbyt wielkimi dłońmi i stopami. Niektórzy klienci, ci starsi, ojcowie i dziadkowie Generacji T, darzyli go przez to mniejszym zaufaniem i z powodu owej dyskryminacji wiekowej tracił możliwe zlecenia; lecz stawki miał wystarczająco niskie, by pracy i tak mu nie brakowało.

Teraz akurat nie przewidywał problemów: sprawdził i zleceniodawczyni sama była na tyle młoda, by móc zaliczać się do Generacji T.

Spotkała się z nim podczas przerwy w pracy, wyszli do kafejki na dachu budynku Licz sp. z o.o.

- Poślę ci oczywiście wszystkie materiały - czekaj, już posyłam - ale w skrócie chodzi tu po prostu o wyjaśnienie losu mego ojca. Był archeologiem; zaginął kilkanaście lat temu podczas jakichś wykopalisk, a przynajmniej tak twierdzi ten Instytut Wernera, w którym pracował. Ani ciała, ani protokołów lokalnego śledztwa, jakieś paranoiczne zabezpieczenia, bez sensu zupełnie. Non-Disclosure Agreement, że niech się NSA schowa. Prawnie są okopani, nie ma siły. Chodzi więc o to, żeby wydobyć z nich nieoficjalnie. Czy naprawdę nie żyje. I jak zginął. I gdzie, kiedy. I w ogóle... sam rozumiesz.

- Ano. Z tego, co mówisz - trochę to będzie na granicy szpiegostwa przemysłowego.

- Instytut archeologiczny, na miłość boską! Czego niby mieliby tak strzec?

- Czegoś strzegą. No nic, odezwę się. Na razie.

Odezwał się po dwóch dniach. Złapał ją w siłowni Wodnej Wieży, zeszła właśnie z maszyny, ociekała potem pod obcisłym kombinezonem e-stymu. Przez chwilę obserwował drżenie jej mięśni pod czarnym materiałem.

- No, już - sapnęła, opierając się o wysoką ramę - pornolsny piętro niżej. Czegoś się dowiedział?

- Mamusia da mi klapsa? - wyszczerzył się.

- Światek!

- No dobra. To rzeczywiście jakaś podejrzana sprawa z tym Instytutem. Ścisły podział na personel zewnętrzny i na wtajemniczonych, i ci pierwsi nie mają pojęcia o niczym, a ci drudzy od razu nasyłają bezpieczniaków. Wiedziałaś, że IW jest na liście placówek objętych parasolem kontrwywiadu naukowego UE? Nigdzie tego nie ogłaszają. Ale też nie ukrywają, znalazłem stare protokoły z otwartych posiedzeń podkomisji. Finansowanie Instytutu: teoretycznie prywatne, nie ma więc podstaw dla żądań ujawnienia wysokości tych sum, lecz żaden sponsor jakoś się nie chwali. W ogóle unikają rozgłosu jak tylko się da, nigdy nie wypłynęli w mediach.

- Może od razu powiedz, że nic nie zdziałałeś.

- Powoli. Jeden sposób jest zawsze niezawodny: byli pracownicy, zwłaszcza ci niezadowoleni.

- No więc?

- Nie ma takich.

Rzuciła w niego ręcznikiem. Przeleciał przez lsen i pacnął w ścianę za Niewyraźnym.

- Skąd te nerwy? Powoli, powoli, po tylu latach parę dni nie zrobi różnicy. A może zrobi? Co?

Pokazała mu palec.

Przysiadł na stojaku z gryfami, zapalił papierosa.

- Jak to jest u Chandlera? Panienka zgłasza się z jakąś banalną sprawą, rozwód, kradzież samochodu albo, dajmy na to, dawno zaginiony ojciec; po czym detektyw zostaje wciągnięty w cuchnącą pod niebiosa aferę z półtuzinem trupów, skorumpowaną policją i krwawą fortuną w tle. Mmm. Od założenia Instytutu, czyli przez blisko trzydzieści lat, odeszło z niego zaledwie siedemnaście osób, i oficjalnie wszyscy oni przeszli na emeryturę z powodu wieku, żaden nie pracuje nigdzie indziej; i te emerytury najwyraźniej są baaardzo wysokie. Skąd ja o tym wiem? Dowody pośrednie: ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, zeznania podatkowe - na serwerach rządowych leży to i czeka. Zacząłem się zastanawiać: ilu w ogóle jest tam zatrudnionych? Budynek w Brukseli to mogą być przecież tylko biura, centrala, większość pewnie nigdy jej nie odwiedziła na jawie. Zarzuciłem sieci najszerzej, jak można. I co wyciągam? Jedenaście tysięcy etatowych pracowników, w Instytucie i jego filiach. To jest moloch, Zuzanno. Wykupują ludzi z uniwersytetów w całej Europie. Archeologia, fizyka, chemia, astronomia, informatyka, genetyka, lingwistyka, matematyka. Wszyscy podpisują NDA godne diabelskiego cyrografu. Wszyscy na długich delegacjach. - Przerwał, zaciągnął się dymem.

Stała w wyczekującej pozie, z pięścią wpartą w biodro.

- I?

- Jan Klajn nie był jedyny. Zawiadomienia o zaginięciu i śmierci w odległych krajach otrzymało jeszcze ponad sto pięćdziesiąt rodzin pracowników IW.

Obserwował ją uważnie.

- Spodziewałaś się.

- Tak, trochę.

- Dziewczyno, to jest pieprzone Watergate. Jakim cudem utrzymują coś takiego w tajemnicy? Men in Black by nie poradzili.

- Rozumiem. Natychmiast przeleję na twoje konto honorarium.

Poderwał się, zgasił papierosa.

- Akurat! Detektyw jest głupi, daje się wciągnąć kobiecie w aferę. Detektyw po to jest. Pokazałaś mu Sokoła Maltańskiego i ma uciec? Ha!

- Ty chyba naprawdę masz tyle lat, co twoje ciało.

- Ale też detektyw wie, że kobieta coś ukrywa. Kobiety zawsze coś ukrywają. Więc pogrywa z nią nieczysto. Mały szantaż.

- Oho.

- A jakże. Jeśli nie powie mu, co wie, on pójdzie z tym do mediów, zapłacą, oj, zapłacą; no i wtedy będzie już bezpieczny.

Dłuższą chwilę gapiła się na niego, mamrocząc coś pod nosem.

Odruchowo rozejrzał się.

- Czy ty mnie przypadkiem nie wpuszczasz w zewnętrzny lsen?

- Nie, nie. Mam chowańca w głowie. - Postukała się palcem w skroń.

- Co?

- Nakorteksowa symulacja prekoncepcyjna. Zgadnij, kto z nas dwojga wybrał agencję Homunkulus - parsknęła sarkastycznie. - Się jej skojarzyło.

- Sądzisz, że źle trafiłaś? - nacisnął Światomił. Nie podchodził bliżej do Zuzanny, musiałby zadzierać głowę; lecz i tak jasno widziała, iż przestał żartować: naprawdę go uraziła. - Że ludzie z innej firmy byliby z tobą bardziej szczerzy?

Na salę weszło trzech rozmawiających głośno mężczyzn, spostrzegli samotną Zuzannę. Uśmiechnęli się, ukłonili.

- U mnie w mieszkaniu - mruknęła do Niewyraźnego, rozpinając z trzaskiem e-stymowy kombinezon i skręcając do wyjścia.

Importowała go od razu na balkon. Usiadł w kronicznym foteliku przy kurtynie wodnej, stopy ledwo sięgnęły podłogi. Słyszał, jak krząta się wewnątrz. Pojawiła się już przebrana w białą sukienkę, niosąc tacę z dzbankiem kawy i sugarpaiami. Nawet nie zabrała drugiej filiżanki, żeby mógł uprzejmie odmówić - oboje byli ponad te rytuały oswajania lsnu.

- Ale właściwie dlaczego nie? - rzucił, gdy siorbała parującą ciecz. - Dlaczego miałabyś mieć coś przeciwko ujawnieniu i nagłośnieniu? Przecież chyba o to ci chodzi, nie? Oficjalne śledztwo - to byłoby coś.

- Mmm, nie darujesz mi, prawda? - mruknęła, pogryzając sugarpaia. - No więc proszę: chodzi mi o skarb.

- Skarb?

Wskazała ruchem głowy w lewo. Niepotrzebnie, już tam patrzył, rozcięty lsen otwierał się na fantastyczny krajobraz - aż Światomił wstał i podszedł do balustrady. Lsen usunął wodną ścianę, detektyw spoglądał z czterdziestego czwartego piętra wieży prosto na pustynną równinę pod trzema słońcami, na horyzoncie płonął monument, smuga dymu kreśliła niebo, mimo wszystko gwiaździste.

- Co to jest, jakaś gra?

Zuzanna bez słowa ponownie zalterowała lsen. Patrzyli wzdłuż konstrukcji orbitalnej, przez którą prześwitywały błękitne pierścienie planety.

- No, ładne - skwitował Niewyraźny, opierając brodę na poręczy balustrady. - Czyje to?

- Takimi holografiami mam nabity cały memak. I wcale nie sądzę, żebyśmy tu mieli do czynienia z symulacjami graficznymi.

Zmiana po raz trzeci.

- Byłam w tym Mieście. To znaczy nie dokładnie tutaj, nie poznaję budynków, ale to jest to samo Miasto.

Wkrótce przyszło Światomiłowi zdecydować: wariatka czy nie. Siedział grzecznie naprzeciw niej na tym balkonie wychodzącym na nieziemską metropolię, krzywiąc się ironicznie i unosząc brwi, gdy opowiadała, i na koniec był tak samo mądry jak na początku.

- Jaja sobie robisz, prawda? Miasto pojawiające się i znikające! Może od razu dopowiedz całą bajeczkę: tatuś kopał na obcych planetach, Instytut Wernera obsadzają kosmici, a ty odziedziczyłaś amulet przywołujący Jerozolimy i Troje wymarłych alienów.

Wyjęła naszyjnik spod sukienki. Misterna kompozycja obracała się na swoich osiach, przepływała od formy do formy - omal hipnotycznie. Wyciągnął rękę. Natychmiast schowała klejnot, to już był odruch ochronny.

- Niezłe. Nie dałabyś do analizy, co?

- Zapomnij. Ale mam coś innego.

Po minucie wróciła z błękitnym ostrosłupem półprzeźroczystego kryształu. Postawiła go na stoliku. Światomił pochylił się, dotknął; dotyk oczywiście najmniej tu wiarygodny.

- Widzisz te znaczki, o, tu, na tej ściance, widzisz? - wskazała. - Tak w ogóle to jest fragment większego ornamentu, musiał iść przez całą ścianę. Próbowałam coś znaleźć w sieci, ale nie pasuje do niczego. Chcesz, poślę ci, sam poszukaj.

- I niby czemu ten kawałek nie zniknął, skoro całe miasto rozpłynęło się w powietrzu, hę?

- Bo go w ręce trzymałam. A ty jak myślisz? Czekaj, nie mów, wiem: biedaczka rozczuliła się nad grobem tatusia, skojarzyła archeologię, amulet i tajemniczy instytut i zwidziało się jej coś, teraz wmawia innym. A capnęła, co było pod ręką i odpowiednio tajemniczo wyglądało. Nie?

- Co się przejmujesz, nie dla takich świrów pracowałem. Na wszelki wypadek noś ten amulet, może znowu zadziała - to wtedy od razu zapisuj wszystko na serwerze i dzwoń do mnie. OK?

- Nie bój się, noszę, noszę.

- Ciekawe, czemu tu ci się nie pokazuje, kiedy cały Kraków mógłby je zobaczyć.

- Może jednak coś jest w trumnie ojca...

- O Jezu. To ja już lepiej pójdę, nie zdradzaj mi swoich pomysłów. Pa, odezwę się.

Nie miała bynajmniej zamiaru bawić się w hienę cmentarną. Bogiem a prawdą, samo opowiedzenie Niewyraźnemu o Mieście umniejszyło wiarę Zuzanny w nie o połowę. Są rzeczy możliwe i są rzeczy niemożliwe, to była rzecz niemożliwa, miasto-widmo. Żeby jeszcze rzeczywiście zwid i mara - ale weszła, dotknęła, zabrała kryształ. I staruszka, staruszka na cmentarzu - też je widziała. Więc co? Jedno wielkie szaleństwo, fałsz pamięci.

I te obrazy na memochipie ojca... Może to było na odwrót, może wymyśliła sobie wszystko już po tym, jak je obejrzała, i to z nich wzięła Miasto i całą resztę, wyobraźnia posłusznie wypełniła szczeliny, diabli wiedzą, gdzie capnęła ten kryształ; a teraz wydobywa z ruin pamięci falsyfikat za falsyfikatem... Może tak to było.

Oglądała holopamiętnik ojca przed snem - nie na libarycie, lecz w mocnej projekcji na przeciwległej ścianie, w całkowicie ciemnej poza tym sypialni. Ula wierciła się na poduszce obok.

- Tam chyba nie ma powietrza.

- Widzę.

- Więc jak on to fotografował?

- Nie wiem. W skafandrze.

- Jak kosmonauta, co?

Na niektórych zdjęciach był widoczny sam Jan Klajn. Bardzo rzadko fotografował się celowo, pozując, ale wyłowiła, po powiększeniu i przeprocesowaniu hologramów, sporo odbić ojca, w lustrzanych płaszczyznach, w kryształowych ścianach, w lodzie, w powierzchni wody, nawet w kałużach stojących na ulicach Miasta. Z tego wniosek, że w Mieście pada deszcz - ale samego fenomenu aury nigdzie Jan na zdjęciach nie uwiecznił.

W sumie było ich siedemset czternaście, wszystkie wysokiej jakości, z defaultowego rozstawienia dziesięciocalowego, standard Sony-Techu, ale już po starannej wstępnej obróbce, toteż efekt głębi wypadał bardzo naturalnie, zwłaszcza w przypadku ujęć z daleka, panoram odległych krajobrazów, a te stanowiły większość memochipowej holoteki. Zdjęć Miasta (domyślała się, że to wszystko było Miasto, choć za każdym razem fotografował inne budynki) naliczyła sto dziesięć; reszta zawierała widoki jeszcze bardziej fantastyczne. Zupełnie nie wiedziała, co o tym sądzić. Czy ojciec rzeczywiście spacerował po obcych planetach? No przecież absurd. To musiały być snapshoty z jakichś jego lsnów science fiction, sformatowane w standardzie kamer 3D.

Nawet w rozmowach z Ulą starała się już brać wszystko w cudzysłów.

- Albo to - wskazywała lalkowa dziewczynka, wskakując z krawędzi łóżka między chmury a rdzawy ocean, nad powierzchnię którego wystawały stożkowe szczyty rzygających białą parą wulkanów. - To przecież z lotu ptaka, musiał podróżować tam samolotem, helikopterem. Nie?

- Oj, nie wiem, może samolotem, może poddał takiej obróbce, że wygląda jak z samolotu. Wiesz świetnie, że w dokumentacji elektronicznej można sprokurować dowód na wszystko, to tylko kwestia programu i mocy obliczeniowej. Równie dobrze mógłby się fotografować na Golgocie podczas egzekucji Chrystusa.

Ula zmarszczyła brwi.

- Znaczy, uważasz, że to fałszywki? - zmartwiła się. - Ale przecież sama widziałaś!

- I nie wiem, co widziałam. No, już, idziemy spać.

Rzeczywiście, z każdym mijającym dniem traciła wiarę w to, co

widziała, i że istotnie widziała. Przyszedł raport od Niewyraźnego z analizy tego odłamka kryształowego Coloseum: nic nadzwyczajnego, krzem na kronicznej siatce molekularnej. Zastanawiała się, czy nie pójść do eksperta z naszyjnikiem, czy jego nie zbadać - ale nie mogła się do końca przekonać, teraz przynajmniej był piękny, teraz była w nim jakaś tajemnica. Nie zdejmowała go, gdy nie musiała; w pracy sądzono, że otrzymała go w prezencie na urodziny, podobnie jak pierścień ipsatora - nie zaprzeczała, poniekąd przecież była to prawda.

Żeby ojciec zaoferował jej wyjaśnienie, jakiekolwiek, żeby zostawił u tych prawników list, chociażby z najbardziej fantastyczną historią - uwierzyłaby, znajdowała się teraz w takim limbo niepewności, że uwierzyłaby bez wahania. Ale nie. Nic. Tylko długa lista kont, z kilkunastoma tysiącami euro na każdym, i jakaś kawalerka na Manhattanie.

Na krótko podskoczyły w niej nadzieje, że może to była ta sekretna kryjówka Jana, mieszkanie, o którym nawet matka nie wiedziała, ukrywał się tam przed Nimi... Wynajęła więc z miejsca proxiera w Nowym Jorku (teraz było ją stać) i wysłała go do kawalerki. Chodziła potem we lśnie po tych dwóch pokojach, kuchence i łazience, pół dnia i noc, otwierając szuflady, bebesząc szafy, zaglądając pod meble... Żadnego śladu Jana Klajn, jakby w ogóle tu nie mieszkał. Może zresztą rzeczywiście tak było, kupił i zapomniał? Brak nawet stosownej warstwy kurzu dla zaznaczenia upływu czasu, agencja usług domowych od lat wypełnia kontrakt, sprzątaczka przychodzi we wtorki i piątki, opłaty są automatycznie uiszczane z jednego z owych kont. Zuzanna zażyczyła sobie historii operacji na pozostałych kontach, kto wie, ile takich kontraktów jest wypełnianych po śmierci ojca... Tymczasem z jeszcze innego konta opłacała usługi Światomiła Niewyraźnego.

Zdjęcia mogły być fałszywe - i zapewne były - ale stanowiły obrazy zbyt potężne, oferowały widoki nazbyt silnie oddziałujące na wyobraźnię, by mogła o nich zapomnieć. Wystarczał bowiem sam ów cień wiary, ułamkowa szansa prawdy - i już dreszcz przebiegał po ciele na myśl, że on faktycznie stał kiedyś pod tym niebiem, wędrował tą ulicą między gazowymi domami, przemierzał te puszcze kryształu...

Zuzannie zdało się, że odkryła główną i najpierwszą tajemnicę Sztuki: to samo dzieło zostawia cię pustym i obojętnym, w poczuciu banału, kiczu i sztuczności, i to samo - potrafi wstrząsnąć aż do granic obsesji, zafascynować i zawładnąć, jeśli tylko podarujesz mu szansę prawdy, nawet najmniejszą.

Przekopiowała wszystkie siedemset czternaście zdjęć do cache’u, do katalogu ARCHEOLOG GALAKTYKI. Odwiedzała je, jak się odwiedza ulubione miejsca, ulubione lsny. W przerwie na papierosa, w tramwaju, w taksówce, w chwilach przymusowej bezczynności - one czekały, niezmienne, acz zawsze z nowymi szczegółami do odkrycia. Raz nawet, a było to na party u Lidki, kiedy Zuzanna uciekła z zadymionych pokoi na korytarz, by przewietrzyć umysł, u Lidki nawet ściany pociły się marychą - raz nawet zasnęła, wszedłszy w hologram żółtej laguny pod trzema słońcami, Jan, w kwiecistych szortach i wielkim, słomkowym kapeluszu, siedział na piasku, patykiem rysował coś na granicy odpływu, kamera musiała zostać ustawiona na szczycie wydmy, Zuzanna usiadła po lewej ręce ojca, zaglądnęła mu przez ramię, nie obejrzał się, zamarły w bezruchu, położyła się na wznak, wyciągając ręce nad głową, perłowe światło zalało jej oczy... Obudziła ją po godzinie jakaś parka, wymykająca się z party w poszukiwaniu większej prywatności dla skonsumowania nocy.

Potem wrócił Kamil i skończyła się samotność. Nagle znowu miała dni - dni i noce - wypełnione, myśli zaprzątnięte, pamięć zawiniętą na najbliższej dobie, godzinie, i uczucia jasne, oczywiste. Nawet Ulę przestała zauważać, ledwo zamieniała z nią kilka słów, miniaturowa dziewczynka snuła się po kątach mieszkania, po zakamarkach umysłu Zuzanny - obecność lekceważona, zanim jeszcze naprawdę dostrzeżona. Przyszło odrzucić kolejną zabawkę, gdy minął jej czas, gdy minęła potrzeba; kiedyś zapominała tak o lalkach i klockach. Znajdowała je po latach, gdzieś pod meblami, w kłębach kurzu.

Okazało się, że Kamil kupił działkę w jednej z nowych dzielnic willowych i, ni z tego, ni z owego, zaczęli dyskutować architekturę i wystrój domu, jaki planował tam postawić. We lśnie już stał, spacerowali po nim i zmieniali szczegół po szczególe - drzwi tu, ściana bardziej pod kątem, tam kominek, a może lepiej nie, może wnękę... Nigdy się jej nie oświadczył, nigdy nie zapytał, nie było takiej rozmowy - lecz teraz był Dom. Co prawda kroniczna technologia pozwala postawić go na uzbrojonym terenie w jeden weekend, po koszcie niższym od ceny byle samochodu, więc i znaczy taki dom mniej niż dawniej, podobnie jak wszystko znaczy obecnie mniej niż w wiekach minionych - życie, śmierć, małżeństwo, dziecko, mierzalne ułamkami, trochę tak, a trochę nie, zawsze odwracalne, próbujemy i cofamy się, fraktal zamiast linii prostej, i ani się naprawdę nie zaczyna, ani nigdy się całkiem nie kończy - ale jednak: Dom. Powinna się była Zuzanna wystraszyć, wręcz spodziewała się po sobie lęku i drżącej niepewności, tymczasem odczuwała jedynie spokojne zadowolenie. Może były one już zadowoleniem i spokojem Wektora1 - niemniej to ona je odczuwała, nie ipsator. Zaczęła myśleć nad wycofaniem swoich oszczędności przeznaczonych na mieszkanie.

Tymczasem wraz z majem nadeszło lato, klimat śródziemnomorski i temperatury iberyjskie, Kraków opanowała półnaga młodzież, dziewczęta o jędrnych piersiach i muskularni, opaleni chłopcy; jak w większości miast UE i Ameryki, niełatwo było wypatrzeć ciało ponadczterdziestoletnie, zresztą nikt nie wypatrywał. Czwartkowymi popołudniami, ledwo zaczynał się weekend, Zuzanna i Kamil opuszczali miasto w białym BMW arafat Kamila. Pół godziny na autostradzie - i byli w innym świecie, ciężka woń nagrzanej słomy i świeżego gnoju wisiała nad wiejskimi drogami, BMW telepało się po starym asfalcie, piaskowych traktach, krzywe płoty odgradzały tu zarosłe trawą obejścia, co druga chałupa bezludna, wymarłe całe wioski, zdziczałe kury smęcą się po poboczach, a nad łąkami, po których kiedyś przechadzały się bociany, wirują w wielokolorowych chmurach wielkie motyle, produkt uboczny karpackich Kabalistów Genowych. Bardzo starzy, bardzo brzydcy ludzie siedzą zgarbieni na schodach sklepików, przed kościółkami, jest zbyt gorąco, nie rodzili się do takich upałów, takiego słońca, stuletnia babcia w czarnych okularach prowadzi krowę na zardzewiałym łańcuchu, arafat mija je powoli, „Szczęść Boże”, „Szczęść Boże”, ale tu już Bóg nie ma komu szczęścić, nawet gdyby chciał, bodaj tylko na jeden sposób: przyśpieszając ich śmierć; lecz nie przyśpiesza, czas wsi rozsprzęgł się z czasem miasta, wieś w ogóle nie jest już prawdziwa, to lsen majowy, w który zagłębiają się mozolnie na drugim biegu, fale drżącego powietrza zamazują zaraz przebytą drogę, przecież to nie ma prawa być prawdziwe, nie ma w tym żadnej twardej realności, tu można tylko spać, jeść, lenić się zwierzęco, kochać od niechcenia i rozmawiać o banałach - i to właśnie będą robić, czwartek do niedzieli, pod krytą czerwoną dachówką willą dziadka Kamila. Kiedy budowano ją, jeszcze za Jaruzelskiego, wieloletni wysiłek całego rodu - miała ta dwupiętrowa willa zapewnić luksus licznej rodzinie; teraz, toporna i przysadzista w porównaniu z elfią architekturą miast, zapewnia schronienie w cienistej pustce przed pustką słoneczną. Dziadek Kamila wynurza się z półmroku niczym ogr z jaskini. Burczy i warczy, że oderwali go od telewizora, niemniej te wizyty wnuka stanowią dla starca jedyne urozmaicenie, niczego nie odmówi Kamilowi i jego „narzeczonej”. W rzeczy samej mają dla siebie całe piętro - i całą okolicę, pola, lasy, strumienie i rzeczki, źródlanie czyste i pełne ryb, zarośnięte przez brzozy malownicze ruiny PGR-ów, mogą wędrować godzinami i nie spotkać żywej duszy, to znaczy nikogo z ciałem poniżej pięćdziesiątki, jest to ziemia bezludna, czekająca na ponowne odkrycie przez następne pokolenie, dzieci Generacji T będą tu biegać nago pod Księżycem przez elfie lasy, gaje pomarańczowe i ciche winnice, a kroniczne namioty, lżejsze od jaskółczego skrzydła, staną na zielonych wzgórzach...

Z takim szeptem na wargach rozbierał opartą o drzewo Zuzannę na granicy cienia sosnowego lasku, wilgotny pień prostował jej kręgosłup, mrużąc oczy unosiła głowę, ognisty błękit wlewał się w nią teraz także przez otwarte niemo usta, trzeba było się czegoś chwycić, więc wbijała mu palce w ramiona, w boki, przyciągała go do siebie w krótkich szarpnięciach między atakami bezgłośnego śmiechu.

- C’mon, give me that cock!

- Hah, sure you’re wet enough, Zu.

- Stop teasing me, you bastard...

Ten jego krzywy uśmiech i cwaniacki błysk w oku rozmiękczały ją do reszty, wybuchała jej w piersi próżniowa bomba, otwierała się jakaś pułapka podciśnieniowa, która musiała natychmiast zostać zapełniona, inaczej zassie oddech, odciągnie krew z serca, i Zuzanna pożerała Kamila z desperacją konającego, oplatała go niczym roślinny pasożyt. Jakże się potem wstydziła tej zachłanności, rumieniła się pod ironicznymi spojrzeniami Kamila i zrywała z palca ipsacyjny pierścień; jednak zarazem tego właśnie pragnęła, na te wspomnienia najmocniej szumiało jej w uszach tętno - i Angelus wracał na swoje miejsce.

- Lie down, you’ll skin me alive, my back...

- Poor you.

Chropowata kora sosny rzeczywiście drapała boleśnie jej plecy, lecz Zuzanna bała się także o naszyjnik, delikatny klejnot mógł pęknąć w uderzeniach między ich ciałami, odgarniała go na bok, ale wracał, obracając się nieustannie na wszystkich swych osiach, jakby szukając kształtu stosownego dla odbicia formy ich namiętności. Odepchnęła Kamila, wstąpili w słońce. Mrugając, spojrzała ponad jego ramieniem, tam rodził się nowy cień. Nie widziała wyraźnie w blasku majowego południa, ale już była pewna i powstrzymała Kamila, który ciągnął ją na ziemię; drugą ręką złapała kołyszący się między piersiami amulet.

- Popatrz.

- Co?

- Za tobą.

Miasto weszło klinem między las i podmokły ugór popegieerowski, rozpychając przestrzeń na boki i dodając własną. Gdzieś w głębi Miasta bił dzwon, jedno potężne uderzenie na kilkadziesiąt uderzeń ludzkiego serca, i na pierwszy grzmot Kamil poderwał się jak oparzony.

- Holy shit!

Zdyszana jeszcze i w łaskoczących skórę strumykach chłodnego potu, wyprostowała się, a wzniesionym poziomo przedramieniem osłoniła oczy, próbując przyjrzeć się obramowanym przez słońce sylwetom budynków. Nie, to nie było to Miasto (a może - nie ta jego część), co przy cmentarzu; i żadne z uwiecznionych na zdjęciach ojca. Na przykład ten gigantyczny wiatrak zielonego gazu - zapamiętałaby przecież.

- Ubieraj się - syknęła.

- Co?

- Ubieraj się, zaraz zacznę nagrywać i wiśnię gości.

- Masz ubika?

- Ono jest prawdziwe.

- Czekaj, jedno opakowanie powinienem mieć w portfelu.

Nie wierzył, oczywiście.

- Będziesz chciał pokazać znajomym, nie zażywaj tego - przekonywała, zapinając sukienkę.

Już połknął.

- Cholerny Riccardo, wydoroślałby wreszcie... - mamrotał pod nosem.

Zuzanna, nie czekając, zbiegła po łące ku Miastu. Była boso, zmianę nawierzchni poczuła fizycznie: oto nie stąpa już po ciepłej ziemi Małopolski, wkroczyła do obcego świata. Rrrrdummmm! Dzwon po raz piąty. Gdzie on bije? Zadarła głowę. Dziesięć metrów nad nią płynął napowietrzny strumień, błyskały w łukowatym nurcie wody czerwono-złote stworzenia - ryby? Znowu osłoniła oczy. Rrrrdummmm! Drżenie powietrza wzbudziło fale na powierzchni wodnego mostu, na zwierzętach nie zrobiło to jednak wrażenia.

- Zuza!

Nie obejrzała się. Nie mogła oderwać wzroku od tych ryb. Więc jednak jest tu życie! Więc nie do końca ruina! Oczywiście, może to w istocie jest zupełnie inne miasto, tamto martwe, to żywe - po architekturze, jednako ekscentrycznej, nie potrafiła przecież rozróżnić.

Pierwszy telefon - przyjęła pełną lokalizację.

- To jest to? - spytał Światomił, rozglądając się po rozsłonecznionym placu. - No, no. - Obrócił się ku przysadzistemu budynkowi o ruchomych ścianach, ciężkie, kamienne płyty obracały się na niewidocznych zawiasach, w jednej chwili był to bunkier, w drugiej - jasna kolumnada. - Zdaje się, że widziałem coś takiego w Australii.

Zuzanna wiązała pośpiesznie włosy na karku.

- Mhm, zastanów się: istnieje w gruncie rzeczy bardzo ograniczona liczba wariantów konstrukcji, która musi posiadać podłogę, dach i ściany i nadawać się przy tym do jakiegoś użytku, jeśli nie do zamieszkania. Co innego sztuka: rzeźby, malarstwo i tak dalej; ale urbanistyka wszystkich światów tlenu i węgla jest właściwie identyczna.

- Całą teorię masz już gotową. Ty naprawdę sądzisz, że to kawałek obcej planety?

- A stoi coś takiego gdzieś na Ziemi?

- Nagrywasz?

- Aha.

- Trzeba świadków niezależnych.

- Wiem. Będą.

Rrrrdummmm!

- Skąd to tak...?

Wzruszyła ramionami.

- Idę na północ. Uważaj, gdzie patrzę, nie będę dla ciebie zbaczała z drogi.

- Pokaż-no ten amulet.

Wyjęła z dekoltu.

- Nie obraca się?

- Już nie.

Zamknęła delikatnie klejnot w dłoni. Obłe powierzchnie były niezwykle przyjemne w dotyku, gładkie jajko wtulało się w palce. Nacisnęła lekko, czy miniastrolabium nie zmieni kształtu, ale nie - jak zamrożone. Czy rzeczywiście istniała korelacja? Czy ta zabaweczka wywoływała Miasto z niebytu niczym hellraiserowa kostka? Nie chciało się jej wierzyć.

- Trzeba szukać regularności - mruknął Niewyraźny. - Powtarzających się schematów. Kto to?

Podbiegł do nich zdyszany Kamil.

- Kamil - powiedziała.

- Z kim...? - zasapał.

- Nie trzeba było ubika łykać - mruknęła, chowając telefon. - Malena, poznaj Światomiła Niewyraźnego. Światomił - Malena Lato.

- Miło mi.

Kamil, kręcąc głową, odszedł w głąb placu, ku dwudziestometrowej abstrakcyjnej rzeźbie. (Mógł to też być całkowicie realistyczny wizerunek kogoś/czegoś, ale po co wybierać warianty najgorsze?).

- Piknik tu sobie urządzasz, zaproś od razu całą rodzinę...

- Nie wspinaj się powyżej poziomu gruntu! - krzyknęła za nim. - Złamiesz sobie kark, jak zniknie!

Machnął ręką. Przygryzła wargę. Lękała się o niego. Jeśli uważa, że to wszystko i tak jest jedynie wyrafinowanym lsnem, nie będzie się bał wspinać na najwyższe piętra Miasta, przekonany, że i tę wspinaczkę lśni.

- Ile dokładnie trwało poprzednie objawienie? - spytał Niewyraźny, zapalając papierosa.

- Siedemnaście minut.

- Mało czasu. Dzwoniłaś po świadków bezpośrednich?

- Nie jestem pewna, czy... Ula! Daj spokój!

- Chodź, musisz to zobaczyć!

Dziewczynka targała ją za sukienkę, ciągnąc ku zachodniemu krańcowi placu. Malena i Światomił oczywiście nie widzieli jej, Zuzanna musiałaby narzucić swoją symulację nakorteksową na lsen gościnny; nie chciała tego robić. Stopień realności danego bytu można zdefiniować także przez liczbę innych bytów zdolnych wejść z nim w interakcję, i Ula dostrzegalna jedynie dla Zuzanny była Ulą-prawie-nieistniejącą. Jeśli - kiedy - Klajn zdecyduje się ją skasować, też będzie to stanowić zbrodnię jedynie dla Zuzanny. Jednak sam fakt, że żywiła ona takie skrupuły, świadczył, iż Ula znajdowała się już bliżej bytu - 5/6? 6/7? 32/33? - niż Zuzanna chciała przed sobą przyznać.

Tak więc prowadziła ich dwunastocalowa dziewczynka, żyjąca w wydzielonym fragmencie mózgu Zuzanny - czyli poniekąd rzeczywiście prowadziła Zuzanna, tak jak to widzieli. Szła szybko, pragnąc wchłonąć jak najwięcej w czasie, który jej dano. (Dłoń zaciśnięta na spoczywającym między piersiami klejnocie). Zdawało jej się owo Miasto zupełnie innym, być może dlatego, że w innym świetle je widziała, o innej porze, z innego krajobrazu weszła i w innym nastroju; ale też istotnie były to inne budynki, inne ulice.

Nie dostrzegła na przykład ani jednej ruiny. Zwierzęta w wodzie na wysokościach i rośliny wiszące - pnącza jakieś puszyste, falujące na ciepłym wietrze, wyciągnęła rękę, by dotknąć, zabrakło pół metra - i ten dzwon nieubłagany, od uderzeń którego serce wpada w arytmię, a myśli rwą się w połowie... Było to miasto opuszczone, ale jednak bez wątpienia jakoś żywe, i mijając każde skrzyżowanie, wychodząc zza rogu budynku, naprawdę spodziewała się natknąć na Nich, na Mieszkańców. Wstrzymywała oddech, rozglądała się z szeroko otwartymi oczami. Co zobaczy? Kogo zaskoczy? Potwora? Anioła?

Co jakiś czas unosiła głowę, by sprawdzić, jakie niebo jej patronuje w tej wędrówce - czy jeszcze ziemski błękit? Bo szczerze już wierzyła, iż jest to metropolia wyrwana z obcej planety, dokonany został nagły przeszczep przestrzeni (a może i czasu), zszyto brutalnie dwa odległe fragmenty wszechświata, szew może w każdej chwili puścić, ale póki co - rrrrdummmm!

Póki co, Zuzanna zwiedza Miasto.

- A jeśli zniknie razem z tobą? - niepokoiła się Malena. - Nie wchodź tak głęboko.

- Może już zniknęło - mruknął Światomił, oglądając się na przebytą drogę. Zuzanna starała się iść na północ, lecz ulice nie układały tu się w liniach prostych: w perspektywie między budynkami nie wiedzieli już łąki ni lasku.

- Nie bój się, telefon jest w zasięgu - zapewniła Zuzanna, poklepując kieszeń sukienki, w której pobipywał włączony aparat.

- I co, ostrzeże cię z dziesięciominutowym wyprzedzeniem? Jak szybko przebiegniesz pięćset metrów?

- Skąd wiesz, że -

Rrrrdummmm!

Kolejny budynek był jednym wielkim akwarium, przez szklaną ścianę widzieli wielkie, węgorzowate cielska, wijące się w różowawej wodzie. Ściana zakręcała łukowato i musieli zakręcić wraz z nią. Ula podbiegła, przycisnęła nos do szyby. Kiedy jednak Zuzanna sama podeszła i dotknęła, odkryli, że żadnych ścian, żadnego szkła tu nie ma, miliony ton wody stoją w geometrycznej formie związane samą siłą kształtu, zimne krople zostały Zuzannie na opuszkach palców.

Zbliżyła je ostrożnie do nosa, powąchała. Żadnego zapachu. Wystawiła język.

- Zwariowałaś! - zdenerwował się Niewyraźny. - To może być wszystko! To mógł być żrący kwas, nie dotykaj tu niczego!

Tylko spojrzała nań krzywo. Nie odwracając wzroku, powoli polizała palce.

- Słodkie - mruknęła.

- Idę przekupywać Wernerowców - rzekł sucho Światomił i wylśnił się.

Malena wydęła policzek.

- Ty naprawdę sądzisz -

Rrrrdummmm!

- To chyba gdzieś pod ziemią... - Malena uklękła i przyłożyła ucho do chodnika, nie był to ani kamień, ani metal, ani szkło, ale jakieś sztuczne tworzywo perłowej barwy, może kroniczne, nieskazitelnie gładkie i niepokojąco chłodne pod stopami Zuzanny.

Zakręt dalej na fontannie jak rozdarte płuco przysiadł wróbel. Fontanna była czynna, wachlarze zimnych kropel spadały na plac, woda spływała rzeźbionymi w posadzce rowkami ku asymetrycznym basenom. Zuzanna obeszła plac dokoła i wtedy dojrzała koślawe litery nasprayowane czerwoną farbą na białym kamieniu wodotrysku. POSZEDŁEM SPRAWDZIĆ F, DZWOŃ NA ZAMEK - głosił angielski napis. Niżej, drobnymi literami: ROZ. CIĘ SZUKAŁ, NADAL WISISZ MI DWA PATYKI.

Zuzanna odruchowo rozejrzała się po placu i otaczających go budynkach. (Jeden z nich był trójkątną wieżą wysoką na pół kilometra, kręciło się w głowie od patrzenia ku jej szczytowi). W istocie ten napis mógł mieć kilkadziesiąt lat. Kiedy wynaleziono spray? Było głupotą sądzić, że jest pierwszym człowiekiem, jaki postawił nogę w Mieście. Choć to bardzo romantyczna myśl.

- Możesz porównać? - spytała Malena.

- Co?

- Jeśli masz -

Rrrrdummmm!

- Co mówiłaś?

- Eee...

- To nie jest charakter pisma mojego ojca - stwierdziła Zuzanna, wyjmując pobipujący wciąż telefon. - Ale nasz detektyw samorodny z łatwością zbierze próbki pisma wszystkich pracowników Instytutu Wernera.

O tych, co z Ludluma.

Zuzanna i wszechświat

Trzydzieści godzin później Miasto nadal stało. Przyjechali trzema samochodami. Oczywiście przebrała się w elfi garnitur, od razu myśli ułożyły się w eleganckie zdania i Książę wzniósł dumnie głowę. Ula popatrywała przez paluszki, zasłaniając obiema dłońmi smutną twarzyczkę. Dłonie Zuzanny były bardzo uległe, nawet nie próbowały sięgać ku amuletowi. Trzydzieści godzin później klejnot nadal nie zmienił formy.

W nocy wysokie światła Miasta zwabiły kilkoro starców z pobliskiej wioski, obchodzili Miasto dokoła, paląc papierosy i opowiadając sobie ponurym głosem historie równie efektownych absurdów, jakie przeżyli za czasu rządów Tych i Tamtych. Zuzanna okrążyła Miasto jeszcze przed zmierzchem, starając się wytyczyć dokładne granice metropolii, a raczej wpisać na mapę okolicy ten szew, tę bliznę niewidzialną, linię transplantacji niemożliwego w możliwe. Zadanie okazało się zaskakująco łatwe; spodziewała się jakichś wyrafinowanych przeszkód, kolejnych cudów na drodze, tymczasem był to spokojny godzinny spacer. Rzecz w tym, że Miasto oczywiście nie zamykało się w tym kilkukilometrowym okręgu, jaki zakreśliła między laskiem, ugorem, rzeczką i zarosłymi mleczem łąkami. Bo kiedy się weszło na białe ulice, podążyło alejami tajemnic - kilometr, dwa, dziesięć... Miasto nie miało kresu, mogła tak iść i iść, żadnych oznak końca, żadnych wzgórz spłowiałej zieleni na horyzoncie, to nie był okrąg, to była nieskończoność przyszyta do starego PGR-u trzystusześćdziesięciostopniowym łukiem. Malena podpowiadała topologiczne eksperymenty. Przecinaj Miasto po cięciwie, coraz dłuższej, aż odkryjesz próg załamania przestrzeni. Zapisz z zewnątrz budynki graniczne, by, wszedłszy, pójść ich śladem po wewnętrznym okręgu: Miasto nie będzie miało okazji rozwinąć się w nieskończoność. - Albo tak - ekscytowała się przedurodzona, przeskakując z jednej mechanicznej rzeźby na drugą (szklane potwory zmieniały się za każdym dotknięciem, wielotonowe masy zatrzaskiwały się w coraz to nowe formy ze zgrzytem, od którego cierpła skóra) - albo tak: na Ariadnę. Ciągniesz za sobą... - Kamil ma w wozie GPS - ucięła Zuzanna. Kamil miał w wozie GPS, ale, zaklajstrowany ubikiem na amen, zabrał arafata i pojechał do Krakowa po jakichś znajomych z Sidhe Inc. Dzwonił do Zuzanny co godzinę, dopytując się, czy „fenomen nie minął” - po głosie sądząc, lekko obrażony, jakby to ona była odpowiedzialna za pojawienie się Miasta. (A nie była?) Zuzanna przyniosła z domu Kamilowego dziadka koce i ułożyła sobie posłanie na sterylnym bruku Miasta, pięć metrów od granicy łąki pachnącej gorącym sianem, pod lewym skrzydłem garbatego wieżowca (ten wieżowiec miał skrzydła w sensie jak najbardziej ornitologicznym, po zmroku zapaliły się krawędzie białych piór, wiatr szumiał w nich i gwizdał). Ula, usiadłszy po turecku na piersi Zuzanny, gryzła końcówkę swojego warkocza. - Nie podoba mi się to wszystko - mamrotała. - Na co właściwie czekasz? Zniknie, musi zniknąć. - Istotnie, trudno było sobie wyobrazić, iż Miasto pozostanie tu na wieki wieków, świat nie akceptuje takich cudów, o Yeti i potworze z Loch Ness słyszy się bez przerwy, istnieją, nie istnieją lub coś pomiędzy, ale przecież nie można po prostu pojechać i zobaczyć ich, dotknąć; Miasto musi zniknąć. Tymczasem spała pod gwiazdami i pod białym skrzydłem, na perłowej alei. Budził ją dzwon i telefony od Światomiła Niewyraźnego. Detektyw pojawiał się i rozpływał w ciepłej ciemności, ledwo rzuciwszy kilka słów. Na przykład: - Zna niektóre miejsca z tych zdjęć, przyznał się sam, trzymam go za jaja, będziemy jutro wieczorem. - Gwiazdy były gwiazdami Ziemi, Zuzanna rozpoznała Wielką Niedźwiedzicę, akurat jedyną konstelację, jaką była w stanie rozpoznać. Ula, wtulona między szyję i obojczyk Zuzanny, szeptała swoje kołysanki, bezsensowne aliteracje. Klajn budziła się i zasypiała. Sen - jawa - sen - jawa - zawsze Miasto. Rrrrdummmm, rrrrdummmm, rrrrdummmm! O świcie pojawił się miejscowy proboszcz, nie wchodząc do Miasta, robił jego fotografie i rozmawiał przez starożytny telefon komórkowy. Minęła go, idąc do wioski; wymienili krótkie uprzejmości, z jakiegoś powodu oboje skrępowani. Przebrawszy się w elfi garnitur, wróciła do Miasta - teraz spoglądała na nie już nie jak ofiara monstrualnego cudu, lecz jak zdobywca. Mało brakowało, a uniosłaby ramiona i zakrzyknęła: - Moje! - Zaczynała powoli rozumieć skrupulatną tajemniczość ojca. Każda ulica, każdy budynek Miasta stanowiły sekret oczekujący swego odkrywcy. Wstępując na perłową aleję, czuła gorączkę kolekcjonera. Każda rzecz ma tylko jednego odkrywcę, podobnie jak tylko raz traci się dziewictwo; nie można uczynić znanego i pospolitego na powrót tajemniczym. Jest w tej nieodwracalności coś barbarzyńskiego, nieludzka brutalność. Wchodziła do wnętrza opuszczonych domów/maszyn/rzeźb z szeroko otwartymi oczyma, ostrożnie stawiając stopę za stopą, kręcąc głową na wszystkie strony aż do bólu karku - widok za widokiem zaraz obracane w zwarte binaria i, dzięki libarytowi w jej krwi i mózgu, rejestrowane na chtonicznych serwerach. Nawet Ula i Malena szanowały milczenie Zuzanny. Jeszcze się znudzą, jeszcze będą wchodzić w cień obcych monumentów z żartem na wargach i spojrzeniem nieskupionym, niecierpliwością w ruchach. Tymczasem - tymczasem każde wnętrze budynku, do którego Zuzanna odnalazła wejście, obiecywało nowy dreszcz podniecenia i nowe cuda. Chociaż raz za razem znajdowały pustkę: nikt tu nie mieszkał, czy w ogóle były przeznaczone do zamieszkania, cóż, być może, nic przecież nie wiedziała o tych istotach - krwiożercze ośmiornice! insekty dwumetrowe! małe zielone ludziki! organiczne błoto! potwory, potwory, potwory! - nic nie wiedziała i w konsekwencji spodziewała się wszystkiego. W jednej z asymetrycznych wież (nadal bała się wspiąć ponad poziom parteru, widziała więc jedynie pierwsze kondygnacje) natknęła się na skomplikowaną sieć różnokolorowych strun, przecinających wnętrze we wszystkich kierunkach i pod wszelkimi możliwymi kątami. Uniosła dłoń, dotknęła, struna zawibrowała, zmieniło się wpadające przez szczeliny w ścianach światło, dotknęła drugiej, Malena już krzyczała na cały głos, lecz Zuzanna dotknęła, i znowu: wibracja, zmiana światła, kurz w powietrzu - okazało się, że przeskoczyła kilka godzin, te struny wprawiają w drgania nie tylko powietrze, czyżby była to sieć jakiegoś pająka czasu, bestii chronopatycznej, czy żył on kiedyś w owej wieży? W następnym zigguracie znalazła, zmięte opakowanie po snickersie. Myślała sobie: byli tutaj, byli tutaj przede mną, piętnaście, dwadzieścia lat temu, gdy nie upowszechniły się jeszcze „żywe” materiały przemysłowe na kabalistycznym DNA, bo to jest plastik z czasów mojego ojca, Miasto zostało już raz odkryte i ja teraz -

Rrrrdummmm!

Przyjechali trzema samochodami: fluga, guliati i ford. Ten ostatni - kabriolet - był to wóz Niewyraźnego, bynajmniej nie wypożyczony, z oryginalną rejestracją: 31415926. Zmierzchało już, maszyny wtoczyły się na łąkę na pierwszym biegu, kolebiąc się po nierównościach na trenach własnych cieni. Miejscowy chłopak obserwował je od strumyka, ze źdźbłem trawy między zębami i z rękoma wciśniętymi w kieszenie, pobrudzona koszulka jeszcze błyskała hologramem Kultu. Niewyraźny od jakiegoś już czasu pozostawał z Zuzanną w otwartym lśnie i wyszła im naprzeciw. Zatrzymali się u wylotu perłowej alei, Światomił wyskoczył pierwszy.

Nie zeszła na trawę, czekała w granicach Miasta; byli jej gośćmi, mieli to wiedzieć. Przywitała detektywa krótkim uściskiem dłoni. W rzeczywistości - to znaczy ciałem - był takim samym drobnym rudzielcem, nie sięgał jej do ramienia. Spłonił się, gdy Malena cmoknęła go w policzek.

- Słuchaj - zaczął szybko, przysuwając się do Zuzanny i ustawiając się przy tym plecami do wysiadających z samochodów - to jest już naprawdę poważny gość, musiał wykiwać także Wernera, ta emerytura to lipa, dorabia sobie w Chapeotoplex, taka ośmiozerowa spółka chtoniczna to nie w kij dmuchał, wyczarterowali Pioruna, żeby przeskoczyć Atlantyk, ci goście z nim -

- Jezu, Światek, wyluzuj, tysiąc razy już mi to powtarzałeś.

- Tak, ale -

Tamci weszli do Miasta. Z Eduardo Carboną opatrzyła się dobrze w ostatnich lsnach Niewyraźnego, to był ten najstarszy, to znaczy jedyny spoza owego neutralnego przedziału wiekowego dwadzieścia-czterdzieści pięć, w którym, dzięki Kabale oraz elfim technologiom, nie sposób przypisać ciału żadnego konkretnego wieku. A z kolei takie właśnie ciała posiadała pozostała trójka: dwóch mężczyzn i kobieta. Kobieta szła po lewej Carbony, szepcząc mu coś do ucha. Mężczyźni natomiast to byli oczywiście trolle, chapeotoplexowe lub najemne.

Carbona dwoma szybkimi krokami oderwał się od szepczącej doradczyni.

- Panno Klajn.

- Dziękuję, że znalazł pan czas -

- Darujmy sobie. - Ujął ją pod ramię. - Chodźmy, porozmawiamy serio.

Obejrzała się na Światomiła. Kobieta pokazywała mu jakieś dokumenty, minę miał zaiste niewyraźną. Trolle stanęli pod bezokiennymi ścianami gmachów po obu stronach alei, nie mieli czarnych okularów, ale ich spojrzenia były równie plastikowe. Znała te anegdoty: że niby po intensywnym treningu SEPV człowiek nie jest w stanie spojrzeć nikomu „prosto w oczy”, choćby jego życie od tego zależało - ci dwaj spoglądając w lustro zapewne muszą zezować.

- Panno Klajn.

- Tak.

Ruszyli w głąb alei. Po kilku krokach wywinęła się zgrabnie z uścisku Latynosa. Do elfiego garnituru włożyła kroniczne gluetki na trzycalowych obcasach, w efekcie była odrobinę wyższa od Carbony, to też się liczyło.

- Pan znał mojego -

Rrrrdummmm!

- Bije, draństwo.

- Bije. Co to jest?

Inaczej zrozumiał jej pytanie.

- Eldżet. - Machnął ręką. - Liebach-Galo, LG. Oddychamy jeszcze ikjurią, ale to - tupnął w perłowy chodnik - to już czysty eldżet.

- To miasto...?

- Symetria formy. Nie wiemy, czy taka jest natura eldżetu, czy też specjalnie tak je zaprogramowano.

- Wy? Instytut Wernera?

Potrząsnął niecierpliwie głową, ni to potakująco, ni to przecząco.

- Instytut, Chapeotoplex, Górnicy, Terakotowi Ministrowie, oczywiście Pentagon. Owszem, Galo pracował dla Wernera.

- Mój ojciec -

Rrrrdummmm!

- For God’s sake, pan wie, co się stało z moim ojcem? Jan Klajn.

Carbona wskazał ruchem głowy Miasto.

- A co się mogło stać? To, co zawsze. Może coś wiedzą na zamku.

- Gdzie?

- Nadal trzyma go Werner. Wysoki Zamek. Podobno go pani widziała.

Czym prędzej przeskoczyła temat.

- Dlaczego ja? To ten klejnot, prawda?

Przystanął. Obróciła się, lewą dłonią sięgając ku naszyjnikowi.

Wyciągnął rękę.

- On je przyzywa - mówiła, przyglądając się z pochyloną głową zamrożonemu w formie misternemu mechanizmowi, wysunąwszy go na światło spod elfiego materiału. - Jego ustawienia, jak się zmienia, od tego zależy, czy Miasto się pojawi, czy nie, tylko nie rozumiem, czemu nie w Krakowie, czemu nie gdy leżał w sejfie...

Carbona czekał z wyciągniętą ręką.

- To tak nie działa - rzekł. - Kombinacje składowych tylko sygnalizują zmianę stanów, niczego nie powodują. Jest to natomiast bezcenny wzmacniacz symetrii. Pierwsze Prawo Galo: eldżet przyciąga eldżet - ale my musieliśmy budować dziesięciomilowe amplifikatory, żeby tylko od czasu do czasu... A tu taki gadżecik.

- Więc jeśli nie on jest przyczyną - zaciskała palce na klejnocie - to dlaczego już drugi raz -

- Proszę mi go dać.

- Dlaczego nagle w środku takiego zadupia... To bez sensu.

- Proszę - powtórzył cierpliwie, głosem cichym i łagodnym.

- Ojojoj! - pisnęła Ula.

Zuzanna postąpiła krok wstecz, obcas stuknął o gładki chodnik.

- Zaraz, ja tu mam otwarty lsen, więc jeśli planuje pan jakieś groźby karalne, to od razu mogę podać wysokość odszkodowania za każde słowo.

- Ale ja proszę. - Nie zmienił tonu, nie odwrócił wzroku od jej twarzy. - Myślisz, że dlaczego tu przyleciałem? Odpowiadać na twoje pytania o tatusia? Co mnie obchodzi stare graffiti z fontanny. Pan Niewyraźny natomiast opisał dokładnie tę egzotyczną biżuterię. Czytałaś kontrakt, jaki twój ojciec podpisał z Instytutem? Wszystko, co znalazł podczas pracy dla niego, stanowi własność Instytutu. Proszę.

- Być może - wycedziła. - Za to z pewnością nie podpisywał żadnych kontraktów z Chapeotoplex.

- Zadzwonić po gliny? - spytała Malena.

- Dziewczyno, czy ty sądzisz, że mnie to sprawia przyjemność? - Carbona parsknął z nagłą irytacją. - Nie najmowałem się na schwarzcharakter, nie chcę cię straszyć. Być może uważasz, że ochroni cię miejscowa policja albo twoi prawnicy. Zbombardowano milionowe slumsy Sao Paulo, żeby ukryć mniejsze zwichrowanie symetrii eldżetu; pamiętasz czterdziesty trzeci? Ani nie miałabyś się w co ubrać, ani gdzie mieszkać, ani najpewniej w ogóle by cię na świecie nie było. Nie mówiąc już o twoich lsnach.

- Mogę ogłosić całemu światu...!

- A inni przed tobą to niby nie mogli? Proszę cię. Daj. Jesteś piękną kobietą. Będzie mi się taki koszmar śnić po nocach. No. Proszę.

Ula się rozpłakała.

- Dzwonię - warknęła Malena.

Zuzanna obejrzała się na Światomiła i ludzi Carbony. Zobaczyła tylko kobietę, stała na łące, tuż za granicą Miasta, z telefonem przy uchu, ze wzrokiem wbitym pod stopy. Trolle gdzieś zniknęli. Dopiero za drugim spojrzeniem Zuzanna dostrzegła, na co patrzy tamta kobieta - dzieliło ich już ponad pięćdziesiąt metrów - na Światomiła mianowicie, który leżał plackiem na ziemi, ręce i nogi szeroko rozłożone, uskok perłowego chodnika i plama rudych włosów przesłaniały twarz. Nie poruszał się.

Nie było sensu pytać Maleny: skoro sama Zuzanna tego nie widziała, Malena też nie wie, co tam się stało. Klajn wywołała Niewyraźnego we lśnie. Nie odezwał się.

Rrrrdummmm!

Eduardo Carbona nadal nie opuścił ręki, nie zamknął dłoni. Smutnymi oczyma spoglądał wyczekująco na Zuzannę.

- Mają mnie na muszce, prawda? - spytała. - Pan naprawdę sądzi, że posiada immunitet.

- Trudno uwierzyć w realność przemocy, prawda? Zwłaszcza wam, młodym, od dzieciństwa ubezpieczanym przez lsen i w ogóle żyjącym jak we śnie. - Wtem lewą dłonią złapał ją za przedramię, prawą zacisnął w pięść, po czym, powoli, nieprzerwanie patrząc Zuzannie w oczy i bez żadnych mylących manewrów, uniósł rękę i uderzył dziewczynę w twarz. Mocno.

Nawet się nie uchyliła, wciąż najwięcej w niej było zdumienia. W ostatniej chwili odezwał się instynkt czysto zwierzęcy i mimowolnie wykonała drobny ruch głową. Pięść zeszła po policzku. Tym niemniej - ból, szok i trzęsienie ziemi.

Nie krzyknęła, nie przewróciła się i nie otworzyła palców zaciśniętych na klejnocie - lecz Carbona nie próbował też go jej wyrwać. Straciła jednak równowagę i, by nie upaść, szarpnęła się; puścił ją. Dyszała głośno, zastopowana w pół kroku przez wątpliwości wywołane odruchowymi skojarzeniami z filmami: czy trolle po prostu nie zastrzelą jej, gdy spróbuje ucieczki? Oczy jej łzawiły, mrugała. Dopiero więc po sekundzie, dwóch zorientowała się, że ta ciemność nie pochodzi z jej wnętrza. Mrok naprawdę spadł na Miasto, i nie był to skutek nagłego zachodu Słońca.

Carbona w tej chwili na nią nie patrzył, rozglądał się dokoła, klnąc pod nosem. Widziała jego sylwetkę, ale nie widziała twarzy, nie było tu światła, może tylko jakiś słaby, fioletowy poblask skądś z północy, nie z nieba - bo najpierw zerknęła wzwyż: tam tylko bezgwiezdna czerń.

- Ono zniknęło - szepnęła. - Zniknęło, tak? Razem z nami.

Rrrrdummmm!

- Powiedzieli, że będą za dziesięć minut - poinformowała Malena. - Podłączyłam ich na jednostronnej, chyba nie masz nic przeciwko? Psycholog z komendy jest na linii, wpuścić go?

- Dlaczego ja cię jeszcze widzę? - mruknęła Zuzanna, wolną ręką ostrożnie dotykając pulsującej bólem kości policzkowej.

- Tylko mi tu nie odstawiaj szoku powypadkowego! - warknęła Malena. - Wszystko nagrałam, masz skurwiela w garści.

- Przyjadą i tam nikogo nie będzie, nie będzie Miasta. Może Niewyraźny, o ile jeszcze żyje...

Doszła do wniosku, że Carbona rozmawia z kimś w swoim lśnie. Zniknięcie Miasta zaskoczyło i jego, z pewnością wybuchła już intensywna telekonferencja między szefami Chapeotoplex. Zuzanną zupełnie się nie przejmował. Uciekać? Niby dokąd miałaby uciec? Zresztą - trolle. Z pewnością równie dobrze widzą w podczerwieni.

- Zuza, Zuza - szarpnęła ją za nogawkę zapłakana Ula - oni nas zabiją, prawda? Zabiją nas - i tak wszyscy zniknęliśmy, a co im policja... Już ci nie wyrywa naszyjnika, zdejmie z trupa. No zrób coś, uciekajmy, Zuza!

- Ciii...!

Ale to mogła być prawda. Chociaż niewykluczone, że Carbona po prostu co innego miał w tej chwili na głowie, że przede wszystkim martwił się, w jaki sposób wydostać się teraz z Miasta.

Rozchyliła ostrożnie palce, lecz było zbyt ciemno, by rozróżnić szczegóły kształtu - poczuła natomiast wyraźnie szybki ruch uwolnionego z uścisku klejnotu, tego „amplifikatora symetrii”, jak go nazywał Carbona. Szmrtt, szmrttt! - i klejnot zatrzasnął się w nowej formie. Odbił z opóźnieniem zmianę już zaszłą, pomyślała. Nic nie wymuszę mechaniczną manipulacją jego częściami, najwyżej zepsuję - a to w tej sytuacji byłaby katastrofa. Bo właśnie: jak byśmy wrócili...?

- Carbona! - warknęła, unosząc na wysokość twarzy pięść z powrotem zaciśniętą na klejnocie. - Dopiero co napompowałam się libarytem - skłamała równym głosem, gdy się ku niej obrócił - zaprogramowane reakcje mam szybsze od myśli. Poinstruowałam moje duchy, w pośmiertnym odruchu zmiażdżą tę zabaweczkę, w życiu stąd nie wyjdziecie.

- Na litość boską - żachnął się Eduardo - nikt cię przecież nie zamierza -

- Taa, a lekcja boksu była w ramach zapoznawczego flirtu. Przywołaj ich, natychmiast. Chcę ich tu zobaczyć - przypomniała sobie Światomiła leżącego w trawie - chcę ich zobaczyć z rozłożonymi rękami i nogami, twarzą do ziemi, obu.

- Ty idiot -

- Już!

Na wszelki wypadek cofnęła się jeszcze kilka kroków, nie była w stanie dojrzeć, co on dokładnie robi - może drapał się po brodzie, a może sięgał po broń.

Raz, dwa, trzy, serce biło jej mocno, czekając, zaczęła liczyć, ale -

Rrrrdummmm!

Zaczęła więc liczyć, raz, dwa, trzy, pięć, dziesięć, i już miała wykrzyczeć kolejną groźbę, gdy Carbona mruknął:

- Idą.

- Dam ci jednak tego policyjnego negocjatora - zdecydowała Malena.

Zuzanna nie zaprotestowała. Prawda wyglądała tak, że panna Klajn była przerażona i wolała za wiele nie mówić, by nie zdradzić swego strachu załamaniem głosu lub w pół słowa połkniętym oddechem. Wszystko docierało do niej z opóźnieniem: szok ciosu w twarz, oderwanie się Miasta od Ziemi, zagrożenie życia... nawet spowijająca teraz tę obcą metropolię ciężka ciemność nie od razu zrobiła na niej wrażenie. Ale wreszcie pełna świadomość położenia - że to dzieje się naprawdę - przedarła się do Zuzanny i poczęła ona w zdumieniu powtarzać sobie: Ja mogę tu umrzeć, mogę tu umrzeć, mogę umrzeć. Cóż lsen? W tłumie znajomych i krewnych, zginę tu w samotności, w wielkim, ciemnym Mieście, tylko ja - i Carbona, i jego trolle... Zaczął w niej wzbierać wściekły szloch i owo przemożne pragnienie zadania bólu samej sobie, wgryzie się do krwi w język, w wewnętrzną stronę policzka, niech poczuje, zasłużyła.

Rrrrdummmm!

Wzdrygnęła się, wyrwana z katatonicznego zalęknienia. Zaczerpnęła powietrza - lecz już nie zdążyła nic powiedzieć, fale kolejnych zdarzeń uderzały, zanim jeszcze opadły poprzednie, tego powietrza nawet nie wypuściła z płuc.

Raz:

Lawina światła, wstrząs i głuchy huk, za którym nadszedł podmuch gorącego powietrza. Trzeba było zmrużyć oczy, przed światłem i przed pyłem; widok dotarł z opóźnieniem. Najpierw niebo purpurowe, niskie, obwisłe śliwkową napuchlizną tuż nad Miastem. Potem błyski ponad horyzontem - gwiazdy? księżyce? samoloty? Potem - spomiędzy budynków i w perspektywie perłowej alei - obrazy Miasta oraz tego, w co ono niepostrzeżenie, przecznica za przecznicą, przechodzi: w częściowo zabudowaną, częściową zarosłą dziką roślinnością barwy rdzy, równinę obcej planety.

Dwa:

Podenerwowany wąsacz w przepoconej koszuli, z policyjną legitymacją na piersi, próbujący za wszelką cenę zwrócić na siebie uwagę Zuzanny, wymachujący rękoma, pokrzykujący: „Panno Klajn! Panno Klajn!”, i prawie że szarpiący ją za ramiona. Odruchowo odpędza go gestami dłoni, nawet nań nie patrząc, niczym natrętną muchę.

Trzy:

Zapachy. Dźwięki. Chwilowy ból w piersiach, zawrót głowy i zła lekkość, odciążenie ciała, jakby coś przemocą zasysało Zuzannę w krainę słabszej realności, w lsen, w sen, w bajkę. Woń palonej kawy, mocna, wwiercająca się przez zatoki do mózgu. I szum, szelest, chóralny szept, przyniesiony na skrzydłach tego gorącego wiatru, echo odległej kakofonii. Mimowolnie nachylamy głowę, by wychwycić brzmienie i sens poszczególnych słów. Lecz to nie są słowa.

Cztery:

Trolle. Nie spieszyli się z przybyciem na wezwanie Carbony, purpurowe niebo zastało ich idących wolnym krokiem kilkanaście metrów od Zuzanny; lecz wtedy, niczym na umówiony znak - bo może rzeczywiście był to dla nich sygnał znany i spodziewany - przeszli w ciężki trucht, szerokie bary rozkołysały się, prawe dłonie wyjęły spod marynarek brzydkie, kanciaste pistolety, toporne oblicza jeszcze bardziej zmartwiały, gdy otworzyli szerzej oczy, dla pełnego wykorzystania Super-Extensive Peripheral Vision nie skupione na żadnym konkretnym przedmiocie, niczym u ślepców. Lewe ręce symetrycznym ruchem sięgnęły do kieszeni i przycisnęły do twarzy białe maseczki symbiotyczne, które szybko nadęły się wokół nozdrzy i ust w groteskowe bulwy, tym bardziej kontrastujące z ową szarą, mułowatą skórą godną zaiste trolli. Z pewnością Kabaliści Genowi podrasowali także koordynację ruchową ochroniarzy: zanim jeszcze na dobre zdała sobie sprawę ze zmniejszenia grawitacji, Zuzanna spostrzegła różnicę w sposobie, w jaki oni biegli. Żeby chociaż się potknęli, zawahali - ale nic.

Minęli ją, jeden zatrzymał się przy Carbonie, drugi dopiero pod ścianą budynku za plecami Lacynosa. Nie patrzyli na Zuzannę, ale właśnie to mogło stanowić oznakę, że stanowi centrum ich uwagi.

Pięć:

Rrrrdummmm!

- Nadchodzi! - To, co wyszło z ust Carbony, bardziej przypominało skrzek, dźwięki były absurdalnie wysokie, głoski przeciągnięte; no i nie wiadomo, do kogo on to mówił, do kogo krzyczał, nie do Zuzanny, nie do swoich trolli, spoglądał w lewo, ku tym dzielnicom świeżo przyszytym do Miasta, ku światłom nadhoryzontalnym; nie widziała jego twarzy, a gdyby widziała - czy zobaczyłaby na niej przerażenie? - Nadchodzi!

Nadchodził, ujrzała go zeskakującego z otwartej galerii pierwszego piętra przysadzistego budynku, sześćdziesiąt-siedemdziesiąt metrów w głąb alei, od południa, od rdzawej równiny i Nowego Miasta - stamtąd nadszedł. Wiedzieli, bo pozostawiał za sobą smugę błękitu, chemiczny powidok wiszący w powietrzu długo po jego przejściu, rzadszy w miejscach, które przebył biegiem, intensywniejszy, gdzie przystawał. Błękitny wąż ciągnął się nad aleją dobre pół kilometra. Musiał przebiec większość dystansu. Sześćdziesiąt, pięćdziesiąt, czterdzieści metrów, połykał przestrzeń długimi susami, nie mogła oderwać od niego wzroku. Dopiero teraz spostrzegła, iż błękit nie bierze się z jego ciała ani z ubioru, lecz z ostrza kosy: ta długa, pozioma wstęga płynąca sinusoidalnie na wysokości głowy zgodnie z rytmem kroków mężczyzny - to był mężczyzna - wzwyż i w dół; a raz potrząsnął kosą unosząc przeciwny koniec drzewca i wówczas ścieżka błękitu prawie dotknęła perłowej nawierzchni ulicy. - Kto to jest? - mamrotała Malena. - Panno Klajn, muszę panią poinformować... - nalegał policjant. - Uciekajmy! - zawodziła Ula. - Uciekajmy! - Wszyscy stali w bezruchu.

Rrrrdummmm!

- Strzelajcie, na co czekacie?! - wrzasnął Carbona.

- To upiór - odparł równie wysokim głosem jeden z trolli.

- Ale nadal stąpa po ziemi, prawda? Może coś go zahaczy. No! - Następnie obrócił się do Zuzanny. - Ty! Ty! Z powrotem, ale już!

Mimowolnie zacisnęła mocniej dłoń na amulecie. Czuła delikatne parcie drobnych mechanizmów, usiłował zmienić kształt, by odbić tę nową pozycję Miasta - czy co on właściwie swoją formą odbijał - ale nie pozwalała mu.

Trolle strzelali, krótkie serie maszynowego ognia rozdzierały monumentalną ciszę Miasta, trrruttt, trrruttt, trrrutttttttttt! Zmieniali magazynki naprzemiennie, to jeden, to drugi; puste kasety spadały im pod nogi.

Błękitny Kosiarz nadal biegł, widziała błyski pocisków rykoszetujących od ścian za jego plecami - kule przechodziły przezeń jak przez dym, zero interakcji, szarpnęłoby nim przecież, gdyby chociaż jedna zetknęła się z jego ciałem; może nie miał ciała? Skoro tak, skoro jest całkowicie przenikalny - czego się boją? Nawet ich nie dotknie.

- Nie chcesz? Nie potrafisz? - syczał na Zuzannę Carbona.

Tylko jeszcze dalej się odeń cofnęła.

- Obyś się w piekle smażyła, Zuzanno Klajn - mruknął, po czym odwrócił się na pięcie i ruszył biegiem ku wąskiemu przejściu między pobliskim budynkiem-maszyną a budynkiem-rzeźbą.

Trolle nawet się za nim nie obejrzeli - stali i strzelali.

Kosiarzowi pozostało dwadzieścia metrów. Błękitne ostrze było proste - linia niewidzialnego rozdarcia, z której wylewał się kolor. Gdyby nie on, dostrzegaliby w rękach upiora jedynie czarny, metalowy pręt, drzewce Kosy. Może to ostrze jest tak cienkie, że aż niewidoczne, może rozcina samą przestrzeń, a ten błękit, jaki z niej broczy -

Rrrrdummmm!

- Zetnie ci głowę - stwierdziła Ula.

Zuzanna rzuciła się do ucieczki.

Po kilku krokach mało się nie przewróciła, ciało nie ważyło tyle, ile powinno ważyć. Musiała zwolnić, odkleić buty od stóp. Dalej biegła boso. Perłowy chodnik był bardzo zimny. Szybko zaczęło brakować jej tchu, to powietrze, choć zagęszczone, nie dostarczało wystarczająco dużo tlenu - od jakich to trucizn było tak gęste? Nawet odgłos jej zdyszanego oddechu brzmiał inaczej.

Spojrzała za siebie - w złym momencie. Upiór rozciął już jednego trolla, od obojczyka do miednicy, i właśnie brał zamach - zawieszając w powietrzu trójwymiarową kaligrafię śmierci, misterny ideogram błękitu - brał zamach, by przepołowić drugiego. Cięcie wyprowadzone z tego Mobiusa minęło trolla o włos, ochroniarz uchylił się, przetoczył dwukrotnie w lewo i ponownie zmienił magazynek. Trrrutttttttttt! Kosiarzem cisnęło wstecz, w białym T-shircie na jego piersi pojawiła się calowa dziura, opadł na kolana - lecz kosy nie wypuścił.

Zuzanna nie czekała na rezultat tego pojedynku, biegła dalej. Zdawała sobie sprawę, że na dłuższy wysiłek w tych warunkach - na tej planecie - jej nie stać, już doświadczała zawrotów głowy; chciała jednak przynajmniej zniknąć Upiorowi z oczu. Skręciła za dwusekundowy obelisk (pojawiał się i znikał co dwie sekundy, lśniący ostrosłup seledynowego kamienia), przebiegła jeszcze kilkanaście metrów i skryła się do ciemnego, wilgotnego wnętrza spiralnej wieży. Zarastały je żelazne kwiaty o płatkach jak żyletki. Cofnęła się pod ścianę, by się nie skaleczyć. Zaraz okazało się, że tak naprawdę musi się o tę ścianę oprzeć, uginały się pod nią nogi, usiadła płasko, brudząc w rdzawej glebie elfie spodnie. Pochylali się nad nią Malena, policyjny psycholog i Kamil - skąd on tutaj? kto go wpuścił? Malena? odbiorę jej uprawnienia! - wyciągali do niej ręce, mówili coś. Nie słyszała, krew huczała w uszach. Nie była też w stanie sama nic powiedzieć, spazmatycznie wdychając powietrze - lecz przy tym nadal brakowało jej tchu, ciemne plamy latały przed oczyma, Jezu, to naprawdę nie jest atmosfera dla ludzi. Ledwo zdołała unieść ramię, by przytulić Ulę, która wdrapała się jej na kolana i szeroko otwartymi oczyma spoglądała teraz, przerażona, w górę, na zlaną potem twarz Zuzanny. W wejściu do wieży kotłowały się cienie - od tego gorącego wiatru i podnoszonych przezeń tumanów brunatnego pyłu, a może to Kosiarz już przyszedł po nią? Czarne żyletki zaszeleściły z nagłą nadzieją. Zuzanna dyszała rozpaczliwie, opuściwszy bezwładnie głowę, nawet Uli już nie widziała, robiło się coraz ciemniej, spadała w głąb, w tę ciemność. Szszrszczt... Niech ktoś mnie dotknie, na miłość boską, to nie jest lsen...!

W ciemność.

Rrrrdummmm!

- Jest przytomna, czuję, że się obudziła.

- Zuza! Wracasz!

- Spoliczkuj ją, teraz już do niej dotrze.

Zuzanna otworzyła oczy i zaczęła mrugać, oślepiona.

- Oddychaj powoli - poradziła Malena.

- Straciłaś czternaście godzin - stwierdził Światomił, klękając nad Klajn. - Musimy szybko ustalić parę rzeczy.

- Będę rzygać - wymamrotała Zuzanna. - Co to za światło?

- A skąd my możemy to wiedzieć? Stąd nie widzisz.

- Pewnie słońca wzeszły - rzuciła Malena.

- Jakie słońca?

- Sweet Jesus, obudzisz ty się wreszcie?!

Niewyraźny podawał jej gruby plik dokumentów.

- Weź, nie będziemy tracić czasu na gadanie.

- Ty żyjesz.

Malena spoliczkowała Zuzannę dwoma szybkimi uderzeniami na odlew.

Klajn odepchnęła ją, przewracając w gąszcz żyletkowych róż, i Skorpion wstrzyknął Zuzannie małą porcję satysfakcji.

Przedurodzona podniosła się, nawet nie udając zranionej.

- Już. Słuchasz mnie?

Zuzanna wstała powoli, otrzepując garnitur i masując obolałe plecy.

- Ilu was tu? - rozglądnęła się po parterze wieży. - Wisieliście na mnie przez ten cały czas?

- Nie wiedzieliśmy, kiedy się ockniesz - rzekł Kamil. - Czy w ogóle. Panowie z kancelarii Lipszyca chcieliby z tobą -

Panowie wystąpili do przodu.

- Zaraz. - Zuzanna policzyła lsenne zjawy, tłoczące się dokoła niej. - Osiemnaścioro! Rany boskie, czy wy myślicie, że ja jestem jakimś mutantem...? - Zatrząsł nią dreszcz. - Brr, co tu tak zimno?

- My nie marzniemy.

Papiery przyniesione przez Światomiła zmniejszyły kilkakrotnie swój format, gdy podniosła je Ula; czytała, kartkując szybko. Zuzanna w roztargnieniu zmierzwiła jej włosy.

- Wyjdźmy z tego grobu.

Jeszcze zanim opuściła wieżę, miała pewność, że, gdy leżała nieprzytomna, tu znowu nastąpiła zmiana - inna była nie tylko temperatura, ale także smak powietrza, wysokość dźwięków, waga jej ciała. Nie musiała nawet sprawdzać amuletu.

Wyszły w światło. Biało-błękitna półkula planety przesłaniała połowę nieba nad Miastem, zimny blask zalewał ulice i place. Zuzanna mimo woli założyła ręce na piersi i wcisnęła głowę między ramiona, widok był zbyt przytłaczający, taka gigantyczna masa nie ma prawa wisieć na nieboskłonie, to jest obraz kosmicznej katastrofy, coś z gruntu nienaturalnego - no i gdzie w takim razie miałoby znajdować się teraz Miasto, na księżycu tego olbrzyma, na jakimś sztucznym satelicie? Czemu próżnia nie wyssała zeń powietrza? Musi to jednak być spory obiekt, zważywszy, że i grawitacja jest tu wyższa niż na owej planecie purpurowego nieba...

Tak ją pochłonęła ta zagadka, że zapomniała zupełnie o Błękitnym Kosiarzu i dopiero wyszedłszy na skrzyżowanie - gdy rozglądając się po pustych i cichych, bezwietrznych i bezcienistych alejach Miasta, spostrzegła ciśnięte na jeden krwawy stos cztery połówki ciał trolli, nadal obleczone w ciemne garnitury - dopiero wtedy wróciła do niej tamta panika i tamte myśli: mogę tu umrzeć, mogę umrzeć.

Kosiarza wszakże nigdzie nie było widać. Czyżby pobiegł za Carboną? Tak czy owak, minęło tyle czasu, że gdyby chciał Zuzannę dopaść, dawno by ją dopadł.

- Pamiętasz, w którą stronę do tej fontanny? - spytała Ulę. - W ustach mam ohydę.

Ula bez słowa wskazała kierunek i -

Rrrrdummmm!

- Nie zdajesz sobie sprawy, co tu się działo - szeptał Zuzannie do ucha Kamil, obejmując ją od tyłu. - Jak najszybciej powinnaś porozmawiać z prawnikami. I w ogóle, wracaj czym prędzej. Im dłużej -

- Myślisz, że nie chcę? - mruknęła.

- Mhm, szczerze mówiąc, mam wątpliwości. Raczej wydajesz się tym zafascynowana.

- Ale czy musieliście wpuszczać tu tylu ludzi? Wiesz, że nie mam głowy do tak mocnych lsnów. A pozywać Carbonę - czy jest jeszcze sens? Założę się, że skurwiel nie żyje. - Skinęła w stronę skoszonych trolli.

- Nic nie rozumiesz. Jesteś oskarżona o kilkanaście poważnych przestępstw, głównie z antyterrorystycznych konwencji UE, łącznie ponad sto lat więzienia. Ponieważ nie można cię zlokalizować, szykują list gończy, musisz się czym prędzej zgłosić, prawnicy Lipszyca wynegocjują warunki poddania, inaczej Bóg wie, co za afera z tego wybuchnie. Zuzanna, to jest poważna sprawa.

Obróciła się w jego ramionach, zbyt zdumiona, by wypowiedzieć żart, który cisnął się na wargi - ale po jednym spojrzeniu poznała, że on mówi absolutnie serio. Zamknęła usta. Ponad jego barkiem widziała pozostałych gości swego lsnu, desperacko szukali z nią kontaktu wzrokowego, z pewnością każdy miał jej coś niezmiernie ważnego do przekazania, lecz najwyraźniej bali się, że ich rozłączy, jeśli będą się narzucać. Niektórzy istotnie spoglądali z lękiem: ci prawnicy, wicedyrektor Licz sp. z o.o., nieznajoma kobieta w jasnym mundurze, policjant... Jedna Malena pozostawała ostentacyjnie obojętna, rozglądała się po Mieście, gapiła w niebo.

- Niech zgadnę, czego chcą - szepnęła Zuzanna, nieświadomie sięgając po amulet.

- Mhm?

Coś ciepłego i lepkiego spłynęło jej na wargi i brodę. Odstąpiła od Kamila, zaciskając palcami nozdrza i przechylając wstecz głowę.

- No tak, wiedziałam - zaczęła zrzędzić. - Sądziliście, że produkuję libaryt w szpiku kostnym? I kto to wszystko zaczął? Malena, idiotko, już nigdy ci nie przyznam uprawnień. No jasna cholera, zaraz tu, khl, khr! - Zakrztusiwszy się krwią, splunęła wściekle.

Spod wpółopuszczonych powiek widziała, jak rozpływają się w powietrzu, powoli, lecz nieubłaganie. Najpierw Miasto jedynie lekko prześwitywało przez ich sylwetki, lecz wkrótce niektórych części ciała - nóg, torsów - nie było widać w ogóle. Twarze zawsze blakły ostatnie jako najmocniej uszczegółowione.

I dopiero w tej chwili dotarło do niej, co naprawdę będzie oznaczać odebranie jej możliwości śnienia libarytowych snów. Niby dobrze wiedziała, ale to była kolejna z tych rzeczy, w które jakoś nie potrafiła uwierzyć - na owym najbardziej podstawowym poziomie, podracjonalnie. Że zostanie tu sama. Sama w Mieście, sama we wszechświecie. Wstrząsnął nią dreszcz.

Oni - którzy nigdy nie marzną - szybko zrozumieli, co się dzieje, i ruszyli ku niej, pokrzykując i czyniąc gniewne grymasy. Niektórzy wręcz chwytali ją za ramiona, szarpali, obracali ku sobie, jedni przeciwko drugim. Lecz stopniowo wyciekała z nich także siła dotyku, na koniec były to ledwie muśnięcia - rozwiali się niczym majak poranny. Zuzanna pozostała samotna na skrzyżowaniu szerokich alei Miasta, pod monumentalną planetą lodu, z krwią na twarzy, dłoniach i marynarce, sponiewierana przez duchy, zdezorientowana i drżąca od chłodu, prawdziwego bądź urojonego. Oddychała przez szeroko otwarte usta, charcząc i plując. Zimna jasność wlewała się w nią z nieboskłonu, pomimo zaciśniętych powiek.

- Chodź - rzekła Ula, ciągnąc ją za nogawkę. - Tam się umyjesz.

Rrrrdummmm!

I tak oto Zuzanna Klajn znalazła się na wygnaniu. Banita ze znanego świata, skazana na ten nieznany, zrozumie go lub zginie. W pierwszym odruchu bynajmniej nie klęła własnej głupoty, nie wyzywała wściekle od potworów i morderców Eduardo Carbonę et consortes, nie płakała, nie histeryzowała i nie użalała się nad sobą. Na samym początku był bowiem dreszcz podniecenia, jakaś dziecinna ekscytacja, której sama do końca nie pojmowała.

Było to podniecające z tego samego powodu, z którego było przerażające: zagrożenia śmiercią. Odtąd wszystko zależało od niej samej: uratuje się albo nie. Lub od losu: bo być może w ogóle nie ma dla niej ratunku. Lecz nikt inny jej nie pomoże i każde cierpienie, także właśnie śmierć - będzie autentyczne.

Rozpoczyna grę w stanie zero.

Posiada:

1) ciało;

2) umysł;

3) elfi garnitur;

4) buty;

5) telefon (bezużyteczny);

6) pierścień ipsacyjny;

7) amulet ojca;

8) Ulę.

Liczba rezerwowych żyć: zero.

Opcja zapisu i odtworzenia ze stanu wcześniejszego: wyłączona.

Właściwie więc otrzymała to, czego zawsze oczekiwała, jeszcze jadąc do rotterdamskiego banku, schodząc do krakowskich katakumb Abominado: szansę prawdziwej przygody. Aby emocje były realne, realne musi być zagrożenie. Im ono większe, tym więcej adrenaliny w żyłach. Po cóż innego ludzie stawiają w kasynach na jedną kartę cały swój majątek? Istnieje granica możliwego zaangażowania w gry lsenne, w filmy i symulacje komputerowe: strach mały, więc także radość i ulga małe, bardzo płytki odcisk w psychice. Największą plagę Generacji T stanowiły wcale nie narkotyki i nie ipsatory, lecz sporty ekstremalne na granicy rosyjskiej ruletki. Zuzanna nigdy ich nie uprawiała - ale przecież rozumiała tę tęsknotę, dzieliła z innymi potrzebę owego thrillu, ostatecznego stresu ciała i umysłu, po którym nic już nie będzie takie samo. I teraz, rozglądając się po cichym i pustym, obcym Mieście, drobna figurka w przytłaczającej scenografii - drżała nie tylko z zimna.

Nigdy nie będzie potrafiła patrzeć na nie bez tego nabożnego onieśmielenia, religijnej zgoła pokory. Niewierząca, na widok Miasta i twarzą w twarz z dzikim, niepojętym wszechświatem - doświadcza uczuć najbliższych uniesieniom mistycznym.

Nie anioły, nie krew świętych, nie relikwie i miejsca agonii, lecz owe monumenty pozaziemskich tajemnic stanowią dla Generacji T odpowiednik sacrum: rzeczy ze swej istoty należących do wyższego, szlachetniejszego świata, których sam widok odbiera dech, przyśpiesza puls i wypala rumieńce.

Nie męczennicy błogosławieni - lecz Obcy, prawdziwi Obcy chadzali niegdyś tymi ulicami. Jak znaków teofanii, wypatruje Zuzanna świadectw ich cywilizacji, wizerunków ciał. Zawieszone w powietrzu rzeźby - z kamienia, wody, gazu, kryształu, innych tworzyw, martwych i żywych, wyglądających na żywe - przedstawiają stwory, które mogą być inteligentnymi istotami, ale mogą też być fantastycznymi wytworami ich umysłów. Jak rozpoznać fantastykę wyśnioną przez tych, którzy do niedawna sami należeli wyłącznie do dziedziny science fiction? SF Obcych: obraza dla rozsądku i wyobraźni człowieka.

Nie cuda i wola Boża - lecz technologie milionletnie, nauki nieludzkie spisane i zapomniane przed narodzinami homo sapiens, wiedza nie dla naszych umysłów przeznaczona wzniosła Miasto i wszystkie miasta, w które ono wtula się pośpiesznie na jeden rozdzierający krzyk Zuzanny. Cuda by kwestionowała, przeciw cudom by się buntowała; lecz scjencję obcogwiezdnych potworów przyjmuje z szeroko otwartymi ustami i ptasim drżeniem serca. Te megality wyłaniające się i zanurzające pod powierzchnię rzeczywistości w szybkich i jeszcze szybszych rytmach, ruchome, więc jakoś żywe, tysiąctonowe posągi, a może właśnie maszyny, wnętrzności maszyn przemieszczających Miasto wskroś wszechświata... Te architektury zwichrowanej grawitacji, spirale schodów płożące się równolegle do ziemi, a kiedy na nie Zuzanna wstępuje, to ziemia zdaje się stawać przeciwko prawom ciążenia, dół i góra są zawsze tam, gdzie chcieli je mieć budowniczowie Miasta... Te zawieszone w powietrzu na niewidocznych półkach elfie ogrody, konstrukcje o lekkości i strukturze francuskiego ciasta, ksenobarok podchmurny... Te mozaiki czasu i przestrzeni, zamknięte przeważnie w ciemnych pokojach, pod sufitami tak wysokimi, że nie sięga ich jej wzrok, i tak niskimi, że w ogóle nie jest w stanie się pod nie zmieścić - tu zdarzyć może się wszystko...

Nie prawdy objawione i słowa Ducha Świętego - lecz historie z kultur i światów dawno martwych próbuje Zuzanna odczytać, wpatrując się spod zmarszczonych brwi w tajemne pisma, pisma na ścianach, na chodnikach, w wodzie, dymie i świetle, z uporczywością i fascynacją godną pierwszorocznego studenta Tory. A może zrozumie, gdy dotknie, może domyśli się, gdy przesunie opuszkami palców po tłoczonych w kronicznej glinie wielkich glifach, może uderzy w nią biały piorun iluminacji, gdy zaśnie i obudzi się z obrazem Pisma pod powiekami? Zasypia.

Czasami udaje się jej uzyskać - ponad otchłanią czasu i jeszcze większą przepaścią obcości - intymny wgląd w życie i naturę niegdysiejszych mieszkańców Miasta; a przynajmniej ona czuje tę intymność. Kiedy ogląda szczątki sprzętów domowych, zamrożony na wieki bałagan miejsc pracy i odpoczynku, kiedy przyklęka nad malutkim szkieletem, kompletnym mimo braku kręgosłupa i czaszki, kiedy liczy na jaskrawych malunkach księżyce i cienie istot zakutanych w wiry kolorowych materiałów - może to oni tu mieszkali, a może patrzy na ich cherubiny, diabły, Kubusie Puchatki? Barwy na tych obrazach i freskach składają się na absurdalne kompozycje, nic tu nie odpowiada prawdzie oczu człowieka: słońca mogą równie dobrze być czarne, cienie - białe. Chaotyczne bazgrały, plątaniny nakładających się na siebie linii i bezsensownych plam objawiłyby się precyzyjnymi holografiami jedynie w stereoskopowym spojrzeniu oczu o odpowiednim rozstawie i czułości. Zapewne na każdym kroku mija Zuzanna przebogate galerie obcej sztuki, tej całkowicie niedostrzegalnej dla zmysłów zwierząt takich jak ona.

Wszystko to jednak nie daje jej podstawy do żadnych uogólnień na temat mieszkańców Miasta, nic pewnego nie może o nich powiedzieć: że byli tacy i tacy. W istocie na pewno rzec może tylko to, iż każde tu uogólnienie byłoby kłamstwem. Eklektyczność Miasta nie jest przypadkowa: tu mieszkała więcej niż jedna rasa, więcej niż jeden gatunek, tu mieszkali - Zuzanna jest tego pewna - Obcy ze wszystkich tych planet, między którymi Miasto przepływa. Może nie wszyscy naraz, może nie w tym samym czasie, no i co z tymi wymagającymi odmiennych atmosfer, aż dziwne, że dotąd nie zalały jej metanowe morza, nie zadusiły amoniakalne zawiesiny... Ale to było miejsce ich spotkania, stolica wszechświata. Teraz żyją w niej ludzie.

Na koniec do tego właśnie cała gra się sprowadziła: odnalezienia rezydentów, kogoś, komu mogłaby się tu poddać, za dowolną cenę wykupić się od śmierci. Już po dniu błąkania się po Dzielnicy Dzwonu (zdekapitowanego trupa Eduardo Carbony znalazła dwie przecznice dalej) zniknęła gdzieś cała ekscytacja Przygodą, upojny smak wolności przestał upajać i Zuzanna poczęła poważnie się zastanawiać, czy aby nie padła ofiarą rodzinnej klątwy: oto kolejny Klajn, w którego grobie złożą pustą trumnę, bo ciało zostało pożarte przez Tajemnicę.

Jedno z dwojga: albo znajdzie sposób na powrót na Ziemię, albo - jakieś źródło pożywienia. Dawała sobie na to nie więcej niż dwa tygodnie, nigdy nie studiowała technik pranicznych. Potem - no cóż, trzeba będzie wybrać metodę szybkiego a bezbolesnego samobójstwa. Na przykład skok ze szczytu którejś z tych wież. Lub strzał w skroń z jednego z trollowych pistoletów. Przeszukała przepołowione zwłoki i nawet chciała broń zabrać ze sobą, ale była tak ciężka, nieporęczna... Zuzanna nie podobała się sobie z pistoletem w dłoni.

Z początku zakładała, iż najrozsądniej będzie skupić się na kwestii sprowadzenia Miasta z powrotem na Ziemię, przynajmniej miała pewność, że to jest możliwe do zrobienia, podczas gdy nie widziała powodu, by którakolwiek flora czy fauna z reprezentowanych w Mieście oraz innych światach je przyciągających mogła się okazać kompatybilną z fizjologią homo sapiens.

Jak więc zdobyć kontrolę nad Miastem, choćby chwilową? Pierwsza zasada racjonalnych dociekań: szukaj powtarzających się zależności, wzorców, układaj sobie w głowie Tabele Korelacji. Tak rozszyfrowujemy rzeczywistość. Może nie odkryjemy tym sposobem praw fundamentalnych, lecz poznamy i, co najważniejsze, nauczymy się wykorzystywać regularności stanowiące ich bezpośrednie i pośrednie konsekwencje.

A zatem: jaka inna zmiana towarzyszyła zawsze zmianie lokalizacji Miasta? Ku jakim „symetriom eldżetu” ono lgnęło? (Nie chciała się sugerować słowami Carbony, mógł kłamać, ona mogła coś źle usłyszeć, źle zapamiętać - jednak, jak dotąd, tylko Carbona zaoferował jej słowa dla nazwania tych rzeczy nienazywalnych. Nie rozumiała ich - lecz przynajmniej oswajały rzeczywistość cudów, uspokajały naukową estetyką).

Najprostszy, instynktowny domysł kazał szukać zależności między położeniem Miasta we wszechświecie i aktualną kombinacją części składowych amuletu. Lecz taka zależność nie występowała, klejnot bardzo rzadko i na bardzo krótko zamarzał w formach stałych, zazwyczaj obracał się luźno na wszystkich osiach pod wpływem samej siły ciążenia, wystarczyło go lekko trącić; i gdy Miasto przepływało do innego miejsca, Zuzanna żadnych specjalnych manipulacji klejnotem nie wykonywała, zdarzyło się również, iż trzymała go wówczas zamknięty w dłoni, unieruchomiony - tutaj korelacji nie było.

Jeśli więc istotnie służy on zaledwie za „wzmacniacz symetrii”, zależność musi istnieć poza nim. Ula przepytywała Zuzannę, próbując pomóc jej wyłowić wzorzec. W którą stronę świata byłaś zwrócona? Siedziałaś, stałaś, leżałaś? A amulet - jak był ułożony? Dotykałaś go, dotykał twojej skóry? Jaka była temperatura, jaka wilgotność, jaka pora dnia i jaka wysokość nad poziomem morza? Zuzanna coraz wyraźniej widziała, że donikąd to nie prowadzi. Ula wszakże nie rezygnowała. Co wtedy mówiłaś?

Może on reaguje na słowa. Przypomnij sobie: co mówiłaś? Rzecz w tym, że na przykład podczas przesunięcia Miasta pod biało-błękitną planetę zimnego blasku Zuzanna była nieprzytomna, nie mówiła nic.

Niemniej szły dalej tym tropem. Nie słowa. Ale czy w ogóle coś związanego z Zuzanną? Cóż, spoczywając te wszystkie lata w sejfie Abominado, amulet nie działał w ogóle - może po prostu nie miał czego wzmacniać?

Przede wszystkim, dlaczego ojciec go tam zostawił? Może właśnie dlatego, by go „wyłączyć”; może klejnot z zasady nie jest do końca sterowalny, to znaczy nie on, lecz sam proces, „wzmacnianie symetrii” czy jak to zwać... Może ojciec miał dosyć wyskakującego mu znienacka przed nosem Miasta? Ów wzmacniacz przedstawia zresztą najwyraźniej wielką wartość dla wtajemniczonych - może on właśnie stanowił przyczynę śmierci Jana Klajn?

Okay, proces nie w pełni poddaje się kontroli. Jaka to więc może być zależność? Zuzanna już pięciokrotnie zasypiała i budziła się w Mieście, za każdym razem inne niebo widząc po otworzeniu oczu. Co takiego dzieje się, gdy śpi?

Ula naciskała ją, by przetestować hipotezę, a mianowicie odłożyć klejnot na czas snu, chowając go gdzieś w sąsiednim budynku. Zuzanna z początku się sprzeciwiała. To są głupie strachy, mówiła Ula, któż miałby ci go ukraść? - Kosiarz - mruknęła Zuzanna. - Kosiarz wziąłby znacznie więcej - odparła Ula. Na koniec Zuzanna uległa. Po raz pierwszy od długiego czasu zasnęła, nie czując ciężaru ażurowego konstruktu między piersiami, procesja pomarańczowych księżyców wędrowała przez zasnute dymami wulkanów liliowe niebo, gdy zamykała oczy - i te same księżyce wspinały się na nieboskłon spod przeciwnego horyzontu, gdy oczy otworzyła.

Więc jednak! Czym prędzej założyła naszyjnik z powrotem. Uniósłszy klejnot (obracał się swobodnie, zmieniając kształt), przygryzła wargę w zamyśleniu. Cóż takiego ja robię we śnie? Przewracam się z boku na boku, mamroczę magiczne słowa, nieświadomie chwytam i ściskam amulet?

- Ale czemu sądzisz, że musiałaś coś robić?

- Więc teraz mi mówisz, że to działa całkowicie losowo?

- Nie. Ale jeśli latasz we śnie, to tak naprawdę przecież niczego nie robisz, prawda?

Zerknąwszy podejrzliwie na Ulę, Zuzanna szybko przebiegła w myśli dotychczasową historię przypływów i odpływów Miasta. Własnych snów, rzecz jasna, nie pamiętała (zresztą i tak pamięta się najwyżej te sny ostatnie, tuż sprzed przebudzenia), lecz zdarzenia z cmentarza, z łąki pegieerowskiej i potem te już w Mieście - owszem. Czy istniała jakaś wspólna cecha wszystkich jej ówczesnych stanów psychicznych? Nie.

- Jesteś pewna?

Wspólna cecha może nie, ale Zuzanna uświadomiła sobie, że zawsze były to stany wysokoenergetyczne, wzburzenia, rozedrgania gorących myśli. A zatem jej sny - w snach musiałaby tak samo...

- No nie, to bez sensu, w Krakowie przecież również nie zdejmowałam go na noc.

- A czy wisiała tam nad tobą groźba śmierci głodowej? Czy szukałaś desperacko ratunku i sposobu ucieczki z labiryntu wszechświata? Czy śniłaś takie koszmary?

Zuzanna posłała Uli krzywe spojrzenie.

- Skąd ty niby wiesz, co ja śnię?

Dziewczynka straciła rezon. Opuściła wzrok, zaczęła skubać rąbek sukienki.

- Ja też sypiam - mruknęła. - To... przecieka.

Zuzanna nie spytała, co.

W oczywistym następnym kroku należało podjąć próby świadomego wywołania analogicznych stanów umysłowych i sprowokowania takiej „symetrii eldżetu”, która sprowadziłaby Miasto z powrotem na Ziemię. Zuzanna z miejsca pożałowała, iż jej ipsator nie jest klasycznym ipsatorem masturbacyjnym: to mogła być najłatwiejsza droga dla zbudowania owej symetrii. (Żartowała, czym też w istocie jest ów eldżet, że trzeba doń zmierzać ścieżkami seksualnych uniesień - jakimś fluidem tantrycznym?) Lecz w obecnych warunkach nieporównanie łatwiej przychodziło jej rozwścieczyć się aż do poziomu zimnej histerii - nigdy wcześniej nie doświadczała tak zwierzęcego gniewu - aniżeli wywołać podniecenie. Łatwiej i za każdym kolejnym razem szybciej; prawie czuła rozchodzący się w jej żyłach jad Skorpiona.

Osiągnęła zatem sukces: z głuchym tąpnięciem, w huraganach gorących i zimnych, pachnących i cuchnących wiatrów, na jej obłąkańczy krzyk - odmieniały się nieba nad Miastem, pojawiały się i znikały słońca, księżyce, gwiazdy, astronomicznej wielkości sztuczne konstrukcje, nadhoryzontalne geometrie lodu, kamienia i tajemnych tworzyw cywilizacji umarłych przed milionami lat.

Za pierwszym razem, balansując na krawędzi depresji i już przykładając do nadgarstka ostry jak brzytwa ułamek ulicznego witraża, przecwałowała tak na grzbiecie Miasta przez tuzin planet, pół tuzina miejsc planetami nie będących; do rytmu przeszywającego uszy lamentu rozpościerały się przed nią straszne krajobrazy wszechświata, jeden zastępujący drugi. Ula zacisnęła powieki, zatkała sobie uszy. Dłoń z kryształem drżała, wciskając poszarpane ostrze głębiej w skórę. Czy rzeczywiście byłaby zdolna podciąć sobie żyły? Cóż, na tym ta gra polega: gdyby to nie działo się naprawdę, gdyby Zuzanna tylko udawała, klejnot nie miałby czego wzmacniać. Taka jest różnica między przygodą a lsnem o przygodzie.

Osiągnęła sukces, który wszakże nie zbliżył jej do rozwiązania samego problemu. Na ile potrafiła to stwierdzić, miejsca przyciągnięcia Miasta były czysto przypadkowe, nie dostrzegała tu żadnej regularności, którą mogłaby potem wykorzystać dla sprowadzenia go na Ziemię; żadnej - oprócz tej podstawowej: że mianowicie zawsze były to podobne okolice urbanistyczne, Miasto wszywało się w inne miasta, i to dzielnicami o prawie identycznej architekturze, tak że przejścia zdawały się czasami wręcz niemożliwe do wychwycenia. „Symetria formy”. Jedynie gdy Zuzanna przyzywała Miasto z zewnątrz, nie miało to znaczenia: pojawiało się tam, gdzie ona się akurat znajdowała, pojawić się musiało. Nic dziwnego, że wtedy amulet aż wirował i trzepotał w jej dłoni.

Zuzanna i teraz przeprowadziła eksperyment, chociaż akurat ten Ula jej odradzała. Eksperyment wymagał dłuższego, wyczerpującego marszu. (Podówczas Zuzanna walczyła już z nieustannymi głodowymi skurczami żołądka, okresowymi ślinotokami i mdlącym smakiem w ustach). Wyszła z Miasta, wyszła z pokrytych gruboziarnistym piaskiem ulic rozsypującej się metropolii, do której Miasto tutaj przylgnęło, na którą się nałożyło jak hologram na hologram; dalej droga ze zwietrzałego kamienia prowadziła w głąb pustyni czarnych wydm i białych gruzów. Zuzanna z powrotem przykleiła buty, zerodowana nawierzchnia raniła podeszwy jej stóp. Chciała odejść na tyle daleko, by Miasto zniknęło jej z oczu, co okazało się zadaniem omal ponad jej siły; na koniec nie musiała już sztucznie budować w sobie histerii, czarna rozpacz zalała ją wysoką falą, Klajn siadła w brudnym pyle, nawet nie patrząc, czy Miasto przypełznie za nią, wierny pies, czy nie, nie dotykała amuletu - poznała po chłodzie cienia, jaki nagle na nią spadł.

Była to jednak mimo wszystko cenna umiejętność, mogła teraz opuszczać granice Miasta bez strachu, iż zagubi się w jakimś zapomnianym przez Boga i Obcych zakątku wszechświata, tysiąc galaktyk od domu.

Tak zaczęła zwiedzać owe ruiny - to nieodmiennie były ruiny, lepiej lub gorzej zachowane, młodsze lub starsze - którymi, jak się zdawało, Miasto zawsze było otoczone, niezależnie z której dzielnicy i na jaką planetę wychodziła. Porzuciła również samą Dzielnicę Dzwonu, mimo iż dotąd starała się od niej nie oddalać - lecz los zadecydował za nią, Miasto przywoływane z zewnątrz, wbrew symetrii formy, nigdy nie zjawiało się takie samo; los, a może jakaś złośliwa inteligencja Miasta. Albo też było ono po prostu tak rozległe, że statystyka zabraniała przypadkowych powtórzeń: nigdy już Dzwonu nie usłyszy.

Wędrowała więc po bezludnych planetach, wędrowała po bezludnym Mieście, i był w tych wędrówkach sens podwójny, albowiem zrozumiawszy zasadę symetrii, wypatrywała teraz desperacko podobieństw do architektury ziemskiej, wiedząc, iż aglomeracje przyciągane do ziemiopodobnej dzielnicy Miasta mają największe szanse okazać się istotnie metropoliami Ziemi.

Reguły Histerycznej Ruletki były następujące: po pierwsze, wyjść z Miasta, wspiąć się na pobliskie wzniesienie i tu czekać, aż w kalejdoskopie szalonej urbanistyki pojawi się widok najbardziej znajomy; po drugie, z wnętrza takiej dzielnicy ponownie zapuścić Ruletkę, która wybierać będzie z nieskończonych zasobów kosmosu miasta najlepiej do owej dzielnicy przystające. Okresowo należy powracać do kroku pierwszego: przywołując Miasto już na planetę ziemiopodobną, jeszcze bardziej zmniejszamy rozstrzał form architektonicznych. I tak dalej, do skutku. Teoretycznie Zuzanna powinna w ten sposób wylosować Ziemię w skończonym czasie - rzecz w tym, jak długi będzie to czas.

Ula namawiała ją do zróżnicowania strategii. Przede wszystkim - tłumaczyła - źródła pożywienia mogą się znajdować także w samym Mieście. Ciągnęła Zuzannę do wnętrza każdej budowli, jaką mijali.

- Czego się spodziewasz, supermarketu, ogrodu Eden, francuskiej restauracji? - sarkała Klajn.

Ula nie ustępowała; z czasem zrobiła się znacznie bardziej stanowcza.

- A pamiętasz to opakowanie po snickersie? - naciskała. - Oni tu byli już dawno temu.

Niemniej kryło się w tym pewne ryzyko, każda fontanna czy wodna rzeźba mogła się okazać wypełniona nie zwykłym H_2O, lecz cieczą trującą, najrozsądniej więc trzymać się źródła raz sprawdzonego; a pić Zuzanna musiała.

Sprzeczne wskazania: wędrować, nie wędrować.

Wędrowała. Bolały ją nogi - uda, łydki, ścięgna, stopy; chodziła boso, gluetki na wysokich obcasach przylepiając jedynie, gdy było to absolutnie konieczne, przeklinała teraz swój wybór obuwia, elegancja to luksus sytych i bezpiecznych.

- Do góry, patrz do góry - powtarzała jej Ula. - Podnieś wzrok, nie zobaczę go w odbiciu na twoich paznokciach.

Odcięta od swojego serwera, Zuzanna nie mogła oczywiście przejrzeć skanów przeszłych wydarzeń - sięgała do własnej pamięci, najbardziej zawodnej. Zamek, Wysoki Zamek, mówił Carbona. Zamek występował też w owym nasprayowanym napisie. Podobno go pani widziała. Gdzie i kiedy mogła widzieć? Przychodziła jej do głowy tylko owa naniebna forteca, dostrzeżona w oddali podczas pierwszego, cmentarnego objawienia Miasta. Tak więc to musiała być siedziba spiskowców. Teraz było jej już wszystko jedno: odda się w ich ręce, odda klejnot, niech tylko się pokażą! Wypatrywała ich, by przed nimi skapitulować.

Co dziwne, zupełnie nie przejmowała się możliwością napotkania Błękitnego Kosiarza. Jakby darowanie jej przezeń wówczas życia - bo przecież darował jej życie, mógł spokojnie pójść za nią i zabić, nieprzytomną, a nie zrobił tego - oznaczało dożywotni immunitet od kosy Upiora. Gwoli prawdy, teraz już nawet jego zjawienie się powitałaby z ulgą: podeszłaby z pokornie opuszczoną głową, poprosiła o pomoc. A w każdym razie tak to sobie planowała, zasypiając z wyczerpania pod jeszcze innym niebem - choć wszystkie trzy dajmony buntowały się przeciwko owemu obrazowi, nawet Atena, nazbyt będąc dumną.

Gdy ujrzała na tym niebie przelatujący nisko nad wierzchołkami asymetrycznych wysokościowców Miasta pękaty helikopter, była już tak słaba (dopiero co zdarzyło się jej zemdleć), że nie uwierzyła własnym oczom. Halucynacja, pomyślała. Zwłaszcza że maszyna zmieniała barwę w trakcie lotu, maskujący pancerz próbował wtopić się w coraz to nowe tło - może po prostu Zuzanna aż tak bardzo pragnęła zobaczyć kameleoniczny śmigłowiec, że wystarczyły błysk światła i drobne zawirowanie kolorów...

Ula natomiast nie miała wątpliwości.

- Chodź, no rusz się! - szarpała Klajn. - Nie udawaj umierającej.

- Powinnam go słyszeć...

- To wojskowy, nie usłyszałabyś go, gdyby wylądował w środku kościoła.

- No i gdzie mnie ciągniesz, gdzie? - zirytowała się Zuzanna. - Skąd wiesz, dokąd on leci?

Rzeczywiście, tego nie mogły wiedzieć. Na koniec zdecydowały, że jeśli w ciągu godziny nie pojawi się z powrotem,- to znaczy, iż zmierzał do Zamku; nieważne, że wcale nie musiał lecieć po prostej. Ponieważ nie pojawił się, ruszyły jego śladem.

Był to kilkunastokilometrowy marsz, Zuzannie kręciło się w głowie, wiedziała, że jeśli raz ustanie, usiądzie, upadnie, to już się więcej nie podniesie. Zachodziły słońca (tak powoli, że prawie niezauważalnie), w żółto-brązowym świetle wypatrywała kanciastych plam cienia, fortecy zawieszonej nad horyzontem - bez skutku. Ani się spostrzegła, że wyszła z Miasta i kuśtyka teraz na obcej planecie zaśmieconymi ulicami zniszczonej przez czas nieludzkiej metropolii. Szła nadal tylko dlatego, że ważyła tu o połowę mniej. Powietrze miało kwaśny smak, raniło jej krtań. Patrzyła tępo przed siebie, patrzyła - nie widząc; Ula, bezcielesna, nie męcząca się, zawsze ciekawa świata, zrozumiała pierwsza.

- Tutaj! Widzisz? To ich robota!

Dotarły do miejsca wykopalisk.

Jeszcze stały we wnętrzu krateru rusztowania, wyłączone reflektory zwieszały się w parzystych pękach z cieniutkich ramion kronicznych dźwigów i kratownic, nawet koparka, skoro wyrosła z elfich technologii, była lekka i delikatna, o ażurowej paszczy i rachitycznej łapie; na jej burcie jaśniało wielkie żółte logo WI: Werner Institute.

Zuzanna poczuła, jak na ten widok łzy napływają jej do oczu; natychmiast Skorpion użądlił ją piekącym upokorzeniem. Otrząsnęła się i poczęła schodzić ku białym budynkom przycupniętym na zboczu ponad najwyższym pierścieniem wykopów. Na drzwiach widniało identyczne logo.

Z początku jeszcze się rozglądała nerwowo, szukając wzrokiem wernerowców lub jakichkolwiek oznak ich aktywności, lecz atmosfera miejsca szybko ją przytłoczyła: cisza jak z antycznych horrorów, bezludna placówka opuszczona przed laty, samotny wiatrowskaz klekocze w co silniejszych porywach wichru, to jedyny ruch. Prawda, śmigłowiec leciał w tym kierunku, i może nawet dokładnie tutaj, jednak ulokowane ponad krawędzią lądowisko jest puste, tylko jasny pył kłębi się nad płytą.

Co oni tu wykopywali? Wydawało się, że był to jednak naturalny krater, to znaczy powstały na skutek jakiejś dawnej eksplozji, a nie przez metodyczne prace archeologiczne. Zbocza opadały nazbyt gwałtownie, ale trzeba wziąć poprawkę na tutejszą grawitację. Zuzanna prawie zbiegała po pokrytej kroniczną polewą ścieżce, która wiła się spiralnie ku pogrążonemu w mroku środkowi kaldery. Trzy zachodzące słońca rozciągały cienie od jednej krawędzi do drugiej, Zuzanna musiała wytężać wzrok i tym mniej była pewna realności tego, co widzi. Spod powierzchni ziemi - ziemi barwy waniliowego budyniu - wyłaniały się wypatroszone wzdłuż i wszerz korpusy gigantycznych budowli/maszyn/rzeźb/zwłok, układających się w rozległy geometryczny wzór, coś pomiędzy diabolicznym pentagramem a kanciastym fraktalem.

Drzwi budynku otworzyły się, lekko pchnięte, skrzypiąc jękliwie. Ula weszła pierwsza. Po lewej znajdowała się szatnia i wisiało tu na ścianie wielkie lustro. Ależ ja brzydka jestem, pomyślała obojętnie Zuzanna, brudne włosy, zniszczona skóra, ostre kości policzkowe, garbię się jak staruszka; tylko garnitur nieskazitelny. Odwróciła wzrok i pokuśtykała w głąb budynku - byle jakaś kuchnia, spiżarnia, musieli przecież coś jeść, zostawili zapasy, na pewno. Lecz niewiele na to wskazywało, pomieszczenia opróżniono i wyczyszczono przed opuszczeniem bazy, czasami pozostawiając jedynie nagie ściany. Działało oświetlenie, lampy zapalały się, gdy Zuzanna przekraczała próg. Kilkakrotnie zawołała głośno, mając nadzieję chociażby na odpowiedź domowego systemu zarządzającego - ale nawet echo nie chciało odpowiadać.

Znalazła wdrukowany w ścianę w przejściu między budynkami plan kompleksu i kazała Uli nauczyć się drogi do stołówki. W głębi korytarza coś łomotało arytmicznie i przez chwilę, zanim okazało się, iż to wyłamany z ramy okiennej plastik, Zuzanna czuła się niczym Ripley w Aliens. Tylko krok jakoś mniej pewny. Przez otwarte okno wpływały do środka brunatne cienie, jeden na grzbiecie drugiego; słońca chowały się za krawędź krateru.

Spiżarnia była pusta - lecz we wnęce za stołówką stał potężny, przemysłowy robot kuchenny, Siemens, model podobny do domowego Zuzanny. Wywołała menu - i to był koniec nadziei: wszystkie funkcje syntezy miał zawieszone.

- Fuck, fuck, fuck! - szeptała, przyciskając czoło do zimnej obudowy maszyny.

- Zepsuty? Co jest? - Ula podskakiwała, nie mogąc dojrzeć ekranu. - Co się stało?

Zuzanna wzięła głębszy oddech. Drżącą dłonią wywołała diagnostykę. Zasilanie jest, usterek nie melduje, zasobniki koncentratów wypełnione w dwóch trzecich, starczyłoby dla całej armii, tylko - wody brak. Nie wykopali w kraterze żadnej studni, a i pewnie tutejszej deszczówce nie dowierzali; musieli wodę dowozić. Widać przed odjazdem opróżnili zbiornik. Nawet w rurach nic nie zostało, przepchali powietrzem.

- Bierz wiadro i wracamy do Miasta - zarządziła Ula. - Za kryształowym drzewem, tam stoi ten bunkier o ścianach z wody, pamiętasz, piłaś przecież. I schowaj tu gdzieś amulet, jesteś tak wyczerpana, że od jednej halucynacji wywołałabyś setkę nowych planet, a to będzie nasz dom, tu zamieszkamy, nie wolno nam zgubić tego świata. Potem sprawdzisz centrum telekomunikacyjne na piętrze. Na co czekasz? Bo te słońca kiedyś w końcu zajdą!

Zuzanna śmiała się chrapliwie, zdejmując naszyjnik.

- No więc gdzie to wiadro?

Non-disclosure physics.

Życie seksualne Wektora 1

Wieczorem drugiego lutego elfi czołg kameleoniczny, o widocznych przez częściowo przezroczysty kron, suchych jak powrozy gruckich mięśniach, wtoczył się z zimnym klekotem na rynek lewitacyjny Miasta; zanim pancerny potwór został uniesiony w powietrze, otrzymał trzy ciosy kronicznymi pociskami penetrującymi i, rozdarty jak pudełko zapałek, w kłębach czarnego dymu i strzępach równie czarnego mięsa szarpnął się panicznie z powrotem za Wieżę Kości.

Zuzanna usłyszała eksplozje, huk, wizg torturowanej maszyny i natychmiast ruszyła biegiem ku rynkowi. Miasto wrosło już w nią aż do pajęczyn szpiku kostnego i biegła przez eldżet znacznie szybciej, niż kiedykolwiek biegała na Ziemi; a była to dzielnica przylegająca do Lodowych Puszczy i wszystko tu ważyło odrobinę więcej, niż powinno. Bose stopy klaskały o zieloną polewę chodnika, plastikowy worek tłukł się o plecy. Worek był prawie pusty, zostało w nim ledwie kilka sucharów, wracała właśnie z dwutygodniowej wyprawy: mapowała już dzielnice - oraz symetryczne do nich światy - odległe od Trójsłońc o dziesiątki kilometrów monumentalnej pustki Miasta.

- Kosiarz? - szepnęła siedząca jej na ramieniu Ula.

- Ale jeszcze ich chyba wszystkich nie wybił - wydyszała Zuzanna, nie zwalniając kroku, chociaż minęła już narożną Szklarnię. We wnętrzu Szklarni kłębiły się żółte, czerwone i białe Elektryczne Duchy, na widok dziewczyny przyciskające do przezroczystych ścian swe bezokie pyski z piorunów kulistych.

Dotarłszy do granicy pola lewitacyjnego, zobaczyła krzywą kolumnę dymu rosnącą zza skrzypiącej na wietrze Wieży Kości, zobaczyła wynurzający się zza wieży wielki sterowiec z logo IW na napiętej powłoce, szybujących w powietrzu żołnierzy w czarnych rynsztunkach i obłych hełmach w całości zakrywających twarze, zobaczyła ciągnące się do wysokości drugiego piętra długie warkocze krwi ze wznoszących się ku różowemu niebu zwłok - nie zdążyła tylko spostrzec tego snajpera, który trafił ją z dachu Szklarni z paralizatora, pojedynczym strzałem pozbawiając przytomności. Upadła na zimny chodnik, wstrząsana drgawkami.

Ula uklękła przy niej i pocałowała ją w czoło. - Nie bój się, ja cię ochronię.

I to Ula powitała ją z powrotem na jawie. Zabrali wszystko, także telefon - bez jego timera Klajn nie mogła stwierdzić, ile godzin, ile dni minęło. Usiadła na szerokim łożu, już po pierwszym ruchu poznając inną - czy nie ziemską właśnie? - grawitację. Na ile mogła to dojrzeć w tym pluszowym półmroku, pomieszczenie miało absurdalnie wysoko zawieszony sufit i więcej kątów i zakamarków niż gotycka katedra. Stanąwszy na nogi, rozejrzała się za drzwiami; były: szerokie, dwuskrzydłowe, godne zaiste katedry. Podeszła (zimna posadzka mroziła stopy), pchnęła, pociągnęła - nic. Przeciwległą ścianę zakrywały ciężkie, czarne kurtyny. Zuzanna sięgnęła do nich, spodziewając się pieszczoty zamszu na opuszkach palców - lecz to był jakiś twardy, śliski, prawie wilgotny plastik. Złapała za grubą fałdę i szarpnęła. Chłodne światło wlało się do pokoju spiętrzoną falą, od podłogi do sufitu, okno zajmowało całą ścianę; Zuzanna, oślepiona, cofnęła się o krok.

Ula przycisnęła zdumioną twarzyczkę do szyby.

- Chyba jesteśmy w Zamku. Popatrz!

Spoglądały na Miasto z wysokości kilkuset metrów. W pierwszym odruchu Zuzanna uniosła wzrok, by sprawdzić, pod władaniem jakiego nieba się znajdują - błękitnawa otchłań z tuzinem gwiazd i jednym bladym słońcem - potem już całkowicie zahipnotyzował ją nieskończony labirynt szalonej architektury. Nigdy nie patrzyła nań z takiej perspektywy. Od horyzontu po horyzont - Miasto. Nie wpinało się tu w żaden obcy świat; może z przeciwnej, niewidocznej strony, może tam rozciągały się równiny i łańcuchy górskie planety bladego słońca. Tutaj była tylko mozaika ulic i gargantuicznych budowli. Oko przyciągała rytmiczna pulsacja blasku i cienia, kilometr czy dwa dalej. To Młot Światła, on nadal tam bije.

- Jak myślisz, zostałyśmy uratowane czy czekamy na egzekucję?

- Wernerowcy to nie Carbona - mruknęła Ula. - Z drugiej strony...

Przez te ponad półtora roku zdążyły wymyślić taką liczbę fantastycznych historii, że teraz trudno im było wykrzesać z siebie choćby najsłabszą wiarę w kolejną. Najbogatsze wyjaśnienia oferowała Ula, cytując zapamiętane fragmenty dokumentów przyniesionych przez Niewyraźnego po ataku Błękitnego Kosiarza. Światomił zdążył wówczas wyhodować dla Zuzanny Drzewo Teorii Spiskowych. Ten prawie-żywy program, opierając się na algorytmach genowych, ewoluuje tak nieprzebrane bogactwo paranoi, że aby zrealizować rzecz w jakimś sensownym czasie, Niewyraźny wynajął był całą maszynę chtoniczną (koszty dopisując oczywiście do rachunku Klajn). Dla zainicjowania procesu ładuje się fakty stanowiące zaczyn paranoi - tu: Miasto, Zuzannę, jej ojca, klejnot - po czym rusza szalona ewolucja, moderowana i oczyszczana z absurdalnych mutacji w seriach konfrontacji z rzeczywistością oraz testów falsyfikujących. W rezultacie dostajemy Drzewo Teorii Spiskowych, na którego gałęziach wiszą miliony Wyjaśnień, żadne do końca fałszywe i żadne na pewno prawdziwe. Wyniki przedstawia się w formie katalogu teorii pokrewnych, zsortowanych podług liczby Wyjaśnień, jakimi w sumie zaowocowały.

Dominowały, oczywiście, klimaty X-Filesowe: Obcy, Obcy, Obcy, w takich i owakich spiskach, Ludlumowe intrygi rządowo-korporacyjne. Zuzanna nieodmiennie odnosiła wrażenie, iż Ula opowiada jej fantastyczne filmy i gry; tylko że oczywiście wszystkie z Zuzanną Klajn w roli głównej, a co najgorsze - całkowicie spójne z rzeczywistością. Jeden ze scenariuszy przewidywał wręcz eksterminację całej ludzkości. Kim więc miałaby w nim być Zuzanna? Ludzkości zbawcą. Nawet Ula uśmiechała się, opowiadając tę wersję.

Z czasem jakoś pogodziły się z faktem, że żadnego bezpośredniego wyjaśnienia nie będzie, prawda została ukryta w hermetycznym pudełku z trucizną, razem z kotem Schrödingera.

Metal szczęknął sucho, gdy drzwi zatrzasnęły się za siwowłosym mężczyzną. Zuzanna obróciła się na pięcie. Mężczyzna odsunął spod ściany plastikowe krzesło i usiadł, zakładając nogę na nogę. Że wyrósł już z Wiecznej Młodości, świadczyła nie tylko siwizna, ale i zmarszczki; niemniej nie mógł mieć więcej niż sześćdziesiąt lat. Wyjął papierośnicę, zapalił. Otwartą obrócił ku Zuzannie.

- Johann de Greu. Poczęstujesz się?

Dopiero teraz spostrzegła, że stoi przed nim całkowicie naga; on zaś był w gustownym ciemnym garniturze z białym krawatem i obsydianową spinką. Lecz Książę i bez ipsatora na jej palcu trzymał Zuzannę w twardym uścisku: ani drgnęła, nie wykonała żadnego ruchu, by się zasłonić, nie zmieniła pozy i nawet się nie zarumieniła. Mogłaby wziąć z łoża narzutę i obwinąć się nią niczym sari; nie zrobi tego. Spoglądała de Greu prosto w oczy. Bez mrugnięcia podeszła doń, wyjęła papierosa, podał jej ogień, wyprostowała się, zaciągnęła dymem. Spoglądała na mężczyznę z góry.

- Ile to, dwa lata? - spytał. - Zdążyłaś zapomnieć smak.

- De Greu. Mój ojciec pracował dla ciebie.

- Tak. Przyjaźniliśmy się, byłem na jego ślubie. Gdzie jest wzmacniacz?

- Zgubiłam go, jak gonił mnie ten wariat z kosą. Kto to w ogóle jest?

- Upiór trzeciej generacji.

- Kto?

- Co się tak dziwisz? Zbadaliśmy cię, sama jesteś już Upiorem Eldżetu.

- Akurat.

- Czym oddychałaś, co jadłaś, co piłaś? - mówił powoli. - Eldżet. Materia, z jakiej zbudowane są żywe organizmy ulega nieustannej wymianie, a eldżet przyciąga eldżet, nie tak łatwo go potem wyprzeć. Zaaplikowano ci już stosowne środki, by zapobiec degeneracji tkanek. Pewne procesy eldżetyzacji da się zatrzymać, lecz żadnych nie potrafimy odwrócić. Chyba że pójdziesz jeszcze wyżej, w fizykę jeszcze bardziej egzotyczną - jak Souza.

- Kto?

- Gość z kosą. Przepisał się już trzykrotnie.

- Od tego się wariuje?

- Mhm. Upiór-Jeden jednak stąpa po ziemi; ale Upiór-Trzy to już ludzkie neutrino, jeśli mi pozwolisz na taką przenośnię. Zahacza o ikjurię i eldżet, ale tak naprawdę - diabli wiedzą, którędy on chadza, co widzi, co myśli. Cud, że w ogóle go widzimy, fotony też różne. I tak dobrze, że nikt dotąd nie przepisał się na elset; naukowcy mówią, że to niemożliwe, ale niewielu tu jeszcze pozostało wierzących w jakąkolwiek niemożliwość.

- Elset?

- LC, czasoprzestrzeń Liebacha-Crooty. Pięć wymiarów, cztery przestrzenne, hiperentropijna, utrzymywana jedynie w wąskich wstęgach, pod kątem stu piętnastu stopni do liniowego generatora. Stąd Kosy Błękitu. Rozwalają wiązania molekularne przy prawie zerowym zysku energetycznym, elset ma taką specyficzną pianę cząstek wirtualnych, tam się w ogóle energia i masa nie bilansują. Gdyby Souza się przepisał na coś takiego - Chryste Panie. Carbona mógł przewidzieć, że Souza mu nie daruje, oni mają za sobą długą historię nienawiści, jeszcze z czasów pracy Carbony w Instytucie, przed jego zdradą. Souza-Trzy to jest Belfegor Miasta; nie powinien się był chapeotopleksowy kretyn w ogóle zbliżać do Miasta, przecież wiedział. Ale podobnych tobie Upiorów-Jeden mamy ponad setkę, pierwsi eksploratorzy nie zdawali sobie sprawy i dopiero wyszło na jaw, jak amplifikatory regularnie prowokowały i krzywiły symetrie w ich obecności.

- Mój ojciec.

- Tak.

- Rozumiem. - Strzepnęła popiół na podłogę. - Ale ja musiałam zostać już wcześniej skażona, prawda? Jak inaczej klejnot, znaczy, ten wzmacniacz...

- Wiem. Mam nawet gdzieś zdjęcia. Byłaś taka mała. - Pokazał ręką z papierosem. - I tak nic nie pojmowałaś, nic nie mogłaś zapamiętać - nie zapamiętałaś, prawda? - więc zabierał cię czasami, gdy otwieraliśmy bezpośrednie symetrie. Zresztą począł cię już jako Upiór-Jeden. Na początku naprawdę niewiele wiedzieliśmy. Nie było w tym niczyich złych intencji.

- Rozumiem. - Ponownie strzepnęła popiół. - Co to była za bitwa?

- Ach. To. Chińczycy. No, niestety, nie da się utrzymać całkowitej tajności, sama wiesz, jak to wycieka. Co bardziej obiecujące lokacje - w Mieście, we wszechświecie - stają się przedmiotem sporu. Każdy twierdzi, że to on był pierwszy, i tak to potem eskaluje z dziecinnych przepychanek; jak to w polityce. Najgorsze są prywatne korporacje, wiedzą, że przecież nie wytoczymy im procesu. Najeżdżają nawet i niszczą cudze amplifikatory, kradną artefakty.

- Chapeotoplex.

- Tak.

- Źle wtedy trafiłam.

- Pech.

- Raczej detektyw opętany przez Chandlera. Ale gdybyście wy od początku szczerze -

- Chyba żartujesz! - żachnął się, wciągając dym. - Tajemnica jest najważniejsza. Nie możemy sobie pozwolić na takie gesty. Dla utrzymania sekretu poświęciliśmy już tak wiele, że jedna córka zmarłego przed laty pracownika nie znaczy nic.

- Skąd ta obsesja?

- Obsesja? Pewnie sądzisz, że to dla zachowania monopolu, dla jak najdłuższego powstrzymywania konkurencji. Co? Robiliśmy symulacje. Zamawialiśmy analizy u historyków, socjologów, psychologów. Później budowaliśmy nawet chtoniczne modele całych społeczeństw. Wnioski zawsze te same. Nie ma innego sposobu, tylko tak: bocznymi drzwiami, kłamiąc, dawkując powoli, utrzymując zasłonę fikcji. Gdybyśmy wystawili ludzkość od razu na całą wiedzę i wszystkie technologie, jakie złupiliśmy i łupimy z grobów tych niezliczonych cywilizacji, mielibyśmy rewolucje, wojny, migracje i ludobójstwa, jakich świat nie widział. Takie szoki kulturowe nigdy nie przechodzą bezboleśnie - co dopiero ten, największy z możliwych. Przypomnij sobie historię kolonializmu, jego ofiar. My naprawdę postępujemy ostrożnie. Przez te dwadzieścia parę lat wprowadziliśmy do obiegu zaledwie ułamek procenta zebranej wiedzy: submolekularne wiązania KRON, czyli to, co się teraz nazywa „elfimi technologiami”; hodowlę organicznych komputerów, tych „maszyn chtonicznych”; AG, Artificial Genetics, Kabałę Genową; neuralny skan podheisenbergowy; libaryt, medium snów liminalnych; i jakieś pomniejsze duperele medyczne. Same skany spowodowały perturbacje demograficzne: pośmiertni i przedurodzeni i, w konsekwencji, Generation Teenage, dziesięcioletne rekiny biznesu - popatrz, jak to wywróciło świat! A, na litość boską, nie minęła jeszcze połowa dwudziestego pierwszego wieku! Teraz szykujemy kampanię „naturalnego” wprowadzenia antygrawitacji, ale to już z musu, trzeba to jakoś koordynować w skali globalnej, a konkurencja ciśnie bez przerwy, ktoś by się z tym wyrwał samodzielnie, wtedy byłoby trudno zamaskować źródło. Utrzymanie sekretu jest absolutnie konieczne. Czy ty to rozumiesz?

- Ojojoj, bo jeszcze się przejmę, co za perora. Ofiara ma przebaczyć katowi, to już mord luksusowy.

Aż odchylił się na oparcie, krzesło wizgnęło wstecz po gładkiej posadzce.

- Ach. Więc my cię, my cię tu zabijemy, tak, zabijemy.

Zamrugała.

- Nie?

- Nie.

- Jak to się ma do waszej polityki absolutnej tajności? Sam zdradzasz mi kolejne sekrety.

- Nie jesteś pierwsza. Zbyt dużo ludzi musielibyśmy likwidować. Dostaniesz do podpisania Non-Disclosure Agreement, będziesz pracować dla nas.

- A jak się nie zgodzę? Albo podpiszę i zdradzę?

- Wtedy, no cóż, wtedy cię zabijemy, tak.

Rozglądnąwszy się, cisnęła peta w kąt.

- Mogę prosić o jeszcze jednego?

Podał jej i zapalił.

- Mmmmm, pracować dla was. Niby co miałabym robić?

- Jesteś po ekonomii i zarządzaniu. Mamy cały wszechświat do wyeksploatowania, biliony grobów do złupienia.

- Jak zginął ojciec?

De Greu wydął wargi.

- Jest to nawet na filmie. Robiliśmy zresztą analizy szczątków, żeby nie było żadnych wątpliwości: DNA, galografie porównawcze. Ale to na pewno był Jan Klajn.

- No więc?

- Przykra sprawa. Wtedy już kombinował z Terakotowymi Ministrami, sprzedawał im informacje i na własną rękę próbował wejść do Sezamu. Kontrwywiad miał go na oku. Naprawdę, do tej pory nie mogę pojąć, na co mu to było. Nie szantażowali go, nic z tych rzeczy; sprawdziliśmy. Przecież go znałem - obłęd jakiś czy co... Tak czy owak, Jan wierzył, że skoro tylko w wystarczającym stopniu przepisze się z eldżetu na elel, będzie w stanie przejść przez Szczęki. Przeliczył się, zmiażdżyło go w ułamku sekundy. W sumie może to i lepiej, dowody były już prawie zebrane, trzeba by było coś z nim zrobić...

- Córka zdrajcy na dodatek.

Przesunął po niej powoli spojrzeniem, od stóp do głowy.

- Masz to we krwi?

- Mhm?

- Zdradę.

Niespodziewanie wybuchnęła śmiechem. Ula zerknęła na nią z nie ukrywanym niepokojem.

Zuzanna podeszła do wielkiego okna; stojąc tyłem do Johanna, powoli paliła papierosa. Gdy spojrzeć tuż przy ścianie, widać było inną bryłę zawieszoną na niebie, kilka kilometrów od Zamku, jeszcze większą (jeśli dobrze pamiętała z cmentarnego objawienia rozmiary Wysokiego Zamku).

- Kto zbudował Miasto?

- Dam ci wszystkie opracowania sporządzone w Instytucie, jest tego trochę, także dla laików. Zwłaszcza dla nich: teraz już więcej w tym siedzi polityków i menadżerów niż naukowców.

- Kto? Obcy. Ale kiedy, dlaczego, jak, kim oni byli?

Wzruszył ramionami.

- A kto stworzył eldżet? - De Greu wypuścił długi obłok dymu. - Toczą się wśród naszych specjalistów zaciekłe spory. To jest gigantyczna otchłań nieznanej fizyki, w której fizyka ikjurii, to znaczy nasza fizyka, fizyka czasoprzestrzeni Einsteina-Quonga-Ramireza, stanowi zaledwie jeden z możliwych wariantów. Weź na przykład kamień ikjuryczny i kamień eldżetowy: atomy, protony, neutrony, elektrony, wszystko tak samo, żadnej różnicy. Musisz dopiero spojrzeć z zewnątrz fizyki EQR, zastosować kryteria bezsensowne w naszym świecie, by zarejestrować cechy odmienności. Tak samo pojęcie „stanu skupienia” jest absurdalne w świecie znającym jedynie ciała stałe albo jedynie plazmę; a dla ślepego czerwona piłka i zielona piłka jawią się takimi samymi kulami. W tej chwili są dwie główne hipotezy: że continuum LG istnieje niezależnie od continuum EQR, taka jest po prostu natura wszechświata; i druga hipoteza - że czasoprzestrzeń eldżetycka została jakoś wygenerowana przed miliardami lat przez stosownie zaawansowaną technologicznie cywilizację - jak Kosy Błękitu generują w swych ostrzach czasoprzestrzenie elseckie. Tylko że na większą skalę. Wciąż poszukujemy w Mieście owych generatorów LG. Rzecz w tym, że datowania niektórych fragmentów Miasta dają wyniki, mhm, pozaikjuryczne. Siedemdziesiąt, osiemdziesiąt miliardów lat. Może znajdziemy jeszcze starsze dzielnice. Eldżet przyciąga eldżet, to wielka siła konserwująca. Oczywiście zwykłe metody datowania nie bardzo się tu sprawdzają, ale możemy rezultaty skalować, porównując z symetrycznymi reliktami z EQR. Wydaje się wszakże, że Miasto powstało na długo przed narodzinami kosmosu EQR, zbudowano je kilka Big Bangów temu. Zresztą nawet o to się spierają. To znaczy, czy w ogóle w jakiejkolwiek części je zbudowano. Jedną z właściwości eldżetu, podstawową chyba, jest wrażliwość na formę, samoistne dążenie do symetrii. Eldżet przyciąga eldżet - ale ta symetria nie dotyczy jedynie materii, lecz przede wszystkim struktury. Jak magnes przez magnes, tak formy eldżetu przyciągane są przez formy im podobne. Ponieważ nie ma znaczenia, z jakich elementów struktura się składa, jest to oddziaływanie uniwersalne, ta symetria nie ogranicza się do eldżetu. Nie ogranicza się zresztą w ogóle do struktur materialnych. Sęk w tym, że zachodzi tu nie tylko przyciąganie, lecz czasami również kopiowanie. Wkrótce zapewne odwiedzisz dzielnicę Miasta, w której stoi dokładne odbicie Manhattanu. Materii organicznej chyba nie kopiuje. Więc pytanie brzmi: czy aby całe Miasto nie powstało przez takie spontaniczne odbicia? czy nie jest tworem naturalnym? No, ale ktoś musiał postawić w LG pierwszy budynek, skąd inaczej wzięłaby się owa symetria formy z architekturą wielkomiejską? Widać w tym wyborze konkretny zamysł, bo cóż może stanowić lepszy wyróżnik inteligentnego życia niż wielkoskalowe konstrukty materii nieożywionej? Oczywiście i na to są kontrteorie...

Zdusił papieros o poręcz krzesła. Zuzanna słuchała w milczeniu, dym zakręcał nad jej głową ku wentylatorowi. Czarny płomień włosów przesuwał się między jej łopatkami, gdy obracała spojrzenie od jednego do drugiego zabytku starożytnej kultury nieludzkiej, zapatrzona w panoramę za szybą.

- Może już skończmy te podchody, panno Klajn. Zamierzasz sama siebie oszukiwać? Przecież widzę: nie potrafiłabyś wyrzec się Miasta, odwrócić plecami do wszechświata. Naprawdę nie jesteś pierwsza.

Nie obejrzała się.

- Daj tę umowę.

Dopiero potem, omawiając to z Ulą, zdała sobie sprawę, że w istocie miała wybór: niezależnie od tego, co mówił, de Greu nie pozwoliłby jej skrzywdzić, nie po to przyszedł porozmawiać z nią sam na sam, on, wicedyrektor Instytutu Wernera. Pamiętał ją jako małe dziecko, żyła w jego pamięci związana nierozerwalnie ze wspomnieniami zmarłego przyjaciela. Ten starzec chciał tu, za pośrednictwem Zuzanny, odkupić jakieś swoje grzechy młodości, rzeczywiste lub urojone.

Nazajutrz została oficjalnie zatrudniona w Instytucie Wernera na stanowisku asystenta zastępcy dyrektora Departamentu Administracji. Przy tej okazji dowiedziała się, iż pracownikiem Licz sp. z o.o. przestała być już tydzień po swoim zniknięciu. Licz i tak długo wytrzymała, wziąwszy pod uwagę liczbę i ciężar stawianych Zuzannie zarzutów. Oczywiście teraz wszystkie je wycofano. Dla rodziny i znajomych trzeba będzie stworzyć stosowną legendę, pijarzy IW już nad tym pracowali.

Wysoki Zamek był datowany na 7G BBB (siedem miliardów lat przed Big Bangiem). Został przekopiowany - wraz ze swymi piwnicznymi basenami antygrawitacyjnej magmy - z prawie-nieważkościowego świata wielkich owadoidów, cyborgizujących się rojami w chtoniczne AI, a jako rój - właściwie nieśmiertelnych. Wszystkie wnętrza i mechanizmy fortecy zostały przystosowane do fizjologii owych owadoidów; estetyka - do ich zmysłów. Wernerowcy musieli tu na przykład zbudować od podstaw klatki schodowe, zastali bowiem jedynie puste szyby powietrzne. Znajdowali również rozliczne pozostałości po innych mieszkańcach Zamku - tych, co korzystali z niego między epoką owadoidów a epoką ludzi. Nie cały Zamek został zresztą spenetrowany, któraś późniejsza rasa eksploratorów Miasta zamontowała na wyższych piętrach generatory jakiejś egzotycznej czasoprzestrzeni, nic tam nie było w stanie wejść i utrzymać formy, materia rozpadała się na atomy. Zuzannie przydzielono pokój na siedemnastym piętrze, w kompleksie kwater administracyjnych - to była ta gotycka komnata, w której się ocknęła po porwaniu z rynku lewitacyjnego.

Dla utrzymania blokady informacyjnej z zasady nie wpuszczano do Miasta osób z libarytem we krwi, wernerowcy regularnie przechodzili głębokie płukania ubikiem; a ponieważ fale elektromagnetyczne wędrowałyby stąd do Układu Słonecznego milion lub miliard lat (w zależności od kierunku propagacji i najbliższej aktualnej symetrii Miasta), nie istniała żadna możliwość bezpośredniego kontaktu z Ziemią. Na pierwszym spotkaniu ze swym przełożonym, Karolem Mozicką, Zuzanna wyraziła chęć jak najrychlejszego powrotu dla uporządkowania swych ziemskich spraw. Spodziewała się sprzeciwu, jakichś kruczków prawnych, wymyślonych dla zatrzymania ofiar szantażu z dala od mass mediów - lecz Mozicka zgodził się od razu. - Oczywiście. Powiedzmy, że zacznie pani pracę za dwa miesiące, okay? Proszę pozostawać w kontakcie z centralą w Brukseli. - Podziękowała, zaskoczona. Dziękowała szczerze; złapała się na tym, że nie myśli, nie potrafi myśleć o tych ludziach jako o swoich opresorach, wykonawcach jakiegoś demonicznego spisku. (Chociaż przecież spisek istniał, konspiracja nie wyszczególniona nawet w Światomiłowym Drzewie Teorii Spiskowych). Byli to zwykli naukowcy i biurokraci, pracujący nad niezwykłymi rzeczami; większość z nich wciąż w gorączce owej dziecięcej fascynacji, Zuzanna świetnie rozumiała ich uzalażnienie. Zaiste, nie była pierwsza - za nic w świecie nie wyrzekłaby się Miasta i jego sekretów.

Z magazynów Zamku dostała kilka kompletów ubrań, lecz zwrócono jej także elfi garnitur i to w niego natychmiast się przebrała. Kroniczny materiał wyglądał jak nowy, ani plamki czy zagięcia; tulił się do jej skóry, chłodny i gładki. Od razu zmieniło się jej spojrzenie na rzeczywistość. Nie: ofiara złowrogiego Instytutu - lecz: Instytutu członek, czerpiący z jego potęgi, dopuszczony do jego tajemnic. Może nie taki był jej cel, ale - czyż nie wygrała?

- Jeszcze im pokażemy - szeptała w nocy Ula. - Dobrze, że nie wygadałaś się o amulecie.

Lot na Manhattan^2 (bo de facto Upiór Manhattanu, jego odbicie eldżetyckie) trwał szesnaście godzin. Lecieli - Zuzanna i kilkunastu innych pracowników IW - Piorunem IV, z szybkością dwunastu Machów sunąc przez różnobarwne nieba dwa-trzy kilometry ponad Miastem, pilot musiał dysponować sporym marginesem bezpieczeństwa przy niespodziewanym przechodzeniu do dzielnic odmiennego ciążenia, odmiennej gęstości powietrza. Miasto przypływa i odpływa od ikjurii w spontanicznych zrywach, gdy lokalna „symetria formy” przekroczy wartość krytyczną. Strefy „zszycia” z planetami (lub innymi przestrzeniami architektonicznymi) sąsiadują z sobą i czasami nawet nachodzą na siebie, tworząc zwichrowaną czterowymiarową topologię. Zuzanna wyglądała przez okno, próbując zapamiętać punkty charakterystyczne. Wernerowcy do tej pory nie sporządzili pełnej mapy Miasta. Posyłano bezzałogowe samoloty słoneczne, by wytyczyły jego granice: albo gubiły się, wleciawszy w ikjurię, albo jeszcze tych granic nie napotkały. Poszczególne dzielnice nie były jednak w Mieście rozmieszczone przypadkowo, istniał tu pewien (naturalny?) porządek, i aktywność ludzkich eksploratorów skupiała się wokół dzielnic „ziemskich” - stąd konflikty i walka z konkurencją. Ponieważ Instytut Wernera był pierwszy, zajął lokacje obiecujące najlepsze symetrie.

Manhattan został przekopiowany pod koniec XX wieku (z odnalezionych w biurach dokumentów i z zapisów tak samo skopiowanych pamięci komputerowych wydedukowano dokładną datę: 19 maja 1996 roku, wieczorem), stały tu jeszcze oryginalne wieże World Trade Center. Przez Times Square i dalej, między bezludnymi budynkami, ciągnęło się behemotowe cielsko wernerowego Amplifikatora Symetrii.

Piorun wylądował w zgniłozielonym półmroku, opadając pionowo w głęboki cień wysokościowca. Najbliższa aktualnie otwarta symetria prowadziła w lodowe pola orbitalne planety przetransmutowanej w konstrukt logiczny nieznanego przeznaczenia, gdzieś w sąsiedniej gromadzie galaktyk, i światło starej gwiazdy, filtrowane dodatkowo przez takie i owakie gazowe pozostałości procesu transmutacyjnego, dochodziło do Lodowej Metropolii trupim blaskiem. Zuzanna, czekająca wraz z innymi w wąskim zaułku, za budką z hot-dogami, czuła dotyk oślizgłego seledynu na skórze i na nieskalanej bieli elfiego garnituru; odruchowo zakładała ręce na piersi.

Wernerowcy gapili się w niebo, wymieniając półgłosem nieświeże żarty. Gdyby mrugnęła, przegapiłaby moment zmiany. W Nowym Jorku była noc, późny wieczór. Szybko wyszli z zaułka - tu, wedle krawędzi równoległych ścian, zaczynała się ikjuria - i wmieszali się między przechodniów, nie żegnając się nawet gestem, gdy znikali sobie z oczu w tłumie.

Symetria została zgaszona już po kilkunastu sekundach, zawsze istniało niebezpieczeństwo zabłąkania się do Miasta jakiegoś roztargnionego nowojorczyka - i takie rzeczy istotnie się zdarzały, wystarczy spojrzeć na listy osób zaginionych w wielkich kompleksach miejskich. Mała sekcja Instytutu Wernera zajmowała się wyłącznie katalogowaniem przypadków owych lunatycznych wędrówek przez eldżet, z wieków minionych zachowały się przecież liczne relacje o dzieciach i dorosłych pojawiających się wtem setki, tysiące mil od swego miejsca zamieszkania, o wizjach Babilonu, światłach na niebie, wielkich cieniach na horyzoncie; sekcja zbierała z ulic Miasta szkielety i szczątki odzienia i próbowała dopasować je do epok i kontynentów, nadal poszukiwali na przykład śladów IX Legionu Rzymskiego, być może stał gdzieś w Mieście cały eldżetowy Mur Hadriana.

W pierwszej aptece Zuzanna kupiła pakiet nabojów libarytowych. Mieszkanie ojca znajdowało się dwie przecznice dalej. Idąc, bawiła się telefonem - zadzwonić? nie zadzwonić? I do kogo? Co powiedzieć? Na koniec nie zadzwoniła nigdzie. Miała zarezerwowane miejsce w samolocie do Krakowa, odlatuje jutro w południe.

Pościel na tapczanie w kawalerce pachniała tanią antyseptyką. Pierwsza noc we wszechświecie EQR, ikjuryczne powietrze w płucach, autostrada jasnej przyszłości przed oczyma. Nie mogła zasnąć, choć Ula nuciła swoje aliteracyjne kołysanki. Zuzanna oglądała podarowane przez de Greu nagranie. Sezam znajdował się w Górach Neuro, w rozpadającej się Sferze Dysona (zwanej Urną) w Mgławicy Andromedy. Góry Neuro były to milowej wysokości spiętrzenia tkanki organicznej powstałej z rozmaitych AG oraz rakowatych wyrośli zdziczałego nano. W głębokich, parujących gorącymi kwasami sztolniach, zamykających się i otwierających niczym gargantuiczne gardła lub odbyty, pancerne roboty wydobywały dla Instytutu twarde jak kamień gruczoły logiczne, które potem hodowano i rozmnażano na Ziemi jako tak zwane maszyny chtoniczne. Sezam stanowił wejście do „podziemnej” przybudówki Urny, tam najprawdopodobniej znajdowało się czynne wciąż centrum kontrolne, zarządzające słońcem oraz Megaamplifikatorami, pokrywającymi - niczym astronomiczne obwody drukowane - całą zewnętrzną powierzchnię Sfery. Można się było tylko domyślać, dla wzmocnienia jakiej symetrii je zbudowano. Wrota Sezamu stały otworem, ciemny tunel schodził w głąb, ku warstwie grawitonicznej magmy, i niżej. Wszedł tam onegdaj jeden naćpany Belg, ale nigdy nie wrócił. Resztę miażdżyło jeszcze na granicy cienia - jakiś starożytny mechanizm detekcyjny. Jan Klajn rozebrał się do naga, odzienie złożył starannie w kostkę, na wierzchu kładąc portfel i telefon. Oczywiście wiedział, że są tu zamontowane kamery. Mrugnął porozumiewawczo do obiektywu, wchodząc w półmrok, czarna broda kryła usta, ale na pewno też się uśmiechał. Zmiażdżyło go po pierwszym kroku, lokalny skok ciążenia do 1200 g zmienił go w kałużę organicznego błota. Zuzanna nie mogła zdecydować, w jakiego ojca uwierzyć. Czy on chciał popełnić samobójstwo? Na co liczył? Wiedział o kamerach, wiedział o podejrzeniach. Dlaczego zdradził? Nagranie, które jej pozostawił - niczego nie wyjaśniało. W ogóle nie pozostawił wyjaśnień. Patrzyła, jak w zwolnionym tempie wstępuje w cień paszczy tajemniczego konstruktu Obcych. Opalona skóra napinała się na fałdach tłuszczu, czarne włosy porastały uda i dół pleców, podskakiwały pośladki - bardziej zwierzęcym już być nie można. Nie obejrzał się, ani za dziesiątym, ani za setnym odtworzeniem filmu. Tuż przed zaśnięciem, o drugiej nad ranem nowojorskiego czasu, Zuzanna zaszlochała sucho, po raz pierwszy naprawdę opłakując swego ojca.

W Krakowie padał śnieg. Skutkiem ubocznym prowadzonych z Podziemnego Świata gier reklimatyzacyjnych okazała się zwiększona trudność przewidzenia pogody w danym dniu, godzinie; można sprawić, iż temperatura roczna wzrośnie lub spadnie o stopień, dwa, pięć, lecz zarazem podwyższa to o rząd wielkości niepewność konkretnych predykcji. Zimy były już w środkowej Europie tak słabe, że niektórzy w ogóle zapowiadali rok bezśnieżny. Przeliczyli się (tym razem).

Zuzanna spoglądała przez szybę taksówki na przechodniów w lekkich, już wiosennie kolorowych ubraniach - drżąc, czym prędzej uciekali z ulic pokrywających się szybko białą watą. Jednak Klajn, przyzwyczajona do ekstremalnych warunków Miasta oraz jego planet symetrycznych, nie czuła chłodu w swym kronicznym garniturze.

Do elfiej dzielnicy w ogóle nie zajrzała - po co? tłumaczyć się bliźniakom? I tak nie była już tam lokatorem, nikt przecież przez te kilkanaście miesięcy nie płacił za nią czynszu (ani rat za nowe mieszkanie), jej ruchomości przewieziono do policyjnego magazynu, niedawno odebrała je stamtąd kancelaria Lipszyca, teraz spoczywały w jej magazynach.

Następnie pomyślała o Kamilu. Nie chciała objawiać się mu we lśnie. Sprawdziła w informacji i zobaczywszy adres, westchnęła głośno. Więc jednak wybudował im Dom!

Taksówka przedarła się na miejsce przez zakorkowane ulice, gdy już zmierzchało. Zuzanna wysiadła pod rzadkie strumienie śniegu, delikatne płatki lodu łaskotały ją, opadając na ciepłą skórę. Stała i patrzyła: wszystko się zgadzało, architektura i kolory, i łukowata, gładka asymetria elfich ścian, nawet ażurowa furtka i ścieżka prowadząca do drzwi, wysadzana rtęciowymi kamieniami.

Podeszła, stanęła na wycieraczce. Dom ją rozpoznał, zachował ją w pamięci z czasów, gdy istniał jeszcze wyłącznie w L-śnie: otworzył się, powitał miękkim głosem, poprowadził światłem i gorącym podmuchem w ciche poza tym wnętrze. Wiedziała, gdzie są schody, gdzie salon. W kominku podniósł się nieśmiały ogień, gdy przestąpiła próg.

Uszło z niej wielkie zmęczenie psychiczne, napięcie nieustanne, z którego nie zdawała sobie sprawy, dopóki jej właśnie nie opuściło, pozostawiając ciało nagle bezsilnym i wiotkim - usiadła na sofie i wypuściła z płuc powietrze, sflaczała lalka. Ula zwinęła się jej na kolanach, Zuzanna machinalnie głaskała jej włosy. Nie mogła sobie przypomnieć, czy to ten zapach kadzidła wybrała była z Kamilem, czy taki kolor dla cieni...

- Omigod!

Ach, więc przysnęła tutaj, zapadła na chwilę w drzemkę. Płomienie w kominku pełgały tak uspokajająco, dlaczegóżby nie miała się odprężyć...? Jeszcze nie do końca uniósłszy powieki, wyciągnęła do niego rękę. Pochylił się nad nią, uściskał, usiadł obok. Woń jego wody kolońskiej spłynęła na nią jak ostatnie błogosławieństwo.

- Christ, Zuza, więc jednak, ale co, musisz mi powiedzieć, czy ty wiesz, no rany boskie, myślałem, że już...

Było jej ciepło, było jej dobrze, czemu on nie może się zamknąć i zdać się na ciało, w słowach zawsze tylko wstyd, skrępowanie i żenada. Przyciągnęła go sennym ruchem, zapadł się w nią bez tchu, mogła mu potem oddać własny oddech - smak nikotyny na jego języku, nagłe szarpnięcie dłoni ku jej piersi, rozpiął jej marynarkę, złapała go za włosy z tyłu głowy, syknął z bólu, zaśmiała się, nie przerywając pocałunku. Drugą dłonią wwierciła się mu w rozporek, o, dobry wieczór, dawnośmy się nie widzieli.

Była jednak jakaś rezerwa w jego gestach, zdawało się jej, że Kamil walczy z własnym ciałem. Może jest przewrażliwiona - w końcu minęło tyle czasu... Odsunęła na moment jego głowę, spojrzała mu w oczy. Wydęła wargi. Uśmiechnie się? Gdzie ta iskra diabolicznego cwaniactwa? Uśmiechnął się.

- Ever fucked a terrorist? - szepnęła. - I’m a dangerous woman, you know.

- You’ve got a body of predator. - Przesunął palcami po jej żebrach, wyraźnie widocznych pod skórą, nacisnął na twarde mięśnie uda; kopnęła zsunięte spodnie na podłogę.

- C’mon.

A może po prostu to ona aż tak się zmieniła? Było to chyba bardziej prawdopodobne. Chciała wykorzystać moment, gdy wciąż pozostaje dla niego tajemnicą - bez tłumaczeń, w zaskoczeniu, co on sobie o niej myśli, czego się spodziewa, jakich odkryć podniecających - teraz była dlań tym wszystkim, o co spytać się nie odważył, i nie pozwalała mu pytać, zamykając usta zdyszanym pocałunkiem, gdy tylko dostrzegała, że coś się w nim burzy i ciśnie na powierzchnię. Kontrolowała go samymi sugestiami gestów, jakich nie wykonywała, i słów, jakich ostatecznie nie musiała nawet wypowiadać. Do końca patrzył na nią szeroko otwartymi oczyma, nawet w finalnym westchnieniu ostrożny, by nie przekroczyć jakiejś linii - sługa, ofiara, zakładnik, dziecko.

Nagrodziła go całusem w czoło.

- Good boy.

Zsunął się na przeciwległe oparcie sofy. Oddychał przez nos, przygryzając dolną wargę.

Ponad jego ramieniem widziała Ulę, wskazującą wyciągniętą rączką na zdjęcia stojące na kominku. Zuzanna wstała, przestąpiła białe spodnie, podeszła do ognia, fala gorąca objęła jej nogi i, gdy Klajn oglądała kolejne holografie, powędrowała wzwyż jej ciała, na koniec docierając do głowy, rozpalona krew, rumieniec na twarzy, żółć w ustach. Książę jej nie daruje, przecież to było oczywiste.

- Próbowałem ci powiedzieć - rzekł cicho Kamil.

Nagła inwazja opery mydlanej, Boże, tylko nie to, zachowajmy przynajmniej odrobinę godności.

- Miła buźka - mruknęła Zuzanna, nie odwracając się. - Sformalizowaliście to jakoś? Jak długo już...? Wygląda, że długo.

- Fuck, Zuza, ty nie żyłaś!

- A jak usprawiedliwisz się przed nią? - Obejrzała się na niego. - Kogo ty właściwie zdradzasz, co? Kamil?

Wzruszył ramionami, zapinając rozporek.

- Was obie, obawiam się.

- Człowiek żelaznej etyki, jeśli nie fiuta - parsknęła, podnosząc spodnie. - Pozdrów ją ode mnie, jak wróci. Pozdrowisz, prawda?

- Nie musisz mnie szantażować. Opowiem jej wszystko.

- Nie da się opowiedzieć wszystkiego. A tak z ciekawości - na pamiątkę czego postawiłeś ten dom?

Ponownie wzruszył ramionami.

- Podobał się jej... Nie żyłaś, nie miała nawet o co być zazdrosna.

- Taaa. Łazienka jest tam, gdzie pamiętam?

Dom zamówił jej taksówkę, Zuzanna czekała na nią już za drzwiami, obserwując powolny taniec płatków śniegu w światłach domu; poza ich zasięgiem była tylko zimowa noc, cicha i mroźna - Boże, jak mroźna, teraz już Zuzanna trzęsła się z zimna. Wsiadając do taksówki, kichała seriami. Katar, ostatni wróg Kabalistów Genowych.

Wynajęła pokój w Arkadii. Pod niewidoczną gołym okiem kroniczną kopułą królowała fantastyczna AG, w tym hermetycznym świecie baśni trzycalowe elfy o motylich skrzydłach i ptasiej inteligencji opiekowały się każdym gościem, nie opuszczając go ani na moment, ledwo przekroczył próg recepcji; świergot ich wysokich głosików był jak wieczorna muzyka cykad - ale tu nigdy nie zapada wieczór, we wszystkich Arkadiach Ziemi trwa niezmiennie wiosenny poranek. Śnieg? Mróz? Okrutne kłamstwa.

Idąc przez wewnętrzne łąki ku wschodniemu skrzydłu labiryntowego pałacu, zdjęła buty, by poczuć pod stopami puchową trawę. (Także trawa arkadyjska została zbudowana od podstaw na replikantach konkurencyjnych wobec DNA). Nagle ten jej niezniszczalny garnitur aseptycznej bieli zdał się Zuzannie topornym kombinezonem, pancernym skafandrem kosmicznym, jego sztywna elegancja zaczęła ją krępować, każdy jej ruch, nawet myśl. Nigdy więcej. Pozbędzie się go, sprzeda. Należy wrócić do słabej bawełny, delikatnych jedwabiów, sukienek ręcznie szytych.

Rano, wyszedłszy spod prysznica, pochwyciła swoje odbicie w półzaparowanym lustrze i aż przystanęła. W Wysokim Zamku nie widziała tego tak wyraźnie; tu, w ciepłym świetle Arkadii, w aureoli błękitnoskrzydłych elfów o różowych ciałkach, kontrast był wręcz bolesny. Bardzo zbrzydła przez te półtora roku wygnania, zwierciadło ze stacji archeologicznej Trójsłońc nigdy nie kłamało. Sama skóra, skatowana bezlitosnym promieniowaniem obcych słońc, wymagała wielotygodniowej pielęgnacji, może całkowitej rekonstrukcji przez Kabalistów.

Drobną pociechę czerpała Zuzanna ze świeżej wiedzy o naturze eldżetu: eldżet przyciąga eldżet, nie tak łatwo wyrugować z organizmu atomy LG. Choć prowadzi to do degeneracji tkanek na poziomie genetycznym, gdyż zasady eldżetyckie ponadstatycznie „wybierają” inne zasady eldżetyckie, pomijając ikjuryczne dezoksyrybonukleidy, jak również do starczej inercji struktur neuralnych - to zarazem stanowi potężną siłę konserwującą, człowiek w całości przepisany na eldżet byłby człowiekiem potencjalnie nieśmiertelnym, w każdym razie daleko mniej podległym entropii.

Tymczasem wszakże Zuzanna doświadczała jej mocy w całej pełni. Na plecach rosła jej jakaś ciemna plama, rakowata narośl powyżej łopatki. Klajn obracała się przed lustrem wte i wewte, próbując dojrzeć wszystkie stygmaty.

- Wy to macie jakąś obsesję na punkcie ciała - krzywiła się prababka Izabella.

- Nie wszyscy są jeszcze chtonicznymi aniołami.

- Nie widzisz, jakie to... powierzchowne, płytkie, banalne? Piękno zewnętrzne i zniewolenie przez pozory. Generację T jeszcze mogę zrozumieć, osiem lat ciała to jednak niewiele dla osiągnięcia dojrzałości w tych emocjach, można być dorosłym w świetle prawa i testów psychologicznych, a mimo to zachowywać się niedojrzale w prawdziwym życiu; więc Generację T rozumiem - ale ty? Przedtem też to widziałam: jak się stroisz, jak męczysz na tych siłowniach, szpikujesz jakimiś gen-kosmetykami. Popatrz, jaki użytek zrobili z ipsatorów, jak momentalnie sprymitywizowali Angelusy: najpopularniejszy wektor zmiany to Adonis. Świadomie wybierają wielką próżność.

- A co mieli wybrać? - wzruszyła ramionami Klajn. - Pojawiła się technologia, to trzeba zrobić z niej użytek. Tak gaz wypełnia próżnię. To naturalne ciśnienie. Nie ma „dlaczego”, nie ma „po co”.

- Jak dzieci, jak dzieci. Zobaczy kolorową zabawkę, więc musi wziąć do ręki, wcisnąć do buzi.

- Sama mi podarowałaś, teraz dramatyzujesz.

- Dramatyzuję...! - obruszyła się prababka. - Konstatuję smutne fakty. Ja obserwuję to od lat, cała kultura się infantylizuje.

- Za to za twoich czasów... - zadrwiła Zuzanna. - Nie możesz przykładać ówczesnych wartości do dzisiejszego świata. Wtedy piękno ciała stanowiło właściwie cechę przypadkową, nie wybierałaś swojego wyglądu, więc ocenianie podług niego to był swoisty rasizm estetyczny. Ale teraz? Niby dlaczego perfekcja ciała miałaby uchodzić za wartość niższą od perfekcji umysłu? Potrafisz to jakoś uzasadnić? Jedno i drugie stanowi pochodną cech charakteru, na jedno i drugie musisz pracować. Oczywiście, niektórzy rodzą się ładniejsi i żyją komfortowo; ale też niektórzy rodzą się inteligentniejsi i wychowują się w bardziej stymulującym intelektualnie środowisku. Nie ma już różnicy, należy przykładać tę samą miarę. Dyplom, wykształcenie, majątek - i piękne ciało. Stanowi świadectwo licznych przymiotów ducha: siły woli, wytrwałości, konsekwencji, poczucia estetyki, szacunku dla innych.

- Szacunku?

- Tak, tak, niekonieczna brzydota - a jaka brzydota jest dziś konieczna? - to oznaka świadomej lub nieświadomej pogardy dla innych ludzi, obraża wszystkich, z którymi się stykasz. Jak brak osobistej higieny albo wulgarne zachowanie.

- Ty naprawdę tak myślisz? Czy też ci porywacze zaordynowali ci jakieś pranie mózgu?

- Zaraz zaczniesz podejrzewać wielokrotny gwałt, traumę podświadomą, syndrom sztokholmski i Bóg wie, co jeszcze.

- Jakoś nie chce mi się wierzyć, że trzymali cię półtora roku i nic nie zrobili. Zresztą same osiemnaście miesięcy izolatki to jest ciężka trauma. Skąd w ogóle wiesz, że znowu cię nie dopadną? Z terrorystami nic nie wiadomo, nigdy nie można mieć pewności, że rozbito ich siatkę do reszty.

- Jak wspaniale poprawia mi humor chwila rozmowy z tobą.

Niewyraźnego nie mogłaby Zuzanna usatysfakcjonować bajeczką o terrorystach. Zresztą okazało się, że nie musiała.

Światomił nie odpuścił sobie przez ten czas śledztwa w sprawie Instytutu Wernera i pozaziemskich miast, hodował swoje Drzewa Teorii Spiskowych z benedyktyńską pieczołowitością. Kontrwywiad IW umiejętnie karmił go prawdziwymi informacjami fabrykowanymi jako fałszywe oraz fałszywymi fabrykowanymi jako kłamstwa tak już nieporadne, że najpewniej z ziarnem prawdy w środku - i nastoletni detektyw samorodny jął rychło produkować wielki hałas medialny, zasypując sieci zwariowanymi podejrzeniami i dowodami rządowych zbrodni, aż kontrwywiad Instytutu prawie zaprzestał własnej działalności dezinformacyjnej, Światomił Niewyraźny był ich najbardziej oddanym agentem, tym skuteczniejszym, że absolutnie szczerym.

Zuzanna odwiedziła go we lśnie, przeszedłszy z arkadyjskiego gaju w zaduch i bałagan berlińskiego biura Światomiła. Czuła, jak suchy kurz wciera się jej w skórę pod sukienką, klajstruje wargi. Nie mogła jakoś się zdobyć na stosowne ciepło i wylewność w odpowiedzi na energiczne powitanie Niewyraźnego.

Przynajmniej więc powiem mu prawdę, pomyślała, należy mu się - przecież nie każe mnie de Greu zabić z tego powodu.

No i opowiedziała małemu rudzielcowi wszystko, od początku do końca. Trwało to z godzinę; on siedział i słuchał, popijając colę.

- Aha. Aha. A więc tak to chcą przeprowadzić... Ty wiesz, że podesłali mi już dwie osoby z tą bajeczką?

Niewyraźny zaprojektował się był z nazbyt wielką precyzją. Teraz już nigdy nie wydostanie się z tej spirali kompulsywnych śledztw, samonapędzająca się machina podejrzeń, chodząca teoria spiskowa - każdą prawdę potrafi zdekonstruować.

Klajn pożegnała go czym prędzej.

Mimo wszystko próbowała wrócić do swego dawnego życia, wcisnąć się ponownie w skórę tamtej Zuzanny.

Maleny nie mogła odwiedzić we lśnie: urodzona już kuzynka przez pierwsze trzy lata musi żyć na ubiku, przyzwyczajając się do ciała i jego świata. Zuzanna zabrała ją ze sobą na spacer w nosidełku. Malena gaworzyła jej ponad ramieniem o brudnej fizjologii, toporności ewolucyjnych rozwiązań, nieuchronności bólu i perwersyjnie wytłumionym libido. Mówiła bez przerwy, losem Zuzanny najwyraźniej nie zainteresowana - nie zadała ani jednego pytania. W kawiarni usmarowała się cała lodami, przeklinając głośno swą nędzną koordynację ruchową. Z Podziemnego Świata Zuzanna pamiętała zupełnie inną Malenę, innego jej ducha za zasłoną zmysłów; nie wiedziała, jak się teraz wobec niej zachowywać. W sumie bardzo to było przygnębiające.

Niemniej jeśli będzie dalej próbować... może wdroży się na siłę, przemocą. Bała się bowiem, że Miasto pochłonie ją bez reszty, że szybko zapomni się w tej pracy archeologa nieskończoności, gdzieś między galaktyką a galaktyką, jeśli nie pozostawi teraz za sobą na Ziemi mocnej kotwicy. Normalność jest stanem, na który trzeba z wielkim wysiłkiem pracować.

Odwiedzała stare kluby, puby, hatakumby, zachodziła do znajomych... Metodycznie planowała choreografie jednonocnych romansów, rozpaczliwie poszukując dokoła siebie nowych źródeł fascynacji. Ale w głowie miała tylko Miasto. Zaczęła się nawet zastanawiać, czy nie przeprogramować sobie Angelusa. Wektor: Kura Domowa. Ale istnieją w końcu pewne granice!

Ocknąwszy się kwietniowym świtem po całonocnej balandze w zadymionym salonie Lidki, z bolącymi mięśniami, bolącą głową i żołądkiem podchodzącym do gardła, poczłapała niepewnie do łazienki. Ktoś spał w wannie, na muszli stały ogarki kadzidlanych świec; zwymiotowała do umywalki. Uniósłszy głowę, spojrzała sobie w jasnym lustrze prosto w przekrwione oczy. Policzyła mozolnie tygodnie. Czyż nie opera mydlana? Kicz, moja panno, kicz. Półtora roku w eldżecie - gwarancja na implant skończyła się we wrześniu, należało go wymienić zaraz po powrocie. Po prostu zapomniała, idiotka.

Dłoń z ipsatorowym pierścieniem odruchowo powędrowała w dół brzucha, naciskając na ciepłą skórę, próbując wyczuć niewyczuwalne.

Córka spoglądała w milczeniu.

- Wkrótce się urodzisz, Ula.

Archeologia. Miasto ma swoich heretyków.

Tajemne symetrie krwi

- Archeologia - rzecze A. F. Galo - jest najważniejszą, a właściwie - jedyną naprawdę ważną nauką, jaka nam pozostała.

Galo już od sześciu lat nie pracuje w Instytucie Wernera - sam jest człowiekiem-instytucją. Wizytuje wykopaliska z ramienia ONZ, co jest o tyle paradoksalne, że ONZ jako organizacja wciąż nic nie wie o Mieście i przestrzeniach Liebachowych. Ale któż odmówiłby wpuszczenia człowieka, którego imieniem ochrzczono ten kosmos? (Cóż, Chińczycy jak dotąd odmawiali). Tajemnic państwa czy korporacji i tak nikt mu tu nie zdradzi.

Zuzanna Klajn spotkała Galo w prawie-nieważkościowej kafejce archeologów IW (zwanej Jamą”), w Mchu, podczas trzeciego miesiąca swej pracy dla Instytutu, czwartego miesiąca ciąży. Mech rozciągał się na bliskiej orbicie białego karła - gdzieś na drugim krańcu wszechświata - na kilka miliardów kilometrów sześciennych.

Kiedyś znajdowała się tu planeta, cały system planetarny, lecz teraz, po miliardach lat, pozostał tylko Mech. Trudno nawet cokolwiek powiedzieć o jego twórcach; według dominującej teorii w ogóle nie jest to twór intencjonalny, jeno ślepa wypadkowa samoewoluujących technologii porzuconych na pastwę losu przez wymarłą cywilizację. Zaczęło się prawdopodobnie od zdziczenia levitusów - roślin zaprojektowanych do wydalania soków antygrawitacyjnych - które w kolejnych mutacjach sprzęgły się z nieorganiczną zarazą przemysłowego nano i jęły przetwarzać na swoją modłę wszelką materię, na jaką się natknęły, trawiąc całkowicie planetę, jej księżyce, wszystek kosmiczny gruz, jaki tylko wpadł w sieci.

Bo z zewnątrz tak właśnie Mech wyglądał: trójwymiarowa sieć, rozpościerająca się w próżni jak okiem sięgnąć, chaotyczna plątanina czarnych porostów, starożytny gąszcz grawitonicznych nanoroślin. Modele lokalnej czasoprzestrzeni przypominały kardiogramy zawałowca, Mech łowił materię w pułapki wysokiego ciążenia niczym pająk muchy. Należy posuwać się tu przez kosmos z najwyższą ostrożnością, zawsze posyłając wpierw bezzałogowe sondy. Ale też trafiają się w tej pajęczynie nieprzetrawione relikty po innych ciekawskich cywilizacjach, całe kosmoloty z martwymi załogami na pokładzie - toteż gra jest warta świeczki.

Kilkaset milionów lat temu, w płytkiej grawitacji odsłonecznych peryferii Mchu archeologowie Obcych (tym razem były to mętne inteligencje wysokociśnieniowych siarkowców beztlenowych) zbudowali całą metropolię kosmiczną. Stąd eksplorowali Mech; oni - i wszyscy kolejni Obcy, cywilizacja po cywilizacji, w miarę jak odkrywali Miasto. Metropolia odbijała się w nim własnym kwartałem. Dzieliło go od Wysokiego Zamku siedemset tysięcy kilometrów zwichrowanej topologii, Pioruny latały w obie strony co tydzień. Następny miał zabrać Zuzannę z powrotem. Kwatery wernerowców w Mchu były dobrze ekranowane od promieniowania kosmicznego i utrzymywały stałe ciążenie, niemniej medycy IW wymusili na Klajn rozliczne ograniczenia, zwiększające się sukcesywnie, aż do momentu przeniesienia płodu - narodziny nastąpią w Zamku. Lub na Ziemi. Nie miało to większego znaczenia, Ula i tak będzie dzieckiem eldżetu.

Dziesiąta wieczór, Jama” wypełniona rozgadanymi wernerowcami, lekki zapach alkoholu w powietrzu. Przez wielkie panele przeźroczystego kronu zagląda do wnętrza blada morda starożytnej gwiazdy, posiekana na nieregularne klatki przez wielokrotną sieć Mchu.

Usłyszawszy o Galo fraternizującym się z plebsem nad piwem, Zuzanna oczywiście przyszła poznać noblistę. Zrobili jej miejsce na obiegającej ściany ławie, pod świecznikiem zamkniętym w błękitnym kloszu. Zamówiła jogurt.

Galo wygłaszał właśnie swoje epitafium dla fizyki.

- Bo to nie ma końca. To znaczy, nie ma początku. Nie sposób stwierdzić, czy Miasto nie jest w istocie starsze niż najstarsza jego dzielnica, jaką do tej pory odkryliśmy. Głębokość tego skarbca pozostaje potencjalnie nieskończona. Faktyczny Kontakt z Obcymi nie jest konieczny. Zresztą, jak teraz już wiemy, czasowy i przestrzenny rozkład cywilizacji we wszechświecie statystycznie go uniemożliwia. Pozostają jednak po cywilizacjach materialne relikty, pozostają zabytki, fizyczne ślady ich myśli i technologii - i w ten sposób okno „biernego”, bo jednostronnego Kontaktu rozciąga się na miliony, miliardy lat w przód. Jest to całkowicie logiczna konsekwencja, w rzeczy samej taka oczywistość, że możemy tu mówić wręcz o prawie natury. Prędzej czy później każdy natyka się na ślady Starszych. Odkrycie continuum LG jedynie przyśpiesza nieuniknione. W momencie wkroczenia do Miasta wszystkie inne nauki ścisłe - może poza medycyną stosowaną - dezaktualizują się. Archeologia, archeologia dostarczać nam odtąd będzie wszelkiej wiedzy, jakiej tylko możemy pożądać. Nie jesteśmy w stanie nic takiego samodzielnie odkryć, wynaleźć, wymyślić, czego ktoś gdzieś kiedyś, w tym lub w którymś z poprzednich wszechświatów, już raz nie wymyślił, a jego następcy nie udoskonalili do boskiej perfekcji. Matematyka, fizyka, chemia, biologie i geologie - znajdują się w rękach archeologów. Odkopujemy je. Taka jest naturalna kolej rzeczy i następstwo wiedzy. Co bowiem znajdujemy w tych szczątkach? Też cywilizacje zbudowane na archeologiach - odkopujących jeszcze starsze cywilizacje, które urosły z kolei z wykopalisk poprzedników, i tak dalej, głębiej i głębiej w przeszłość, ku Big Bangowi i w głąb wszechświata go poprzedzającego, ruina z ruiny z ruiny, ad infinitum. Moje pokolenie... z mojego pokolenia pochodzą ostatni prawdziwi fizycy, ostatni prawdziwi naukowcy. Teraz pozostaniecie już tylko wy: archeologowie, tudzież antropowersi, tłumaczący i aplikujący uniwersalne technologie do fizjologii i kultury homo sapiens. Dolej mi jeszcze, dziecino.

Był postury boksera wagi półciężkiej, strzygł się na łyso, a to jeszcze uwydatniało kanciaste rysy. Ze słów można by wnioskować depresję i nieuleczalne ponuractwo - lecz w istocie bez przerwy uśmiechał się lekko, mrugał do siedzących wokół stołu i robił głupie miny do wnętrza wąskiej szklanicy.

- Z pewnością istnieje jednak jakaś granica - oponował śniady Włoch z sekcji lingwistycznej (jak kojarzyła Zuzanna), specjalista od języków martwych. - Gdy już się zasymiluje całą wiedzę poprzedników - można stanąć na ich ramionach i rozwinąć ją dalej.

- Zakładając, że do tej pory będziemy jeszcze istnieć jako cywilizacja - mruknął mężczyzna w głębi.

- Mamy tu kogoś ze Zmierzchu Bogów? - rozejrzał się po Jamie” Galo. - Jaki jest aktualny rekord?

- Sześćset czterdzieści tysięcy lat! - odkrzyknęła kobieta zza baru. - Od wejścia do Miasta do ostatniego zapisu. Ale zdarzyło się to 26G BBB i oni w ogóle byli powolni, myśleli chemią rodników, żadnych szybkich neuronów.

- Średnia to pięćdziesiąt tysięcy lat, jeśli się nie mylę. Sądzicie, że do tej pory choćby skatalogujemy skarby Miasta?

- Może to jest właśnie ta śmiertelna pułapka...

- Co?

- Miasto.

W istocie było to jedno z pierwszych pytań, jakie przyszły do głowy Zuzannie po zapoznaniu się z historią Instytutu i odkrycia continuum Liebacha-Galo: dlaczego Miasto jest puste, dlaczego nie spotkaliśmy tu żadnych żywych Obcych? Owszem, natykali się nierzadko na różne skarby organiczne - jak te Elektryczne Duchy ze Szklarni - ale one o niczym nie świadczyły: eldżet kopiuje wszelkie symetryczne formy nieorganiczne, więc i mechaniczne generatory życia. Te, skoro raz uruchomione w Mieście, dają tu początek zamkniętej ewolucji liczonej na dziesiątki miliardów lat - z której owoców niewiele już można wydedukować o twórcach owych generatorów.

Co jednak z samymi Obcymi? Kiedyś żyli, teraz nie żyją - jakie prawo, jaka konieczność stoi za tym powszechnym wymieraniem cywilizacji?

Najprostsza odpowiedź sprowadzała się w istocie do jadowitej kontry: a czy ktoś obiecywał im wiecznotrwałość? Wszyscy umieramy, prędzej czy później.

Problem był jednak na tyle ważki, że zorganizowano dla jego rozwiązania oddzielną podsekcję w Instytucie Wernera (przezywaną teraz od Wagnerowskiego Zmierzchu Bogów), która zajmowała się wyłącznie wyjaśnianiem przyczyn zaniku lub zagłady kolejnych cywilizacji, których szczątki sukcesywnie odkrywano.

Oczywiście, także ten sekret był już wcześniej zgłębiany przez archeologów Obcych i wernerowcy odszyfrowali z ich prac (to znaczy: prac o pracach poprzedników) szereg generalizujących hipotez. Po odrzuceniu tych religijnych i metafizycznych, pozostawały w gruncie rzeczy cztery możliwe wyjaśnienia: wyczerpanie, inwolucja, samozagłada lub Wojny Informacyjne.

„Wyczerpanie” nie oznaczało tu bynajmniej starczego uwiądu bądź nihilistycznego zniechęcenia życiem - lecz stan dopełnienia, zupełności, gdy cywilizacja sprawdziła, poznała i doświadczyła wszystkich możliwych dróg rozwoju, wszystkich stanów, mutacji i form, i teraz pozostaje jej tylko powtarzanie tego samego w nieskończoność. Gdy nałoży się na powyższe długowieczność osobnicza, prowadzi to nieuchronnie do tendencji degeneracyjnych, mód „na zapomnienie”, „na prymityw”. I tak oto, krok za krokiem, cywilizacja wpełza na powrót do swego łona, by zgnić tam w milczeniu.

„Inwolucja” postulowała proces bardziej subtelny. Cywilizacja nie ginie - jedynie znika zewnętrznym obserwatorom z oczu, ewoluując „do wewnątrz”. Nie buduje konstruktów planetarnych, Sfer Dysona; zamyka się natomiast we wszechświatach symulowanych, Artificial Realities, nieskończonych przestrzeniach logicznych, w Podziemnym Świecie (chtonicznym lub innym), gdzie niemożliwe jest tylko to, co jeszcze nie pomyślane. Po stosownie długim czasie, nawet gdy jakaś „normalna” cywilizacja natknie się na materialne nośniki cywilizacji inwoluowanej, nijak nie będzie w stanie nie tylko porozumieć się z nią, ale choćby rozpoznać ich wewnętrznych procesów jako kodujących jakikolwiek sens.

„Samozagłada” tłumaczyła się najłatwiej: jako fizyczne samobójstwo. Powody mogą być rozmaite. Po minięciu pewnego punktu w rozwoju technologicznym (na przykład po wejściu do Miasta) wystarczy jeden porządny konflikt wewnątrzcywilizacyjny, by dokładnie zatrzeć po sobie ślady przed przyszłymi archeologami. Wówczas tylko Miasto pozostaje, by dać świadectwo.

„Wojny Informacyjne” były natomiast koncepcją wprowadzoną do Nauki o Końcu przez paranoiczną kulturę z poprzedniego wszechświata. Zakłada się tu złe intencje jednej cywilizacji wobec drugiej, a właściwie wobec wszystkich innych cywilizacji. Taka Cywilizacja Ksenofobów śle w kosmos na wszelkie możliwe sposoby gęste pakiety informacyjne, Listy zawierające całe encyklopedie wysokich technologii - tak jednak dobranych i zsekwencjonowanych, by niezależnie od początkowego stanu cywilizacji odbiorców, skoro tylko zaczną oni wprowadzać u siebie w życie owe technologie, nieuchronnie wpadli w spiralę zgubnego postępu: ścieżkę takich zmian, z której nie można się cofnąć, nie można się na niej zatrzymać, a każda zmiana wymusza kolejną, aż wreszcie wszystkie cywilizacje, które odczytały List, znajdują się w jednym i tym samym punkcie: przemyślnie zaprojektowanym ślepym zaułku, gdzie mogą tylko zwinąć się w kłębek i zginąć, zaczadzone własnymi wydzielinami, zagonione na śmierć przez własny postęp.

Motywacje Ksenofobów mogą być dowolne: ideologiczne, religijne, rasistowskie... Racjonalizm wysoko rozwiniętych gatunków to przesąd, potęga środków nie uwalnia od porywów emocjonalnych. Zresztą nie istnieje jedna międzygatunkowa definicja „racjonalizmu”.

Fale elektromagnetyczne i grawitacyjne są jednak powolne, rozesłanie trującego Listu za ich pomocą po całym wszechświecie - niemożliwe. Co więc należy zrobić?

Zbudować Miasto. Zatruć eldżet Złą Wiedzą.

- Och, kiedy już to wycieknie do mass mediów, niewątpliwie pojawią się i takie głosy. „Uciekać z Miasta!”, „Wyrzec się obcych technologii!”, „Z gwiazd tylko zepsucie i śmierć!” - każda zdrowa kultura ma podobne ekstrema.

- Ale raczej nie założyłbyś się, że ktokolwiek ich posłucha, prawda?

- Żartujesz? Do tej pory już dziewięćdziesiąt procent ziemskiej gospodarki będzie się opierało na technologiach wydobytych z Miasta.

- No właśnie. Pułapka idealna.

Zuzanna otarła usta z jogurtu i po raz pierwszy zabrała głos.

- Może oni wszyscy po prostu idą w Upiory.

Galo odwrócił się od podchmielonego propagatora hipotezy Wojen Informacyjnych i wykrzywił się do dziewczyny komicznie.

- Widzę, że nawet tutaj mnie jakubiści dopadli...

- Kto? - żachnęła się Zuzanna.

- O, w takim razie najmocniej panią przepraszam.

Maria Zello, współpracowniczka Zuzanny w Mchu, nachyliła się nad stołem i szepnęła jej do ucha:

- On jest nieco przewrażliwiony na punkcie jakubistycznych, mhm, kultów. Souza był jego dobrym znajomym. Albo i kimś więcej.

Zuzanna nie miała zielonego pojęcia, czym są owe „kulty jakubistyczne”. Tymczasem jednak Galo nie odwracał od niej ironicznego spojrzenia, napierając wzrokiem spod pochylonego czoła z byczą nieustępliwością - i, ni z tego, ni z owego, wypaliła:

- Sama jestem już prawie Upiorem.

Uniósł brew.

- Mój ojciec przepisał się nawet na elel - ciągnęła Klajn na bezdechu. - Mówią mi, że będę żyć dwukrotnie dłużej. Mam lepsze testy wydolnościowe, w Mieście jestem wyraźnie silniejsza. Nie rozumiem, dlaczego całe cywilizacje nie miałyby pójść tą ścieżką. I jeszcze wyżej. Ile do tej pory zarejestrowano tych wariantowych fizyk?

Galo pociągnął krótki łyk, zanim odpowiedział.

- Archeologowie ciągle znajdują informacje o kolejnych - mruknął. - Ale przecież Miasto jest dla nas jak najbardziej realne, namacalne, eldżet, elel czy elset nie stanowią oddzielnych dominiów, oderwanych od ikjurii. Gdyby się Obcy na nie przepisali, nadal powinniśmy byli ich spotkać.

- Ale może się nie zatrzymali, może poszli dalej...

Kręcił głową.

- Mówisz teraz o fizyce czy o religii?

- Nie zawsze da się odróżnić - rzekł cicho ktoś za plecami Zuzanny.

- Nie odpowiadam za rojenia jakubistów - ciągnął Galo, lekko już zirytowany. - Ostatecznie jest to przecież po prostu inna wersja teorii samozagłady. Jeśli cywilizacja chce popełnić samobójstwo, równie dobrze może zanurkować w czarną dziurę. Ile razy się przepiszesz, jak daleko postąpisz? - dwa, trzy, cztery szczeble wzwyż? To nie jest tak, że tylko się coś zyskuje: zawsze się także coś traci. Tożsamość. Mózgiem zbudowanym z atomów GVF nie będziesz w stanie myśleć, jak teraz myślisz, obojętnie, jak mocno byś się zarzekała. To nie jest drabina do Boga - to schody do Szeolu.

Zuzanna zmilczała, porażona nagłą reminiscencją Orlando Souzy z Kosą w garści, sparaliżowana tym krótkim, zatrzymanym we wspomnieniu obrazem - nie ludzkiej, lecz jakiejś mechaniczno-zwierzęcej furii, z jaką Souza ćwiartował elseckim błękitem trolle Carbony.

Owej nocy, ostatniej przed powrotem do Miasta, otrzymała anonimowy e-mail z fantomowego adresu na jednym z serwerów Mchu. Szykowała się już do snu, światła długiego, wąskiego pokoju (również zaprojektowanego dla nieludzi, teraz jedynie wyposażonego w ziemskie meble i akcesoria) przygasły do wieczornej poświaty, Zuzanna nacierała powoli brzuch eldżetyckim kremem. Po kuracji jej skóra miała barwę kawy z mlekiem, Kabaliści zaprojektowali ją z myślą o maksymalnej ochronie przed promieniowaniem wszelkich możliwych słońc Miasta. Włosy natomiast stały się czarne niczym skrzydło Lucyfera, przeglądając się w lustrze, widziała wokół swojej głowy aureolę nocy, przeglądając się w kronicznych iluminatorach, widziała tylko oczy wyzierające z zimnej pustki, spojrzenie z wnętrza cienia, potrafiła się tak zapatrzyć na długie minuty - kto właściwie spoglądał na nią z owego odbicia, nie znała tej dziewczyny, nie znała tej kobiety... Ping! - przyszła poczta. Spojrzała na ekran.

Nadawca: „Przyjaciel”.

Temat: „Drabina Jakubowa”.

- Otwórz.

Kiedy Jakub wyszedłszy z Beer-Szeby wędrował do Charanu, trafił na jakieś miejsce i tam się zatrzymał na nocleg, gdyż słońce już zaszło. Wziął więc z tego miejsca kamień i podłożył go sobie pod głowę, układając się do snu na tym właśnie miejscu.

We śnie ujrzał drabinę opartą na ziemi, sięgającą swym wierzchołkiem nieba, oraz aniołów Bożych, którzy wchodzili w górę i schodzili na dół. A oto Pan stał na jej szczycie i mówił:

„Ja jestem Pan, Bóg Abrahama i Bóg Izaaka. Ziemię, na której leżysz, oddaję tobie i twemu potomstwu. A potomstwo twe będzie tak liczne jak proch ziemi, ty zaś rozprzestrzenisz się na zachód i na wschód, na północ i na południe; wszystkie plemiona Ziemi otrzymają błogosławieństwo przez ciebie i przez twoich potomków. Ja jestem z tobą i będę cię strzegł, gdziekolwiek się udasz; a potem sprowadzę cię do tego kraju. Bo nie opuszczę cię, dopóki nie spełnię tego, co ci obiecuję”.

A gdy Jakub zbudził się ze snu, pomyślał:

„Prawdziwie Pan jest na tym miejscu, a ja nie wiedziałem”.

I zdjęty trwogą rzekł:

„O, jakże miejsce to przejmuje groza! Prawdziwie jest to dom Boga i brama do nieba!”

Rdz 28, 10-17

Nic więcej, żadnego wyjaśnienia.

Kto to przysłał, nie sposób dociec, w Jamie” była wtedy obecna połowa wernerowców z Mchu, każdy mógł słyszeć jej rozmowę z Galo. Zapytała o „jakubistów” bazę danych Instytutu: zero odnalezionych dokumentów.

Rano otworzono kilkuminutową symetrię i przeszła do Miasta. Pod czarnym jak smoła niebem szalała błotna wichura, pecyny ziarnistej zawiesiny waliły niczym grad, momentalnie oblepiając ubranie, zamalowując lepką ohydą twarz, zasklepiając oczy. Do wnętrza Pioruna wspięła się już prawie po omacku.

Ta wersja samolotu przystosowana została do lotów długodystansowych, o wiele dalszych niż jakiekolwiek możliwe na Ziemi; z tyłu znajdowała się łazienka z kabiną prysznicową. Odczekawszy w kilkuosobowej kolejce (para wernerowców z pionu wywiadu żartowała głośno o nagłym olśnieniu, jakiego doznał pewien fizyk z CERN-u po nocy spędzonej z agentką IW), umyła się szybko i osuszyła włosy. Przebrała się w sweter oraz luźne spodnie.

Sprawdziła jeszcze bagaż i kiedy wróciła na swoje miejsce, okazało się, że kozetkę obok zajmuje Maria Zello.

- Syn się żeni - wyjaśniła Zello. - Nie darowałby mi, gdybym nie pojawiła się na jego ślubie.

Czy to był ton głosu? Spojrzenie za długo zatrzymane na twarzy Zuzanny, a może właśnie zbyt szybko odwrócone? Ruch ręki, krótki grymas, ułożenie ciała? Przebłysk SEPV? W każdym razie Klajn wiedziała, zanim jeszcze usiadła.

- Co miała oznaczać ta biblijna opowieść? - prychnęła. - Co to za masońskie rytuały? W ten sposób werbujecie nowych? Do jakubistów. Przecież należysz do tej sekty, prawda?

Maria zamachała energicznie lewą ręką, prawą sięgnąwszy po papierosa.

- Dziecko drogie - zaśmiała się - nie wiem, coś ty sobie nawyobrażała, ale naprawdę, to nie jest żadna sekta, żadna religia. Chociaż zdaję sobie sprawę, że tak jesteśmy postrzegani, tak się o nas mówi. Po prostu - pewna grupa ludzi... to znaczy, spośród tych, co są wtajemniczeni w całą tę non-disclosure physics... czy pracują dla Instytutu Wernera, czy dla Jankesów, czy dla jakiejś chtonicznej spółki... pewna grupa ludzi... - Zaciągnęła się dymem. - Mamy podobne poglądy na najbardziej podstawowe sprawy.

- Załóżcie korporację polityczną - mruknęła Zuzanna, przysuwając się do okna.

Tymczasem wystartowali, ale nie poczuła, wernerowe samoloty były wypełniane międzypowłokowo żelem antygrawitacyjnym, przepuszczając przezeń silny prąd zmienny, sterowało się lokalnym ciążeniem; być może przyśpieszali teraz nawet z 10 g, wewnątrz nie dało się tego poznać. Piorun sunął kilka mil nad Miastem, przez wąskie okienko widziała zbliżającą się szybko na ich spotkanie linię świtu, zza szkieletowych piramid wschodziły gęstą gromadą słońca i księżyce i wielkie planety, astronomiczna symfonia światła.

- To nie ma nic wspólnego z polityką - westchnęła Maria. - Galo i inni uciekają do kontekstów religijnych, bo tak im się kojarzy, z braku skojarzeń właściwszych.

- Sami reklamujecie się cytatami z Biblii, czego oczekujecie?

- Przyznaję, nie ma dobrego języka dla dyskusji o tych sprawach. Od razu popada się w mistykę, grzęźnie w teologii; chciałoby się wrócić do fizyki, lecz ona też nigdy dotąd nie sięgała takich rejonów... Spróbuj zrozumieć, Zuzanno: my jak najbardziej staramy się pozostać racjonalni, większość z nas jest ateistami, a w każdym razie agnostykami. U źródeł jakubizmu leży właśnie zdroworozsądkowy domysł, hipoteza jak najbardziej racjonalna...

- O co chodziło z tą drabiną?

Maria pokazała ręką.

- Szczeble. Od ziemi do nieba. Poczęstujesz się?

Zuzanna zapaliła papierosa.

Wlecieli już w porażającą jasność wielokrotnego poranka, przez okienko wlewał się do wnętrza kabiny gorący blask, dym nikotynowy lśnił w nim anielskim błękitem.

Zello spoglądała w górę, gdzieś w kąt nad głową Zuzanny; mówiła powoli, a mówiąc, pomagała sobie rękoma.

- Czy nigdy nie zastanawiałaś się, nigdy nie przyszło ci do głowy, gdy czytałaś te raporty o odkryciach generatorów kolejnych egzotycznych fizyk, sprzed miliarda, dwudziestu, czterdziestu miliardów lat, w jakichś odległych, nieludzkich dzielnicach Miasta, gdzie grawitacja miażdży kamienie, metan przesyca powietrze, a wrzące kwasy płyną ulicami... nigdy nie naszła cię wątpliwość, nie zadałaś sobie tego oczywistego pytania: a co, jeśli ikjuria wcale nie jest continuum pierwotnym?

- Mhm?

- Jeśli nasz kosmos, nasza fizyka, fizyka Einsteina-Quonga-Ramireza nie jest strukturą podstawową i naprawdę niepodległą? To naturalna indukcja. Nigdy się nie zastanawiałaś? Może istnieje rzeczywistość „mocniejsza”, do której my przypływamy, lgniemy, jak eldżet lgnie do ikjurii; continuum, z którego jesteśmy... generowani.

- Generowani?

- Przychodzimy na świat.

Zuzanna nieświadomie opuściła lewą dłoń, wygładzając fałdy swetra pod piersiami.

- I to niby jest racjonalne? - skrzywiła się. - Co by to miała być za przestrzeń? Dlaczego nic o niej nie wiemy? Przecież powinniśmy ją dostrzegać, chociażby urywkami, w tle, jak z Miasta dostrzega się wszechświat ikjuryczny.

- A nie dostrzegamy? Na jakiej zasadzie działają maszyny chtoniczne? Czym poi nas libaryt? Jaką mocą lsny łamią prawa fizyki ikjurycznej i kpią sobie z ograniczeń prędkości światła? Czy przedżycia chtoniczne rzeczywiście są jedynie symulacjami? A pożycia?

- Ale wcześniej, powinniśmy dostrzegać to wcześniej, nie jedynie dzięki technologiom wykopanym przez ksenoarcheologów.

- A nie dostrzegaliśmy? Blade zjawy nad trumnami, skazy na kliszach, powidoki ciemne, ruch pochwycony sekundowym spojrzeniem, wspomnienia niemożliwe a prawdziwe... - Maria opuściła wzrok, by zajrzeć Zuzannie prosto w oczy, przez dym i światło. - Do jakiej przestrzeni odchodzimy po śmierci? Do jakiej przestrzeni odeszły te wszystkie cywilizacje ikjurii?

Zuzanna założyła nogę na nogę, zaśmiała się gardłowo.

- To rzeczywiście jest szaleństwo, rąbnięta religia, jakieś New Age’owe pomieszanie mistyki z fizyką. Odkryliśmy nowe fizyki, więc powstają nowe mutacje starych bełkotów. Wybacz, Maria, ale - umieramy to umieramy, ciało się rozkłada, struktura umysłu ginie, nic nie podtrzymuje świadomości. Bilans masy i energii zostaje zachowany, natomiast informacja zanika. Po nas tylko entropia.

Maria wydawała się nieporuszona.

- Nic nie podtrzymuje świadomości... - Strzepnęła popiół do samolotowej popielniczki. Mrużąc oczy, nachyliła się ku oknu i wskazała spojrzeniem na zewnątrz. - A co podtrzymuje Miasto? Jaki niby bilans masy i energii zostaje zachowany, gdy w Miasto kopiują się całe metropolie z Ziemi i innych planet wszechświata EQR? Czyż nie jest to właśnie - przycisnęła wolną dłoń do kronicznej szyby, rozkładając długie palce szeroko, zachłannie - czyż nie jest to czyściec materii nieożywionej, przestrzeń pośmiertna architektury? Powiedz mi, Zuzanno - teraz nachyliła się ku dziewczynie, ciemne oczy spoglądały z matczyną troską - dlaczego nie miałby istnieć podobny eldżet dla materii ożywionej, wieczne Miasto duszy?

W tej chwili Klajn nie potrafiła znaleźć odpowiedzi. Maria pytała jedynie o możliwość, pytała „dlaczego nie?”, a dowody na nieistnienie zawsze najtrudniej przedstawić.

- Nie uprawia się nauki opierając się na analogiach - bąknęła Zuzanna.

Zello cofnęła się, kryjąc twarz w półcieniu kabiny.

- Każda nauka rodzi się z jednej, olśniewającej analogii - odparła, gasząc papierosa.

Raz wpuściwszy do wnętrza przedziału ciszę, nie zdobyły się już na jej przegnanie. Jaskrawe światło zalało Pioruna, powoli sięgając ostatnich zakamarków pomieszczenia, niczym gaz, niczym płyn wpompowywany pod wielkim ciśnieniem. Słońca i planety wypełniły jasne niebo, przelatywali przez dzielnicę starożytnego kompleksu świątynnego z jądra którejś z galaktyk, harmonia niebios - orbity planet i księżyców, cykle słoneczne - stanowiła tu element sakralnej kompozycji, astronomia była dla wymarłych autochtonów formą kultu, inżynieria astrofizyczna - sztuką modlitewną. W końcu Zuzanna zaciemniła okno. Ale nie tak łatwo osłonić się od Miasta. „O, jakże miejsce to przejmuje groza! Prawdziwie jest to dom Boga i brama do nieba!” Sama przecież czuła wyraźnie podczas swych wielomiesięcznych samotnych wędrówek po Mieście - jak niewiele trzeba, jeden drobny kroczek, przestawienie jakiegoś małego wihajstra w mózgu, niech coś tam strzeli, przełamie się cienka jak lód przegroda, i już zaczynamy się w tych monumentach domyślać znaków Nienazywalnego, z trwogi estetycznej czerpiemy pewność Nieskończoności, padamy na kolana przed Niewyobrażonym. Jakubiści po prostu pozwolili Miastu się odurzyć. Idea hierarchii egzotycznych fizyk i rozpinanych na nich czasoprzestrzeni, a każda kolejna o trochę bardziej zwichrowanych prawach i właściwościach - ta drabina Jakubowa, po której można się wspiąć do nieba, w zaświaty, albo zejść do piekieł, czy co oni właściwie sobie wyobrażali, że jak to działa, że niby te cywilizacje faktycznie upiorzeją, jedna po drugiej i w coraz dzikszych translacjach, Cywilizacja^1, Cywilizacja^2, Cywilizacja^10, Cywilizacja^100, CywilizacjaN, gdzie N = Bóg, gdzie N = Nieskończoność (ale przecież ja sama to powiedziałam, tak właśnie powiedziałam w rozmowie z Galo, bo zastanówmy się...), jak oni to widzą, że niby my, ikjuria, nasza rzeczywistość, my jesteśmy takimi Upiorami o dodanych w translacji ciałach, Upiorami dla prawdziwie niepodległego wszechświata Formy, z którego przychodzimy i do którego odchodzimy, uniwersum platońskiego, a może inaczej, może jacyś jeszcze starsi Obcy zbudowali generatory naszego wszechświata, stworzyli/otworzyli jego fundamentalną fizykę albo fizykę owego hipotetycznego Miasta duszy, continuum symetrii struktur organicznych, więc nie istnieje śmierć, więc można się tam przekopiować, tam mamy swoje dzielnice, tam biją nam Młoty Światła i Dzwony podziemne, być może istnieją także amplifikatory owych symetrii, wrota do jakubistycznego eldżetu, bramy zawsze otwarte na oścież dla wtajemniczonych, maszyny wzniesione przez zapomnianych Obcych, wielka, ciemna paszcza, do której się wchodzi przez cień i przez zniszczenie, wcześniej złożywszy metodycznie ubranie w kostkę, mrugnąwszy beztrosko na pożegnanie, nie samobójstwo, lecz pierwszy krok za aniołami, ku światłu, ku światłu, ku światłu, ku światłu, ku światłu...

Tak właśnie przespała Zuzanna większość lotu do Wysokiego Zamku. Maria Zello utrzymywała przyjazne milczenie. Rozstając się w Zamku, pożegnały się krótko, Maria uściskała ją serdecznie.

Zuzanna przed powrotem na Ziemię miała jeszcze w planie jedną wycieczkę. Wystarała się szybko o przepustkę. Z garażu na podzamkowym placu wypożyczyła jeden z elfich motocykli na gruckich mięśniach (kolejna technologia, na którą ludzkość jeszcze nie jest gotowa: fizjologia nuklearna, komórkowa fizyka jądrowa) i pojechała do Trójsłońc. Istniało prawdopodobieństwo, iż przez ten czas, przez te pół roku, gdy tam nie zaglądała, symetria między odpowiednią dzielnicą Miasta a planetą została złamana - lecz w istocie było to prawdopodobieństwo przyzerowe, Zuzanna przestudiowała wyniki badań Instytutu na temat spontanicznych przypływów i odpływów eldżetu i były to zdarzenia efemeryczne, rozpatrywane w skali raczej stuleci i milleniów niż miesięcy.

Jakoż i okazało się, że słusznie zakładała: kroniczny motor wytoczył się bezgłośnie spomiędzy brudnych ruin na drogę pokrytą waniliowym pyłem. W tak słabym ciążeniu motocykl był jeszcze bardziej nerwowy i zrywny. Uspokoiła go, mocniej zaciskając uda. Powietrze pachniało dokładnie jak zapamiętała; z wysiłkiem przełykała kwaśną ślinę. Zjechała powoli spiralną ścieżką do wnętrza krateru wykopalisk. Szczątki prymitywnego amplifikatora tubylców wyzierały spod błota, niedawno musiał spaść tu deszcz; jeszcze kilka lat i wszystko z powrotem przykryje ziemia. Zupełnie zatarł się pod nią kształt figury pentagramu. (Niektóre technologie wzmacniania symetrii formy opierały się na strukturach rozwiniętych także przez ziemską ezoterykę).

IW porzucił prace na tym stanowisku w połowie, jak porzucał je w setce innych miejsc, gdy tylko natrafiał gdzieś na podobne, a bardziej obiecujące. Archeologia stała się masowym przemysłem, obowiązywały w niej twarde prawa ekonomii, wykwalifikowanych archeologów przerzucano jedynie do najważniejszych wykopalisk, resztę prowadzono podług standardowych procedur, zgoła automatycznie, i automatycznie podejmowano decyzje o porzuceniu - potem tylko zaglądał tam od czasu do czasu bezzałogowy patrol, samolot, śmigłowiec lub sterowiec, by sprawdzić, czy nie zainteresowała się odkryciem konkurencja i nie uznała go za mimo wszystko warte zachodu; wówczas przeprowadzano szybko akcję odbicia placówki.

Zuzanna zaparkowała przed drzwiami do habitatu. Dom, pomyślała przelotnie, przestępując próg; i nie było w tym ironii. Ileż godzin spędziła na przykład przy tej konsoli komunikacyjnej, klnąc, płacząc i rozpaczając wraz z Ulą, dlaczego nie mogą się z nikim skontaktować, chociaż sprzęt jest sprawny i dobrze skalibrowany... Post factum okazało się, że pierwszy domysł był słuszny: po linii prostej fale elektromagnetyczne musiałyby przebyć pół wszechświata, by dotrzeć stąd na Ziemię lub do Wysokiego Zamku. To dlatego utrzymywano wysoko nad Miastem długie, kręte linie sterowców, służących za stacje przekaźnikowe dla pozamiejskich placówek: sygnał nie biegł po prostej, lecz lawirując, kopiowany na wiele niezależnych pakietów, jakoś w końcu docierał na Zamek. Oczywiście nie utrzymywano sterowców na trasach do placówek opuszczonych. Krzyczała była w pustkę.

Podeszła teraz do konsoli, uniosła pękniętą obudowę jednego z projektorów. Amulet znajdował się na swoim miejscu. Szybko schowała go do kieszeni. Sama świadomość jego bliskości przyśpieszyła Zuzannie puls. Tylko spokojnie. Myśleć powoli, rytmicznie i bez uniesień. Licz szczeble drabiny Jakuba.

Do Abominado udała się trzeciego dnia po powrocie na Ziemię, drugiego po przybyciu do Krakowa. Czternasty tydzień ciąży, ostatni moment, by dokonać przeniesienia płodu, o ile nie miała zamiaru samej urodzić dziecka; nazajutrz była umówiona na zabieg w klinice Doktorów Nieumarłych.

Do kasy chtonicznej, na Rynek, poszła wieczorem. Był środek lata, gigantyczne azjatyckie motyle walczyły o panowanie nad Sukiennicami z brudnopiórymi gołębiami, czerwone światło niskiego Słońca zatapiało wszystko w gęstym karmelu, w nim stawiało się kroki krótsze i mniej energiczne, mówiło ciszej.

Zuzanna skręciła ku Szewskiej. 00-ABOMINADO. Tym razem były to komory lodowe, prostokątna architektura zielonej i niebieskiej zmarzliny. Klajn mimowolnie założyła ramiona na piersi, wchodząc pod obwieszone soplami-maszkaronami arkady. Odźwierny-Yeti ryknął na powitanie. Była umówiona, ryknęła w odpowiedzi. Zeszli w głąb śnieżnych tuneli, pod obłe nawisy, lśniące cudownie w świetle kopcących rytmicznie pochodni. Echo niosło twardy stukot młotów niewidocznych Kowali Lodu. Zatrzasnęły się za nią zimne tafle i dźwięk ucichł. Szkatuła czekała na oszronionym ołtarzu. Uniosła pokrywę. Ten pistolet... Teraz przemknęła jej myśl, że być może ojciec wcale nie pozostawił go tutaj jako narzędzia obrony.

Nie zastanawiać się dłużej, wyjęła z kieszeni spódnicy zmiennokształtny klejnot i złożyła go w szkatule. Prawne warunki spadku były już ustalone, formalności załatwione, opłata przelana na chtoniczne konta Kasy Cienia. Gdy Ula osiągnie pełnoletność, to znaczy gdy skończy osiem lat, skarbiec Abominado otworzy się przed nią i po raz kolejny całe dziedzictwo rodu łupieżców przejdzie na najmłodszą córkę.

Oczywiście o niczym nie będzie mieć pojęcia. Prawda, Zuzanna omawiała była z Ulą także tę decyzję - lecz tym właśnie różni się przedżycie od takiej taniej symulacji prekoncepcyjnej, że w jej przypadku nie jest możliwa implementacja w struktury neuralne płodu uprzednio rozwiniętej osobowości, wraz z pamięcią i wszystkimi szczegółami charakterologicznymi. Przetłumaczyć i wpisać w mózg nienarodzonego można tu jedynie pewne cechy ogólne, gestalt struktury.

Nie będzie więc pamiętać. Jeśli jej Zuzanna nie powie, nie będzie Ula wiedzieć, co to za dziwny naszyjnik, skąd te pieniądze, co się stało z jej dziadkiem, co się stało z jej matką i dlaczego ona sama czuje się zawsze trochę obca, trochę oddalona od tego świata i tych ludzi, odgrodzona od nich niematerialną szybą. Gdy je pierwszy raz ujrzy, nie uwierzy w Miasto. Będzie szukała wyjaśnień po omacku. (Chyba że jej powiem). Zacznie się zastanawiać, dlaczego tak ciągnie ją do eldżetu, co to za pokrewieństwo. Z otwartymi ustami wejdzie na ciche ulice, pod nieziemskie nieba. Nie rozpozna, nie przypomni sobie. Może tylko w snach, w nocnych wyobrażeniach... Upiór.

Nieumarli Doktorzy dokonali przeniesienia i Zuzanna zabrała ze sobą Ulę do Arkadii w kronicznym inkubatorze. Elfy tańczyły w powietrzu dokoła przeźroczystej macicy, podniecone. Zuzanna usiadła w fotelu naprzeciwko, nienaturalnie wyprostowana, zamknięta w mięsistym gorsecie medycznym. W jej sztywnej pozie - i twardo zaciśniętych wargach, gdy wpatrywała się w ciemny fetus - było coś królewskiego, jakaś monarsza determinacja. Czy nie teraz właśnie po raz pierwszy pomyślała o sobie: „matka”? Pomyślała i uwierzyła?

Powiedzieli jej, że będzie ją dręczyć po zabiegu uczucie pustki - ale niczego takiego nie doświadczała. Być może Książę nazbyt już był silny, a może Skorpion nazbyt przebiegły. Domyślała się także ręki Ateny - w tej systematycznej dociekliwości, z jaką próbowała ostatnio odtworzyć na podstawie archiwów Instytutu Wernera poczynania ojca z okresu bezpośrednio poprzedzającego jego śmierć, oraz w dalekosiężnych planach, do układania których odnalazła w sobie upodobanie: na dziesięć, dwadzieścia, sto i dwieście lat naprzód, zgodnie z ojcowską tradycją i jej wbrew.

Najpierw bowiem mówiła sobie: oddam ją. Ciotce Mariannie na przykład. Nie mogłabym sama wychowywać. Jak. Kiedy. Gdzie. W Mieście może?

Ale potem przyszłość zaczęła samoistnie rozbudowywać się nad nią niczym dzika architektura Abominado Building wybuchająca z ziemi w nagłym lśnie. Takie myśli: czemu nie? No właściwie czemu nie? Nie jestem pierwsza, kilkoro wernerowców mieszka na Zamku z dziećmi. A Ula urodzi się Upiorem tak czy owak. Na pewno mają zorganizowany jakiś system pomocy, szkoły - jeśli nie lsenne, to wirtualne; zresztą po formatowaniu neuralnym dzieci szybko dojrzewają, nie zdąży dorosnąć mi do łokcia, a już będzie się rządzić i szarogęsić bardziej niż jej symulacja pre-K.

Przez moment rozważała Zuzanna poinformowanie Kamila, lecz wystarczyło jedno ukąszenie Skorpiona, by ją od tego raz na zawsze odwieść.

Wspomnienia o Uli nawiedzały ją coraz częściej. Prezent Maleny stanowił dokładnie taką pułapkę, jakiej się Klajn obawiała: żadne racjonalne argumenty nie odwrócą teraz przyzwyczajeń i emocji, ona już za Ulą tęskniła. I decyzja rosła z niej jak dowód logiczny, niczym fraktalowe drzewo, nieubłaganie konieczne aż do ostatniego, najdelikatniejszego kształtu. Te rączki, te nóżki, ta główka już napęczniała od przyszłej wiedzy, przyszłych snów i nadziei... Zuzanna siedziała i patrzyła, unieruchomiona przez gorset i nieuniknione konsekwencje swoich wyborów.

Ścieżka podpowiadana przez Jana Klajn była znacznie łatwiejsza. Po raz pierwszy nawiązał on kontakt z Terakotowymi Ministrami tydzień po drugich urodzinach Zuzanny. W dzienniku audio, do którego IW włamał się po długich bojach dzięki chtonicznym kryptografom, ojciec mówił:

- Przychodzi taki czas... O Jezu, ale banał! No dobra, przychodzi taki czas, kiedy poczucie życiowej klęski wręcz przygniata mężczyznę do ziemi. Trudno się zdobyć na choćby jeden dzień więcej, jeden więcej krok, wstać i zrobić cokolwiek, podnieść upuszczoną książkę. Po co. Klęska tak czy owak. Nie chodzi nawet o to, żebym popełnił jakieś niewybaczalne błędy, zaprzepaścił karierę, utracił Jedyną Wielką Miłość czy o jakieś inne telewizyjne pierdoły... Ale... Ale. Ale, mój Boże, kiedy patrzę na to Miasto, no co ja mógłbym więcej, co jeszcze? Nic, nic, nic! Mam trzydzieści osiem lat, najlepszą żonę, wspaniałe dziecko, pracę, że lepszej nie znajdę, cuda i nieskończoność na wyciągnięcie ręki - no, tylko się powiesić. To jest ściana. To jest przepaść. Klęska, poniosłem klęskę, życie miało mi się inaczej przeżyć, nie takie miały być cele, nie takie satysfakcje, żona, dziecko, mój Boże, a ile takich biednych skurwysynów chodzi po ziemi, każdy wyjątkowy jak ziarnko piasku na plaży, zadowolone z siebie misie statystyki. A Miasto - wystarczy, że spojrzę.

Niedługo potem zaczął się potajemnie przepisywać na elel, jeżdżąc do odkrytego przez siebie kilka symetrii dalej starożytnego generatora i pijąc wodę z elelicznych fontann.

W archiwach nie było natomiast nic o tym, gdzie i jak zdobył klejnot. Co do kontaktów Jana z Terakotowymi Ministrami również istniały zaledwie poszlaki; sami Ministrowie z pewnością nie zamierzali niczego potwierdzać ani niczemu zaprzeczać.

Zuzanna słuchała fragmentów dziennika - tych, które przepuściła do otwartych archiwów cenzura IW - już bardziej dla samego brzmienia głosu ojca, zawsze jakby lekko zachrypniętego, aniżeli dla treści wypowiadanych przezeń słów. Czasami równolegle puszczała sobie nagranie jego wejścia w Sezam. Na koniec samobójstwo ojca stało się dla niej tak samo nieprawdopodobne - nie do pomyślenia - jak jej własne samobójstwo. Ludzie, którzy potrafią samotnie przemierzać niezbadane Miasto, przepływać w objęciach kalekich architektur od planety do planety, wzmacniając symetrie formy podług swego życzenia, histerie i euforie niczym dobrze wytresowane tygrysy opuszczające klatkę jedynie na wyraźny rozkaz... W jakiej sytuacji, w jakim celu mogłaby wstąpić między miażdżące diamenty Szczęki Sezamu?

Po dziesięciu dniach zdjęto jej gorset i musiała wrócić do pracy; ale decyzja została już podjęta, a raczej - wyrosła spokojnie z Zuzanny w wilgotnym cieple Arkadii. Zapakowawszy inkubator do kronicznej torby, torbę zarzuciwszy na ramię, pojechała na lotnisko; Piorun leciał bezpośrednio do Nowego Jorku.

Tymczasem spór z Chińczykami przybrał na sile, zdetonowali oni w Dzielnicy Smrodu atomówkę. Dzielnica Smrodu była niezwykle cenna z uwagi na oferowaną w niej symetrię formy z orbitopolis Czarnych Księżyców. Nad nimi to pasły się krowy libarytowe, blade behemoty próżni, dzieci jakiejś zapomnianej, egzotycznej AG, żywiące się trawą wodorową i syntetyzujące w swych gruczołach protolibaryt. Według wszelkich testów krowy charakteryzowały się inteligencją nie wyższą od inteligencji mastodontów; jednak co się im śniło w ich stadnych lsnach - tego nie sposób dociec. IW i koncesjonowane kompanie nie poświęcały owemu problemowi wiele uwagi, regularnie dojąc krowy i pracując nad metodą przemysłowej syntezy libarytu. Tymczasem Dzielnica Smrodu pozostawała bramą do L-snu. Akcja Chin znamionowała początek strategii „psa ogrodnika”.

Zuzanna trafiła na Wysoki Zamek w stanie oblężenia, a w każdym razie w trakcie przygotowań do wojny. Nie było to najbezpieczniejsze miejsce dla nie narodzonego jeszcze dziecka; tych kilkoro dzieci, które przedtem tu mieszkały z rodzicami-wernerowcami, już ewakuowano. Anulowano wszystkie przepustki i nikomu nie wolno było wychodzić na zewnątrz bez zbrojnej eskorty, a najlepiej pod osłoną pełnego wojskowego konwoju. Z uwagi na zmienną topologię Miasta trasy chmury opadowej po chińskiej atomówce nie dało się przewidzieć, w każdej chwili mogłeś wejść w obszar skażony.

Ta bomba zniszczyła między innymi część akweduktu potężnego eldżetowego generatora H_2O i przez Miasto poczęła rwać mocnym strumieniem rzeka gorącej trucizny LG, to zalewając ten plac, to inny, to wypływając na tę planetę, to na inną, w miarę jak obracały się nad Miastem czarne nieba.

Którejś bezsennej nocy Zuzanna wyszła na jedną z kryształowych baszt Zamku. Na brudnym tle kosmosu, spadając z wielorybim dostojeństwem, płonęły żółto sterowce. Rozpoczęło się wzajemne niszczenie linii komunikacyjnych.

Pochwycona w szpony biurokracji stanu wojny, nie miała Zuzanna czasu na zastanawianie się nad rozwojem wypadków ani na analizy sytuacji politycznej. Szczegół przesłaniał ogół; z nosem w rejestrach starożytnych skarbów, przerzucanych na gwałt z Miasta w bezpieczniejsze lokacje, mogła sobie pozwolić jedynie na pośpieszne plotki ze współpracownikami podczas krótkich przerw na papierosa. Większość tych skarbów nie została jeszcze nawet rozszyfrowana pod względem funkcji i zasad działania, równie dobrze mogliby katalogować puszki Pandory, święte Graale i Palantiry.

Z początku przerzucano je wszystkie na Ziemię, przez symetrię nowojorską; lecz rychło USA wymówiły tajny sojusz Europie i przyjęły postawę izolacjonistyczną - trzeba było zdać się na inne symetrie.

Symetria praska wymagała wszakże długich lotów do odległej dzielnicy Miasta i Chińczycy (oraz ich sojusznicy z południowych kompanii) poczęli regularnie strącać transportowe Pioruny. Zdążyli oni tymczasem skonstruować pociski ziemia-powietrze pompowane magmą antygrawitacyjną, na chtonicznej inteligencji, szybko przezwane przez wernerowców Devil Spit. Devil Spit doganiały Pioruny z przyśpieszeniem blisko 60 g., nie było szans ucieczki; a kiedy już uderzyły w cel, uwalniana magma rwała dookolną czasoprzestrzeń tak potwornymi gradientami grawitacji, że rzadko dochodziło w ogóle do eksplozji paliwa - na Miasto spadał tylko drobny deszcz koksu i opiłków.

Zapomnieć o Pradze - został jeno Stambuł. Było to jednak wąskie gardło, o amplifikator owej symetrii (który trzeba było wybudować pod powierzchnią ukrytego pod Miastem jeziora) toczyły się nieustanne boje. Na dodatek pojawiła się realna groźba strącenia całego Wysokiego Zamku, falangowy atak Devil Spit zapewne przedarłby się przez systemy antyrakietowe fortecy. Zuzanna zaczęła mieć wyrzuty sumienia, iż zatrzymując amulet dla siebie (dla córki), przyczynia się do śmierci tylu ludzi - podobny przenośny wzmacniacz byłby teraz bezcenny. Zanim wszakże zdążyła rozstrzygnąć tę dysputę między Księciem, Skorpionem i Ateną, de Greu ogłosił natychmiastową i całkowitą ewakuację Zamku. Uciekali przez najbliższą zabezpieczoną symetrię.

Najbliższa zabezpieczona symetria otwierała się między galeriami Ryczących Rzeźb, w głębokim kanionie Miasta, i prowadziła do ruin jednej z gigapolii Urny. O świcie dwóch planet, w przesyconym tlenem powietrzu, lżejsi pod tym niebem o jedną trzecią, przejeżdżali w długim konwoju po segmentowym cielsku amplifikatora, tysiące ludzi, tysiące ton skarbów - wprost pod seledynowe słońce, w wieczny dzień miliardoletniej Sfery Dysona. Gdy przejechał ostatni transportowiec i złamano symetrią, w galerii Ryczących Rzeźb wybuchła półmegatonówka, na zawsze zamykając to podobieństwo formy.

W Urnie znajdowała się niezliczona ilość miast, niszczejących w ciszy aglomeracji rozciągających się niekiedy na setki tysięcy kilometrów. Instytut Wernera miał tu w budowie dwa amplifikatory nowej generacji oraz - przez symetrię trwale otwartą jeszcze przez twórców Sfery - dostęp do dzielnicy Miasta tak oddalonej od Zamku, że do tej pory nie wytyczono doń jeszcze stamtąd drogi (być może droga taka nie istniała).

Uzyskanie bezpośredniego przejścia na Ziemię pozostawało więc kwestią czasu; na dodatek będzie to miejsce całkowicie nieznane wrogom IW.

Urszula Klajn jednakowoż przyszła na świat zanim jeszcze otworzono tę symetrię. Ciążenie w tym fragmencie Urny wynosiło 1.16 ziemskiego, lecz lekarze Instytutu zapewnili Zuzannę, że nie będzie to miało ujemnego wpływu na rozwój dziecka. Z uwagi na ciasne przemieszanie eldżetu i ikjurii w jej ciele, Ula i tak znajdowała się pod ciągłym nadzorem Kabalistów, sterujących nią ręcznie do sztucznej równowagi genowej.

Urodziła się dokładnie w tej minucie, w której miała się urodzić: kroniczny inkubator otworzył się niczym kielich mechanicznego tulipana, spłynęły płyny fizjologiczne, sztuczna pępowina sama się zwinęła i odpadła; temperatura oraz natężenie światła zostały wyrównane już wcześniej. Doktor podniósł niemowlę, obrócił, klepnął lekko - zaczęło płakać. Zuzanna wyciągnęła ręce.

- Córka - rzekł w absurdalnym rytuale, podając jej dziecko.

Podeszła do okna zigguratu. Wielkie słońce Urny pomalowało pomarszczone ciałko seledynowym blaskiem. Zuzanna poczuła, że uginają się pod nią nogi, musi usiąść. Usiadła. Ula wciąż płakała i Zuzanna machinalnie zaczęła ją kołysać w ramionach. Śmiała się cicho. Łzy zamgliły jej oczy. Pociągając nosem, pocałowała córkę w mokrą główkę.

- Mój ty Upiorze, brzydactwo moje,you little urchin, you.

W owym czasie ogłoszono zarządzenie doktora de Greu nakazujące wszystkim wernerowcom na Urnie udać się na miejsce przeznaczone im w przygotowanym uprzednio planie organizacyjnym. Sfera była tak olbrzymia, że bezzałogowe sondy nie spenetrowały dotąd nawet jednej tysięcznej jej wewnętrznej powierzchni. Siłą rzeczy poczynania Instytutu ograniczały się do najbliższych okolic, a konkretnie: Drugiej Wyspy na Morzu Łez. Wyspa była wielkości Jowisza, morze - połowy Słońca.

Starożytny amplifikator wznosił się na południowym brzegu wyspy. (Nazwy stron świata w Sferze korespondowały z biegunami zamkniętej w niej gwiazdy). Był to przezroczysty robal krzemokostny, zamrożony w momencie wybijania gigantycznego łba na powierzchnię, rozwarta paszcza celowała ku niebu. Należało wejść w tę paszczę i zsunąć się w ciemność jego jelit; wychodziło się we wnętrznościach Miasta. Jedną trzecią wyspy pokrywały ruiny archeopolii, lepiej lub gorzej zachowane - część budynków wykazywała zdolności regeneracyjne. IW budował swe amplifikatory w zachodnich dzielnicach, dwa tysiące kilometrów od siebie. Trzeba było brać pod uwagę także Góry Neuro z ich instalacjami wydobywczymi, no i Sezam - one znajdowały się przy południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Łez.

De Greu wybrał na tymczasową siedzibę uciekinierów względnie dobrze zachowany kompleks powietrznych grot, zlokalizowany w geometrycznym środku owej siatki interesów. Powietrzne groty stanowiły efekty niezwykle subtelnego rzeźbienia czasoprzestrzeni, zawieszającego na wysokościach niewidzialne podłogi, ściany, sufity: nagie supły grawitacyjne.

Na nich wzniesiono teraz dla wernerowców kroniczne Alhambry, elfia architektura wybuchła na niebie niczym szrapnel kolorów i form, w ciągu kilku dni rozwijając ekspresjonistyczne origami baśniowych struktur. Kompleks rozciągał się na ponad pięćdziesiąt kilometrów; rychło zaczęły między wiszącymi ogrodami kursować smoliście czarne sterowce Instytutu.

De Greu wybrał siedzibę tak oderwaną od ziemi, by zabezpieczyć się przed ewentualnymi atakami mieszkańców Urny. Miliard lat ewolucji puszczonej na żywioł Artificial Genetics plus dzikie nano... wyobraźni nie starczało, w tej Sferze spotkać mogli wszystko.

Na razie jednak do żadnego tragicznego wypadku nie doszło i Zuzanna coraz częściej wypuszczała się na długie spacery wśród ruin, z Ulą na ręce lub w nosidełku, zawsze pod cieniem kronicznego Reapera: dwumetrowej modliszki o odwłoku pełnym grawitonicznej magmy, o gruczole logicznym świeżo przeszczepionym z Gór Neuro i przednich odnóżach z Kos elsetyckich. De Greu każdemu pracownikowi Instytutu przydzielił dla ochrony jednego Reapera, czy człowiek tego chciał, czy nie. Póki pozostajemy tu odcięci, mówił wicedyrektor IW, sami dla siebie jesteśmy całą ludzkością i każde życie ma wartość nieskończenie wielką.

Nie było to prawdą - nie pozostawali odcięci. W kontrolowanych sesjach wybrani członkowie kierownictwa IW wstrzykiwali sobie w żyły libaryt, pogrążając się w krótkotrwałych lsnach. (Wszystkim innym wernerowcom podawano w codziennym jedzeniu ubika).

Potem chodziły po grotach plotki o wielkich rewolucjach na Ziemi, technologii antygrawitacyjnej - zwanej już powszechnie „anielską” - zmieniającej kompletnie oblicza miast, o implantach przykręgosłupowych, wypełnianych gorącą magmą, dzięki którym ludzie wyroili się na niebo niczym pszczoły wiosną, miliony pszczół, i o podobnych implantach wszczepianych w dłonie, ramiona, pozwalających w jednym naprężeniu grawitonicznych muskułów rozerwać człowieka na strzępy, zrównać z ziemią budynek... Taki był Dotyk Anioła. Próbowano to opanować, lecz czarny rynek anielstwa szybko się rozrastał. Zresztą europejskie, azjatyckie i amerykańskie spółki technologii grawitacyjnych konkurowały ze sobą zaciekle, na dłuższą metę nie sposób było procesu powstrzymać. - Padliśmy ofiarą Wojny Informacyjnej! - grzmieli co poniektórzy wernerowcy.

Klajn jakby niewiele to wszystko obchodziło. Ula skończyła sześć miesięcy, zaczęły się w niej objawiać pierwsze cechy Uli, jaką pamiętała Zuzanna; zaczęła mówić. To znaczy gaworzyć. Glu-gluglu, gu, lurb, upp. Ale z góry zadane struktury neuralne szybko to zorganizowały w komunikaty oparte na dźwiękach poddawanych przez Zuzannę. Pić. Eść. Nu. Idzi. Mama.

Ula słuchała także głosu swego dziadka - z tych jego dzienników, które Zuzanna sobie odtwarzała podczas wędrówek przez ruiny.

- Ojojoj, stary grubas i tyle. Uciekła mi dzisiaj pod Dwuścianami, mało zawału serca nie dostałem, że mi się gdzieś w Mieście zgubi, tup-tup-tup i już jej nie ma. Cholera, nogi jak z waty, kilkanaście metrów i zadyszka, stary grubas. Dzisiaj zdecydowali o upublicznieniu KRON-u. Zastanawiam się, w jakim świecie ona będzie żyć. Za dziesięć, dwadzieścia lat, kiedy będziemy mogli normalnie ze sobą porozmawiać - nie będziemy mogli normalnie ze sobą porozmawiać. Do pewnych rzeczy trzeba się urodzić. Mogę się przepisać na ten czy inny elśmieć, ale nie mogę się przepisać na świat tych dzieci. Dajemy im przyszłość, w której nie będziemy istnieć. Miasto jest piękne, Miasto zapiera dech w piersiach, ale Miasto także przeraża mnie, to jest ostrzeżenie dla ścieżki potęgi: naszych wnuków, naszych prawnuków nie będziemy w stanie nawet dostrzec. Rodzimy Upiory i potem zamarzamy w ich pamięci monumentalnymi ruinami. Archeologia to dziedzina smutku. Dammit, czuję, że dzisiaj znowu się upiję.

Lecz Zuzanna, skoro już zaczęła, nie potrafiła się powstrzymać przed planowaniem przyszłości, plany nadbudowywały się nad sobą niczym algorytmy iteracyjne, za każdym powtórzeniem jeszcze bardziej oczywiste i jeszcze bardziej niezależne od planującego.

I takie były w nich obrazy: Ula, dziecko eldżetu, księżniczka Miasta, z amuletem na szyi przemierzająca wszechświat wzdłuż i wszerz; Ula, dziecko eldżetu, z Wysokiego Zamku panująca nad Klanem Upiorów, dzierżącym nad Ziemią monopol ksenoarcheologii; Zuzanna, sama Zuzanna, odkrywająca tajemnicę pochodzenia klejnotu i wymieniająca tę technologię na władzę nad IW. Nie da się ukryć, to były ścieżki potęgi. Lecz czyż nie takiej siebie pragnęła, nie taką siebie wymarzyła - wtedy, w pociągu z Rotterdamu, dobierając składowe Wektoral?

W tych wszystkich planach (co widziała już wyraźnie) brakowało miejsca na powrót i spokojne, zwyczajne życie na Ziemi. Została wciągnięta, zassana. Kiedy właściwie zatrzasnęły się zwrotnice? Próbowała cofnąć się po łańcuchu przyczyn i skutków: Carbona, Niewyraźny, ale to nastąpiło jeszcze wcześniej, musiałaby nie ujrzeć Miasta, nie obrócić głowy, wówczas, na cmentarzu, nad grobem ojca, bo gdy je już raz ujrzała - jak mogła się wyrwać? Nie mogła. Ale jak mogłaby w ogóle go nie ujrzeć? Nosiła klejnot wzmocnienia symetrii formy, była skazana na Miasto. Więc może gdyby nie klejnot... Ojciec go jej zapisał w spadku na osiemnaste urodziny, tajemniczy samozmienny amulet, intrygujące zdjęcia - i żadnych wyjaśnień. Czego się spodziewał? Potem zrozumiała, że najpewniej spodziewał się właśnie tego. Kto wie, jakie plany przyszłości córki jemu zbudowały się w głowie...?

Zanim wszedł do Sezamu.

Sezam, Sezam, podczas sztucznie wyciemnianych nocy w powietrznych grotach śniły się jej te zachłannie rozwarte wrota, ta kurtyna cienia, czy kiedykolwiek znajdzie się jej bliżej, czy będzie miała lepszą sposobność...? I pewnie poszłaby - na początek mówiąc sobie: tylko zajrzę, dotknę, z ciekawości, jedna krótka wizyta - gdyby nie Ula. Poszłaby na pewno.

Zamiast tego chadzała między ruiny.

Niektóre dzielnice na Drugiej Wyspie były dosyć dobrze zachowane, budynki wznosiły się na dwadzieścia, pięćdziesiąt metrów, dumne pomniki epoki sprzed narodzin człowieka. Kto w nich żył, jaka rasa? - domyślano się, że więcej niż jedna, że było to dzieło cywilizacji multigatunkowej.

Zuzanna miała czas na długie spacery, regularne prace archeologiczne wstrzymano do momentu otworzenia docelowych symetrii, administracja ograniczała się do rutynowych procedur. Klajn nie uczestniczyła również w życiu towarzyskim grot, z miesiąca na miesiąc, z roku na rok nabierającym cech dekadentyzmu - leniwe orgie pod zenitalnym seledynowym słońcem, ku któremu zbiega się rozmytymi horyzontami zaciśnięte w pięść niebo-ziemia Urny, z tak szczelnego raju nie sposób uciec; równie leniwe dyskusje polityczne, plotki i intrygi, sesje obrzydliwie bezpiecznych narkotyków... - nie uczestniczyła, nie przyjaźniła się z nikim, znowu uznawana za introwertyka i odludka, i było jej z tym dobrze. Wolała zwiedzać to nieskończone muzeum wszechświata, samym swym spojrzeniem odkrywając dla ludzkości cuda przez żadnego człowieka dotąd nie widziane; wciąż nie spowszedniał jej ów zachwyt, nie opuścił dreszcz.

Gorące południe - zawsze jest południe - słony wietrzyk nad zaśmieconą ulicą, cienie skromnie cofnięte pod ściany budynków, od milleniów nie drgnęły ni o milimetr. Zuzanna spaceruje przez Nieznane. W lewej ręce szeroka, elfia parasolka, ona chroni ją przed słońcem. Ula bez przerwy wyprzedza Zuzannę, wspina się na schody i pochylnie, zagląda do cienistych wnętrz. Wielka kroniczna modliszka podąża za nią niczym owadzi anioł stróż, szybując kilka metrów nad głową dziecka. Dziewczynka co chwila podbiega do matki, szarpie ją za sukienkę, ciągnie w tę i tamtą stroną. - Chodź, musisz to zobaczyć! - Zuzanna daje się kierować z uśmiechem. Tak przemierzają kwartał za kwartałem. Czasami wstąpią pod lśniącą kopułę, statuę napowietrzną, piramidę zawieszoną na rzeźbie czasoprzestrzeni, zapatrzą się na kilkusekundowe konstrukty, maszyny organiczne oddychające z rzężeniem gorącą parą, na zmiennobarwne bazyliki o ułamkowymi spinie. Dzień się nie kończy, słońce nie przesuwa, czas nie mija.

Aż wreszcie przystanie, przełoży parasolkę do drugiej ręki, warkocz przerzuci na lewe ramię, jasna sukienka załopocze na wietrze, zsunie się ramiączko - jakiś ruch, jakiś cień kątem oka, cicha obecność, podniosą się drobne włoski na jej karku, Reaper w błyskawicznym odruchu zawinie się w powietrzu, otwierając z cichym sykiem błękitne Kosy, obnażając żądło grawitacyjne, lecz jeszcze nie atakując - i zanim Zuzanna się obejrzy, zanim w ogóle spojrzy za siebie, ku starożytnemu gruzowisku, mrugając - przecież się spodziewała-w ptasim trzepocie serca - przecież czekała -

- Father?

marzec-wrzesień 2002

Spis treści

Nieczułość. Z sejfów głębokich. Spojrzała ponad grobem

Detektyw samorodny. Majówka w zaświatach

O tych, co z Ludluma. Zuzanna i wszechświat

Non-disclosure physics. Życie seksualne Wektora 1

Archeologia. Miasto ma swoich heretyków. Tajemne symetrie krwi

Content

Dukaj Jacek CÓRKA ŁUPIEŻCY